cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kvarcitkülä
Eläjad
Vn 2010 kaiken Venäman rahvahanlugemižen mödhe külän eläjiden lugu oli 806 ristitud. Kaikiš suremb ristitišt oli 911 eläjad vl 2009. Ortodoksižen hristanuskondan Jašdären Ionan puine pühäpert' om saudud vll 2004−2010.
Sent Pol Kapister
Sent Pol Kapister (angl.: Saint Paul Capisterre) om lidn Sent Kitsas da Nevisas.
Vl 2010 eläjiden lugu om 1 339 ristitud.
Kvarcitkülä
Homaičendad
Kategorii:Vepsän küläd Karjalan Tazovaldkundan Änižröunan rajonas Kategorii:Vepsän küläd kirjamišton mödhe Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe
Sing Out Loud
«Sing Out Loud» (Pajata necidä komedas) om Soluna Samai-pajatajan debütine al'bom. Se om pästtud voden 2011 23. päiväl sügüz'kud. Al'boman prodüserad oma Džesper Meilvang i Mihael' Friis.
Homaičendad
Kategorii:Samai Solunan al'bomad Kategorii:Al'bomad kirjamišton mödhe Kategorii:Vn 2011 al'bomad Kategorii:Debütižed al'bomad
Tel'šäi
Tel'šäi (Telšiai, Telsze, Telsche vai Telschi, Тельшяй, Тельши vai Тяльшяй, jidiš: טעלז) om lidn Litvanman lodehes. Nimi om litvan kelen äilugus.
Istorii
Eländpunkt mainitase ezmäižen kerdan vl 1398. Ezmäine katoline jumalanpert' oli saudud vl 1536. Tel'šäi sai lidnan oiktusid 17. voz'sadal. Se om etnografižen Žemaitii-regionan istorine pälidn.
Tel'šäin ižandusen päedheotandad oma «Žemaitijos pienas» (söndtavarad), «Eliuda» (mebel'), «Telšių gelžbetonis» (sauvondmaterialad).
Geografijan andmused
Lidn sijadase Mastis-järven pohjoižel randal, 128 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Vil'nüshasai om 201 km suvipäivnouzmha, Šäuläihesai — 69 km päivnouzmha.
Klimat om ven. Voden keskmäine lämuz om +5,9 C°. Ekstremumad oma −36 C° i +32 C°. Paneb sadegid 788 mm vodes, vähemba uhokus-semendkus (34..46 mm kus).
Eläjad
Vn 2011 rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 25 540 ristitud. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 33 351 eläjad vl 1989 i 31 460 eläjad vl 2001.
Rahvahad (enamba 0,2% vl 2021): litvalaižed — 97,1 %, venänikad — 1,4 %, toižed rahvahad — 0,4 %, rahvahuden ozutandata — 1,1 %.
Kaik koume üläopendusen aluzkundad da filialad ratas lidnas, niiden kesken Tel'šäin seminarii.
Irdkosketused
Kategorii:Litvanman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe *
Belokurih
Belokurih (Белокуриха) om Venäman lidn, lidnümbrik da kurort Altajan randan suvipäivnouzmas.
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1803 kuti Novobelokurih-külä (деревня Новобелокуриха), nimitihe sijaližen penen Belokurih-jogen mödhe (Obin bassein). 1920-nzil vozil šingotaškanzihe küläd kurortžiloks termaližiden radonveden purtkiden (+30 i +42 C°) i ioniziruidud mägiil'man tagut.
Vl 1982 žilo sai lidnan statusad. Oli lebutahoks kaiken Ühtištusen znamoičendanke vspäi 1970, om kurortan federaliženke znamoičendanke vspäi 1992. Läz 20 sanatorijad da pansionatad ratas lidnas, koume mägisuks'trassad om lattüd.
Geografijan andmused
Lidn sijadase 240..250 m ü.m.t. korktusil, Altajan ezimägištol, Cerkovk-mägen pautkenno. Matkad Barnaulhasai om 170 km lodeheze orhal vai 225 km avtotedme Bijskan kal't. Lähembaižed lidnad oma Bijsk (raudtevagzal) 65 km pohjoižhe orhal vai avtol i Gorno-Altaisk (lendimport) 67 km päivnouzmha orhal vai 116 km avtotedme.
Belokurih om lidnümbrikon üks'jäine eländpunkt.
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 14 661 ristitud. Kaikiš suremb ristitišt om nügüd'.
Ortodoksižen hristanuskondan kaks' jumalanpertid i kaks' časounäd oma olmas lidnas.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Altajan randan lidnad
Murino (Oktäbrin raudten platform)
thumb|right|250px|Murino-platform vn 2018 heinkus. Murino (Мурино) om Oktäbrin raudten Priozerskan čuradusen seižutezpunkt passažiroiden täht Piter-lidnan pohjoižpäivnouzmas, pidust' Rustavelin irdad Vauktustusen prospektan čogas.
Seižutezpunkt om avaitud vl 1971. Sijadase Ručji-raudtestancijan röunoiš (kuti Depo-seižutezpunkt-ki), 1 km suvhe Murino-lidnaspäi, Rengazavtoten ümbrusen südäimes. Raudtekeskust om elektrificiruidud vl 1958.
Kaik om kaks' oiktad platformad Murino-seižutezpunktas. Läz kaik ezilidnelektrojonused tehtas seižutest niidenno, lähttas da tuldas ajaden Suomenman päraudtestancijha.
Kategorii:Piterin raudtestancijad Kategorii:Raudtestancijad kirjamišton mödhe Kategorii:Kalininan rajon (Piter)
Voimujupirdand
thumb|right|250px|[[Eduard Vil'hel'm Dage. «Voimujupirdandan melestegend», 1832, Vanh nacionaline galerei, Berlin, Saksanma. Kuvan süžet libub antikaigaižes mifologijaspäi: Kora Sikionalaine, Butadan tütär, pirdab hilüden abul seinäl ičeze mel'heižen kuvahaižen konturad]] Voimujupirdand om kuvadamižčomamahton toižend, kaikiš enamba levitadud Evropan kul'turas, sen sädused tegesoiš voimujuiden panendan kovapindale abul. Voimujupirdandan kuvandoičendan päine abutuz om muju.
Voimujupirdai tegeb kuvid, freskid da jumalaižid, minikuvid, teatrlavastusiden formitest. Voimujupirdandan čomamahton korged aig om edestadud francižel impressionizmal. Kall'voimujupirdand, pirdand vezimujuiden i guašan kävutandanke mülüdas grafikha tarkoiktemb, sikš miše mujun kel' ei ole päine niiden täht.
Žanrad: religiozine, istorine, batalijoiden, mifologine, žanrine, animalistine i abstraktine voimujupirdand, portret, peizaž, sauvusen südäin, natürmort.
Voimujupirdandan sijaližed školad saiba tetabut keskaigan. Nügüd'aigan čomamahtoižed openduzaluzkundad oma levitadud: profškolad, kolledžad, radhonused čomamahtakademijoiš.
Homaičendad
Kategorii:Kuvadamižčomamaht
Malthodes anatolicus
Malthodes anatolicus om gaved', bumbak Cantharidae-sugukundasäi. Šveicarine Val'ter Vittmer-entomolog avaiži da ümbrikirjuti erikod vl 1967.
Homaičendad
Kategorii:Cantharidae Kategorii:Bumbakod Kategorii:Živatad kirjamišton mödhe Kategorii:Gavedid Kategorii:Živatad vepsän nimeta
Raseborg
Raseborg (mugažo ročin kelel; Raasepori) om Suomenman lidn valdkundan suvipäivlaskmaižel randal. Mülüb Udenma-agjaha, valdkundan 39. municipalitet eläjiden lugun mödhe.
Istorii
Suomen metallurgijan ezmäižed edheotandad radoiba Pohj-lahten randoil 17. voz'sadaspäi.
Eländpunktan aluz om pandud vl 2009 neniden kundoiden ühtištusel: Ekenäs-lidn (mugažo ročikš, Tammisaari, Raseborgan keskuz), Karis-lidn (mugažo ročikš, suom. Karjaa) i Pohj-kund (Pohja, Pojo). Nimitihe ut lidnad 14. voz'sadan Raseborg-lidnusen mödhe Ekenesas.
Raseborg šingotase laivansauvomižel (laivoiden südäikrepind i mebel', metallanümbriradmine), Sisu Auto-jüguavtoiden tegimel, elektroavtoiden «Toroidion Oy»-tegimel, mugažo «Fiskars»-kompanijan päfater (veičed, raudad, kirvhed, labidod, keitimpolen astjad) i Suomenman cirk (Sirkus Finlandia) sijadasoiš lidnas da sen municipalitetas.
Geografijan andmused
Lidn sijadase agjan suvipäivlaskmas, Baltijan meren randpolel, Suomen lahten Pohj-lahten randal. Lidnan ühthine pind om 2354,22 km², sidä kesken meri 1138,77 km², kuiv ma 1148,30 km², vezi i sokaz ma 67,15 km². Matkad agjan Hel'sinki-keskushesai om 86 km päivnouzmha-pohjoižpäivnouzmha orhal vai 93 km avtotedme. Lähembaižed lidnad (avtotedme) oma Hanko 35 km suvipäivlaskmha, Salo 55 km pohjoižhe i Lohj 50 km pohjoižpäivnouzmha.
Eläjad
Kodikelen mödhe (2016): suomen kel' — 30,7%, ročin kel' — 64,9%, toižed keled — 4,4%. Se om kaikiš suremb ročinkel'ne municipalitet valdkundas.
Irdkosketused
Kategorii:Suomenman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Udenma
Gluško Sergei
Tarzan (Тарзан), todesine nimi om Sergei Vital'jevič Gluško (Серге́й Вита́льевич Глушко́; sünd. 8. keväz'ku 1970, Mirnii, Arhangel'skan agj, Venäman NFST, NSTÜ) om venämalaine akt'or, striptizankargaidai, pajatai da bodibilder.
Biografii
Sergei om sündnu Mirnii-lidnha (Arhangel'skan agj).
Om nainu kaks' kerdad. Nataša Korolöva om hänen ak, pajatai. Heil om üks' poig: Arhin-poig (sünd. 2002).
Irdkosketused
Kategorii:Venäman kargnikad Kategorii:Venäman pajatajad Kategorii:Venäman akt'orad Kategorii:Akt'orad kirjamišton mödhe Kategorii:Kargnikad kirjamišton mödhe Kategorii:Pajatajad kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe Kategorii:Sündnuded Arhangel'skan agjaha
Katovice
Katovice (Katowice [katɔˈvit͡sɛ], Kattowitz) om lidn Pol'šanman suves. Se om Silezijan sodaveikundan pälidn.
Istorii
Eländpunkt mainitase küläks vl 1598, oliba toižed-ki aigaližembad eländpunktad nügüdläižen Katovicen territorijal. Šingotaškanzihe teravas 19. voz'sadal erazvuiččiden kivendoiden varoiden tagut, saksalaižed oliba ristitišton enambuses, i vhesai 1921 oficialine nimituz oli Kattovic. Se sai lidnan oiktusid vl 1865.
Katovice om kivihilen samižen da raudan metallurgijan keskuz eziauguižešti i nügüd'aigan. Järed raudtesol'm (15 stancijad da platformad) holitab 12 mln passažiroid vodes. Lidnan effektivine infrastuktur, veskoitud ühthine šingotez i ofispindoiden ližaduz kändihe popularižeks toižen biznesan vedandad.
Geografijan andmused
Lidn sijadase Vislan i Oderan basseinoiden vezijagandal, 266..352 m ü.m.t. korktusil.
Klimat om ven. Voden keskmäine lämuz om +8,2 C° (vilukun −1,5 C°). Paneb sadegid 608 mm vodes.
Eläjad
Vl 2014 eläjiden lugu oli 303 314 ristitud. Kaikiš suremb ristitišt oli 368 621 eläjad vl 1987.
Katovice om Üläsilezijan konurbacijan (2 mln eläjid) keskuzlidn, üks' kaikiš äirahvahaližembišpäi Pol'šanmas istorižešti. Läz kaks'kümned üläopendusen aluzkundad ratas lidnas, sada tuhad üläopenikoid.
Zavitinsk
Zavitinsk (Завитинск) om Venäman lidn da lidnankund Amuran agjan suves. Se om Zavitinskan rajonan administrativine keskuz.
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1906 kuti Zavitai-külä (Завитая). Kätihe sidä lidnanvuiččeks Zavitai-žiloks vl 1936. Žilo sai lidnan statusad vl 1954, udesnimitihe siloi-žo.
Katovice
Irdkosketused
Kategorii:Pol'šanman lidnad‎ Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe *
Zavitinsk
Geografijan andmused
Lidn sijadase Zavitai- da Burei-jogiden keskes (Amuran hurad ližajoged), 230 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Zavitai-raudtestancii om olmas Transsibal vspäi 1914. Matkad Blagoveščenskhasai om 162 km päivlaskmha. Lähembaine lidn om Raičihinsk 40 km suvhe avtotedme. «Amur»-trass (Čit — Habarovsk) läbitab lidnan pohjoižpäivnouzmašt palad.
Kaks' pen't küläd da raudtestancii mülüdas lidnankundha Zavitinskan ližaks. Lidnankundan pind — 245 km².
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 11 481 ristitud, lidnankundan — 11 811 ristitud, rajonan ristitišton koume nelländest. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 20..22 tuhad eläjid vozil 1989−1998 (22 300 rist. vl 1992). Vl 2017 kaik oli 11 057 eläjad lidnankundas.
Amuran agrarižen kolledžan filial om professionaližen opendusen aluzkundaks.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Amuran agjan lidnad *
The Doors
«The Doors» (Dorz, anglijaks znamoičeb Verajad) om tutab amerikalaine muzikgrupp. Se edestab muzikad blüzrok- da hardrok-stiliš.
Gruppan aluz om pandud vl 1965. Vspäi 1973 ühtnijad zavodiba soližid projektoid. Grupp oleli pordoidme: vozil 1978, 1993, 1997, 2000 da 2011.
Irdkosketused
Kategorii:AÜV:oiden muzikgruppad Kategorii:Blüzrokgruppad Kategorii:Džazrokgruppad Kategorii:Hardrokgruppad Kategorii:Muiktusižed rokgruppad Kategorii:Psihodelikrokgruppad Kategorii:Muzikgruppad kirjamišton mödhe Kategorii:Muzikgruppad vl 1965 alusenpanendanke
Ul'janovskan agjan lidnad
Lidnad
* lidnan ristitišt erineb lidnümbrikon ristitišton luguspäi.
Homaičendad
Kategorii:Lidnoiden nimikirjutesed Venälaižen Federacijan subjektoiden mödhe
Birüsinsk
Birüsinsk (Бирюси́нск) om Venäman lidn da lidnankund Irkutskan agjan päivlaskmas. Se om Taišetan rajonan kahtenz' lidn da eländpunkt eläjiden lugun mödhe, Taišetan päivlaskmaine ezilidn.
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud Transsiban Sujetih-raudtesarakoks (разъезд Суетиха) vl 1897. Saudaškanzihe žilod senno vl 1899. Vl 1929 mecpilindtegim radaškanzi. Kätihe radnikžiloks vl 1934. Vspäi 1952 gidrolizan tegim radoi, pästi etilspirtad da sötmižsepad vhesai 2005. Sujetih sai lidnan statusad nügüdläiženke nimenke vn 1967 11. päiväl semendkud, nimitihe jogen mödhe. Vhesai 2007 alištui Taišet-lidnan tobmudele oikti.
Birüsinsk šingotase mecan varhapanendal da pilindal, meblin tehmižel i leibänproduktoiden edheotandal.
Geografijan andmused
Lidn sijadase Birüs (On)-jogen oiktal randal (Angaran hurapol'ne bassein), 300 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Irkutskhasai om 586 km suvipäivlaskmha orhal, 691 km «Sibir'»-trassadme (R-255) vai 682 km Transsib-raudtedme. Lähembaine lidn om Taišet 13 km päivnouzmha orhal, «Sibir'»-avtotel vai Transsibal.
Birüsinsk om lidnankundan üks'jäine eländpunkt.
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 8 981 ristitud, rajonan ühesandez. Kaik 8 477 eläjad oli lidnas vl 2017. Kaikiš suremb ristitišt oli 13 461 eläjad vl 1970.
Ortodoksižen hristanuskondan Sündun Eläbzdusen pühäpert' (om saudud vll 1998−2010) i Pühän Innokentii-irkutalaižen jumalanpert' (vspäi 1958) oma olmas lidnas.
Professionaližen opendusen aluzkundad ratas lähembaižiš lidnoiš.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Irkutskan agjan lidnad Kategorii:Taišetan rajon
Kogalim
Kogalim (ven. i Когалым,, Когалим) om Venäman lidn da lidnümbrik Hantin da Mansin avtonomižen ümbrikon keskuzpalan pohjoižpäivnouzmas. Om ümbärtud Surgutan rajonan territorijal.
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1975 kuti Kogalimskai-raudtestancii olnudel sauvomas «Surgut — Korotčaevo»-raudtel, vspäi 1976 oli Kogalimskii-žilo, hantin kelen коголым-sana znamoičeb «nova». Vspäi 1978 otaškanzihe kävutamižhe kivivoin sijaližid järedoid löudmižsijid. Vn 1985 15. päiväl elokud žilo sai lidnan statusad ümbrikon alištusenke.
Kogalim šingotase kivivoin samižel («Lukoil-Päivlaskmaine Sibir'»-kompanijan päedheotandad), ventil'likutimiden tegimel, sauvondmaterialiden tehmižel (plastiktorved), sömän pästandal (maidtegim) i himižreagentoiden tegimel.
Geografijan andmused
Lidn sijadase Ingujagun-jogen hural randal tobjimalaz (235 km pitte, Obin oigedpol'ne bassein), 80 m korktusel valdmeren pindan päl. Om ümbärtud penil järvil. Matkad Hanti-Mansiiskhasai om 321 km suvipäivlaskmha orhal vai 468 km avtotedme. Lähembaine lidn om Pokači 82 km suvipäivnouzmha orhal vai 140 km avtol. Regionaline lendimport (KGP / КОГ) om saudud 6 km suvhe lidnaspäi, tehtas reisid Moskvha, Ufaha, Samarha i Iževskha.
Klimat om kontinentaline. Heinkun lämuz om +17,1 C°, vilukun — −18,4 C°. Voden keskmäine lämuz om −2,5 C°. Paneb sadegid 550 mm vodes.
Eläjad
Vn 2010 kaiken Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 58 181 ristitud, lidnümbrikon — 58 337 ristitud. Kaikiš suremb lidnan ristitišt om nügüd'. Vl 2017 kaik 64 846 ristitud elihe lidnümbrikos.
Ortodoksižen hristanuskondan kaks' pühäpertid, protestantizman jumalanpert' (videnkümnenden päivän polenpidajad) i islamanuskojiden mečet' oma saudud lidnha.
Rahvahad (lidn, enamba 0,8% vl 2010): venälaižed — 57,8%, ukrainalaižed — 10,0%, totarlaižed — 9,2%, azerbaidžanlaižed — 3,8%, baškiralaižed — 3,7%, kumikad — 2,1%, moldovalaižed — 1,7%, čečenalaižed — 1,6%, čuvašalaižed — 1,1%, avarad — 1,0%, vaugedvenälaižed — 0,9%, marilaižed — 0,9%, lezgilaižed — 0,9%, toižed rahvahad — 4,8%, rahvahuden ozutandata — 0,5%.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Hantin da Mansin avtonomižen ümbrikon lidnad Kategorii:Hantin da Mansin avtonomižen ümbrikon lidnümbrikod
Siktivkar
Siktivkar (ven. i Сыктывкар, venälaine virkand: [sɨktɨfˈkar], znamoičeb «Sisol-lidn», «lidn Sisol-jogen randal» komin kelel) om Venäman lidn valdkundan lodehes. Se om Komin Tazovaldkundan pälidn da kaikiš suremb lidn.
Istorii
Eländpunkt mainitase ezmäižen kerdan kuti Permevelisk vl 1570 Orteliusan atlasas. Vl 1586 jumalankodikundan tulendan Ust'-Sisol-keskuz jumalankodinke mainitase Jarenskan aigkirjas, lähižidenke nimitadud tanhidenke ühtes. Vl 1780 volost' sai lidnan statusad, nimitihe lidnad Ust'-Sisol'sk:aks (Усть-Сысольск). Vozil 1796−1918 oli Vologdan gubernijan makundan keskuseks.
Vl 1930 udesnimitihe lidnad nügüdläižikš VCIK:an käskön mödhe, anttihe nimi komin kelel lidnan 150-voččen jubilejan oiktastuseks. Vspäi 1936 (5. tal'vku) Siktivkar om vaiše sätud Komin Tazovaldkundan pälidnaks.
Siktivkaran ižandusen päsarakod oma mecan ümbriradmine, cellüloz-bumagaine sarak, sauvondmaterialiden pästand, sömtegimišt.
Geografijan andmused
Siktivkar seižub soiden da mecoiden keskes. Lidn sijadase tazovaldkundan suvipäivlaskmas, Sisolan (Сыктыв / Сыктыл, Сысола) lanktendan sijas Vičegd-jogehe (huralpäi), Sisolan hural randal tobjimalaz i Vičegdan hural randal. Lidnan keskuz seižub 172 m korktusel valdmeren pindan päl. Matkad Moskvhasai om 1003 km suvipäivlaskmha orhal, 1331 km avtotedme (Kirovan kal't). Lähembaine lidn om Mikun' 96 km lodeheze raudtedme vai 108 km avtol.
Klimat om ven. Voden keskmäine lämuz om +1,3 C°. Voib panda halad heinkus eskai. Paneb sadegid 621 mm vodes, kezal niid om enamba (73..75 mm kus).
Siktivkaran Ežvan rajon om ičeze administracijanke, märitud röunanke. Toižed rajonad oma lidnanlaptoikš, ned oma oficialižetomad, märitud röunoid niil ei ole. Ližaks, koume lidnanvuittušt žilod da koume muite žilod mülüdas Siktivkaran lidnümbrikho.
Eläjad
Vl 1967 lidnan ristitišt oli 102 tuhad eläjid. Vl 2010 lidnan eläjiden lugu oli 235 006 ristitud, lidnümbrikos — 250 874 ristitud. Kaikiš suremb lidnan ristitišt om nügüd' (2018).
Rahvahad (lidnümbrik, vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe, enamba 0,4%): venälaižed — 63,0%, komilaižed — 24,7%, ukrainalaižed — 2,6%, saksalaižed — 0,8%, vaugedvenälaižed — 0,8%, totarlaižed — 0,5%, azerbaidžanlaižed — 0,5%, čuvašalaižed — 0,4%, toižed rahvahad — 2,3%, rahvahuden ozutandata — 4,4%.
Transport
Rahvahidenkeskeine civiline Siktivkar-lendimport (SCW / СЫВ) sijadase kahtes kilometras päivnouzmha lidnan keskusespäi. Sišpäi tehtas reisid Venämadme, Bakuhu, om čarterreisid Keskmeren lebutahoihe.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe * Kategorii:Komin Tazovaldkundan lidnad Kategorii:Komin Tazovaldkundan lidnümbrikod
Mangostan
thumb|left|250px|Kogonaine plod i avaitud südäimenke Mangostan (Garcinia mangostana) om tropine igähižvihand pu Kluzijanvuiččed-sugukundaspäi.
Leviganduz
Kazmuz libub Azijan longibokaspäi.
Kazvatadas maižanduzkul'turaks Suvipäivnouzmaižes i Suves Azijas, Keskuzamerikas, Afrikan ekvatorialižiš maiš.
Ümbrikirjutand
Pu om muzaburanke korenke, piramidanvuitte nägu, kazvab 25 metrhasai. Nored lehtesed oma ruskedvauvhad, täuz'kaznuden lehtišton üläh om muzavihand, pakuižvihand alahaspäi. Lehtez om ellipsanvuitte, 9..25 sm pitte i 4,5..10 sm levette.
Mangostan tob ploduid 9..20-voččes igäspäi. Plod om 3,4..7,5 sm surtte. Sen ruskedsinine kor' om santimetrhasai sankte i pagan. Plodun südäin om vauged södab, muiged da maged magul, kogoneb nelläs..kahesas doläspäi. Äikerdoičese plodun semnil päpaloin, vegetativine äikerdoičend om jüged.
Kävutand
Kazvatadas ploduihe näht, niiden segmentad oma södabad veresikš, päiči semnid. Südäin sättub konserviruindale, verez südäivezi om populärine mugažo.
Lehtesiden i koren unotez kävutase uitod vaste i polenemha hibjan lämut rahvahanmedicinas. Om äi ksantonoid kores i ploduiš, ka kävutadas kuivatud niid kosmetikan tehmižes.
Homaičendad
Kategorii:Kluzijanvuiččed Kategorii:Kazmused kirjamišton mödhe Kategorii:Maižanduzkul'turad kirjamišton mödhe Kategorii:Pud Kategorii:Fruktad
Vepsän rahvhan sarnad (1996)
«Vepsän rahvhan sarnad» (rahvhan — muga om originalas) om vepsläižiden sarnoiden paginal'ne kogoduz vepsän i venän kelil. Se om pästtud Petroskoihe vodel 1996, 261 lehtpol't.
Kirjan kogodajad oma Marija Zaiceva da Nina Onegina.
Kirjas om pästtud 55 sarnad 13 vepsän küläspäi. Nenišpäi 22 sarnad oliba kirjutadud Karjalan Tazovaldkundas (Šoutjärv', Mecantaga, Kaleig, Šokš, Matfejansel'g, Tihoništ), 19 — Leningradan agjas (Ladv, Järved, Pecoil, Šidjärv, Sodjärv), i 14 sarnad — Vologdan agjas (Pondal, Kuja).
Nece kirj om arvokaz lujas ei vepsän fol'kloristikale vaiše, no vepsän paginantedole-ki.
Irdkosketused
Kategorii:Kirjad kirjamišton mödhe Kategorii:Kirjad vepsän kelel
Hahk kit
Hahk kit (Eschrichtius robustus vai Eschrichtius gibbosus) om Kitanvuiččiden infraheimkundan levitadud meriživat. Eschrichtiinae-alasugukundan üks'jäine eläb erik, kaks' tošt erikod oma kadonuded.
Heimon Eschrichtius-nimituz om anttud danižen Daniel' Frederik Ešriht-londusentedomehen (1798−1863) muštoks.
Leviganduz
Hahkad kitad elädas Tünen valdmeren pohjoižpalan randištonno, tehtas sezonmigracijoid. Edel 17. voz'sadad eliba mugažo Pohjoižatlantikas i sen Baltijan meres, no oliba kačusteldud i läksiba kuivman libundan tagut madaliden veziden sijiš.
Hahk kit pidase randištonno. Äikerdoičese madaloiš merilahtoiš. Se tegeb kaikiš pidembid sezonižid migracijoid imetaiživatoiden keskes, ujub 12..19 tuhad kilometrid vodes.
Ümbrikirjutand
Täuz'kaznuded oleskeldas kahesavoččes igäs. Vspäi 1949 oma kaičendan al. Piduz om 11..14,6 m ižoil i 12..15 m emil, mass — 15..35 tonnad.
Homaičendad
Kategorii:Kitanvuiččed Kategorii:Živatad kirjamišton mödhe Kategorii:Imetaiživatad
Baku
Baku (Bakı) om Azerbaidžanan pälidn da kaikiš suremb lidn.
Baku om Kavkaz-regionan i Kaspijan meren randišton kaikiš järedamb lidn. Järed openduzkeskuz, üläopendusen 30 aluzkundad.
Istorii
Antižen aigan Kaspijan meri oli Bakun territorijan sijas. 12. voz'sadal Baku kändihe lidnuseks. Torguindted da kivivoin samine tegihe lidnan alusen päsüks.
Gadžibala Abutalibov oli edeližel, 3. lidnan pämehel (meral) pit'kan aigan (2001−2018).
Geografijan andmused
Lidn sijadase Azerbaidžanan päivnouzmas, Apšeronan pol'sarel, 28 m valdmeren pindad alahaižemb.
Baku jagase 12 administrativižhe rajonha.
Eläjad
Vl 2014 Bakun municipaližen ühtnikan eläjiden lugu oli 2 181 800 ristitud, sidä kesken 1 217 300 lidnalašt i 964 500 lidnanvuiččiden žiloiden eläjid, kaik om 59 niid. Vl 2013 2,6 mln elihe ezilidnoidenke (Sumgajit i Apšeronan rajon).
Rahvahad (2009): azerbaidžanlaižed — 90,3%, venälaižed — 5,3%, evrejalaižed — 0,6%, toižed rahvahad i rahvahuden ozutandata — 3,8%.
Irdkosketused
Kategorii:Azerbaidžanan lidnad * Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Pälidnad Kategorii:Azerbaidžanan lidnad tazovaldkundan alištusenke
Avatar (fil'm, 2009)
«Avatar» (mugažo anglijan kelel, virktas [ˈæv.ə.tɑɹ]) om 2009-nden voden amerikaine tedoliž-fantastine fil'm, dramfil'm da torafil'm. Se sai kaikiš enamba sal'hid fil'miden keskes: vn 2021 kitajižen ozutesen jäl'ghe — 2,8 mlrd US$. Anttihe «Oskar»-premijad vn 2010 7. keväz'kud koumes nominacijas: parahimad pirdajan-lavastajan rad, operatoran rad, vizualižed effektad.
Režissör — Džeims Kemeron.
Fil'man tegend mäneb vl 2154. Ristitkund sab kalližarvošt anobtanium-mineralad gazplanetan Pandor-kaimdajal Kentavran Al'fa-tähtazsistemas. Süžetan mödhe, resursansai korporacii grazib gumanoidoiden sijaližen na'vi-heimon olendale olmas. Avatarad oma projektiruidud genetižikš hibjad, na'vi:den i ristituiden gibridad. Tedomehiden jouk kävutab heid planetan tedoidusen täht, tegeb kosketusid Pandoran sijaližidenke eläjidenke.
Homaičendad
Kategorii:AÜV:oiden fil'mad Kategorii:Vn 2009 fil'mad Kategorii:Tedoliž-fantastižed fil'mad
Jekaterinburg
[[Fail:Ekb all districts.png|thumb|left|250px|Jekaterinburgan rajonad:
1. Üläisetin rajon
2. Raudterajon
3. Ordžonikidzen rajon
4. Kirovan rajon
5. Oktäbrin rajon
6. Čkalovan rajon
7. Leninan rajon]] Jekaterinburg (Екатеринбу́рг) om Venäman millionerlidn, valdkundan nellänz' lidn eläjiden lugun mödhe. Se om Sverdlovskan agjan administrativine keskuz da kaikiš suremb lidn i lidnümbrik, mugažo Uralan federaližen ümbrikon keskuz.
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1723 kuti Jekaterinan raudtegim-lidnuz Petr I Suren käskön mödhe. Om nimitadud hänen naižen mödhe (Jekaterina I-imperatornaine). Vl 1781 sai lidnan statusad. Vozil 1924−1991 lidnan nimi oli Sverdlovsk (Свердло́вск).
Jekaterinburg šingotase nenil ižandusen sarakoil: metallurgii i metallan ümbriradmine, sömtegimišt, elektromašiništon tehmine, likkuimiden tehmine kaičendministrusen täht, tömašinoiden pästand, himine tegimišt, torguind, turizm, finansoiden sfer. Severziden-se transnacionaližiden kompanijoiden palakundad oma neciš lidnas.
Geografijan andmused
Lidn sijadase Iset'-jogen üläjoksmusen randoil (Исе́ть, Obin hurapol'ne bassein), seižub Uralmägiden päivnouzmaižil pautkil, 200..380 m korktusil valdmeren pindan päl (keskmäine — 270 m). Matkad Moskvhasai om 1667 km päivlaskmha orhal. Lähembaižed ezilidnad oma Aramil' suvipäivnouzmas, Sredneural'sk i Üläpišm pohjoižes, Berözovskii pohjoižpäivnouzmas.
Jekaterinburg jagase seičemeks administrativižeks rajonaks. Kaik 16 žilod da kaks' küläd mülüdas lidnümbrikho Jekaterinburgan ližaks. Lidnümbrikon pind — 1147 km².
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 1 349 772 ristitud, lidnümbrikon — 1 383 179 ristitud. Vl 2018 kaik 1 468 833 ristitud elihe lidnas i 1 501 652 ristitud kaikes lidnümbrikos. Kaikiš suremb lidnan ristitišt om nügüd'. Enamba 2,2 mln ristituid om lidnaglomeracijas.
Rahvahad (enamba 0,4% vl 2010): venälaižed — 80,0%, totarlaižed — 3,3%, ukrainalaižed — 0,9%, baškiralaižed — 0,9%, marilaižed — 0,5%, azerbaidžanlaižed — 0,5%, tadžikalaižed — 0,4%, armenijalaižed — 0,4%, toižed rahvahad — 3,0%, rahvahuden ozutandata — 10,1%.
Edeline lidnan pämez' om Aleksandr Visokinskii (sügüz'ku 2018 — tal'vku 2020).
Transport
Rahvahidenkeskeine soda- da civiline Kol'covo-lendimport (SVX / КЛЦ / USSS, 6,3 mln passažiroid vl 2019) sijadase 16 km suvipäivnouzmha lidnan keskusespäi. Tehtas reisid Keskuzazijan maihe i Turkanmaha, Evropan päivnouzman maihe i Venäman äjihe lidnoihe, om čarterreisid Vjetnamha i Tailandha tal'vel.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe * Kategorii:Sverdlovskan agjan lidnad Kategorii:Sverdlovskan agjan lidnümbrikod
Šäuläi
thumb|left|250px|Lidnan tobmuden pert' vn 2012 elokus Šäuläi (Šiauliai, Schaulen, Szawle, Шяуляй, edel 1917. vot — Шавли (Šavli), edel 1795 — Сауле (Saule)) om lidn Litvanman pohjoižes. Se om valdkundan nellänz' surtte lidn eläjiden lugun mödhe.
Istorii
Eländpunkt mainitase ezmäižen kerdan Livonijan rifmuidud aigkirjas vl 1236 kuti žilo toranno, konz sijaližed vägestiba mekankandajiden ricariden ordenad. Saule sai lidnan statusad vl 1713.
Vll 1795−1918 lidn mülüi Venälaižhe imperijha, oli nahkan ümbriradmižen keskuseks. Ezmäižen mail'man sodan aigan vn 1915 keväz'kus Germanijan imperijan sodaväged mureniba lidnan sauvusiden kaks' koumandest. Toižen mail'man sodan aigan vn 1944 elokus pertiden nell' videndest oli pandud mantazole. Nevondkundaližen aigan (1944−1991) lidn šingotihe elektronikan keskuseks, mecan i sauvomižen edheotandoil, velosipedantegimel, järedal sodail'mbazal.
Geografijan andmused
Rekivanjärven (litv. Rėkyvos ežeras, Rėkyvà) randad oma lidnan suves. Lidn sijadase 103..150 m korktusil valdmeren pindan päl. Matkad Vil'nüshasai om 214 km suvipäivnouzmha, Kaunashasai — 142 km suvhe, Klaipedhasai — 161 km päivlaskmha. Lähembaine järed lidn om Rig 128 km pohjoižpäivnouzmha.
Eläjad da transport
Vn 2011 rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 109 328 ristitud, heišpäi 93,6 % oma litvalaižed, 4,1 % — venälaižed. Kaikiš suremb ristitišt oli 149 083 eläjad vl 1992.
Avtobusad, taksid da ezilidnelektrojonused oma kundaližeks transportaks. Rahvahidenkeskeine lendimport (SQQ) sijadase lidnan suvipäivnouzmas 7 km keskusespäi, Zokniai-rajonas, vspäi 2004 PAKO:n sodaaviacii kävutab sidä mugažo.
Irdkosketused
Kategorii:Litvanman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe *
Kur'genkengäd
Kur'genkengäd  (Cypripedium calceolus) om äivozne heinäsine kazmuz. Erik om Cypripedium-heimon tipine, mülüb Orhidejižed-sugukundha.
Leviganduz
Kazvab Evrazijan meczonas venonke vauktusenke i täizöiženke nepsudenke. Pojavad lähižed erikod oma Kitaiš, Korejas i Pohjoižamerikas.
Voib kazda sada vot oiktas sijas. Navedib neitraližid i muglreakcijanke mahusid, gumusan korktanke mülündanke. Pakaiženvastaine kazmuz. Meckazmuz tegihe harvaks i om kaičendan al.
Ümbrikirjutand
Jurišt om lühüd, äiluguižudenke kovidenke juridenke. Jur'sisteman diametr sase 60..70 santimetrhasai kul'turkazmusil. Seikh om 15..60 sm kortte, kaks'..nell' lehtest kazdas sen keskpalaspäi. Ellipsanvuiččed lehtesed čereduišoiš i išttas seikhel. Üks'..koume änikod om änikuses. Kazmuz änikoičeb semendkun keskes — kezakun augotišes, pölüstoittud änikod näidudas kahtel-koumandel päiväl. Plod om konorüt.
Äikerdoičese semnil i juril. Ezmäižed änikod semnišpäi oleskeldas 15..17-ndel vodel, kožujal sijal — kahesandel vodel.
Il-86
thumb|right|250px|Ilyushin Il-86 [[Pulkovo-lendimportas.]] Il-86 (Ил-86; PAKO:n kodifikacijan mödhe — Camber «kid'žor», «pöngel'») om «Il'jušin:an» levedfüzeläžine passažirlendim nellänke likutimenke. Ezmäine kodvlenduz oli 1976-nden voden tal'vkul. Kaik om pästtud 106 lendint Voronežan aviategimel vhesai 1997. Ottihe kävutandha vozil 1980−2011.
Kur'genkengäd
Kävutand
Kul'turoitihe kur'genkengid. Kazvatadas sen gibridoid lähižidenke erikodenke änikoihe näht.
Homaičendad
Kategorii:Orhidejižed Kategorii:Kazmused kirjamišton mödhe Kategorii:Heinäsižed kazmused Kategorii:Dekorativižed kazmused
Sendi Point Taun
Sendi Point Taun (Sandy Point Town) om lidn Sent Kitsas da Nevisas. Se om valdkundan kahtenz' eländpunkt eläjiden lugun mödhe, enamba koumed tuhad eläjid.
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud 1620-nzil vozil. Lidn oli tabaktorguindan keskuseks 17. voz'sadal, sid' ižandusen päine aktivižuz sirdihe Baster-pälidnha saren suvipäivnouzmas.
Sendi Point šingotase kaluišton pästandal lendimiden täht i turizmal. Saharrogon plantacijad ümbärtas lidnad. Meriport oli sauptud vn 1984 torokan jäl'ghe.
Geografijan andmused
Lidn sijadase Sent Kits-saren lodehes, Pamp-merikaran randal. Liamuig-mägi (1156 m ü.m.t.) om koumes kilometras päivnouzmha. Severz'-se hristanuskondan kundoid om olmas lidnas.
Homaičendad
Kategorii:Sent Kitsan da Nevisan lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe
Il-86
Lendimen variantad — Il-80 i Il-96.
Tehnižed harakteristikad
Kategorii:Il'jušin:an lendimed Kategorii:NSTÜ:n lendimed Kategorii:Lendimed kirjamišton mödhe Kategorii:Passažirlendimed
Kim Riki
Riki Kim (리키 김), todesine amerikaine nimi om Riki Li Nili (Ricky Lee Neely), korejine — 김 경호 (Kim Gönhö); sünd. 19. kezaku 1981, Daiton-lidn, Kanzas, AÜV) om amerikaine model' da doramoiden akt'or korejiženke augotižlibundanke, mugažo ühtneb Suvikorejan televizijan šouihe.
Оять-ёген рандал...
«Оять-ёген рандал...» (oficialižes latinan orfografijas — Ojat'-jogen randal...) om vepsän Nikolai Abramov-kirjutajan kirilline runokogoduz. Se om pästtud Piterihe 2013. vodel. Kirjan maketan tegii om Maksim Kuznecov.
Kim Riki
Biografii
Riki om sündnu pen'he Daiton-lidnha. Hänen tat om irlandine amerikalaine Uil'jan Reimond Nili, mam — Kim Könhui korejiženke augotižlibundanke.
Оять-ёген рандал...
Kirjaha mülüi enamba 90 runod da runokändmišt. Kirjankorel om N. Abramovan fotokuva hänen «Vauktan vesin kuvastuz»-fotoozutelendalpäi.
Kim Riki
Biografii
Akt'or om Kanzasan valdkundaližen universitetan pästnikan, openui kändmahas lehtezmeheks vai lobbistaks.
Оять-ёген рандал...
Nece kirj om ezmäine kirilline pästand vepsän kelel vodelpäi 1992.
Kim Riki
Kanz
Vspäi 2009 Riki om nainu, muzikteatran Rü Sindzü-aktris om hänen ak. Heil om kaks' tütärt da üks' poig: Teilor-tütär (Kim Therin, om sündnu vl 2011), Ešer Uil'jam-poig (Kim Theoh, sünd. vl 2013) da Ellisen Viktoria-tütär (Kim Thera, sünd. vl 2015).
Оять-ёген рандал...
Irdkosketused
Kategorii:Kirjad kirjamišton mödhe Kategorii:Kirjad vepsän kelel
Kim Riki
Irdkosketused
Kategorii:Suvikorejan akt'orad Kategorii:AÜV:oiden akt'orad Kategorii:AÜV:oiden fotomodelid Kategorii:Akt'orad kirjamišton mödhe Kategorii:Fotomodelid kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe
Sithine kuz'
Leviganduz
Londuseline areal levigandeb Amerikan Kanadas i AÜV:oiš, Aläsk-štatan suvipalaspäi Kalifornii-štatan pohjoižhesai. Nimitihe erikod Sitk-kundan mödhe. Voib säta järgmecoid i segoitadud mecoid, kazvab kavag'mecoiš pihtanke. Libub mägiden pautkidme 900..1000 ü.m.t. korktushesai, kazvab avaitud merennoks pautkil i pidust' ojid.
Nece kuzen erik om ottud kul'turha vspäi 1831, dekorativine i mecansädai kazmuz mail'madme (Irlandii, Sur' Britanii, Uz' Zelandii, Danii, Norvegii, Islandii). Navedib nepsoid, pordaigaližešti upotadud mahusid. Voib kazda vägitomil-ki mahusil, kus toižed pud ei kazgoi. Tarbhaičeb il'man i mahusen nepsut. Savun- i gazanvastaine. Täuz'kaznuded pud oma pakaiženvastaižed vähän, pakaine vigastab puid kebnas Moskvas i Piteriš. Kazvab hüvin Baltijan maiden suves, Venäman Kaliningradan agjas, Mustmeren randan suvipäivnouzmas.
Ümbrikirjutand
Pun kron om piramidanvuitte leved, 46..60 metrad kortte (oleleb 96 metrhasai). Tüvi om 120..240 sm sankte (oleleb 480 santimetrhasai). Kor' om kärpiškoikaz hoik hahk i ruskedburanke ližamujunke. Vezad oma pal'had vauvazkoričman mujun.
Kavag' om oiged lapak čopitajaine, vihand üläh, hobedan polhe alahanpäi, 15..18 mm pitte (28:hasai), penemb mi üks' millimetr levette. Sithižen kuzen käbud kazdas pakuižvihandad cilindranvuiččed viž..kümne santimetrad pitte, 2,5..3 sm levette, vauvazkoričman mujun küpsnendan jäl'ghe, lanktas maha severziš-se kuiš. Semned oma vauvazkoričmad 2..3 mm pitte, kilogrammas om 480..580 tuhad semnid.
Kävutand
Ištutadas kul'turkazmuseks. Sijaližed indejalaižed kävutadas kuzen jurid tehmaha puzikoid i vihmanvastaižid šläpid.
Ottas kuzen südänt kebnaks i vahvaks pumaterialaks, cellülozbumagaižes tegimištos. Laudaižed oma tarbhaižed aviamodeliruindan täht, Toižen mail'man sodan aigan kävutihe todesižiš lendimiš harvan (sil aigal) alümunijan sijas. Tehtas soitoiden korpusoid.
Foulks Artur
Artur Aleksander Foulks (Arthur Alexander Foulkes; sünd. 11. semendku 1928, Met'ju-Taun, Sur' Inagua-sar', Bagamad) oli 10. Bagaman Sariden jenaral-gubernatoraks vozil 2010−2014. Margerit Pindling tegihe hänen jäl'ghetulijaks.
Biografii
Foulksan ezmäine professii om lehtezmez', hän radoi «Bahamian Times»-lehtesen päredaktoran vll 1962−1967. Mez' oli valitud parlamentan ühtnijaks ezmäižen kerdan vl 1967, eziti Progressivišt liberališt partijad i radoi Linden Pindlingan ohjastuses kommunikacijoiden da turizman ministran. Vll 1972−1982 tuleban aigan prezident oli Senatan ühtnijan, sid' vhesai 1992 eziti konservativišt Joudjališt nacionališt likundad (ühtni sen alusenpanendha vl 1971) parlamentan alakodiš.
Vl 1992 politikanmez' oli pandud valdkundan korktan komissaran radnikusele Sures Britanijas, ühten aigan oli sur'oigenuden Francijas, Saksanmas, Italijas i Bel'gijas, valdkundan ezitajan Evropan Ühtištuses i Nacijoiden ühtištuses. Vl 1999 Foulks pördui kodimale i radoi sur'oigenudeks Kitaiš i Kubas jäten Bagamoiš. Vspäi 2007 mez' oli Bagaman Sariden Informacijan radnikoičendoiden pämeheks.
Homaičendad
Kategorii:Valdkundmehed Kategorii:Bagaman Sariden politikanmehed Kategorii:Politikanmehed kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe Kategorii:Sündnuded Bagaman Sarihe Kategorii:Sündnuded vl 1928
Pust (Kaistanno)
Enččen Kaistan rahvahaližen vepsän küläkundan Pust-külä (Пустошка) om vepsän külä Vepsän rahvahaližes küläkundas, kudamb mülüb Vologdan agjan Babajevon rajonha.
Matkad küläkundan Timošino-keskushesai om 20 km suvipäivlaskmha orhal vai 37 km avtotedme, Babajevo-rajonkeskushesai om läz 128 kilometrad suvhe. Lähembaižed eländpunktad oma Virahtan da Markutan, kaik oma pohjoižpäivnouzmha Pustalpäi.
Vn 2002 kaiken Venäman rahvahanlugemižen mödhe Pustan eläjiden lugu oli 11 ristitud, heišpäi 4 oliba (etnižed) venälaižed dai 7 oliba vepsläižed. Žall' om, no vhesai 2010 ei niken elänugoi jo küläs.
Vn 2019 sügüz'kulpäi külän tobmin om Angelina Födorovna Gerasimova.
Bergman Ingmar
Ernst Ingmar Bergman (mugažo ročin kelel, virktas [ˈɪŋmar ˈbærjman]; sünd. 14. heinku 1918, Uppsal, Ročinma — kol. 30. heinku 2007, Forö-sar' Gotland-sarenno, Ročinma) — oli ročine teatran, fil'miden i teleradion režissör, kinoscenarijoiden i p'jesiden kirjutai. Sai «Oskar»-premijad vll 1961, 1962 i 1984 parahimas verazmaižes fil'mas, da anttihe Bergmanale äjid toižid arvlahjoid hänen kinoradmižes.
Pust (Kaistanno)
Homaičendad
Kategorii:Vepsän küläd Vologdan agjan Babajevon rajonas Kategorii:Vepsän küläd kirjamišton mödhe Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe
Bergman Ingmar
Biografii
Ingmar oli sündnu lüteranižen Erik Bergman-pastoran i Karin Bergman-medsizaren (neiččel Okerblum) pereheze. Prihal oli Dag-veik i Margareta-sizar. Nor' Ingmar tegi navedijan mul'tfil'mid i oli otnus tätüteatran dekoracijoihe opeten gimnazijas sil-žo aigal. Vl 1937 Bergman ühtni Stokhol'man universitetižhe kolledžha (nüg. Stokhol'man universitet), no taci opendust teatrha näht.
Režissör oli naižiš viž kerdad, ühesa last sünduihe naimiželoiš. Lapsed kändihe kul'turan da čomamahton šingotajikš mugažo päpaloin.
Homaičendad
Kategorii:Ročinman režissörad Kategorii:Ročinman scenaristad Kategorii:Kinoscenaristad Kategorii:Ročinman kirjutajad Kategorii:Sündnuded vl 1918 Kategorii:Kirjutajad kirjamišton mödhe Kategorii:Režissörad kirjamišton mödhe Kategorii:Scenaristad kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe Kategorii:Sündnuded Uppsalha
Kerav
Kerav (Kerava [ˈkerɑʋɑ], Kervo) om Suomenman lidn valdkundan suves. Se sijadase Udenma-agjan keskuzpalas, valdkundan 31. lidn eläjiden lugun mödhe.
Istorii
Üläkerav- (suom. Ylikerava) i Alakerav-küläd oliba olmas lidnan sijas 1440-nziš vozišpäi, mülütihe Sipoon tulendha. Vspäi 1643 Kerav-külä mülüi Tuusulan tulendha. Vl 1862 «Hel'sinki — Hämenlidn»-raudtekeskust läbiti küläd i vedi tegimišton edheotandoid. Keravan municipalitetan aluz om pandud vl 1924 erigoitmižel Tuusulan municipalitetaspäi, se voz' znamoičese lidnan alusenpanendan vodeks. Vspäi 1954 municipalitetan pind kadoti nelländest, sen suvipala sijadase Vantaa-lidnas nügüd'. Vl 1970 kändihe Keravad täudeks lidnaks (suom. kaupunki).
Kerav šingotase industrijaližil parkoil, saudihe niid lidnan päivnouzmas, E75-avtotrassan taga. Pästtas söndtavaroid (olud), tekstilid, metalltegesid (keitimpolen mašiništ — «Metos») i meblid, logistine keskuz.
Geografijan andmused
thumb|left|250px|Keravan kart (2005) Lidn sijadase Sur' Hel'sinki-regionan päivnouzmas. Keravanjogi (Keravanjoki 65 km pitte, Vantaa-jogen hura ližajogi, Suomen lahten bassein) läbitab lidnan päivnouzmašt palad. Matkad Tuusulanjärven (5,9 km²) suvižhe randhasai om 5 km päivlaskmha lidnan keskusespäi, Järvenpää-lidnhasai om 5 km pohjoižhe, Hel'sinkihesai — 20 km suvhe avtotel vai raudtedme. Röunatab Tuusulan külämunicipalitetanke päivlaskmas i pohjoižes, Sipoon municipalitetanke päivnouzmas, Vantaa-lidnanke suves. Rahvahidenkeskeine Hel'sinki-Vantaan lendimport om saudud 12 km suvipäivlaskmha.
Vl 2019 lidnan ühthine pind oli 30,79 km², sidä kesken kuivma 30,63 nellikkilometrad, sokaz ma 0,16 km². Kerav jagase 11 nimitadud lidnrajonaks (äilugu kaupunginosat).
Eläjad
Vl 1980 lidnan eläjiden lugu oli 23 851 ristitud, vl 2016 — 35 511 ristitud. Kaikiš suremb ristitišt om nügüd'. Lidn om Suren Hel'sinkin magaduzrajonaks, i sen ristitišt ližadub kaikuččel vodel.
Vn 2016 andmusiden mödhe, suomen kel' oli mamankeleks 89,6% täht lidnalaižišpäi, ročin kel' — 1,2%, toižed keled — 9,2%. Vspäi 1953 suomen kel' om kundan üks'jäižeks oficialižeks.
Petri Härkönen radoi lidnan edeližen pämehen vll 2010−2016.
Irdkosketused
Kategorii:Suomenman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Udenma
Zei (lidn)
Zei (Зея) om Venäman lidn da lidnümbrik Amuran agjan keskuzpalas. Se om Zejan rajonan administrativižeks keskuseks mugažo.
Enzne i nügüde
Eländpunktan aluz om pandud vl 1879 kuti Zejan Varažom (Зейский Склад) Üläamuran kuldansamižkompanijan täht. Om nimitadud jogen mödhe (-sanaspäi «tera»). Žilo sai lidnan statusad vl 1906 uden Zejan Valdmad-nimenke (Зейская Пристань). Vspäi 1913 lidn nimitase nügüdläižikš.
Lidnan kaikiš suremb edheotand om Zejan GES. Se om kahtenz' surtte gidroelektrine stancii Venäman Edahaižes Päivnouzmpoles da Amuran agjas Burejan GES:an jäl'ghe. Mugažo sadas kuldad da mecad lidnan ümbrištos.
Geografijan andmused
Lidn sijadase Zejanjogen oiktal randal (Amur-jogen hura ližajogi), Tukuringr-mägisel'gan pautkenno, 220 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Blagoveščenskhasai om 385 km suvhe orhal vai 530 km avtotedme.
Zei om lidnümbrikon üks'jäine eländpunkt.
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 24 986 ristitud. Kaikiš suremb ristitišt oli 32 400 eläjad vl 1992.
Medicinine škol i kaivuzkolledž oma professionaližen opendusen aluzkundoikš.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Amuran agjan lidnad Kategorii:Amuran agjan lidnümbrikod *
Petäjärvi (stancii)
thumb|right|250px|Petäjärvi Petäjärvi (Петяярви) om Oktäbrin raudten Priozerskan čuradusen passažirplatform (edel 2011. vot stancii).
Raudteplatform sijadase Leningradan agjan Priozerskan rajonas läz Petrovskoje-žilod. Nimitihe sen žilon suomen nimitusen mödhe (kändase «pedaijärv»). Ühtennimine žilo om Petäjärvi-stancijanno. Matkad Piterin keskushesai om 86 km.
Männuden aigan stancii radaškanzi vl 1916. Om elektrificiruidud vl 1975. Kaks' ted i üks'jäine platform niiden keskes. Koumanz' te om likvidiruidud uden Losevo-1-stancijan töhöpästandan jäl'ghe vl 2011. Kaikiden ezilidnelektrojonusiden seižutez päiči kiruhelektrojonusid Kuznečnojehesai.
Homaičendad
Kategorii:Leningradan agjan raudtestancijad Kategorii:Raudtestancijad kirjamišton mödhe Kategorii:Priozerskan rajon
Orelan agj
Orelan agj (Орловская область) om Venälaižen Federacijan subjekt.
Se mülüb Federaližhe keskuzümbrikho.
Agjan administrativine keskuz da kaikiš suremb lidn om Orel.
Keled
Valdkundkel' om üks'jäine — venäkel'.
Istorii
Orelan agj om olmas vs 1937 sügüz'kun 27. päiväspäi.
Orelan agjan Päkäskuz om vahvištadud vn 1996 26. päiväl uhokud Agjan Duman ühtnijoil, allekirjutadud agjan Administracijan pämehel sil-žo päiväl da om väges nügüd' äiluguižidenke vajehtusidenke.
Geografijan andmused
thumb|left|250px|Orelan agjan reljefan kart. Agjal om röunoid Lipeckan agjanke päivnouzmas, Kurskan agjanke suves, Bränskan agjanke päivlaskmas, Kalugan agjanke lodehes, Tulan agjanke pohjoižes. Orelan agj om mererandatoi.
Reljef om kukhikaz da vanoikaz, süvidenke jogialangištoidenke. Kaikiš korktemb čokkoim om nimetoi taho läz Dementjevk-küläd (286 m) agjan pohjoižpäivnouzmas. Kaikiš madalamb čokkoim om Hered Sosn-jogen kendäk Lipeckan agjanke röunanno (120 metrad).
Londuseližed varad oma bur hil', turbaz, raudkivend, urankivend, sauvondmaterialad (mouckivi, letked, saved, sauvondgips, mel), fosforitad, mustma.
Tobmuz
Orelan agjan üks'kodine parlament om Rahvahandeputatoiden Nevondkund (edel vn 1996 uhokun 26. päiväd — Agjan Dum). Kaik rahvaz valičeb sen 50 ezitajad videks vodeks. Leonid Muzalevskii radab Rahvahandeputatoiden Nevondkundan ezimeheks vs 2012 tal'vkun 16. päiväspäi kahtenden strokun jäl'geten.
Baltijan meren suomalaižed keled
thumb|right|350px|Baltijan meren suomalaižiden keliden kart (leviganduz, 2021) Baltijan meren suomalaižed keled om keliden oks Evropan pohjoižes. Mülütadas sidä suomalaiž-ugrilaižhe kel'gruppha.
Orelan agj
Tobmuz
Radonoigendai tobmuz om Orelan agjan Ohjastuz. Agjan departamentad da ohjandused alištudas Ohjastusele.
Baltijan meren suomalaižed keled
Keliden oks om erigoittud 9. voz'sadaspäi. Pagižijoiden ühthine lugu om 7 mln ristituid. Keliden kandajiden tobj pala eläb Baltijan meren basseinan pohjoižpäivnouzmas: Suomenma, Estinma, Venäman lodeh. Valdkundkeled Suomenmas i Estinmas.
Orelan agj
Tobmuz
Rahvahandeputatoiden Nevondkundan ühtnijoiden järgenduseližed valičendad oliba vn 2016 18. päiväl sügüz'kud (voziden 2016−2021 kucund). Valitihe gubernatorad vn 2014 14. päiväl sügüz'kud, edeline gubernator sai vägestust ezmäižes turas (89,17%).
Baltijan meren suomalaižed keled
Klassifikacii
Nened keled mülüdas baltijan meren suomalaižiden keliden gruppha:
Kategorii:Kelentedo
Orelan agj
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 786 935 ristitud. Kaikutte kahtenz' ristit koumespäi om lidnalaine.
Kaik om seičeme lidnad agjas da 13 lidnanvuittušt žilod. Toižed järedad lidnad (läz vai enamba 40 tuh. ristituid, surembaspäi penembha) oma Livni da Mcensk. Vl 2017 kaik oli 6 eländpunktad enamba mi 10 tuh. eläjidenke.
Tripoli
thumb|left|250px|Lidnan kart (2011) Tripoli (طرابلس‎ Tarābulus) om Livijan pälidn, kaikiš suremb lidn da meriport.
Istorii
Ea-lidnan aluz (Oea) oli pandud finikijalaižil 7. voz'sadal EME. Koume finikijan lidnad oliba Tripolin sijas ezmäižen voz'tuhan EME keskes: Ea, Sabrat (Sabratha) i Leptis-Magn (Leptis Magna). Grekalaižed ühtištuihe niid Tripolitanii-agjaks (Τρίπολις Tripolis «koumekerdaine lidn»). Nimitihe lidnad nügüdläižikš agjan mülündan jäl'ghe Rimalaižhe imperijha vl 46.
Ripmatoman valdkundan pälidn vspäi 1951, toine pälidn oli Bengazi edel mittušt-se aigad.
Valdkundaližiden aluzkundoiden päfaterad sijadasoiš ezilidnoidme tobjimalaz.
Geografijan andmused
Lidn sijadase valdkundan lodehes, Keskmeren karan randal, 81 m ü.m.t. keskmäižel korktusel.
Klimat om Keskmeren kuiv. Voden keskmäine lämuz om +20,4 C°, kezakun-sügüz'kun +26..+28 C°, tal'vkun-uhokun +12..+13 C°. Ekstremumad oma −1,7 C° i +49 C°. Paneb sadegid 242 mm vodes, enamba tal'vkus-vilukus (49..57 mm kus), läz ei olele niid semendkus-elokus (5 mm pordos).
Eläjad
Vl 2012, edel rahvahanikoiden sodad, eläjiden lugu oli 2 127 000 ristitud 400 km² pindal, valdkundan ristitišton koumandez.
Tripolin universitet radab lidnas (جامعة طرابلس Džamaa Tarābulus), 68 tuhad üläopenikoid. Sen aluz om pandud vl 1955 kuti Livijan universitetan pala. Vl 1973 Livijan universitet čihozi kaks'haze, toine universitet radab Bengaziš nügüd'. Vll 1976−2011 nimitihe Tripolin universitetad Al' Fateh-universitetaks (sijaližen čuhundusen mödhe) vn 1976 üläopenikoiden vasthalibundan tagut.
Homaičendad
Kategorii:Livijan lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe * Kategorii:Pälidnad