cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Pul (lidn, Horvatii)
Pul (Pula [pǔːla], Pola, Pulj, Polei) om Horvatijan lidn valdkundan päivlaskmas. Se om Istrijan ümbrikon (županijan) kaikiš suremb lidn eläjiden lugun mödhe, sen ohjastusen olendsija.
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud amuižil grekalaižil vl 177 EME. Mülüi Rimalaižhe imperijha Pietas Iulia Pola-nimenke. Vll 1150−1797 oli Venecijan Tazovaldkundan palaks, sid' avstrine lidn. Vl 1920−1943 oli Italijan palaks.
Pul šingotase turizmal (äi rimalaižid sauvusid om kaičenus), laivansauvomižel i kalanpüdandal amussai, sauvondan kompanijoil, cementan i stöklan tehmižel, sömtegimištol (vinan pästandan vero).
Geografijan andmused
Lidn sijadase Adriatižen meren merikaranno 38 metrad süvütte, Istrii-pol'saren randal, läz pol'saren nügut, 30 m ü.m.t. keskmäižel korktusel.
Klimat om subtropine Keskmeren, Al'pad kaitas pohjoižtulleid vaste. Voden keskmäine lämuz om +14 C°, heinkun-elokun +23 C°, tal'vkun-uhokun +6..+7 C°. Paneb sadegid 871 mm vodes, kuidme läz tazomäras, vähemba semendkus-heinkus (48..56 mm kus). Meriveden lämuz om +20..+25 C° kezakus-redukus.
Eläjad
Vn 2011 Horvatijan rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 57 460 ristitud, ümbrikon nelländez. Kaikiš suremb ristitišt oli 62 378 eläjad vl 1991 i 59 498 eläjad vl 1910.
Rahvahad (2011): horvatijalaižed — 70,1 %, serbalaižed — 6,0 %, sijaližed italijalaižed — 4,4 %, bošnäklaižed — 3,5 %, slovenijalaižed — 1,0 %, toižed rahvahad — 15,0 %.
Edeline lidnan pämez' om Boris Miletič (kezaku 2006 — 2021, Boris Miletić).
Irdkosketused
Kategorii:Horvatijan lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Istrijan ümbrik
Belozerskan rajon
Belozerskan rajon (Белозерский район) om rajon Vologdan agjas.
Lähembaine sur' lidn om Čerepovec, kudambahapäi om 120 km.
Istorii
Rajonan aluz om pandud vl 1927 elokun 1. päiväl Leningradan agjan Čerepovecan ümbrikos. Vl 1930 heinkun 23. päiväl heitihe ümbrikod, i vhesai 1937 rajon mülüi Leningradan agjaha kuti administrativine ühtnik. Vs 1937 sügüz'kun 23. päiväspäi mülüb Vologdan agjaha. Rajon om olmas nügüdläižiš röunoiš vspäi 1965.
Geografijan andmused
Rajonan territorii sijadase päilaskmaha da suvhe Vaugedjärven randalpäi, rajonidenkeskeine röun läbitab järved lodehespäi suvipäivnouzmha. Volgan-Baltijanmeren vezite ümbärdab Vaugedjärven randad. Rajonan piduz pohjoižespäi suvhe — 120 km, päivlaskmaspäi päivnouzmha — 95 km.
Pind — 5 398 nellikkilometrad. Mec otab territorijan nell' videndest (4525 km²). Kaik om 131 järved rajonas.
Vs 2015 kezakun 1. päiväspäi rajonan territorii alajagase 6 municipaližhe ühtnikha: 1 lidnkundha da 5 küläkundha.
Tobmuz
Vs 2013 keväz'kun 10. päiväspäi Jevgenii Vladimirovič Šaškin om valitud i radab rajonan da sen administracijan pämehen, Ühthine Venäma-partijan ühtnii. Viž ohjandust alištudas rajonan administracijale.
Käskusenandai tobmuz om Ezitajiden Suim (videnz' kucund, 19 ezitajad). Järgvaličendad sihe oliba vl 2012 keväz'kun 4. päiväl. Aleksei Petrovič Jakovčuk radab sen ezimehen vl 2015.
Käskuzkundaline tobmuz om Belozerskan rajonan käskuzkund.
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 19 065 ristitud.
Kaik om 280 eländpunktad rajonas, sidä kesken 1 lidn, 8 žilod, 269 küläd da 2 futorad.
Toižed sured eländpunktad oma Zubovo-külä (1,5 tuh. rist. vl 2002) da Alamondom-žilo (1,1 tuh. rist. vl 2002).
Ižanduz
Rajonan ižandusen päsarakod oma mecan varhapanend da ümbriradmine, jogitransport da turizm, sömtegimišt da maižanduz.
Transport
Rajonankeskeižed avtoted asfal'tižbetonižen alusenke: Belozersk — Čerepovec, Belozersk — Vologd.
Belozerskan avtostancijan adres: Komsomolskaja-ird, 18.
Tamanna
Tamanna Bhatija (तमन्ना भाटिया, Tamannaah Bhatia; sünd. 21. tal'vku 1989, Bombei, Maharaštr, Indii) om indine Bollivud:an, Tollivudan i Kollivudan aktris. Vändab rolid tamilan i telugun kelil päpaloin, erasti ühtneb fil'mihe hindi-kelel.
Biografii
Tamanna om sündnu Bombei-lidnha (Mumbai vspäi 1995), sindhi augotižlibundan mödhe. Hänen tat om bril'jantoiden Santoš Bhatija-torgovan, maman nimi om Radžani Bhatija.
Aktrisan kar'jer om zavodinus vižtoštkümnevoččen, vn 2005 hindikel'žen «Chand Sa Roshan Chehra»-fil'man rolinke. Sai tetabut vn 2007 «Ozakahad päiväd»-fil'man pästandanke.
Irdkosketused
Kategorii:Indijan aktrisad Kategorii:Aktrisad kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe
Orfoepii
Orfoepii (ὀρθός- «oiged» i ἔπος- «pagin» sanoišpäi) om kirjankelen normativižen virkmižen ühthevend.
Vepsän kelen orfoepijan normad sünduse völ; niiden aluz om keskvepsän paginan Ojatin alapaginad.
Orfoepijan normad oma tarbhaižed besedoičendas, sikš miše vär virkand vai painend jügendab el'gendamišt, vedatab tarkust frazan znamoičendaspäi, kundlijan paineg tegese vastmel'žeks.
Homaičendad
Kategorii:Kelentedo
Jüväskülä
Jüväskülä (suom. i Jyväskylä, suomen virkand: [ˈjyvæsˌkylæ]) om Suomenman lidn valdkundan suvipalan keskuses. Se om valdkundan seičemenz' lidn eläjiden lugun mödhe, Kesksuomenma-agjan pälidn.
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1837 Nikolai I-imperatoran käskön mödhe. Vspäi 1966 Jüväskülän universitet om olmas, nügüd'aigan 16 tuh. üläopenikoid om siš, kaik 40 tuhazesai opendasoiš lidnas.
Emeral'das-kunigaznaine
Emeral'das-kunigaznaine (クィーン・エメラルダス Kuīn Emerarudasu) om japonine manga da anime-serial tedoližen fantastikan žanras. Režissör om Judzi Asada.
Kaik om 4 epizodad serialas. Se läksi ekranoile vodes 1998.
Jüväskülä
Geografijan andmused
Lidnan suvipala ümbärdab Jüväsjärved, Tuomiojärv sijadase lidnan lodehes. Lidnan ühthine pind om 1466,35 km², sidä kesken saum vezid om videndez (295,42 km², 328 järved), lidnfartaliden pind — 99,25 km². Matkad Hel'sinkihesai om 234 km suvhe orhal, 270 km avtotedme vai 300 km raudtedme.
Emeral'das-kunigaznaine
Irdkosketused
Kategorii:Japonijan TV-serialad Kategorii:Animeserialad Kategorii:Kosmine Harlok-merirazbainik Kategorii:TV-serialad kirjamišton mödhe Kategorii:Vn 1998 serialad Kategorii:TV-serialad japonan kelel
Jüväskülä
Eläjad
Vl 2013 eläjiden lugu oli 133 420 ristitud. Markku Andersson radoi lidnan ezipämeheks vll 2004−2015.
Sol'ci
Sol'ci (Сольцы́) om Venäman lidn da lidnankund Uz'lidnan agjan päivlaskmas. Se om Sol'cin rajonan administrativine keskuz.
Jüväskülä
Irdkosketused
Kategorii:Suomenman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe *
Sol'ci
Istorii
Eländpunkt mainitase ezmäižen kerdan Uz'lidnan aigkirjas vl 1390, eläjad saiba keitandsolad purtkišpäi. Sol'ci-raudtestancii om «Piter — Vitebsk»-keskustal vspäi 1904. Posad sai lidnan statusad vl 1914. Edel Toist mail'man sodad mineralveziden kurort sijazihe täs.
Sol'ci šingotase elektrotehnižel «Ellips»-tegimel (magnitveimed, transformatorad, drosselid) i sömtegimištol (leibtegim, maidtegim), mugažo turizmal.
Geografijan andmused
Lidn sijadase Šelon'-jogen hural randal tobjimalaz (vanh. Шалонь, Il'mjärven bassein), 30 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Surhe Uz'lidnhasai om 72 km pohjoižpäivnouzmha orhal vai 78 km avtotedme. Lähembaine lidn om Dno (Pskovan agj) 40 km suvipäivlaskmha orhal vai raudtel, 60 km avtol. Bombardiruilendimiden Sol'ci-sodail'mbaz om kahtes kilometras pohjoižhe lidnaspäi.
Jogol'nik- (66 rist. vl 2010) i Dubec- (koume eläjad vl 2010) küläd mülüdas lidnankundha Sol'cin ližaks. Lidnankundan pind — 39,84 km².
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 10 086 ristitud, lidnankundan — 10 155 ristitud, rajonan kaks' koumandest. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 12 900 eläjad vl 1998. Vl 2017 kaik 8 995 ristitud elihe lidnas i 9 052 ristitud kaikes lidnankundas.
Ortodoksižen hristanuskondan viž pühäpertid oma olmas lidnas: Illä-endustajan päjumalanpert' (kivine — 1824−1825) i Jumalanmaman Katken puine jumalanpert' (18. voz'sada) oma kaičenus, mugažo kaks' časounäd, vanhuskolaižiden loičendpert' om avaitud.
Vanhan Russan agrotehnižen kolledžan Sol'cin filial om lidnan professionaližen opendusen aluzkundaks.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Uz'lidnan agjan lidnad *
Tagor Rabindranat
Biografii
Tagor oli sündnu brahmanan da manpidajan amuižhe sughu, Debendranath Tagoran (1817−1905) i Šarada Devin (1830−1875) norembaine laps'. Kirjutaškanzi runoid kahesavoččes igäs. Tagor sädi ezmäižid starinoid da dramid 16-voččen «Päivoikaz Lev»-psevdonimanke (beng. Bhānusiṃha). Openui Londonan Kunigahan kolledžas (1879−1880), no ei pästnus sišpäi i pördui Indijha. Oli sen ripmatomuden polenpidajan.
Vll 1878−1932 Tagor oleskeli enamba mi 30 valdkundas videl kontinental ajelten mail'madme, eziti ičeze sädusid da filosofijad, sai tetabut, kerazi andaks tomižid šingotamha Indijan opendusen aluzkundoid. Tagor pani «Višva Bharati»-universitetan i Maižandusen rekonstrukcijan institutan alust, ühtni rahoil školoiden alusenpanendha.
Kaik 8 muzejad om olmas Tagoran muštoks: koume Indijas i viž Bangladešas.
Kanz
Oli nainu vspäi 1883, Mrinalini Devi (1873−1902) oli hänen ak. Koume tütärt da kaks' poigad sünduihe, severz'-se koliba aigoin läžundoišpäi.
Sädused
Kirjuti kaiken elon aigan surmhasai, jäti üks'toštkümne romanad, enamba 20 starinoiden kogodusid, dokumentaližid kirjoid Indijas. Kirjoiden tegend mäneb Bengalijas tobjimalaz. Tegi sädusid bengalan kelel i kändi niid anglijan kel'he iče. Sädi enamba 2 tuhad pajoid (runoiden 19 kogodust) i 2 polenke tuhad kuvid.
Kaikiš tetabad kirjad — «Gitandžali» (Andan pajod, sai Nobelän premijad), «Gora», «Pert' da mail'm».
Sidzuok (lidn)
thumb|left|200px|Lidnan koume rajonad (vspäi 2005). Sidzuok (静岡市 Sidzuoka-si «tün' kukkaz-lidn») om lidn Japonijan keskuzpalas. Se om Sidzuokan prefekturan administrativine keskuz.
Tagor Rabindranat
Irdkosketused
Kategorii:Indijan kirjutajad Kategorii:Kirjutajad kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe Kategorii:Nobelän premijan laureatad Kategorii:Sündnuded Kolkatha Kategorii:Kolnuded Kolkatas
Sidzuok (lidn)
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vll 700..710 kuti Surugan agjan uz' Sumpu-pälidn (駿府 vai Futü 府中). Vspäi 1869 lidnan nimituz om nügüdläine. Vl 1889 Sidzuok sai järedan lidnan oficiališt statusad. Paniba lidnad mantazole: lämoipalod (1889 i 1940), manrehkaiduz (1935), bombardiruind (1945). Vspäi 2003 Simidzu-avanport mülüb lidnha.
Sidzuok šingotase ühthekeradamižen bobaižiden i masštaban modeliden tehmižel. Kalanpüdandan port radab lidnas. Suren Sidzuokan kogosüdäiprodukt oli US$45,8 milliardad vl 2010.
Geografijan andmused
Lidn sijadase Abe-jogen randal (53 km pitte, lankteb Tün'he valdmerhe, kävutase jondveden purtkeks), Surug-merilahten lodehližel randpolel, 12 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Voib nähta Fudzi-mäged lidnaspäi.
Eläjad
Vl 2014 lidnan eläjiden lugu oli 707 183 ristitud. Kaikiš suremb ristitišt nügüdläižiš röunoiš oli läz 740 tuhad eläjid vll 1985−1995. Läz 1 mln ristituid elädas lidnaglomeracijas.
Irdkosketused
Kategorii:Japonijan lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe *
Torguind
thumb|right|250px|San Huan de Dios-torguz [[Gvadalaharas, Meksik, 2006]] Torguind om ižandusen abusarak i ekonomižen radmižen toižend. Se om oigetud möndan da ostmižen tehmižhe, vajehtushe tavaroil i sihe sidodud processihe: ostajiden holituz, tavaroiden tond, niiden varaduz da kaičend i vaumičend edel möndad.
Process om tetab kiviaigaspäi. Kaidas el'genduses torguind om pagižmižiden process tulemha kožundkirjutesennoks keskladindan znamasižiš arvoimižiš. Torguindvajehtuz tegese rahoiden abul papaloin, no oleleb rahoita-ki, toižin sanoin barter — oiged vajehtuz tavaroil. Torguind om valdkundmaksoiden znamasine purde valdkundan i regionan budžetoiden täht. Om kesknikoiden sarakoks tavaroiden likundas tegijoišpäi ostajižennoks, kävutab logistikad. Torguindan sarak i torguindkapital sünduiba tön jagamiženke, miše kävutada olijoid resursid effektivižemb. Sarakon pämet om ližan lujenduz. Kesknikoiden olend vedab arvoiden ližadusele da küzumižen polendusele, tagasidon olmatomudele ostajan i tegijan keskes. Pättas niid sarakon vigoid erazvuiččil juridižil teil.
Torguindan toižendad: südäimine i irdpol'ne, üksintorguind i äjintorguind, stacionarine i likui. Torguindan ühtnijad: möi (ende torgovan) i ostai, erasti se om üks' person.
Üksintorguind mäneb realižiš laukoiš (pen' i specializirui lauk, torguz, bazar, jarmank, universaline lauk, super- i gipermarketad, moll) vai distancižikš (internetlauk, kurjerradnikoičend, počt). Äjintorguind tegese varažomiden i transportan avaronke kävutandanke, pakitoitusidme paksus.
Uvarovo
Uvarovo (Ува́рово) om Venäman lidn da lidnümbrik Tambovan agjan suvipäivnouzmas. Se om Uvarovon rajonan administrativižeks keskuseks, ei mülü sihe.
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud kuti kaks' lähišt keskneze eländpunktad. Eziauguine oli Uvarovk-futor (хутор Уваровка) vl 1699, se-žo Krasnii Kaiv (ven. Красный Колодец), om pandud kozakištol, vspäi 1702 Uvarovo-žilo, nimitihe Uvarov-manpidajan kanzannimen mödhe. Kahtenz' eländpunkt oli Gorodišče-žilo (ven. село Городище) vspäi 1830. Šingotihe tegimišton edheotandoil, višnän kazvatandal i koumel jarmankal vodes. Vl 1893 raudte mäni žiloidenno. Ühtištuihe niid 20. voz'sadan augotišes i kändihe Uvarovo-žiloks. Oli lidnanvuiččeks žiloks vspäi 1960. Rikmuiktusen himine tegim radaškanzi vl 1966, i sil-žo vodel lidnanvuitte žilo sai lidnan statusad.
Uvarovo šingotase mašinansauvomižen i plastiktegesiden «Granit-M»-kompanijal (gal'vanižed mašinad da tehmižjonod, plastiktorved i armatur), sömtegimištol (sahartegim, pühävoitegim, leibtegim). Nened edheotandad radoiba ende, edel 1990-nzid vozid: järed himine tegim (enamba 5 tuhad radajid), savičtegim, argvoitegim i maploduiden kuivateztegim.
Geografijan andmused
Lidn sijadase rajonan keskuzpalan pohjoižes, Voron-jogen oiktal randal (Воро́на 454 km pitte, Donan hurapol'ne bassein), 140 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Tambovhasai om 100 km lodeheze orhal, 118 km avtotel vai 113 km raudtel. Lähembaine lidn om Žerdevk 56 km päivlaskmha orhal, 78 km avtotedme vai 272 km raudtedme. Oblovk-raudtestancii (Обловка) radab lidnan keskuzpalas «Tambov — Balašov»-keskustal vspäi 1893.
Eläjad
Vl 1897 lidnan ristitišt oli 10 tuh. eläjid, vl 1939 — 10 800 eläjad. Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 26 830 ristitud. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 31..34 tuhad eläjid vll 1979−2001 (34 800 rist. vl 1992).
Ortodoksižen hristanuskondan Hristan Raštvoiden päjumalanpert' (1840) om avaitud lidnas.
Professionaližen opendusen aluzkundad oma Uvarovon himiž-tehnologine kolledž i Tambovan agjan bazižen medkolledžan filial.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Tambovan agjan lidnad Kategorii:Tambovan agjan lidnümbrikod *
Esperanto
thumb|right|250px|[[Esperanton flag]] Esperanto om ratud, tehtud meles rahvahidenkeskeine kel'. Sen alused oma sätud vl 1887 kümnevoččen radon jäl'ghe, tegii — varšavalaine Lüdvig Zamengof-sil'mlekar'.
Kelen reguliruindorganzacii om Esperanton Akademii juridižeta registracijata, sen nügüdläine adres om valitud sekretarin eländsija. Akademijan ühtnijoiden vasttused mändas elektronižes formas.
Leviganduz
Pagižijoiden lugu om üks'..koume millionad ristituid, se om kaikiš populärižemb ratud kirjankel' mail'mas. Voib löuta pagižijoid kaikedme mail'madme, läz 120 valdkundas, enamba kaiked Evropan maiš, Brazilijas, AÜV:oiš i Japonijas.
Esperanto om olmas mamankeleks, mugomiden kelenkandajiden lugu om üks'..kaks' tuhad, koumandes pol'ves erasti.
Ümbrikirjutand
Ezmäine kirj om pästtud vl 1887, nimitase «Lingvo internacia. Antaŭparolo kaj plena lernolibro» (Rahvahidenkeskeine kel'. Ezisanad i täuz' openduzkirj). Kirjan lähtend lugese kelen sündundaks. Zamengof-tegijan Esperanto-psevdonim («Toivoi») kändihe kelen nimituseks teravas.
Kirjkel' om latinan kirjamišton pohjal. Siš om 28 kirjant: A, B, C, Ĉ, D, E, F, G, Ĝ, H, Ĥ, I, J, Ĵ, K, L, M, N, O, P, R, S, Ŝ, T, U, Ŭ, V, Z. Joga kirjam sättub ühtele kulundale vaiše.
Esperanto-kelen znamasižed erinijad pirdad oma toižiden ratud keliden pojavad. Ned oma opendusen koveritomuz kebnan grammatikan i varmdoiden ohjandimiden tagut, neitraližuz (ei ole kesksidoid konkretižhe valdkundha vai etnosha).
Vaihišt baziruiše indoevropižil kelil, om ottud romanižiš i germanižiš kelišpäi päpaloin, om rahvahidenkeskeižid sanoid grekan i latinan kelišpäi. Esperantos om velgsanoid slavižiš kelišpäi.
Keles om kaks' kändod (nominativ, akkuzativ -n-lopindanke), kaks' lugud (üks'lugu, äilugu), ei ole grammatižen sugun kategorijad.
Homaičendad
Kategorii:Keled i dialektad kirjamišton mödhe
Li Džet
Džet Li (Jet Li), todesine da kitajine nimi — Li Län'dze (kit. veroline: 李連杰, kebnenzoittud 李连杰, Li Lian Jie; sünd. 26. sulaku 1963, Pekin, Kitai) om kitajalaine akt'or, prodüser da torascenoiden lavastai, toračomamahtoiden mastar.
Biografii
Džet Li om sündnu Pekin-lidnha. Tuleškanzi školha 8-voččen i oli vanhemb kaikid klassas. Abuti vedada fizkul'turan urokoid. Ezmäižen klassan jäl'ghe tegi u-šun harjoitusid jogo päiväl.
Vl 1974 valitihe sportnikad Kitän u-šun ühthižjoukhu 30 mehenke, i Džet Li ajeli AÜV:oihe ezmäižen kerdan. Sid' hänen mail'mannägend vajehtaškanzi. Sai AÜV:oiden rahvahanikust, no tulihe pučtas sišpäi vl 2009 Singapuran rahvahanikushe näht.
Akt'or fil'madase vspäi 1982. Om Tibetan buddizman polenpidajan.
Kanz
Om naižiš kahtenden kerdan. Nina Li Či om hänen nügüdläine ak, aktris. Džetal nell' tütärt oma olmas.
Irdkosketused
Kategorii:Kitain akt'orad Kategorii:Akt'orad kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe Kategorii:Sündnuded Pekinha Kategorii:Sündnuded vl 1963
Jelizovo
Jelizovo (Елизово) om Venäman lidn da lidnankund Kamčatkan randan suves, Petropavlovskan Kamčatkal lodehline ezilidn. Se om Jelizovon rajonan administrativine keskuz, mülüb rajonha vspäi 2007.
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1848 kuti Vanh Ostrog (Старый Острог). Vl 1897 sidä udesnimitihe Zavoiko:ks sijaližen gubernatoran kanzannimen mödhe. Vspäi 1924 eländpunkt om olmas nügüdläiženke nimenke, kolnuden Kamčatkal partizanjoukun käsknikan oiktastuseks. Vl 1975 Jelizovo-žilo sai lidnan statusad.
Geografijan andmused
Lidn sijadase Avač-jogen randoil, 20 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Petropavlovskan Kamčatkal röunhasai om 10 km suvipäivnouzmha avtotedme, keskushesai — 30 km.
Jelizovo om lidnankundan üks'jäine eländpunkt. Lidnankundan pind — 127,77 km².
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 39 569 ristitud, rajonan koume videndest. Kaikiš suremb ristitišt oli vl 1989 — 46 929 eläjad.
Ižanduz da transport
Ižandusen päsarak om kalan ümbriradmine. Lidn om maižanduzrajonan da turizmmaršrutoiden keskuz. Kamčatkan tegimištoline tehnikum i Kamčatkan tehnologijan da servisan kolledžan filial oma professionaližen opendusen aluzkundoikš.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Kamčatkan randan lidnad *
Matfejansel'g
Matfejansel'g  (Матвеева Сельга, Matvejanselkä) om vepsän külä Karjalan Tazovaldkundan suves, sen Änižröunan rajonas. Mülüb Šoutjärven vepsän küläkundha.
Mainitaškanzihe 18. voz'sadaspäi kuti Kurasel'g-külišt (Курасельга) Matfejansel'gänke posadaks.
Külä sijadase Änižjärven suvipäivlaskmaižel randal.
Kategorii:Vepsän küläd kirjamišton mödhe Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Vepsän küläd Karjalan Tazovaldkundan Änižröunan rajonas
.ru
thumb|right|150px|Vn 2019 Venäman počtmark .ru-domenan 25. voz'päivän polhe thumb|right|250px|Venäman internetan reguliruindorganizacijan logotip .ru om Venäman Internet-domen. Se om avaitud 1994-nden voden 7. päiväl sulakud, nece dat oigendase Runetan päiväks.
Venäman ližadomenad oma .рф vspäi 2010 i .рус-domen, kävutase venäkel'žel ühthižkundal mail'madme vspäi 2015. Molembiden domennimed kirjutasoiš kirilližil kirjamil vaiše.
Registracii
Domennimen registracii .ru-zonas om lasktud kahtendel tazopindal, personoile i kompanijoile, sidä kesken verhiš maiš. Vn 2022 vilukus kaik 5,03 mln domennimid oli registriruidud .ru-zonas (4,9 mln oli vn 2015 semendkus). Sen zonan domennimi voib olda latinan kirjamištol vaiše.
Eziauguižešti meletadihe .ru-domenad .su-domenan jäl'ghetulijaks, i registracii jäl'gmäižes oli kel'tud, no om lasktud möst vspäi 2002.
Kahtenden tazopindan domenad
Kahtenden tazopindan reglamentiruidud domenad:
Niiden ližaks joga federacijan subjekt om ičezenke kahtenden tazopindan domenanke. Om ičeze sen tazopindan domennimid erasil-se järedoil lidnoil, kudambad ei olgoi subjektan pälidnaks.
Irdkosketused
R Kategorii:Venäma
Priozerskan rajon
Priozerskan rajon (Приозерский район) om Venäman municipaline ühtnik Leningradan agjas.
Administrativine keskuz om Priozersk, se sijadase rajonan pohjoižpäivnouzmas i mülüb rajonha vspäi 2006.
Istorii
Rajonan aluz om pandud vn 1940 heinkun 9. päiväl Karjalaiž-Suomen NST:ha enččel Suomenman territorijal Tal'vsodan jäl'ghe kuti Kägisal'men rajon Kägisal'm-lidnan keskuseks. Vozil 1941−1944 rajonan territorii oli Suomenman tobmuden al sodavägiden tulendan tagut.
Rahvahan ühtmuden päiv
thumbnail|right|250px|Venäman [[Medvedev Dmitrii|Dmitrii Medvedev- i Vladimir Putin-pämehed paniba änikoid Mininan da Požarskijan muštpachale, vn 2011 kül'mkun 4. päiväl. Alauz'lidn]] Rahvahan ühtmuden päiv (День народного единства) om Venäman valdkundpraznik, kudamb oigetas kül'mkun 4. päiväl joga vodel vodespäi 2005. Om seižutadud Moskvan joudutandan oiktastuseks pol'šanmalaižiš anastajišpäi, kudamb oli vodel 1612; nece oli lujas znamasine aigtego meiden valdkundan istorijas. Om aigastoitud Jumalanmaman Kazanin jumalaižen päivhä.
Priozerskan rajon
Istorii
Vl 1944 kül'mkus alištihe rajonad Leningradan agjan tobmudele. Vl 1948 redukun 1. päiväl rajon om olmas nügüdläiženke nimenke, kut rajonan keskuz-ki. Vozil 1948−2006 Priozersk alištui agjan tobmudele oikti. Vl 1960 tal'vkun 9. päiväl rajonad ühtištuihe Sosnovon rajonan palanke. Rajon om olmas nügüdläižiš röunoiš vspäi 2006.
Rahvahan ühtmuden päiv
Necen päivän mugažo «Venälaine marš» ajab, venälaižiden nacionalistoiden jogavoz'ne miting.
Priozerskan rajon
Geografijan andmused
Priozerskan rajon om Leningradan agjan lodehline taho. Pind — 3 597 nellikkilometrad. Mecad ottas territorijan kaks' koumadest, ned oma pedaimecad, pedaikanghad tobjimalaz.
Rahvahan ühtmuden päiv
Homaičendad
Kategorii:Venäman praznikad Kategorii:Praznikad kirjamišton mödhe Kategorii:4. kül'mku
Priozerskan rajon
Geografijan andmused
Om röunoid Venäman koumenke rajonanke:
Ladoganjärven randan pala om pohjoižpäivnouzmas da päivnouzmas. Znamasine jogi om Vuoks, lankteb Lagoganjärvhe. Järved ottas 12 % rajonan territorijad, znamasižed oma Vuoks (108 km², sidä kesken sared 15 km²), Otradnoje (72 km²) da pit'k Suhodol'skoje järved. Joged da järved mülüdas Atlantižen valdmeren basseinha.
Londuseližed varad oma sauvondmaterialad (ozrikkivi, rugižkivi, letked, saved), mec, kala, reskvezi.
Vspäi 2006 rajonan territorii alajagase 14 municipaližeks ühtnikaks: kaks' lidnankundad i 12 küläkundad.
Tobmuz
Käskusenandai tobmuz om Ezitajiden Nevondkund (Совет депутатов) 28 ühtnijanke. Kaik rahvaz valičeb heid videks vodeks. Järgvaličendad sihe oliba vl 2014 sügüz'kun 14. päiväl. Vladimir Mil'nikov radab sen ezimehen da rajonan pämehen vs 2014 sügüz'kun 29. päiväspäi. Ezitajiden Nevondkund valičeb rajonan administracijan pämest.
Vspäi 2011 Svetlana Potapova om valitud i radab rajonan administracijan pämehen, se om hänen kahtenz' strok jäl'geten. Ezmäine varapämez' da viž muite varapämest oma hänele abhu. Nell' komitetad, 19 palakundad da laudkund alištudas rajonan administracijale.
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 62 193 ristitud. Vspäi 1959 kaikiš suremb rajonan ristitišt oli 63 157 eläjad vl 2013 i 63 041 eläjad vl 2015.
Kaik om 103 eländpunktad rajonas, sidä kesken üks' lidn, üks' lidnanvuitte Kuznečnoje-žilo, 73 žilod, viž raudtestancijan žilod, 23 küläd.
Toižed sured eländpunktad oma Sosnovo-žilo (7,2 tuh. rist. vl 2010), lidnanvuitte Kuznečnoje-žilo (4,3 tuh. rist. vl 2016) da Sapörnoje-žilo (3,6 tuh. rist. vl 2010).
Rahvahad (vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe, enamba 0,4%): venälaižed — 84,1%, ukrainalaižed — 2,7%, vaugedvenälaižed — 1,4%, uzbekalaižed — 0,8%, totarlaižed — 0,6%, armenijalaižed — 0,4%, toižed — 2,6%, rahvahuden ozutandata — 7,4%.
Erased igähižed rahvahad: karjalaižed — 89 rist. (0,14%), suomalaižed — 50 rist. (0,08%), estilaižed — 24 rist. (0,04%), vepsläižed — 7 rist. (0,01%).
Ižanduz
Rajonan ižandusen päsarakod oma mecan varhapanend da ümbriradmine, ozrikkiven samine, meblän tehmine, plastiktegesiden pästand, sömtegimišt, maižanduz da kalankazvatuz, turizm.
Irdkosketused
Kategorii:Karjalan kaglaz
Kal'cii
Kal'cii (Ca — calcium latinan kelel) om 20nz' himine element himižiden elementoiden periodižes tabludes. Sen sijaduz om kahtendes gruppas (vanhtunuden klassifikacijan mödhe — kahtenden gruppan päalagruppas), tabluden nelländes periodas.
Ühthine ümbrikirjutand
Vl 1808 anglijalaine Hemfri Devi-himik sai elementarišt kal'cijad ezmäižen kerdan nepsan sambutadud moucan (Ca(OH)2) i artutin hapandusen (HgO) elektrolizan abul platinan olendanke. Hän nimiti ut metallad latinižen calx-sanal genitivas (calcis) «mouc», «pehmed kivi».
Kal'cii om tarbhaine element eläjiden täht. Ristitun hibjan lud i hambhad mülütadas kal'cijan ühtnendoid. Elementan ionad palahtoittas vert.
Fizižed ičendad
Kal'cii om pehmed hobedaižvauged muglmetall, kudamb om lujas aktivine himižešti. Kristalline segluz om kubine, sen kaks' toižendad om olmas. Toižetamine α↔β tegese 443 C° lämudel, madalambal lämudel segluz om tahkoncentriruidud, korktembal — mülüncentriruidud.
Atommass — 40,078. Ninevuz (normaližiš arvoimižiš) — 1,55 g/sm³. Suladandlämuz — 1112 K (838,85 C°). Kehundlämuz — 1757 K (1483,85 C°).
Londuseline kal'cii kogoneb kudes izotopaspäi, niiden keskes viž oma stabiližed: 40Ca (96,941%), 42Ca (0,647%), 43Ca (0,135%), 44Ca (2,086%), 46Ca (0,004%), 48Ca (0,187%, T½=6,4 × 1019 vot). Tetas mugažo 18 ratud radioaktivišt izotopad 34..39, 41, 45, 47, 49..57 atommassanke, izomärid ei ole olmas.
Himižed ičendad
Reagiruib hapanikanke, hloranke, bromanke, jodanke i hil'muiktuzgazanke honuzližel lämudel. Reakcii vedenke om terav, no poukahtuseta. Muigotandmär om +2. Metall palab il'mas huldutamižel, leskusen muju om savičunvuitte rusked.
Kinel'
Kinel'  (Кине́ль) om Venäman lidn da raudtesol'm Samaran agjan keskuzpalas. Se om Samaran päivnouzmaine ezilidn, Kinelin lidnümbrikon administrativine keskuz, Kinelin rajonan administrativižeks keskuseks mugažo vspäi 1928, ei mülü sihe.
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1837 kuti žilo, nimitihe jogen mödhe. Kinel'-raudtestancii om olmas vspäi 1877, ezmäine nimituz oli Čarikovskai (Чарыковская), no udesnimitihe Kinelikš bajarin-manpidajan surman jäl'ghe hänen poigan pakičendan mödhe. Vspäi 1885 raudte sarakoičese, sarakod lähttas Ufha i Orenburgha. Radnikžilo sai lidnan statusad vl 1944.
Kinel' šingotase raudten edheotandoil (sortiruindstancii, vedimdepo, vagondepo, raudten distancii, varapaloiden tehmine raudtetehnikan täht), räzintegesiden, plastikpakuitesen da avtoplastmassan edheotandoil, sömtegimištol, sauvondmaterialiden pästandal (savič, cement), mugažo mebel'kombinat i omblendfabrik ratas lidnas.
Geografijan andmused
Lidn sijadase Samar-jogen (Самара 594 km pitte) oiktal randpolel i Sur' Kinel'-jogen hural randpolel (Большой Кинель 422 km pitte) läz sen lanktendad Samar-jogehe oiktalpäi, 35 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad lähembaižen Samar-lidnan röunhasai om 15 km päivlaskmha orhal, 18 km avtotedme vai raudtedme, keskushesai — 28 km orhal vai 33 km avtotel. Raudtestancii om saudud lidnan pohjoižpalas.
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 34 491 ristitud, lidnümbrikon koume videndest. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 42 051 eläjad vl 1979, nügüdläižiš röunoiš — 35 753 ristitud vl 2020.
Rahvahad (2010): venälaižed — 91,8%, armenijalaižed — 1,7%, totarlaižed — 1,6%, ukrainalaižed — 1,0%, toižed rahvahad — 3,9%.
Ortodoksižen hristanuskondan koume pühäpertid oma olmas lidnas: ph. Jurgii-vägestusenkandajan kafedraline päjumalanpert' (om saudud vll 2005−2009) i Kazanin Jumalanmaman jumalaižen kaks' jumalanpertid.
Kinelin valdkundaline tehnikum om lidnan professionaližen opendusen aluzkundaks.
Edeline lidnümbrikon pämez' om Vladimir Čihirev (2005−2008, reduku 2015 — reduku 2021).
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Samaran agjan lidnad * *
Stökol
thumb|right|250px|Poleks täuttud stokan stöklaspäi thumb|right|150px|Stöklan sekundarižen ümbriradmižen kod Stökol om substancii i üks' kaikiš amuižembišpäi material. Oleleb ratud i londuseline.
Ristit kävutab radmižes avaros stöklan toižendoiden ičendoiden erazvuiččendan tagut. Kaikiš enamba ottud torhuz stöklan sulandan täht om avaros levitadud kvarclete (SiO2).
Tehtas pertiden i likkuimiden iknoid, vitražid, keitimpolen i himijan astjoid, pakuitest (oz., stökolbutulk), linzoid da zerkloid, optišt da tošt stökolkuidud, stökolkanghid, stökolemalid, specialižid stöklid (termo-, foto- i elektrohromine, seižui himižikš, smartstökol, vahtstökol). Kävutadas radioaktivižiden jändusiden mahapanendan tehnologijas.
Nižnevartovsk
Nižnevartovsk (Нижнева́ртовск, Түбән Варта, Нижньовартовськ) om Venäman lidn da lidnümbrik Hantin da Mansin avtonomižen ümbrikon päivnouzmas. Se om ümbrikon kahtenz' lidn eläjiden lugun mödhe, mugažo om Nižnevartovskan rajonan administrativižeks keskuseks (ei mülü sihe).
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1909 kuti Nižnevartovskai-valdmad varatoitmaha torgovanoiden jogipurulaivoid haugoil da Vartovskoje-žilo (село Вартовское) läz sidä. Vodele 1965 avaitihe kivivoin järedoid löudmižsijid, sidä kesken Samotlor-järvenno (30 km pohjoižpäivnouzmha lidnaspäi), i udesnimitihe žilod Nižnevartovskii (посёлок Нижневартовский). Žilo da kivivoin samižen edheotand sauvoškanzihe hotkas, hot' tegihe äjid radoid komsomolan sauvondal mašinoita. Nižnevartovsk sai lidnan statusad vn 1972 9. päiväl keväz'kud, i sen-žo voden redukus ezmäine avialinii Moskvhasai ühtenzoiti lidnad mirunke. Vll 1975−1976 saudihe raudted Surgutaspäi, i vl 1980 ajaškanzihe passažirjonusid Sverdlovskhasai.
Geografijan andmused
Lidn sijadase Ob'-jogen oiktal randal, 45 m keskmäižel korktusel valdmeren pindan päl. Kaik lidn da sen ümbrištod oma saudud sol, seištas pudotesil da vajil. Matkad Hanti-Mansiiskhasai om 408 km päivlaskmha orhal vai 511 km avtotedme. Lähembaižed lidnad oma Streževoi (Tomskan agj) 52 km suvipäivnouzmha orhal vai 63 km avtol i Megion 20 km lodeheze orhal, 25 km avtotedme vai raudtel.
Nižnevartovsk om lidnümbrikon üks'jäine eländpunkt.
Eläjad
Vn 2010 kaiken Venäman rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 251 694 ristitud. Kaikiš suremb lidnan ristitišt om nügüd'. Kaik 274 575 eläjad oli lidnas vl 2017.
Rahvahad (enamba 1 % vl 2010): venälaižed — 61,6 %, totarlaižed — 9,1 %, ukrainalaižed — 5,8 %, baškiralaižed — 3,1 %, azerbaidžanlaižed — 1,8 %, vaugedvenälaižed — 1,0 %, toižed rahvahad — 8,6 %, rahvahuden ozutandata — 9,0 %.
Transport
Avtobusad da taksid oma kundaližeks transportaks lidnas da sen ümbrištos. Navigacijan aigan voib sadas Hanti-Mansiiskhasai jogiportan kal't, no se radab vemha ujuden jüguid tobjimalaz. Päraudtestancijan sauvuz om loptüd vl 2002 lidnan päivnouzmas.
Rahvahidenkeskeine civiline Nižnevartovsk-lendimport (NJC / НЖВ / USNN, 750 tuh. passažiroid vl 2019) sijadase nelläs kilometras lodeheze lidnan keskusespäi. Tehtas reisid järedoihe lidnoihe Venämadme: Moskv, Tümen', Kazan', Novosibirsk, Irkutsk da erased toižed.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Hantin da Mansin avtonomižen ümbrikon lidnad Kategorii:Hantin da Mansin avtonomižen ümbrikon lidnümbrikod *
Pul'kin Vasilii
Vasilii Andrejevič Pul'kin (Василий Андреевич Пулькин; sünd. 1. viluku 1922, Nürgoviči, Čerepovecan gubernii, Venäman NFST (Nevondkundaline Venäma) — kol. 9. sulaku 1986, Kirovsk (Leningradan agj), Venäman NFST, NSTÜ) oli vepsän prozan kirjutai da dramaturg. Sädamižen voded: 1970 — 1986. Kirjuti venän kelel.
Vasilii oli sündnu manmehiden pereheze. Toižen mail'man sodan ühtnii, vastsi vägestust Budapeštas.
Nened starinad oma pästtud kirjoikš:
Edesine lugemine
Kategorii:Vepsän kirjutajad Kategorii:Dramaturgad Kategorii:Vepsläižed Kategorii:Venäman kirjutajad Kategorii:Kirjutajad kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe Kategorii:Kolnuded vl 1986 Kategorii:Kolnuded sulakun 9. päiväl
Surman kel'dand
Surman kel'dand om juridine kel'dand kolda märhapandud sijiš (štrafan varuližuses kolijan heimolaižile da m. e.).
Surm om kel'dandan al neniš tahondoiš:
Enččes panihe kel'dandad religijan vai politikan meliden tagapäi, miše kaita sijad sakraližeks. Amuižil grekalaižil pühä Delos-sar' oli kel'tud surmaspäi videndes voz'sadaspäi EME.
Homaičendad
K Kategorii:Kaumištod Kategorii:Kel'dand politikas i oiktuses
Petr I Sur'
Petr Sur' , Petr Ezmäine vai Pötr Aleksejevič Romanov (Пётр I Великий; sünd. 30. semendku (9. kezaku) 1672, Moskv, Venäma — kol. 28. viluku (8. uhoku) 1725, Piter, Venälaine imperii) oli Romanovan dinastijaspäi, jäl'gmäine Kaiken Venän kunigaz (car', 1682 vodespäi) da ezmäine kaikenvenämalaine imperator (vodespäi 1721).
Aigaližed voded
Petr oli sündnu Aleksei Vaikneine-carin da hänen kahtenden Natal'ja Nariškina-akan kanzha. Panihe Petrad kunigahaks vodel 1682, konz hänele oli kümne vot, ühtes hänen Ivan-veikonke. Petran da Ivanan regent oli heiden čikoi Sof'ja Aleksejevna.
Ohjanduz
Petr zavodi ohjastada ičenaižešti vodespäi 1689 politižen kukerdusen jäl'ghe. Hän ozuteli völ noressai mel'hetartust tedoihe da röunantagaižhe elonladhu, elonveroho. Petr oli ezmäižen venälaižen kunigahan, ken tegi pit'kaigaižen matkan Päivnouzmpol'žen Evropan valdkundoihe (vozil 1697−1698). Pördutesen jäl'ghe, vodel 1698, hän augoti venälaižen valdkundan da kundaližen elon masštabižid reformid. Mugažo Pohjoižsodan (1700−1721) jäl'ghe Venälaine imperii sai maid Baltijan meren randoil. Vn 1703 16. päiväl semendkud Julianan kalendarin mödhe Petr pani Piterin lidnan alust kuti phh. Pedran da Pauloin lidnuz, i vodespäi 1712 Piter oli jo nimitadud kaiken Venäman udeks pälidnaks.
Suren Petran ohjandusen aigal Venäma kändihe sureks evropižeks valdkundaks.
Kanz
Oli naižiš kahtišti. Ezmäižes naimiželos (1689−1698) Evdokija Lopuhina-ak sünduti Aleksei-poigad (1690), hänespäi Petr II-imperator (1727−1730). Väritihe Evdokijad komplotas i küksihe elämha jumalankodihe. Vspäi 1703 Jekaterina (neiččel Marta Skavronskaja) kändihe carin sudaruškaks, venčaind oli vl 1712, vencastuz imperatornaižeks tegihe vl 1724. Jekaterina sünduti Petrale 11 last, vaiše kaks' kazvoiba täudhe ighäsai: Anna (1708−1728, sünduti Petr III-imperatorad, ohjasti vl 1762) i Jelizaveta Petrovna (1710−1762, Venäman imperatornaine vll 1741−1762).
Belebei
Belebei (Белебе́й, bašk. i Бәләбәй, Пелепей) om Venäman lidn da lidnankund Baškortostanan Tazovaldkundan päivlaskmas. Se om Belebein rajonan administrativine keskuz.
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud čuvašalaižil sirdmižen jäl'ghe, mainitase ezmäižen kerdan vl 1757 kuti Belebejevo-külä. Nimitihe 10-kilometrižen Belebeik-jogen mödhe (Белебейка, Ik-jogen da Kaman bassein). Vspäi 1781 om olmas lidnan statusanke.
Belebein ižandusen päsarakod oma paloiden tehmine avtoiden täht (kaks' tegint), sauvondmaterialiden sarak (savič), sömtegimišt (maidkombinat, etilspirtan pästand).
Geografijan andmused
Lidn seižub Suviuralan Bugul'man da Belebein ülüdel, 300 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Ufahasai om 138 km pohjoižpäivnouzmha orhal, 195 km avtotedme. Lahembaine järed lidn om Oktäbr'skii 78 km avtotedme lodeheze.
Klimat om ven kontinentaline. Heinkun lämuz +20,9 C°, vilukul i uhokul oleleb −11,4 da −11,2 C° keskmäral. Voden keskmäine lämuz om +4,1 C°.
Belebei om lidnankundan üks'jäine eländpunkt. Lidnankundan nevondkundan ezimez' om Rišat Nizajev vn 2016 tal'vkuspäi.
Eläjad
Vl 1959 lidnan eläjiden lugu oli 26 172 ristitud. Kaikiš suremb ristitišt oli 61 200 eläjad vl 2005. Vn 2010 kaiken Venäman rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 60 188 ristitud. Rajonan koume ristitud videspäi elädas lidnas.
Rahvahad (2010, enamba 1%): venälaižed — 47,0%, totarlaižed — 23,1%, čuvašalaižed — 12,5%, baškiralaižed — 12,5%, ukrainalaižed — 1,7%, mordvinalaižed — 1,0%, toižed rahvahad — 2,2%.
Religijan mödhe eläjad oma ortodoksižed hristanuskojad i islamanuskojad-sunnitad.
Islaman pämečet' i istorine mečet' oma avaitud lidnas. Ortodoksižen hristanuskondan nell' pühäpertid oma olmas lidnas: Mikulai-čudonsädajan päjumalanpert' (om letud vll 1890−1897), Mikoi-arhangelan jumalanpert' i kaks' časounäd.
Transport
«Samar — Uf»-raudtejono läbitab lidnad vspäi 1914, 1990-nziš vozišpäi Belebei-stancii om olmas vaiše jügustancijaks.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Baškortostanan Tazovaldkundan lidnad *
Amphelasma maculicolle
Necil gavedil ei ole völ nimid rahvahaližil kelil.
Bumbak om Panaman endemik. Hibj om 6,5 millimetrhasai pitte.
Homaičendad
Kategorii:Lehtesensöjad bumbakod Kategorii:Živatad kirjamišton mödhe Kategorii:Gavedid Kategorii:Živatad vepsän nimeta
Feodosii
thumb|left|250px|Genujan lidnuz Feodosijas i Ioann Endustajan pühäpert' Feodosii (Феодосия, Феодосія, Кефе / Kefe) om lidn, meriport da kurort Kriman päivnouzmas. Se om pol'saren kudenz' lidn eläjiden lugun mödhe, Feodosijan lidnümbrikon administrativine keskuz.
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud Miletan grekalaižil 6. voz'sadal EME. Nimituz libub grekan kelen Θεοδοσία-sanaspäi «Jumalal anttud». Vll 355 e.m.e. — 5. voz'sada m.e. mülüi Bosporan car'kundha. Lidn oli alištunu Genujan administracijale 14.-15. voz'sadoil, sen nimi oli Kaff (Kaffa). Vspäi 1804 eziauguine amuine nimituz om pördutadud oficialižikš.
Feodosii šingotase meriportal (sidä kesken kalanpüdajiden), istorižel turizmal i lebutahoks, sömtegimištol (vin, südäiveded, tabak), mašinansauvomižel (mehanine, optine i laivanmehanine tegimed), mugažo sauvondmaterialiden kombinat, čulkfabrik i meblin edheotand ratas lidnas.
Eläjad
Vl 2012 eläjiden lugu oli 69 786 ristitud, vl 2014 — 69 038 ristitud. Kaikiš suremb ristitišt oli 86 400 eläjad vl 1992.
Galerei
thumb|center|1000px| Lidnan ühthine nägu Feodosijan lahtenke Tepe-Ob-mägelpäi vn 2008 sügüz'kus
Indoevropižed keled
thumb|right|250px|Indoevropižiden keliden nügüdläine leviganduz Evrazijas gruppoidme: {{legend|#00d400|[[Baltižed keled}} {{legend|#d40000|Germanižed keled}} {{legend|#000080|Indoiranižed keled}} {{legend|#ffa600|Kel'tižed keled}} {{legend|#977f12|Romanižed keled}} {{legend|#008000|Slavižed keled}} {{legend|#00cdff|Albanijan kel'}} {{legend|#800080|Armenijan kel'}} {{legend|#FFDD55|Grekan kel'}} {{legend|#c0c0c0|Toižed kel'kundad}} Jonoikahad tarhad ozutadas mul'tilingvizman levigandust.]] thumb|right|400px|Indoevropižed keled valdkundoiš: {{legend|green|Ristituiden tobj pala pagižeb i kel' om oficialine}} {{legend|lime|Kel' om oficialine, no pagižijad oma vähembuses}} {{legend|aqua|Kel' om oficialižeta statusata, no znamasižed vähembused pagištas}} Indoevropižed keled oma kaikiš znamasižemb kel'kund nügüd'aigan. Sen keled oma levitadud kaikidme kontinentidme i oma lujas erazvuiččed.
Keled
Kel'kundas om 445 eläbad kel't, sidä kesken 313 oma indoiranižed keled. Sen ližaks, erased keled oma kolnuded jo.
Albanijan kel', grekan kel' i armenijan kel' sätas erigoittud gruppid indoevropižed keliden keskes.
Grammatik
Keliden enambusel om kändoid, no niiden kändoiden lugu el olend mugoine sur' nikonz uraližiden keliden rindataden. Erasil ei ole kändoid: anglijan keles i ispanijan keles. Indoevropižiden keliden enambusel sugun kategorii om olmas tobjimalaz, ei ole sugud armenijan i persijan keliš.
Džingi Li
Li Džingi (이진기; sünd. 14. tal'vku 1989, Kvanmön, Suvikorei), mugažo om tutab Onü-psevdonimanke (온유 «pehmed»), om suvikorejalaine pajatai da akt'or. Om «SHINee»-muzikgruppan solistan.
Irdkosketused
Kategorii:Suvikorejan akt'orad Kategorii:Suvikorejan pajatajad Kategorii:Akt'orad kirjamišton mödhe Kategorii:Pajatajad kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe Kategorii:Sündnuded Suvikorejha Kategorii:Sündnuded Kvanmönha Kategorii:SHINee:n ühtnijad
Gil'bert David
David Gil'bert (David Hilbert [ˈdaːvɪt ˈhɪlbɐt]; sünd. 23. viluku 1862, Königsberg, Prussii — kol. 14. uhoku 1943, Göttingen, Germanijan imperii) oli saksalaine universaline matematikantedomez'.
Tedotond
Gil'bert nimiti da šingoti äi alusenpanijoid teorijoid matematikan sarakoiš. Kaikiš tetabad oma: hänen ezmäine täuz' Evklidan geometrijan aksiomatik, i Gil'bertan avaruziden teorii — nügüd'aigaižen funkcionaližen analizan üks' alusišpäi. Hän tegi suren tondon invariantoiden teorijha, mugažo nenihe sarakoihe: ühthine algebr, matematine fizik, integraližed tazostused, matematikan alused. Andoi kaikuččele sarakole ičeze elon märitud pordod.
Gil'bertan radod abutiba šingotada severz'-se uzid tedoid, niiden keskes oma kvantine mehanik, gazoiden kinetine teorii, matematine logik.
Tedomehen töd-käzikirjutused mülütiba äi petusid, oli jüged vaumita niid pästandale. Tedotöd geometrijan, logikan i matematikan alusiš oma kogotud da paindud.
Biogafii
David oli sündnu Otto Gil'bert-sudijan kanzha, openui Königsbergan universitetas vll 1880−1885. Vahvišti dissertacijad invariantoiden teorijas i vspäi 1886 radoi matematikan professoran-opendajan Königsbergas. Vspäi 1892 tedomez' oli nainu, Kete Jeroš oli hänen ak (saks. Käthe Jerosch, 1864−1945), üks'jäine Franc-poig oli läžui (meletoi).
Homaičendad
Kategorii:Saksanman matematikantedomehed Kategorii:Saksanman tedomehed Kategorii:Matematikantedomehed kirjamišton mödhe Kategorii:Sündnuded vl 1862 Kategorii:Tedomehed kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe Kategorii:Sündnuded Prussijha Kategorii:Kolnuded Göttingenas
Valendas
Valendas (mugažo saksan kelel, Valendau) oli žilo da kund (kommun) Šveicarijan päivnouzmas, Graubünden-kantonas.
Kund sijazihe kantonan lodehes, 810 m ü.m.t. keskmäižel korktusel.
Celebrate (The Love)
«Celebrate (The Love)» (Praznikoiče (ičeze armastust)) om Zhi-Vago-muzikkollektivan kaikiš tetabamb pajo da ühtennimine debütine singl. Se om pästtud 1996-ndel vodel. Pajon tekst om anglijan kelel.
Valendas
Vn 2012 lopindas kundan eläjiden lugu oli 298 ristitud. Kaikiš suremb ristitišt oli 555 eläjad vl 1850.
Celebrate (The Love)
Se om klassine pajo haus-stiliš. Sai satust Evropan maiden muzikčartoiš, edel kaiked Francijan i Šveicarijan.
Valendas
2013-nden voden vilukun 1. päiväl Valendas-, Ferzam-, Zafin- da Tenn-kundad oliba ühtenzoittud Zafintal-kundaks.
Homaičendad
Kategorii:Šveicarijan kundad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Enččed eländpunktad Kategorii:Graubünden
Celebrate (The Love)
Homaičendad
Kategorii:Zhi-Vago:n pajod Kategorii:Pajod kirjamišton mödhe Kategorii:Singlad kirjamišton mödhe Kategorii:Vn 1996 pajod Kategorii:Pajod anglijan kelel Kategorii:Debütižed singlad‎
Blagoveščensk
Blagoveščensk (Благове́щенск) voib znamoita:
Lisičansk
Lisičansk (Лисичанськ [ɫɪsɪˈt͡ʃɑɲsʲk], Лисичанск) om Ukrainan lidn Luganskan agjan päivlaskmas.
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1710. Se sai lidnan statusad vl 1938.
Lisičansk šingotase kivihilen samižel (5 kaivut), oludtegimel, omblendfabrikal, raudbetontegimel i mašiništonsauvomižen tegimel (metalližed konstrukcijad, päčid kivihilel).
Geografijan andmused
Lidn sijadase Severskii Donc-jogen oiktal korktal randal (Donan bassein) i Donan kräžal, 145 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Sädab aglomeracijad hurarandal'ženke Severodoneck-lidnanke (agjan pordaigaline keskuz). Matkad Luganskhasai om 90 km suvipäivnouzmha.
Eläjad
Vl 2010 lidnan eläjiden lugu oli 106 211 ristitud, lidnankundan — 122 194 ristitud. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 138 tuhad eläjid vl 1989. Kaik 353 tuh. ristituid elihe lidnaglomeracijas vl 2010.
Rahvahad (enamba 1% vn 2001 rahvahanlugemižen mödhe): ukrainalaižed — 66,7%, venälaižed — 30,5%, vaugedvenälaižed — 1,0%, toižed rahvahad — 1,8%.
Professionaližen opendusen aluzkundad: Lisičanskan kaivuztehnikum, kivivoinhimine tehnikum, medškol i pedagogine kolledž.
Transport
Sijaližen tehmižen maršruttaksid (16 maršrutad), avtobusad (kaks' maršrutad) i trolleibusad (kaks' maršrutad) oma kundaližeks transportaks lidnas. Lisičansk-päraudtestancii, koume tošt stancijad i kaks' platformad kävutasoiš raudtel.
Lähembaine rahvahidenkeskeine civiline Severodoneckan lendimport (SEV) sijazihe 5 km päivnouzmha orhal Lisičanskan röunaspäi, vn 2016 kül'mkuspäi eile rados.
Irdkosketused
Kategorii:Ukrainan lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Luganskan agj
Kalakurnik
Kalakurnik om vepsän rahvahan levitadud söm verotegoiden täht, pühäčun čomitez. Se om umbel'jäine pirg palatomanke kalanke südäimeks.
Ottas verest, vaiše sadud kalad paštamha kalakurnikoid. Kala südäimeks : haug', lahn, sig, särg, ahven.
Homaičendad
Kategorii:Pirgad Kategorii:Kubel'nikad Kategorii:Vepsän keitand
Jangon
Jangon (ရန်ကုန်, vepsän kirjamil: Jangoun, edel 1989. vot Rangun) om Mjanmaran kaikiš suremb lidn.
Istorii
Ende kalanikoiden Dagon-külä oli lidnan sijas. Vspäi 1775 sanu sidä vägestusel kunigaz udesnimiti nügüdläižikš, Jangon-nimituz znamoičeb «vihankandandan lopind». Britanižed kolonizatorad kävutihe sen vajehtadud variantad.
Vhesai 2005 kül'mkun 6. päivhäsai Jangon oli valdkundan pälidnaks, sid' sirtihe sidä Naip'jidoho. Jangon jäi valdkundan ižandusen, kul'turan da opendusen znamasižembaks keskuseks tähäsai.
Ižandusen päsarakod oma omblendfabrikad, sauvond, torguind, transportine sarak (järed meriport). Lidnan šingotez vitkostase vällän finansižen sferan, elektrusen vajaguden i rahvahidenkeskeižiden sankcijoiden tagut.
Geografijan andmused
Lidn sijadase valdkundan suves, Jangon-jogen randal, 15 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad lidnan keskusespäi Indižen valdmeren randhasai om 30 km.
Klimat om subekvatorialine. Vihmsezon oleskeleb semendkus-redukus, toine aig om kuiv sezon.
Eläjad
Vl 2013 eläjiden lugu oli 5 209 541 ristitud.