cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Evrejan kel'
Pagižijoiden lugu om läz 9 millionad ristituid, heišpäi 5 mln elädas Izrailiš (2016). Kävutase evrejan kundoiš mail'madme.
Istorii
Ivritan amuine form (amuiževrejan kel') om judaizman veroline i pühä kel'. Se kändihe erigoittud keleks 13.-7. voz'sadoil EME, om kaičenus äi kirjutadud dokumentoid, niišpäi päižed oma jumalanradnikoičendan kirjad (Toran i Biblijan palad). Zavotten 2. voz'sadaspäi meiden erad amuine ivrit jäi jumalanradnikoičendan keleks päpaloin. Evrejalaižed pagižiba verhil kelil kahesatoštkümne voz'sadad. Keskaigan evrejan kelen severz'-se sijaližid formid om šingotanus Evropas.
Nügüd'aigaine evrejan kel' om udessündutadud i adaptiruidud Izrail'-valdkundan oficialižeks da paginkeleks 20. voz'sadal. Kelen reguliruindorganizacii om Ivrit-kelen akademii (‏הָאָקָדֶמְיָה לַלָּשׁוֹן הָעִבְרִית‏‎ ha-Akademia la-lašon ha-ivrit), sijadase Jerusalimas, om sätud vl 1953 parlamentan käskusen mödhe.
Homaičendad
Kategorii:Afroazijalaižed keled Kategorii:Keled i dialektad kirjamišton mödhe Kategorii:Izrailin keled
Porečenkov Mihail
Mihail Jevgen'jevič Porečenkov (Михаил Евгеньевич Пореченков; sünd. 2. keväz'ku 1969, Leningrad (nüg. Piter), Venäman NFST, NSTÜ) om venämalaine kinon i teatran akt'or da TV-vedai. Venäman rahvahan artist (2019), Venäman arvostadud artist (2006), «Kuldaline mask»-premijan laureat (1996).
Biografii
Porečenkovan aigaline laps'aig mäni Pskovan agjas. Openui Piterin i Varšavan školoiš. Vll 1986−1990 openui Tallidnan sodapolitižes sauvondan üläškolas. Mez' om Piterin teatrčomamahton valdkundaližen akademijan pästnik vspäi 1996 (nüg. Venäman lavastuzčomamahtoiden valdkundaline institut). Vspäi 1994 vändi rolid enamba mi 80 fil'mas i TV-serialas.
Dagestanan Lämoid
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1914 sauvomha stöklantegint sijaližel torhudel — kvarcletkel. Oli saudud tošti Rahvahanikoiden sodan jäl'ghe, radaškanzi vl 1926 sijaližel londuseližel gazal, kudamban spontanižed tulendad man pindale andoiba žilole nimed. Vl 1990 žilo sai lidnan statusad.
Dagestanan Lämoid-lidn šingotase järedal stöklantegimel, pörutügitegimel, savičuntegimel, mugažo kouranfabrik i vintegim ratas.
Geografijan andmused
Lidn sijadase Suren Kavkazan ezimägištol, 35 m keskmäižel korktusel valdmeren pindan päl. Matkad Kaspijhasai om nell' kilometrad pohjoižpäivnouzmha, Mahačkalhasai — 120 km lodeheze. Lähembaine lidn om Derbent 10 km suvipäivnouzmha.
Dagestanan Lämoid oma lidnümbrikon üks'jäine eländpunkt.
Eläjad
Vn 2010 kaiken Venäman rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 27 923 ristitud. Kaikiš suremb ristitišt om nügüd'.
Rahvahad (enamba 1% vl 2010): tabasaranalaižed — 46,2%, azerbaidžanlaižed — 23,1%, lezginalaižed — 17,8%, darginalaižed — 6,6%, agulalažed — 3,1%, venälaižed — 1,1%, toižed rahvahad — 1,8%, rahvahuden ozutandata — 0,3%.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Dagestanan Tazovaldkundan lidnad Kategorii:Dagestanan Tazovaldkundan lidnümbrikod
Moik (jogi)
thumb|right|250px|Moik-jogi vn 2015 semendkus, nägu [[Pevčeskii-sildaspäi.]] Moik (Мойка) om Venäman jogi Piterin keskuzpalas. Nevan del'tan pala, sen suvine (hura) vezivalu, Fontank-jogen oiged hijam, lankteb Surhe Nevha.
Piduz — 4,67 km, leveduz — 40 metrhasai, kaikiš lujemb süvüz — 3,2 m. Vižtoštkümne sildad ühtenzoittas jogen randoid. Moikan randird om saudud jogen randoiden kaikel pidusel.
Jogi oli olmas edel Piterin alusenpanendad völ, znamoitihe Ročinman kartoil. Moikan istorine Mja-nimituz (Мья) oli oficialine vhesai 1797, libui ižoran kelen muja-sanaspäi «muda», «redukaz». Kožui venän el'gendusenke nügüdläine nimituz mainitase vspäi 1726.
Homaičendad
Kategorii:Neva Kategorii:Piterin joged i kanalad Kategorii:Venäman joged Kategorii:Joged kirjamišton mödhe Kategorii:Admiralteiskii rajon Kategorii:Keskuzrajon (Piter)
Sliven
thumb|left|250px|Lidnan ühthine nägu Karandil-mägenpälpäi (1050 m ü.m.t., bolg. Карандила). Sliven (Сливен) om Bolgarijan kahesanz' lidn eläjiden lugun mödhe. Se om Slivenan agjan administrativine keskuz.
Istorii
Ezmäižed eländpunktad lidnan territorijal oliba 8 tuhad vot tagaz. Lidn oli tetab Amuižes Grekanmas kuti frakijalaižiden Asti-, Kabileti- da Seleti-heimoiden eländpunkt. Ezmäižed kirjutadud lidnan nimed oma frakijan augotižlibundanke: Tuida/Suida/Tsuida. Ottomanan imperijan aigan nimitihe İslimye, se oli agjan (vilajetan) keskuseks. Vl 1834 vatefabrik radaškanzi lidnas.
Sliven šingotase elektrižen mašiništon i elektrusen tehmižel, omblendedheotandoil (villsobad, noskad), sömtegimištol sijaližel torhudel (maid i vinmarj).
Geografijan andmused
Lidn sijadase valdkundan päivnouzmas, ani suvhe Stara-Planin-mägisel'galpäi, 243 m ü.m.t. keskmäižel korktusel valdmeren pindan päl. Sliven levineb pohjoižhe Sofii — Burgas avtotespäi, matkad Sofijhasai om 300 km päivlaskmha, Burgashasai (Mustmeren rand da port) — 100 km päivnouzmha. Lähembaine järed lidn om Stara Zagor 60 km suvipäivlaskmha.
Eläjad
Vn 2011 Bolgarijan rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 91 620 ristitud. Kaikiš suremb ristitišt oli 106 212 eläjad vl 1992.
Šemeikka Petri
Petri Šemeikka (mugažo karjalan kelil; Petri Shemeikka, Петри (Пётр Иванович) Шемейкка; sünd. 1825 (vai 1821), Šemeikka-külä, Suistamo-tulend, Suomenman Sur' kunigahuz, Venäman imperii — kol. 11. sulaku 1915, Ristivaara-külä, Suistamo-tulend, Suomenman Sur' kunigahuz, Venäman imperii, nügüd' Karjalan Tazovaldkundan Sojärven rajonas) oli karjalaine runonpajatai.
Sliven
Eläjad
Rahvahad (2011): bolgarijalaižed — 75,2%, čiganalaižed — 6,2%, turkad — 2,9%, toižed rahvahad — 2,0%, rahvahuden ozutandata — 13,7%.
Irdkosketused
Kategorii:Bolgarijan lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe *
Šemeikka Petri
Sortavalas muštpacaz runonpajatajale om pandud hänen oiktastuseks vl 1935, «Kalevala»-eposan ezmäižen pästandan sadavoččele jubilejale.
Homaičendad
Kategorii:Runopajatajad Kategorii:Karjalaižed Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe
Sinha Sonakši
Sonakši Sinha (सोनाक्षी सिन्हा, Sonakshi Sinha; sünd. 2. kezaku 1987, Mumbai, Maharaštr, Indii) om indine aktris, model' da pajatai. Vändab rolid hindikel'žes i tamilan kinos.
Biografii
Sonakši om sündnu Mumbai-lidnha, Šatrughan Sinha-akt'oran da politikanmehen i Punam Sinha-aktrisan sämižkanzha. Lav- i Kuš-kaks'jaižed-velled oma Sonakšil. Hänen dvojurodnii Pudža Ruparel-sizar om aktrisan mugažo.
Naine zavodi aktrisan kar'jerad vl 2010. Edel fil'madandoid Sonakši radoi kostümoiden dizaineraks i ei vauvhatand olda aktrisan, no Salman Han homaiči händast vn 2009 Indijan korktan modan nedališ da tariči väta rolid satusekahas kommertižikš «Pöl'gästumatoi»-fil'mas.
Irdkosketused
Kategorii:Indijan aktrisad Kategorii:Aktrisad kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe Kategorii:Sündnuded Mumbaihe Kategorii:Sündnuded vl 1987
Učubrasad
Leviganduz
Kaikiš amuižembad todištadud kividunuziden ürghiden löudmižed datiruišoiš 20..10 mln vozid. Heim libub Azijaspäi, siš erikoiden tobj pala eläb siš nügüd'-ki. Leviganzi Azijaspäi Evropan pohjoižhe i Pohjoižamerikha, sid' Suviamerikha. Nügüd'aigan heimon erikod oma Afrikan-ki pohjoižes, mugažo erasiden toižiden regioniden mägiden pautkil.
Ümbrikirjutand
Gavedid oma medenkandajiden mezjäižiden pojavad, tehtas joukuid da pezoid, kazmusiden hüväd pölüstoitajad. Emäč oleleb 13..28 mm pitte, ižač — 7..24 mm.
Učubras ei ole agressivine, no plakaidab pezan kaičendan aigan vai ku hänele toihe pahut. Voib plakaita äi kerdoid, gavedin ogah om siled.
Homaičendad
Kategorii:Gavedid Kategorii:Živatad kirjamišton mödhe Kategorii:Mezjäižed
Split
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud kuti Amuižen Grekanman Aspalatos-kolonii (Aσπάλαθος) 3. voz'sadal EME.
Split šingotase kurortlidnaks, laivansauvomižel i sömtegimištol. Bumagan, betonan i himižsubstancijoiden edheotandad ratas lidnas.
Geografijan andmused
Lidn sijadase Adriatižen meren päivnouzmaižel randal, Mar'jan-pol'sarel. Om korktoid mägid ümbrištos.
Klimat om subtropine Keskmeren. Voden keskmäine lämuz om +16,1 C°, heinkun-elokun +25..+26 C°, tal'vkun-uhokun +8..+9 C°. Ekstremumad oma −9 C° i +38 C°. Paneb sadegid 783 mm vodes, vähemba kezakus-elokus (26..47 mm kus). Meriveden lämuz om +19..+24 C° kezakus-redukus.
Eläjad
Vn 2011 Horvatijan rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 178 102 ristitud. Kaikiš suremb ristitišt oli 200 459 eläjad vl 1991. Läz 342 tuhad ristituid elädas ezilidnoidenke (2021).
Transport
Rahvahidenkeskeine civiline Split-lendimport (SPU / LDSP, Zračna luka Split, 3,3 mln passažiroid vl 2019) sijadase Kaštel-ezilidnas 19 km lodeheze lidnan keskusespäi. Se lendimport om kahtenz' surtte valdkundas, tehtas reisid Päivlaskmaižen i Pohjoižen Evropan äjihe lidnoihe.
Irdkosketused
Kategorii:Horvatijan lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe *
Darmštadtii
thumb|left|200px|Darmštadtii
Darmštadtii (Ds — darmstadtium latinan kelel) om 110nz' himine element himižiden elementoiden periodižes tabludes. Sen sijaduz om kümnendes gruppas, tabluden seičemendes periodas.
Ühthine ümbrikirjutand
Ei ole darmštadtijad londuses. Se om transaktinoidine ratud element. Germanižiden fizikantedomehiden grupp Jügedoiden ioniden Institutaspäi (Darmštadt) avaiži darmštadtijan vl 1994. Vspäi 2003 element nimitase necen lidnan mödhe.
Fizižed ičendad
Darmštadtii om radioaktivine päličmänendmetall.
Atommass — 281. Ninevuz (normaližiš arvoimižiš) — 34,8 g/sm³ (ezimeletaden).
Vodele 2013 kaik om kahesa avaitud izotopad 269..271, 273, 277, 279..281 atommassanke, i niiden kaks' izomärad. Kaikiš hätkemban darmštadtii-281-izotopan pol'čihodamižen pord om 9,6 sekundad. Izotopad kändasoiš hassijaks α-čihodamižen jäl'ghe, 279..281-izotopad sätas erazvuiččid südäitukuid päpaloin.
Irdkosketused
Kategorii:Himižed elementad kirjamišton mödhe
Karši
Karši (Qarshi / Қарши, Nakhshab, Карши) om lidn Uzbekistanan suves. Se om valdkundan kahesanz' lidn eläjiden lugun mödhe, Kaškadarjan agjan administrativine keskuz.
Istorii
Amuine lidn lidnusenke oli olmas 7. voz'sadaspäi EME. Nügüdläižen eländpunktan aluz om pandud Karši-nimitusenke 14. voz'sadal. Se oli agjan pälidnaks Buharan hankundas 16. voz'sadaspäi, kahtendeks lidnaks znamoičendan mödhe.
Venäman imperii tegi Zerafšanan alangišton anneksijad vl 1868, i Buharan hankundan kändand Venäman protektorataks oli vahvištadud Karšiš kožundaktan allekirjutandal vl 1873. Vll 1926−1937 lidnan oficialine nimi oli Bekbudi uzbekan kirjutajan da aktivistan mödhe.
Irrigacine kanal ühtenzoitab lidnad Amudarjanke 1970-nziden voziden auguspäi. Londuseližen gazan samine, puvillan i villän kazvatand tegesoiš läz Karšid. Lidn om tetab kouriden tehmižel. Hanabad-il'mbaz om olmas 10 km päivnouzmha lidnaspäi, se kävutase NATO-al'jansal kontroliruimha Afghanistanad (335 km suvhe).
Geografijan andmused
Lidn sijadase agjan keskuzpalan päivlaskmas, Karšin oazisas, Kaškadarj-jogen randal, 386 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Taškent-pälidnhasai om 400 km pohjoižpäivnouzmha orhal vai 520 km avtotedme.
Klimat om subtropine kontinentaline kuiv. Keza om räk, voib panda haloid vilukus. Paneb sadegid 237 mm vodes. Kuivsezon oleskeleb kezakus-redukus (10 mm sezonas).
Eläjad
Vl 2009 lidnan eläjiden lugu oli 231 093 ristitud (agjan läz kümnendest), heišpäi uzbekad ottas tobjad palad. Kaikiš suremb ristitišt om nügüd'.
Rahvahidenkeskeine civiline Karši-lendimport (KSQ / КРШ/ UTSK, Qarshi Xalqaro Aeroporti) radab lidnas. Tehtas reisid Venämha päpaloin (Moskv, Piter, Irkutsk).
Homaičendad
Kategorii:Uzbekistanan lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe *
Katmandu
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud amuižen järven sijas läz 2 tuhad vozid tagaz, valdkundan kaikiš vanhemb lidn. Om nimitadud puižen Kasthamandap-pühäpertin mödhe, se om saudud Durbar-torgul tošti vl 1596, sanskritan kastha-sana (काष्ठ) znamoičeb «pu», mandap (मण्डप) — «kattud sija». Katmandu kändihe municipalitetaks vl 1931.
Katmandu šingotase Nepalan finansižeks i medijan keskuseks. Nened tegimišton sarakod oma znamasižed: sobiden i villasižkouriden pästand, veroližed pramozlad (metallan valamine, punleiktand, keramik).
Ritter Sport
thumb|right|250px|«Ritter Sport»-toižendoiden pälitesed. «Ritter Sport» om saksalaine torguindmark da šokoladfabrik. Tegeb vspäi 1912 Štuttgartas.
Katmandu
Geografijan andmused
Lidn sijadase valdkundan keskuzpalan päivnouzmas, Katmandun alangištos, 1400 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Kahesa joged mülüdas Gangan hurapol'žhe basseinha. Järedad ezilidnad oma Lalitpur i Bhaktapur.
Ritter Sport
Päeriližuz om šokoladlastuižiden nellikform, kudambad oma jagadud 16 kubuzihe; da eriline „knick-pack“-pälitez. Om läz 40 toižendad (pened da sured lastuižed).
Katmandu
Geografijan andmused
Klimat om subtropine mussonine. Voden keskmäine lämuz om +18,7 C°. Paneb sadegid 1425 mm vodes, kuivsezon oleskeleb kül'mkus-uhokus (8..17 mm kus). Absolütine minimum — −2,8 C°. Lujad manrehkaidused oleldas (2015 — 7,8-ballaine).
Eläjad
Vn 2011 Nepalan rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 975 453 ristitud. Kaik 1,7 mln ristituid elädas ezilidnoidenke.
Ritter Sport
Kategorii:Nestlé Kategorii:Šokoladfabrikad Kategorii:Saksanman torguindmarkad Kategorii:Torguindmarkad kirjamišton mödhe
Katmandu
Eläjad
Religijan mödhe (2011): induistad — 81,3%, buddistad — 9%, islamanuskojad — 4,4%, toižed uskojad — 5,3%.
Irdkosketused
Kategorii:Nepalan lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe * Kategorii:Pälidnad Kategorii:Bagmati Pradeš
Vol'sk
Vol'sk (Вольск) om Venäman lidn da lidnankund Saratovan agjan pohjoižes. Se om agjan videnz' lidn eläjiden lugun mödhe, Vol'skan rajonan administrativine keskuz da pala.
Istorii
Eländpunkt mainitase ezmäižen kerdan vl 1699 kuti Malikovskai-slabad (слобода Малыковская). Slabad sai makundan lidnan statusad Volgsk-nimitusenke vl 1780. Lidnan nimi kändihe nügüdläižeks aigan mändes.
Vol'sk šingotase mehanižel tegimel (tankanvastaižed raketkompleksad), cementan tehmižel, sömtegimištol (maidproduktad, olud, südäiveded).
Geografijan andmused
Lidn sijadase Volgan oiktal randal, 90 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Lähembaižed lidnad oma Šihani 10 km lodeheze orhal Vol'skan päpalaspäi, 15 km avtotedme vai raudtedme, i Balakovo 30 km päivnouzmha orhal i Volgadme, 49 km avtol vai raudtel. Vol'sk-1-raudtestancii radab sarakol Vol'sk-2-stancijaspäi.
Medin'
Medin'  (Меды́нь) om Venäman lidn da lidnankund Kalugan agjan pohjoižes. Se om Medinin rajonan administrativine keskuz.
Vol'sk
Geografijan andmused
Nell' žilod mülüdas lidnha, Vol'sk lugese lidnankundan üks'jäižeks eländpunktaks. Lidnankundan pind — 147,92 km².
Medin'
Istorii
Eländpunkt mainitase ezmäižen kerdan voziden vn 1386 dokumentoiš Medinin udes alištuses Moskvan ruhtinasen tobmudele Smolenskan sijas. Nimitihe meden tehmižen mödhe vai jogen mödhe, goläd'-heimon sanoišpäi (nüg. medė «mec», medynas «mecakišt»). 17. voz'sadan augotišes Medin' oli pandud mantazole i kadoti lidnan statusad, vodele 1660 žilo jäi eläjita mustmoran jäl'ghe. Medin' sai makundan lidnan oficiališt statusad vl 1777. Šingoti virifabrikoil 20. voz'sadan augotišes. Toižen mail'man sodan aigan lidn oli okkupiruidud nacistoil (12. reduku 1941 — 14. viluku 1942).
Medin' šingotase mecan ümbriradmižel, meblinfabrikal i sömtegimištol (maidtegim, jähižen edheotand). Meden tehmižen keskuz voz'sadoiš. Universaližen (Venän) toran mail'man čempionatan kaikenaigaine sija vspäi 2012. Znamasine rajonan kul'turkeskuz.
Vol'sk
Eläjad
Rahvahad (2010): venälaižed — 93,2%, totarlaižed — 1,3%, armenijalaižed — 1,2%, ukrainalaižed — 1,2%, toižed rahvahad — 3,1%.
Medin'
Geografijan andmused
Lidn sijadase rajonan suves, Medink-jogen hural randal tobjimalaz (Медынка 51 km pitte, Okan hurapol'ne bassein), 200 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Kalughasai om 57 km suvipäivnouzmha-suvhe orhal vai 63 km avtotel. Lähembaižed lidnad oma Kondrovo (raudtestancii) 19 km suvhe orhal vai 23 km avtotedme, i Malojaroslavec (raudtestancii) 39 km päivnouzmha orhal vai avtotedme. «Moskv — Roslavl'»-avtote (A-130) läbitab lidnan keskuzpalad.
Vol'sk
Eläjad
Ortodoksižen hristanuskondan 19 pühäpertid oma olmas lidnas: Pühän Stroican päjumalanpert' (uz', om letud vll 2004−2009), Jumalanmaman Vladimiran jumalaižen päjumalanpert' (uz', om saudud vll 2014−2016), kahesa jumalanpertid, viž pühähonusid pertiš i nell' časounäd. Islaman pühäpert' om avaitud lidnas 19. voz'sadan keskespäi.
Medin'
Geografijan andmused
Medin' om lidnankundan üks'jäine eländpunkt.
Vol'sk
Eläjad
Professionaližen opendusen aluzkundad: Vol'skan tehnologine, pedagogine i medicinine kolledžad, materialižen varmitusen üläsodaškol.
Medin'
Eläjad
Vl 1939 lidnan ristitišt oli 5 829 eläjad. Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 8 300 ristitud, rajonan kaks' koumandest. Kaikiš suremb lidnan ristitišt om läz vai enamba 8 tuhad eläjid vspäi 1970 (8 872 rist. vl 1979). Ortodoksižen hristanuskondan kaks' pühäpertid om olmas lidnas, sen ližaks phh. Šol'oin i Konstantinan päjumalanpert' (1777) om muretud i eile väges.
Vol'sk
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Saratovan agjan lidnad *
Medin'
Eläjad
Rahvahad (2010): venälaižed — 88,9%, armenijalaižed — 2,9%, vaugedvenälaižed — 1,8%, ukrainalaižed — 1,3%, uzbekad — 1,2%, toižed rahvahad — 3,9%.
Professionaližen opendusen aluzkund om Federaližen aznoičendsisteman radnikoičendan profškol nomer 56.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Kalugan agjan lidnad *
Singapur
thumb|left|250px|Üläkorktad sauvused "Downtown Core":s ([[Keskuzrajon (Singapur)|Keskuzrajonan territorii) — ohjastusen ištundoiden sija.]] Singapur (Singapore, Singapura, 新加坡 Ksīndziāpō, சிங்கப்பூர் Ciŋkappūr), täuz' oficialine nimituz — Singapuran Tazovaldkund (Republic of Singapore, Republik Singapura, 新加坡共和国 Ksīndziāpō Gònghéguó, சிங்கப்பூர் குடியரசு Ciŋkappūr Kudijarasu), om sar'hine lidn-valdkund Azijan suves. Om pälidnaks ičesaz.
Etimologii
Singapuran nimi sündui malain singa-sanaspäi («lev»), mitte oli ottud velgha sanskritaspäi (सिंह siMha — «lev»), da sanskritan पुर pura-sanaspäi («lidn»).
Istorii
Vn 1965 9. päiväl elokud Singapur tedištoiti ripmatomudes Malaizijaspäi.
Valdkundan konstitucii om vahvištadud vl 1963, se om väges ripmatomuden päiväspäi tähäsai möhembaižidenke vajehtusidenke.
Geografijan andmused
thumb|left|250px|Singapuran topografine kart. Singapur seižub 63 sarel, Singapur-sar' (Pulau Udžong) om kaikiš suremb niišpäi. Se sijadase suvhe Malakkan pol'sarespäi, 137 kilometrad pohjoižhe ekvatoralpäi. Valdkund om erištadud Malaizijaspäi Džohor-sal'mel, Indonezijaspäi — Singapuran sal'mel.
Kaikiš korktemb londuseline čokkoim om Bukit Timah-kukkaz (166 m). Kacmata Indonezijan tektonižen lohkaidusen lähembusele, lujid manrehkaidusid ei olele. Jogid eile, om severz' reskvezivaradint atmosfersadegid keradamha. Mec otab 3,3% territorijad.
Klimat om ekvatorialine räk da neps. Paneb sadegid 2342 mm vodes, enamba kaiked — kül'mkus-vilukus.
Londuseližed varad oma kala, süväd merikarad.
Politine sistem
thumb|right|250px|Parlamentan pert' Singapuras. Ohjandusen form om unitarine parlamentine tazovaldkund. Valdkundan pämez' om prezident (President), kaik rahvaz valičeb händast kudeks vodeks. Prezidentale sab panda kel'dod käskusiden projektoihe. Ken ezitab parlamentan enambust prezidentan mel'pidegen mödhe, ka hän paneb necen parlamentan ühtnijad päministraks-ki.
Parlamentan ühtnijoiden valičendad oliba vn 2015 11. päiväl sügüz'kud. Halima Jakob radab prezidentan vs 2017 sügüz'kun 14. päiväspäi, jäi üks'jäižeks kandidataks edel valičendoid vn 2017 13. päiväl sügüz'kud, i tedotihe händast prezidentaks avtomatižikš. Päministr om Li Sän' Lun vs 2004 elokun 12. päiväspäi.
Administrativiž-territorialine jagand
Kacu kirjutuz: Singapuran administrativiž-territorialine jagand.
Singapur jagase 5 ümbrikoks (district), ned alajagasoiš valičendümbrikoikš (angl.: constituency).
Mugažo vspäi 2000 valdkund jagase 5 statistižeks regionaks (region). Regioniden röunad ei ole ühtejiččed ümbrikoiden röunoidenke. Statistižed regionad alajagasoiš 55 planiruindan regionaks.
Suhoi Log (lidn)
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1710 kuti Suholožskai-slabad (Сухоложская слобода), ümbärdajad küläd da žilod oma olmas 17. voz'sadan lopuspäi. Sauvondmaterialiden tegimed radaškanziba žilos 1930-nzil vozil. Vn 1943 uhokus anttihe radnikžilole lidnan statusad nügüdläiženke nimenke. Vspäi 1965 lidn om alištunu agjan tobmudele oikti.
Singapur
Eläjad
Singapuras elädas singapuralaižed. Vl 2009 lidnan-valdkundan eläjiden lugu oli 4 987 600 ristitud, vn 2014 heinkus — 5 567 301 ristitud. Kaikiš suremb ristitišt om nügüd'. Kaik eläjad oma lidnalaižed.
Suhoi Log (lidn)
Istorii
Suhoi Log šingotase libutimiden tegimel (sildkranad), valamižtegimel (terasespäi, kaugedraudaspäi) i sauvondmaterialiden tegimištol (cement, leskusenvastaižed materialad, šifer, azbestcementtorved).
Geografijan andmused
Lidn sijadase Pišm-jogen oiktal randal tobjimalaz (Пышма, Tur-jogen oiged ližajogi, Obin hurapol'ne bassein), 170 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Jekaterinburghasai om 87 km päivlaskmha orhal, 106 km avtotedme vai raudtedme. Lähembaine lidn om Bogdanovič 10 km suvhe orhal, avtol i raudtel.
Kunar-raudtestancii (ven. Кунара) radab «Bogdanovič — Artömovskii»-keskustal.
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 34 554 ristitud, lidnümbrikon seičeme kümnendest. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 36 800 eläjad vodel 1992.
Rahvahad (2010, ozutadud rahvahudenke): venälaižed — 94,8%, totarlaižed — 1,6%, toižed rahvahad — 3,6%.
Singapur
Eläjad
Kodikelen mödhe (2015): anglijan kel' — 36,9%, kitajan kel' (mandarin-pagin) — 34,9%, kitajan kelen toižed paginad — 12,2%, malain kel' — 10,7%, tamilan kel' — 3,3%, toižed keled — 2,0%.
Suhoi Log (lidn)
Eläjad
Suhoi Logan äiprofil'ne tehnikum, Sverdlovskan agjan medicinižen kolledžan filial (Jekaterinburg) i Jekaterinburgan ekonomikan da tehnologijoiden kolledžan filial oma professionaližen opendusen aluzkundoikš.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Sverdlovskan agjan lidnad *
Singapur
Eläjad
Etnižen augotižlibundan mödhe: 74,1% oma kitajalaižed, 13,4% — malaizijalaižed, 9,2% — indijalaižed (tamilalaižed tobjimalaz; toižed — malajalid, pendžabalaižed da bengalijalaižed), 3,3% — toiženke augotižlibundanke.
Uskondan mödhe (2015): buddistad — 33,2%, hristanuskojad — 18,8%, islamanuskojad — 14,0%, daoistad — 10,0%, induistad — 5,0%, toižed uskojad — 0,5%, religijatomad — 18,5%.
Ekonomik
Singapur om zon madalidenke valdkundmaksoidenke eksportan da importan operacijoiden täht. Vl 2011 eksportan da importan mülü oli 726 bln US$, kogosüdäiprodukt — kahthe polenke kerdha alemba (318 bln US$).
Vl 2010 Singapuran päeksport oli kompjuterad, radiopalad, printerad da avtomatad kundaližsijiden täht (kaik — läz 25%), digitaližed mikroshemad (20%), ümbriratud kivivoi (19%), eziauguižed himižed organižsubstancijad (12%); toine eksport — polimerad (4%), kuld, hobed da kalližarvoižed kived (2%). Vl 2011 Kitai da Malaizii oliba pätorguindpartnörikš (eksportan da importan läz koumandest).
Irdkosketused
Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Pälidnad
Petrovskii (sar')
thumb|right|250px|Petrovskii-sar' da [[Petrovskii (stadion)|ühtennimine stadion öl]] Petrovskii-sar' (Петровский остров) om Venäman sar' Piterin keskuzpalas, Neva-jogen suhištos. Sar' om röunatud Suomen lahtel i koumel jogel-vezivalul: Pen' Neva, Pen' Nevk, Ždanovk. Mülüb lidnan Petrogradan rajonha, om sen Petrovskii-ümbrikon (nomer 62) palaks.
Suomenkel'ne saren nimi om Patsassaari («pacazsar'»), mugoine nimituz oli venän kelel-ki eziauguižešti (Столбовой остров). Saren form om pit'kahk. Nügüdläine saren nimi mainitase kirjutadud purtkiš vspäi 1713, se om anttud Petr I-carin mödhe.
Söndtavaroiden da toižed varazomad sijazihe sarel 18. voz'sadal. Petran uit om sarel, laht enččes. Nügüd'aigan Petrovskii-sar' alištub eländpertišton lujale sauvomižele vhesai 2025.
Kaik kuz' avtotesildad ühtenzoittas sart lähižidenke saridenke:
Homaičendad
Kategorii:Piterin sared Kategorii:Sared kirjamišton mödhe Kategorii:Petrogradan rajon
Berdsk
Berdsk (Бердск) om Venäman lidn da lidnümbrik Novosibirskan agjan päivnouzmas. Se om agjan kahtenz' lidn eläjiden lugun mödhe, Novosibirskan suvine ezilidn.
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1716 kuti Berdskan lidnuz (Бердский острог) Berdin basseinan eläjiden tahton mödhe kaičemhas ümbrišton kalaidajiš heimoišpäi, nimitihe Berd'-jogen mödhe (Бердь). Vl 1782 anttihe lidnan statusad i nimitihe Kolivan'-lidnaks (Колывань) gubernijan keskusen statusanke, no vodele 1797 pučihe Kolivanin gubernijan projektaspäi Obin sur'veziden tagut i kätihe lidnad Berdskoje-žiloks. Vl 1929 žilo sai kezaküläpertiden Berdsk-žilo-nimitust, vl 1934 kätihe sidä radnikžiloks. Vn 1944 9. päiväl uhokud Berdsk sai lidnan statusad agjan alištusenke, mülütihe Berdsk-raudtestancijad kahesas kilometras, Krasnii Sokol-žilod i lebupertid.
Vll 1953−1957 sirtihe lidnad udhe sijha läz täuzin Berdsk-raudtestancijannoks Novosibirskan vezivaradimen sauvondan taguiči (täutmine oli vl 1959), i vodele 1959 sen ristitišt ližadui 29 021 eläjhasai.
Geografijan andmused
Lidn sijadase Novosibirskan vezivaradimen oiktal randal (Ob'-jogi), Berdskan nemel, 130 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Om kanghid lidnas ümbri läz 20 km² pindanke. Lähembaine lidn om Novosibirsk ani pohjoižhe, lidnümbrik röunatab Iskitiman rajonanke mugažo. Toine lähembaine lidn om Iskitim kümnes kilometras suvipäivnouzmha orhal, 18 km avtol, raudtel vai vetme.
Berdsk om lidnümbrikon üks'jäine eländpunkt.
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 96 800 ristitud. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 104 334 eläjad vl 2020. Sadatuhanz' lidnan eläi om sündnu vl 2012.
Transport
Avtobusad da ezilidnelektrojonused ühtenzoittas lähižidenke lidnoidenke da oma kundaližeks transportaks lidnas.
Jogivaldmad i sodalendimport oma saudud, no kävutihe niid harvoin.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Novosibirskan agjan lidnad Kategorii:Novosibirskan agjan lidnümbrikod
Rand (Vepsän rahvahaline küläkund)
Rand (Берег) om pen' vepsän külä Vologdan agjan Babajevon rajonas. Külä om Vepsän rahvahaližen küläkundan palaks.
Istorii
Ezmäine kirjutamine Randan (siloi — Suren Randan, Большой Берег) polhe om datiruidud vl 1626. Pen' Rand-ki (Малый Берег) oli olmas läz necidä eländpunktad, i nened küläd oma ühtenzoittud edelespäi.
Vn 2019 sügüz'kulpäi külän tobmin om Nadežda Pavlovna Mednikova.
Geografijan andmused
Rand-külä sijadase rajonan pohjoižpäivnouzmas, Ivod-jogen oiktal randal. Matkad küläkundan Timošino-keskuhesai om 42 km suvhe avtotedme, Babajevo-rajonkeskushesai om 132 km suvhe avtotedme.
Vn 2002 kaiken Venäman rahvahanlugemižen mödhe külän eläjiden lugu oli 6 ristitud, i kaik oliba vepsläižed.
Homaičendad
Kategorii:Vepsän küläd Vologdan agjan Babajevon rajonas Kategorii:Vepsän küläd kirjamišton mödhe Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe
Kazan'
[[Fail:Схема районов Казани.jpg|thumb|left|250px|Kazanin rajonad:
1. Aviasauvomižen rajon
2. Vahitovan rajon
3. Kirovan rajon
4. Moskvan rajon
5. Uden Savinovon rajon
6. Volgaveren rajon
7. Nevondkundaline rajon]] Kazan' (Каза́нь, Казан / Qazan) om kudenz' surtte millionerlidn, lidnümbrik da järed raudtesol'm Venämas. Se om Tatarstanan Tazovaldkundan pälidn da kaikiš suremb lidn.
Istorii
Ezmäižen kerdan lidn mainitase kirjutadud purtkiš vl 1391. Vozil 1438−1552 Kazan' oli Kazanin hankundan pälidnan. Vl 2005 oigetihe Kazanin olendan tuhant voz'päiväd.
Kazan' šingotase mašinansauvomižel (koume aviategint), himižel i kivivoinhimižel sarakoil, sömtegimištol, turizmal (3,5 mln turistoid vl 2019), bankoil.
Geografijan andmused
Lidn sijadase Kazank-jogen molembil randoil sen Volgha lanktendan sijas, Volgan hural randal, 60 metrad valdmeren pindan päl keskmäižel korktusel. Matkad Moskvhasai om 820 km päivlaskmha orhal.
Kazan' om lidnümbrikon üks'jäine eländpunkt. Lidn jagase seičemeks administrativižeks rajonaks. Severziden-se rajoniden administracijad oma ühthižed, kaik nell' om niid, sen ližaks vanhan lidnan ičeze administracii radab.
Eläjad
Vn 2010 kaiken Venäman rahvahanlugemižen mödhe Kazan'-lidnan eläjiden lugu oli 1 143 535 ristitud. Kaikiš suremb lidnan ristitišt om nügüd'. Enamba 1,7 mln ristituid elädas lidnaglomeracijas (2022).
Rahvahad (vn 2010 rahvahanlugemine, enamba 0,3%) : venälaižed — 48,5%, totarlaižed — 47,4%, čuvašalaižed — 0,8%, ukrainalaižed — 0,4%, marilaižed — 0,3%, toižed rahvahad — 2,3%, rahvahuden ozutandata — 0,3%.
Transport
Tähäsai kaikiš populärižemb kundaline transport om avtobusad, ned ottas kaikiden passažoroiden nell' videndest. Trolleibusad, tramvaid, kiruhtramvaid, ezilidnelektrojonused da taksid oma kundaližtransportaks mugažo. Kazanin metro om rados vspäi 2005 (vl 2015: 1 jono, 10 stancijad, 15,8 km raudted).
Kaks' päraudtestancijad, nell' avtobusstancijad, jogistancii i jogiport oma lidnas. Ümbäravtote i avtotesild Volgas päliči oma olmas.
Rahvahidenkeskeine civiline Kazan'-lendimport Gabdulla Tukain nimed (Габдулла Тукай исемендәге Казан Аэропорты, КЗН / KZN / UWKD, 3,8 mln passažiroid vl 2021) sijadase 26 km suvipäivnouzmha lidnan keskusespäi. Se tegeb reisid Venämadme da Keskuzazjian maihe, mugažo čarterreisid Venäman turistoiden navedijoihe verhiže maihe. Om erasid il'mteid Tatarstanan-ki järedoihe lidnoihe. Sen ližaks, viž penembid lendimportad oma avaitud lidnas da sen ümbrištos: Borisoglebskoje (Kazanin aviategimen kodvport), Judino (Kazanin punolendimiden tegimen kodvport), Kurkači i Višnövk (sportaviacii i ühthižen kävutandan), privatine Karaiševo-lendimport.
Irdkosketused
* Kategorii:Tatarstanan Tazovaldkundan lidnümbrikod Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe *
Mariinskii-teatr
thumb|right|250px|Mariinskii-teatr vn 2012 kezakus Valdkundaline akademine Mariinskii-teatr (Государственный академический Мариинский театр) om üks' kaikiš tetabambiš i järedambiš operan da baletan teatrišpäi Venämas i kaikes mail'mas. Päsauvuz sijadase Piteriš, Teatral'nai-torgul. Mariinskii-baletan päsijaduz.
Kollektiv om olmas 18. voz'sadan lopuspäi. Nügüdläine päsauvuz om vaumitud vll 1859−1860, nimitihe Marija Aleksandrovna-imperatornaižen mödhe. Arhitektorad oma A. K. Kavos i V. A. Šröter. Teatran päsauvuz mülüb valdkundan kul'turjäl'gusen nimikirjuteshe. Vll 1935−1992 teatran nimi oli Kirovskii. Koume tošt Piterin pertid alištudas teatrale: kahtenz' scen Krükovan kanalal (vspäi 2013) da koncertzal (vspäi 2006 i uz' suvikorpus vspäi 2021, koumanz' scen i kamerscen). Kaks' filialad oma Venämas: Vladikavkaz- (vspäi 2017) i Vladivostok- (vspäi 2016) lidnoiš.
Teatran direktor, čomamahtoine ohjandai i dirižör om Valerii Gergijev vspäi 1988.
Sezonoidenkeskuižes teatr andab scenad toižile kollektivoile. Muzikaližen i teatraližen čomamahton üläškol radab Mariinskii-teatras.
Irdkosketused
Kategorii:Piterin teatrad Kategorii:Admiralteiskii rajon Kategorii:Teatrad kirjamišton mödhe
Golos
«Golos» („Голос“ — «Än'» ) om Venäman Ezmäižen kanalan populärine vokaline TV-konkurs, «valdkundan vokaline päkonkurs». Se om «The Voice of Holland»-muzikkonkursan adaptacii Venäman täht. Konkursan radinkel' om venäkel'.
Tehtas vlpäi 2012; nügüdläižele kurole seičemenz' sezon mäni.
Vedai — Dmitrii Nagijev. Näradoičijad videndes sezonas oliba Grigorii Leps, Polina Gagarina. Enččel näradoičijoikš oliba Dima Bilan, Pelageja da Leonid Agutin (ezmäižed koume sezonad da 10. sezon), Aleksandr Gradskii, Basta. Aleksandr Gradskii oli näradoičijan nell' kerdad vlpäi 2012 vhesai 2015, miše om programan eriline rekord.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman TV-šoud Kategorii:TV-šoud kirjamišton mödhe Kategorii:Muzikaližed konkursad Kategorii:Ezmäine kanal
Uzbekistan
Uzbekistan (O‘zbekiston / Ўзбекистон [ozbekiˈstɒn]), Uzbekistanan Tazovaldkund (O‘zbekiston Respublikasi / Ўзбекистон Республикаси vai Oʻzbekiston Jumhuriyati / Ўзбекистон Жумҳурияти), om valdmererandatoi valdkund Keskmäižes Azijas. Pälidn da kaikiš järedamb lidn om Taškent.
Uzbekistan om neitraline valdkund.
Istorii
Valdkundan üks'jäine Konstitucii (Конституцияси / Konstitutsiyasi) om vahvištadud vn 1992 8. päiväl tal'vkud. Se om väges voziden 2003, 2007, 2008, 2011, 2014, 2016 i 2017 vajehtusidenke.
Geografijan andmused
thumb|left|250px|Uzbekistanan topografine kart. Uzbekistan om mavaldkundröunoiš Turkmenistananke (röunan piduz — 1793 km) suves da suvipäivlaskmas, Kazahstananke (2330 km) lodehes, pohjoižes da pohjoižpäivnouzmas, Kirgizstananke päivnouzmas (1314 km), Tadžikistananke suvipäivnouzmas (1312 km) da Afganistananke suves (144 km). Ühthine maröunoiden piduz om 6893 km. Uzbekistan om valdmererandatoi valdkund.
Kaikiš järedambad joged oma Amudarj da Sirdarj. Niiden veziden enambuz ei sabuta Aralmert, sen tagut Aralmeri kuivab voz' voden jäl'ghe. Se azj vedab ekologižid problemoid.
Klimat om terav kontinentaline.
Londuseližed pävarad oma londuseline gaz, turbaz, kivivoi, kivihil' da metallad (kuld, uran, hobed, vas'k, cink, hahktin, vol'fram, molibden).
Politine sistem
thumb|right|250px|Uzbekistanan parlamentan pert' [[Taškentas.]] Ohjandusen form om unitarine prezidentine tazovaldkund. Valdkundan da armijan pämez' om prezident (O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti). Kaik rahvaz valičeb händast videks vodeks, kahtenden strokun voimuz om olmas. Prezident paneb ohjastusen päministrad da ministrid radnikusile, mugažo koumen valdkundaližen käskuzkundan sudijoid.
Parlament om kaks'kodine Olii Mažlis (Oliy Majlis). Sen üläkodi om Senat (Senati) 100 ühtnijanke. Alakodi om Käskusenandai kodi (Қонунчилик палатаси / Qonunchilik palatasi) 150 ühtnijanke, sidä kesken 15 sijad om Uzbekistanan Ekologjan likundan kvot. Kaik rahvaz valičeb niiden ühtnijoid videks vodeks.
Administrativiž-territorialine jagand
Kacu kirjutuz: Uzbekistanan administrativiž-territorialine jagand.
Uzbekistan jagase 14 regionaks: 12 agjad (viloyat), avtonomine Karakalpakijan Tazovaldkund-agj i Taškent-pälidn. Päiči pälidnas, regionad alajagasoiš lidn- da külärajonikš (tuman «rajon»).
Eläjad
Vl 2014 valdkundan eläjiden lugu oli 30 488 600 ristitud. Kaikiš suremb ristitišt om nügüd', radmigracii valdkundaspäi om luja.
Rahvahad (vn 2011 rahvahanlugemižen mödhe): uzbekad — 82,4%, tadžikalaižed — 4,8%, venänikad — 2,9%, kazahlaižed — 2,9%, karakalpakad — 2,2%, kirgizlaižed — 1,9%, totarlaižed — 0,8%, korejalaižed — 0,7%, turkmenalaižed — 0,6%, toižed rahvahad — 0,8%.
Kodikelen mödhe (2020): uzbekan kel' — 74,3%, venäkel' — 14,2%, tadžikan (persijan) kel' — 4,4%, toižed keled — 7,1%.
Uskondan mödhe (2020): islamanuskojad — 88% (sunnitad päpaloin), ortodoksižed hristanuskojad — 9%, toižed uskojad i religijatomad — 3%.
Uzbekistanan toižed järedad lidnad (enamba 200 tuh. ristituid vl 2014, surembaspäi penembha): Samarkand, Namangan, Andižan, Nukus, Buhar, Fergan, Karši, Kokand, Margilan. Vl 2014 kaik oli 120 lidnad valdkundas da 115 lidnanvuittušt žilod. Lidnalaižiden pala om 50,4% (2020).
Ižanduz
Industrialiž-agrarine ižanduz. Radnikoiden 25,9% om ottud maižandushe, 13,2% — industrijha, 60,9% ratas holitišiden sferas (2012). Sarakoiden pala kogosüdäiproduktas (2017): maižanduz — 17,9%, tegimišt — 33,7%, holitišed — 48,5%.
Ekonomikan päsarakod oma kaivuztegimišt, maižanduz (puvillan, fruktoiden i villän kazvatand), tekstiline, sömtegimišt, mujumetalloiden metallurgii, himine tegimišt.
Uzbekistanan päeksport om puvill (22%), turbaz (12%), uran (11%), puhtaz vas'k da vas'kvanuim (10%), avtod (8%), fruktad da maplodud (7%), londuseline gaz (6%); toine eksport — sobad (läz 4%), kuld (4%), kivivoi (3%), cink (2%), heretused (1%). Pätorguindpartnörad oma Kitai, Venäma, Kazahstan i Turkanma, ned andoihe eksportan i importan pol't vl 2018.
Praznikad
Alemba kirjutadud praznikad oma lebupäiväd-ki valdkundan Tökodeksan 131. kitjutusen mödhe.
Niiden ližaks, kaks' praznikad vajehtujanke datanke oleskeldas: Uraza-bairam (Roʻza hayiti, šavval'-kun 1. päiv, sättub 3. semendkule vl 2022) i Kurban-bairam (Qurbon hayiti, zu-l'-hidža-kun 10. päiv, sättub 9. heinkule vl 2022).
Durov Vladimir
Vladimir Durov voib znamoita:
Kadag
Kadag (Juniperus) om kavag'penzhištoiden heim, mülüb Kiparisaižed-sugukundha. Kaik 50..70 erikod om heimos.
Levigandmižavaruz
Kazmuz om levitadud Pohjoižes mapoliškos (Evrop, Azii i Pohjoižamerik) Arktikaspäi subtropižhe vöhösai, i üks' Juniperus procera-erik kazvab Päivnouzmaižes Afrikas. Erikoiden tobj pala om penenke arealanke, konkretine erik levigandeb ühtedme mägisistemadme.
Kadag om olmas venos vönes madaliden harvoiden lehtezmecoiden i kavag'mecoiden alamecan palaks. Subtropižes vönes punvuiččed kadaged oleldas 10..15 m korktusen mödhe i kazdas harvoil mecoil kuivmaiš, ned mecad eile järedad pindan mödhe.
Ümbrikirjutand
Kadagen penzaz eläb 600 vodhesai. Äikerdoičese semnil, čokvezoil, jur'vezoil i juritamižel. Eläškandeb hubin. Kazmuz navedib vauktust.
Kävutand
Kadagen üks' gektar eritab 30 kilogrammad fitoncidid päiveses, om täudub necidä lugumärad puhtastamha järedan lidnan atmosferad läžujantegijoiš bakterijoišpäi. Ištutadas dekorativižeks-ki kazmuseks.
Marjanvuiččed käbud oleskeldas küpsikš kahtendel vodel. Puzertas niid i tehtas siropad, kätas jauhoks i ližatas sömhä eriližmaguteseks. Keittas i kävutadas vet südäimuniden i kuziburakon läžundoid vaste. Sadas void kahten amerikalaižen erikon puspäi da kavagespäi. Ottas kävutamižhe pud tehmaha pirdimid i batogoid.
Homaičendad
Kategorii:Kiparisaižed Kategorii:Kazmused kirjamišton mödhe Kategorii:Penzhad Kategorii:Dekorativižed kazmused Kategorii:Zell'kazmused
Gatčin
thumb|left|250px|Lidnan kart (2007), Keskuzmikrorajon om ozutadud sandal'žel mujul Gatčin (Га́тчина, Hatsina) om Venäman lidn da lidnankund Leningradan agjan keskusen suvipäivlaskmas, agjan (vn 2021 sulakun 5. päiväspäi) i Gatčinan rajonan administrativine keskuz (mülüb rajonha vspäi 2006). Se om Piterin suvine ezilidn, Leningradan agjan da Gatčinan rajonan kaikiš suremb lidn.
Istorii
Eländpunkt mainitase ezmäižen kerdan kuti Hotčino-külä Uz'lidnan aigkirjas vl 1500. Vodel 1796 Gatčino-külä sai lidnan statusad.
Vl 1923 lidnad udesnimitihe Trock:aks, vn 1929 elokus — Krasnogvardeisk:aks. Vs 1927 elokun 1. päiväspäi lidn om ühtennimižen rajonan administrativižeks keskuseks. Vozil 1938−2006 Krasnogvardeisk/Gatčin oli alištunu agjan tobmudele oikti. Vs 1944 vilukun 23. päiväspäi lidn om olmas nügüdläiženke nimenke.
Lidnankund om olmas nügüdläižiš röunoiš vspäi 2006.
Geografijan andmused
Lidn sijadase suvhe Piterišpäi, Gatčinan rajonan pohjoižes. Matkad Piterin röunhasai om kahesa kilometrad pohjoižhe, Piterin keskushesai — 42 kilometrad pohjoižhe.
Lidn om lidnankundan üks'jäižeks eländpunktaks. Gatčin-lidn jagase koumeks planiruindrajonaks, lidnankund — 11 valičemižümbrikoks.
Gatčinan ižandusen päsarakod oma sauvond da sauvondmaterialoiden pästand, mašinoidensauvomine, ladimensauvomine laivoiden täht, sömtegimišt, pakuitesen pästand, meblän pästand, atomfizikan tedoinstitutad, turizm.
Tobmuz
thumb|right|250px|Gatčin-lidnan tobmuden pert' Käskusenandai tobmuz om Ezitajiden Nevondkund (Совет депутатов) 33 ühtnijanke. Kaik rahvaz valičeb heid videks vodeks. Järgenduseližed valičendad sihe oliba vn 2019 8. päiväl sügüz'kud (nellänz' kucund).
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 92 937 ristitud. Kaik 95 186 eläjad oli lidnas vl 2017. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 96 334 eläjad vl 2015.
Rahvahad (2010): venälaižed — 93,0%, ukrainalaižed — 2,0%, vaugedvenälaižed — 1,0%, toižed rahvahad — 4,0%.
Ortodoksižen hristanuskondan ph. Pauloin päjumalanpert', Pühän Jumalanmaman Katken päjumalanpert' i kümne jumalanpertid oma saudud lidnas. Mugažo lüteranižen hristanuskondan kaks' pühäpertid, katoližen pühäpertin pala da kaks' protestantoiden pühäpertid om Gatčinas.
Om specialižen opendusen aluzkundoid lidnas:
Transport
Avtobusad (11 maršrutad) da taksid oma kundaližeks transportaks lidnas. Avtobusreisad ühtenzoittas ezilidnoidenke mugažo. «Pskov»-trass i Piterin suvine pol'rengaz oma federaližikš avtoteikš lidnas i läz sidä.
Gatčin om järed raudtesol'm, koume raudted läbitadas lidnad. Siš om koume raudtestancijad (Gatčin-Passažirskai-Baltijskai, Gatčin-Varšavskai, Gatčin-Tovarnai-Baltijskai) i kaks' seižutezpunktad (Marienburg i Tatjanino).
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe * Kategorii:Leningradan agjan lidnad *
Victory
«Victory» (Vägestuz) om Modern Talking-muzikkollektivan üks'toštkümnenz' studijanal'bom. Se om pästtud voden 2002 18. päiväl keväz'kud.
Homaičendad
Kategorii:Modern Talking:an al'bomad Kategorii:Al'bomad kirjamišton mödhe Kategorii:Vn 2002 al'bomad
Sovetsk (Kaliningradan agj)
thumb|left|250px|Lidnan kart (2021) Sovetsk (Сове́тск, Sowetsk, Tilžė / Sovetskas, Sowieck / Tylża; edel 1946. vot — Til'zit, Tilsit, Тильзи́т) om Venäman lidn da lidnümbrik Kaliningradan agjan pohjoižpäivnouzmas. Se om agjan kahtenz' lidn eläjiden lugun mödhe.
Istorii
Vll 1404−1410 Tevtonan ordenan ricarid sauvoiba Noihauz-zamkad. Til'ze-külän aluz om pandud sen seiniden taga, nimitihe penen jogen mödhe (Nämunasan ližajogi). Vl 1511 Til'ze sai torgusen oiktust Saksalaižen ordenan Al'breht-gercogan käzišpäi. Vn 1552 2. päiväl kül'mkud hän-žo andoi Til'ze-eländpunktale lidnan oiktusid.
Vn 2012 kezaspäi valdkundröunan zonan leveduz om penetud 500 metrhasai pidust' Nämunasad. Sovetsk šingotase turizmal, sömtegimišton edheotandoil (järed kalategim, lihaproduktad, leib, kan'fetad, mineralvezi, alkogoližed jomad) i omblendfabrikoil.
Geografijan andmused
Lidn sijadase Nämunas-jogen hural randal, 14 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Litvanman röun da kontrol'punkt sijadasoiš Nämunasanno. Matkad Kaliningradan keskushesai om 98 km suvipäivlaskmha orhal, 117 km avtotedme vai raudtedme. Lähembaižed lidnad oma Panämune (294 rist. vl 2011, Litvanma) jogen ani vastrandal 416 m sildadme, Neman seičemes kilometras suvipäivnouzmha i Slavsk 7 km päivlaskmha.
Sovetsk om lidnümbrikon üks'jäine eländpunkt.
Eläjad
Vl 1959 lidnan ristitišt oli 31 941 eläjad. Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 41 705 ristitud. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 59 105 eläjad vl 1939, Suren sodan jäl'ghe — 43 400 rist. vozil 1998 i 2005.
Rahvahad (enamba 0,4 % vl 2010, ozutadud rahvahudenke): venälaižed — 86,7 %, ukrainalaižed — 3,5 %, litvalaižed — 3,3 %, vaugedvenälaižed — 2,7 %, čiganalaižed — 0,7 %, saksalaižed — 0,6 %, armenijalaižed — 0,4 %, totarlaižed — 0,4 %, toižed rahvahad — 1,7 %.
Ortodoksižen hristanuskondan päjumalanpert', kaks' jumalanpertid i kaks' časounäd oma avaitud. Katoližen jumalankodikundan pühäpert' om olmas lidnas.
Professionaližen opendusen aluzkundad oma Sovetsk-lidnan Tehnologine kolledž i Sovetskan tehnikum-internat (ristituiden röunatud voimusidenke täht).
Edeline lidnümbrikon pämez' (Deputatoiden nevondkundan ezimez') om Natal'ja Soroka (kül'mku 2015 — reduku 2020).
Sosnovk (lidn, Venäma)
Sosnovk (Сосно́вка «pedai»-pun nimitusespäi, mugažo totaran kelel) om Venäman lidn da lidnankund Kirovan agjan suvipäivnouzmaižes čogas. Mülüb Vätkan Polänin rajonha, sen üks'jäine lidn.
Sovetsk (Kaliningradan agj)
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Kaliningradan agjan lidnad Kategorii:Kaliningradan agjan lidnümbrikod
Sosnovk (lidn, Venäma)
Istorii
Eländpunkt mainitase ezmäižen kerdan 17. voz'sadan lopus kuti külä. Möhemba se šingotihe tegimištžiloks: vl 1763 vas'kentegim radaškanzi, vl 1830 kervačunkudondan fabrik oli avaitud, vspäi 1905 mecpilindtegim radoi. «Moskv — Kazan' — Jekaterinburg»-raudte läbiti žilod vl 1915, saudihe Sosnovk-stancijad. Vspäi 1924 laivansauvomižen verf' om olmas, kändihe tegimeks Toižen mail'man sodan aigan. Radnikžilo sai lidnan statusad vn 1962 29. päiväl keväz'kud. Vspäi 2007 avtotesild ühtenzoitab Vätkan randoid 2 km päivlaskmha lidnaspäi.
Sosnovk šingotase mecanümbriradajal kombinatal, mecan oigendamižen bazal, laivansauvomižen tegimel (pästi motorvenehid, astjoid il'mpölusel, seižub radmata).
Geografijan andmused
Lidn sijadase rajonan päivnouzmas, Vätk-jogen hural randal i sen Pižmank-ližajogen (Пыжман 49 km pitte) oiktal randpolel, 80 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Udmurtijan röunhasai om 7 km päivnouzmha orhal, agjan Kirov-pälidnhasai om 278 km pohjoižhe-lodeheze orhal, 352 km avtotedme vai 596 km raudtedme. Lähembaižed lidnad oma Vätkan Poläni 10 km päivlaskmha orhal, 21 km avtotedme vai 14 km raudtedme i Kukmor (Tatarstan) 25 km päivlaskmha-suvipäivlaskmha orhal, 35 km avtotedme vai 30 km raudtedme.
Sosnovk om lidnankundan üks'jäine eländpunkt.
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 11 960 ristitud, rajonan kaks' videndest. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 15..16 tuhad eläjid vll 1967−1992 (16 748 eläjad vl 1970).
Professionaližen opendusen aluzkund om Sosnovkan laivansauvomižen tehnikum.
VAZ-2101
thumb|right|250px|VAZ-2101 vl 1980 VAZ-2101 «Žiguli» (venäkelel: ВАЗ-2101 «Жигули») om nevondkundaline avto ajaimenke tagakezroile.
Pästtihe avton modelid vll 1970−1988, VAZ-21013-modifikacijata — vhesai 1983. Kaik om tehtud 4,85 mln 2101-modelin avtod modifikacijoidenke. Enamba 57 tuhad avtoid möihe nevondkundaližen blokan verhiže maihe, sid' Päivlaskmaižen Evropan maihe i Afrikha, nimitihe eksportvariantad «Lada 1200».
Homaičendad
Kategorii:AvtoVAZ Kategorii:Avtod kirjamišton mödhe Kategorii:Kebnavtod
Rahvahidenkeskeine valütfond
thumb|right|250px|Rahvahidenkeskeižen valütfondan päfater [[Amerikan Ühtenzoittud Valdkundad|AÜV:oiden Vašington-pälidnas (2006)]] thumb|right|250px|RVF:an anglijankel'ne logotip suomen počtmarkal Rahvahidenkeskeine valütfond (RVF, International Monetary Fund, IMF) om ÜRO:n specialine aluzkund, ekonomižen šingotesen organizacii.
Organizacii radab vs 1945 tal'vkun 27. päiväspäi. Oficialine kel' om anglijan kel'. Valütfond radab šingotesen valdkundoidenke i vaiše krizisan aigan Mail'man bankan erineden, kudamb radab gollidenke maidenke tobjimalaz i kaikenaigašti.