cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Urazhein
Ümbrikirjutand
Seikhed oma nell'tahkoižed tobjimalaz. Lehtesed oma ištujad vai lühüdoil varzil, niiden röun om siled. Urazheinän lehtesen pindal om penid läbinägujid vai mustoid rauguid. Änikod oma üks'jäižed vai äiluguižed, kuldataban pakuižen mujun, keradasoiš löuste- vai kändaz-änikuseks. Viž äniklehtest, vai nell' lujas harvoin.
Plod om konorüt. Küps plod jagase koumeks-videks äisemnižeks palaks, erasti palatoi vai marjanvuitte jagamatoi. Semned oma äiluguižed henod.
Kävutand
Urazhein andab mezjäižile äi heid'omad, enamba homendesidme. Nimitusen mödhe, ottas tervehtamha urasid. Rahvahaline medicin nevob unotesen kävutandad äjid kibuid vaste. Londuseline antidepressant. Kucub kibuid živatoil i humalzdoitab heid.
Homaičendad
Kategorii:Urazheinižed Kategorii:Kazmused kirjamišton mödhe Kategorii:Heinäsižed kazmused Kategorii:Mezikazmused Kategorii:Zell'kazmused
Friske Žanna
Žanna Friske (Жанна Фриске), todesine nimi — Žanna Vladimirovna Kopilova (Жанна Владимировна Копылова; sünd. 8. heinku 1974, Moskv, NSTÜ — kol. 15. kezaku 2015, Balaših, Moskvan agj, Venäma) oli venämalaine pajatai da aktris.
Biografii
Žanna oli sündnu Moskv-lidnha vl 1974. Hänen Natal'ja-čikoi om pajatajan mugažo.
.am
thumb|right|250px|Domenan logotip .am om Armenijan Internet-domen. Se om avaitud 1994-nden voden 26. päiväl elokud.
Friske Žanna
Biografii
Vozil 1996−2003 Žanna oli «Блестящие»-gruppan solistan. Vl 2005 Žanna pästi ičeze üks'jäine studine «Жанна»-al'bom.
.am
Registracii om lasktud kahtendel tazopindal. Mitte taht ristit mail'mas voib registriruida domennimed .am-zonas, no registrator kodvib ezipakitoitust koume päiväd i sille sab kel'ta registracijad süiden ümbrikirjutandata. Maksmine tehnižes pid'oitelendas tose kahteks vodeks.
Irdkosketused
A Kategorii:Armenii
Friske Žanna
Biografii
Vl 2013 Žanna kändihe mamaks, Platon-poig om sündnu Majamihe.
Koume jäl'gmäšt kud Žanna oli komas, tuntketa. Koli päaivoiden rakaspäi Balaših-lidnas.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman pajatajad Kategorii:Venäman aktrisad Kategorii:Aktrisad kirjamišton mödhe Kategorii:Pajatajad kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe Kategorii:Kolnuded Moskvan agjas
Kurskan agjan lidnad
Lidnad
* lidnan ristitišt erineb lidnümbrikon ristitišton luguspäi.
Telefon
thumb|right|250px|Telefon Telefon vai pagižim (τῆλε tēle «edahan» + φωνή fōnē «än'», «kulund» sanoišpäi) om ladim kulundan sandan i oigendamižen täht keskustal elektrosignaliden kal't.
Kurskan agjan lidnad
Enččed lidnad
Kaičenus erižikš eländpunktoikš enččed lidnad:
Telefon
Telefonan abul kaks' mest voidas pagišta keskneze erazvuiččiš sijiš oldes.
Kurskan agjan lidnad
Homaičendad
Kategorii:Lidnoiden nimikirjutesed Venälaižen Federacijan subjektoiden mödhe
Telefon
Elektrižen telegrafan sädand da sen kävutand tegisoiš telefonan edelkävujaks 19. voz'sadan ezmäižes poles. Vl 1860 italine amerikalaine Antonio Meučči-londusenkodvii publikoiči kirjutust Nju Jorkan italižes lugendlehteses Teletrofono-apparatas, vl 2002 AÜV:oiden Kongress lugi händast telefonan ezmäižeks melestegijaks. Vl 1861 saksalaine Johann Filipp Reis-fizikantedomez' ozuti Telephone-ladint, siš oliba mikrofon, batarei i dinamik. Britanine amerikalaine Aleksandr Bell-edheotai sai ezmäšt patentad telefonas («pagižii telegraf») vl 1876, hänen Tomas Vatson-ühtesradnik sädi kellod telefonale vl 1878.
Homaičendad
Kategorii:Telefonsido
Moccati Kristiano
Kristiano «CriZ» Moccati (Cristiano Mozzati; sünd. 13. eloku 1973, Pezaro, Italii) om italijalaine barabananvändai, Lacuna Coil-kollektivan enzne ühtnii (1998−2014). Vändab kaks'toštkümnevoččes igäspäi.
Homaičendad
Kategorii:Lacuna Coil:an ühtnijad Kategorii:Italijan barabananvändajad Kategorii:Barabananvändajad kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe Kategorii:Sündnuded Italijha Kategorii:Sündnuded Markehe
Lonstonan zamk
thumb|right|250px|Lonstonan zamkan ruinad. Lonstonan zamk (Launceston Castle, korn.: Kastell Lannstefan) om keskaigan zamk Lonstonan ümbrištos (Kornuoll-grafkund, Anglii, Sur' Britanii).
Lidnuz om saudud normandijan stiliš vodele 1067 kuti grafkundan administrativine keskuz. Oli mugoman 13. voz'sadahasai. Nügüd'aigan om ruiniruidud olendas. Hal'g rižase turistoil.
Kategorii:Suren Britanijan zamkad Kategorii:Zamkad kirjamišton mödhe
Harovskan rajon
Istorii
Rajonan aluz om pandud vl 1929 heinkun 15. päiväl Pohjoižen randan Vologdan ümbrikho. Vl 1930 heinkun 30. päiväl heitihe ümbrikod, i vhesai 1936 rajon mülüi Pohjoižhe randha kuti administrativine ühtnik, sid' vozil 1936−1937 — Pohjoižhe agjaha. Vs 1937 sügüz'kun 23. päiväspäi om olmas Vologdan agjan palaks. Vozil 1962−1965 Sämžan rajonan territorii oli Harovskan rajonan palaks. Rajon om olmas nügüdläižiš röunoiš vspäi 2006.
Geografijan andmused
Harovskan rajon sijadase Vologdan agjan keskuses. Pind — 3 560 km². Mec otab territorijan nell' videndest (2817 nellikkilometrad), kavag'mec (kuz', pedai) da lehtezmec (koiv, hab) oma levitadud tazomäras.
Om röunoid 4 Vologdan agjan rajonanke:
Znamasižed joged oma Kuben da sen oiged Sit'-ližajogi. Läz kaik joged mülüdas Kubenan basseinha, pen' pala suvipäivnouzmas — Suhonan basseinha. Kaik om 7 järved rajonas, Katromanjärv (14,2 km², 3 m süvütte) om kaikiš suremb niišpäi. Kaik joged mülüdas Jävaldmeren basseinha.
Reljef om tazo päpaloin, sokaz sijidme. Harovskan kukkazsel'g om rajonan keskuses da suvipäivlaskmas.
Vs 2015 sulakun 28. päiväspäi rajonan territorii alajagase 6 municipaližhe ühtnikha: 1 lidnankundha da 5 küläkundha.
Tobmuz
Käskusenandai tobmuz om rajonan parlament — Municipaline suim (ven. Муниципальное собрание) 18 ühtnijanke. Kaik rahvaz valičeb heid nelläks vodeks. Järgvaličendad sihe oliba vl 2012 keväz'kun 4. päiväl. Ol'ga Mirolübova radab sen ezimehen vl 2015.
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 16 622 ristitud.
Kaik om 386 eländpunktad rajonas, sidä kesken 1 lidn, 9 žilod, 375 küläd da 1 raudtestancii. Toine sur' eländpunkt om Semigorodnäi-raudtestancii (1,4 tuh. rist. vl 2010).
Ižanduz
Rajonan ižandusen päsarakod oma mecan varhapanend da ümbriradmine (raudtešpalad, strubad), sauvondmaterialiden tehmine (bazal'tkuid lämuzizoläcijan täht, pilindmaterialad), raudtetransport, sömtegimišt da maižanduz, turizm.
Uglegorsk (Sahalinan agj)
Uglegorsk (Углегорск, ウグレゴルスク Uguregorusku) om Venäman lidn Sahalinan agjan Sahalin-saren päivlaskmas. Se om Uglegorskan lidnümbrikon administrativine keskuz (edel 2017. vot — rajonan).
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud 20. voz'sadan augotišes. Vozil 1905−1945 oli Japonijan palaks, nimitihe Esutoro-šičö (恵須取支庁). Saudud japonijalaižil cellülozbumagaine kombinat radoi sijaližel torhudel 1990-nzihe vozihesai. Anttihe lidnan statusad vl 1946.
Lidn šingotase kivihilen i buran hilen samižel ümbrištos tomha verhiže maihe — «Päivnouzmaine kaivuzkompanii» da toižed, i sömtegimištol (leibtegim, oludtegim, kalanümbriradmine), meriport radab.
Geografijan andmused
Lidn sijadase Tünen valdmeren Tataran sal'men päivnouzmaižel randal, 15 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Suvisahalinskhasai om 240 km suvhe orhal vai 290 km avtotel. Lähembaižed lidnad oma Poronaisk 77 km pohjoižpäivnouzmha orhal vai 220 km avtotedme i Makarov 73 km suvipäivnouzmha orhal vai 270 km avtol.
Lühüd Tuhlänk-jogi om lidnan pohjoižröunaks, sauvomižen jäl'ghe Masurao-kanal, lankteb Tataran sal'mhe. Uglegork-jogi (Углегорка) ümbärdab lidnan päivnouzmpoles i pohjoižespäi 2 kilometras, lankteb merhe mugažo.
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 10 381 ristitud, lidnümbrikon nell' seičemendest. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 18 800 eläjad vl 1935 i 19 100 eläjad vl 1992. Ortodoksižen hristanuskondan Jumalanmaman Vladimiran jumalaižen pühäpert' om saudud vl 2014. Sintoizman kahten pühäpertin jändused oma kaičenus.
Lähembaine professionaližen opendusen aluzkund om Sahalinan kaivuztehnikum, sijadase lidnanvuiččes Šahtörsk-žilos 10 km pohjoižhe, mugažo regionaline lendimport.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Sahalinan agjan lidnad *
Kolkat
thumb|left|250px|Monument Viktorii-memorialas Kolkat (কলকাতা, कोलकता, Kolkata; edel 2001. vot oficialine nimi oli Kal'kutt, Calcutta) om lidn Gang-jogen suhištos, Indijan päivnouzmas. Se om Päivlaskmaine Bengalii-štatan pälidn.
Suren Kolkat-lidnan pind om kahtenz' Indijas (Mumbain jäl'ghe) — 1886 km², ristitišt om nellänz' Indijas (Mumbain, Delin da Bangaloran jäl'ghe). Lidnan ristitišt om 4 486 679 ristitud (2011) (7nz' sija), lidnaglomeracijas — 14 112 536 (2011, koumanz' sija Indijas).
Čuvašan kel'
Čuvašan kel' (ičeze nimitused: чăваш чĕлхи, чӑвашла) om altaižen kel'kundan kel', mülütadas ezimeletaden. Se om čuvašalaižiden (1,44 mln Venämas) kodikel'. Oficialine status om vaiše Čuvašijas.
Kolkat
Kolkat oli kaiken Britanižen Indijan pälidn ani 1911. vodhesai, siš päliči nügüd' se om järed politikan openduz-, tedo- da kul'turkeskuz. Toižes polespäi, lidnas om problemoid-ki: gollüz, il'man redustoitand da tüpad teiden likumižes.
Čuvašan kel'
Pagižijoiden lugu om 1,04 mln vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe. Kaks'kel'žuz om levitadud, seičeme čuvašalašt kahesaspäi mahtoiba pagišta venäks vn 1989 rahvahanlugemižen mödhe. Vl 2010 Čuvašijan školoiden kaks' koumandest openzihe čuvašan kelel.
Kolkat
Geografii
Kolkat sijadase 1,5..9 metrad korktusil meren pindan päl. Matk merhesai (Indižen valdmeren Bengalijan laht) om 148 kilometrad. Lidnan päpala om Hugli-jogen (Gangan jogensarak) päivnouzmaižel randal, sokahiš maiš. Pidi äi voz'kümnid adaptiruimha ned mad elon täht.
Čuvašan kel'
Reguliruindorganizacii om Čuvašijan gumanitarižtedoiden valdkundaline institut (Čeboksarad, čuv. Чăваш патшалăх гуманитарии ăслăлăхсен институчĕ (ЧПГĂИ)).
Kolkat
Geografii
Kolkatan mahuz om allüvialine, kaiken Indan da Gangan tazangišton kartte. Nelländesižen eran sagedmad kogotas savid, mudad da letet. Ned oma kahten savišoidun keskes, alembaine kudambišpäi otab 250..650 metrad süvüt, i ülembaine — 10..40 metrad. Lidn da sen ümbrišt oma manrehkaidusen varuližusen zon.
Tropine klimat, voden keskmäine lämuz om +26,3 C°. Sadegiden tobj pala (vodes 1781 mm) tose suvipäivlaskmaižil mussonil.
Čuvašan kel'
Istorii
Kel' om olmas 16. voz'sadaspäi, libub amuižbulgaran kelespäi, se zavodihe läz meiden eran augud. Čuvašan kelel om äi ühthižid pirdoid toižidenke türkižidenke kelidenke, no om äi erinendoid-ki.
Kolkat
Transport
Kolkatan kundaline transport mülütab metropolitenad, ezilidnaižid raudteid, avtobusoid da tramvaid. Raudten rengaz ümbärdab lidn.
Kolkatan metro om ezmäine Indijas, saudud NSTÜ:n tehnižel abul, sen avaiduz oli vl 1984. Siš om üks'jäine jono suvespäi pohjoižhesai pidust' Hugli-joged, piduz 22,3 km. Völ severz'-se jonoid saudas vai projektiruidas.
Lidnas om avtobusmaršrutoiden šingotadud sistem. Üks'jäine Indijan lidn tramvaijonoiden sistemanke. Ei täudu teid Kolkatas, se om äiluguižiden tüpiden sü.
Rahvahidenkeskeine Netadži Subhas Čandran nimed lendimport sijadase läz 17 km Kolkatan keskuselpäi Dum-Dum-ezilidnas, se tegeb taholižid reisid-ki.
Irdkosketused
Kategorii:Päivlaskmaižen Bengalijan lidnad Kategorii:Indijan lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe *
Čuvašan kel'
Istorii
Kaks' lähišt paginad kebnenzoiti kirjkelen sädandad. Nügüdläine kirjkel' om olmas 19. voz'sadaspäi. Se om kirilližen kirjamišton pohjal, 37 kirjant. Läz kaikiden sanaklassoiden vaihed kändeltas, kahesa kändod.
Homaičendad
Kategorii:Keled i dialektad kirjamišton mödhe Kategorii:Venäman keled
2001: Kosmine odissei
Homaičendad
Kategorii:AÜV:oiden fil'mad Kategorii:Suren Britanijan fil'mad Kategorii:Fil'mad kirjamišton mödhe Kategorii:Tedoliž-fantastižed fil'mad Kategorii:Vn 1968 fil'mad Kategorii:Fil'mad anglijan kelel
Don't Worry
«Don't Worry» (Ala holdu) om Modern Talking-duetan koumanz' pajo videndes «Romantic Warriors»-studijanal'bomas (1987). Pajon tekst om anglijan kelel.
Ühtennimine singl om pästtud vaiše Ispanijan torgusen täht. «Don't Worry»-butlegsingl (nell' trekad) om pästtud 2001-ndel vodel, DJ RavL Pol'šanmaspäi tegi remiksoid siš.
Kategorii:Modern Talking:an pajod Kategorii:Pajod kirjamišton mödhe Kategorii:Singlad kirjamišton mödhe Kategorii:Vn 1987 pajod Kategorii:Vn 2001 singlad Kategorii:Pajod anglijan kelel
Gridino (Vepsän rahvahaline küläkund)
Gridino (Гридино) om vepsän külä Vologdan agjan Babajevon rajonas. Mülüb Vepsän rahvahaližhe küläkundha.
Vn 2002 kaiken Venäman rahvahanlugemižen mödhe Gridinon eläjiden lugu oli 3 ristitud.
Vn 2019 sügüz'kulpäi külän tobmin om Valentina Mihailovna Kužleva.
Homaičendad
Kategorii:Vepsän küläd Vologdan agjan Babajevon rajonas Kategorii:Vepsän küläd kirjamišton mödhe Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe
Uintun kel'
Pagištihe kelel AÜV:oiden Kalifornii-štatan pohjoižes. Jäl'gmäine kelenkandai koli vl 2003.
Pagižijoiden lugu om läz 5 ristitud. Uintun kirjkel' om latinan kirjamišton pohjal.
Prometii
thumb|300px|Prometijan spektran nägui pala Prometii (Pm — promethium latinan kelel) om 61nz' himine element himižiden elementoiden periodižes tabludes, lantanoidoiden gruppaspäi (koumanz' grupp, kudenz' period).
Ei ole olmas elementad londuses, sikš miše kaik sen izotopad oma radioaktivižed.
Avaiduz
Vl 1945 amerikalaižed himikad Džeikob Marinskii, Lorens Glendenin i Čarl'z Koriell saiba prometijad ezmäižen kerdan Klinton-laboratorijas (nüg. Ok-Ridž-laboratorii, Tennessi-štat) uranan čihodamižen produktoišpäi ionvajehtamižtervoil, i vodele 1947 todestiba ut elementad ičendoiden tedoidusil. Vspäi 1950 nimitihe nügüdläižikš Amuižen Grekanman mifižen Prometei-titanan mödhe (Προμηθεύς «meletai edel» vai «holitai», pramantha «tiks'un kaluine»), Koriellan ak tariči nimed eziauguižešti.
Fizižed ičendad
Prometii om radioaktivine hahkvauvaz mametall. Kristalline kaks'kerdaine geksagonaline α-segluz kändihe korgedlämuzližeks kubižeks β-segluseks 890 C° lämudel.
Atommass — 144,9127. Ninevuz (normaližiš arvoimižiš) — 7,26 g/sm³. Suladandlämuz — 1315 K (1042 C°). Kehundlämuz — 3273 K (3000 C°).
Kävutand
Kävutadas joksusen radioaktivižeks purtkeks i lüminoforaks. 147Pm-izotopan üks'jäine tegii om Venäma.
Irdkosketused
Kategorii:Himižed elementad kirjamišton mödhe
Mister (Kara-gruppan pajo)
«Mister» («ižand», 미스터 miseuteo; ミスター mistaa) om suvikorejižen Kara-muzikgruppan singl da vn 2009 ühtenz' pajo sen-žo voden korejankel'žes kahtendes «Revolution»-al'bomaspäi.
Irdkosketused
Kategorii:Kara:n pajod Kategorii:Pajod kirjamišton mödhe Kategorii:Singlad kirjamišton mödhe Kategorii:Vn 2009 pajod Kategorii:Vn 2009 singlad Kategorii:Vn 2010 singlad Kategorii:Pajod korejan kelel Kategorii:Pajod japonan kelel
Rubidii
thumb|left|150px|Rubidii ampulas
Rubidii (Rb — rubidium latinan kelel) om 37nz' himine element himižiden elementoiden periodižes tabludes. Sen sijaduz om ühtendes gruppas (vanhtunuden klassifikacijan mödhe — ühtenden gruppan päalagruppas), tabluden videndes periodas.
Ühthine ümbrikirjutand
Germanijalaižed himikad Robert Vilhel'm Bunzen da Gustav Robert R. Kirhhof avaižiba rubidijan spektraližen analizan abul vl 1861, nimitihe spektran jonoiden tobjan mujun mödhe (rubidus «rusked», «muzarusked»).
Element om levitadud londuses keskmäras. Mineralad rubidijan lujetud koncentracijanke (0,2 procenthasai): lepidolit, cinnval'dit, pollucit i amazonit. Om neniden mineraloiden löudmižsijid Saksanmas, Čehijas, Slovakijas, Turkmenijas, Namibijas i Zimbabves.
Fizižed ičendad
Rubidii om pehmed hobedaižvauged muglmetall. Ei voi löuta sidä londuses puhthas i koncentriruidud olendas. Sadas litijanke ühtes tobjimalaz. Rubidii om vägev katalizator, paramagnetik.
Atommass — 85,4678. Ninevuz (normaližiš arvoimižiš) — 1,532 g/sm³. Suladandlämuz — 312,45 K (39,3 C°). Kehundlämuz — 961 K (688 C°).
Londuseline rubidii kogoneb kahtes izotopaspäi: 85Rb (72,2%) i 87Rb (27,8%). 87Rb om radioaktivine vähän, pol'čihodamižen pord — 49,23 mlrd vot. Sen ližaks, saihe 30 ratud izotopad 71..102 atommassanke i 16 izomerad.
Kävutand
Kävutadas rubidijad specialižes optikas, elektronikas, medicinan ladimiš, sterilizacijan täht. Om tarbhaine katalizatoraks kivivoin ümbriradmižen aigan. Rubidijan purud kävutasoiš lazeraks. Ühtnendoiden otand kävutamižhe om levitadud.
Irdkosketused
Kategorii:Himižed elementad kirjamišton mödhe
Habarduz (jogi)
Habarduz (Габордуса) om Venäman lühüd jogi Leningradan agjan päivnouzmas, sen Pöudon rajonan suvipäivnouzmas. Jogi lähteb Habarduzjärvespäi (99 m ü.m.t.) i lankteb Kapš-jogen Poisar-ližajogehe (90 m ü.m.t.).
Jogi jokseb sokahid, mecakahid tahoidme.
Milonov Vitalii
Vitalii Valantinovič Milonov (Виталий Валентинович Милонов; sünd. 23. viluku 1974, Leningrad, Venäman NFST, NSTÜ) om Venäman valdkundmez', Ühthižen Venäman ühtnii, Valdkundaližen Duman nügüdläine ezitai (7nz' kucund, vn 2016 redukuspäi), Piterin käskusenandmižsuiman enzne deputat (keväz'ku 2007 — sügüz'ku 2016).
Irdkosketused
Kategorii:Valdkundmehed Kategorii:Venäman politikanmehed Kategorii:Piter Kategorii:Politikanmehed kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe Kategorii:Sündnuded Piterihe
Vepsän rahvahan hor
Se pajati dai pajatab erazvuiččiš Venäman festivalil dai Moskvas-ki. Vepsän hor om tutab verhiš maiš-ki: Suomenmas, Norvegijas, Ročinmas i Estin mal, toižiš valdkundoiš.
Horan ohjandai — Lüdmila Melent'jeva (vodelpäi 1978), Venäman da Karjalan arvostadud radnik.
Edesine lugemine
Kategorii:Vepsän muzikgruppad Kategorii:Venäman muzikgruppad Kategorii:Rahvahankul'tur Kategorii:Muzikgruppad kirjamišton mödhe Kategorii:Muzikgruppad vl 1936 alusenpanendanke
Novoaleksandrovsk
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1804 kuti Novoaleksandrovskai-stanic (станица Новоалександровская) kozakištol i sirdnikoil Venäman keskuzgubernijoišpäi elänzoitmaha tahondad, miše varmitada valdkundan suviröunad i teid Mustmerennoks. Stanic sai lidnan statusad vl 1971 nügüdläiženke nimenke.
Novoaleksandrovskan ižandusen päsarakod oma sauvondmaterialiden pästand (savič, betontegesed) i sömtegimišt (lihakombinat, elevator, jauhon tehmine), mugažo kombisötken tegim i stökolmülütimiden tegim ratas lidnas.
Geografijan andmused
Lidn sijadase Rasševatk-jogen randoil (Расшеватка 74 km pitte, Jegorlikan i Manič-jogen hurapol'ne bassein), 131 metrad ü.m.t. keskmäižel korktusel. Novoaleksandrovsk seižub kesked maižanduzrajonad, toižetujan nepstoindan zonas, paneb 450..550 mm sadegid vodes keskmäras. Matkad Stavropolihesai om 77 km suvipäivnouzmha orhal.
Rasševatk-raudtestancii radab vspäi 1897, sijadase «Kropotkin — Stavropol'»-jonol.
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 26 757 ristitud, ümbrikon ristitišton kaks' videndest. Vl 2018 lidnan ristitišt oli 26 997 eläjad. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 29 tuhad eläjid vozil 1996−2000.
Rahvahad (enamba 1 % vl 2010): venälaižed — 89,5 %, armenijalaižed — 3,6 %, čiganalaižed — 3,3 %, toižed rahvahad — 3,2 %, rahvahuden ozutandata — 0,4 %.
Ortodoksižen hristanuskondan kaks' pühäpertid oma avaitud lidnas: Mikoi-arhangelan jumalanpert' i ph. Ioann Vostorgov-moknikan časoun'.
Stavropolin kooperativižen tehnikuman filial om lidnan professionaližen opendusen aluzkundaks.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Stavropolin randan lidnad *
Suvitarav
Istorii
Suvitaravan territorii oli britanižen Gilbertan Sared i Ellis-protektoratan administrativižeks keskuseks vll 1895–1908 i 1946–1976. Toižen mail'man sodan aigan znamasine tora tegihe Suvitaravan rajonas AÜV:oiden i Japonijan imperijan merisodavägiden keskes.
Eländpunkt om ripmatoman valdkundan pälidnaks vn 1979 heinkuspäi.
Geografijan andmused
Lidn sijadase valdkundan lodehes, Gilbertan sariden pohjoižpalas, Tarav-atollan suves, koumhe metrhasai ü.m.t. keskmäižel korktusel.
Suvitarav levigandeb atollan nelläl sarel: Betio (meriport), Bairiki (valdkundan aluzkundad), Bonriki (läžundkodi i opendajiden kolledž), Bikenibeu (lendimport). Kaik ned sätas Teinainano-municipalitetad (Teinainano Urban Council).
Klimat om ekvatorialine vihmmecoiden. Päivän lämuz om +25..+31 C° vodes läbi, voden keskmäine lämuz' om +28,3 C°. Ekstremumad oma +21 C° i +35 C°. Paneb sadegid 2052 mm vodes, enamba tal'vkus-uhokus (212..271 mm kus), vähemba sügüz'kus-kül'mkus (110..120 mm kus). Relätivine nepsuz vajehtase 77..82 % röunoiš vodes läbi.
Eläjad
Vl 2010 lidnan eläjiden lugu oli 50 182 ristitud. Kaikiš suremb ristitišt om nügüd', se ližadui koume kerdha vspäi 1979.
Rahvahad (vn 2020 rahvahanlugemine): I-kiribati — 95,9 %, toižed rahvahad — 4,1 %.
Üks' valdkundaline i viž privatišt üläškolad (kolledžad) anttas professionališt opendust Suvitaravas.
Homaičendad
Kategorii:Kiribatin lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe * Kategorii:Pälidnad
Sargsän Serž
Serž Azati Sargsän (Սերժ Ազատի Սարգսյան; sünd. 30. kezaku 1954, Stepanakert, Azerbaidžanan NST, NSTÜ) om Armenijan politikanmez' da sodamez', valdkundan šingotai. Armenijan koumanz' prezident, radoi necil sijal kaks' strokud jäl'geten, vn 2008 sulakun 9. päiväspäi vn 2018 sulakun 9. päivhäsai. Oti Armenijan päministran radnikust (4. sulaku 2007 — 9. sulaku 2008, 17.-23. sulaku 2018), jäl'gmäižel statjal läksi erindha protestoiden tagut, no jäi vedajan parlamentan partijan lideran.
Biografii
Tuleban aigan valdkundmez' om sündnu Stepanakertha vl 1954. Azat Avetisi Sargsän (1929–2013) oli hänen tat, mam Nora Sargsän. Tatan kanz libui Armenijan Teh-žilospäi Azerbaidžanan röunanno. Panihe Seržan dedad arestan alle vl 1937, sen jäl'ghe kanz sirdi Stepanakertha.
Vll 1971−1979 mez' openui Jerevanan valdkundaližes universitetas, sen filologižes fakul'tetas. Vll 1972−1974 služi nevondkundaližes armijas, vll 1975−1979 radoi Jerevanan tegimel. Pästandan universitetaspäi jäl'ghe Sargsän oti partijan radnikusid Stepanakertas vhesai 1988.
Politikanmez' om naižiš, kazvatihe kaht tütärt naimiželos. Mahtab pagišta nelläl kelel kodimaižen armenijan kelen ližaks: venän, anglijan, azerbaidžanan i turkan keled.
Homaičendad
Kategorii:Valdkundmehed Kategorii:Armenijan prezidentad Kategorii:Politikanmehed kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe Kategorii:Sündnuded Stepanakertha
Rujigi
Rujigi (Ruyigi) om lidn Burundin päivnouzmas. Se om Rujigin agjan administrativine keskuz.
Geografijan andmused
Lidn sijadase agjan keskuzpalas, suvhe Sanzu-jogespäi (Ruvuvu-jogen bassein), 1842 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad ekonomižhe Bužumbur-pälidnhasai om 96 km päivlaskmha.
Eläjad
Vl 2008 lidnan eläjiden lugu oli 7 139 ristitud, kommunan — läz 40 tuh. ristituid.
Lidn om Rujigin katoližen eparhijan keskuz.
Ižanduz
Lendimport gruntlendahtamižsarganke om saudud 1,5 km päivlaskmha lidnaspäi, toine lähembaine lendimport om Giteg-pälidnas.
Homaičendad
Kategorii:Burundin lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe *
Lenka
Lenka, täuz' nimi om Lenka Kripač (Lenka Kripac; sünd. 19. keväz'ku 1978, Beg-lidn, Uz' Suviuel's, Avstralii) om avstralijalaine pajatai, aktris da muzikankirjutai.
Kändihe populärižeks jäl'ges «Everything at Once»-pajon pästandad. Nece pajo om mülütadud operacižen «Windows 8»-sisteman reklamha.
Biografii
Lenka om sündnu pen'he Beg-lidnha (Bega) valdmeren randal, 225 km suvipäivnouzmha Kanberraspäi, čehalaižen Džiri Kripač-muzikantan-immigrantan i avstralijalaižen Eden-školopendajan kanzha. Sirdi kazvatajidenke Sidneihe seičemevoččen i openuškanzi muzikad alaškolale vaumiten.
Hän läksi mehele, Džeims Gulliver Henkok-pirdajale. Vl 2012 Lenka kändihe mamaks, Kuinn-poig om sündnu. Vl 2016 Etta-tütar om sündnu.
Irdkosketused
Kategorii:Avstralijan pajatajad Kategorii:Pajatajad kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe Kategorii:Sündnuded Udhe Suviuel'sha
Džohar Karan
Karan Džohar (करण जौहर, Karan Johar; sünd. 25. semendku 1972, Bombei, Maharaštr, Indii) om indijalaine režissör, scenarist, prodüser, TV-vedai da Bollivudan akt'or.
Biografii
Karan om sündnu Mumbai-lidnha, Jaš-kinorežissöran da hänen Hiru-akan sämižkanzha.
Hänel om ičeze «Dharma Productions»-kompanii, kudamban pidajan Karan tegihe tatan surman jäl'ghe.
Vl 2017 Karan tegihe tataks, Jaš-poig da Ruhi-tütär oma sündnuded.
Irdkosketused
Kategorii:Indijan akt'orad Kategorii:Indijan prodüserad Kategorii:Indijan režissörad Kategorii:Akt'orad kirjamišton mödhe Kategorii:Prodüserad kirjamišton mödhe Kategorii:Režissörad kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe
Bodiart
thumb|right|250px|Bodiart «Ostrov»-rokfestivalil ([[Arhangel'sk). Penen lavan tähthaižed]] Bodiart (body art — «hibjan čomamaht») om avangardižen čomamahton toižend, kus ristitun hibj linneb sädamižen päobjektaks.
Ezmäižed kodvindad oliba Evropas 1910-nzil vozil. Šingotaškanzi sigä-žo 1960-nzil vozil i leviganzi Amerikas teravas. Bodiartan südäiolend avaidase verbaližetoman kelen abul: pozad, žestad, mimik, pandud hibjaha znamad i «čomitesed». Hibjan kuvad, fotokuvad, videod da muläžid voidas olda bodiart-čomamahton objektaks mugažo.
Čomamaht kävutase ozutelendoiš da toižiš aigtegoiš reklaman täht. Bodiartan erased tundmused (pirsing, tatu) oma nügüdläižen modan palaks.
Homaičendad
Kategorii:Hibjan modifikacijad
JK Revolution
«JK Revolution» om Jelena Karleušan 9. al'bom, kudamb om pästtud vl 2008.
Homaičendad
Kategorii:Jelena Karleušan al'bomad Kategorii:Al'bomad kirjamišton mödhe Kategorii:Vn 2008 al'bomad
Argon
thumb|left|200px|Kolb argonanke
Argon (mugažo latinan kelel, znamoitas Ar), om kahesatoštkümnenz' himine element himižiden elementoiden periodižes tabludes. Sen sijaduz om kahesandestoštkümnendes gruppas (vanhtunuden klassifikacijan mödhe — kahesanden gruppan päalagruppas), tabluden koumandes periodas.
Ühthine ümbrikirjutand
Argon om levitadud Man atmosferas, sen koumanz' element mülün mödhe (0,934%; 1,288% massan mödhe), mail'mas — 0,02% massan mödhe.
Anglijalaižed Uil'jam Ramzai-himik i Lord Relei-fizikantedomez' (Džon Uil'jam Strett) avaižiba ut elementad il'mas vll 1893−1894 himižel reagiruindan kodvindal i spektroskopijan abul. Hö saiba vn 1904 Nobelän premijoid himijas i fizikas inertižiden gazoiden avaiduses. Element om nimitadud ἀργός-sanaspäi argos «lašk», «vitk», «aktivitoi».
Fizižed ičendad
Argon om inertine üks'atomine gaz mujuta, maguta da hajuta.
Atommass — 39,948. Ninevuz (normaližiš arvoimižiš, −186 C° lämudel) — 1,40 g/sm³. Suladandlämuz — 83,81 K (−189,34 C°). Kehundlämuz — 87,30 K (−185,85 C°).
Man atmosferan argon kogoneb koumes stabiližes izotopaspäi: 36Ar (0,337%), 38Ar (0,063%), 40Ar (99,600%). Kosmine argon mülüb 40Ar-izotopad vähän lujas, sikš miše nece izotop sündub Mas kalijan-40 čihodamižes. Tetas 21 ratud radioaktivišt izotopad 30..35, 37, 39, 41..53 atommassanke, i voib olda üks'jäine 32mAr-izomär.
Kävutand
Sadas il'maspäi laptaližeks produktaks hapanikan puhtastamižen jäl'ghe. Ottas kävutamižhe kaičijaks inertižeks atmosferaks, lämoinpalon sambutimiš, ühthekeitandan aigan i lazeriš. Argon kävutase pakuitezgazaks, om registriruidud sömližaduseks nomer E938.
Kundust
Kundust (Киндаево) om vepsän külä Vologdan agjan Babajevon rajonas. Mülüb Vepsän rahvahaližhe küläkundha.
Vn 2002 kaiken Venäman rahvahanlugemižen mödhe Kunduston eläjiden lugu oli 10 ristitud, dai 8 niišpäi oliba etnižed vepsläižed.
Vn 2019 sügüz'kulpäi külän tobmin om Nadežda Pavlovna Mednikova.
Homaičendad
Kategorii:Vepsän küläd Vologdan agjan Babajevon rajonas Kategorii:Vepsän küläd kirjamišton mödhe Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe
Tarbajev Sangadži
Sangadži Andrejevič Tarbajev (Тарбан Санһҗ, Сангаджи́ Андре́евич Тарба́ев; sünd. 15. sulaku 1982, Elist, Kalmikijan ANST, Venäman NFST, NSTÜ) om venämalaine eläi, kalmikine TV-prodüser, «Mail'mas ümbri»-programan TV-vedai.
Biografii
Sangadži om sündnu Elist-lidnha.
Sangadži zavodi akt'oran kar'jerad «КВН»-šous RSVU-kamandan kapitanal. Oli hän olmas TV-vedajan-ki, sidä kesken «Mail'mas ümbri»-programan.
Hänel om ičeze «My Way Productions»-kompanii.
Vspäi 2012 om nainu, Tat'jana om hänen ak. Üks' poig om Sangadžil: Timudžin (om sündnu vl 2013).
Irdkosketused
Kategorii:Venäman prodüserad‎ Kategorii:Prodüserad kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe Kategorii:Sündnuded Elistha
Rabat
Rabat ‎(الرباط Ar Ribat «jumalankodi-lidnuz»; ⴻⵔⵔⴱⴰⵟ — Errbat) om Marokon pälidn, politikan, kul'turan da tegimišton keskuz. Se om Marokon seičemenz' lidn eläjiden lugun mödhe.
Istorii
Keskaigan lidn oli merirazbainikoiden peitsijaks. Vl 1912 francižen administracijan Juber Liote-ohjandai sirdi Rabatha pälidnad Fesaspäi päzutamha berberoiden vasthalibundoišpäi.
Geografijan andmused
Lidn sijadase Bu-Regreg-jogen estuarijan hural randal i Atlantižen valdmeren randištol, 0..160 m ü.m.t. korktusil. Matkad kaikiš järedambha Kasablank-lidnhasai om 70 km suvipäivlaskmha valdmererandadme.
Eläjad
Vl 2014 eläjiden lugu oli 577 827 ristitud, 2,1 mln ezilidnoidenke. Järedad ezilidnad oma Sale ani pohjoižpäivnouzmha (valdkundan nellänz' lidn) i Kenitr 40 km pohjoižpäivnouzmha.
Irdkosketused
Kategorii:Marokon lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe * Kategorii:Pälidnad
Eländpunkt
thumb|right|250px|[[Vingl, vepsän eländpunkt istorižešti]] Eländpunkt om mitte-se sija vai taho, kus ristitud elädas, kaikenaigašti vai pordaigaližešti (kahtendes statjas voz'aigoidme, no joga vodel). Järgtaho tobjimalaz, kogoneb pertišton eländkodišpäi mapalal.
Tärtuz kävutase geografijas, statistikas i arheologijas.
Toižendad
Erazvuiččed eländpunktoiden toižendad oma ičeze suruden i eläjiden lugun mödhe: da toižed.
Kaikes mail'mas jagadas eländpunktoid kahteks kategorijaks: külähižed i lidnalaižed. Küläeländpunktan päerinend lidnalaižespäi om ristitišton enambusen otand maižandushe, sen tagut erased küläd oleldas suremb mi lidnad eläjiden lugun mödhe.
Territorijan üks' eländpunktoišpäi om sen administrativižeks keskuseks, valdkundan — pälidnaks.
Südäin
Eländpunkt mülütab eländpertištod, tegimišton, torguindan i socialižen holitesen sauvusid, niiden tehnologišt infrastrukturad (ted, takaižed, randirdad, elektro- i veziverkod, fansistem), lebusferad (sportlavuded, muštnikad, puištod i uitod).
ÜRO:n ühtnend
Tematine konferencii tegese mail'man ühtes suriš lidnoišpäi. Anttas kaht premijad parahimas paremboičijas projektas: Pohjoižen i Suvižen mapoliškoiden täht.
Markutan
Markutan (Марково) om vepsän külä Vologdan agjan Babajevon rajonas. Mülüb Vepsän rahvahaližhe küläkundha.
Vn 2002 kaiken Venäman rahvahanlugemižen mödhe Markutanan eläjiden lugu oli 24 ristitud (13 m., 11 n.); 29% heišpäi oliba venälaižed, i 71% — etnižed vepsläižed.
Vn 2019 sügüz'kulpäi külän tobmin om Angelina Födorovna Gerasimova.
Homaičendad
Kategorii:Vepsän küläd Vologdan agjan Babajevon rajonas Kategorii:Vepsän küläd kirjamišton mödhe Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe
Ehtaline Urgant
Ehtaline (Večernii) Urgant (Вечерний Ургант) om Ezmäižen kanalan öline šou.
Om AÜV:oiden «Late Night Show»-programiden («Öline šou») adaptacijan. Oleleb efiras vn 2012 sügüzespäi, lähtleb ezmärgespäi videnz'päivhäsai 23:30 ehtal.
Programman vedai om Ivan Urgant.
Irdkosketused
Kategorii:Ezmäine kanal Kategorii:Venäman TV-šoud Kategorii:TV-šoud kirjamišton mödhe
Antarktid
thumb|right|200px|Antarktidan sijaduz thumb|right|200px|Antarktidan kogotud fotokuva Man kaimdajaspäi vl 2002 Antarktid (ἀνταρκτικός antarktikos — «Arktikan vastolend») om kaikiš suvemb kontinent, Man kuiv pala lähižidenke saridenke.
Ühthižed andmused
Pind — 14,1 millionad km², sidä kesken šel'fjäžomad — 0,93 mln km², sared — 75,5 tuh. km². Om olmas kaikenaigaižeta ristitištota. Ei ole valdkundoid kontinentas, om vaiše polärižid tedoiduzstancijoid (läz 45), nell'hä tuhazesai ristitud elädas niiš lämäl voz'aigal. Kaikiš suremb stancii om Mak-Merdo (AÜV, 1,3 tuhazesai tedoidajid) Rossan meren Rossan sarel Erebus-vulkananke.
thumb|right|200px|[[Antarktidan flag]] Kontinentan da sariden olend reguliruiše Kožundaktal Antarktikas, se om väges vs 1961 kezakun 23. päiväspäi. Kožundaktan mödhe, Antarktid da sared suvižen kuz'kümnenden parallelin südäimes oma territorii atomtehnologijan kävutandata. Antarktidan domen om .aq, telefonkod +672. Kaik aigvöd oma olmas kontinental. Voib oigeta vaiše tedoiduzradoid.
Geografijan andmused
Antarktidan 99,7% om kattud jäl. Kontinentan realine pind läksi manaluižhe läz pol'kilometrad jän vedusen tagut, leved šel'f tegihe. Jän korktuz sab 4 km kontinentan keskuses, kudamb om läz Suvinabad. Transantarktižed mäged jagadas kontinentad päivnouzmaižhe da päivlaskmaižhe paloihe. Istorižikš kontinent jagase maikš da randoikš, oz., Adelin Ma. Sarištod: Suvižed Orkneisared da Suvižed Šetlandsared.
Antarktidan randad lainištadas (päiväižen mödhe) Atlantine, Tün' da Indine valdmered. Dreikan sal'm om kontinentan da Suviamerikan keskes. Kaikiš pidemb jogi om Oniks läz Rossan mert, 32 km pitte. Om severz'-se sadoid manalaižid järvid, Vostok-järv om kaikiš znamasižemb niiden keskes (pind 15 790 km², pindan süvüz 3 769 m, mülü 6 343 km³, järven süvüz 1 200 m).
Kaikiš korktemb čokkoim om Vinsonan mägenpä (4892 m) Päivlaskmaižes Antarktidas. Kaikiš alahamb čokkoim om täuttud jäl Bentli-alangon süvüz (−2555 m) Päivlaskmaižes Antarktidas mugažo. Ühthemänho 35 vulkanad om tetab Antarktidal da sen saril, niišpäi 8 oma aktivižed.
Klimat
Antarktid om kaikiš vilumb kontinent Mas. Paneb vaiše lunt sadegišpäi. Sulasä oleleb vaiše lämäl voz'aigal i mererandal.
Sündnuded ristitud
Vspäi 1978 läz 10 ristitud om sündnu Antarktidan territorijal.
Irdkosketused
Kategorii:Man kuivad palad
Del'ta
right|160px Del'ta (Δ, δ, virkand δέλτα [ˈðelta]) om grekan kirjamišton nellänz' kirjam. Sättui amuižgrekan kelen kulund om [d], nügüd'aigaižes grekan keles lugetas kirjant [ð].
Kirjam libui finikijan 𐤃-kirjamespäi delt, kändase «uks'» vai «tulend kangazpert'he». Latinan D- i kirilline Д-kirjamed augotižlibuihe grekan del'ta-kirjamespäi.
Kävutand znamaks
Sur' Δ-kirjam voib znamoita:
Ottas kävutamižhe pen't δ-kirjant znamoičemha päpaloin nenid tärtusid:
Kacu mugažo
Kategorii:Grekan kirjamed
Armenijan dram
thumb|right|250px|100 tuhad dramoid vl 2009 (avers) Armenijan dram (Հայկական դրամ Haikakan dram) om Armenijan valdkundvalüt vn 1993 kül'mkun 22. päiväspäi, Draman päiv oigendase sil datal. Vajehtihe 200 nevondkundališt rubläd ühteks dramaks. Venäma vajehti valütan Venäman rubläks, i Armenii päti lähtta rublän zonaspäi. Draman kävutandan ezmäine pord oli vll 1199−1375.
1 dram = 100 lumad (լումա). Lumad läz eile kävutandas enččen infläcijan tagut. Valütkod om AMD. Simvolad: ֏, դր. Valütan regulätor om Armenijan Keskuzbank.
Nened rahuded oma pörundas: 10, 20 i 50 lumad, 1, 3, 5, 10, 20, 50, 100, 200 i 500 dramad. Banknotad oma nominalanke 500, 1000, 2000, 5000, 10 000, 20 000, 50 000 i 100 000 dramoid.
Valütkurs om vajehtui («ujui»).
Irdkosketused
Kategorii:Rahaühtnikad Kategorii:Armenii
Konstantinovsk
Konstantinovsk (Константи́новск) om Venäman lidn da lidnankund Rostovan agjan keskuzpalas. Se om Konstantinovskan rajonan administrativine keskuz (vspäi 1924).
Istorii
Eländpunkt mainitase ezmäižen kerdan vn 1593 «Aigkirj Voronežaspäi Don-jogel Azovhasai i Mustmerhesai»-dokumentas kuti kozakoiden Babei-lidnut (городок Бабей, Бабинский городок) Donan sarel i Ülärazdorad-eländpunkt (ven. Верхние Раздоры), möhemba Babskai-stanic (ven. станица Бабская). Vl 1839 ühtenzoittihe Vedernikovskai- i Babskai-stanicoid da nimitihe Konstantinovskai-stanicaks (ven. станица Константиновская) Konstantin Romanov-ruhtinasen nimen mödhe.
Vl 1850 panihe stanican alust udel sijal i sirtihe eläjid sihe vodele 1864. Stanic kändihe 1. Donan ümbrikon keskuseks. Vspäi 1941 se oli Konstantinovsk-radnikžiloks. Toižen mail'man sodan aigan stanic oli okkupiruidud nacistoil (heinku 1942 — 18.01.1943). Radnikžilo sai lidnan statusad vn 1967 20. päiväl kül'mkud. Vodele 1982 Konstantinovskan gidrosol'men (šlüzad) sauvond tuli lophu «Don — Volg»-vezitel.
Konstantinovsk šingotase maižanduzprodukcijan ümbriradmižel (vinedheotand) i jogiportal. Lidn om ümbärtud maižanduzrajonal (vinmarjan i villän kazvatand, živatvodind). Kozakoiden hebonkeskuz, vinfestival'. Ende radoiba kalategim, voitegim, savičtegim, betontegim.
Geografijan andmused
Lidn sijadase rajonan suvipäivlaskmaiženno röunanno, Donan oiktal randal, 40 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Rostovhasai Donal om 112 km päivlaskmha-suvipäivlaskmha orhal vai 153 km avtotel. Lähembaine lidn om Semikarakorsk 23 km päivlaskmha-suvipäivlaskmha orhal vai 35 km avtotedme. Avtotesild lidnanno ühtenzoitab Donan randoid.
Viž futorad mülüdas lidnankundha Konstantinovskan ližaks: Hräščevskii, Kostino-Gorskii, Mihailovskii, Starozolotovskii, Vedernikov. Lidnankundan pind — 298 km².
Eläjad
Vl 1939 stanican ristitišt oli 9 065 eläjad. Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 17 926 ristitud, lidnankundan — 20 241 ristitud, rajonan koume videndest. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli enamba 18 tuhad eläjid vll 1989−2009 (18 800 rist. vl 1996, 2002−2003). Kaik 19 617 ristitud elihe lidnankundas vl 2017.
Rahvahad (2010): venälaižed — 93,9%, armenijalaižed — 1,8%, ukrainalaižed — 1,5%, toižed rahvahad — 2,8%. Ortodoksižen hristanuskondan viž pühäpertid oma olmas lidnas.
Professionaližen opendusen aluzkundad oma Konstantinovskan pedagogine kolledž, Konstantinovskan tehnologine tehnikum i Konstantinovskan agrovettehnologijoiden i ohjandusen tehnikum (maižanduztehnikum).
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Rostovan agjan lidnad *
Starobžegokai
Aul sijadase tazovaldkundan lodehes, Kuban'-jogen hural randal, vastrandal Krasnodaraspäi.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman küläd Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Adigejan Tazovaldkund Kategorii:Tahtamukain rajon
Sumad
Sumad (Суми [ˈsumɪ], Сумы) om lidn Ukrainan pohjoižpäivnouzmas. Se om Suman agjan administrativine keskuz (vspäi 1939) da kaikiš suremb lidn.
Istorii
Nügüdläižen eländpunktan aluz om pandud vl 1655 kuti Sumin lidnuz, nimitihe Sum- da Sumk-jogiden mödhe. Se sai lidnan statusad vl 1780.
Geografijan andmused
Lidn sijadase Pslanjogen randoil (Псел, Dnepran hura ližajogi), 138 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Venäman röunhasai om läz 50 km pohjoižhe (Kurskan agj) i päivnouzmha (Belgorodan agj), Kijev-pälidnhasai om 303 km päivlaskmha orhal, 338 km avtotedme vai 350 km raudtel. Lähembaine järed lidn om Har'kov 135 km suvipäivnouzmha orhal.
Eläjad
Vl 2013 eläjiden lugu oli 269 177 ristitud. Kaikiš suremb ristitišt oli 307 tuh. eläjid vl 1993.
Rahvahad (2001, enamba 1%): ukrainalaižed — 84,5%, venänikad — 12,5%, toižed rahvahad — 3%.
Transport
Avtobusad, trolleibusad i maršruttaksid oma kundaližeks transportaks lidnas. Avtobusad i ezilidnelektrojonused ühtenzoittas ezilidnoidenke i järedoidenke lidnoidenke.
Novopavlovsk
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1777 kuti Pavlan lidnuz (Павловская крепость). Novopavlovskai-stanic sai lidnan statusad vl 1981.
Sumad
Transport
Valdkundaline civiline Sumad-lendimport (UMY) sijadase 6 km suvipäivlaskmha lidnan keskusespäi. Tehtas reguläritomid reisid.
Novopavlovsk
Istorii
Novopavlovskan ižandusen päsarakod oma sömtegimišt da sauvondmaterialoiden tegimišt, mugažo stökoltegim om olmas.
Geografijan andmused
Lidn sijadase Kuranjogen hural randal. Matkad Stavropolihesai om 220 km lodeheze avtotedme. Lähembaine lidn om Georgijevsk 20 km lodeheze orhal.
Sumad
Irdkosketused
Kategorii:Ukrainan lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe *
Novopavlovsk
Geografijan andmused
Apollonskai-raudtestancii radab «Georgijevsk — Prohladnii»-raudtekeskustal vspäi 1901.
Novopavlovskan lidnankund om tühjitadud vn 2017 1. semendkud. Lidnankundan jäl'gmäine Administracijan pämez' oli Anatolii Zmijevskii vn 2016 semendkuspäi.
Eläjad
Ortodoksižen hristanuskondan koume pühäpertid om olmas lidnas: Jumalanmaman Vladimir-lidnan jumalaižen jumalanpert', Pedran da Paulan jumalanpert', ph. Vladimiran časoun'.
Novopavlovskan äiprofil'ne tehnikum om lidnan profopendusen aluzkundaks.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Stavropolin randan lidnad *
Krivii Roh
Krivii Roh vai Krivii Rih (Криви́й Ріг [krɪˈʋɪi̯ rʲiɦ], Криво́й Рог) om Ukrainan kahesanz' lidn eläjiden lugun mödhe. Mülüb Dnepropetrovskan agjha, sen kahtenz' lidn eläjiden lugun mödhe. Se om Krivii Rohan rajonan keskuz mugažo i om sen palaks vn 2020 heinkuspäi.
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud kozakištol vl 1775. Se sai lidnan statusad vl 1919.
Krivii Roh šingotase raudan metallurgijan tegimel («ArselorMittal Krivii Rih»), raudkivendon da toižiden metalloiden kivendoiden samižel.
Geografijan andmused
[[Fail:Kryvyi Rih Raions.svg|thumb|left|250px| Krivii Rohan administrativižed rajonad:
2. Pokrovskii rajon
3. Saksaganin rajon
4. Keskuzliž-Lidnalaine rajon
5. Dolgincevskii rajon
6. Metallurgine rajon
7. Ingulecan rajon
Rutenii
thumb|left|250px|Rutenijan kristallad
Krivii Roh
Geografijan andmused
]] Lidn sijadase agjan suvipäivlaskmas, Saksagan'-jogen lanktendan randoil Ingulecha huralpäi (Інгулець / Малий Інгул, Dnepr-jogen oiged ližajogi), 84 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Üks' kaikiš pidembiš Evropan lidnoišpäi, 66 km pitte. Matkad agjan Dnipro-keskushesai om 137 km päivnouzmha-pohjoižpäivnouzmha orhal, 146 km avtol vai 168 km raudtel, Kijev-pälidnhasai om 428 km lodeheze avtotedme vai 448 km raudtedme.
Krivii Roh jagase seičemeks lidnrajonaks.
Eläjad
Vn 2001 rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 668 980 ristitud, vl 2010 — 670 397 ristitud. Kaikiš suremb ristitišt oli 713 059 eläjad vl 1989. Läz 1 mln ristituid (2010) elädas Krivii Rohan aglomeracijas 7470 km² pindal.
Piterin käskusenandmižsuim
thumb|right|250px|[[Mariinskii pert'kulu om Piterin käskusenandmižsuiman sijaduz.]] Piterin käskusenandmižsuim, KAS (Законодательное собрание Санкт-Петербурга, ЗакС) om Venäman Piter-regionan käskusenandmižen üks'jäine da ülembaine aluzkund, üks'kodine parlament. Se om Petrosovet:an jäl'ghetulii vspäi 1994.
Krivii Roh
Eläjad
Rahvahad (enamba 0,4% vl 2001): ukrainalaižed — 79,1%, venänikad — 17,7%, vaugedvenälaižed — 0,9%, toižed rahvahad — 2,3%. Mamankel' (2001): ukrainan kel' — 71,4%, venäkel' — 27,2%, toine kel' — 1,4%.
Piterin käskusenandmižsuim
Suim kogoneb 50 deputataspäi, valitas heid videks vodeks. Järgenduseližed valičendad oliba vn 2021 19. päiväl sügüz'kud (7. kucund).
Krivii Roh
Transport
Avtobusad, trolleibusad, tramvaid, kiruhtramvai (vspäi 1986, 18 km, 11 stancijad), ezilidnelektrojonused i taksid oma kundaližeks transportaks lidnas. Krivii Roh-Päine päraudtestancii, 10 tošt raudtestancijad.
Rutenii
Ühthine ümbrikirjutand
Element om lujas harv londuses, pala Man kores — 10−10 (74. sija elementoiden keskes). Ei voi löuta sidä joudjas olendas.
Miass
Miass (Миа́сс, Мейәс, Мияс) om Venäman lidn Čeläbinskan agjan keskuzpalan lodehes. Se om agjan nellänz' lidn eläjiden lugun mödhe, Miassan lidnümbrikon administrativine keskuz.
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1773 kuti žilo sauvomha da holitamha Mijasskii-vas'kentegint, nimitihe jogen mödhe. Tegim radaškanzi vn 1777 elokus, sauptihe 19. voz'sadal keskes, kuldan samine änikoiči ühten aigan. Radnikžilo sai lidnan statusad vn 1919 tal'vkus. Toižen mail'man sodan aigan evakuiruihe sihe jüguavtoiden tegint Moskvaspäi. Vodele 1959 saudihe raudted Učalihesai (Baškortostan), i lidn kändihe raudtesol'meks.
Krivii Roh
Irdkosketused
Kategorii:Ukrainan lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Dnepropetrovskan agj
Miass
Istorii
Miass šingotase avtosauvomižel («Ural»-jüguavtod i aterjavtobusad), mašinansauvomižel (raketsistemad, mašiništ konditerižen i kivivoinhimižen tegimišton täht, steriline medicinine mašiništ), elektrotehnižel sarakol (andimed, kodvindsistemad, perimetran kaičendsistemad, mašiništ lämuzdiodižen tegimišton täht), mugažo omblendfabrik, keramikantegim, meblin i leibän edheotandad ratas lidnas.
Geografijan andmused
thumb|left|150px|Miass-lidnan territorialižed ümbrikod: {{legend|red|Päivnouzmaine}} {{legend|green|Päivlaskmaine}} {{legend|orange|Pohjoine}} {{legend|yellow|Keskuzline}} {{legend|fuchsia|Suvine}} Lidn sijadase lidnümbrikon keskuzpalas, pidust' ühtennimišt joged sen molembil randoil, Suviuralan Il'menan mägisel'gan pautkidenno, 341 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Vedase 25 km suvespäi pohjoižhe. Om ümbärtud nenil järvil: Miassan uit i Il'menskoje-järv suves, Kisikul'-järv i Polikarpovskii-uit päivlaskmas, Turgojak-järv pohjoižes. Matkad Čeläbinskhasai om 83 km päivnouzmha orhal, 106 km avtotel vai 90 km raudtel. Lähembaižed lidnad oma Čebarkul' 10 km päivnouzmha orhal, 15 km avtotel vai raudtel, i Zlatoust 30 km päivlaskmha-lodeheze orhal, 40 km avtotedme vai raudtedme.
«Čeläbinsk — Uf»-raudte läbitab lidnan keskuzpalad. Nened stancijad ratas lidnas: Miass-I (vspäi 1892, edel 1959. vot muite Miass), Miass-II (vspäi 1959), üks' raudteplatform. Ural-avtote (M5-trass) om lidnan suviröunaks.
Rutenii
Ühthine ümbrikirjutand
Venämalaine Karl Klaus-himik avaiži rutenijan vl 1844. Element om nimitadud Venän/Venäman ühten latinižiš nimitusišpäi mödhe (Ruthenia).
Miass
Geografijan andmused
Miass-lidn jagase videks territorialižeks ümbrikoks. Kaik 28 eländpunktad mülüdas lidnümbrikho lidnan ližaks: 25 muite žilod i koume žilod raudtestancijanno, niišpäi kaikiš znamasižemb om Turgojak-žilo (2618 rist. vl 2020). Lidnümbrikon pind om 1756 km².
Rutenii
Fizižed ičendad
Rutenii om hobedahk päličmänendmetall. Se om magnitine material honuzližel lämudel.
Miass
Eläjad
Vl 1939 lidnan ristitišt oli 38 tuhad eläjid. Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 151 751 ristitud, lidnümbrikon — 166 452 ristitud. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 170..171 tuhad eläjid vll 1991−1994 (171 tuh. rist. vll 1993−1994). Vl 2020 lidnümbrikon ristitišt oli 166 411 eläjad.
Rutenii
Fizižed ičendad
Atommass — 101,07. Ninevuz (normaližiš arvoimižiš) — 12,41 g/sm³. Suladandlämuz — 2607 K (2334 C°). Kehundlämuz — 4423 K (4150 C°).
Londuseline rutenii kogoneb seičemes stabiližes izotopaspäi: 96Ru (5,7% massan mödhe), 98Ru (2,2%), 99Ru (12,8%), 100Ru (12,7%), 101Ru (13%), 102Ru (31,3%) i 104Ru (18,3%). Tetas 27 ratud radioaktivišt izotopad 87..95, 97, 103, 105..120 atommassanke, i niiden 7 izomärad.