cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Chinval
Chinval (Чъреба / Цхинвал [ˈt͡ʃʼɾebä] / [ʃχinvɒɫ], ცხინვალი Chinvali [t͡sʰχinvali] «graboiden ma») om Suviosetijan pälidn, sen kul'turan i ižandusen keskuz.
Karjalaižed
Rahvahan lugumär
Vn 2010 kaiken Venäman rahvahanlugemižen mödhe rahvahan lugu om 60 815 ristitud, heišpäi koume nelländest elädas Karjalan Tazovaldkundas, toižiden enambuz om neniš regioniš: Tverin agj, Piter, Murmanskan agj, Leningradan agj. Kaikiš suremb Venäman karjalaižiden lugu oli 252716 ristitud vn 1939 rahvahanlugemižen mödhe, se poleni lujas Toižen mail'man sodan jäl'ghe i NSTÜ:n čihodamižen tagut.
Chinval
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1398. Se sai lidnan statusad vl 1922. Vll 1934−1961 oficialine nimituz oli Staliniri vai Stalinir (Сталинири / Сталинир). Lidn om udessaudud vn 2008 sodategendoiden jäl'ghe.
Karjalaižed
Rahvahan lugumär
Lugetas karjalaižid suomalaižikš Suomenmas, ka om jüged löuta tarkoiktad rahvahan lugud siš, no el'getas karjalaks tähäsai läz 25 tuhad Suomenman eläjid.
Chinval
Istorii
Chinval šingotase holitišil, socialižen sferan aluzkundoil, regionan professionaližen opendusen keskuz.
Karjalaižed
Rahvahan lugumär
Karjalaižiden pen' lugumär eläb toižiš-ki valdkundoiš: Ukrain, Kazahstan, Estinma.
Chinval
Geografijan andmused
Lidn sijadase territorijan suviröunanno Kavkazan pämägisel'gan suvižil pautkil, Sur' Liahvi-jogen randal (98 km pitte, Стыр Леуахи დიდი ლიახვი Didi Liahvi, Kuran hura ližajogi), 870 m ü.m.t. keskmäižel korktusel.
Karjalaižed
Homaičendad
Kategorii:Rahvahad kirjamišton mödhe Kategorii:Pohjoižen igähižed rahvahad
Chinval
Geografijan andmused
Klimat om ven kontinentaline, lumekahanke tal'venke. Voden keskmäine lämuz om +8,6 C°, kezakun-elokun +17..+19 C°, tal'vkun-uhokun 0..−3 C°. Paneb sadegid 805 mm vodes, enamba semendkus-kezakus (97 mm kus), vähemba vilukus-uhokus (46 mm kus). Om vinmarjžomid lidnanno.
Eläjad
Vl 2015 lidnan ristitišt oli 30 432 eläjad. Kaikiš suremb ristitišt oli 42 934 eläjad vl 1989. Edel 1990-nziden voziden sodategendoid gruzijalaižiden i gruzijan evrejalaižiden tobj pala okai lidnad.
Rahvahad (vn 2015 sijaližen rahvahanlugemižen mödhe): osetijalaižed — 94,4 %, gruzijalaižed — 1,8 %, venänikad — 1,6 %, armenijalaižed — 1,1 %, ukrainalaižed — 0,3 %, toižed rahvahad — 0,8 %.
Vagolind
Vagolind (Motacilla alba), mugažo Ojalind paginoiš, om levitadud kezalind. Mülütadas Vagolindunvuiččed-sugukundha heimon tipižeks erikoks. Erištadas läz kümned alaerikoid.
Chinval
Irdkosketused
Kategorii:Suviosetijan lidnad Kategorii:Pälidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe
Vagolind
Ümbrikirjutand
Täuz'kaznu hibj om 16..19 sm pitte, 20..23 grammad vedutte, pit'känke händanke. Hibjan üläpala om hahk, alapala — vauged mujul. Pä om vauged mustanke kurkunke i ülähanke.
Elädas kümnehe vodhesai, stajas igä voib olda 12 vot.
Söte i äikerdoičend
Vagolind söb penid kaks'suugaižid gavedid tobjimalaz (säs'ked, kärbhaižed), mugažo bumbakoid, semnid i marjoid harvoin.
Sädab pezoid süvendusiš (seiniden haugelmasiš, ondusiš, räusthiden al, parziden varažomiš). Pandas 5..6 munad pezha, kahtišti sezonas paksus. Emäč haudutab munindad 12..14 päiväd. Molembad kazvatajad söttas poigaižid, heiden höunhišt oleskeleb täudeks videstoštkümnes päiväs i om vaumiž kävutamha lendandas.
Homaičendad
Kategorii:Vagolindunvuiččed Kategorii:Živatad kirjamišton mödhe Kategorii:Lindud
Blagodarnii
Blagodarnii (Благода́рный) om Venäman lidn Stavropolin randan keskuses. Se om Blagodarnijan lidnümbrikon (edel 2017. vot — rajonan) administrativine keskuz.
Istorii
Lugetas 1782. vot eländpunktan alusenpanendan oficialižeks vodeks, zavottihe Soldatskoje-küläks. 19. voz'sadal nimitihe sidä Blagodarnoje-žilo-ki (село Благодарное), kaks' nimed oli ühtel aigal. Vspäi 1900 kätihe makundan keskuseks. Vozil 1920−1922 Blagodarnii oli i vn 1971 9. päiväspäi sügüz'kud om lidnan statusanke.
Geografijan andmused
Lidn sijadase Märg Buivol-jogen randal (Мокрая Буйвола, Kumanjogen hura ližajogi), Stavropolin ülüdel, 160 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Stavropolihesai om 115 km päivlaskmha orhal vai 150 km avtotedme. Lähembaine lidn om Svetlograd 50 km lodeheze orhal, raudtedme vai 67 km avtotedme.
Vas'kinad
Vas'kinad (Тарасовская) om pen' vepsän külä Vologdan agjan Babajevon rajonan pohjoižes.
Blagodarnii
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 32 725 ristitud, rajonan ristitišton pol'. Vl 2017 lidnan ristitišt oli 31 293 eläjad. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli läz 34 tuhad eläjid vozil 1998−2005 (34 500 ristitud vll 2002−2003).
Vas'kinad
Eländpunkt mülüb Pazjaren küläkundha. Matkad küläkundan Pazjar-keskushesai om 12 km suvhe orhal vai 19 km avtotedme, Babajevo-rajonkeskushesai — 120 kilometrad suvhe. Lähembaižed eländpunktad oma Fenoil, Grigorjevskai, Jušag, Rand-külä, Palatez, Eremag 1..3 kilometras.
Vn 2002 kaiken Venäman rahvahanlugemižen mödhe Vas'kinoiden eläjiden lugu oli 7 ristitud, heišpäi nell' oliba venälaižed dai koume oliba etnižed vepsläižed.
Kategorii:Vepsän küläd Vologdan agjan Babajevon rajonas Kategorii:Vepsän küläd kirjamišton mödhe Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe
Blagodarnii
Eläjad
Blagodarnijan agrotehnine tehnikum om professionaližen opendusen aluzkundaks.
Blagodarnijan lidnankund om tühjitadud vn 2017 1. päiväl semendkud, sen pind oli 30,61 km². Jäl'gmäine lidnan pämez' oli Dmitrii Tormosov (tal'vku 2015 — sulaku 2017).
Transport
Avtobusad oma kundaližeks transportaks lidnas.
«Svetlograd — Budönnovsk»-avtote i raudte läbitadas lidnad. Raudtestancii om Blagodarnoje-nimenke, raudte radab ajamha jüguid vaiše.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Stavropolin randan lidnad *
100TV
right|thumb|200px|Vn 2007 logotip 100TV (100ТВ) oli Venäman regionaline TV-kanal, kudamb ozuti Piteriš i Leningradan agjas. Edesti teleoigendusid venän kelel.
Kanal zavodi radon vl 2003 elokun 31. päiväl. Mülüi Baltijan media-gruppha. Vl 2015 redukun 5. päiväl se vajehtui Life 78- informacižel kanalal. Enzne «100TV»-kanalan valdoičii tedoti sen udessündutamižes internetas vn 2019 redukul.
Zaiceva Nina
Nina Grigor'jevna Zaiceva (Нина Григорьевна Зайцева; om sündnu 25. semendku 1946 Voilaht-külähä, Babajevon rajon, Vologdan agj, Venäman NFST, NSTÜ) om vepsläine kelentedomez' da literator.
Biografii
Naine om Vologdan pedagogižen institutan pästnikan (1969). Vl 1973 hän om pästnus Petroskoin valdkundaližen universitetan aspiranturaspäi. Filologijan doktor (vspäi 2002). Om olnu «Kodima»-lehtesen redaktoran.
Sädused
Monografijad: «Nimiden vajehtamine vepsän keles» (1981), «Vepsän verb» (2001), kelentedoližed kirjutesed erazvuiččiš keradusiš da aiglehtesiš. Vepsän kelen openduzkirjad školan täht (5, ühtes Mulložen M.), niiden keskes — «Vepsän kelen grammatik» keskškolan täht, openduzvajehnik (1995), Uz' vajehnik (2007). Kändmižed (Uz' Zavet — 2006, Kalevala /lühetud kompožicii lapsile/ — 2003, toižed). Runod (publikacijad «Carelia»-aiglehteses, runokirj lapsile «Izo Lizoi» — 2005), Virantanaz-epos, publicistik.
Komin kel'
thumb|right|250px|Kaks'keline irdtablut [[Siktivkaras.]] Komin kel' (ičeze nimituz: коми кыв) om komin rahvahan kel', Komin Tazovaldkundan oficialine kel'. Pagižijoiden lugu — 219 205 ristitud (vn 2010 Venäman rahvahanlugemine).
Komin kelen kirjamišt
Kategorii:Keled i dialektad kirjamišton mödhe Kategorii:Venäman keled Kategorii:Suomalaiž-ugrilaižed keled
Malmiž
Malmiž (Малмы́ж, mugažo totaran i nitmarin kelil) om Venäman lidn da lidnankund Kirovan agjan suvipäivnouzmas. Se om Malmižan rajonan administrativine keskuz.
Istorii
Ende lidn oli marilaižiden Malmižan ruhtinazkundan keskuseks (1320-nded voded — 1553). Nimituz libub marin kelen малымаш-sanaspäi «ösija», «lebun sija». Eländpunkt mainitase ezmäižen kerdan vn 1553 käskös alištumha varmitadud tahondad Moskvan carile. Alištuz mäni jügedas, i saudihe venälašt lidnust vl 1580. Mülütihe lidnad Kazanin makundha vl 1584. Malmiž sai lidnanznamad vl 1780 lidnan oficialiženke statusanke. Puine lidnuz paloi lophu vl 1785. Kazanin jarmank i Sabantui-praznik oleskeldas lidnas.
Malmiž om ümbärtud maižanduzrajonal, šingotase sömtegimištol (leibäntegim, spirttegim, voitegim) i dizel'likutimiden kohenduzmehanižel tegimel (vspäi 1931).
Geografijan andmused
Lidn sijadase rajonan suvipäivlaskmas, Vätk-jogen oiktal randpolel i sen Šošm-ližajogen (109 km pitte, Шушма) oiktal randal, 100 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Tatarstanan röunhasai om 8 km päivlaskmha orhal, agjan Kirov-pälidnhasai om 239 km pohjoižhe orhal vai 282 km R169-avtotedme. Lähembaižed lidnad oma Uržum 77 km pohjoižhe-lodeheze orhal vai 91 km avtotedme, Vätkan Poläni 41 km suvipäivnouzmha orhal vai 58 km avtotedme i Kukmor (Tatarstan) 40 km suvhe orhal vai 55 km avtotedme.
Malmiž om lidnankundan üks'jäine eländpunkt.
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 8 265 ristitud, rajonan koumandez. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 10..11 tuhad eläjid vll 1970−2001 (11 462 eläjad vl 1979). Ortodoksižen hristanuskondan Jumalan nägundan päjumalanpert' om olmas lidnas.
Rahvahad (2010): venälaižed — 58,1%, totarlaižed — 36,0%, marilaižed — 3,7%, udmurtalaižed — 1,7%, toižed rahvahad — 0,5%.
Lähembaine professionaližen opendusen aluzkund sijadase Savali-žilos 2 km lodeheze lidnaspäi, se om Savalin politehnine tehnikum.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Kirovan agjan lidnad *
Verblüdankarang
thumb|left|250px|Kazmusen änik Verblüdankarang (Alhagi) om heinäsižiden kazmusiden heim Bobanvuiččed-sugukundaspäi. Elonform om ogakaz pol'penzhaine, harvemb äivozne heinäsine kazmuz.
Leviganduz
Kazvab Päivnouzmaižen Evropan suves, Sibiriš, Keskuzazijas, Kavkazan pautkil.
Navedib kuivid stepid, letetazangištoid i pol'letetazangištoid savikonke da šebnänke. Kazvab pidust' jogiden i kanaliden randoid, pustolänil i kezandmail.
Ümbrikirjutand
Jur' om pit'k 20 metrhasai, sarakoičese süvüdel. Barboikahad seikhed oma pudunuded alapalas, 30..100 sm kortte. Lehtesed oma pit'kačud kogonaižed 1..2 sm pitte, čereduišoiš. Ogahad oma ezibarbad 2..3 sm pitte, kazdas lehtesiden kaimloišpäi.
Kaik om 3..8 änikod kazmusel, ned oma rusttad vai ruskedvauvhad mujul. Änikoičeb semendkuspäi sügüz'tal'vhesai. Plodud küpsnedas heinkuspäi. Nell'-viž sement paugus.
Kävutand
Kaik erikod oma sötmižkazmused, znamasižed letkiš. Hein ottase zell'torhudeks, sidä kesken bakterijanvastaižeks, ottas jurid i ploduid harvemb. Sadas südäivet noriš lehtesišpäi, kuivatas heinäd, tehtas unotest i keitvet. Spravitadas lujad rügišt.
Kogotas sahardunuzid eritusid räkän aigan sömäks («mann») da zelläks Iranas i Afganistanas.
Erikod
Heim kogoneb kudes erikospäi:
Homaičendad
Kategorii:Bobanvuiččed Kategorii:Kazmused kirjamišton mödhe Kategorii:Heinäsižed kazmused Kategorii:Penzhaižed Kategorii:Sömkazmused Kategorii:Sötmižkazmused Kategorii:Zell'kazmused
Samaran agj
Samaran agj (Самарская область) om Venälaižen Federacijan subjekt.
Se mülüb Volgaveren federaližhe ümbrikho.
Agjan administrativine keskuz da kaikiš suremb lidn om Samar.
Keled
Valdkundkel' om üks'jäine — venäkel'.
Istorii
Samaran agj om olmas vs 1928 semendkun 14. päiväspäi. Vozil 1929−1935 nimitihe sidä Keskvolgan randaks, vozil 1935−1936 — Keskvolgan agjaks, vozil 1936−1992 — Kuibiševan agjaks.
Samaran agjan Päkäskuz om vahvištadud vn 2006 5. päiväl tal'vkud Gubernijan Duman ezitajil, om allekirjutadud gubernatoral sen-žo voden 18. päiväl tal'vkud da om väges möhembaižidenke vajehtusidenke. Se vajehti endišt Päkäskust, kudamb oli vahvištadud vn 1998 22. päiväl sügüz'kud Gubernijan Duman ühtnijoil da oli allekirjutadud sen-žo voden 13. päiväl redukud.
Geografijan andmused
thumb|left|250px|Samaran agjan reljefan kart. Agjal om röunoid Orenburgan agjanke suvipäivnouzmas, Kazahstananke (sen Päivlaskmaiž-Kazahstanan agjanke) suves üks'jäižel čokkoimel, Saratovan da Ul'janovskan agjoidenke päivlaskmas, Tatarstanan Tazovaldkundanke pohjoižes. Samaran agj om mererandatoi.
Pind om 53 565 km², sidä kesken mec otab 7 601 km² (13% territorijad). Samaran agj levigandeb Volgan keskjoksmusen randpolil. Kaikiš surembad ratud vezištod oma Kuibiševan da Saratovan vezivaradimed.
Londuseližed varad oma kivivoi, londuseline gaz, palab šoidkivi, sauvondmaterialad (letked, mouckivi, dolomit, saved), reskvezi, gidroenergii.
Tobmuz
thumb|right|250px|Agjan Ohjastusen pert' [[Samaras.]] Agjan pämez' nimitase gubernatoraks. Dmitrii Azarov tegeb gubernatoran velgusidme vs 2017 sügüz'kun 25. päiväspäi. Hänen valdatusiden strok om viž vot. Gubernator märičeb Ohjastusen strukturad da paneb sen ühtnijoid radnikusile. Ezmäine varagubernator radab Ohjastusen ezimeheks, Aleksandr Nefödov om pandud Ohjastusen ezimehen radnikusele vl 2012 kezakun 19. päiväl ühtmel'žen sättutandan jäl'ghe Gubernijan Dumas. Mugažo viž muite varagubernatorad da ühesa Ohjastusen varaezimest oma gubernatorale abhu.
Samaran agjan üks'kodine parlament om Gubernijan Dum. Kaik rahvaz valičeb sen 50 ezitajad videks vodeks. Viktor Sazonov radab Gubernijan Duman ezimeheks vs 2001 tal'vkun 18. päiväspäi nelländen strokun jäl'geten.
Radonoigendai tobmuz om Samaran agjan Ohjastuz. Agjan ministrused, departamentad, ohjandused, radnikoičendad da valdkundaližed inspekcijad alištudas Ohjastusele.
Valitihe gubernatorad vn 2014 14. päiväl sügüz'kud, edeline gubernator sai vägestust ezmäižes turas (91,35%) da oli ranu kahtenden strokun. Gubernijan Duman ühtnijoiden järgenduseližed valičendad oliba vn 2016 18. päiväl sügüz'kud (6. kucund).
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 3 215 532 ristitud. Kaikutte nellänz' ristit videspäi om lidnalaine.
Korejan Tazovaldkund
Istorii
Vn 1945 15. päiväl elokud päzutadihe Korejan territorijad Japonijan sodavägišpäi. Korejan Tazovaldkundan aluz om pandud vn 1948 15. päiväl elokud.
Kumar Kišor
Kišor Kumar (किशोर कुमार, কিশোর কুমার গাঙ্গুলী, Kishore Kumar; sünd. 4. eloku 1929, Khandv-lidn, Keskuzprovincijad da Berar, Britanine Indii — kol. 13. reduku 1987, Mumbai, Maharaštr, Indii) oli indijalaine pajatai, akt'or, muzikankirjutai da režissör bengaliženke augotižlibundanke.
Korejan Tazovaldkund
Istorii
Vn 1948 17. päiväl heinkud üks'jäižen Konstitucijan (헌법, 憲法 Henpep) ezmäine versii om vahvištadud (nügüd' Konstitucijan päiv). Sen jäl'ghe toihe vajehtusid Konstitucijha vozil 1952, 1954, 1960, 1962, 1972, 1980. Vs 1988 uhokun 25. päiväspäi nügüdläine Konstitucijan versii om väges, se om hüvästadud kaiken rahvahan referendumal vn 1987 28. päiväl redukud (93% oli «za»). «Kudenz' tazovaldkund» lugul om nügüd' Suvikorejas.
Kumar Kišor
Biografii
Kišor oli sündnu Khandv-lidnha, Kunžalal Ganguli-advokatan i hänen Gauri Devi-akan kanzha. Hän oli norembaine nelläs lapsespäi kanzas. Ašok-vell' da Anup-vell' oliba Kišoral, hö oma akt'orad mugažo.
Korejan Tazovaldkund
Istorii
Suvikorei lugeb Pohjoižkorejad «valdkundanvastaižeks organizacijaks».
Kumar Kišor
Biografii
Koli Mumbai-lidnas südäikeran kurospäi.
Korejan Tazovaldkund
Geografii da klimat
thumb|left|250px|Korejan Tazovaldkundan topografine kart. Korejan Tazovaldkund otab Korejan pol'saren suvipol't, sen pol'saren ühthine piduz om läz 1100 km.
Kumar Kišor
Kanz
Artist oli naižiš nell' kerdad. Leena Čandavarkar oli jäl'gmäižen akan vspäi 1980. Kišoral jäihe kaks' poigad: Amit-poig da Sumit-poig. Poigad jätktas tatan radod, ratas pajatajin mugažo.
Irdkosketused
Kategorii:Indijan pajatajad Kategorii:Indijan akt'orad Kategorii:Akt'orad kirjamišton mödhe Kategorii:Pajatajad kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe
Korejan Tazovaldkund
Geografii da klimat
Suvikorejal om meriröunoid Japonijanke da Kitainke, mugažo om demilitarizuidud zon nell' kilometrad levette da 241 km pitte Pohjoižkorejanke, zon om saudud vll 1960−70.
Ümbärdajad mered: Pakuine meri om päivlaskmas, Päivnouzmaine (Japonine) meri — päivnouzmas, Päivnouzmaižen Kitain meri da sen Korejan sal'm oma suves. Randanpiduz om 2413 km.
Landšaft om mägihine tobjimalaz. Tazangištod ottas man territorijan koumandest.
Läz merirandištod om 3 tuhad sart. Ned sared oma pened, sariden tobmad — rahvahatomad. Kaikiš järedamb om Čedžudo-sar', valdkundan kaikiš korktemb čokkoim sijadase sil, sambnu Hallasan-vulkan (1947 m).
Klimat om mussonine. Kezal om räk da luja nepsuz, tal'v om viluhk (lumenke) da kuiv. Vodenkeskeine sadegiden norm om läz 1400 mm.
Londuseližed pävarad oma kala da toižed meren produktad, mec (territorijan kaks' koumandest); toižed varad oma metallad (vol'fram, molibden, hahktin), grafit, kivihil'.
Tobmuden organad
thumb|right|250px|Päpertid Čhonvades (Suvikorejan prezidentan oficialine rezidencii), [[Seul.]] Ohjandusen form om unitarine prezidentine tazovaldkund äjiden partijoiden sistemanke. Suvikorei om konstitucine demokratii Kudenden Tazovaldkundan olendan aigalpäi.
Korejan Tazovaldkundan pämez' om prezident (대통령, 大統領 Tetonjeon). Hänen valdatusiden strok om viž vot, valitas tošti ei sa. Enzne Pak Kin He-prezident, oli ezmäižeks naižeks neciš radsijas, radoi vspäi 2012 i om türmatud 24 vodeks. Edelstrokuižed prezidentan valičendad linniba vn 2017 9. päiväl semendkud, oppozicijan kandidat oti vägestust — Mun Čže-in (sai 41,08%), tuleb radho 10. päiväspäi, valičendoiden rezul'tatan tedotusen jäl'ghe kerdalaz. Čon Se Gün sai päministran radnikust vn 2020 14. päiväl vilukud.
Suvikorejan parlament om üks'kodine Nacionaline Suim (300 ristitud, 국회, 國會 Kukhve). Valitas 246 deputatad üks'mandatižiš ümbrikoiš, 54 — partijoiden nimikirjutesiden mödhe. Bar'jer päzutamha parlamentha om 5 procentad, deputatoiden valdatusiden strok — nell' vot. Parlamentan ühtnijoiden järgenduseližed valičendad oliba vn 2016 13. päiväl sulakud (20. kucund).
Administrativiž-territorialine jagand
Kacu kirjutuz: Korejan Tazovaldkundan administrativiž-territorialine jagand.
Suvikorejas om 9 agjad (provincijad), 6 lidnad agjan (provincijan) oiktusidenke da üks' lidn eriliženke statusanke.
Eläjad
Korejan Tazovaldkundas elädas korejalaižed, hö-žo oma enambuses verazmalaižiden (ristituiden toiženke rahvahanikusenke) keskes. Vl 2014 valdkundan eläjiden lugu oli 49,039,986 ristitud. Kaikiš suremb ristitišt om nügüd'.
Uskondan mödhe (2015): protestantad — 19,7%, buddistad — 15,5%, katolikad — 7,9%, religijatomad — 56,9%. Äjad eläjad ottas eloho konfucijanizman filosofijad.
Ekonomik
Korejan Tazovaldkund om šingotadud ekonomižešti. Nece om kaikiš järedamb laivoiden sauvoi mail'mas. Holitesen sfer otab ekonomikan kaks' koumandest. Sen šingotadud avto- da elektrotehnine tegimišt om tetab kaikes mail'mas (äiprofiližed «Hyundai»- da «Samsung»-holdingad). Sil-žo aigal om problemoid-ki: om vähä mankaivatusid, arvoimižed otamha velgha oma ahthad, sikš miše ekonomikan kazvand kändase stagnacijaks paksus.
Vs 2014 vilukun 1. päiväspäi ei pida vizoid ajelemha Venäman da Suvikorejan keskes.
Osetijan Vikipedii
Nece jaguz om avaitud vl 2005 uhokun 28. päiväl. Pohjoižosetijan — Alanijan universitetoiden, institutoiden opendajad da školiden openikad ühtetas redaktiruindha.
Nügüdläine kirjutusiden lugu om (vn 2023  1. päivän), süvüz —.
Irdkosketused
Kategorii:Vikipedijad Kategorii:Osetijan kel'
Budönnovsk
Budönnovsk (Будённовск) om Venäman lidn da lidnankund Stavropolin randan päivnouzmas. Se om Budönnovskan rajonan administrativine keskuz, mülüb rajonha.
Istorii
Nügüdläižen eländpunktan aluz om pandud vl 1799 Pühä Rist-nimenke (Святой Крест) da lidnan statusanke. Vll 1921−1935 i 1957−1973 lidnan nimi oli Prikumsk, sikš miše enzne nimi oli religiozine. Vll 1935−1957 nimitihe i vs 1973 kül'mkun 30. päiväspäi nimitadas Budönnovsk:aks Semön Budönnii-sodakäsknikan (1883−1973) oiktastuseks, ajeli lidnan läbi vl 1935.
Budönnovsk šingotase himižen sarakon edheotandoil (plastmassan «Stavrolen»-tegim ), sömtegimištol i meblin tehmižel.
Geografijan andmused
Lidn sijadase kukhikahal tazangištol, stepin i pol'letetazangišton zonoiden röunal, Kumanjogen hural randal i Buivol-järven (Буйвола) randal, 135 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Stavropolihesai om 175 km päivlaskmha orhal vai 210 km avtotedme. Lähembaižed lidnad oma Neftekumsk 70 km päivnouzmha, Zelenokumsk 55 km suvipäivlaskmha i Blagodarnii 70 km lodeheze, lendimport — 130 km suvipäivlaskmha avtotedme Mineraližed Veded-lidnanno.
Budönnovsk om lidnankundan üks'jäine eländpunkt.
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 64 624 ristitud, rajonan viž ühesandest. Vl 2018 lidnan ristitišt oli 62 495 eläjad. Kaikiš suremb ristitišt oli 65 687 eläjad vl 2002.
Ortodoksižen hristanuskondan kuz' pühäpertid oma saudud: koume jumalanpertid i koume časounäd. Armenižen jumalankodikundan kaks' pühäpertid oma olmas lidnas.
Lidnan professionaližen opendusen aluzkundad oma Budönnovskan politehnine i medicinine kolledžad, «Progress»-openduzkeskuz, Stavropolin kooperativižen tehnikuman filial, Stavropolin valdkundaližen pedagogižen institutan filial i Kavkazan rahvahiden sebrusen institutan filial.
Lidnan Duman ezimez' om Gennadii Bespalov vn 2017 tal'vkuspäi. Edeline lidnan pämez' (Administracijan pämez') om Valerii Ševčenko (kül'mku 2015 — reduku 2018).
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Stavropolin randan lidnad *
4Minute
«4Minute» (포미닛 Pominis «nell' minutad») oli neiččiden suvikorejine muzikgrupp, kudamb oli edestanu muzikad kei-pop- da džeipop-stiliš.
Istorii
Gruppan aluz oli pandud vl 2009. Vn 2016 kezakul Cube Entertainment tedoti gruppan čihodamižes ühtnijoiden enambusen pučindan tagut kontraktoiden jätktusespäi.
Irdkosketused
Kategorii:Popgruppad Kategorii:Suvikorejan muzikgruppad Kategorii:Muzikgruppad kirjamišton mödhe Kategorii:Muzikgruppad vl 2009 alusenpanendanke
Mayhem
«Mayhem» om norvegine muzikgrupp, se edestab muzikad blekmetal-stiliš.
Istorii
Grupp om tehnus Oslo-lidnas (Norvegii) vl 1984. Mayhem formirui aigališt norvegišt blekmetalscenad. Muzikgrupp sai skandališt tetabut kahten statjan tagut: Dead-vokalistan ičtazrikond vl 1991 i gruppan Euronymous-alusenpanijan rikond Varg Vikernes-basgitaristal vl 1993, sen jäl'ghe üks'jäine Necrobutcher jäi mülükundas. Sil-žo aigal ezmäižen studijanal'boman pästand oli vasttud arvostelijoil kut znamasine pozitivine muzikaline aigtego. Jäl'ghižed al'bomad oma eksperimentaližed völ enamba.
Irdkosketused
Kategorii:Blekmetalgruppad Kategorii:Norvegijan muzikgruppad‎ Kategorii:Muzikgruppad kirjamišton mödhe Kategorii:Muzikgruppad‎ vl 1984 alusenpanendanke
Pölištunuziden laivoiden sar'
«Pölištunuziden laivoiden sar'» (Остров погибших кораблей) om vn 1987 nevondkundaline muzikfil'm. Režissör — Evgenii Ginzburg.
Irdkosketused
Kategorii:NSTÜ:n fil'mad Kategorii:Muzikfil'mad Kategorii:Fil'mad kirjamišton mödhe Kategorii:Vn 1987 fil'mad Kategorii:Fil'mad venän kelel
Neva
thumb|right|250px|Nägu Nevaha [[Pert'kulun sildalpäi]] Neva (mugažo suomen kelel; Нева) vai Nevanjogi om jogi Venämas, kudamb jokseb Piterin da Leningradan agjan territorijoidme. Ühtištoitab Ladogad Baltijan meren Suomen lahtenke.
Piduz om pen' — 74 km. Kacmata sihe, jogen bassein om 281 000 nellikkilometrad, mi ülitab kaikiden toižiden langenijoiden Suomen lahthe jogiden basseinad. Keskmäine vezivalu — 2 500 m³ sekundas (läz Volodarskijan sildad).
Neva om üks'jäine jogi, kudamb lähteb Ladoganjärvespäi. Nened lidnad sijadasoiš Nevan randoil: Šlissel'burg (joginišk), Kirovsk, Otradnoje, Piter (jogen suhišt); mugažo toižed eländpunktad.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman joged Kategorii:Joged kirjamišton mödhe Kategorii:Piterin joged i kanalad Kategorii:Leningradan agjan joged Kategorii:Ladog Kategorii:Suomen laht Kategorii:Kirovskan rajon Kategorii:Vsevoložskan rajon
Sakamoto Maaja
Maaja Sakamoto (坂本 真綾; sünd. 31. keväz'ku 1980, Tokio, Japonii) om japonijalaine änetoitandan aktris da pajatai.
Irdkosketused
Kategorii:Japonijan pajatajad Kategorii:Pajatajad kirjamišton mödhe Kategorii:Änetoitandan akt'orad kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe Kategorii:Sündnuded Tokioho Kategorii:Sündnuded vl 1980
Zebr
Zebrad (Hippotigris) om kabjživatoiden alaheim. Mülüb Hebonvuiččed-sugukundan Hebod-heimho.
Evolücijan aigan alaheim erigoiči oslišpäi läz kaht millionad vozid tagaze.
Leviganduz
Živatoiden levigandmižavaruz om Päivnouzmaižen i Suvižen Afrikan tahondad, rahvahatomad päpaloin. Voib löuta erazvuiččiš eländtahoiš: savannad, nitud, penzhišt, mecad, mägiden pautked.
Elädas penil joukuil: üks' ižač da emäčud poigaižidenke. Zebrad sätas migracijoid 500 kilometrhasai vet ecmäs kuivan sezonan aigan.
Ümbrikirjutand
Hibj om kattud vauktoil i mustoil šoiduil. Kaikutte živat om šoidukaz ičeze kartte. Voib söteltas kauktombil heinil. Živatoiden besedoičend tegese änen, hibjan i kärzan znamoil.
Zebrad ei olend ottud kodikoičemižhe, ka kävutadas orahambhid i kabjoid kaičemhas. Täuz'kaznu zebr om 120..150 sm kortte sagus, ka ištta rachal ristitule ei sättu. Lev mecadab zebrad päpaloin.
Eläbad erikod
Kodihebon i zebran gibrid om zebroid, oslan i zebran — zebrul.
Homaičendad
Kategorii:Hebod Kategorii:Živatad kirjamišton mödhe Kategorii:Imetaiživatad
Mbur
Mbur (M'bour vai Mbour, Mbuur) om lidn da meriport Senegalan päivlaskmas, mülüb Tiesan agjaha. Se om valdkundan nellänz' lidn eläjiden lugun mödhe.
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud 19. voz'sadal, sen kund (kommun) om sätud vl 1927.
Mbur šingotase meriportal, turizmal, kalanpüdandal i pähkmiden ümbriradmižel, titanan samižel. Afrikan matematižen institutan Senegalan palakund om avaitud lidnas. Žestkelen sijaline toižend om olmas.
Geografijan andmused
Lidn sijadase agjan suves. Lidnan keskuz om Atlantižen valdmeren randal, 0 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Dakar-pälidnhasai om 55 km lodeheze orhal vai 80 km avtotedme.
Vl 2002 kaik 153 503 ristitud elihe lidnas 17,25 km² pindal. Kaikiš suremb ristitišt om nügüd'.
Kategorii:Senegalan lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Tiesan agj
Hafiz Širazi
Biografii
Hafizan Baha ad-Din-tat oli elokaz kivihilentorgovan. Tat koli runokirjutajan laps'aigan, no koume poigad jäihe hänen elota, toižed ristitud saihe sidä. Norembaine Hafiz-vell' jäi elämhä mamanke. Kahesavozne prihaine tezi runokirjutajiden sädusid, lugi «Koran»-pühäkirjan täuzin i sai hengelišt hafiz-arvod (Koranan kaičii, voi deklamiruida sidä täuzin muštospäi), radoi paštandsijas i openui maktab-školas. Oli medrese-školan pästnikan noril vozil.
Koranan tedai kändihe Attaran openikaks 21-voččel, openui runoiden sädamižele. Radnikoiči Abu-Ishak-valdoičijan tanhal Koranan lugijan i runokirjutajan, mahtoi pagišta araban kelel. Möhemba-ki Hafiz Širazi oli tanhalaine, eli gollüdes kaiken igän. Lähižiden maiden käskijad kucuiba runokirjutajad ičezennoks, Hafiz-žo jäi kodimas gollüdespäi i statjan tagut.
1930-nzil vozil mavzolei om saudud runokirjutajan kauman päl Širazas pühämatkajiden täht.
Kanz
Hafiz Širazi nai ičeze igän kahtendes poles. Hänen ak i kaks' poigad koliba runokirjutajan elon aigan völ.
Sädused
Hafiz kirjuti äi runoid armastuses, vinas, londusen čomudes i roziš, sen tagut sai Šekerleb-närituznimed («saharsu»). Kirjuti ičeze elon-ki polhe, sebranikoiš, mel'heižes neiččes. Runoiden original om melodine i voib pajatada niid.
Surmanjäl'ghine «Divan»-kogoduz om pästtud tošti äi kerdad. Ottomanan imperijan pästand putui Evropha, Göten i Puškinan sädamižen pordod oma pühätadud Hafizale. Kogoduz mülütab 418 lirišt runod (gazelid), 29 pen't runod, 41 aforistišt nell'rivinikad, 5 sured panegirikad i 3 mesnevi (vägimehelišt romantišt poemad): «Meckapospedr», «Saki-name» i «Moganni-name». Üks' gazel' kogoneb 5..7 kaks'rivinikaspäi.
Homaičendad
Kategorii:Iranan runokirjutajad Kategorii:Runokirjutajad kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe Kategorii:Sündnuded Širazha Kategorii:Kolnuded Širazas
Jogentagaine (Vologdan agj)
Jogentagaine (Заречье) om pen' vepsän külä Vologdan agjan Babajevon rajonan pohjoižes.
Eländpunkt mülüb Pazjaren küläkundha. Külä sijadase küläkundan keskuzpalan päivnouzmas, Nožem-jogen hural randal, 198..220 m ü.m.t. korktusil. Matkad küläkundan Pazjar-keskushesai om 14 km suvhe orhal vai 22 km avtotedme, Babajevo-rajonkeskushesai — 123 kilometrad suvhe. Lähembaine eländpunkt om Jušag 1 km suvhe jogen vastrandpolel.
Vn 2002 kaiken Venäman rahvahanlugemižen mödhe küläs ei olend kaikenaigašt ristitištod.
Kategorii:Vepsän küläd Vologdan agjan Babajevon rajonas Kategorii:Vepsän küläd kirjamišton mödhe Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe
Sämžan rajon
Vspäi 1953 administrativine keskuz om Sämž-žilo (rajonan ristitišton läz pol't).
Geografijan andmused
Sämžan rajon sijadase agjan keskuses, pohjoižpäivnouzmha Vologdaspäi. Pind — 3 948 nellikkilometrad. Mec otab territorijan viž kudendest (3275 km²), kavag'mecad oma enambuses. Sod — 6%.
Om röunoid videnke Vologdan agjan rajonanke:
Reljef om tazo keskuses, kukhikaz päivnouzmas da suves (Harovskan kukkazsel'g), sokaz sijidme. Znamasižed joged oma Kuben (Suhonan bassein) da Vag (Pohjoižen Dvinan bassein). Kaikiš suremb järvišpäi om Šičenganjärv (10,2 km²). Kaik joged mülüdas Jävaldmeren basseinha.
Londuseližed varad oma turbaz, sauvondmaterialad (letked, gravii), mec, reskvezi.
Vs 2008 heinkun 2. päiväspäi rajonan territorii alajagase 8 küläkundaks.
Tobmuz
Vs 2012 keväz'kun 4. päiväspäi Aleksandr Frolov om valitud i radab rajonan da sen administracijan pämehen. Kaks' administracijan varapämest oma hänele abhu. Nell' ohjandust, 10 palakundad, 1 komitet da 1 radnikoičend alištudas rajonan administracijale.
Käskusenandai tobmuz om Ezitajiden Suim (ven. Представительное собрание) 15 ühtnijanke. Kaik rahvaz valičeb heid nelläks vodeks. Järgvaličendad sihe oliba vl 2012 keväz'kun 4. päiväl. Nikolai Borskii radab sen ezimehen vl 2015. Ezitajiden Suim alištub rajonan pämehele.
Vspäi 2010 Kundaline Nevondkund (ven. Общественный Совет) radab rajonas (12 ühtnijad).
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 8 745 ristitud.
Kaik om 168 eländpunktad rajonas, sidä kesken 6 žilod da 162 küläd. Toižid järedoid eländpunktoid ei ole.
Ižanduz
Rajonan ižandusen päsarakod oma mecan varhapanend da ümbriradmine pilindmaterialoikš, sömtegimišt da maižanduz, turizm.
Kurganan agj
Kurganan agj (Курганская область) om Venälaižen Federacijan subjekt (agj).
Se mülüb Uraližhe federaližhe ümbrikho.
Agjan administrativine keskuz da kaikiš suremb lidn om Kurgan.
Keled
Valdkundkel' om üks'jäine — venäkel'.
Istorii
Kurganan agj om olmas vs 1943 uhokun 6. päiväspäi.
Kurganan agjan Päkäskuz om vahvištadud vn 1994 1. päiväl tal'vkud Agjan Duman ezitajil da om väges äiluguižidenke vajehtusidenke.
Geografijan andmused
thumb|left|250px|Kurganan agjan reljefan kart. Kurganan agj sijadase Päivlaskmaižen Sibirin tazangišton suvipäivlaskmas.
Agj röunatab Tümenin agjanke pohjoižpäivnouzmas, Kazahstananke suves (sen Pohjoižkazahstanan da Kostanain agjoidenke), Čeläbinskan agjanke päivlaskmas, Sverdlovskan agjanke lodehes. Kurganan agj om mererandatoi.
Pind om 71 488 km², sidä kesken mec otab territorijan nelländest (18 250 km² vl 2013), koivikod da pedajikod oma enambuses. Znamasine jogi om Tobol sen järedoidenke huridenke ližajogidenke (Iset', Miass da Ui). Kaik joged mülüdas Jävaldmeren basseinha. Znamasine järv om solakaz Kondjanjärv (61,3 km²). Kaik om läz koumed tuhad järvid, 88% niišpäi oma reskvedenke.
Reljef om tazo, äi penid da surehkoid katl'usid om olmas. Korktused vajehtadas 57..206 metrad röunoiš ülemb valdmeren pindad.
Klimat om kontinentaline pol'kuiv. Heinkun keskmäine lämuz om +19 C°, vilukun lämuz — −18 C°. Paneb sadegid 300..400 mm vodes, nece lugu voib lujas (kahthe kerdha) köläita vozidme.
Londuseližed varad oma turbaz, metallad (raudkivend, titan, cirkonii, vol'fram, molibden, uran), sauvondmaterialad (sauvondkivi, saved, letked), reskvezi.
Administrativine jagand
Agj kogoneb 24 municipaližiš rajonoišpäi da 2 lidnanümbrikoišpäi.
thumb|right|400px|Kurganan agjan administrativine kart
Tobmuz
thumb|right|250px|Agjan Duman, gubernatoran da Ohjastusen pert' [[Kurganas.]] Agjan pämez' nimitase gubernatoraks. Aleksei Gennad'jevič Kokorin radab gubernatoran vs 2014 uhokun 14. päiväspäi. Hänen valdatusiden strok om viž vot. Gubernator om mugažo agjan Ohjastusen pämez', hän märičeb sen strukturad da paneb sen ühtnijoid radnikusile. Üks' ezmäine varagubernator, nell' muite varagubernatorad da Gubernatoran Administracii oma hänele abhu.
Kurganan agjan üks'kodine parlament om Agjan Dum. Kaik rahvaz valičeb sen 34 ezitajad videks vodeks. Dmitrii Frolov radab Agjan Duman ezimeheks vs 2015 sügüz'kun 29. päiväspäi.
Radonoigendai tobmuz om Kurganan agjan Ohjastuz. Agjan departamentad, ohjandused, komitetad da inspekcijad alištudas Ohjastusele.
Agjan Duman ühtnijoiden järgenduseližed valičendad oliba vn 2015 13. päiväl sügüz'kud. Valitihe gubernatorad vn 2014 14. päiväl sügüz'kud, nügüdläine gubernator sai vägestust ezmäižel tural 84,87% änid satusenke.
Eläjad
Kaik om ühesa lidnad agjas da 6 lidnanvuittušt žilod. Toine järed lidn (enamba 50 tuh. ristituid vl 2017) om Šadrinsk. Vl 2017 kaik oli 7 eländpunktad enamba mi 10 tuh. eläjidenke.
Rahvahad (enamba 0,4% vl 2010): venälaižed — 90,4%, totarlaižed — 1,9%, baškiralaižed — 1,4%, kazahlaižed — 1,3%, ukrainalaižed — 0,8%, toižed rahvahad — 2,0%, rahvahuden ozutandata — 2,2%.
Ižanduz
Ižandusen päsarakod oma metallurgii (Kurgan), mašinoidensauvomine (Kurgan, Šadrinsk, Šumih), urankivendon samine (Dalmatovon rajon, Šumih), sömtegimišt.
Durr
Durr (Sorghum, sorgus-sanaspäi «korktuda») om üks'voččiden i äivoččiden heinäsižiden kazmusiden heim, kogoneb 30 erikospäi koumenke gibridanke. Vill'durran toižendad oma äiluguižed. Mülütadas Tähkheiniden sugukundha.
Leviganduz
Seičemetoštkümne mecerikod kazdas Avstralijas, toižed oma Azijas, Indijan i Tünen valdmeriden saril, Afrikas i Keskuzamerikas. Villäsine durr (Sorghum bicolor-erik) om amuine maižanduzkul'tur, libub Ekvatorialižes Afrikaspäi. Kazvatadas Indijas 5 tuhad vozid, Kitaiš i Egiptas 4 tuhad vozid. Durran kul'turine toižend putui Evropha 15. voz'sadal, Amerikha — 17. voz'sadal.
Kazmuz om lämän- i päivännavedii, räkän-, solan- i kuivudenvastaine, intensivine päivänvauktuz i pit'kan päivän olmatomuz oma tarbhaižed. Durr voib kazda hüvin vägitomil mahusil toižiden villänkul'turiden jäl'ghe, no ei tirpi pakaižid, sodunuzid i muiktoid mahusid. Azotab kazvandad vilun aigan, sid' jätktab lämudes.
Ümbrikirjutand
Eile äi eriližusid vill'durran toižendoiden keskes. Kazvandan lämuz om +20..+30 C°. Eziauguine kazvand om vitk. Jurišt šingotase znamasižešti. Ku vet om täudub, ka voib nitta severt-se kerdad vodes, mugažo kazvab teravamba heretusiden ližadusenke.
Kazvatand
Ottas kävutamižhe villäks (jauh, surin, trahmal, spirt), sötmižkazmuseks (täuz'kaznu hein villänke) i tehnižeks kul'turaks (saharsirop, biopoltuz, kodiludad). Semetas rekul'tivuruimha mahust i varmitamha sen pindad.
Durran mail'man satuz oli 64 mln tonnoid vl 2016. Kaikiš järedambad kazvatajad oliba nened valdkundad: AÜV (12,2 mln t), Nigerii (6,9), Sudan (6,5), Meksik (5), Efiopii (4,7) i Indii (4,4).
Homaičendad
Kategorii:Tähkheinäd Kategorii:Maižanduzkul'turad kirjamišton mödhe Kategorii:Kazmused kirjamišton mödhe Kategorii:Villänkul'turad
Ostin (Tehas)
thumb|left|250px|Lidnan transporttekart (2014) Ostin (Austin [ˈɔːstən], britanine virkand: [ˈɒstɪn], [ˈɔːstɪn]) om AÜV:oiden suvižen Tehas-štatan pälidn. Se om štatan nellänz' i valdkundan 11nz' lidn eläjiden lugun mödhe, mugažo Trevis-ümbrikon administrativine keskuz, levigandeb lähižiden Heis- i Uil'jamson-ümbrikoiden territorijoihe.
Porto Novo
Porto Novo (Porto-Novo [pɔʁtɔnɔvo], «uz' port» portugalijan kelel), toižed sijaližed nimitused oma Hogbonu (fon-rahvahan gun-pagin, fr. Hogbonou, fon Xɔgbónu) i Adjase (joruba-rahvahan, fr. Adjacé), om Beninan oficialine pälidn, valdkundan parlamentan ištundoiden sija. Se om koumanz' lidn eläjiden lugun mödhe valdkundas Kotonun i sen Abomei Kalavi-ezilidnan jäl'ghe, mugažo Veme-departamentan administrativine keskuz.
Ostin (Tehas)
Istorii
Ostin šingotase korktoiden tehnologijoiden äjiden kompanijoiden koncentracijal (sen tagut lidn sai «Olasižed kukhad»-närituznimed), farmacijan i biotehnologijoiden edheotandoil. Järedan sömtavaroiden «Whole Foods Market»-verkon päfater om saudud lidnas. Tehasan universitet baziruiše Ostinas.
Porto Novo
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud 16. voz'sadal. Portugalijalaižed kävutihe portad vemha orjid ujuden. Vl 1900 kändihe francižen Dagomei-kolonijan pälidnaks. Vspäi 1960 om ripmatoman valdkundan pälidn, nimitihe valdkundad Beninaks vl 1975.
Ostin (Tehas)
Geografijan andmused
Lidn sijadase štatan keskuzpalan suvipäivnouzmas, Kolorado-jogen randoil, 88..405 m ü.m.t. korktusil. Severz'-se ratud lebujärvid padoseiniden taga om sätud lidnas reguliruimha jogen vedhut.
Porto Novo
Istorii
Porto Novo šingotase regionan maižanduzprodukcijan eksportan portal i cementan tehmižel.
Geografijan andmused
thumb|left|upright|Porto Novon telikund vn 2020 sulakus. Video om 17 sekundad hätkte. Lidn sijadase valdkundan suvipäivnouzmas, merilagunan randal, 10 kilometras Atlantižen valdmeren Gvinejan lahten randaspäi, 38 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Kotonu-lidnhasai (valdkundan ohjastusen sijaduz) om 20 km suvipäivlaskmha, Nigerijan röunhasai om 10 km päivnouzmha, Lagoshasai — 60 km päivnouzmha.
Eläjad
Vn 2002 Beninan rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 223 552 ristitud. Kaikiš suremb ristitišt om nügüd'.
Religijan mödhe, hristanuskojad ottas 45% ristitištod, paganičad — läz 30%, islamanuskojad — 25%.
Ostin (Tehas)
Irdkosketused
Kategorii:Amerikan Ühtenzoittud Valdkundoiden lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe * Kategorii:Tehasan lidnad
Porto Novo
Homaičendad
Kategorii:Beninan lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe * Kategorii:Pälidnad *
Kurtamiš
Kurtamiš (Куртамыш) om Venäman lidn da lidnankund Kurganan agjan suvipäivlaskmas. Se om Kurtamišan rajonan administrativine keskuz.
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud lidnuseks ühtennimižen jogen randal Isetin agjan kancelärijan käskön mödhe vl 1745. Vodele 1753 saudihe ezmäšt jumalanpertid ümbrištos, phh. Pedroin da Pauloin oiktastuseks, i nimitaškanzihe žilod senno Kurtamiš-jogen mödhe. Jumalanpert' om olmas nügüd'-ki. Vspäi 1756 kätihe žilod makundan keskuseks. 19. voz'sadal 5 jarmankad oleskeli joga vodes. Vn 1956 5. päiväl heinkud žilo sai lidnan statusad.
Kurtamiš šingotase kohenduzmehanižel tegimel i sömtegimištol (sagudtegim, jauhon tehmine).
Geografijan andmused
Lidn sijadase Kurtamiš-jogen randoil (Tobolan hura ližajogi), 110 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Kurganhasai om 77 km pohjoižpäivnouzmha orhal vai 83 km avtol. Toine lähembaine lidn om Šumih 82 km lodeheze orhal vai 219 km avtotedme.
Kurtamiš om lidnankundan üks'jäine eländpunkt. Lidnankundan pind — 96,71 km².
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 17 099 ristitud, rajonan viž ühesandest. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 18..19 tuh. eläjid vll 1989−2003 (19 155 rist. vl 1989).
Kurtamišan maižanduztehnikum i Kurganan pedagogižen kolledžan filial oma professionaližen opendusen aluzkundoikš.
Edeline lidnan pämez' om Sergei Voroncov (sügüz'ku 2014 — sulaku 2019).
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Kurganan agjan lidnad *
Viski
thumb|right|250px|Viskin assortiment laukas Viski (whisky vai whiskey; Uisge-beatha) om väghine hajukaz alkogoline jom.
Tehtas jomad villän toižendoišpäi (ozr, rugiž, nižu, kukuruz, greč) imel'zoitandan, kävundan i ajandan processidenke, pidetas tammbučiš pit'kan aigan. Viskin tehmižen veroližed regionad oma Šotlandii (Sur' Britanii) i Irlandii.
Rig
thumb|left|250px|Rigan rajonad da ezilidnad: {{legend|red|Keskuzrajon (latv. Centra rajons)}} {{legend|green|Kurzemen rajon (Kurzeme)}} {{legend|#704214|Pohjoižrajon (latv. Ziemeļu rajons)}} {{legend|#004DFF|Vidzemen ezilidn (Vidzeme)}} {{legend|olive|Latgalen ezilidn (Latgale)}} {{legend|grey|Zemgalen ezilidn (Zemgale)}} Rig (latvijan kelel: Rīga [ˈriːɡa], latg.: Reiga) om Latvijan pälidn da kaikiš suremb lidn.
Lidn om valdkundan politikan, kul'turan da ižandusen keskuz. Se om üks' 9 lidnaspäi tazovaldkundan alištusenke.
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud Al'bert Buksgevden-episkopal vl 1201 ühtennimižen jogen sun randoil, Daugavan randištol, üks'jäižeks ümbrištos lasketud torguindeländpunktaks. Vozil 1211−1270 Dom-päjumalanpert' om saudud. Vll 1222−1223 Rigan Nevondkund sündui, vl 1225 panihe lidnan pämehen valitud radnikust (fogt episkopan sijas), i kätihe Rigad lidnaks. Alusenpanendan aigaspäi Rig oli latvijalaižiden maiden pälidnaks kaikenaigašti.
Toižen mail'man sodan aigan nacistižen Saksanman sodaväged oliba lidnas vozil 1941−1944.
Geografijan andmused
Rig sijadase valdkundan keskuses, Daugav-jogen molembil randoil sen lanktendan sijas Baltijan meren Rigan lahthe. Lidn seižub 7 metrad keskkorktusel. Dzegužkalns-dün 28 m kortte sijadase lidnan lodehes, se om rahvalaine puišt.
Klimat om ven Baltijan meren, pil'vesekahad päiväd oma paksud (40%). Keza om läm' neps. Lämšundad oma paksud tal'vel (10 kerdad uhokus). Heinkun lämuz om +18,2 C°, vilukun −2,7 C°, uhokun −3 C°. Voden keskmäine lämuz om +7,0 C°. Paneb sadegid 669 mm vodes, enamba kezakus-redukus (70..80 mm kus).
Rig jagase oficialižešti koumeks rajonaks (üks'lugu rajons) da koumeks ezilidnaks (latv. üks'lugu: priekšpilsēta). Rajonad da ezilidnad alajagasoiš 58 lidnanlaptaks (latv. üks'lugu: apkaime).
Eläjad
Kaikiš suremb ristitišt oli 909 305 eläjad vl 1990. Vl 2013 eläjiden lugu oli 695 539 ristitud, se väheni emigracijan da madalan sündutandmäran taguiči. Läz 1,1 mln elädas lidnas ezilidnoidenke.
Vl 2015 Rig-lidnan eläjiden keskes 45,9% oma latvijalaižed, 38,0% — venälaižed, 3,9% — vaugedvenälaižed, 3,5% — ukrainalaižed, 1,9% — pol'šanmalaižed, 0,8% — litvalaižed, 6,0% — toižed rahvahad.
Kodikel' (vn 2011 rahvahanlugemižen mödhe, enamba 0,2%): venäkel' — 55,8%, latvijan kel' — 43,4% (sidä kesken latgalan kel' — 5,0%), toižed keled — 0,8%.
Nil Ušakov radoi edeližen lidnan pämehen (Duman ezimehen) pit'kan aigan (2009−2019).
Sport
Lidnan futbolklubad oma «Riga FC», «FK RFS», «FC Skonto».
Transport
Avtobusad, trolleibusad da tramvaid oma kundaližeks transportaks lidnan südäimes. Elektrojonused ühtenzoittas lidnad valdkundan äjidenke municipalitetoidenke.
Veldes
Muzikgruppan aluz om pandud Bled-lidnha vl 2012. Üks'jäine kaikenaigaine ühtnii om Tilen Šimon — muzikan kirjutai, än', soitoiden enambuz. Severz'-se kuctud muzikantoid ühtnedas änetusihe.
Rig
Transport
Baltijan maiden kaikiš surembad meriport i lendimport ratas lidnas. Rigan rahvahidenkeskeine lendimport (RIX) sijadase 10 km päivlaskmha lidnan keskusespäi, tehtas reisid Evropan äjihe maihe, mugažo Päivlaskmaižen Azijan erasihe maihe.
Veldes
Irdkosketused
Kategorii:Blekmetalgruppad Kategorii:Slovenijan muzikgruppad Kategorii:Muzikgruppad kirjamišton mödhe Kategorii:Muzikgruppad vl 2012 alusenpanendanke
Kunstkamer
thumb|right|250px|Kunstkamer Kunstkamer (Кунсткамера) om muzei Piteriš, nügüd'aigaine Venäman Tedoakademijan Antropologijan da etnografijan muzei Suren Petran nimel nimitadud.
Nece om ezmäine muzei Venämas, se om saudud Suren Petran käskön mödhe vll 1718−1734. 1830-nzil vozil jagoihe muzejad keradusiden suren lugumäran tagut nenihe paloihe: zoologine, etnografine, botanine i mineralogine muzejad. Etnografine muzei i observatorii sijadasoiš eziauguižes sauvuses.
Ende kuctihe Kunstkamerikš (Kunstkammer) erazvuiččid istorižiden, čomamahtoižiden, tedoližiden da toižiden harvuziden kollekcijoid i niiden varadusen sijid.
Irdkosketused
Kategorii:Piterin muzejad Kategorii:Muzejad kirjamišton mödhe Kategorii:Vasileostrovskii rajon
Vn 2012 Kezaolimpiadan lopmižed
Vn 2012 Kezaolimpiadan rezul'tat:
l 2012
Vas'kne raccastai (muštnik)
Muštpachan avaiduz oli vn 1782 18. päiväl elokud. Arhitektor — Et'jen Fal'kone.
Ümbrikirjutand
Mugoine nimi muštpachal om Puškinan poeman mödhe, todeks se om tehtud bronzaspäi. Aluz om ozrikkivespäi, se om palakaz. Muštpacaz om 10,4 metrad kortte.
Sur' Petr kuvadase kuti käskusenandai i civilizacijan toi ezikät. Kall' simvoliziruib vägestadud londuseližid jügedusid.
Sädand
Model' gipsaspäi oli tehtud vll 1768−1770. Muštpachan valamine oli vll 1775−1778 Vasilii Jekimov-mastarin ohjandusen al. Jurii Fel'ten-arhitektor sädi arhitekturižen planiruindan pätandoid da ohjandi projektad.
Kivi muštpachan alle om löutud da sadud Hebonlaht-külän ümbrištos, nügüd'aigan «Petran uit»-kaičendterritorii om olmas kiven sijas Piterin pohjoižes. Sirdihe kived 7,8 km laivannoks, sid' transportiruihe vetme ani torghusai, kus lopuline ümbriradmine tegihe. Jekaterina II-imperatornaine käski kaita kiven londuseližen forman, no sen veduz poleni äjan üks'-se.
Muštnik eli jäl'geližiš restavracijoiš läbi vl 1976 i 2021−2022.
Homaičendad
Kategorii:Piterin muštpachad Kategorii:Muštpachad kirjamišton mödhe Kategorii:Skul'pturad kirjamišton mödhe
Haidu-Bihar
Administrativine ühtnik om sätud Toižen mail'man sodan jäl'ghe Haidu- i Bihar-agjoiden ühtištusel.
Geografijan andmused
Agj levigandeb valdkundan päivnouzmas. Röunatab Romanijanke päivnouzmas i nellänke agjanke. Keskdunain alangišt i step' ottas agjan tobjad palad. Znamasižed joged oma Tis i sen Köröš-ližajogi. Om kukhikahid tahondoid pohjoižes i pohjoižpäivnouzmas.
Pind om 6 210,51 km². Ristitišt — 537 268 eläjad (2015). Kaikiš suremb eläjiden lugu oli 551 448 ristitud vl 1980 i 552 998 ristitud vl 2001.
Lidnad
Lidnoihe ližaks, agjas om 82 žilod.
Peresvet (lidn)
thumb|left|250px|Lidnan kul'turkeskuz vl 2012 Peresvet (Пересве́т) om Venäman lidn Moskvan agjan pohjoižes. Mülüb Sergijev Posadan lidnümbrikho (edel vn 2019 sulakud — rajonha), sen koumanz' lidn eläjiden lugun mödhe nelläspäi.