cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Pereslavl' Zalesskii
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 41 925 ristitud. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 43..44 tuhad eläjid vll 2000−2003 (44 900 rist. vl 2000). Ortodoksižen hristanuskondan kuz' jumalankodid (nell' oma väges) i ühesa jumalanpertid oma olmas lidnas, sidä kesken amuine Spasan Toižetamižen päjumalanpert' (om saudud vll 1152−1157). Dendropuišt om sätud lidnas.
Pereslavl' Zalesskijan kolledž Aleksandr Nevskijan nimed (kinofotohimii ) om professionaližen opendusen aluzkundaks.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Jaroslavlin agjan lidnad Kategorii:Jaroslavlin agjan lidnümbrikod *
N'jalsson Gunnar
Gunnar N'jalsson (Gunnar K. A. Njalsson, Gunnar Kari Alexander Njålsson; sünd. 11. viluku 1968) om Estinman ročinkel'ne edheotai, kirjutai, ekonomist, muzikankirjutai da kanadižen innovacijoiden elohopanendan «SPACEPOL»-korporacijan alusenpanii (vl 1998 kuti edheotand Hel'sinkin universitetanno) da pämez' (vspäi 2008).
N'jalsson mäneti laps'aigad mail'mad erazvuiččiš agjoiš: Orindž-ümbrik (Kalifornii, AÜV), Islandii, Norvegii, Suomenma. Openzihe Tehasan, Hel'sinkin i Argentinan Kil'mes-lidnan universitetoiš.
Sädused
G. Njalssonan romanad oma «Endustai» (1999, roč. Siaren) i «Harper» (2019, lidn Kalifornijan suves). Hänen parahimad muzikansädused oma «Ročin val's Hijumas» (2016, roč. Dagösvenskarnas vals), «Policine roman» (2010, Novela Policial) da «Üks' lopuline runo» (2004, roč. En sista vers).
Irdkosketused
VIAF: 43702923 ISNI: 0000 0000 7267 1672  MUSICBRAINZ: ee9eeb4e-8733-47bb-b461-005e85cee0b4  ERB: Njålsson, Gunnar K. A.
Kategorii:Estinman kirjutajad Kategorii:Estinman muzikankirjutajad Kategorii:Ekonomistad Kategorii:Kirjutajad kirjamišton mödhe Kategorii:Muzikankirjutajad kirjamišton mödhe Kategorii:Estilaižed Kategorii:Sündnuded vl 1968 Kategorii:Sündnuded vilukun 11. päiväl
Lüban' (lidn, Leningradan agj)
Istorii
Eländpunkt mainitase ezmäižen kerdan Uz'lidnan Vodin pätinan aigkirjas vl 1500 kuti Lübani-külä. Nimi sündui ninesižiden (луб) tegesiden pramozlaspäi. Vl 1711 «Piter — Moskv»-počttrakt läbiti küläd (nüg. «Venäma»-trass, M10). Vozil 1843−1849 saudihe «Piter — Moskv»-raudted, i Lüban' kändihe raudtestancijaks. Mülüi Uz'lidnan gubernijha. Vn 1917 3. päiväl kezakud Lüban'-Gork-žilo sai lidnan statusad Lüban'-Gork-nimenke (Любань-Горка), sid' nügüdläiženke nimenke. Vspäi 1927 om Leningradan agjan palaks. Vll 1927−1930 oli Lübanin rajonan keskuseks, sid' mülüb Tosnon rajonha.
Toižen mail'man sodan aigan oli okkupiruidud nacistižen Germanijan imperijan sodavägil vll 1941 (1. sügüz'ku) — 1943 (31. tal'vku). Vozil 1963−2005 alištui Tosno-lidnan nevondkundale.
Lübanin kaikiš järedamb edheotand om mecan ümbriradai tegim, tegeb fanerad, meblid, pilindmaterialid. Lidn om maižanduzrajonan keskuseks.
Geografijan andmused
Lidn sijadase rajonan keskuzpalan päivnouzmas, Tigod-jogen randoil (Ти́года 143 km pitte, Olhavan hura ližajogi, Baltjan meren bassein), 41 metrad ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Piterin keskushesai om 85 kilometrad lodeheze orhal, raudtedme vai avtotedme, Tosno-rajonkeskushesai om 25 km lodeheze niil-žo teil. Toine lähembaine lidn om Čudovo (Uz'lidnan agj) 30 km suvipäivnouzmha niil-žo teil. Om 20 km agjan röunhasai suvipäivnouzmha.
Kaik nell' žilod, futor da 20 küläd mülüdas lidnankundha Lübanin ližaks, kaikiš surembad oma Sel'co-žilo (2440 rist. vl 2010) i Lüban'-žilo (1519 rist. vl 2010, ani lidnanno). Lidnankundan pind — 670,18 km².
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe 4 188 ristitud elihe lidnas, 9 411 ristitud kaikes lidnankundas, rajonan 7,5 %. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli läz seičemed tuhad eläjid vll 1933−1979 (7 139 rist. vl 1959), lidnankundan — 9 957 eläjad vl 2015. Vl 2017 kaik 4 610 ristitud elihe lidnas i 9 810 ristitud kaikes lidnankundas.
Ortodoksižen hristanuskondan nell' pühäpertid oma avaitud lidnas: phh. Pedroin da Pauloin jumalanpert' i koume časounäd. Jumalanpert' om udessündutadud vll 1989−1999, se om Venäman raudteradnikoiden üks'jäine pühäpert'.
Professionaližen opendusen aluzkundad ratas lähembaižiš lidnoiš.
Lidnan pämez' om Deputatoiden nevondkundan ezimez'. Edeline lidnan pämez' om Nikolai Nikolajev (2014 — semendku 2019).
Transport
Avtobusad da maršruttaksid ühtenzoittas lidnad ümbrištonke i Tosno-rajonkeskusenke.
Lüban' -raudtestancii radab «Piter — Moskv»-keskustal, ezilidnelektrojonused ühtenzoittas Piterinke.
Jäl'gmäine samurai
«Jäl'gmäine samurai» (The Last Samurai) om vn 2003 amerikaine torafil'm.
Irdkosketused
Kategorii:AÜV:oiden fil'mad Kategorii:Dramfil'mad Kategorii:Istorižed fil'mad Kategorii:Torafil'mad Kategorii:Fil'mad kirjamišton mödhe Kategorii:Vn 2003 fil'mad Kategorii:Fil'mad anglijan kelel Kategorii:Fil'mad japonan kelel
Pöud
Pöud voib znamoita:
Nabutov Kirill
Kirill Viktorovič Nabutov (Кирилл Викторович Набутов; sünd. 16. eloku 1957, Leningrad, Venäman NFST, NSTÜ) om venämalaine sportkommentator, lehtezmez', TV-vedai da prodüser.
Kirill om Leningradan valdkundaližen universitetan vn 1979 pästnikan, openui sen žurnalistikan fakul'tetas. Opendusen jäl'ghe oli Leningradan televizijan sportkommentatoran.
Mez' kommentirui vn 2010 Tal'volimpiadan i vn 2012 Kezaolimpiadan avaidamižen, radab Olimpižiden vändoiden TV-kommentatoran Moskvaspäi zavodiden. Vlpäi 2009 hän kommentiruib Zenitan matčoid 100TV-telekalal. Radoi erazvuiččiden TV-oigendusiden vedajaks erazvuiččil TV-kanalil.
Nabutov om naižiš kahtenden kerdan, om kaht poigad.
Homaičendad
Kategorii:Sportkommentatorad Kategorii:Venäman lehtezmehed Kategorii:Venäman TV-vedajad Kategorii:Lehtezmehed kirjamišton mödhe Kategorii:TV-vedajad kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe
Händtähtaz
thumb|right|250px|[[21P/Džakobini — Cinneran komet vn 2018 sügüz'kus]] Händtähtaz vai Komet (κομήτης komḗtēs «karvakaz», «hibusikaz») om relätivižešti pen' taivhaline hibj, punose Päiväižes ümbri lujas elliptižedme orbitadme konižen leiktusen nägul.
Necen kosmoshibjan südäituk kogoneb vedespäi, metanaspäi da toižiš lendlijoiš gazoišpäi kovas olendas. Pölü mülütab nenid substancijoid: cianidad, rik, natrii, raud, kobal't, nikel'. Gazan i pölün šoidud čereduidas, sen tagut čudeged oleldas gazoiden purustusen aigan. Reigud ottas südäitukun mülün nellhäsai videndest. Pölün da gazan pil'v südäitukus ümbri (koma) sädase lähenemižes Päiväižennoks. Harakterizujad händad pölüspäi da gazaspäi tegesoiš erasti vaiše. Vn 2021 elokule löutihe 6996 händtähtast, miččed oma Päiväižen sisteman südäiagjaha vai planetoiden agjaha. Ezimeletaden kometad tuldas sisteman südäiagjaha Oortan pil'vespäi, kudambas om äi händtähthiden südäitukuid.
Händtähthiden loštabuz rippub keskustaspäi Päiväižennoks. Niiden vaiše pen' pala lendab läz Päiväšt i Mad muga läheli, miše voimuz om nähta pal'hal sil'mal, sen aigan ristit nägub kometan komad todešižikš severz'-se kümnikad tuhoid kilometrid surtte i händad 1,4 mln kilometrhasai pitte. Händ om oigetud čuradushe Päiväižespäi paksumba kaiked päiväižtullein painuden tagut, händan i päiväižtullein saum rippub henegiden massaspäi čudegiš i Päiväižen aktivižusespäi. Äjad meteorad («langenijad tähthad») da niiden regulärižed valud oma händtähthiden augotižlibundanke.
Händtähthad lühüdanke pordonke letas orbitadme koume..kümne Man vot periodižusenke, mugomid om läz 400. Mülüdas Jupiteran, Saturnan, Uranan, Neptunan kundoihe. Oz., tetaban Gallein kometan punondan pord om 75..76 vot, sase Neptunan orbithasai i mülüb sen kundha.
Homaičendad
Kategorii:Päiväižen sistem
Mihailovsk
Mihailovsk (Михайловск) om toponim venäkel'žiš tahondoiš. Se voib znamoita:
Svirsk
thumb|left|250px|Svirskan lidnümbrikon generaline plan (2014) Svirsk (Свирск) om Venäman lidn da lidnümbrik Irkutskan agjan suves. Röunatab Čerömhovon i Usol'jen rajonidenke.
Istorii
Eländpunkt mainitase ezmäižen kerdan kuti Černigovskijan parččom (заимка Черниговская), Födor Černigovskii pani sen alust. Vl 1795 mainitaškanzi Svirskai-küläks (деревня Свирская) manmehiden-eläjiden kanzannimen mödhe. 1930-nzil vozil saudihe raudted Čerömhovospäi varatoitamha ut Angaran metallurgišt tegint arsenan kävutandanke (nügüd' om sauptud, vspäi 2013 puhtastadas mahust). Kätihe Svirskoje-radnikžiloks vn 1939 elokus. Vn 1939 sügüz'kuspäi himižbatarejiden tegim radab. Suren sodan aigan Leningradan akkumulätorine tegim oli evakuiruidud žilho. Radnikžilo sai lidnan statusad vn 1949 16. päiväl kül'mkud, nimitihe Svirsk:aks.
Vll 1961−1967 upotihe lidnan istorišt keskust Bratskan vezivaradimen täutmižen aigan. Vhesai 2005 Svirsk alištui Čerömhovo-lidnan tobmudele.
Svirsk šingotase mecan ümbriradmižel i putegesiden tehmižel, kommunaližen tehnikan pästandal, akkumulätorantegimel i kaivuzmašiništon tehmižel, mugažo Čerömhovon kivihilen vendal jogiportan kal't.
Geografijan andmused
Lidn sijadase Angaran hural randal (Ангар мүрэн, Bratskan vezivaradim), 420 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Irkutskhasai om 107 km suvipäivnouzmha orhal, 143 km avtotedme, 150 km raudtedme (vaiše jügureisad) vai 143 km jogedme. Lähembaine lidn da Transsiban passažirstancii om Čerömhovo 15 km päivlaskmha orhal.
Svirsk om lidnümbrikon üks'jäine eländpunkt.
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 13 650 ristitud. Kaikiš suremb ristitišt oli 23 tuhad eläjid vl 1967.
Ortodoksižen hristanuskondan Jumalanmaman Blagoveššenjan pühäpert' om sauvomas 2000-nziš vozišpäi.
Svirskan elektromehanine tehnikum om professionaližen opendusen aluzkundaks.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Irkutskan agjan lidnad Kategorii:Irkutskan agjan lidnümbrikod
Tuskaroran kel'
thumb|right|250px|Tuskaroran kelen üks' levigandmižavarudespäi [[Pohjoine Karolin-štatas.]] Tuskaroran kel' vai Tuskaror (ičeze nimituz: Skarò˙rə̨ˀ) om üks' irokezižiš kelišpäi, kudambal pagištas tuskaror-rahvahas AÜV:oiš da Kanadas. Pagižijoiden nügüdläine lugu om 11 ristitud vai eskai enamb.
Kirjkel' om latinan kirjamišton pohjal.
Morris
Morris (mugažo anglijan kelel) om levitadud kanzannimi anglijankel'žiš maiš, mugažo toponim Kanadas i AÜV:oiš. Se voib znamoita:
Lermontov
Lermontov om kanzannimi i toponim. Se voib znamoita:
Iridii
thumb|left|200px|Iridijan pallišk
thumb|right|250px|Iridijan spektr Iridii (Ir — iridium latinan kelel) om 77nz' himine element himižiden elementoiden periodižes tabludes. Sen sijaduz om ühesandes gruppas (vanhtunuden klassifikacijan mödhe — kahesanden gruppan laptalagruppas), tabluden kudendes periodas.
Ühthine ümbrikirjutand
Iridijal ei ole ičenašt biologišt rolid. Metalline iridii ei ole toksine.
Fizižed ičendad
Iridii om löumassulatud hobedakaz päličmänendmetall, kova lujas. Iridii om platinan gruppan hüväsuguine metall.
Atommass — 192,217. Ninevuz (normaližiš arvoimižiš) — 22,65 g/sm³. Suladandlämuz — 2719 K (2446 C°). Kehundlämuz — 4403 K (4130 C°).
Kaks' londuselišt izotopad (191Ir — 37,3%, 193Ir — 62,7%) om olmas, sädihe 34 ratud radioaktivišt izotopad 164..199 atommassanke i niiden 32 südäitukušt izomerad. Kaikiš hätkemb om 192m2Ir-izomer 241 vot pol'čihodamiženke.
Himižed ičendad
Lujad korrozijanvastaižed ičendad oma iridijal 2000 Cel'sijan gradushasai. Nece metall jäb reakcijata muiktusidenke mitte taht arvoimižiš, eskai kaikiš vägevidenke (ozutesikš, carin vodkanke). Muigotandmärad: +9..−1 i −3, sidä kesken +3 i +4 tobjimalaz.
Kävutand
Ottas kävutamižhe iridijad elektrotehnikas tobjimalaz, likutimiden sütutamižtohuzil levedali. Se om hüvä katalizator mugažo.
Vl 2009 mail'man saliž oli 3 tonnad, torguzmöndarv — 35 US$ grammas (2012). Pälöudmižsijad sijadasoiš AÜV:oiš, SAT:as, Kanadas da Udel Gvinejal.
Irdkosketused
Kategorii:Himižed elementad kirjamišton mödhe
Mcensk
Mcensk (Мценск) om Venäman lidn da lidnümbrik Orelan agjan pohjoižes. Se om agjan koumanz' lidn eläjiden lugun mödhe, om Mcenskan rajonan administrativižeks keskuseks, ei mülü sihe.
Istorii
Eländpunkt om olmas 1. voz'tuhan keskespäi meiden erad arheologijan andmusiden mödhe. Se mainitase ezmäižen kerdan Nikonan aigkirjas vl 1146 kuti Mcenesk (Mečensk) lidnuz lidnan statusanke. Nimitihe Zušan Mecn- / Mcen- (Мецна / Мцена) ližajogen mödhe. Vl 1238 Batijan sodaväged mureniba lidnad. Alištui Novosilin tobmudele vspäi 1246. Mcensk mülüi Surhe Litvanman ruhtinazkundha vll 1320−1505. Varmitadud järed lidnuz oli olmas 16.-17. voz'sadoil. Sai makundan lidnan statusad vl 1778. Šingotihe torguindal i radonmahtoil (kružavan tehmine). Toižen mail'man sodan aigan Mcensk oli okkupiruidud nacistoil (11. reduku 1941 — 20. heinku 1943) i oli muretud lujas.
Mcensk šingotase kaugedraudan valamižtegimel, kommunaližen avtotehnikan tegimel, vas'ken ühthesuladusiden kompanijal, ühthekeitandan materialiden pästandal, sömtegimištol (lihakombinat, leibänkombinat) i meblin edheotandal.
Geografijan andmused
Lidn sijadase rajonan keskuzpalan pohjoižes, Zuš-jogen alajoksmusen molembil randoil (Зуша 234 km pitte, Okan hura ližajogi), 160 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Vanh lidn om saudud Zušan hural korktal randal, uded rajonan oma jogen oiktal madalal randal. Matkad Orelhasai om 48 km suvipäivlaskmha orhal, 51 km avtotel vai 60 km raudtel. Toižed lähembaižed lidnad oma Bolhov 43 km päivlaskmha-lodeheze orhal vai 50 km avtotedme, i Novosil' 46 km suvipäivnouzmha orhal vai 53 km avtotedme. M2-trassan «Orel — Tul»-avtotekeskust ümbärdab lidnad päivnouzmaspäi, ende läbiti sidä. Mcensk-raudtestancii radab lidnan lodehes «Orel — Tul»-keskustal vspäi 1868.
Mcensk om lidnümbrikon üks'jäine eländpunkt. Lidnümbrikon pind — 20,81 km². Lidn jagase 12 nimitadud mikrorajonaks.
Eläjad
Vl 1897 lidnan ristitišt oli 9 823 eläjad, vl 1939 — 11 480 eläjad. Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 43 222 ristitud. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli enamba 50 tuhad eläjid vll 1996−2001 (50 900 rist. vl 1996). Ortodoksižen hristanuskondan kahesa jumalanpertid i časoun' oma olmas lidnas.
Rahvahad (2010): venälaižed — 96,9%, ukrainalaižed — 1,1%, toižed rahvahad — 2,0%.
Professionaližen opendusen aluzkundad oma Mcenskan agrotehnine licei, Orelan bazine medicinine kolledž — Mcenskan filial i Orelan valdkundaližen universitetan Mcenskan filial.
Galerei
thumb|center|1000px| Lidnan pala vn 2011 elokus
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Orelan agjan lidnad Kategorii:Orelan agjan lidnümbrikod *
Raštvad
thumb|right|250px|«Raštvad», ezimeletaden [[Rublöv Andrei|Andrei Rublövan jumalaine, läz 1410-nded voded]] Raštvad oma üks' hristanuskondan kaikiš surembiš praznikoišpäi (pühänikoišpäi), Iisusan Hristan Marijal Neiččelpäi sündundan oiktastuseks.
Neftejugansk
Neftejugansk (Нефтеюга́нск, Нефтеюганск, nimi paginoiš Jugansk) om Venäman lidn da lidnümbrik Hantin da Mansin avtonomižen ümbrikon keskuzpalan päivnouzmas. Se om ümbrikon koumanz' lidn eläjiden lugun mödhe, mugažo om Neftejuganskan rajonan administrativižeks keskuseks (vspäi 1980, ei mülü sihe).
Raštvad
Praznuičendan dat om erazvuitte: ortodoksižed hristanuskojad i vanhuskolaižed oigetas 25. päiväl tal'vkud julianižen kalendarin mödhe (nüg. 7. viluku), katolikad i protestantad — 25. päiväl tal'vkud grigorianižen kalendarin mödhe (se om järgeline mail'mas), Armenijan apostoline jumalankodikund — 6. päiväl vilukud.
Neftejugansk
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vn 1961 kezakul kuti geologijan tedištelendan radnikoiden žilo. Vodele 1962 löutihe surt kivivoid, i žilo sauvoškanzihe hotkas. Se sai lidnan statusad vn 1967 16. päiväl redukud. Nimi om sätud neniš sanoišpäi: нефть «kivivoi» i «jogi».
Raštvad
Homaičendad
Kategorii:Hristanuskondpraznikad Kategorii:Praznikad kirjamišton mödhe Kategorii:Venäman praznikad
Neftejugansk
Istorii
Neftejugansk šingotase kivivoin samižel («RN-Juganskneftegaz»-edheotand om «Rosneft'»-kompanijan päalajaguz), torviden korrozijanvastaižen ümbriradmižen tegimel, betonantegimel, leibänkombinatal, holitišiden sferal.
Geografijan andmused
Lidn sijadase Ob'-jogen da sen Juganan Ob'-hijaman randoil, 40 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Hanti-Mansiiskhasai om 194 km päivlaskmha orhal vai 239 km avtotedme. Raudtestancii sijadase Pit' Jah-lidnas 39 km suvhe orhal vai 49 km avtol.
Klimat om kontinentaline, tal'v om vilu. Voden keskmäine lämuz om −3,3 C°.
Neftejugansk om lidnümbrikon üks'jäine eländpunkt.
Eläjad
Vn 2010 kaiken Venäman rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 122 855 ristitud. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 127 710 eläjad vl 2019.
Rahvahad (enamba 1 % vl 2010): venälaižed — 63,4 %, totarlaižed — 10,1 %, ukrainalaižed — 5,0 %, baškiralaižed — 2,3 %, azerbaidžanlaižed — 2,2 %, kumikad — 1,4 %, čuvašalaižed — 1,1 %, toižed rahvahad — 7,2 %, rahvahuden ozutandata — 7,3 %.
Ortodoksižen hristanuskondan nell' pühäpertid oma letud lidnas: koume jumalanpertid i pühäpert' vederistmiden täht. Islaman mahallä-mečet' om saudud 1990-nziden voziden keskespäi.
Neftejuganskan politehnine kolledž i Industrialine institut (Jugran valdkundaližen universitetan filial) oma lidnan professionaližen opendusen aluzkundoikš.
Edeline lidnan pämez' om Sergei Degtäröv (reduku 2016 — kül'mku 2021).
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Hantin da Mansin avtonomižen ümbrikon lidnad Kategorii:Hantin da Mansin avtonomižen ümbrikon lidnümbrikod *
Kuzen čomitesed
thumb|right|250px|Kuzen šur kut Raštvoiden jablokan simvol Kuzen čomitesed (paksus mugažo kuzen bobaižed) — šurud, leiktud lumuded da pened kuzed, živatoiden, mehiden (Biblijan personažiden) vai miččiden-ni kaluiden figuruded, kudambil čomitadas Uden voden i Raštvoiden kuzid. Bobaižiden ližaks, voib čomitada kuzed magedusil, fruktoil i pähkmil. Ratud vihm i girländad lämoidenke kävutasoiš paksus.
Čomitadud kuzed oma tetabad 17. voz'sadan ühtendes polespäi, ned oliba Raštvoiden kodiatributaks Saksanmas i Baltijan maiš. Ezmäižed čomitesed oliba koveritomad, pühätihe niid Raštvoiden temale. Ende kävutihe virigzoittud tohuzid tozinägun täht, no se azj kucui lämoipaloid, i 1870-nziden voziden lopus amerikaine Ral'f Morris-telegrafist Uz' Anglii-regionaspäi tariči otta kävutamižhe elektropul'toišpäi varuitomembid elektrižid girländoid tohuziden sijas.
Uden voden kuz' sündui NSTÜ:s vl 1935 kut religijanvastaižen borcuindan satuz, i Viflejeman tähtaz kuden päl kändihe rusttaks tähthaks aniku Moskvan Kremlin čuhundusil.
Honusen südäimine i lähine nägu, pertin irdpol' čomitasoiš Uden voden i Raštvoiden praznuičendale kuzen kartte. Kävutadas eläban kuzen varzid (täuden kuzen sijas paksus), Pakaine-Dedan i Lumineiččen figuruzid.
Mali (znamoičendad)
Mali voib znamoita erazvuiččid tärtusid:
Hag
thumb|left|250px|Lidnan ümbrikoiden sijaduz Hag (Den Haag [dɛnˈɦaˑχ] vai  's-Gravenhage [ˈsxraːvə(n)ˌɦaːɣə] «grafan mec») om Alamaiden lidn da kund valdkundan suvipäivlaskmas. Se om valdkundan koumanz' lidn eläjiden lugun mödhe, Suvigollandii-agjan administrativine keskuz.
Nece om valdkundan faktine pälidn (oficialine — Amsterdam), vspäi 1581 «Generaližed Štatad» (parlament) išttas täs. Monarhan, ohjastusen da parlamentan nügüd'aigaižed rezidencijad sijadasoiš Hagas, mugažo rahvahidenkeskeižed käskuzkundad: ÜRO:n, kriminaline i arbitraž.
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1230 kuti alamalaižen Floris IV-grafan pen' lidnuz. Sauvusiden Binnenhof-kompleks om saudud sen sijas sil-žo 13. voz'sadal tobjimalaz grafan jäl'gnikoil, se om Alamaiden parlamentan, röunantagaižiden azjoiden ministrusen i päministran rezidencijaks. Hot' Hag nägui lidnaks jo vodele 1400, se sai lidnan oiktusid oficialižešti vl 1806, konz valdkund alištui Francijan tobmudele.
Geografijan andmused
Lidn sijadase Pohjoižmeren randal, 1 m ü.m.t. keskmäižel korktusel.
Vspäi 1988 lidn jagase 8 nimitadud territorialižhe ümbrikho (alam. üks'lugu stadsdeel), sijaline ohjastuzkontor om kaikuččes. Ümbrikod alajagasoiš alaümbrikoihe (wijken).
Eläjad
Vl 2010 eläjiden lugu oli 489 271 ristitud. Kaikiš suremb ristitišt oli 606 110 eläjad vl 1960. Lidn mülüb Randstad-aglomeracijha.
Eläjad valdkundan augotižlibundan mödhe (2017): Alamad — 47,3%, Surinam — 8,8%, Turkanma — 7,5%, Marok — 5,9%, Indonezii — 3,4%, Kariban meren sariden alamalaižed — 2,4%, toižed valdkundad — 24,7%.
Transport
Avtobusad da tramvaid oma kundaližeks transportaks lidnan südäimes. Raudtetransport ühtenzoitab valdkundan päivnouzmanke i Bel'gijanke, kaks' päraudtestancijad om saudud.
Rahvahidenkeskeine lendimport (RTM, 1,7 mln passažiroid vl 2017) om ühthine Rotterdam-lidnanke i sijadase 15 km suvipäivnouzmha Hagan keskusespäi. Tehtas reisid Suren Britanijan, Saksanman, Ispanijan i Turkanman lidnoihe, mugažo Evropan erasihe toižihe maihe.
Irdkosketused
Kategorii:Alamaiden lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe *
Raisio
thumb|left|250px|Lidnan rajoniden kart (2007) Raisio (mugažo suomen kelel, Reso; suomen virkand: [ˈrɑisio]) om Suomenman lidn da lidnankund Suvipäivlaskmaine Suomenma-agjas. Se om Turkun lodehline ezilidn, agjan nellänz' lidn eläjiden lugun mödhe üks'toštkümnespäi.
Istorii
Eländpunkt mainitase kirjutadud purtkiš vspäi 1292. Kivižen pühäpertin sauvomine zavodihe läz 1305. vot puižen sijas. Kätihe Raision municipalitetad lidnankundaks vl 1966, se sai lidnan statusad vl 1974.
Geografijan andmused
Lidn sijadase agjan keskuzpalas. Baltijan meren Raisio-lahten rand (Raisionlahti) om lidnankundan suvipäivlaskmas. Raisionjogi jokseb lidnadme (20 km pitte, Raisionjoki, ende Raisajoki) pohjoižespäi suvhe i lankteb merhe kahtes kilometras lodeheze Turkun istorižes keskusespäi. Agjan Turku-keskuz levitase ani suvhe i suvipäivnouzmha Raisiospäi, matkad Turkun keskushesai om 8 km suvipäivnouzmha avtotedme. Turkun lendimport radab 3 km pohjoižpäivnouzmha Raisiospäi. Matkad Hel'sinkihesai om 157 km päivnouzmha-suvipäivnouzmha orhal vai 170 km avtotedme. Toine lähembaine lidn om Naantali ani päivlaskmha.
Vl 2020 lidnankundan ühthine pind — 50,06 km², sidä kesken kuivma 48,76 km², vezi da sokaz ma otiba 0,6 nellikkilometrad, meri — 0,7 km².
Lidnan edeline pämez' om Ari Korhonen (2010−2020).
Eläjad
Vl 1980 eläjiden lugu oli 18 017 ristitud, vl 2010 — 24 427 ristitud (kaikiš suremb ristitišt). Mamankelen mödhe (2016): suomen kel' — 91,8%, ročin kel' — 1,4%, toižed keled — 6,8%.
Professionaližen opendusen aluzkund om torguindškol.
Irdkosketused
Kategorii:Suomenman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Suvipäivlaskmaine Suomenma
Van Džekson
Džekson Van (王嘉爾, Jackson Wang; sünd 28. keväzku 1994, Britanine Honkong) om kitajalaine pajatai, kargaidai da TV-vedai, enzne sportnik-mekatai.
Biografii
Džekson om sündnu Honkong-lidnha (nüg. Kitain pala), sportnikoiden kanzha. Edel pajatandoid Džekson oli Honkongan ühthižjoukus, oli otnu vägestusid. Sirdi Seulha vl 2011. Vspäi 2014 om GOT7-muzikgruppan ühtnijan.
Irdkosketused
Kategorii:GOT7 Kategorii:Kitain TV-vedajad Kategorii:Suvikorejan TV-vedajad Kategorii:Kitain pajatajad Kategorii:Suvikorejan pajatajad Kategorii:Mekatajad Kategorii:Pajatajad kirjamišton mödhe Kategorii:TV-vedajad kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe Kategorii:Sündnuded Honkongha
Babuškinan nimed žilo
Babuškinan nimed žilo (Село́ и́мени Ба́бушкина, sijaline paginnimi om muite Бабушкино) om Venäman žilo Vologdan agjan päivnouzmaižes palas. Se om Babuškinan rajonan administrativine keskuz da kaikiš suremb eländpunkt, mugažo Babuškinskoje-küläkundan keskuz.
Istorii
Eländpunkt mainitase ezmäižen kerdan vl 1399, nimitihe Ledengskoje-žiloks jogen mödhe vhesai 1941. Šingotihe keitandsolan samižel manaluižespäi vajehtujanke satusenke, lähižen Tot'man kartte. Vn 1941 25. päiväl keväz'kud udesnimitihe žilod nügüdläižikš sijaližen Ivan Babuškin-revolücioneran kanzannimen mödhe.
Municipaline «Babuškinskoje»-ühtnik om olmas vspäi 2006. Küläkund mülütab 18 eländpunktad žilon ližaks, sidä kesken kaks' žilod i 16 küläd.
Babuškinan nimed žilo šingotase valdkundaližil holitišil, mecan ümbriradajil edheotandoil, sildoiden sauvondan edheotandal i «Ledengsk»-sanatorijal.
Geografijan andmused
Žilo sijadase rajonan päivlaskmas, Leden'g-jogen oiktal randal tobjimalaz (Леденьга 57 km pitte, Suhonan oiged ližajogi). Matkad agjan Vologd-pälidnhasai om 192 kilometrad päivlaskmha-suvipäivlaskmha orhal vai 241 km avtotedme. Lähembaine lidn om Tot'm 32 kilometrad lodeheze orhal vai 35 km avtotedme.
Klimat om ven. Voden keskmäine lämuz om +2,6 C°, kezakun-elokun +15..+18 C°, tal'vkun-uhokun −10..−12 C°.
«Tot'm — Nikol'sk»-avtote läbitab žilod. Küläkundan pind om 1500,15 km² (edel 2016. vot oli 919,93 km² Demjanovskoje-küläkundata).
Eläjad
Vn 2002 Venäman rahvahanlugemižen mödhe žilon eläjiden lugu oli 4 105 ristitud, heišpäi kirjutihe 98 % venälaižikš. Vl 2010 kaik 4 017 ristitud elihe žilos. Kaikiš suremb žilon ristitišt oli 4 487 eläjad vl 1989, no žilon pen' pala oli anttud lähižhe Jurmang-žilho ani pohjoižes vl 2000. Vl 2021 kaik 4 724 ristitud elihe küläkundas (4503 rist. vl 2011, 4423 rist. vl 2016, 4881 rist. vl 2017). Rajonan ristitišton koumandez eläb žilos.
Ortodoksižen hristanuskondan Sündun Ristan oiktoiden puiden augotižlibundan jumalanpert' (1793) om avaitud žilos.
Nened büdžetižed aluzkundad oma žilos dai kaikes küläkundas: rajonan läžundkodi, koume medpunktad, kaks' školad, kaks' päivkodid, koume počtan palakundad, rajonan kul'turkeskuz, nell' kirjištod, žilon istorijan i Ivan Babuškinan muzei, lapsiden muzikškol, armotomiden lapsiden kodi.
Irdkosketused
Kategorii:Vologdan agjan žilod Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe *
Kapur Šahid
Šahid Kapur (शाहिद कपूर, Shahid Kapoor [ʃaːɦɪd̪ kəˈpuːr]; sünd. 25. uhoku 1981, Deli, Indii) om indijalaine Bollivudan akt'or.
Biografii
Openui karguiden akademijas kaks' vot. Ühtni reklaman rolikoihe i muzikklipoihe, radoi režissöran abunikan TV-serialoiden tehmižes. Sai ezmäižeks pärolid vn 2003 «Mitte se om — armastuz»-fil'mas i edesti sidä hüvin.
Kanz
Vspäi 2015 om nainu, Mira Radžput om hänen ak. Vl 2016 Šahid kändihe tataks, Miša-tütär om sündnu.
Irdkosketused
Kategorii:Indijan akt'orad Kategorii:Akt'orad kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe Kategorii:Sündnuded Udhe Delihe
Piterin aglomeracii
Piterin aglomeracii (Санкт-Петербургская агломерация) om monocentrine lidnaglomeracii, kudamb om formiruinus Piteriš ümbri. Aglomeracijha mülüdas Piterin territorii kogonaz i Leningradan agjan territorijan pala. Se levigandeb läz 50 kilometraks Piterin keskusespäi. Piter-lidnan järghine pertišt om südäitukuks.
Aglomeracijan ristitišt om läz 5,9 mln mehid (2015), pind — 11,6 tuhad km². Heišpäi 5 mln ristituid elädas Piteriš i läz 1 mln oma lähižiden ezilidnoiden eläjad. Nece om Venäman kahtenz' surtte lidnaglomeracii Moskvan aglomeracijan jäl'ghe.
Erištadas kaks' ezilidnoiden vöd: ezmäine (1 mln) — erigoittud Piter-lidnan pertištospäi sen regionan rajonad i Leningradan agjan lähižed lidnad (Gatčin, Lomonosov), toine (pol'millionad) — Leningradan agjan toižed lähižed rajonad da lidnad.
Transportsidod aglomeracijan keskes oma ezilidnelekrojonused, avtobusad i kommertižed maršrutlikkuimed. Aglomeracijan aktivine šingotez jätkustub, Rengazavtoten ümbri Piteriš sauvond kändihe znamasižeks stimulaks sen täht.
Abhazii
Geografijan andmused
Mustmeren rand 210 km pitte om tazovaldkundan suvipäivlaskmas. Kaik joged oma lühüdad i mülüdas sen meren basseinha. Kaikiš lühüdamb mail'mas Reprua-jogi jokseb Abhazijas, se om 18 metrad pitte. Röunjoged oma Psou i Ingur.
Pind om 8 665 km², Kavkazan Päižen mägisel'gan suvipautked ottas koume nelländest. Region röunatab Venämanke pohjoižes i pohjoižpäivnouzmas (Krasnodaran rand i Karačajan da Čerkesijan Tazovaldkund). Gruzijan Samegrelo- i Zemo-Svaneti-agjad levitasoiš suvipäivnouzmha i suvhe.
Klimat om subtropine mererandištol i mägipautkil 400 metrhasai ü.m.t. kortte.
Eläjad
Vn 2011 rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 240,705 ristitud. Vn 1989 nevondkundaližen rahvahanlugemižen mödhe ristitišt oli 525 061 eläjad.
Abhazijan Tazovaldkundan edeline prezident om Raul' Hadžimba (25.09.2014—). Edeline päministr om Beslan Barcic (05.08.2016—).
Homaičendad
Kategorii:Valdkundad palahiženke tundištusenke
Pomon
Pomon om toponim, libub rimalaižiden frukt- da pähkimpuiden Pomona-jumalnaižen nimespäi. Se voib znamoita:
Žukova Ol'ga
Ol'ga Jurjevna Žukova (Ольга Юрьевна Жукова, om sündnu 19. tal'vkud vodel 1978 Kurb-külähä vepsläižkanzha, Leningradan agj, Venäman NFST, NSTÜ) om runoilii, kändai kelišpäi, filologian tedokandidat, vepsän kelen opendai.
Školan jäl'ghe openzihe Petroskoin universitetas, sen Baltijanmeren-suomalaižiden keliden tedokundal. Radab siš vepsän kelen opendajan vspäi 2001.
Ol'ga Žukova om Vepsän kul'tursebran aktivist. Hänen sarnad, sanutesed, pajod da runod vepsän kelel paindihe Kodima-lehteses da Kipinä-kulehteses, runokogomusiš, Verez tullei-al'manahas. Vodel 2011 Ol'ga Žukovan «Mäthudel»-kirj tuli eloho. Siš om paindud vepsänkeližid runoid da pajoid lapsiden täht.
Publikoitud sädused
Kategorii:Vepsän runokirjutajad Kategorii:Venäman runokirjutajad Kategorii:Runokirjutajad kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe Kategorii:Sündnuded Kurbha Kategorii:Sündnuded vl 1978
Uz' Devätkino
thumb|left|250 px|Uz' Devätkino (2010, semendku) Uz' Devätkino (деревня Новое Девяткино, Uusi Miina) om külä Leningradan agjan Vsevoložskan rajonan päivlaskmas. Mülüb Piterin aglomeracijha sen pohjoižpäivnouzmas.
Mogoč
Mogoč (Мого́ча) om Venäman lidn da lidnankund Baikalantagaižen randan pohjoižpäivnouzmas. Se om Mogočan rajonan administrativine keskuz.
C
<div style="float:right; margin: 0 0 0.2em 0.2em; padding: 0.2em 0.6em; font-size: 350%; line-height: 1.1em; background-color: #ddddff; border: 1px solid #aaaaff;"> Cc C (c) («ce») om latinan kirjamišton koumanz' kirjam.
Uz' Devätkino
Külä om Uden Devätkinon küläkundan administrativine keskuz i üks'jäine eländpunkt.
Mogoč
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1910 žiloks raudtestancijanno sauvomha Transsiban Amuran raudted. Stancii om avaitud vspäi 1914, nimitihe jogen mödhe. Gidronim libui evenkan kelen mongoči-nimitusespäi: evenkalaižiden mongo-heim i či-suffiks «kenen». Žilo šingotihe kuldan samižel, i vl 1950 sai lidnan statusad.
Sasik
Sasik voib znamoita:
Mogoč
Geografijan andmused
Lidn sijadase Amazaran mägisel'gan ezimägištol, 620 m ü.m.t. keskmäižel korktusel, Mogoč-jogen lanktendan sijas Amazar-jogehe (Amuran hurapol'ne bassein). Matkad Čithasai om 460 km suvipäivlaskmha orhal vai 585 km «Amur»-avtotedme (R-297). Lähembaižed lidnad oma Skovorodino (Amuran agj) 275 km päivnouzmha orhal vai 345 km «Amur»-avtotedme i Sretensk 215 km suvipäivlaskmha orhal vai 470 km avtol.
Klimat om terav kontinentaline mussonižen pirdoidenke, tal'v om kuiv vilu. Voden keskmäine lämuz om −5,1 C°, kezakun-elokun +14..+17 C°, tal'vkun-uhokun −24..−29 C°. Ekstremumad oma −51,7 C° i +37,6 C°. Paneb sadegid 433 mm vodes, enamba kezakus-elokus (83..110 mm kus), vähemba kül'mkus-keväz'kus (29 mm pordos).
Čaldonk-žilo (село Чалдонка, 284 rist. vl 2010) i koume pen't žilod raudtestancijanno mülüdas lidnankundha Mogočan ližaks. Lidnankundan pind — 69,38 km².
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 13 258 ristitud, lidnankundan — 13 652 ristitud, rajonan viž ühesandest. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli vll 1970−1992, enamba 17 tuh. eläjid (17 884 ristitud vl 1970). Vl 2017 kaik 13 442 ristitud elihe i 13 785 ristitud kaikes lidnankundas.
Ortodoksižen hristanuskondan Raštvoiden jumalanpert' om pühästadud vl 2014.
Professionaližen opendusen aluzkundad ratas lähembaižiš lidnoiš.
Edeline lidnankundan pämez' om Jevgenii Krasnov (tal'vku 2011 — sügüz'ku 2019).
Uz' Devätkino
Istorii
Nügüdläižen eländpunktan aluz om pandud vl 1888 sirtud eläjil-inkeriläižil lähižes Devätkino-küläspäi.
Uz' Devätkino šingotaškanzihe Leningradan metalližen tegimen «Turboatomgaz»-tegimištlavudel, se om saudud i radab vspäi 1977. Toižed järedad edheotandad oma Pohjoine LEK i murdonümbriradai tegim. Äi eläjid ratas Piteriš.
Geografijan andmused
Külä sijadase ani pohjoižhe Piter-regionaspäi. Matkad rajonan Vsevoložsk-keskushesai om 10 km päivnouzmha-suvipäivnouzmha orhal vai 21 km avtotedme. Toine lähembaine lidn om Murino ani suvipäivnouzmha.
Eläjad
Külän eziauguižed eläjad oliba deportiruidud vl 1942.
Vl 2010 külän eläjiden lugu oli 10 978 ristitud. Kaik 19 603 ristitud elihe küläs vl 2019. Nece om kaikiš suremb külähine eländpunkt Leningradan agjas. Kaikiš suremb ristitišt om nügüd'.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman küläd Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Vsevoložskan rajon
C
Om 3. kirjam vepsän kirjamištos, lugetas [cee].
Libub grekižen kirjamišton gamma-kirjamespäi. Latinine G-kirjam om saudud C-kirjamen alusel 3. voz'sadal EME.
Malgobek
Malgobek (Малгобе́к, МагӀалбике) om Venäman lidn da lidnümbrik Ingušetijan Tazovaldkundan lodehes. Om Malgobekan rajonan administrativižeks keskuseks, ei mülü rajonha. Vn 2007 redukuspäi om Venälaižen Federacijan sodahoštusen lidnaks.
C
Znamoičeb tedos: hil'nik, vauktusen piguz, muzikaline do-not, C-vitamin.
Malgobek
Istorii
Nügüdläižen eländpunktan aluz om pandud vl 1934, Voznesenskoje-külä kändihe Malgobek-radnikžiloks samha kivivoid. Vspäi 1939 se om lidnan statusanke.
C
Homaičendad
Kategorii:Latinan kirjamed
Malgobek
Istorii
Malgobek šingotase kivivoin samižen edheotandal, lämuzdiodižiden lampoiden tegimel i sömtegimištol (leibtegim, jauhkombinat). Nevondkundaližen aigan savičuntegim radoi mugažo.
Londuz
thumb|right|250px|Klimovkan uit ([[Kirovan agj, Venäma)]] Londuz om Mirun materialine mail'm, faktižikš — naturaližiden tedoiden opendan päobjekt. Elon fenomen om olmas vaiše Mal i tedoidase eriži fizižes mail'maspäi.
Malgobek
Geografijan andmused
Lidn sijadase Alhančurt-alangištos, 409 m keskmäižel korktusel valdmeren pindan päl. Om ümbärtud mägil: Terekan mägisel'g om pohjoižes, Sunžan mägisel'g om severziš-se kilometriš lidnaspäi suvhe. Matkad Magashasai om 40 km suvipäivnouzmha orhal. Alhančurtan kanalan päivlaskmaine sarak jokseb pidust' lidnan röunad suvipäivnouzmas.
Londuz
Tärtusen šingotez
Amuižen Grekanman filosofad sädiba londusen konceptad. Severz'-se voz'sadoid tagaz nügüd'aigaine tedometod sündui, i londuz kändihe siš passivižeks realižuseks, kudamb eläb vajehtamatomiden üleižiden käskusiden mödhe. Industrialižen revolücijan aigaspäi «londuz»-termin kävutase znamoičemha koskmatont ümbrištod, londuseližen elämižümbrišton tärtuses (kaik, miše jäi ümbriradmižeta ristituil). Mugažo londuz mainitase geologijha sidoden.
Malgobek
Geografijan andmused
Malgobek om ümbrikon üks'jäine eländpunkt. Kaik nevondkundaližed žilod ümbri lidnas oma hudrad kivivoin samižen da reduvaluiden tagut, pidab sirta niiden eläjid lidnha.
Eläjad
Vn 2010 kaiken Venäman rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 31 018 ristitud. Vl 2017 lidnan ristitišt oli 36 870 eläjad. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 55 200 eläjid vl 2000 (lühüdaks aigaks).
Londuz
Ümbrikirjutand
Londusen päine eriližuz om cikline šingotez. Sen aigan nouzendan processad vajehtadas vitkostust hilläšti, kazvandad fazaspäi unen fazaha. Elon olend valatoitab Maha lujas, oz., toižeti planetan atmosferan mülündan. Londuseližed sistemad sadas tazoolendad. Atmosfer i veden olemine oma kaikiš znamasižembad faktorad ekosisteman täht Man pindanno.
Erištadas nenid londusen car'kundoid londusentedos: mineraline (elämatoi londuz), kazmused, živatad (vn 1735 Karl Linnein jagand), protistad (Ernst Genrih Gekkel', 1866), mahused (Vasilii Dokučaev, 1883), sened da babukad (Robert Uitteker, 1969), arhejad (1977), bakterijad.
Ekosistemad
Ekosistemoiden päižed komponentad oma mahuz, vezi, eläbad olijad, atmosfer i päiväižen vauktuz. Ekosistem om dinamine, vajehtase kaikenaigašti, sen struktur i mülünd märičese ümbrišton faktoroil. Todesižikš londuseline ekosistem, koskmatoi londuz, jäb vaiše tahondoiš ristitun olendata, sätas kel'dtahoid sen täht.
Ekologii tedoidab eläbiden organizmoiden ičekeskeižid tegoid ümbrištonke.
Malgobek
Eläjad
Rahvahad (enamba 0,4% vl 2010): ingušad — 89,7%, čečenalaižed — 6,6%, venälaižed — 1,6%, turkad — 1,0%, toižed rahvahad — 0,4%, rahvahuden ozutandata — 0,7%.
Ingušan Islamine universitet Hamathan-Hadži Barzievan nimed, sen kolledž i privatine Pohjoižkazvkazan sarakoidenkeskeine kolledž (vspäi 2022) oma lidnan professionaližen opendusen aluzkundoikš.
Edeližed Lidnan Administracijan pämehed (municipaližen ühtnikan pämehed) oma Suleiman Egiev (kül'mku 2018 — sügüz'ku 2019) i Šarpudin Mamilov (Шарпудин Мамилов, tal'vku 2016 — kül'mku 2018). Lidnan Nevondkundan ezimez' om Usman Jevloev vn 2016 tal'vkuspäi. Edeline Nevondkundan ezimez' om Šarpudin Mamilov (2013−2016).
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Ingušetijan Tazovaldkundan lidnad Kategorii:Ingušetijan Tazovaldkundan lidnümbrikod *
Aleksandrovsk
Aleksandrovsk voib znamoita:
Beinbridž
Beinbridž (Bainbridge) voib znamoita:
Monterrei
Monterrei (Monterrey [monteˈrei]) om Meksikan lidn valdkundan pohjoižpäivnouzmas. Se om Nuevo Leon-štatan administrativine keskuz da kaikiš suremb lidn.
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1596 ispanijalaižil sirdanuzil mehil, om nimitadud Ispanijan penen Monterrei-lidnan mödhe (nüg. Portugalijan pohjoižröunanno). Kolonialižen aigan eländpunktan ristitišt oli severz'-se sadad eläjid. Ripmatomuden sandan jäl'ghe lidn ozutihe tarbhaižeks sidokeskuseks AÜV:oiden Tehasan lidnoidenke i Mehikonke.
Monterrei šingotase raudan metallurgijal, sauvondmaterialiden tehmižel (sidä kesken cement — Cemex, koumanz' mail'mas), kivivoinhimijal, sömtegimištol (olud, limonadan FEMSA-kompanijan päfater, kukuruzjauh) i avtopaloiden pästandal.
Geografijan andmused
Lidn sijadase štatan keskuzpalan päivlaskmas, 540 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Om korktoid mägid ani suvipäivlaskmha i pohjoižhe lidnaspäi. Santa-Katarin-jogi (Santa Catarina) läbitab lidnad, sid' sen päivnouzmaižid ezilidnoid, i lankteb San Huan-jogehe huralpäi (Rio Granden oigedpol'ne bassein). El'-Kučil'jo-padosein sädab vezivaradimen San Huan-jogel, veden purde Monterrein täht.
Matkad Mehikohosai om 700 km suvhe orhal vai 910 km avtotedme.
Eläjad
Vl 2010 lidnan eläjiden lugu oli 1 130 960 ristitud, lidnaglomeracijan — 4,1 mln ristituid (koumanz' surtte valdkundas, štatan 85%).
Transport
Avtobusad, kiruhavtobusad (Ecovia) da taksid oma kundaližeks transportaks. Vspäi 1991 metropoliten radab lidnas, se om kebn tobjimalaz (2 jonod, 31 stancijad, 32 km raudted). Panamerikaine avtote läbitab lidnad. Raudteühtenzoituz radab vaiše jüguiden täht.
Rahvahidenkeskeine Mariano Eskobedo-jenaralan nimel nimitadud lendimport (MTY, 9,7 mln passažiroid vl 2017) sijadase 20 km pohjoižpäivnouzmha orhal lidnan keskusespäi Apodak-ezilidnan taga, matkad avtotedme 32 km. Tehtas reisid AÜV:oiden äjihe lidnoihe i Keskuzamerikan maihe, mugažo Meksikan äjihe lidnoihe. Toine pen' privatine Pohjoine lendimport (isp. del Norte, NTR) sijadase pohjoižes ezilidnas.
Irdkosketused
Kategorii:Meksikan lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe *
Viruen
thumb|right|250px|Jogi [[Viruanval'|Viruanvališ]] Viruen (Viroin, vallon.: Virwin) om jogi Bel'gijas da Francijas. Maas-jogen hura ližajogi.
Piduz om läz 22 kilometrad. Basseinan pind — 593 km².
Jogi sädase Ardenniden pautkil 149 m ü.m.t., O-Blanš- i O-Nuar-jogiden ühthejoksmusel. Jokseb Bel'gijadme 18 km, sid' Francijadme nell' kilometrad. Lankteb Maas-jogehe 108 m ü.m.t. korktusel.
Homaičendad
Kategorii:Maas Kategorii:Joged kirjamišton mödhe Kategorii:Bel'gijan joged Kategorii:Francijan joged
Teraz
thumb|right|250px|Lehtezterasen turuškad thumb|right|250px|Terazprofil' Teraz, se-žo teraraud, om raudan ühthesuladuz hil'nikanke da toižidenke elementoidenke. Mülütab raudan 45 % da sen enamba, hil'nikan 0,02..2,14 procentad.
Terasen tegii sarak om raudan metallurgii sen terasenvalamižtehmiženke. Ümbriratas sadud terast ezmäižen kerdan vanundpuil.
Kävutadas terasid avtosauvomižes, sauvondas, mašinansauvomižes (resorad, amortizatorad, vägipunotišed), ladimensauvomižes (elastižed elementad: membranad, punotišed, relen lapačud, sil'fonad).
Istorii
Anglijalaine Gentsman-inžener tegi meles valadud terasen tehnologijad, i se liči Evropan kontinentha 19. voz'sadan augotišes Fridrih Krupp-edheotajan abul. Vspäi 1854 tehtihe terasespäi artillerijad kerduzmahtol (Armstrongan juraižim). Tegeškatihe tankan somust terasespäi 20. voz'sadal. Avaros levitadud šlömad terasespäi oma Ezmäižen mail'man sodan aigaspäi, ned oliba tetabad Germanijan armijas kuti stahlhelmad.
Homaičendad
Kategorii:Sauvondmaterialad Kategorii:Raudan ühthesuladused
Alajärvi
Alajärvi (mugažo suomen i ročin kelil) om Suomenman lidn da lidnankund valdkundan päivlaskmas. Se om Suvipohjanma-agjan seičemenz' lidn kahesaspäi eläjiden lugun mödhe. Om Järviseuru-alaagjan üks'jäižeks lidnaks.
Istorii
Alajärven erigoittud kundan aluz om pandud vl 1868. Se sai lidnan statusad (suom. kaupunki) vl 1986. Vspäi 2009 enzne Lehtimäkin municipalitet (oli olmas vspäi 1866) mülüb lidnha.
Alajärvi šingotase sauvondmaterialiden tehmižel (klejatud brus i strubad, alüminiiprofil', ocseiniden panelid), ratud heinän (turbhan) edheotandal i turizmal.
Geografijan andmused
Lidn sijadase agjan pohjoižpäivnouzmas, ühtennimižen järven (11 km²) päivlaskmaižel randal. Kurejogi (Kurejoki 19 km pitte) lähteb järvespäi lidnan suves, se jokseb lähižennoks Lappajärvennoks (145 km²) 10 km lodeheze-pohjoižhe lidnaspäi. Matkad lidnaspäi agjan Seinjogi-keskushesai om 52 km päivlaskmha-suvipäivlaskmha orhal vai 65 km avtotedme. Lähembaine lidn om Lapua 37 km päivlaskmha orhal vai 42 km avtotedme. «Vas — Viitasaari»-avtotekeskust läbitab lidnan keskuzfartaliden pohjošt.
Vl 2018 lidnan ühthine pind oli 1056,75 km², sidä kesken kuivma 1008,83 km², sokaz ma oti 47,92 nellikkilometrad.
Kaik 1 lidnrajon i 32 küläd mülüdas lidnankundha.
Eläjad
Vl 1980 territorijan eläjiden lugu oli 11 089 ristitud. Kaikiš suremb ristitišt oli 11 963 eläjad vl 1990. Rahvahantiheduz om 9,49 rist./km² (2019).
Mamankelen mödhe (2016): suomen kel' — 97,9%, ročin kel' — 0,1%, toižed keled — 2,0%.
Kalevi Moisio radoi edeližel lidnanpämehel vll 1986−2012.
Irdkosketused
Kategorii:Suomenman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Suvipohjanma
Phen'jan
thumb|left|250px|Lidnan fotokuva Man kaimdajaspäi vn 2007 elokus Phen'jan (Phönjan, Pjongjan) vai Pčönnän (평양 / 平壤 Pyŏngyang [pʰjʌŋjaŋ] «avar ma», «kodikaz tahond») om KRDT:n pälidn, kaikiš järedamb lidn da kul'turkeskuz.
Kizil (znamoičendad)
Kizil voib znamoita:
Phen'jan
Istorii
Legendan mödhe, eländpunktan aluz om pandud vl 2334 EME kuti Vangomson (왕검성 / 王儉城). Se mainitase ezmäižen kerdan Kitain purtkiš kuti amuižen korejižen Kočoson-valdkundan pälidn. Kitain Han'-dinastii anasti valdkundad vl 108 EME i pani severzid-se sodaümbrikoid siš. Nannan-ümbrikon (락랑국) keskuz sijazihe läz nügüdläšt Phen'janad. Kogurö-vankund anasti tahondad vl 313 i pani lidnad pälidnaks vl 427. Japonižen tobmuden aigan (1910−1945) nimitihe lidnad Heidzö (平壌), lugetihe ijeroglifoid japonaks.
Vspäi 1946 om tazostadud provincijha lidn, oiktanke alištusenke valdkundan tobmudele.
Geografijan andmused
Lidn sijadase Tedongan-jogen da sen oiktan Pothongan-ližajogen randoil, 29 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Lidnfartaloiden territorii otab 315 km². Phen'janan avanport om Nampho 40 km suvipäivlaskmha orhal Tedonan jogensun da Pakuižen meren randoil.
Klimat om mussonine kaks'sezonine. Heinkun-elokun lämuz om +24,5 C°, vilukun — −6 C°, voden keskmäine lämuz om +10,6 C°. Paneb sadegid 933 mm vodes, vihm sezon oleskeleb heinkus-elokus (202..268 mm kus), kuiv sezon — tal'vku-keväz'ku (11..27 mm kus). Lämuden absolütine minimum — −26,5 C°, voib panda lujid pakaižid kaiken tal'ven aigan.
Phen'jan jagase 19 ümbrikho (구역 kujok) da 1 makundha (군 kun). Röunatab Hvanhe Pukto-provincijanke suves i Phönan Namdo-provincijanke pohjoižes.
Eläjad
Vn 2008 rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 3 255 288 ristitud. Enamba 4 mln ristituid elädas ezilidnoidenke.
Transport
Trolleibusad da tramvaid oma kundaližeks transportaks lidnas. Vspäi 1973 metropoliten radab (2 jonod, 16 stancijad, 22 km raudted).
Oulu
Oulu (mugažo suomen kelel, Uleåborg) om Suomenman videnz' surtte lidn, Pohjoižpohjanma-provincijan pälidn.
Se om Pohjoižen Skandinavijan kaikiš suremb lidn, kaikiš amuižemb lidn Suomenman pohjoižes, järed tedokeskuz.
Istorii
Vl 1377 ezmäine eländpunkt mainitase nügüd'aigaižen lidnan territorijas, om kirjutadud Uz'lidnan aigkirjas kuti karjalaižiden lidnuz Ovl-jogen randal (новый городок на Овле-реце).
Nügüdläižen eländpunktan aluz om pandud vn 1605 8. päiväl sulakud kuti ročin lidnuz. Se sai lidnan statusad vl 1610.
Vl 1822 sur' lämoipalo oli tehnus lidnas.
Oulun ižandusen päsarakod oma sauvond, bumagan tegmine (Stora Enso), elektrotehnine sarak (Nokia), turizm (sidä kesken rahvahidenkeskeine turizm opendamha). «Toppila»-lämuzelektrostancii sijadase lidnan ühtennimižes rajonas, radab turbhal.
Geografijan andmused
Klimat om subarktine Baltijan meren. Vilukun keskmäine lämuz om −9,6 C°, heinkun — +16,5 C°, vodenkeskeine +2,7 C°. Paneb sadegid 477 mm vodes, enamba kaiked — heinkus-elokus. Läz ei olele päipaštod tal'vel (8..28 časud kus).
Oulu jagase 23 kundha, ned alajagasoiš 106 lidnrajonha (ümbrikho).
Eläjad
Vl 1980 lidnan da sen ümbrišton eläjiden lugu oli 121 809 ristitud. Kaikiš suremb ristitišt om nügüd'. Lüteranižen hristanuskondan kaks' päjumalanpertid, seičeme jumalanpertid i kapell oma olmas lidnas.
Rahvahad (ezmäižen kodikelen mödhe, 2014): suomalaižed — 96,4%, ročilaižed — 0,2%, saamalaižed — 0,1%, toižed rahvahad — 3,3%.
Gerzmava Hibla
Hibla Levarsovna Gerzmava (Хьыбла Леуарса-иҧҳа Гьырзмаа, Хибла Леварсовна Герзмава; sünd. 6. viluku 1970, Picund, Abhazijan ANST, Gruzijan NST, NSTÜ) om abhazijalaine da venämalaine operpajatai (soprano). Venälaižen Federacijan rahvahan artist (2012). Venälaižen Federacijan valdkundpremijan laureat (2021).
Oulu
Eläjad
Kaks' üläopendusen aluzkundad om lidnas: Oulun universitet i Oulun sättutoitud tedoiden universitet.
Transport
Avtobusad oma kundaližeks transportaks, avtod i velosipedad — personaližeks transportaks lidnan südäimes.
Gerzmava Hibla
Irdkosketused
Kategorii:Abhazijan pajatajad Kategorii:Venäman pajatajad Kategorii:Pajatajad kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe Kategorii:Sündnuded Gruzijha
Oulu
Transport
Nell' valdmad om saudud meriportas, ned oma erazvuiččen tipan jüguiden täht. Meriport om üks' kaikiš kävutadud Botnižen lahten randištol.