cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Surabai
Eläjad
Lidnan eläjiden keskes ühesa kümnendest oma islamanuskojad, läz kümnendest — hristanuskojad, i pol'tošt procentad buddizman polenpidajid.
Komin Vikipedii
thumb|right|150px|Komin Vikipedijan eziauguine logotip Komin Vikipedii (Коми Википедия) om joudai enciklopedii komi-ziränižel kelel, Vikipedijan kominkel'ne jaguz.
Se om avaitud 2004-nden voden elokul. Nece om ezmäine Vikipedii Venäman uraližil kelil.
Nügüdläine kirjutusiden lugu om (vn 2023  1. päivän), süvüz —.
Irdkosketused
Kategorii:Vikipedijad Kategorii:Komin kel'
Millioner truššoboišpäi
«Millioner truššoboišpäi» (Slumdog Millionaire, स्लमडॉग मिलियनेयर, vepsän kirjamil Slamadog milijanejar) om vn 2008 britanine dramfil'm Indijas. Ezmäine ozutez Sures Britanijas oli vn 2009 vilukun 9. päiväl, Venämas — ühtes kus sen jäl'ghe (12. uhoku 2009). Se om Dev Patelan da Frida Pinton debüt täuz'piduzližes kinos. Om vn 2009 kahesan «Oskar»-kinopremijan laureatan (sidä kesken voden parahim fil'm), sai 4 «Kuldaine globus»-premijad.
Süžet
Fil'm starinoičeb Džamal' Malik-armotoman lapsen jügedas elos. Kaik hänen elon kändused abutiba löuta vastusid «Ken tahtoib lindä millioneraks?»-vändon sijaližen versijan kaikile küzundoile da sada 20 mln rupijoid.
Fil'mzihe Mumbaiš indižen Vikas Svarup-kirjutajan «Küzund — Vastuz»-romanan mödhe.
Homaičendad
Kategorii:Suren Britanijan fil'mad Kategorii:Dramfil'mad Kategorii:Fil'mad kirjamišton mödhe Kategorii:Vn 2008 fil'mad Kategorii:Fil'mad anglijan kelel Kategorii:Fil'mad hindi-kelel
Vismut
thumb|left|200px|Vismutan kristallad kubižen santimetran kohtha
thumb|right|250px|Vismutan spektr Vismut (Bi — bisemutum vai bismuthum latinan kelel) om 83nz' himine element himižiden elementoiden periodižes tabludes. Sen sijaduz om videndestoštkümnendes gruppas (vanhtunuden klassifikacijan mödhe — videnden gruppan päalagruppas), tabluden kudendes periodas.
Ühthine ümbrikirjutand
Vismut tetas amuižiš aigoišpäi jo, tehtihe mekid da veiččid. Ezimeletaden, latinine nimi sündui saksan kelen weisse Masse-sanoišpäi «vauged mass». Vl 1738 saksalaine Johann Genrih Pott-himik märiči vismutad erižeks elementaks.
Fizižed ičendad
Puhtaz vismut om hoštai vauged räbed metall, räzäidab i šoiduitase vitkos kandelmuses. Kändase plastižeks 150..200 C° lämudel. Diamagnetik. Kristalline segluz om romboedrine.
Atommass — 208,98040. Ninevuz (normaližiš arvoimižiš) — 9,747 g/sm³. Suladandlämuz — 544,7 K (271,5 C°). Kehundlämuz — 1837 K (1564 C°).
Londuseline vismut mülütab vaiše ühtes vähänradioaktivižes 209Bi-izotopaspäi 1,9 × 1019 vot pol'čihodamižen pordonke. Sen ližaks, tetas 34 ratud radioaktivišt izotopad 184..208, 210..218 atommassanke, i niiden 50 izomärad.
Kävutand
Om elementan löudmižsijid Saksanmas, Mongolijas, Bolivijas, Avstralijas, Perus da toižiš valdkundoiš. Sadas kivendoišpäi hahktinanke, cinkanke, vas'kenke i tinanke, kulutadas läz 6 tuhad tonnoid mail'madme vodes.
Irdkosketused
Kategorii:Himižed elementad kirjamišton mödhe
Sekueni
Sekueni (Săcueni [səkuˈjenʲ], Zickelhid, Székelyhíd, Sengevi) om lidn da municipalitet Romanijan lodehes. Mülüb Bihor-ümbrikho.
Eländpunkt mainitase ezmäižen kerdan vn 1217 dokumentas.
Lidn sijadase ümbrikon pohjoižes, läz Mad'jaranman röunad. Matkad agjan Oradä-keskushesai om 42 km suvipäivlaskmha.
Irdkosketused
Kategorii:Romanijan lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Bihor
Spoiler (medijas)
Spoiler (to spoil «traudä») om informacii fil'man, kompjutervändon vai čomamahtoližen kirjan süžetas vai fabulas, kudamb om avaitud edel aigad, murendab intrigad i travib avtoran idejad. Nece ei anda kaclijale (vändajale, lugijale) tedištada kaiked ičevägel i anastab hänelpäi mel'hüvüt.
Erased fil'mad zavodišoiš vai lopišoiš frazoil spoileriden pahudes, kucundoil olda vaitti kacundan jäl'ghe.
Duglas Kenni kävuti tärtust ezmäižiden keskes ičeze «Spoilerad»-kirjutuses, se om publikoitud National Lampoon-aiglehteses vl 1971.
Homaičendad
Kategorii:Kino
Lao-czi
Lao-czi (老子, pin'jin': Lǎo Zǐ; sünd. 604. voz' EME, Čžou-valdkund — kol. 5. voz'sada EME, sigä-žo) oli Amuižen Kitain filosof. Daosizman klassine filosofine «Dao De Czin»-traktat om sätud hänel, ezimeletaden. Traktat om kirjutadud Čžou-valdkundan pälidnas i starinoičeb kaluiden da azjoiden ten polhe amuižkitajan kelel äiznamaižil sanoil.
Mez' radoi Čžou-dinastijan imperatoran tanhan arhivariusal i kirjištmeheks elon tobmad palad. Märičese tedoliteraturas kut daosizman alusenpanii, hot' nügüd'aigaine istorine tedo paneb heilündan alle filosofan istorižut. Lao-czi i Konfucii vastsihe vl 517 EME legendan mödhe. Daosizman školoiden päpala kumardelese Lao-czile, lugeb händast ühteks Koumes Pühäspäi, toižin sanoin jumalaks. Filosofan jumaloičend zavodihe koumandel voz'sadal EME. Tan-dinastijan imperatorad (618−907) lugihe Lao-czid ičeze ezitataks, letihe pühäpertid hänen oiktastuseks i andoihe korktoid arvoid.
Lao-czin filosofijan keskuzmel' om kahten augun meletuz — Dao i De, agnosticizman elementoidenke. Mirun šingotez tegese ezikuviden i principiden mödhe, ei sa märhapanda niid sel'ktas, no voib nimitada, ozutesikš, «Dao:ks». Daon oletusen parahim mahtuz om tahtotoman, spontanižen aktivižusen princip («u-vei»). De om universaline vägi, Mail'man garmonijan käskuz.
Todusen polhe
Lao-czin melen mödhe, ristit sab todusen el'gendust ičeze joudutamižen kal't kaikes kelastusespäi, i mistine maht lopib realižusen ecindoid. Filosof oli mistikan polenpidajan nügüdläižes el'genduses.
Homaičendad
Kategorii:Kitain filosofad Kategorii:Filosofad kirjamišton mödhe Kategorii:Jumalad kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe Kategorii:Daosizm
Vankuver
Vankuver (Vancouver [vænˈkuːvər], francine virkand: [vãkuvaɛ̯ʁ] vai [vɑ̃kuvɛʁ]) om Kanadan lidn da port Britanine Kolumbii-provincijas. Se om provincijan kaikiš suremban lidnaglomeracijan keskuz.
Istorii
Nügüdläižen eländpunktan aluz om pandud anglijalaižel Edvard Stamp-merimehel vl 1867 kuti mecpilindan edheotand da žilo senno. Sen möndan jäl'ghe nimitihe edheotandad «Hastings Mill», sišpäi sijan nimi — Gastaun (Gastown). Vl 1870 kolonialine ohjastuz udesnimiti sidä Granvill'. Vl 1884 märitihe Kanadan tün'valdmerižen raudten loppunktad i valitihe penen Granvillin territorijad, merivaldmad oliba siš.
Vspäi 1886 se om lidnan statusanke i nimitase nügüd'aigaižikš britanižen Džordž Vankuver-kapitanan kanzannimen mödhe hänen sijaližen merenrandišton tedoidusen taguiči vl 1792. Vl 1897 raudte tuli lidnha, se šingotaškanzi lujas, ristitišt ližadui ühtes tuhaspäi vl 1886 sadha tuhazesai vodele 1911.
Lidn vastsi Tal'veližid Olimpižid vändoid vn 2010 uhokus-keväz'kus.
Geografijan andmused
Lidn sijadase Freizer-jogensun (Fraser) oiktal randal i Tünen valdmeren Gžordžijan sal'men Berrard-lahten randal, 0..152 m ü.m.t. korktusil. Korktad mäged seištas lähižil tahondoil kaikiš polišpäi. Nened ezilidnad ümbärtas Vankuverad: Bernabi päivnouzmas (regionan administracijan sijaduz), Nju Uestminster suvipäivnouzmas, Ričmond suves, Uest Vankuver lodehes, Nort Vankuver pohjoižes.
Eläjad
Vl 2011 eläjiden lugu oli 603 502 ristitud. Läz 2,4 mln ristituid elädas lidnaglomeracijas 2878,52 km² pindal (koumanz' surtte valdkundas). Vl 2006 anglijan kel' ei olend maman keleks eläjiden polen täht.
Transport
Avtobusad, trolleibusad, ezilidnelektrojonused i kebn metro (vspäi 1985, SkyTrain «taivhaline jonuz», 3 jonod, 53 stancijad, 79 km raudted, kaikiš pidemb avtomatine metro mail'mas) oma kundaližeks transportaks lidnas da sen ezilidnoiš. SeaBus-ehtatim («meriavtobus») ühtenzoitab Nort Vankuver-lidnanke 15 minutas. Meriport radab lidnas.
Rahvahidenkeskeine civiline lendimport (YVR, 25,9 mln passažiroid vl 2018) sijadase ičeze penel Si-sarel jogen suhištos ani suvipäivlaskmha lidnaspäi Ričmond-ezilidnas. Tehtas reisid AÜV:oiden i Kanadan äjihe lidnoihe, Evropan i Päivlaskmaižen Azijan pälidnoihe, Havajihe i Avstralijha.
Irdkosketused
Kategorii:Kanadan lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Britanine Kolumbii
LM-99
thumb|right|250px|LM-99AV [[Kronverkskii-prospektal Piteriš.]] thumb|250px|Moderniziruidud LM-99AV [[Piteriš vl 2006.]] LM-99 (71-134) (ЛМ-99 (71-134)) om Venäman nell'värtmuzline tramvaivagon. Sädihe sidä Piterin tramvaiž-mehanižel tegimel vl 1999. Kaik om pästtud 325 vagonad vhesai 2008.
Kategorii:Tramvaid
Riteräi
FK «Riteräi» ("Riterių" futbolo klubas «Ricarid») om Litvanman futbolklub Vil'nüs-pälidnaspäi.
Kluban istorii augotihe vl 2005. Vn 2019 uhokuhusai sen nimi oli «Trakai», klub baziruihe Vil'nüsan Trakai-ezilidnas. Vändi III-ühtnendas vll 2006−2009, II-ühtnendas vl 2010, I-ühtnendas vll 2011−2013, ezineb A-ühtnendas vspäi 2014. Sai kahtent sijad vll 2015 i 2016, koumant sijad vll 2017−2019. Oti vident sijad vn 2022 sezonas. Kluban kahtenz' jouk vändab I-ühtnendas vspäi 2015. Litvanman futbolfederacijan stadion om kodiarenaks vspäi 2019.
Futbolkluban prezident om Jan Nevoina. Pätrener om Vladimir Jankovič (Vladimir Janković) vn 2023 sulakuspäi.
Klimatan toižetamine
thumb|right|250px|Il'man lämuden rindatuz kahtes voz'tuhas, voziden 1850−1900 keskmäine lämuz om ottud rindatusen aluseks thumb|right|250px|Il'man mapindanno lämuden rindatuz kahtes voz'tuhas — enamba detalizuidud grafik Klimatan toižetamine vai nügüdläine globaline lämšund om Man pindšoidun keskmäižen lämuden ližaduz. Valdmeri akkumuliruib 90% lämšundad.
Il'man keskmäine lämuz ližadui 0,74 C° 20. voz'sadan augotišespäi, sidä kesken kaks' koumandest ližaduses tegihe jäl'ghe 1980 vot. Vodespäi 1850 kaikutte voz'kümne oli lämhemb mi edeline voz'kümne.
Vodel 2007 Ohjastusidenkeskeine ekspertoiden grupp klimatan vajehtandas (angl. IPCC, alusenpandud ÜRO:l) andoi 90% naceinut vahvištuses, miše ristitun radmine kucui necidä lämšundad kazmuzhonuzgazoiden korktal koncentracijal. Klimatan modelid ozutadas lämšundad 21. voz'sadas, lämuz ližadaškandeb 1,1−2,9 C° kut minimum.
Globaližen lämšundan jäl'gused lindäs kaikil sijil, no erazvuiččenke vägenke. Valdmeren tazopind linneb korktemb, rahvahatomad mad lindäs suremb, sadegiden sijad da niiden vägi vajehtaškatas. Jäžomiden suland jätktaškandeb. Maižandusen vajag satuz vedab näl'gale da pagenikoile. Hil'muiktuzgazan lujetud pala il'mas muiktastab vet valdmeres, nece vedab erikoid kadondale. Igähižen rougun šoiduiden lämuz ližaduškandeb Pohjoižes mapoliškos, nece vedab onetomuzile sauvusiden täht Sibiriš da Arktikas.
Homaičendad
Kategorii:Klimatologii Kategorii:Ekonomik
Kuznecova Agnija
Agnija Jevgen'jevna Kuznecova (Агния Евгеньевна Кузнецова; sünd. 15. heinku 1985, Novosibirsk, Novosibirskan agj, Venäman NFST, NSTÜ) om venämalaine fil'miden, TV-serialoiden da teatran aktris.
Biografii
Agnija om sündnu Novosibirsk-lidnha vl 1985. Hänen tat om pirdai, mam — opendai dekorativiž-sättutoitud čomamahtoiden institutas.
Tuleban aigan aktris lopi školan Novosibirskas i mäni teatraližhe studijha. Vl 2006 Agnija lopi Teatraližen üläškolan B.V. Ščukinan nimed (Moskv, Jurii Šlikovan kurs).
Irdkosketused
Kategorii:Venäman aktrisad Kategorii:Aktrisad kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe Kategorii:Sündnuded Novosibirskha
Manturovo
Manturovo (Ма́нтурово) om Venäman lidn da lidnümbrik Kostroman agjan keskuzpalan päivnouzmas. Se om Manturovon rajonan administrativižeks keskuseks mugažo, ei mülü sihe.
Istorii
Eländpunkt mainitase vl 1617 kuti külä. Se oli peneks küläks hätken, no vspäi 1870 Kologrivan makundan suim päti kerata torgust külän agjas joga nedalil i Nikol'skai-jarmankad kerdan vodes. Vspäi 1906 «Vologd — Vätk»-raudtekeskust radaškanzi külänno, saudihe nell' mecpilindtegint edel Oktäbrin revolücijad, järed vugonk mäni Unž-jogedme. Nened eländpunktad ühtištuihe külänke: bajarišton koume usadibad, Nikolo-Mokrovskoje-žilo (valdmoidenke), Berežki-külä.
Vspäi 1929 Manturovo om rajonan keskuseks, kätihe radnikžiloks sil-žo vodel. Se sai lidnan statusad vl 1958, ühtenzoittihe Jurovskii-radnikžilonke fanerantegimenno. Lidn lainzi amuist Gradilevo-žilod (1962), Rečkovo-, Vešnäkovo- i Žarihino-külid (1966).
Manturovo šingotase mecan ümbriradmižel (faneran kombinat, mecpilindan 22 edheotandad), medicinižel tegimištol (koume edheotandad), sömtegimištol (mineralveded, lihaproduktad, sagud).
Geografijan andmused
Lidn sijadase Unž-jogen oiktal randal, 120 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad agjan Kostrom-pälidnhasai om 234 km päivlaskmha-suvipäivlaskmha orhal, 262 km avtotedme vai raudtedme. Lähembaižed lidnad oma Šarj 40 km päivnouzmha orhal, 53 km avtotedme vai raudtedme, i Nei 51 km päivlaskmha orhal i 61 km avtotedme vai Transsib-raudtedme.
Manturovo om lidnümbrikon üks'jäine eländpunkt.
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 17 479 ristitud. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 21..22 tuhad eläjid vll 1970−1998 (22 574 rist. vl 1979). Vl 2017 kaik 15 619 ristitud elihe lidnas.
Ortodoksižen hristanuskondan kaks' jumalanpertid oma avaitud lidnas: ph. Mikulai-čudonsädajan (1836) i Jumalanmaman «Kaiken caric»-jumalaižen (letihe vll 2014−2016).
Manturovon politehnine tehnikum om lidnan professionaližen opendusen aluzkundaks.
Edeline lidnümbrikon pämez' (Administracijan pämez') om Aleksei Smirnov (heinku 2018 — viluku 2021). Lidnümbrikon Duman ezimez' om Aleksandr Makarov vn 2018 kül'mkuspäi.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Kostroman agjan lidnad Kategorii:Kostroman agjan lidnümbrikod *
Anap
Anap (Ана́па) om Venäman lidn-kurort da meriport Krasnodaran randan päivlaskmas, sodahoštusen lidn. Se om randan kahesanz' lidn eläjiden lugun mödhe, Anapan lidnümbrikon administrativine keskuz, mülüb sihe.
Istorii
14. voz'sadal oli tetab kuti Genujan Tazovaldkundan Mapa-kolonii. Ottomanan imperii pani nügüdläižen eländpunktan alust — sauvoi lidnust vll 1781−1782. Kozakad anastiba sidä severz'-se kerdoid sodoiden aigan. Anap kändi Venäman imperijan palaks vl 1829. Om lidnan statusanke vspäi 1846.
Toižen mail'man sodan aigan kurort oli pandud mantazole, udessundutihe 1950-nzil vozil. Raudte tuli lidnha Anap-raudtestancijaks vl 1979.
Anap šingotase lebuturizmal (severz'-se millionoid ristituid vodes, merikül'bendrandan kümenikad kilometrid, sanatorijad, tematižed küläd da puištod), sömtegimištol (leibtegim, kaks' vintegint, lihakombinat, maidtegim, oludentegim), sauvondal da torguindal, sauvondmaterialiden i plastmassan pästandal. Lidn om ümbärtud vinmarjan kazvatandan rajonal.
Geografijan andmused
Lidn-lebutaho sijadase Mustmeren pohjoižpäivnouzmaizel randal, 11 m valdmeren pindan päl keskmäižel korktusel, Kavkazan ezimägištonno. Matkad Krasnodarhasai om 130 km päivnouzmha orhal vai 165 km avtotedme. Lähembaižed lidnad oma Novorossiisk 40 km päivnouzmha orhal vai 52 km avtotedme i Temrük 43 km pohjoižhe orhal, 55 km avtotedme vai raudtedme.
Klimat om Keskmeren kuivahk, tal'vel voib toda pakaižid pohjoižespäi. Elokun lämuz +25,4 C°, vilukun +3,3 C°, voden keskmäine lämuz +13,6 C°. Ekstremumad oma −23,9 C° i +38,2 C°. Paneb sadegid 560 mm vodes, enamba kaiked kül'mkus-vilukus (52..68 mm kus). Meriveden keskmäine lämuz +20..+24 C° kezakus-sügüz'kus, tal'vaigan +7..+9 C°.
Kaik 51 eländpunkt mülüb lidnümbrikho Anapan ližaks, ühtenzoittas kahesaks küläümbrikoks. Lidnümbrikon pind — 981,86 km², om korktusid 439 metrhasai ü.m.t..
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 58 990 ristitud, lidnümbrikon — 70 280 (Anapata). Kaikiš suremb lidnan i lidnümbrikon ristitišt om nügüd'. Vl 2018 kaik 75 865 ristitud elihe lidnas i 185 888 ristitud kaikes lidnümbrikos. Vl 2022 kaik 213 617 ristitud oma lidnümbrikon kaikenaigaižikš eläjikš.
Rahvahad (lidnan eläjad, enamba 1% vl 2010): venälaižed — 86,0%, armenijalaižed — 6,6%, ukrainalaižed — 2,2%, toižed rahvahad — 4,4%, rahvahuden ozutandata — 0,8%.
Ortodoksižen hristanuskondan 14 pühäpertid oma saudud lidnas: seičeme jumalanpertid i seičeme časounäd.
Lidnan professionaližen opendusen aluzkundad oma Anapan holitišiden sferan kolledž, maižandusen i privatine industrialine tehnikumad, toižiden lidnoiden kolledžiden viž filialad, Venäman FSB:n mererandan kaičendvägiden institut i üläopendusen aluzkundoiden filialad (Krasnodar, Soči, Moskv).
Edeline lidnümbrikon pämez' om Jurii Poläkov (reduku 2017 — heinku 2020).
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Krasnodaran randan lidnad Kategorii:Krasnodaran randan lidnümbrikod
Habukad
Ümbrikirjutand
Erikod oma meclindud päpaloin. Lähendelesoiš metonnoks i mecatas peitsijaspäi varastamatomil londoil. Pit'kahk händ i levedad suugad abutadas elonmahtusele. Habukan nägemine om teravamb mi ristituil severzihe-se kerdoihe sil'man paremban verkhel'pken (läz vidhe kerdha) i tihedambiden nerviden tagut.
Kävutadas linduid erasti sakkalmectuses, sen aigan opetud lihansöjad lindud letas i ühtnedas penes vändos ristitun sportha näht.
Homaičendad
Kategorii:Habukaižed Kategorii:Živatad kirjamišton mödhe Kategorii:Lindud
Abu Nuvas
Abu Nuvas al'-Hasan ben Hani al'-Hakami (أبو نواس الحسن بن هانئ الحكمي‎; sünd. 8. voz'sadan keskes, Ahvaz-lidn, Abbasidoiden halifat — kol. voziden 813 i 815 keskes, Bagdad, Abbasidoiden halifat) oli arabine runokirjutai-klassikalaine. Hänen sädusiden tobj pala om olmas vaiše araban kelel tähäsai, cenzuriruiškanzihe niid vaiše 20. voz'sadaspäi.
Biografii
Abu Nuvas libui Hani-saldatan kanzaspäi, Džullaban-mam oli persijalaine i radoi villanpezijan. Tuleban aigan runokirjutai mäneti laps'aigad Basras, kerazi aromatižid heinid mömhä, tegi tundmust lidnan filologidenke i sai avarod opendust, oli Valiba ibn al'-Hubab-runokirjutajan openikan.
Täuz'kaznu tegi meles «Abu Nuvas»-psevdonimad i sai tetabut teravmel'žil runoil. Hän kävuti kebnoid sanoid i rumad jumorad, kosketi lidnalaižiden elod i vinan jondan iloid, kirjuti kel'tud islamal azjoiš avol'jaižikš, sikš miše imperijan aig oli mugoine i sen eläjad vasthaotiba runoid hüvin.
Sumeg
thumb|right|250px|Sumeg [[Barnaulas, Venäma]] Sumeg om atmosferine näguz, veden äjüz il'mas, konz vezipurun kondensacijan mučuižed produktad tegesoiš. Vezipuru kändase jän kristalloikš lämudel −10 C° da sen alemba.
Abu Nuvas
Sädamine
Mez' kirjuti neniden žanroiden runoid: hamrijat (runod vinas), tardijat (runod mectuses), hidža i armastuzlirik, vasfi (ümbrikirjutajad runod), madhja, risa, zuhdijat (runod asketizmas). Sädi laudkundan pajoid, panegirikoid, satirižid runoid, elegijoid.
Sumeg
Sumegen aigan il'man relätivine nepsuz om ülemb mi 85 % i läz sadad procentoid paksus kuivman päl. Pakaižen aigan eländpunktoiš sumeg voib olda penembanke relätiviženke nepsudenke (50% da sen alemba) redustandan tagut, sidä kesken LEK:oiden i likutimiden vezipuruil. Sumegen hätkeližuz oleleb severz'-se časuid vai lühüdamb edel päidust, vai severz'-se päivesid vilusän aigan.
Abu Nuvas
Sädamine
Sädusiden livanine pästand: Dīwān Abū Nu’ās, khamriyyāt Abū Nu’ās. ‘Alī Najīb ‘Aṭwi:n redakcijan al. Beirut, 1986.
Sumeg
Sumeg telustab transportan radod, aviacijan päazjan, i sen endustuz om tarbhaine. Ku nägubuz poleneb 200 metrhasai da sen penemba, ka lugetas sumeged lujaks. Venäman territorijal sumeg oleleb kaikiš paksumba suvižiš tün'valdmerižiš portoiš, päividen koumandeshesai vodes. Himijan kacegespäi sumeg om aerozol' nozolanke alusenke, kolloidine segoitez.
Abu Nuvas
Homaičendad
Kategorii:Irakan runokirjutajad Kategorii:Iranan runokirjutajad Kategorii:Runokirjutajad kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe Kategorii:Kolnuded Bagdadas
Sumeg
Kävutadas ratud sumegid tedoidusiš, himižes tegimištos, lämuztehnikas, toradamha kazmusiden travijoid.
Homaičendad
Kategorii:Atmosferižed nägused
Baikalan-Amuran magistral'
thumb|right|300px|Baikalan-Amuran magistral' om znamoitud Venäman Transsiban rindataden. Baikalan-Amuran magistral', lühüdašti BAM (Байкало-Амурская магистраль, БАМ) om raudte Päivnouzmaižes Sibiriš i Edahaižes Päivnouzmpoles.
Raudte om 3819 km pitte. Projektiruihe vspäi 1937, ei ulotand kartoid sil aigal. Saudihe paloin vozil 1938—1984, panihe raudted Severomuiskan tonnelihe vl 2003. Te ühtenzoiti Taišetad (Irkutskan agj) Nevondkundaliženke Portanke (Habarovskan rand). Päkeskuz sijazihe Tindas vhesai 1997, konz jagoihe raudted kahthe palaha. Vl 2014 zavodihe kahtenden ten projektiruindad da panendad olnudehe pudoteshe, edel sidä kävutihe pudotest avtoteks.
Kaik 13 raudtesarakod om projektiruidud otmaha kävutamižhe metalloiden da kivihilen löudmižsijid, niiden ühthine piduz voib olda seičeme tuhad kilometrid. Ezimeletaden, erigoittas Transsiban i BAM:an funkcijoid tulebas aigas. Toine BAM:an liža om varaten olendas röunanverižele Transsibale.
Kategorii:Venäman raudte
Vanh Krim
Vanh Krim (Старый Крым, Старий Крим, Эски Къырым / Eski Qırım) om lidn da lidnankund Kriman suvipäivnouzmas. Mülüb Kirovskojen rajonha.
Istorii
Nügüdläižen eländpunktan aluz om pandud 13. voz'sadal Kirim-nimitusenke, se oli Kuldaižen ordan sijaližen emiran rezidencijaks, tatarlaižiden i armenijalaižiden torguindlidnaks. Aigan mändes nimitaškanzihe kaiken pol'saren necen lidnan mödhe.
Vanh Krim šingotase sömtegimištol. Seičeme muzejad, Armenižen jumalankodikundan Surb Hač-jumalankodi («pühän ristan»), islaman medrese i vanhan lidnan jändused oma olmas lidnas da sen ümbrištos. Keskaigan lidn oti surembad territorijad mi nügüd'.
Geografijan andmused
Lidn sijadase Čurük-Su-jogen üläjoksmusen hural randpolel (Çürük Suv, 33 km pitte, alajoksmuz kävutase Pohjoižkriman kanalaks), 300 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Simferopolihesai om 78 km päivlaskmha orhal vai 90 km avtotedme. Lähembaine lidn om Feodosii 20 km päivnouzmha avtotedme.
Moskvan Triumfaližed verajad
thumb|right|250px|Moskvan Triumfaližed verajad Moskvan Triumfaližed verajad (Московские Триумфальные ворота) om triumfaline ark Piteriš, istorijan i arhitekturan muštnik. Se om saudud vozil 1834−1838 V. P. Stasov-arhitektoran projektan mödhe, satusekahan sodan turkoid vaste lopmižen jäl'ghe (1828−1829).
Vanh Krim
Eläjad
Vl 2012 lidnan eläjiden lugu oli 9 485 ristitud, vl 2014 — 9 277 ristitud. Kaikiš suremb ristitišt oli 10 101 eläjad vl 2001.
Moskvan Triumfaližed verajad
Triumfaline ark sijadase Moskvan verajad-torgul, Moskvan i Ligovskii-prospektoiden ristikoičendal. «Moskvan verajad»-metrostancijan lähtend radab läz arkad.
Vanh Krim
Eläjad
Rahvahad (enamba 0,4% vl 2014): venänikad — 49,5%, krimantatarlaižed — 35,7%, ukrainalaižed — 7,0%, totarlaižed — 3,3%, grekalaižed — 1,0%, vaugedvenälaižed — 0,5%, turkad — 0,5%, uzbekad — 0,5%, toižed rahvahad — 1,6%, rahvahuden ozutandata — 0,4%.
Moskvan Triumfaližed verajad
Muštnik om 36 m levette i 24 metrad kortte, kolonnan piduz — 15 m.
Vanh Krim
Irdkosketused
Kategorii:Kriman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Kirovskojen rajon (Krim)
Nettuno
thumb|left|250px|Kommunan sijaduz provincijas Nettuno (mugažo italijan kelel) om kurortine lidn da kund (kommun) Italijan keskuzpalas. Mülüb Lacio-agjan Metropolitenižhe Pälidnaižhe Rim-lidnha.
Moskvan Triumfaližed verajad
Vl 1936 rušihe verajid sirdamha planiruidud puištho lidnan udes suvižes keskuses. Vll 1959−1960 udessaudihe verajid enččel sijal muštnikaks.
Nettuno
Istorii
Amuižen Antium-lidnan aluz oli pandud latinalaižil 1. voz'tuhan EME zavodindas, se lidn änikoiči torguindaspäi i meriujundaspäi. Antium oli Riman vastustajan hätken aigan, no oli alištudud sen tobmudele 5. voz'sadal EME. Mainitase Riman ezmäižiden kolonijoiden keskes vl 338 EME. Riman tetabad ristitud pidiba villoid siš, no lidnan tobj pala oli okaidud 1. voz'sadan meiden erad lopus. Lidnan territorii oli alištunu gotoiden londoile i murendusile 6. voz'sadal. Villad, pühäpertid i kalanikoiden küläd oliba lidnan sijas hätken aigan.
Moskvan Triumfaližed verajad
Järgenduseline rekonstrukcii planiruiše vl 2020.
Homaičendad
Kategorii:Piterin muštpachad Kategorii:Muštpachad kirjamišton mödhe Kategorii:Moskvan rajon (Piter)
Nettuno
Istorii
Nettuno šingotase religiozižel i lebuturizmal, meriportal turistoiden täht, policijan školal.
Geografijan andmused
Lidn sijadase metropolitenižen lidnan suvičogas, Tirrenižen meren randal, 11 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Riman keskushesai om 60 km pohjoižhe.
Vn 2011 Italijan rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 45 460 ristitud, vl 2018 — 49 852 ristitud, se oli kaikiš suremb ristitišt.
Irdkosketused
Kategorii:Italijan lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Lacio
San Antonio
San Antonio (mugažo anglijan kelel, virktas [ˌsæn ænˈtoʊnioʊ]) om AÜV:oiden lidn Tehas-štatan suves. Se om štatan kahtenz' lidn (Hjustonan jäl'ghe) i federacijan seičemenz' lidn eläjiden lugun mödhe.
Meksikan generaline konsuluz sijadase lidnas.
Istorii
Amussai indejalaižiden pajaija-heim eli täs da nimiti tahondad Janaguana — «verestajad veded». Vl 1691 ispanijalaižiden missii tuli neche tahondha ph. Antonijan Padujalaižen päiväl (13. kezaku), nimitihe pühämehen mödhe tahondad da joged-ki.
Eländpunktan aluz om pandud vn 1718. Aigan mändes lähižed missijad da Alamo-lidnuz ühtištuihe da saiba lidnan oiktusid vn 1837 5. päiväl kezakud. Vl 1877 raudte tuli lidnha.
Geografijan andmused
Lidn sijadase San Antonio-jogen randoil (Meksikan lahten bassein) da sen oiktan Medin-ližajogen hural randal (Medina River), 198 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad štatan Ostin-pälidnhasai om 100 km pohjoižpäivnouzmha orhal, raudtel vai avtoteidme.
San Antonio jagase 14 lidnanlaptha, ned alajagasoiš rajonihe.
Eläjad
Vn 2010 AÜV:oiden rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 1 327 407 ristitud, heišpäi 63,2% oma ispaniženke vai latinižamerikaiženke augotižlibundanke. Kaikiš suremb lidnan ristitišt om nügüd'. Vl 2017 läz 2,5 mln ristituid elihe lidnas ezilidnoidenke.
San Antonio om järed openduzkeskuz, läz 100 tuhad openikoid 31 üläopendusen aluzkundas. Sen ližaks, AÜV:oiden armijan medicinine openduzkeskuz pästab 24 tuhad specialistoid vodes.
Irdkosketused
Kategorii:Amerikan Ühtenzoittud Valdkundoiden lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Tehasan lidnad
Semönov (lidn)
Semönov (Семёнов) om Venäman lidn Alalidnan agjan pohjoižpalas. Se om Semönovan lidnümbrikon administrativine keskuz (edel vn 2010 tal'vkud — rajonan), mülüb sihe.
Istorii
Ende marilaižed oliba enambuses lidnan sijas. Eländpunktan aluz om pandud 17. voz'sadan augotišes kuti vanhuskolaižiden külä. Mainitaškanzihe kirjutadud purtkiš vspäi 1644 (Semönovskoje-žilut, селишко Семёновское), vl 1717 — Semönovo-žilo. Sai makundan lidnan statusad vl 1779 nügüdläiženke nimitusenke. Toihe ajaden Semönovha luzikoid i toižid puižid tegesid (kandičud, kokarid, kehkrad burakod), čomitihe i mujutihe niid lidnas, sid' oigetihe Alalidnan jarmankha. Lidn oli Venäman üks'jäine sija lestoukiden tehmiženke 19. voz'sadal.
Semönov šingotase valamiž-mehanižel tegimel (torvarmatur ), hohloman čomitandan edheotandal i sijaližen čomitandan fabrikal (mebel', bobaižed, suvenirad, oigetas tavaroid verhiže-ki maihe), vähäžiruižiden pertiden tegimel, turizmal, mugažo faneran tegim, maidtegim i kombisöman edheotand ratas lidnas.
Geografijan andmused
Lidn sijadase ümbrikon keskuzpalan suvipäivlaskmas, Sanoht-jogen hural randal tobjimalaz (Санохта 29 km pitte, Volgan hurapol'ne bassein), 110 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Sanoht lankteb Kerženec-jogehe, kudamb jokseb 5..10 kilometras päivnouzmha lidnaspäi. «Alauz'lidn — Kirov»-avtote ümbärdab lidnad lodehespäi. Semönov-raudtestancii radab «Alauz'lidn — Kotel'nič»-keskustal.
Matkad Alauz'lidnhasai om 59 km suvipäivlaskmha orhal, 78 km avtotedme vai raudtedme. Toižed lähembaižed lidnad oma Bor 57 km suvipäivlaskmha orhal, 69 km avtotel vai 63 km raudtel, Gorodec 64 km päivlaskmha orhal vai 73 km avtotedme, i Uren' 108 km pohjoižpäivnouzmha orhal, 135 km avtotedme vai raudtedme.
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 24 473 ristitud, lidnümbrikon pol'. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli enamba 26 tuhad eläjid vll 1989−2001 (26 600 ristitud vll 1992 i 2000).
Rahvahad (2010): venälaižed — 98,2%, toižed rahvahad — 1,8%.
Ortodoksižen hristanuskondan koume jumalanpertid oma avaitud lidnas: ph. Vladimiran, Kaikiden pühämehiden i vanhuskolaižiden Mikulai-čudonsädajan.
Professionaližen opendusen aluzkund om Semönovan industrialiž-čomamahtoline tehnikum.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Alalidnan agjan lidnad *
Kezr
thumb|250px|[[Piguz|Piguden grafine kuva kezran värtmuziden sistemas, sidä kesken kontaktčokkoim manke i kezran keskuz. Vedagat tarkust, piguz linneb nol' kontaktan čokkoimes i se ližadub linearižešti radiusan ližadusenke: v = ωxr.]] Kezr om likutim, ei ole olmas eläbas londuses. Se om kehker tobjimalaz, punose joudjas vai kingitadud värtmudel kehkruz. Pandud sen päle hibj verub, ende oliži libestanu.
Kaikiš aigaližemb löutud kezr om datiruidud 5. voz'tuhal edel m.e. i libui Evropan territorijaspäi. Romanijalaine M. Dinu-arheolog löuzi sidä Balkanan pol'sarel, nügüdläižen Romanijan Jassi-ümbrikos vl 1981. Kezrad oma niiden savesižed modelid («käkud») bobaižajoregen täht. Kaikiš amuižemb löutud kezr värtmudel om Pressehausaspäi, Šveicarii, datiruiše vodel 3200 edel m.e.. Kezroiden tehnologijan šingotez mäni voz'sadoiš. Kezrad pal'coidenke südäimes tehtihe melel Suviuralan pautkil 2. voz'tuhas edel m.e.
Kezr om kova disk tobjimalaz. Motoriziruidud kezr elektrolikutimenke da orbitaline kezr värtmudeta oma tehtud melel.
Diametr om kezran parametraks. Kezran olijad palad: vandeh, stupic, diskad vai pal'cad. Tatanmaižen avtotegimišton ohjandimiden mödhe, šin ei ole kezran pala, päiči paginas.
Kävutadas avaros kezroid vedamha jüguid, mugažo äjiden mašinoiden da ladimiden palaks (pikezr, jauhondkivi).
Homaičendad
Kategorii:Likutimed Kategorii:Mašinoiden da mehanizmiden palad
Mari
Mari (Mary [marɯ], edel 1937. vot Merv) om lidn, avtote- da raudtesol'm Turkmenistanan suvipäivnouzmas. Se om valdkundan nellänz' lidn eläjiden lugun mödhe, Marin agjan administrativine keskuz.
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud lidnan statusanke vl 1884 kuti Venäman imperijan soda- da administrativine keskuz 30 km päivlaskmha amuižes persijankel'žes Merv-lidnusespäi, Murgaban oazisan tekinižen lidnusen sijha. Vspäi 1890 oli makundan keskuseks Kaspijantagaižes agjas.
Kätihe Marid agjan keskuseks vn 1939 21. päiväl kül'mkud. Vll 1963−1970 agj oli tühjitadud, i sil aigal lidn oli rajonan keskusen. Nevondkundaližiden sodavägiden baz oli Mariš hätken aigan.
Geografijan andmused
Eländpunkt sijadase 17 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Karakuman kanal ümbärdab lidnan suviröunoid, Murgab-jogi lankteb sihe.
Vl 1989 eläjiden lugu oli 92 290 ristitud. Kaikiš suremb ristitišt om nügüd'.
Ižanduz
Lidn da sen lähine ümbrišt om valdkundan energetine keskuz. Londuseližen gazan samine, Marin GRES kävutab sidä poltuseks i tegeb Turkmenistanan elektrusen nell' videndest.
Nened edheotandad ratas lidnas: mašinansauvomižen (kivivoinpompad) i azotheretusiden tegimed, pertinsauvondan i sauvondmaterialiden kombinatad, sömtegimišt (sahartegim, konditerine fabrik, oluden i maidon tegimed) i tekstiline sarak (puvillanpuhtastandtegim, nahktegim, kangazfabrik, omblendfabrik, kouriden fabrik) oma šingotadud, mugažo mebel'fabrik om olmas.
Homaičendad
Kategorii:Turkmenistanan lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe *
Hämenlidn
Hämenlidn (Hämeenlinna, Tavastehus) om lidn Suomenman suves, Kanta-Häme-provincijan pälidn. Se om valdkundan nellänz'toštkümnenz' lidn eläjiden lugun mödhe.
Enzne
Eländpunktan aluz om pandud vl 1249 kuti Kronoborg (Tavastborg)-zamk (nügüd' Häme-lidnuz), se sai lidnan oiktusid vl 1639.
Vspäi 2009 lidnan ristitišt ližadui pol'tošt kerdad, sikš miše viž lähišt kundad ühtištuihe lidnanke, sidä kesken Renko-lidnankund.
Geografijan andmused
Lidn om saudud peniš järviš ümbri, lodehline agj sijadase Vanajavesi-järven (150 km²) päivnouzmaižel randal. Hel'sinki — Tampereh avtote läbitab lidnan territorijad. Matkad Hel'sinkihesai om 98 km, Tamperehesai — 75 km.
Lidnan ühthine pind om 2 031,53 km², sidä kesken kuivma 1 785,02 km², sokaz ma om 246,51 km². Hämenlidn jagase 41 nimitadud mikrorajonha i 5 küläümbrikho, vai 51 valičemižümbrikho.
Eläjad da ižanduz
Vl 1751 eläjiden lugu oli 649 ristitud. Vl 2010 lidnan eläjiden lugu oli 66 827 ristitud. Kaikiš suremb ristitišt om nügüd'. Suomen kel' om mamankeleks 94,8% täht, ročin kel' — 0,4%, toižed keled — 4,8% (2016).
Hämenlidn šingotase metallkonstrukcijoiden tegimel (Rautaruukki Corporation), pakuitesen tegimel (Huhtamäki Oyj), sodaavtoiden pästandal (Patria) i libutimiden firmal (Konecranes Oyj), mugažo valdkundan da opendusen aluzkundoil.
Irdkosketused
Kategorii:Suomenman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe *
Halifa ibn Salman al'-Halifa
Halifa ibn Salman al'-Halifa (خليفة بن سلمان آل خليفة; sünd. 22. kül'mku 1936, Džasr, Bahrein — kol. 11. kül'mku 2020, Ročester, Minnesot-štat, AÜV) oli ezmäine Bahreinan päministr, radoi vs 1971 elokun 16. päiväspäi, i vl 2017 radoi völ päministraks. Bahreinan nügüdläižen Hamad ibn Isa al'-Halifa-kunigahan däd'.
Homaičendad
Kategorii:Valdkundmehed Kategorii:Bahrein Kategorii:Bahreinan politikanmehed Kategorii:Politikanmehed kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe Kategorii:Sündnuded Bahreinha Kategorii:Kolnuded Minnesotas
Mezjäižed
thumb|right|250px|Mezjäine keradab heid'omad Mezjäižed (Anthophila vai Apoidea s. str.) oma lendajiden gavediden klad Nahkutsuugaižed-heimkundaspäi.
Živatad oma sündnuded läz 100 mln vozid tagaz, šingotihe bapshaižišpäi. Murahaižed oma mezjäižiden heimoks mugažo.
Tedo mezjäižiš nimitase apiologijaks.
Ümbrikirjutand
Ühtenzoittas mezjäižid 520 heimho, kaik om 21 tuhad erikoid mail'mas. Voidas putta vastha kaikil kontinentil päiči Antarktidas.
Mezjäižiden äjiden erikoiden tedoiduz om vajag. Ned oma socialižed živatad. Gavedin suruz om kahtes millimetraspäi Plebeia minima-erikol (Suviamerik) 39 millimetrhasai Megachile pluto-erikol (Indonezii).
Mezjäižed sötlesoiš änikoiden nektaral da heid'omal. Kävutadas nektarad energijan purtkeks, ottas südäimehe heid'oman vauktušid da toižid tarbhaižid sötmižsubstancijoid.
Suugiden kaks' parad oma kaikil mezjäižil, tagapar om penemb mi ezipar. Erasil kastoil tagapar om reduciruidud znamasižes märas, i ned ei voigoi leta.
Kävutand
Ottas kävutamižhe maižanduses samha met da sen ližaproduktoid, medicinas. Apiterapii om tetab Amuižen Egiptan aigaspäi.
Mezjäižed levitadas heid'omad änikoidme, ühtes pezaspäi voidas pölüstoitta koumhe millionhasai änikoid päiväs. Äjiden ploduiden da fruktiden satuz rippub pölüstoitandaspäi.
Homaičendad
Kategorii:Živatad kirjamišton mödhe Kategorii:Gavedid Kategorii:Maižanduzživatad
Anglii
thumb|right|250px|Anglii Anglii (vai Englandinma; England [ˈɪŋɡlənd]) om valdkund (kunigahuz), üks' Suren Britanijan federativižiš da administrativiž-territorialižiš paloišpäi.
Kunigahuz om anglijan kelen, anglikanižen jumalankodikundan, industrialižen revolücijan da parlamentižen demokratijan kodima.
Istorii
Anglijan kunigahusen aluz om pandud vl 928 seičemen vastustajan kunigahusen sijas. Om nimitadud amuižsaksan anglad-heimon mödhe, se tuli sarele elämhä 5.-6. voz'sadal. Anglijan pälidn om Suren Britanijan kaikiš suremb London-lidn.
Uel's-ruhtinazkund om alištadud Anglijale 13. voz'sadan lopuspäi. Vs 1707 semendkun 1. päiväspäi Anglijan kunigahuz Uel's-ruhtinazkundanke tegi ühtištust Šotlandijanke. Suren Britanijan toižiden paloiden erineden, Anglijal ei ole ičeze parlamentad i ohjastust, Suren Britanijan aluzkundad tehtas niiden velgusidme.
Geografijan andmused
Anglii sijadase Sur' Britanii-sarel, otab sen keskuzpalad da suvipalad. Röunatab Šotlandijanke pohjoižes i Uel'sanke päivlaskmas. Pind om 133 396 km². Reljef om kukhikaz tazangišt. Om madalid mägid pohjoižes i soid suvipäivnouzmas (dreniruidud päpaloin).
Kunigahuz jagase ühesaks regionaks (Government Office Regions). Seičeme kaikiš surembad lidnad (surembaspäi penembale): London, Börmingem, Lids, Šeffild, Bradford, Liverpul', Mančester.
Microsoft Office Excel
thumb|right|150px|MS Excel-programan logotip vspäi 2018 Microsoft Office Excel (Microsoft Excel, Excel) om program kommertiženke licenzijanke radmaha elektronižidenke tabluzidenke. Se om tabluziden processor Microsoft Office-programpaketas.
Anglii
Geografijan andmused
Klimat om ven valdmeren pehmdanke tal'venke.
Microsoft Office Excel
Ezmäine versii om pästtud Mac OS:n täht vl 1985 i Windows OS:n täht vl 1987. Programan jäl'ghižed versijad oma pästtud erazvuiččiden platformiden täht vl 2019, udištez lähtleb kaikuččes kahtes vodes. Failoiden järgeline lopind om .xls.
Anglii
Eläjad
Vn 2011 rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 53 012 456 ristitud. Kaikiš suremb ristitišt om nügüd'. Anglijan ristitišt om Suren Britanijan viž kudendest.
Microsoft Office Excel
Program andab voimusud ekonomiž-statistižiden lugustusiden täht i grafižid instrumentoid. Makroprogramiruindan kel' om VBA (Visual Basic for Application) vspäi 1993. Sen kelen funkcionaližuz alištub programad makrovirusoile, ka antivirus om tarbhaine Excel:in täudes kävutandas (makrosoidenke).
Anglii
Irdkosketused
Kategorii:Suren Britanijan geografii
Microsoft Office Excel
Homaičendad
Kategorii:Elektronižed tabluded
DFK Dainava
DFK «Dainava» (Dzūkijos futbolo klubas „Dainava“) om Litvanman professionaline futbolklub Alitus-lidnaspäi.
Kluboiden «Dainava»-nimitusenke istorii augotihe ripmatoman Litvanman aigan, jäl'gmäine klub tuli bankrotnendale vl 2014. Udessündutihe vl 2016, om sätud «Auska»-kluban i laučvoibištelijoiden «Dzuku tankai»-joukun ühtištusel. Vändi I-ühtnendas vll 2016−2020 i 2022 (vägesti, oti ezmäšt sijad), ezini A-ühtnendas vl 2021 i vändab siš vl 2023. Alitus-lidnan stadion om kodiarenaks (Alytaus miesto stadionas, 3726 kacujiden sijad).
Pätrener om Sergei Kuznecov.
Irdkosketused
Kategorii:Litvanman futbolklubad Kategorii:Futbolklubad kirjamišton mödhe Kategorii:Alitus
Alluaudia insignis
Alluaudia insignis om gaved' (bumbak) Cerambycidae-sugukundaspäi. Alluaudia-heimon üks'jäine erik. Bel'gine Ogüst Lamer-entomolog (1864−1942) avaiži da ümbrikirjuti sidä vl 1893.
Ganan i Liberijan endemik. Gaved'madod sötlesoiš puiden südäimel i bumagal.
Necil gavedil ei ole völ nimid rahvahaližil kelil.
Homaičendad
Kategorii:Cerambycidae Kategorii:Živatad kirjamišton mödhe Kategorii:Gavedid Kategorii:Živatad vepsän nimeta
Kaliningrad
thumb|left|250px|Kaliningradan rajonad: {{legend|orange|Leningradan rajon}} {{legend|yellow|Moskvan rajon}} {{legend|fuchsia|Keskuzrajon}} Kaliningrad (Калинингра́д, edel 1946. vot — Königsberg i Короле́вец, amuižiš aigoiš Tvangste, Тва́нгсте) om lidn da lidnümbrik Venäman päivlaskmaižes anklavas. Se om Kaliningradan agjan pälidn da kaikiš suremb lidn.
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1255.
Vspäi 1945 NSTÜ anasti lidnad Saksanmal kaikenke Päivnouzmaiženke Prussijanke ühtes Toižen mail'man sodan aigan. Mülütihe Venäman NFST:ha territorijad lidnanke, i vhesai 1947 vajehtihe saksalašt ristitištod nevondkundaližil rahvahanikoil. Lidn om valdkundröunanverine zon kaiken agjan kartte, i om äi sodavägid ümbrištos.
Kaliningrad šingotase järedal meriportal, laivansauvomižen, vagonansauvomižen i gazavtomatikan tegimil, kebnavtoiden ühthekeradusen edheotandoil, turizmal (enamba mi sada adivpertid).
Geografijan andmused
Lidn sijadase Pregol'-jogensun randoil i Baltijan meren suvipäivlaskmaižel randal (Kaliningradan (Vislan) laht), viž metrad ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Moskvhasai om 1290 km päivnouzmha orhal. Lähembaižed järedad lidnad oma Ol'štin 100 km suvhe orhal, Gdan'skan aglomeracii 125 km päivlaskmha i Klaiped 120 km pohjoižhe.
Kaliningrad jagase koumeks (edel 2009. vot jagoihe videks) administrativižeks rajonaks, ned ei olgoi municipaližikš ühtnikoikš. Lidn om lidnümbrikon üks'jäižeks eländpunktaks.
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 431 902 ristitud. Kaikiš suremb ristitišt lidnas om nügüd'. Kaik 467 289 eläjad oli lidnas vl 2017. Läz 715 tuhad ristituid (2002) elädas ezilidnoidenke, se om koume nelländest agjan ristitištos.
Rahvahad (2010): venälaižed — 81,3 %, ukrainalaižed — 3,7 %, vaugedvenälaižed — 3,5 %, armenijalaižed — 0,7 %, totarlaižed — 0,5 %, saksalaižed — 0,4 %, litvalaižed — 0,4 %, pol'šanmalaižed — 0,3 %, toižed rahvahad — 2,2 %, rahvahuden ozutandata — 7,0 %.
Lidnan üläopendusen aluzkundad oma Baltijan federaline universitet Immanuil Kantan nimed, Kaliningradan valdkundaline tehnine universitet i sen Baltijan kalanpüdon laivišton valdkundaline akademii, Kaliningradan röunmaradnikoičendan institut, mugažo om Piterin üläopendusen aluzkundoiden filialoid (südäiazjoiden ministrusen universitet, sodameriinstitut).
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe * * Kategorii:Kaliningradan agjan lidnümbrikod
Parm
Parm voib znamoita:
Vezipuru
thumb|right|250px|Vezipuru čaškan päl Vezipuru om veden gazanvuitte olend mujuta, maguta i hajuta. Läz kaik vezipuru sijadase Man troposferas.
Vezipuru sädase veden molekuloil sen purustusen aigan, nozolan veden kehumižes vai jän sublimacijal. Puru kucub konvekcijan valuid il'mas, ned vedadas pil'viden sädandannoks märitud arvoimižiš.
Puru voib kätas kerdalaz kovaks olendaks (desublimacii) — jän kristalloikš. Nimitadas vezipurun grammoiden kaikiš surembad voimusišt lugud il'man kubižes metras sen absolütižeks nepsudeks. Il'man relätivine nepsuz märičese procentoikš absolütižele.
Homaičendad
Kategorii:Puru
Žigulövsk
Žigulövsk (Жигулёвск) om Venäman lidn Samaran agjan päivlaskmas, Tol'jattin suvine ezilidn. Se om agjan kudenz' lidn eläjiden lugun mödhe, Žigulövskan lidnümbrikon administrativine keskuz.
Istorii
Žigulövsk šingotase sömtegimištol (leibtegim, konditerine kombinat), farmaceftižel tegimel, elektrusen tehmižel (Žigulövskan GES), mouckiven samižel i cementan pästandal.
Geografijan andmused
Lidn sijadase Volgan Kuibiševan vezivaradimen oiktal randal, 70 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Eländfartalad seištas Žiguli-mägiden pohjanno. Matkad Samarhasai om 53 km päivnouzmha-suvipäivnouzmha orhal, 93 km avtotedme vai raudtedme. Lähembaine lidn om Tol'jatti Volgan vastrandal, vides kilometras pohjoižhe kaikil teil GES:an padoseinän ülähädme (mülüb Žigulövskha). Žigulövsk-stancii radab lidnan suvipäivnouzmas «Tol'jatti — Sizran'»-raudtekeskustal.
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 55 565 ristitud, lidnümbrikon — 60 303 ristitud. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 53 tuhad eläjid vl 1973 i vajehtihe 54..57 tuhad eläjid röunoiš vll 2005−2017 (57 100 rist. vl 2008). Vl 2017 kaik 54 343 ristitud elihe lidnas i 58 747 ristitud kaikes lidnümbrikos.
Rahvahad (2010): venälaižed — 90,1 %, totarlaižed — 1,7 %, ukrainalaižed — 1,6 %, mordvinalaižed — 1,3 %, toižed rahvahad — 5,3 %.
Ortodoksižen hristanuskondan kaks' jumalanpertid oma saudud lidnas: ph. Joann Kronštadtalaižen (1997−1999) i Kijevan Vladimir-mitropolitan (1999). Islaman mečet' om sauvomižes i linneb avaitud vl 2023.
Edeližed merad — lidnümbrikon pämehed oma Sergei Fedotov (keväz'ku 2020 — 2021), Dmitrii Holin (tal'vku 2018 — uhoku 2020).
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Samaran agjan lidnad Kategorii:Samaran agjan lidnümbrikod
Nencalaižed
Hö pagištas venän i nencan kelil, jäl'gmäine mülüb samodižihe kelihe. Vaiše rahvahan pol' mahtab pagišta ičeze kelel.
Tämbäine lugu da jagaduz
Nencalaižed jagasoiš evropižikš da azijalaižikš.
Evropižed nencalaižed elädas Nencan avtonomižes ümbrikos tobjimalaz (7504 rist. vl 2010, 17,8% ristitištos), azijalaižed — Jamalan Nenciden avtonomižes ümbrikos päpaloin (29772 rist. vl 2010, 5,7% ristitištos). Vähäižed gruppad elädas Hantin da Mansin avtonomižes ümbrikos, Murmanskan i Arhangel'skan agjoiš, mugažo Komin Tazovaldkundas.
Söm
Nencalaižiden päine radmine da sömän purde om pedroiden kazvatuz, hö sadas lihad da razvad sen kal't. Ližatas väged solad pedranlihaze kaičemha sidä pit'kaks aigaks, södas mugošt lihad torheks paksus. Nencalaižed södas pedran hibjan kaikid paloid: vert, südäimid da toižid.
Rahvahan ezitajad södas toižiden-ki živatoiden lihad, mugažo kalad, keittas sidä.
Nencalaižiden päjomad oma čai da mors. Tehtas morsad tundran marjoišpäi.
Otmine
Nencalaižiden päradmine om pedroidenkazvatuz, kalanpüdand da mectuz, no pedroiden kazvatuz om kaikiš tarbhaižemb.
Nencalaižed kuctas ičtaze «pedroiden lapsikš» eskai, muga heiden elo om pedroihe sidodud. Kävutadas pedroid ei vaiše samha lihad, no mugažo vall'astadas regiš. Jogahižel pedrjoukul päine pedr om, se om kaikiš järedamb i ei oleskele val'hiš. Tal'vel vall'astadas regiš koume..nell' pedrad, kezal — viž..kuz' živatad. Pedrjouk oleleb sureks lujas, sikš nencalaižed kävutadas koirid abutamha paimeta.
Sobad
Lujas vilu sä jäb järgeližikš nencalaižiden elämižen tahoiš, ka varmdad sobad oma tarbhaižed rahvahan täht. Pohjoižen eläjad tehtas sobad živatoiden nahkoišpäi.
Eländsija
Veroline nencine pert' nimitase čum:aks. Se om kanzan elon keskuz. Elokahil perehil om tobjid čumid, gollil čum om pen'. Ottas kävutamižhe seibhid da pedroiden nahkoid čuman sauvondan täht, vedadas niid materialid ičezenke sirdandan aigan.
Nügüd'aigan erased nencalaižed elädas čumiš völ.
Homaičendad
Kategorii:Rahvahad kirjamišton mödhe Kategorii:Venäman rahvahad Kategorii:Pohjoižen igähižed rahvahad
Hüväd öd, čočod!
Nügüdläižed vedajad oma Anna Mihalkova, Oksana Födorova i Dmitrii Malikov.
Irdkosketused
Kategorii:Venäma-1
Kalidasa
Kalidasa (कालिदास Kālidāsa «Kali-jumalnaižen radnikoičii»; sünd. Indijha i kol. sigä-žo, eli 4.-5. voz'sadal meiden erad) oli klassine indijalaine runokirjutai, sädi runoid da p'jesid sanskrit-kelel.
Vaiše runokirjutajan sädused jäiba hänespäi, eile nimiččid dokumentoid, i voib tedištada midä-se Kalidasas laptaližiden tundusiden mödhe: mainitadud carid, sanskritan olend. Kaik toine om legendad-paginad. Runokirjutai eli sanskritan runoišton kuldaižen aigan, kävuti jo sätud mahtusid, no hänen individualižuz oli luja.
Homaičendad
Kategorii:Indijan runokirjutajad Kategorii:Runokirjutajad kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe
Karusel' (laukoiden verk)
thumb|right|250px|«Karusel'»-verkon gipermarket Novorižskoje-avtotenno päivlaskmha [[Moskvaspäi, om avaitud vl 2015.]]
Vl 2016 läz 13,5 tuhad radnikoid om verkos.
Miizakülä
thumb|left|250px|Lidnan kart (2012) Miizakülä (Mõisaküla «külä usadibanno», Meizakila «Muižciems») om Estinman lidn valdkundan suvipäivlaskmas, Latvijan röunanno. Mülüb Vil'jandin makundha, sen kaikiš penemb lidn kudespäi eläjiden lugun mödhe. Om Mul'gi-volostin palaks vn 2017 redukuspäi, sen kaikiš penemb lidn koumespäi. Edel 2019. vot se oli Estinman kaikiš penembaks lidnaks.