cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Čapligin (lidn)
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1638 kuti Ust' Stanovih Räs-külä (Усть Становы́х Ряс), möhemba Slobodskoje-žilo. Vl 1695 Petr I-carin puine lebuerižpert' oli saudud läz žilod tel Moskvaspäi Voronežannoks. Vl 1702 Petr I pani penen Oranijenbaum-lidnusen alust Alamaiden lidnusiden ezikuvan mödhe. Sil-žo vodel car' lahjoiči žilod lidnusenke ičeze Aleksandr Menšikov-favoritale. Vl 1737 ned kändiba valdkundaližikš. Žilo sai makundan lidnan statusad vn 1778 16 (27). sügüz'kud Ranenburg-nimitusenke lidnusen värištadud rahvahal nimen mödhe.
Sol'hein
Kävutand
Kazmused elänzoittas aigaks uzid vajehtadud ristitul landšaftoid.
Čapligin (lidn)
Istorii
Vl 1890 raudte ühtenzoiti lidnad Dankovanke. Vspäi 1896 saudihe tošt raudted Moskvhasai, se kändi Ranenburg-stancijad raudtesol'meks. Lidn sai nügüdläšt nimitust vn 1948 2. päiväl redukud venämalaižen i nevondkundaližen Sergei Čapligin-mehanikantedomehen (1869−1942) kanzannimen mödhe, hän oli sündnu sihe.
Sol'hein
Kävutand
Sol'heinäl ei ole sötmižarvust kabjživatišton täht. Ku lehm söb äi necidä heinäd, ka uit linneb hänel.
Čapligin (lidn)
Geografijan andmused
Lidn sijadase rajonan keskuzpalas, Stanovaja Räs-jogen randal (Станова́я Ря́са 100 km pitte, Donan hurapol'ne bassein), 140 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Jagodnaja Räs-jogi (ven. Я́годная Ря́са 75 km pitte) lankteb Stanovaja Räsha oiktalpäi lidnan suves. Matkad Tambovan agjhasai om 7 km päivnouzmha orhal. Matkad Lipeckhasai om 75 km suvhe orhal, 82 km avtotel vai 130 km raudtel. Lähembaižed lidnad oma Mičurinsk (Tambovan agj) suvipäivnouzmha, Lebedän' suvipäivlaskmha, Dankov päivlaskmha i Räžsk (Räzanin agj) pohjoižhe. Ranenburg-raudtestancii radab lidnan lodehes vspäi 1890.
Sol'hein
Kävutand
Ottas kävutamižhe palahtoitimeks saguden tehmižen aigan. Lehtesed oma karktad magul, no limonan lujanke hajunke, i erasti ottas niid kulinarijha ližadamha blödale magud da hajud, kut vihoštesen pala i garnir.
Čapligin (lidn)
Geografijan andmused
Čapligin om lidnankundan üks'jäine eländpunkt. Lidnankundan pind — 20 km².
Sol'hein
Homaičendad
Kategorii:Grečanvuiččed Kategorii:Kazmused kirjamišton mödhe Kategorii:Heinäsižed kazmused Kategorii:Rujoheinäd Kategorii:Palahtoitimed
Perevoz (Alalidnan agj)
Istorii
Perevoz šingotase valdkundaližil holitišil, hebonfermal, asfal'ttegimel i udel elevatoral (vspäi 2021). Kombisötken tegim, leibtegim i omblendfabrik eile rados.
Čapligin (lidn)
Eläjad
Vl 1897 ristitišt oli 15 300 eläjad, vl 1931 — 7 800 eläjad. Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 12 656 ristitud, rajonan kaks' videndest. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 16 100 eläjad vl 1913 i enamba 14 tuhad eläjid vll 1989−2001 (14 343 rist. vl 1989). Ortodoksižen hristanuskondan Pühän Stroican päjumalanpert' (om saudud 1806−1818) i nell' jumalanpertid oma olmas lidnas. Phh. Pedroin da Pauloin mez'jumalankodi om avaitud 2 km päivnouzmha lidnaspäi vspäi 1712.
Perevoz (Alalidnan agj)
Geografijan andmused
Lidn sijadase ümbrikon keskuzpalas, Pjan-jogen keskjoksmusen oiktal randal (Пьяна 436 km pitte, Suran hurapol'ne bassein), 100 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Om kos'kid joges. Matkad Alauz'lidnhasai om 88 km lodeheze-pohjoižhe orhal, 113 km avtotedme vai 175 km raudtedme. Lähembaižed lidnad oma Knäginino 39 km pohjoižpäivnouzmha orhal vai 50 km avtotedme, Sergač 59 km päivnouzmha orhal, 73 km avtotedme vai 64 km raudtedme, i Arzamas 50 km suvipäivlaskmha orhal, 58 km avtotel vai raudtel.
Tuličud
Tuličud (Rumex acetosa) om äivozne heinäsine kazmuz. Mülüb Grečanvuiččed-sugukundha (Polygonaceae).
Čapligin (lidn)
Eläjad
Rahvahad (2010): venälaižed — 98,1%, toižed rahvahad — 1,9%.
Professionaližen opendusen aluzkund om Čapliginan agrarine kolledž.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Lipeckan agjan lidnad *
Tuličud
Leviganduz
Kazvab Evropas i Azijas, Afrikan pohjoižes da Avstralijan päivlaskmas. Londuses voib löuta nituil, mecanröunoil, mecpallištoil, omaluižil al'pižhe vöhösai. Om ottud kul'turha mail'madme kut söm- i zell'kazmuz.
Valičeb neitraližid, nepsoid i vägekahid mahusid, ei navedi muiktoid sijid.
Ümbrikirjutand
Jur' om lühüd, sarakoičese lujas, pidab 27 procenthasai dubindsubstancijoid. Kazmuz voib olda ühthe metrhasai kortte. Püštoiged tahkoikaz seikh nimitase varzing:oks, lopiše löustkekahal änikusel. Muiktad lehtesed jurenno oma kožujad sömäks, kazdas pit'kil varzil. Lehtesen piduz vardeta om 15..20 sanimetrhasai, keskuzson' om znamasine. Seikhen lehtesed čereduišoiš.
Änikoiden muju oleleb ruskedvauvaz vai ruzav. Pohjoižes mapoliškos änikoičeb kezakus-heinkus. Äikerdoičese semnil tobjimalaz. Semned idüdas mahuses kerdalaz, mahuseta kaitas idümižmahtust severt-se vozid.
Kävutand
Kävutadas südäivet heinäspäi tervehtamha cingad, revmatizmad, sibitest vaste. Voib kazvatada maižanduses. Slokosttäs — vaumitas ščid, möuvast, konserviruidas. Lehtesed paremboittas sömänsulatust. Tuličud oma kel'tud ristituile solvajehtusen murendusidenke.
Tuličud oma kožujad sötkeks kaikiden maižanduzživatoiden täht omaluižel, no ku lehm söi kazmust äjan, ka hänen maid hapneb teravas i ei sättu tehmaha argvoid.
Homaičendad
Kategorii:Grečanvuiččed Kategorii:Kazmused kirjamišton mödhe Kategorii:Heinäsižed kazmused Kategorii:Sömkazmused Kategorii:Zell'kazmused
Perevoz (Alalidnan agj)
Geografijan andmused
Čergat'-külä (199 rist. vl 2017) mülüi lidnankundha edel sen tühjitust vl 2017. Lidnankundan pind oli 6,63 km².
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 9 201 ristitud, lidnümbrikon viž ühesandest. Lidnan ristitišt om läz 9 tuhad eläjid vspäi 2000, kaikiš suremb oli 9 386 ristitud vl 2002.
Rahvahad (2010): venälaižed — 94,8%, jezidad — 2,2%, toižed rahvahad — 3,0%.
Ortodoksižen hristanuskondan Jumalanmaman katken jumalanpert' (letihe vl 1816) om väges lidnas.
Perevozan sauvondkolledž om professionaližen opendusen aluzkundaks.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Alalidnan agjan lidnad *
Graivoron
Graivoron (Гра́йворон) om Venäman röunanverine lidn Belgorodan agjan suvipäivlaskmas. Se om Graivoronan lidnümbrikon (edel vn 2018 sulakud — rajonan) administrativine keskuz.
Istorii
Graivoron šingotase elektromehanižen, savičun, parketlaudan i saguden tegimil.
Geografijan andmused
Lidn sijadase Vorskl-jogen hural randal (Ворскла, Dnepran hura ližajogi), 130 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Ukrainan röunhasai om seičeme kilometrad suvipäivlaskmha avtotedme, Belgorodhasai — 78 km päivnouzmha, se om Venäman lähembaine lidn.
Lugovk-žilo (село Луговка, 221 rist. vl 2016) mülüi lidnankundha Graivoronan ližaks. Lidnankundan pind oli 30,64 km².
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 6 234 ristitud, lidnankundan — 6 444 ristitud, rajonan videndez. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 8 900 eläjad vl 1926, Suren sodan jäl'ghe — 6 506 eläjad vl 2016. Vl 2017 lidnan ristitišt oli 6 404 eläjad.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Belgorodan agjan lidnad *
Jaransk
Jaransk (Яра́нск, Яраҥ) om Venäman lidn Kirovan agjan suvipäivlaskmas. Lidn om Jaranskan rajonan i sen Jaranskan lidnankundan administrativine keskuz.
Kubrik Stenli
Stenli Kubrik (Stanley Kubrick [ˈkuːbrɪk]; sünd. 26. heinku 1928, Nju Jorkan Manhetten-rajon, Nju Jork-štat, AÜV, — kol. 7. keväz'ku, 1999, Čailduikberi-erižpert', Hartfordan grafkund, Anglii, Sur' Britanii) oli amerikaine i britanine fil'miden režissör, prodüser da scenarist, mugažo fotograf i šahmatoiden navedii školan igäspäi. Tegi kirjoiden ekranizacijoid tobjimalaz.
Jaransk
Istorii
Eländpunktan alusenpanendan oficialine voz' om 1584, nimitihe Jaran'-jogen mödhe. Saudihe lidnust. Eläbzdusen jumalankodi mainitase vspäi 1652. Sai makundan lidnan statusad vl 1780.
Kubrik Stenli
Biografii
Stenli oli sündnu evrejalaižiden pereheze ezmäižen lapsen, kazvoi Nju Jorkan Bronks-rajonas. Džeikob Leonard Kubrik (1902−1985) oli tat, Sedi Gertruda Perveler (1903−1985) oli mam, molembiden ezitatad libuiba Keskuzližes i Päivnouzmaižes Evropaspäi.
Jaransk
Istorii
Jaransk šingotase mehanižel tegimel i mecan ümbriradmižel, mugažo omblendfabrik, vedimdepo i tipografii ratas lidnas.
Kubrik Stenli
Biografii
Nor' Kubrik ei voind ühtneda üläopendusen aluzkundha vähähkon ehtmižen tagut školas, sid' radaškanzi «Look»-aiglehtesen fotografal i vändi šahmatoil rahoiže näht. Vspäi 1951 tegeškanzi fil'mid, ezmäi lühüdpiduzližid i ičeze rahoiden mänetamal. Vl 1962 sirdi Surhe Britanijha fil'mdamha «Lolita»-sädust amerikaižen cenzuran taguiči. Oli nainu kaks' kerdad. Režissöran arhiv kaičeze Londonan Čomamahtoiden universitetas.
Jaransk
Geografijan andmused
Lidn sijadase rajonan keskuzpalan pohjoižes, Jaran'-jogen molembil randoil (151 km pitte, Ярань, lodehline marin kel': Йӓрӓҥ, Vätkan oigedpol'ne bassein), 120 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad agjan Kirov-pälidnhasai om 180 km pohjoižpäivnouzmha orhal vai 220 km avtotedme. Lähembaižed lidnad oma Sovetsk 72 km päivnouzmha orhal vai 87 km avtotedme, Joškar-Ol (Mari Elan Tazovaldkund) 74 km suvhe orhal, 83 km «Vätk»-avtotedme vai raudtedme, Šahunj (Alalidnan agj) 86 km päivlaskmha-lodeheze orhal vai 101 km avtotedme.
Kubrik Stenli
Fil'mografii režissöraks
Alemba kaik täuz'piduzližed fil'mad oma mainitadud. Kubrik oli läz kaikiden niiden prodüseraks i scenarijan kirjutajaks-ki päpaloin.
Jaransk
Geografijan andmused
Visokovo-žilo (158 rist. vl 2010) i 17 küläd mülüdas lidnankundha Jaranskan ližaks, niiden keskes koume oma kaikenaigaižeta ristitištota. Lidnankundan pind — 690,46 km². Lidnankundan edeline pämez' oli Denis Ikonnikov (2012−2018), vspäi 2018 radab Jaranskan rajonan pämehen.
Kubrik Stenli
Irdkosketused
Kategorii:AÜV:oiden režissörad Kategorii:Suren Britanijan režissörad Kategorii:AÜV:oiden prodüserad Kategorii:Suren Britanijan prodüserad Kategorii:AÜV:oiden scenaristad Kategorii:Suren Britanijan scenaristad Kategorii:Kinoscenaristad Kategorii:Prodüserad kirjamišton mödhe Kategorii:Režissörad kirjamišton mödhe Kategorii:Scenaristad kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe Kategorii:Sündnuded vl 1928
Jaransk
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 17 523 ristitud, lidnankundan — 18 041 ristitud, rajonan kaks' koumandest. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 20..21 tuhad eläjid vll 1989−2001 (21 700 eläjad vll 2000−2001). Vl 2017 kaik 16 756 ristitud elihe lidnankundas.
Protaktinii
thumb|left|250px|Protaktinijan tukuine thumb|right|250px|Protaktinijan spektr Protaktinii (Pa — protactinium latinan kelel) om 91nz' himine element himižiden elementoiden periodižes tabludes, aktinoidoiden gruppaspäi (koumanz' grupp, seičemenz' period).
Jaransk
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Kirovan agjan lidnad *
Protaktinii
Ühthine ümbrikirjutand
Element om lujas harv Man kores (10−10%), pala uranan kivendos — 0,34 grammad tonnas.
Amerikalaine pol'šan augotižlibundanke Kazimir Fajans- i saksalaine Osval'd Gel'mut Göring-himikad avaižiba da ümbrikirjutiba protaktinijan vl 1913 kuti 234mPa-izomär uranan čihodamižen produktoiš. Nimi znamoičeb «aktinijan edel», arni nece element sädase protaktinijan-231 α-čihodamižes.
Protaktinii om luja radiotoksine morim, se om kaikiš toksižemb himine element mail'mas. Varuitoi verd ristitun organizmas om 0,5 mikrogrammad (10−6 grammad).
Fizižed ičendad
Protaktinii om jüžmak, lujas radioaktivine hobedaižvauged metall. Paramagnetik. Kristalline segluz om tetragonaline.
Atommass — 231,03588. Ninevuz (normaližiš arvoimižiš) — 15,37 g/sm³. Suladandlämuz — 1841 K (1568 C°). Kehundlämuz — 4300 K (4027 C°).
Londuseline protaktinii kogoneb läz 100% kaikiš hätkembas protaktinii-231-izotopaspäi, kudamban pol'čihodamižen pord om 32 760 vot, toižil izotopoil se om kun lühüdamb. Tetas 28 tošt izotopad 212..230, 232..240 atommassanke, i 3 izomärad, erased oma olmas londuses. Löutas urankivendos vaiše.
Himižed ičendad
Reagiruib vezinikanke 250 C° lämudel i galogenidenke. Hapandused sündutadas muglid. Muigotandmärad: +5 (päpaloin), +4, +3 i +2. Sädab organižid ühtnendoid.
Irdkosketused
Kategorii:Himižed elementad kirjamišton mödhe
Krasnii Kut
Krasnii Kut (Кра́сный Кут «čoma čogaine») om Venäman lidn da lidnankund Saratovan agjan suves. Se om Krasnii Kutan rajonan administrativine keskuz.
Istorii
Nevondkundaližen aigan oli lidnan statusanke vn 1925 elokuhusai, sid' žilo möst. Kätihe radnikžiloks vn 1939 tal'vkus. Žilo sai lidnan statusad vn 1966 11. päiväl kezakud.
Krasnii Kut šingotase torvarmaturan tegimel, elektromehanižel tegimel, sömtegimištol (maidtegim, sömkombinat, lindunkombinat, durran semniden ümbriradai tegim), raudten distancijal.
Geografijan andmused
Lidn sijadase Jeruslan-jogen oiktal randal (Еруслан 278 km pitte, Volgan hura ližajogi), 45 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Saratovhasai om 92 km lodeheze orhal, 125 km avtotedme vai raudtedme. Lähembaižed lidnad oma Pallasovk (Volgogradan agj) 100 km suvhe orhal vai raudtel, 143 km avtotel, Engel's 86 km lodeheze orhal, 116 km avtotedme vai raudtedme, Jeršov 100 km päivnouzmha-pohjoižpäivnouzmha orhal, 130 km avtotedme vai raudtedme, i Novouzensk 98 km suvipäivnouzmha orhal, 123 km avtotedme vai raudtedme. Krasnii Kut-raudtestancii radab lidnan pohjoižpalas, raudte sarakoičese jogen hural randal.
Viž žilod i üks' raudtesarak mülüdas lidnankundha (municipaližhe ühtnikho) Krasnii Kutan ližaks. Lidnankundan pind — 230,14 km².
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 14 416 ristitud, lidnankundan — 15 937 ristitud, rajonan pol'. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 16..17 tuhad eläjid vll 1970−2001 (17 384 rist. vl 1989). Kaik 14 483 ristitud elihe lidnas i 17 758 ristitud kaikes lidnankundas vl 2018.
Rahvahad (2010, enamba 0,8%): venälaižed — 82,3%, kazahlaižed — 4,1%, ukrainalaižed — 2,6%, totarlaižed — 2,4%, armenijalaižed — 2,2%, korejalaižed — 1,2%, saksalaižed — 0,8%, toižed rahvahad — 3,9%, rahvahuden ozutandata — 0,5%.
Ortodoksižen hristanuskondan Pühän Stroican jumalanpert' om saudud lidnas vajehtamha muretud Mikoi-arhangelan jumalanpertid. Islaman mečet' om avaitud 2000-nziš vozišpäi.
Professionaližen opendusen aluzkundad oma Krasnii Kutan politehnine licei, Ul'janovskan civiližaviacijan institutan Krasnii Kutan filial-lendandškol i Saratovan valdkundaližen agrarižen universitetan Krasnii Kutan filial (ende Krasnii Kutan zooveterinarine tehnikum).
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Saratovan agjan lidnad *
Dagestanan Tazovaldkund
Dagestanan Tazovaldkund (Республика Дагестан, Дагъистаналъул Республика da tž.1) vai Dagestan om Venäman avtonomine valdkund, sen subjekt.
Se mülüb Pohjoižkavkazan federaližhe ümbrikho.
Tazovaldkundan pälidn da kaikiš suremb lidn om Mahačkal.
Keled da oficialižed nimed
Kaikiden Dagestanan rahvahiden keled oma valdkundaližed Dagestanan territorijas sen Konstitucijan 11. kirjutusen mödhe, no vaiše 14 kirjutadud valdkundkel't om olmas da neceverz'-žo oficiališt nint:
Sikš ku keled mülüdas erazvuiččihe kel'kanzoihe, ka venäkel' om rahvahidenkeskeižiden sidoiden kel' faktižešti.
Istorii
Tazovaldkundan Konstitucii om vahvištadud vn 2003 10. päiväl heinkud Konstitucižen Suiman ezitajil. Se om väges möhembaižidenke vajehtusidenke. Enzne vahvištadud vl 1994 Konstitucii kadoti ičeze väged.
Geografijan andmused
thumb|left|250px|Dagestanan Tazovaldkundan reljefan kart. Tazovaldkund om röunoiš Azerbaidžananke suves, Gruzijanke suvipäivlaskmas, Čečenijan Tazovaldkundanke päivlaskmas, Stavropolin randanke lodehes da Kalmikijan Tazovaldkundanke pohjoižes. Dagestanan Tazovaldkundan päivnouzmaižed randad lainištab Kaspijan meri. Randanpird om 530 km pitte.
Pind om 50 270 km². Mec da penzhišt ottas 9% territorijad. Znamasižed joged oma Terekan alajoksmuz da Sulak, mugažo Kum-jogi (kezal kändase ojandeheks) Kalmikijanke röunal pohjoižes da Samur Azerbaidžananke röunal suves. Kaik joged mülüdas Kaspijan meren basseinha, 20 joged lanktas arni merhe.
Reljef om tazo pohjoižes da mägikaz suves. Ezimägišt om keskuses. Nogain step' da Kaspijanveren alangišt oma tazovaldkundan pohjoižes. Pohjoižen Kavkazan mäged levinedas suves. Kaikiš korktemb čokkoim om sen Bazardüzü-mägenpä («torg», 4466 m) Azerbaidžanan röunal, Venäman kaikiš suvemb čokkoim sijadase severdas-se kilometras sišpäi.
Klimat om kontinentaline kuivahk. Ülemba mägile lämuz poleneb, nepsuz ližadub. Om koume klimatzonad: tazangišton (44% territorijad), ezimägišton (16%) da mägiden (40%). Heinkun keskmäine lämuz om +30 C° alangištoil da +8 C° mägil, vilukun lämuz — +4 C° alangištoil da −11 C° mägil. Paneb sadegid 250 mm vodes alangištoil da 700 millimetrad mägil. Vegetacijan pord om 200..240 päiväd.
Londuseližed varad oma kivivoi, londuseline gaz, kivihil', palab šoidkivi, raudkivend, sauvondmaterialad (saved, letked), gidroenergii.
Tobmuz
thumb|right|250px|Dagestanan Tazovaldkundan pämehen, Rahvahaližen Suiman da Ohjastusen pert' [[Mahačkalas.]] Vladimir Vasil'jev tegeb tazovaldkundan pämehen velgusidme vs 2017 redukun 3. päiväspäi, edel 2014 vot nece radnikuz nimitihe prezidentan. Parlamentan ezitajad änestadas händast videks vodeks taritud Venäman prezidental koumes kandidataspäi. Tazovaldkundan pämez' paneb Ohjastusen ezimest radnikusele, sid' paneb radnikusile sen ühtnijoid Ohjastusen ezimehen taričendan mödhe. Tazovaldkundan pämehen da Ohjastusen Administracii, Tazovaldkundan pämehen ohjandused oma hänele abhu. Sanumatoman ohjandimen mödhe, tobmuden sarakoiden pämehed oma erazvuiččiš rahvahišpäi.
Dagestanan Tazovaldkundan parlament om üks'kodine Rahvahaline Suim. Kaik rahvaz valičeb sen 90 ezitajad videks vodeks. Hizri Šihsaidov radab Suiman ezimeheks vs 2013 uhokun 7. päiväspäi kahtenden strokun.
Valitihe Tazovaldkundan pämest järgenduseližen kerdan vn 2013 8. päiväl sügüz'kud, edeline pämez' sai vägestust ezmäižel tural (86 än't 88:späi). Rahvahaližen Suiman ühtnijoiden järgenduseližed valičendad oliba vn 2016 18. päiväl sügüz'kud (6. kucund).
Eläjad
Vn 2010 kaiken Venäman rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 2 910 249 ristitud. Kaikiš suremb ristitišt om nügüd'. Vl 2018 lidnalaižiden pala om 45%.
Kaik om kümne lidnad tazovaldkundas da 18 lidnanvuittušt žilod. Toižed järedad lidnad (enamba 100 tuh. ristituid, surembaspäi penembha): Hasavürt, Derbent, Kaspiisk. Vl 2018 kaik om 28 eländpunktad enamba mi 10 tuh. eläjidenke.
Dagestan om Venäman kaikiš äirahvahaližemb region. Rahvahad (enamba 0,5% vl 2010): avarad — 29,2%, darginalaižed — 16,8%, kumikalaižed — 14,8%, lezginalaižed — 13,2%, lakalaižed — 5,5%, azerbaidžanlaižed — 4,5%, tabasaranalaižed — 4,1%, venälaižed — 3,6%, čečenalaižed — 3,2%, nogailaižed — 1,4%, agulalaižed — 1,0%, rutulalaižed — 1,0%, toižed rahvahad — 1,7%, rahvahuden ozutandata — 0%.
Erased toižed igähižed rahvahad (2010): cahuralaižed — 0,34% (9771 rist.), tatalaižed — 0,02% (456 rist.), mägievrejalaižed — 0,01% (196 rist.).
Kapur Ardžun
Biografii
Ardžun om sündnu Mumbai-lidnha, Boni Kapur-prodüseran da hänen ezmäižen Mona Šouri Kapur-akan pandžabin kanzha. Noremb Anšula-sizar om Ardžunal. Šridevi oli heiden emindamaks ičeze surmhasai. Džhanvi- da Khuši-sizared oma heimolaižed Bonin i Šridevin naimiželospäi.
Edel fil'madandoid Ardžun radoi tatan abunikan — režissöran i prodüseran 2000-nzil vozil. Vändab fil'miden rolid vspäi 2012.
Mez' besedoičeb Malaika Arora-aktrisanke vspäi 2016.
Irdkosketused
Kategorii:Indijan akt'orad Kategorii:Akt'orad kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe
Nencan kel'
Nen(e)can kel' (ičeze nimituz: ненэця' вада) om nencalaižiden kel', üks' samodižiš kelišpäi. Mülütadas uraližhe kel'kundha.
Kelenkandajad i dialektad
Pagižijoiden lugu — 21 926 ristitud (vn 2010 Venäman rahvahanlugemine), vaiše rahvahan pol' mahtab pagišta kelel. Nencan kel' om levitadud Arktikan territorijal Jenisei-jogen basseinaspäi Kolan pol'sarhesai, Venäman kudes regionas, igähižen rahvahan elonmaht om kalaidai.
Keles om kaht dialektad: tundran i mecan, 1990-nziš vozišpäi erased tedomehed lugetas mecdialektad läz tuhanke kelenkandajanke erižeks nencan meckeleks, vai nešanan keleks. Kaikutte dialekt mülütab paginoid, tundran dialekt jagase päivlaskmaižikš i päivnouzmaižikš paginoikš.
Oficialine status
Kel' om oficialiženke statusanke Nencan avtonomižes ümbrikos i Jamalan Nenciden avtonomižes ümbrikos. Nevondkundaližes aigaspäi pästtihe ühesa lugendlehtest erazvuiččen aigan nencan kelel paloin vai täuzin.
Ümbrikirjutand
Kelen kirjamišt kogoneb 34 kirjamespäi (venäkelen kaik kirjamed i Ӈӈ-kirjam) da ližahengitusen kahtes simvolaspäi: ʼ i ʼʼ.
Substantivoil om seičeme kändod. Kaik om koume lugud: üks'lugu, kaks'lugu i äilugu. Morfologine toižend om agglütinirui. Koume aigad om verbal: indefinitine, männu aig i tuleb aig. Infinitivan lopind znamoičese -сь-suffiksal (1. klass), -ць vai -зь-suffiksal (2. klass).
Homaičendad
Kategorii:Samodižed keled Kategorii:Keled i dialektad kirjamišton mödhe Kategorii:Venäman keled
Jurg
Jurg (Юрга́) om Venäman lidn da lidnümbrik Kemerovon agjan lodehes. Se om agjan seičemenz' lidn eläjiden lugun mödhe, mugažo Jurgan rajonan administrativižeks keskuseks.
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1886. Kätihe radnikžilod lidnaks vl 1949.
Jurg šingotase mašiništonsauvomižen tegimil (kaivuzmašiništ), raudan ühthesuladusiden edheotandal, sauvondmaterialiden sarakol, sömtegimištol.
Geografijan andmused
Lidn sijadase Tom'-jogen hural randal (Obin oigedpol'ne bassein), 150 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Lähembaižed järedad lidnad oma Kemerovo 110 km suvipäivnouzmha, Tomsk 100 km pohjoižhe i Novosibirsk 170 km päivlaskmha.
Jurg om lidnümbrikon üks'jäine eländpunkt.
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 81 533 ristitud. Kaikiš suremb ristitišt oli 94 300 eläjad vl 1992.
Professionaližen opendusen aluzkundad oma Jurgan tehnologine kolledž, kaks' tehnikumad, tehnologine institut (Tomskan politehnižen universitetan filial), Kemerovon valdkundaližen universitetan filial.
Edeline lidnümbrikon pämez' om Sergei Popov (kezaku 2011 — sügüz'ku 2019).
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Kemerovon agjan lidnad Kategorii:Kemerovon agjan lidnümbrikod
Nil
thumb|150px|Nilan bassein vezijagandoiden röunoikš Nil (النيل‎ En Nil' , P(h)iaro, amuižegipt.: Ḥ'pī i Iteru, Biblijan ivrit: היאור Ha-Ye'or) om kaikiš pidemb jogi Afrikas da mail'mas (kut Amazonas-ki). thumb|left|100px|Iteru-nimitusen nägu amuižegiptaks.
Ühthižed andmused
Jogen piduz om 6 853 km, basseinan pind om 3,4 mln nellikkilometrid. Veden keskmäine mülü om 2 600 m³/s Asuanan padoseinäspäi, veden valu voib vajehtadas edel padoseinid 500..15000 m³/s röunoiš erazvuiččil vozil.
Geografijan andmused
Nilan joginišk om Viktorii-järv 350 m kortte valdmeren pindan päl, jogi nimitase kuti Vauged Nil. Se jokseb ühthe kaikiš surembanke Sinivauvaz Nil-ližajogenke läz Hartum-lidnad. Necile sijale Vauged Nil kadotab veden mülün enambust purutusen da kastelendan tagut, i sur' znamoičend om Sinivauval Nilal. Ei ole ližajogid pidust' jäl'gmäšt 3 tuh. km, siš Nil läbitab Saharad. Nilan kos'ked oma upotadud padoseiniden sauvondal Sudanas i Egiptas (Naseran järv). Jogi lankteb Keskmerhe äjil hijamil.
Nil jokseb läbi nelläs valdkundas (mödvedhe): Ugand (joginišk), Suvisudan, Sudan, Egipt (del't).
Nilan znamasižed ližajoged (mödvedhe): Sobat, Sinivauvaz Nil, Atbar (oiktad), El' Gazal' (hura). Enzne järed hura Pakuine Nil-ližajogi om kuivanu 3 tuhad vot tagaz klimatan kuivatesen tagut, Hovar-ojandeh jäi sen tagut.
Kävutand
thumb|left|250px|Jogitransport Niladme. Nil läbitab Saharad i om üks'jäine mugoine jogi, tob reskvet randan eläjile. Amussai ottas kävutamižhe jogen vezid kastelemha, jogen nimad — pöudoiden heretuseks. 20. voz'sadaspäi gidroelektrostancijad oma olmas padoseiniš, jogen gidroenergetine potencial arvoidas 50 gigavattan vägevutte. Nil om laivjogi keskustoil 3 200 km pitte kesk- i alajoksmusiš, om laivkanalid suhištos.
Homaičendad
Kategorii:Keskmeri Kategorii:Egiptan joged Kategorii:Sudanan joged Kategorii:Suvisudanan joged Kategorii:Ugandan joged Kategorii:Joged kirjamišton mödhe
Jesenija (fil'm, 1971)
«Jesenija» (Yesenia) om voden 1971 meksikaine melodram. Režissör — Al'fredo Krevenna. Scenarii — Hulio Alehandro.
Rolid
da toižed.
Homaičendad
Kategorii:Meksikan fil'mad Kategorii:Melodramad Kategorii:Dramfil'mad Kategorii:Fil'mad kirjamišton mödhe Kategorii:Vn 1971 fil'mad Kategorii:Fil'mad ispanijan kelel
Nikol'sk (znamoičendad)
Nikol'sk (Никольск) om eländpunktoiden riven nimituz venäkel'žiš tahondoiš. Se voib znamoita:
Tap (lidn)
Tap (estin kelel: Tapa) om lidn municipaližeta statusata da raudtesol'm Estinman pohjoižes. Om Tapan volostin keskusen, mülüb Lääne-Virun makundha.
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud 13.-14. voz'sadal kuti Tapankülä. Se mainitase M. Eiseni:n Akademižen istorijan sebran kirjeižespäi vl 1482. Ricarin Taps-erižpert' (est. Tapa-mõis) mainitase läz küläd vl 1629. Ezmäine jonuz tuli žilho raudtestancijanno vl 1870, saudihe «Revel' — Piter»-raudtejonod. Vl 1876 Tap kändihe raudtesol'meks, jonuz ajoi Jur'jev-lidnha. Tap sai lidnan statusad vn 1926 30. päiväl kezakud. Lidn oli Tapan rajonan administrativižeks keskuseks vll 1950−1962.
Tap šingotase raudten sortiruindstancijal, metalltegesiden pästandal (elektromagnitad, avtoiden heitmižsistemad) i armijan vägiden sijadusel (sodalendimport lidnan suves).
Geografijan andmused
Lidn sijadase Valgejogen üläjoksmusen hural randal (est. Valgejõgi, 85 km pitte, Suomen lahten bassein). Matkad makundan Rakvere-keskushesai om 25 km pohjoižpäivnouzmha orhal, 30 km avtotedme vai raudtedme, Tallidnhasai om 77 km lodeheze.
Eläjad
Vn 2011 EÜ:n rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 5 896 ristitud. Kaikiš suremb ristitišt oli 10 851 eläjad vl 1979.
Rahvahad (enamba 0,4% vl 2011): estilaižed — 59,26%, venänikad — 31,72%, ukrainalaižed — 4,31%, vaugedvenälaižed — 1,73%, suomalaižed — 0,85%, litvalaižed — 0,54%, toižed rahvahad i rahvahuden ozutandata — 1,59%.
Irdkosketused
Kategorii:Estinman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Lääne-Virun makund
Severomorsk
thumb|left|250px|[[Amerikan Ühtenzoittud Valdkundad|AÜV:oiden «USS Yorktown (CG-48)»-raketkreiser Severomorskas vn 1992 kezal]] Severomorsk (Северомо́рск, Сєвєроморськ) om Venäman lidn Murmanskan agjan pohjoižes. Se om Severomorskan lidnümbrikon (alištub agjale) da SATÜ:n (alištub federacijan tobmudele) administrativine keskuz vn 1996 tal'vkuspäi, agjan koumanz' lidn eläjiden lugun mödhe.
Lidn om Venäman Pohjoižen laivišton päsodameribazaks.
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1896 Vajeng-külähä (Ваенга, saam. vajongg — «pohjoižpedran emäč»), nimitihe langenijan merhe jogen mödhe. Vn 1947 1. päiväl semendkud sirtihe Vajeng-žilho Pohjoižen laivišton bazad Polärnii-lidnaspäi. Vn 1951 18. päiväl sulakud radnikžilo sai lidnan statusad nügüdläiženke nimenke.
Severomorsk šingotase laivankohendusen i sauvondan edheotandoil, maidtegimel.
Geografijan andmused
thumb|left|250px|Lidnümbrikon sijaduz agjan kartal Lidn sijadase Barencan meren jädumatoman Kolan lahten randal, 31 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Murmanskan röunhasai om seičeme kilometrad päivlaskmha, keskushesai — 25 km suvipäivlaskmha.
Lidnanvuitte Safonovo-žilo, Severomorsk-3- da Ščukozero-eländpunktad mülüdas lidnümbrikho da SATÜ:hü Severomorskan ližaks. Lidnümbrikon pind — 480 km².
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 50 060 ristitud, lidnümbrikon — 67 331 ristitud. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 67 100 eläjad vl 1992. Vl 2017 kaik 51 209 ristitud elihe lidnas i 60 423 ristitud kaikes lidnümbrikos. Vspäi 2015 lidnanvuitte Rosläkovo-žilo (8928 rist. vl 2014) mülüb Murmanskha mikrorajonaks.
Rahvahad (lidnümbrik, enamba 1 % vl 2010, ozutadud rahvahudenke): venälaižed — 85,0 %, ukrainalaižed — 8,0 %, vaugedvenälaižed — 1,8 %, totarlaižed — 1,0 %, toižed rahvahad — 4,2 %.
Ortodoksižen hristanuskondan kahesa pühäpertid oma avaitud lidnas: ph. Ondrijan Ezikuctud kafedraline päjumalanpert' (om letud vll 2003−2016), koume jumalanpertid, kaks' kodipühäpertid, kaks' časounäd. Islaman loičendpert' radab.
Lähembaižed professionaližen opendusen aluzkundad sijadasoiš Murmanskas. Severomorskan tehnologine kolledž radab Rosläkovo-žilos.
Edeline SATÜ:n pämez' om Vladimir Jevmen'kov (reduku 2017 — kül'mku 2020).
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Murmanskan agjan lidnad Kategorii:Murmanskan agjan lidnümbrikod Kategorii:Sauptud administrativiž-territorialižed ühtnikad
Salavat Kupere
Salavat Kupere (Салават Купере / Радуга, Салават Күпере) oli Venäman lidnan projekt Tatarstanan Tazovaldkundas, se pidi olda Kazanin päivlaskmaižeks kaimdailidnaks. Udesnimitihe lidnad eländkompleksaks.
Vl 2012 projektan realizacii zavodihe. «Salavat Kupere»-eländkompleksan sauvoi om Tatarstanan Tazovaldkundan valdkundaline elämižfond. Äižiruižen eländkompleksan faterad mödas socialižen ipotekan programan mödhe. Kaik oli planiruidud 1 mln nellikmetrad eländsijid 36 tuhad fateroiš 400 ga territorijal. Planiruiše ühtenzoitta eländkompleksad Kazanin toižidenke paloidenke lidnelektrojonusel.
Korenovsk
Korenovsk (Корено́вск) om Venäman lidn da lidnankund Krasnodaran randan keskuses. Se om Korenovskan rajonan administrativine keskuz.
Istorii
Korenovsk šingotase sömtegimištol: maidon konservkombinat, saharan tegim, oluden tegim, kuivatud rahtmaidon (maidveden) tegim, lindfabrik, elevator i «Agro-Kompleks»-lihamaidkombinat ratas lidnas. Om sauvondan edheotandoid. Lidn om maižanduzrajonan keskuseks (villän i maploduiden kazvatuz, živatvodind). Topografijan sodapalakund om lidnan röunoiš.
Geogarfijan andmused
Lidn sijadase Hura Beisužok-jogen (Бейсужёк Левый 161 km pitte, Azovmeren bassein) hural randal tobjimalaz, 40 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Krasnodaran röunhasai om 60 km suvipäivlaskmha. Lähembaižed lidnad oma Ust'-Labinsk 30 km suvipäivnouzmha orhal i Timašovsk 40 km lodeheze orhal.
Kaks' žilod i kaks' futorad mülüdas lidnankundha Korenovskan ližaks. Lidnankundan pind — 32,45 km².
Eläjad
Vn 2010 Venäman ravahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 41 166 ristitud. Vll 1996−2017 ristitišt vajehtihe 40..41 tuhad röunoiš (41 876 rist. vl 2016). Kaikiš suremb lidnan ristitišt om nügüd'. Vl 2017 kaik 41 823 ristitud elihe lidnas i 43 264 ristitud kaikes lidnankundas.
Rahvahad (lidnan eläjad, enamba 1% vl 2010): venälaižed — 91,5%, armenijalaižed — 3,0%, ukrainalaižed — 1,9%, toižed rahvahad — 2,4%, rahvahuden ozutandata — 1,2%.
Ortodoksižen hristanuskondan viž jumalanpertid i Jumalanmaman Emäganpäivän naižjumalankodi oma saudud lidnas.
Korenovskan politehnine tehnikum om lidnan rofessionaližen opendusen aluzkundaks.
Transport
«Don»-avtote (M4-trass) mäneb lidnan lodehližedme röunadme.
Korenovsk-raudtestancii sijadase «Krasnodar — Volgograd»-keskustal. Punolendimiden polk baziruiše sijaližel lendimportal, om restavriruidud vodele 2021.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Krasnodaran randan lidnad *
Mežgor'je
Mežgor'je (ven., bašk. i Межгорье) om Venäman lidn da sauptud administrativiž-territorialine ühtnik Baškortostanan Tazovaldkundan päivnouzmas. Se om tazovaldkundan lidnümbrik.
Istorii
Il'mäš-külä oli olmas nügüdläižen lidnan sijas 18. voz'sadaspäi, möhemba udesnimitihe küläd Tatli-žiloks, sid' Beloreck-15, nügüd' Mežgor'jen suvipäivlaskmaine mikrorajon.
Within Me
«Within Me» (Minun südäimes) om Lacuna Coil-muzikgruppan nellänz' pajo nelländes studižes «Karmacode»-al'bomas (2006) gotine metal-stiliš. Ühtennimine singl om pästtud «Century Media»-leiblal 2007-ndes vodes, nellänz' i jäl'gmäine al'bomaspäi.
Mežgor'je
Istorii
Kuzjelg-žilo (д. Кузъелга) zavodihe GULAG:an objektaks vl 1930. Nügüdläižen eländpunktan aluz om pandud Suviuralan londuseližhe kel'dtahoze vl 1979 kuti Uf-105-sodaobjekt sauvomha peitolišt tegint. Žilon nimitused oliba Beloreck-16, Solnečnii, nügüd' Mežgor'jen keskuzline mikrorajon. Žilo sai lidnan da SATÜ:n statusad vl 1995. Läz 2007. vot peitol'žen tegimen sauvomine tuli lophu, sirtas sauvojiden kanzoid toižihe eländpunktoihe.
Within Me
Pajon tekst om anglijan kelel. Nece om ezmäine Lacuna Coil:an ballad, kudamb om pästtud singlaks.
Sädajad oma muzikgruppan kaik ühtnijad. Ühthine prodüser om Val'demar Sorihta (Waldemar Sorychta).
Homaičendad
Kategorii:Lacuna Coil:an pajod Kategorii:Pajod kirjamišton mödhe Kategorii:Singlad kirjamišton mödhe Kategorii:Vn 2006 pajod Kategorii:Vn 2007 singlad Kategorii:Pajod anglijan kelel
Mežgor'je
Geografijan andmused
Lidn sijadase 500 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Kogoneb kahtes palaspäi: Kuzjelg (Keskuzline mikrorajon, varjoitas) Jamantau-mägen pautkenno i Tatli (Suvipäivlaskmaine mikrorajon) Dunan-Sungan-mägen pohjanno, ned oma erigoittud toine toižespäi 20-kilometrižel keskustal. Matkad Ufahasai om 140 km lodeheze orhal vai 205 km avtotedme. Lähembaine lidn om Beloreck 35 km päivnouzmha orhal.
Mežgor'je om SATÜ:n üks'jäine eländpunkt.
Eläjad
Rahvahad (enamba 1% vl 2010, ozutadud rahvahudenke): venälaižed — 59,1%, baškiralaižed — 27,5%, totarlaižed — 7,9%, ukrainalaižed — 2,5%, toižed rahvahad — 3,0%.
Islaman pühäpert' om avaitud lidnas. Ortodoksižen hristanuskondan kaks' jumalanpertid oma olmas Mežgor'jes.
Edeližed SATÜ:n Administracijan pämehed oma Viktor Pančenko (heinku 2012 — sulaku 2019), Il'ja Terehov (sulaku 2019 — sulaku 2021).
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Baškortostanan Tazovaldkundan lidnad Kategorii:Baškortostanan Tazovaldkundan lidnümbrikod Kategorii:Sauptud administrativiž-territorialižed ühtnikad
Kukoinkarang
Kukoinkarang (Rosa canina) om levitadud penzaz lehtesenlähtendanke sügüzel. Mülüb Rozanvuiččed-sugukundha.
Leviganduz
Penzaz kazvab Evropas, Afrikan pohjoižes, Azijan päivlaskmas i keskuses.
Kukoinkarang navedib harvoid mecoid, pallištoid, pilitišid, mecatomid pautkid, jogiden i ojiden randoid, teverid, pustolänid.
Ümbrikirjutand
Kazmuz sase 1..5 metrad kortte. Kukoinkarangon lehtesed kazdas 7..9 sm pitte. Harvad ogahad oma penzhan seikhil, ned oma tihedamb no penemb noril vezoil. Kor' ruskneb päiväižen polespäi. Vauktad vai ruskedvauvhad hajutomad änikod oleldas 4..6 santimetrhasai diametral, kazdas üksin vai 3..5 tophas.
Änikoičend oleskeleb semendkus-heinkus. Plodud küpsnedas elokus, ned oma siledad rusttad vai ruskedpakuižed 15..26 mm pitte. Kukoinkarang äikerdoičese vegetativižikš i semnil.
Kävutand
Kävutadas ploduid zell'čajuks kül'mehtust vaste. Plodud mülütadas C-vitaminad (0,24..0,85% kuivatud ploduiš). Tehtas sadroziden juritandad kukoinkarangho. Ištutadas lidnantagažil teveril dekorativižikš jonoikš.
Homaičendad
Kategorii:Rozanvuiččed Kategorii:Kazmused kirjamišton mödhe Kategorii:Penzhad Kategorii:Dekorativižed kazmused Kategorii:Zell'kazmused
Rijek
Rijek (Rijeka [rijěːka], Reka, ital. i Fiume) om lidn da meriport Horvatijan päivlaskmas. Se om valdkundan koumanz' surtte lidn, Primorsko-Gorskin ümbrikon (županijan) administrativine keskuz.
Istorii
Edel Rimalašt imperijad kahten žilon aluz oli pandud lidnan territorijal: kel'tine Tarsatik (nüg. Rijekan Trsat-rajon) i merimehiden Liburni.
Nügüdläine eländpunkt mainitase ezmäižen kerdan 13. voz'sadal, sen eläjad vahvištiba lidnan käskusištod vl 1288. Om nimitadud jogen mödhe, sen horvatine variant (Rječina) znamoičeb «jogi», no nece jogi italijaks nimitase Eneo. Lidnan nimi italijan kelel znamoičeb «jogi» mugažo. Päraudtestancijan sauvuz om letud Rijekas vl 1891. Lidn Fiume-nimenke oli joudjudenke (ripmatoman) vll 1919−1924, sid' Italijan palaks vhesai 1943. Universitet om pandud Rijekha vl 1973.
Rijek om laivansauvomižen da turizman keskuz. Valdkundan kaikiš järedamb meriport radab lidnas.
Geografijan andmused
Lidn sijadase Adriatižen meren randal, 0..499 m ü.m.t. korktusil. Matkad Zagrebhasai om 131 km pohjoižpäivnouzmha.
Vl 2011 eläjiden lugu oli 128 624 ristitud, ezilidnoidenke — 245 tuhad ristitud. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 165 904 eläjad vl 1991.
Irdkosketused
Kategorii:Horvatijan lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe *
Japonijan jen
thumb|250px|10 tuhad jenid (avers) Japonijan jen (円 en) om Japonijan valdkund- da mail'manvalüt.
1 jen = 100 senad, ei ole senoid rahanpörundas vspäi 1954. ¥-znam om jenan simvolaks. Valütkod om JPY. 円-ijeroglif i sen koverikaz 圓- da koveritoi 元-analogad voiba znamoita Kitain juanid-ki.
1, 5, 10-tuhaižed banknotad (2004 voden serii) i 2-tuhaižed banknotad (2000 voden serii), mugažo rahuded 1, 5, 10, 50, 100 da 500 jenad nominalanke oma rahanpörundas. Rahuzid kävutadas veroid-ki oigendamha, sen tagut ned oleldas reigunke.
Jen kävutase mail'manvalütaks kaičemha rahoiden varoid. Vozil 1995−2001 se oli 5..7% verazmaižiš valütvaroiš, vozil 2003−2014 oti penemban palan, 3..4%.
Galerei
Kategorii:Rahaühtnikad Kategorii:Japonii
Kuznečihan sild
thumb|right|250px|Kuznečihan sild vl 2008 Kuznečihan sild (Кузнечевский мост) om rippui vižkeskustaine avtotesild Arhangel'skan keskuzpalas Kuznečih-joges päliči (Pohjoižen Dvinan hijam).
Sild om avtoiden da jüguavtoiden täht (penemb mi 10 tonnad), mugažo jaugnikoiden täht. Ühtenzoitab Solombalan rajonad lidnan keskusenke.
Istorii
Ezmäine pordaigaline maksline puine sild oli olmas sil-žo sijal vspäi 1805. Sild oli rados kezaaigan vaiše, rušihe keväzližen sur'veden i jän ujundan tagut. Vl 1867 saudihe ut pordaigališt sildad lidnan rahoišpäi. Tramvaid ajaškanziba sidme vl 1917.
Ezmäine kaikenaigaine sild sen sijas oli saudud pumateriališpäi raudasižil alusil vll 1923−1924. Vn 1924 keväzline sur'vezi mureni sildan keskustoid, kävutihe niid haugoikš. Saudihe pordaigališt sildad möst. Grigorii Perederii-inžener projektirui ut kaikenaigašt sildad vspäi 1935, letihe alusid, no azotadihe sauvondradoid Suren sodan taguiči.
Vll 1953−1956 kaikenaigaine sild om saudud möst, metallasine da betonine. Vhesai 2002 tramvaited oliba sildal. Vl 2003 sur' kohenduz mäni, kebnenzoitihe sildad i röunatihe likkuimiden vedust. Pullosild om senno suriden jüguavtoiden täht. Uden sildan sauvond om vaiše planoiš, ezimeletaden se linneb Šilov-sarenno.
Ümbrikirjutand
Sauvuz om 385 metrad pitte i 20,4 m levette, päkeskustan piduz om 124 metrad. Toižiden keskustoiden piduz om 55 i 63 metrad. Avtoteiden ühthine leveduz om 13,6 m, kaks' trotuarad oma 3,4 m levette kaikutte. Metalližiden pilonoiden korktuz teiden päl om 18 metrad. Sildan alused oma monolitižed raudbetonižed vajil. Keskustad oma terazbalkoišpäi, oma kattud raudbetonapakoil 17 sm sankte.
Homaičendad
Kategorii:Arhangel'skan sildad Kategorii:Sildad kirjamišton mödhe
Uz'venäma
Uz'venäma, vai Novorossii (Новороссия) om venäkel'židen tahondoiden nimituz. Se voib znamoita:
Dedüško Aleksandr
Aleksandr Viktorovič Dedüško (Аляксандр Віктаравіч Дзядзюшка, Александр Викторович Дедюшко; sünd. 20. semedku 1962, Volkovisk, Grodnon agj, Vaugedvenäman NST, NSTÜ — kol. 3. kül'mku 2007, Vladimiran agj, Venäma) oli tutab venämalaine teatran- da kinoakt'or.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman akt'orad Kategorii:Akt'orad kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe Kategorii:Sündnuded Vaugedvenämaha Kategorii:Kolnuded Vladimiran agjas Kategorii:Sündnuded vl 1962
Usman'
thumb|left|250px|Lidnan äiprofil'ne kolledž (2015), realižen školan istorine pert'. Usman' (У́смань) om Venäman lidn da lidnankund Lipeckan agjan suves. Se om Usmanin rajonan administrativine keskuz.
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1645 kuti puine lidnuz makundan lidnan statusanke. Lidnuz oli tarbhaine i oli udessündutadud vl 1684, vaiše rova i pudotez jäiba sišpäi 1780-nzil vozil. Torgovanoiden istorine pertišt om kaičenus hüvin.
Usman' šingotase valamižmašiništon tegimel, tabakfabrikal, sömtegimištol (leibänkombinat), mugažo mebel'- i omblendfabrikad ratas lidnas.
Geografijan andmused
Lidn sijadase rajonan suves, ühtennimižen jogen randal (У́смань 151 km pitte, Donan hurapol'ne bassein), 140 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Voronežan agjhasai om 15 km suvhe i päivlaskmha orhal. Matkad Lipeckhasai om 62 km pohjoižhe orhal, 74 km avtotel vai 70 km raudtel. Toižed lähembaižed lidnad oma Voronež (Voronežan agj) 55 km suvipäivlaskmha orhal, 72 km avtotedme vai 61 km raudtedme, Zadonsk 67 km lodeheze orhal vai 84 km avtotedme, i Gräzi 52 km pohjoižhe orhal, 58 km avtol vai 53 km raudtel. Usman'-raudtestancii radab lidnas «Gräzi — Voronež»-keskustal vspäi 1868.
Usman' om lidnankundan üks'jäine eländpunkt. Lidnankundan pind — 12,66 km².
Eläjad
Vl 1897 ristitišt oli 10 000 eläjad, vl 1931 — 13 600 eläjad. Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 18 685 ristitud, rajonan kaks' videndest. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 20..21 tuhad eläjid vll 1970−2003 (21 tuh. rist. vl 1992). Ortodoksižen hristanuskondan koume pühäpertid oma olmas lidnas: Bogojavlenskii-päjumalanpert' (om udessündutadud vll 2000−2015), Jumalanmaman Emäganpäivän jumalanpert' (om saudud tošti vll 1905−1907, enččen Ph. Sofijan naižjumalankodin pala) i ph. Mikulai-čudonsädajan jumalanpert' (om saudud vozil 2016−2020).
Rahvahad (2010): venälaižed — 98,2%, toižed rahvahad — 1,8%.
Professionaližen opendusen aluzkundad oma Usmanin äiprofil'ne kolledž i Usmanin tegimištoliž-tehnologine kolledž.
Closer
«Closer» (Lähemba) om italižen Lacuna Coil-muzikgruppan ühesanz' pajo nelländes «Karmacode»-studijanal'bomas. Kompozicii da ühtennimine singl oma pästtud 2006-ndes vodes.
Pajon tekst om anglijan kelel. Videoklip om sätud pajole.
Pajo kävutase «Guitar Hero III: Legends of Rock»-vändos kut bonustrek.
Kühkjäiženhein
Kühkjäiženhein (Aquilegia), om Pohjoižen mapoliškon äivoččiden heinäsižiden kazmusiden heim. Se mülütab 75..102 erikod, mülüb Vesnuhheinižed-sugukundha.
Etimologii
Heim sai vepsän nimitust kühkjaižed-linduišpäi.
Latinan nimi libub sanoišpäi agua «vezi» i legere «kerata», vai aguila-sanaspäi «orl».
Leviganduz
Heimon erikod oma levitadud Pohjoižes mapoliškos: Evropan, Kitain i Japonijan, Pohjoižamerikan erikoiden gruppad. Kazvatadas läz 35 erikod kul'turkazmusikš, om sätud niiden gibridoid (Aquilegia ×hybrida).
Sijaduz kazvatuses om pol'pil'vez. Kazvab paremba nepsoil keskmäras tahondoil, kebnoil i rohlil, vägekahil mahusil. Jädas sadunkazmusid lämäta katuseta tal'veks päiči subtropižiš (oz., Aquilegia skinneri) erikoiš.
Ümbrikirjutand
Vezad šingotadas kaks' vot. Lehtesed oma koumepalaižed kahten toižendan: ištujad seikhel i kazvajad kaksin vai koumin notkujal pit'kal vardel.
Änikod oma üks'jäižed. Evropižiden i azijalaižiden erikoiden anikočendan mujud oma vauged, taivazma, sinine, ruskedvauvaz. Amerikaižiden erikoiden änikod oma kuldataban i rusttan ližamujuiden. Plod om äilehtesine. Henod mustad loštajad semned oma morijad, ned kaitas idümižmahtust läz üht vot.
Homaičendad
Kategorii:Vesnuhheinižed Kategorii:Kazmused kirjamišton mödhe Kategorii:Heinäsižed kazmused
Har'kov
Har'kov vai Harkiv (Харків) om kahtenz' surtte Ukrainan lidn, Har'kovan agjan administrativine keskuz. Om Ukrainan tedokeskusen (142 tedoinstitutad, üläopendusen 45 aluzkundad, 200 tuhad üläopenikoid). Sijadase valdkundan pohjoižpäivnouzmas.
Fobijoiden nimikirjutez
''Nece pagin om informacine nimikirjutez. Kacu mugažo päkirjutuz: Fobii''
Har'kov
Istorii
Nügüdläižen eländpunktan aluz om pandud vl 1656. Vspäi 1669 om polklidnan statusanke.
Fobijoiden nimikirjutez
Naku om fobijoiden nimikirjutez (amuižgrek. kelespäi φόβος — "varu"), kudambad oma realižešti tundištadud. Professionaližed psihiatrižed terminad tehtas vaiše necen nimikirjutesen palan. Ei kaiked nened "fobijad" oma psihižed palahtelendad.
Pskovan agjan lidnad
Kaik om nell'toštkümne lidnad (город) i 14 lidnanvuittušt žilod (ven. посёлок городского типа) Pskovan agjas.
Fobijoiden nimikirjutez
Kacu mugažo
! Kategorii:Nimikirjutesed
Har'kov
Geografijan andmused
Sijadase kukhikahas tahondas, ühtennimižen jogen da Lopan'-jogen ühthejoksmusel (Donan bassein). Om 26 km pohjoižhe Venäman röunhasai (Belgorodan agj). Rengazavtote ümbärdab lidnad, i korktused vajehtadas sen südäimes 94:späi 205 metrhasai valdmeren pindan päl.
Har'kov jagase ühesaks administrativižeks rajonaks, niišpäi kahesa oma olmas sodanedeližes aigaspäi.
Pskovan agjan lidnad
Lidnad
* lidnan ristitišt erineb lidnümbrikon ristitišton luguspäi.
Har'kov
Eläjad
Vl 2013 eläjiden lugu oli 1 451 028 ristitud. Kaikiš suremb ristitišt oli vodel 1991 — 1 623 000 eläjid. Edel 2012. vot lidnan pind oli 310 km2. Kaik 2,1 mln ristituid elädas ezilidnoidenke.
Edeline lidnan pämez' om Gennadii Kernes (2010—).
Pskovan agjan lidnad
Homaičendad
Kategorii:Lidnoiden nimikirjutesed Venälaižen Federacijan subjektoiden mödhe
Har'kov
Ižanduz da transport
Ižandusen sarakod oma transportine, elektrotehnine i jüged mašiništonsauvomine, sömtegimišt, himižed edheotandad.
Har'kov om Suvipäivnouzmaižen Evropan kaikiš järedamb transportsol'm. Avtobusad, ezilidnelektrojonused, trolleibusad, tramvaid da kanatte oma kundaližeks transportaks. Vspäi 1975 metro radab lidnas (vl 2015 om koume jonod, 30 stancijad, 38 km raudted). Rahvahidenkeskeine civiline ühtennimine lendimport (HRK) sijadase lidnas 12 km suvhe sen keskusespäi. Tehtas reisid Minskha, Aršavha, Turkanmaha, Päivlaskmaižen Azijan maihe, om čarterreisid lebutahoihe.
Irdkosketused
Kategorii:Ukrainan lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe *
Kamišlov
Kamišlov (Камышло́в) om Venäman lidn da lidnümbrik Sverdlovskan agjan suves. Se om Kamišlovan rajonan administrativižeks keskuseks mugažo, ei mülü sihe.
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud sirdanikoil-manmehil vl 1668 kuti Kamiševskai-slabad. Vll 1668−1679 saudihe Kamišenskii-lidnust kaičemha ümbrištod kalaidajiden heimoiden londoišpäi. Vspäi 1687 nimitihe Kamišlovskai-slabad (Камышловская слобода). Vl 1763 Sibirin trakt läbiti žilod, i vl 1781 se sai lidnan statusad. 18.-19. voz'sadoil koume jarmankad oleskeliba Kamišlovas joga vot, lidn oli Uralantaguižen villän da jauhon torguindan keskuseks. Vspäi 1885 Transsiban raudtestancii radab. Vspäi 1963 lidn alištub agjan tobmudele oikti.