cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Škoder
Istorii
Škoderan lidnusen (Kalaja e Shkodrës) aluz om pandud 4. voz'sadal EME illirižel labeatad-heimol. Lidnusen ruinad oma kaičenus hüvin läz nügüd'aigašt lidnad. Legion seižui siš Rimalaižen imperijan tobmuden aigan, i lidnan nimi libui latinan scutarii-sanaspäi «kaičijad». Keskaigan lidn mülüi serban Dukl'-valdkundha, sid' Rašk- i Zet-valdkundoiden territorijha. Vl 1479 turkad anastiba lidnad, i Ottomanan imperijan aigan se oli regionan znamasižeks keskuseks. Albanijan ezmäižed aiglehtesed oma paindud neciš lidnas.
Škoder šingotase mašinansauvomižel, elektronikan pästandal, tekstilin tehmižel, sömtegimištol.
Geografijan andmused
Lidn sijadase agjan päivlaskmas, ühtennimižen Škoder-järven randal 20 kilometras Adriatižen meren randaspäi, 13 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Tiran-pälidnhasai om 86 km suvhe orhal vai 95 km avtol, Mustmägin röunhasai om 14 km lodeheze.
Eläjad
Vn 2011 Albanijan rahvahanlugemižen mödhe lidnfartaliden eläjiden lugu oli 77 075 ristitud, kaiken municipalitetan — 135 612 ristitud 872 km² pindal, agjan kaks' koumandest.
Eläjiden levitadud religii om katoline jumalankodikund i islam.
Irdkosketused
Kategorii:Albanijan lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe *
Puvill
thumb|right|250px|Küps puvillan kazmuz Puvill om kazmuzkuid, kudambad tehtas puvillan kazmusen (Gossypium) konorüzišpäi. Se kuid om znamasine, odav i kaikiš enamb levitadud londuseližiden kuiduiden keskes.
Kazvataškatihe puvillan kazmusid seičeme tuhad vozid tagaz Indan alangištos. Puvill kävutase kebnas tegimištos sädamha sobid päpaloin. Ümbriratas torhut puvillpuhtastandan fabrikoil, sid' tehtas bumagkanghid i segoitadud sintetiženke kuidunke kanghid, mugažo vatad kaluiden täutimeks i medicinan kävutandoiden täht.
Küps kuid kattab puvillan kazmusen semnid.
Ümbrikirjutand
Puvillan kuid kogoneb nitišpäi, üks' nit' om kazmusen üks' stai, šingotase semnen korespäi. Nitin sanktuz om 15..25 mkm, 5..60 mm pitte. Jagadas tehtud kezerdust kuidun pidusen mödhe: lühüdkuiduine, keskkuiduine i pit'kkuiduine. Kezerdusen toižendad alištuba erazvuiččele ümbriradmižele.
Kuidun nit' om turut pal'hanke südäimenke, se kerdase ičeze värtmudes ümbri, 7..10 kerdad ühtes millimetras. Kuidun küpsendan aigan cellülozan mülünd ližadub, sen tagut kuidun vahvuz ližadase mugažo. Lopuks, kuidun himine mülünd om cellüloz (95 %), razvan i mineraloiden ližadused (5 %).
Livanov Vasilii
Vasilii Borisovič Livanov (Васи́лий Бори́сович Лива́нов; sünd. 19. heinku 1935, Moskv, NSTÜ) om nevondkundaline i venämalaine akt'or, režissör, scenarist da kirjutai.
Biografii
Vasilii om sündnu Moskv-lidnha, Boris-akt'oran sämižkanzha. Vozil 1966−1973 radoi mul'tfil'miden režissöran.
Čomamahton šingotai om naižiš kahtenden kerdan.
Puvill
Kuidun ičendad
thumb|right|150px|Puvillan toštmižümbriradmižen znam
Livanov Vasilii
Irdkosketused
Kategorii:NSTÜ:n akt'orad Kategorii:Venäman akt'orad Kategorii:Akt'orad kirjamišton mödhe Kategorii:Änetoitandan akt'orad kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe
Puvill
Homaičendad
Kategorii:Kazmuzkuidud
Umeo
Umeo (Umeå [ˈʉ̌ːmɛɔ], sijaline [ˈʉ̌ːmɛ] i [ʉ̂ːm], Uumaja, Upmeje, Ubmi) om lidn Ročinman pohjoižpäivnouzmas. Se om ühtennimižen kundan i Vesterbotten-agjan administrativine keskuz.
Istorii
Eländpunkt mainitase ezmäižen kerdan vodel 1314. Kadoi 1590-nzil vozil, no sen aluz om pandud tošti vl 1622 lidnan statusanke.
Lidn šingotase Umeon universitetal vspäi 1965 (31 tuhad üläopenikoid vl 2015, järed kirjišt). Universitet tegeb tedoidusid biologijan, medicinan i ekologijan sferiš. «Volvo Trucks»-kompanijan tegim pästab kabinoid jüguavtoiden täht. Japonižen «Komatsu Forest AB»-edheotandan päfater radab Umeos vspäi 2004 (mecmašiništon pästand).
Geografijan andmused
Lidn sijadase Umeel'ven-jogen randal (Ume älv) läz sen lanktendad Botnižhe lahthe, 12 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Meriport radab ezilidnas. EÜ:n üks' lidnoišpäi kaikiš puhthembanke il'manke.
Murmanskan agj
Murmanskan agj (Мурманская область) om Venälaižen Federacijan subjekt.
Ižoran kel'
thumb|right|250px|Kelen levigandusen kart Ižoran kel' (ičeze nimituz: ižorin kēli) om suomalaiž-ugrilaine, Baltijan meren suomalaine kel'. Kelen kandajad — ižoralaižed, elädas Venäman Leningradan agjas, sen Kingiseppan rajonas, ende elihe Lomonosovan i Gatčinan rajoniš mugažo.
Murmanskan agj
Se mülüb Lodehližhe federaližhe ümbrikho.
Ižoran kel'
Harakteristik
Kirjkel' om latinan kirjamišton pohjal, ezmäine om sätud 1930-nzil vozil. Om tekstoid suomen literaturižen kelen kirjamil.
Murmanskan agj
Agjan administrativine keskuz da kaikiš suremb lidn om Murmansk-vägilidn.
Ižoran kel'
Harakteristik
Sanan painend om fiksiruidud ezmäižel tavul. Vokalid erinedas hätkeližusen mödhe. Vaihiden järgenduz om joudahk, bazine om SVO. Vaihišt om igähine päpaloin, velgsanad oma ottud venäkelespäi tobjimalaz. Kaik om 12 kändod substantivil.
Murmanskan agj
Keled
Oficialine kel' om üks'jäine — venän kel'.
Umeo
Geografijan andmused
Klimat om ven subarktižen röunal. Voden keskmäine lämuz om +2 C°, heinkun +15 C°, tal'vkun-uhokun −6..−8 C°. Ekstremumad oma −37 C° i +29 C°. Paneb sadegid 650 mm vodes, kuidme läz tazomäras, enamba voden kahtendes poles.
Murmanskan agj
Istorii
Murmanskan agj om olmas vl 1938 semendkun 28. päivälpäi.
Murmanskan agjan Päkäskuz om vahvištadud vn 1997 26. päiväl kül'mkud Agjan Duman ezitajil, om allekirjutadud gubernatoral sen-žo voden 24. päiväl sulakud da om väges äiluguižidenke vajehtusidenke.
Geografijan andmused
Agjal om röunoid Karjalan Tazovaldkundanke suves, Suomenmanke päivlaskmas da Norvegijanke lodehes. Sen randad lainištadas Jävaldmeren Barencan merel pohjoižes, Vauktal merel päivnouzmas da suves.
Pind om 144 902 nellikkilometrad. Znamasižed joged oma Varzug, Umb, Kol, Tulom da Ponoi. Kaikiš suremb järv om Imandr. Kaik om 110 tuhad järvid enamba 0,1 nellikkilometrad pindanke.
Umeo
Eläjad
Vl 2010 lidnan eläjiden lugu oli 79 594 ristitud. Kaikiš suremb lidnan i kundan ristitišt om nügüd'. Kaik 131 322 ristitud elädas kundas 5 277,25 km² pindal (2022).
Murmanskan agj
Geografijan andmused
Reljef om mägikaz jogiden alangištoidenke, tundrad mägitazangištoil oma enambuses. Kaikiš korktemb čokkoim om Hibinoiden Judičvumčorr-mägi (1200 m) agjan keskuzpalas.
Umeo
Transport
Lidn ühtenzoitase ehtatimel Vas-lidnanke Botnižen lahten vastrandal.
Murmanskan agj
Geografijan andmused
Klimat om meren ven vilu agjan suvipalas da subarktine agjan pohjoižpalas. Vilu tundub teravas, lujan nepsuden da kovan tullein tagut. Kezal voib panda halad jogo päiväl. Heinkun keskmäine lämuz om +8 C° mererandpolel da +14 C° keskuzrajoniš. Vilukun lämuz om −8 C° mererandpolel (lämän Gol'fstrim-joksmusen tagut) da −12..−15 C° keskuzrajoniš.
Umeo
Transport
Umeon rahvahidenkeskeine civiline lendimport (Umeå Airport, UME / ESNU, läz 1 mln passažiroid vodes vll 2012−2019) sijadase 4..5 km suvhe lidnan keskusespäi. Tehtas reisid Ročinmadme päpaloin (Štokhol'm, Göteborg, Estersund, jügureisid Luleoho) i Hel'sinkihe, om čarterreisid Antaljha, Rodos-sarehe (Keskmeren region) i Kanarižihe sarihe.
Ižoran kel'
Irdkosketused
Kategorii:Keled i dialektad kirjamišton mödhe Kategorii:Venäman keled Kategorii:Suomalaiž-ugrilaižed keled
Umeo
Irdkosketused
Kategorii:Ročinman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe *
Murmanskan agj
Geografijan andmused
Londuseližed varad oma kivivoi da londuseline gaz šel'fas, metallad (raudkivend, vas'k, nikel', nefelin, cirkonii, kobal't, platin, osmii, iridii, berillii, litii), apatitad, pol'kalližarvoižed kived, kala, reskvezi, gidroenergii.
Tobmuz
thumb|right|250px|Agjan Ohjastusen pert' [[Murmanskas.]] Agjan pämez' nimitase gubernatoraks. Marina Kovtun radab gubernatoran vs 2012 sulakun 4. päiväspäi. Hänen valdatusiden strok om viž vot. Gubernator om mugažo agjan Ohjastusen pämez', hän märičeb sen strukturad da paneb sen ühtnijoid radnikusile. Üks' ezmäine varagubernator da viž muite varagubernatorad oma hänele abhu.
Käskusenandai tobmuz om üks'kodine parlament — Agjan Dum. Kaik rahvaz valičeb sen 32 ezitajad videks vodeks. Sergei Dubovoi radab Agjan Duman ezimeheks vs 2016 redukun 5. päiväspäi.
Radonoigendai tobmuz om Murmanskan agjan Ohjastuz. Agjan ministrused, komitetad, ohjandused da üks' inspekcii alištudas Ohjastusele.
Agjan Duman ühtnijoiden järgenduseližed valičendad oliba vl 2016 sügüz'kun 18. päiväl. Gubernatoran valičendad oliba vl 2014 sügüz'kun 14. päiväl, nügüdläine gubernator sai vägestust ezmäižel tural (64,69%) da radab kahtenden strokun.
Eläjad
Kaik om kuz'toštkümne lidnad agjas da 12 lidnanvuittušt žilod. Toižed järedad lidnad (läz 50 tuh. ristituid vl 2015) oma Apatitad da Severomorsk. Vl 2015 kaik om 15 eländpunktad enamba mi 10 tuh. eläjidenke.
Rahvahad (enamba 0,4% vl 2010): venälaižed — 80,8%, ukrainalaižed — 4,3%, vaugedvenälaižed — 1,5%, totarlaižed — 0,7%, azerbaidžanlaižed — 0,5%, toižed — 3,0%, rahvahuden ozutandata — 9,2%.
Erased toižed igähižed rahvahad: saamalaižed — 1599 rist. (0,20%), karjalaižed — 1376 rist. (0,17%), suomalaižed — 273 rist. (0,03%).
Pekka Kana 2
«Pekka Kana 2» om 2003-nden voden kompjutervänd arkad-žanras, jügutoitmine oli maksutoi sil-žo vodel. Vändon sädai om Suomenman «Piste Gamez»-kompanii. Edeline versii om vn 1998 «Pekka Kana».
Vändon kahtenden versijan menü om kätud 18 evropižeks keleks. Se versii sai kahtent sijad vn 2003 vändoiden sädajiden konkursal. Ühtennimine tazopindoiden redaktor om pästtud vändon ližaks, se laskeb säta ičeze tazopindoid. Vändon versii OS Androidan täht om pästtud vl 2020.
Kategorii:Kompjutervändod kirjamišton mödhe
Mängel Piret
Piret Mängel (mugažo estin kelel; ezimeletaden, sünd. 13. viluku 1969, Tallidn, Estinman NST, NSTÜ) om estilaine aktris.
Kaikiš tetabamb rad kinos om Akatavan — Sen, Kudamban Unikuvadab rol'. Hänen elo kinokar'jerhasai i jäl'ges sidä om tundmatoi tarkoiktas, no, ezimeletaden, hän om sündnu vl 1969 Tallidnha, i nügüd' hän eläb Milanas (Italii), radab model'agentuses.
Homaičendad
Kategorii:Estinman aktrisad Kategorii:Aktrisad kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe
Fellini Federiko
Federiko Fellini (Federico Fellini; sünd. 20. viluku, 1920, Rimini, Italijan kunigahuz — kol. 31. reduku, 1993, Rim, Italii) oli italijalaine kinorežissör da scenarist. Hänen nell' fil'mad saiba Oskar-arvlahjad kuti parahimad verazmaižed fil'mad (1957, 1958, 1964, 1976), videnz' — kostümiden parahimas dizainas (1977), kudenz' Oskar (1993) oli arvostuzlahjaks «tondas kinon čomamahtho».
Biografii
Federiko sai klassišt opendust školas jumalankodinno. Vl 1937 openui Florencijas kändamhas reportöraks, möi šaržid-kuvid.
Vll 1938−1942 Fellini radoi Riman jumoristižes «Mark Avrelii»-aiglehteses, kirjuti läz 700 sädust, sid' taritihe hänele säta scenarijoid. Kinokar'jeran voded oma 1945−1992.
Valitud fil'mografii
Federiko Fellini oli kaikiden alemba kirjutadud fil'miden režissöraks da scenaristaks ühten aigan.
Irdkosketused
Kategorii:Italijan režissörad Kategorii:Italijan scenaristad Kategorii:Kinoscenaristad Kategorii:Režissörad kirjamišton mödhe Kategorii:Scenaristad kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe Kategorii:Sündnuded Riminihe
Anorganine himii
thumb|right|250px|Üläopenikoiden laboratorii anorganižen himijan tedoidusen täht vl 2017, [[Gdan'sk, Pol'šanma]] Anorganine himii om himijan jaguz, tedoidab kaikiden himižiden elementoiden i niiden anorganižiden ühtnendoiden sauvondad, ičendoid, mahtusid reakcijoile.
Nece jaguz kacleb kaikid himižid ühtnendoid päiči organižiš substancijoiš (kaik hil'nikan ühthendad lugemata severzid-se koveritomid). Löutud anorganižiden substancijoiden lugumär oli läz 500 tuhad vl 2013. Anorganižen himijan teoretine aluz om periodine käskuz i kävutai sidä himižiden elementoiden periodine tablut. Necen himijan sarakon tegend om uziden materialoiden tarbaižidenke ičendoidenke sädand i niiden sädandan mahtusiden tedoalusiden šingotez.
Istorižešti «anorganine himii»-nimituz libui himijan palan el'gendusespäi, mitte tedoidab elementoid i ei sätud eläbil olijoil ühtnendoid da substancijoiden reakcijoid. No eläbad olijad sätas äi anorganižid substancijoid. Vastkarin, voib sinteziruida läz kaikid organižid ühtnendoid laboratorijas. Reakcijoiden mehanizmad i substancijoiden struktur erinedas anorganižes i organižes himijoiš, ka jagand kahteks himijan sarakoks jäb tarbhaižen kut ende-ki. Nece erigoičend laskeb kebnemba ümbrikirjutada tedoidusen metodoid i mahtusid kaikuččes sarakoišpäi.
Substancijoiden klassifikacii
Äjad anorganižed ühtnendad oma ionižed, kogotas ühtenzoittud ionižel sidol kationišpäi i anionišpäi.
Tedoitas palatomid i palakahid substancijoid. Anorganižes himijas jagadas kaikid palatomid substancijoid kahteks päižeks gruppaks: metallad i metallatomad substancijad. Metalline sido harakterine ezmäižiden täht, kovalentine harakterizuib toižid.
Jagadas palakahid substancijoid elementoiden lugun mödhe: binarižed, koumeelementaižed i m. e.. Palakahad anorganižed substancijad (mülüdas kaht da sen enamba himižid elementoid) alajagasoiš neniks gruppikš: hapandused (oksidad), gidrohapandused, solad, muiktused i toižed gruppad niiden irdpolel (oz., karbidad, nitridad, gidridad, intermetallidad).
Kävutand
Anorganižen himijan satused kävutadas himižen tegimišton kaikiš tehmižiš: kataliz, materialantedo, mujutimed, pindaliž-aktivižed substancijad, krepindad, zelläd, poltused, abutused maižandusen täht. Necen himijan sarakon tedod pandas eloho uziden materialoiden sädandad uden tehnikan täht.
Glazgo
Glazgo (Glasgow [ˈɡlɑːzɡoʊ], Glesca / Glesga [ˈɡlezɡə], Glaschu [ˈkɫ̪as̪xu]) om Šotlandijan kaikiš suremb lidn, Suren Britanijan nellänz' lidn eläjiden lugun mödhe. Se om Glazgo-agjan administrativine keskuz.
Istorii
Lidnan aluz om pandud 6. voz'sadal meiden erad.
Eländpunkt sai lidnan statusan voziden 1175 da 1178 keskes torguindoiktusidenke ühtes.
Geografijan andmused
Lidn sijadase Šotlandijan keskuzpalan suves, seižub Klaid-jogen molembil randoil 32 kilometras sen lanktendan sijalpäi Irlandijan merhe.
Glazgo jagase 23 administrativižeks valičendümbrikoks (ward).
Eläjad
Vn 2011 Suren Britanijan rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 599 650 ristitud 174,7 km² pindal. Ristitišt lidnan nügüdläižiš röunoiš (77..160 km² pindal) oli enamba 1 mln eläjid vll 1921−1961 (rahvahanlugemine), kaikiš suremb — 1 127 825 eläjad vl 1938. Ristitišt poleni ižandusen krizisan tagut, ende sen päsarakod oliba jüged tegimišt i laivansauvomine.
Läz 1,65 mln ristitud elädas lidnan aglomeracijas vn 2018 endustusen mödhe (vl 2007 oli 1,75 mln).
Transport
Metro radab lidnas vspäi 1896 (1 rengazjono, 15 stancijad, 10,4 km). Se om koumanz' manalaine metro mail'mas avaidusen aigan mödhe.
Om kaks' surt civilišt lendimportad läz lidnad. Glazgon rahvahidenkeskeine lendimport (GLA) sijadase 13 km päivlaskmpolehe lidnan keskusespäi. Glazgo Prestvikan rahvahidenkeskeine lendimport (PIK) sijadase 46 km suvipäivlaskmpolehe lidnan keskusespäi.
Lidnan nägu
thumb|center|1000px| Lidnan keskusen ühthine nägu
Irdkosketused
Kategorii:Suren Britanijan lidnad Kategorii:Šotlandijan lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe
Lacuna Coil:an diskografii
Nece om tauz' Lacuna Coil-kollektivan diskografii. Sen ližaks, kaik 16 videoklipad om sätud.
Irdkosketused
D Kategorii:Diskografijad
Kaliningradan agjan lidnad
Kaik om kaks'kümne kaks' lidnad (город) i 4 lidnanvuittušt žilod (ven. посёлок городского типа) Kaliningradan agjas.
Lidnad
* lidnan ristitišt erineb lidnümbrikon ristitišton luguspäi.
Homaičendad
Kategorii:Lidnoiden nimikirjutesed Venälaižen Federacijan subjektoiden mödhe
Uz' Oskol
Uz' Oskol (Новый Оскол) om Venäman lidn Belgorodan agjan päivnouzmas. Se om Uden Oskolan lidnümbrikon (edel vn 2018 sulakud — rajonan) administrativine keskuz.
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1637 kuti röunanverine lidnuz. Vl 1647 kändihe lidnaks Caröv-Alekseev-nimenke Aleksei Vaikneine-carin-alusenpanijan oiktastuseks. Udesnimitihe nügüdläižikš vl 1655 jogen mödhe, Vanh Oskol-lidnan rindataden 60 km pohjoižhe. Uz' Oskol sai makundan lidnan statusad vl 1779.
Uz' Oskol šingotase elektrodtegimel, mebel'fabrikal, mugažo sömtegimišton edheotandoil (leibänkombinat, kombisömtegim, kanaferm).
Geografijan andmused
Lidn sijadase Oskol-jogen (Оскол, Severskii Doncan hura ližajogi) hural randal, 110 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Belgorodhasai om 110 km päivlaskmha avtotel. Lähembaižed lidnad oma Birüč 35 km päivnouzmha avtotedme i Koroč 52 km päivlaskmha avtol. «Vahn Oskol — Valuikad»-raudtejono läbitab lidnad.
Rudnii-žilo (407 rist. vl 2016) mülüi lidnankundha Uden Oskolan ližaks.
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 19 350 ristitud, lidnankundan — 19 959 ristitud, rajonan pol'. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli enamba 20 tuhad eläjid vll 1989−2009 (20 900 rist. vl 2003).
Maižanduzkolledž om professionaližen opendusen aluzkundaks.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Belgorodan agjan lidnad *
A7V
thumb|right|100px|Tankistoiden znamut. A7V (Sturmpanzerwagen A7V) — Germanijan jüged tank Ezmäižen mail'man voinan aigan. Germanijan imperijan ezmäine serine tank. Vozil 1917−1918 oliba tehtud vaiše 20 mašinad.
Kaikiden A7V-tankoiden nimikirjutez i toraine istorii
thumb|250px|A7V «Wotan» thumb|250px|A7V «Elfriede»
Irdkosketused
Kategorii:Ezmäine mail'man voin Kategorii:Ezmäižen mail'man voinan tankad Kategorii:Tankad
Evropalaine hähk
Hähk vai Evropalaine hähk (Mustela lutreola) om živatan erik. Se mülüb Lasicaižed i horid-heimho, Nädanvuiččed-sugukundha.
Leviganduz
Ende živat oli mectusen objektaks karvha näht, nügüd'aigan om kaičendan al kaikiš valdkundoiš, mainitase Rusttas kirjas.
Erikon levigandmižen avaruz om Venäma (evropine pala), Estinma, mugažo Baskanma, Dunain del't. Živatoiden lugu poleneb amerikalaižen hähkan tulendan tagut (Neovison vison).
Elonmahtuz om vezištoihe sidodud. Eläb edahaižiden peniden jogiden venoidme randoidme.
Ümbrikirjutand
Ujub i čukloitelese hüvin. Karv vereb kevädel i sügüzel, process mäneb hätken.
Söte
Evropine hähk otab sötkeks vezištoiden kaikil penil živatoil: hirenvuiččed nühtajad, kalad (ahven, haugenpoigaižed, meritorp), löcud da rakad, vezigavedid i mollüskad. Navedib verest sališt.
Edel tal'ved živat tegeb sötken varoid ičeze peitsijiš i madališ bongoiš. Näl'gaspäi voib tactäs kodilinduihe i löuta ristitun sömän jändusid.
Homaičendad
Kategorii:Nädanvuiččed Kategorii:Imetaiživatad Kategorii:Živatad kirjamišton mödhe Kategorii:Mecživatad
Hibushein
Leviganduz
Kazmuz om levitadud kaikedme Evropadme, Pohjoižamerikan pohjoižpäivnouzmas, mugažo Anatolijan pol'sarel i Afrikan pohjoižes, Sibirin erasidme tahoidme. Putub vastha Venäman pohjoižes paksus.
Vägitomiden muiktoiden nituiden da pustoläniden järgeline erik, navedib letemaid i turbast. Nepsuz eile tärged, no hein om päivännavedii.
Ümbrikirjutand
Jurišt sädab tihedad turbišt. Seikh kazvab 15..60 sm pitte. Lehtesed oma kaidad hahkvihandad 5..30 sm pitte, kazdas suguks (tihedaks turbheks) miččehe-se korktushesai, sid' kändasoiš kaikihe polihe. Hibusheinän kulon muju om vauged.
Tähk-änikuz om 3..6 sm pitte. Kazmuz änikoičeb kezakus, andab semnid heinkus-elokus. Äikerdoičeze semnil.
Kävutand
Ottas kävutamižhe rahvahaližes medicinas säruläžundan olendad vaste. Hibushein abutab hengaita i vedada henged libudes vastmägehe, heitab väzundad jaugoišpäi pit'kan matkan jäl'ghe.
Semetas varmitamha letkid. Sötmižkazmuz madalanke arvonke. Kabjživatišt söb hibusheinäd harvamb, i se kändab dominantižeks omaluižel aigan mändes.
Homaičendad
Kategorii:Tähkheinäd Kategorii:Kazmused kirjamišton mödhe Kategorii:Heinäsižed kazmused Kategorii:Sötmižkazmused Kategorii:Zell'kazmused
Vihand sild (Piter)
thumb|right|250px|Vihand sild vn 2014 heinkus Vihand sild (Зелёный мост) om Venäman üks'keskustaine kaugedraudasine avtotesild Piterin Keskuzrajonas Moikas päliči. Nevan prospekt läbitab sildad. Pevčeskii-sild om ülezjogen, Rusked sild sijadase mödvedhe.
Istorii
Ezmäine sauvond oli edel 1718. vot, puine avaiduzsild oli Piterin röunaks. Nimitihe sildad «vihandaks» toštmižsauvondan jäl'ghe 1730-nzil vozil. Sild om saudud kaugedraudan blokoišpäi voden 1806 seičemes kus Vil'jam Geste-arhitektoran projektan mödhe. Sen alusel vl 1807 sädihe «ezikuvališt projektad» — Venäman sildan ezmäine tipine projekt, i vll 1808−1840 saudihe enamba kümned mugošt sildad Piteriš, niiden kesken Rusked, Sinine i Pocelujev.
Vozil 1768−1918 sildan nimi oli Policeiskii («Policijansild»), sid' Narodnii-sild («Rahvahansild»). Eziauguine nimi pördui vspäi 1998. Vll 1906−1908 rekonstruiruihe i levitihe sildad panemha tramvaiteid.
Avtod da jaugnikad ottas kävutamižhe Vihandad sildad, kahesa ted transportan likundan täht. Čurazihe tramvaiteid sildaspäi vl 1951, kut kaikes prospektaspäi-ki. Vll 2019−2020 sild eli rekonstrukcijas läbi. Mülüb Venäman kul'turjäl'gusen objektoiden nimikirjuteshe.
Konstrukcii
Sild om 29 (40) m pitte i 39 m levette, avtoteiden ühthine leveduz om 30 metrad. Kaugedraudkeskust om kattud monolitižel raudbetonal bembelüläh, kogoneb pandud 24 riveks penembiš bembelülähišpäi seičeme tübingad kaikuččes. Kaik ned oma kingitadud boltoil.
Alused oma saudud kivipanegespäi cemental, oma kreptüd ozrikkivel. Ned seištas vajil betonrostverkanke, ottas jogen vagon levedust vähän.
Irdkosketused
Kategorii:Piterin sildad Kategorii:Sildad kirjamišton mödhe Kategorii:Keskuzrajon (Piter)
Pavlovo
thumb|left|250px|Lidnan kart (2016) Pavlovo (Па́влово, oficialitoi nimituz om Pavlovo Okal — Павлово-на-Оке) om Venäman lidn da lidnankund Alalidnan agjan päivlaskmas. Se om agjan seičemenz' lidn eläjiden lugun mödhe, Pavlovon rajonan administrativine keskuz, mülüb sihe. Pavlovon municipaline ümbrik om sätud rajonan alusel vn 2020 semendkus, sen jäl'ghe lidn kadoti erižen municipaližen ühtnikan statusad.
Istorii
Eländpunkt om olmas 16. voz'sadaspäi, mainitase ezmäižen kerdan vl 1566 kuti Pauloin Lidnuz (Павлов Острог). Kaitihe lidnust sodagarnizonal, i käziradajad sirdiba elämhä sihe: sepad, lehtraudan i vas'ken ümbriradajad, bučnikad, padanikad. Žilo kändihe metallan erazvuiččen ümbriradmižen keskuseks, ottihe metallad lähižes Viksaspäi. Žilo sai makundan lidnan statusad vl 1919.
Piterboro (Ontario)
Piterboro (Peterborough [ˈpiːtərbʌroʊ]) om Kanadan lidn Ontario-agjan suves.
Pavlovo
Geografijan andmused
Lidn sijadase rajonan keskuzpalas, Okan oiktal randal tobjimalaz (Volgan oiged ližajogi), 120 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Rel'jef om vanoikaz, lidnan keskuz sijadase alahas. Ei ole kaikenaigašt sildad lidnas Okas päliči, ehtatim radab. Matkad Alauz'lidnan keskushesai om 70 km pohjoižpäivnouzmha orhal, 80 km avtotedme vai raudtedme. Lähembaižed lidnad oma Vorsm 10 km päivnouzmha avtotedme i Gorohovec (Vladimiran agj) 36 km lodeheze orhal vai 48 km avtotedme.
Pavlovo om lidnankundan üks'jäine eländpunkt.
Piterboro (Ontario)
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1819 kuti Skotts Pleins (Scott's Plains). Sai penen lidnan (angl. town) oiktusid nügüdläiženke nimenke vl 1850, suren lidnan (angl. city) — vn 1905 1. päiväl heinkud.
Piterboro šingotase openduzkeskuseks, sömtegimištol (PepsiCo), elektroladimiden tegimel, turizmal, avtodetaliden pästandal i Ošav-lidnan «magaduzezilidnaks», kosmosan i biotehnologijoiden edheotandoil.
Geografijan andmused
Lidn sijadase Otonabi-jogen randoil (Otonabee 55 km pitte, Suriden järviden bassein), 195 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Ontarionjärvhesai om 35 km suvhe, Toronton keskushesai om 125 km suvipäivlaskmha, Ottav-pälidnhasai om 270 km pohjoižpäivnouzmha.
Pavlovo
Eläjad
Vl 1939 lidnan ristitišt oli 32 400 eläjad, vl 1959 — 47 890 eläjad. Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 60 698 ristitud, rajonan koume videndest. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli enamba 70 tuhad eläjid vll 1986−2000 (72 200 ristitud vl 1992).
Piterboro (Ontario)
Geografijan andmused
Klimat om ven kontinentaline. Voden keskmäine lämuz om +6,9 C°. Ekstremumad oma −39 C° i +38 C°. Paneb sadegid 882 mm vodes, kuidme 49..92 mm, sidä kesken lunt pol'tošt metrhasai.
Eläjad
Vn 2011 Kanadan rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 78 698 ristitud. Kaikiš suremb ristitišt om nügüd'.
Pavlovo
Eläjad
Rahvahad (2010): venälaižed — 99,0%, toižed rahvahad — 1,0%.
Piterboro (Ontario)
Eläjad
Kundaline Trentan universitet (Trent University, 11 tuhad üläopenikoid vl 2019) radab lidnas vspäi 1964.
Pavlovo
Eläjad
Professionaližen opendusen aluzkundad oma Pavlovon avtomehanine tehnikum i Pavlovon rahvahan čomamahtoližpramozloiden tehnikum, mugažo Alauz'lidnan üläopendusen nellän aluzkundan filialad ratas lidnas.
Piterboro (Ontario)
Eläjad
Edeline lidnan pämez' (mer) om Diana Terrien (kül'mku 2018 — kül'mku 2022, Diane Therrien).
Pavlovo
Eläjad
Edeline lidnan pämez' — Deputatoiden Nevondkundan ezimez' oli Väčeslav Šišin vn 2015 sügüz'kuspäi.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Alalidnan agjan lidnad *
Tailandan kel'
thumb|right|300px|Tailandan kelen leviganduz (edel 2014. vot): {{legend|#0080FF|enambusen kel'}} {{legend|#88C4FF|vähembusen kel'}} Tailandan kel' vai Tai-kel' (ičeze nimituz om ภาษาไทย /pʰa:sa:tʰɑj/) om Tailandan oficialine kel', mülüb tai-kadajan kel'kundha. Sen kaikiš lähižemb kel' om laosan kel', niiden keliden pagižijad el'getas toine tošt jügedusita.
Pagižijoiden ühthine lugu om läz 60 millionad ristituid, hö elädas Tailandas päpaloin.
Kirjutadas kel't tailandan kirjamištol.
Kirjamišt
Tailandan kirjamišt kävutase kirjutamha tailandan kel't da sen man toižid kelid. Siš om 44 kirjant 28 konsonantan täht, znamad kuvatas erazvuiččid kulundoid vaihen lopus da augus. Sen ližaks 15 znamad jonoštadas vokalid i nell' znamad kuvatas tonid. Pened da sured kirjamed ei olgoi erigoittud.
Vokalid da diftongad
Pen' kehker znam kuvadab konsonantoid.
Fonetik
Tailandan kelen fonetikal om tonid, ned oma tarbhaižed lujas, sikš miše mahttas toižetada vaihiden znamoičendoid. Oficialižes paginas om viž tonid. Vokalid voidas lindä pit'kikš.
Grammatik
Tailandan kel' om analitine kel'. Mugoižiš keliš ei voi toižetada vaihid läz nikonz.
Nimil ei ole suguid, kändoid i artiklid. Voib toštta nimid jonoštamha äilugud: เด็ก (dek, laps') — เด็ก ๆ (dek dek, «lapsed» vai «lapsiden jouk»), i voib kävutada toižid vaihid jonoštamha äilugud, ozutesikš, พวก ([pʰûak]): พวกหมา phuak ma «koirad».
Verboid ei voi toižetada, pidab seižutada erazvuiččid vaihid edel verboid vai niiden taga jonoštamha aigoid, ozutesikš, กำลัง kamlang «nügüd'»: เขากำลังวิ่ง ([kʰǎw kamlaŋ wîŋ]) «Hän jokseb nügüd'».
Pronominad da vaihed voidas lindä erazvuiččikš situacijan da pagižijan statusan mödhe.
Vaihišt
Velgsanad ottas nügüdläižen tailandan kelen vaihišton läz pol't.
Homaičendad
Kategorii:Tai-kadajan keled Kategorii:Keled i dialektad kirjamišton mödhe Kategorii:Tailandan keled
Nencan avtonomine ümbrik
Se mülüb Lodehližhe federaližhe ümbrikho. Mugažo ümbrik om Arhangel'skan agjan palaks administrativižešti.
Ümbrikon pälidn da üks'jäine lidn om Nar'jan Mar.
Keled
Valdkundkel' om venäkel'.
Nencan kel' kävutase oficialižeks nencalaižiden elämižsijiš venäkelen kartte.
Spellbound
«Spellbound» (Vedud čudho) om Lacuna Coil-muzikgruppan pajo videndes «Shallow Life»-studijanal'bomas (vn 2009 säduz): 1. diskan 8. pajo i 2. diskan 4. pajo, akustine versii. Ühtennimine singl om edestadud vn 2009 21. päiväl uhokud «Soundwave Festival»-aigtegol avstraližes Brisben-lidnas, muzikklip om pästtud sil-žo aigal.
Nencan avtonomine ümbrik
Istorii
Nencan avtonomine ümbrik om olmas vs 1929 heinkun 15. päiväspäi.
Spellbound
Pajon tekst om anglijan kelel.
Nencan avtonomine ümbrik
Istorii
Ümbrikon Päkäskuz om vahvištadud vn 1995 11. päiväl sügüz'kud Ümbrikon Ezitajiden Suiman deputatoil da om väges äiluguižidenke vajehtusidenke.
Spellbound
Kategorii:Lacuna Coil:an pajod Kategorii:Pajod kirjamišton mödhe Kategorii:Singlad kirjamišton mödhe Kategorii:Vn 2009 pajod Kategorii:Vn 2009 singlad Kategorii:Pajod anglijan kelel
Nencan avtonomine ümbrik
Geografijan andmused
thumb|left|250px|Nencan avtonomižen ümbrikon reljefan kart. Ümbrikol om röunoid Tümenin agjan Jamalan Nenciden avtonomiženke ümbrikonke pohjoižpäivnouzmas, Komin Tazovaldkundanke päivnouzmas da suves, jättud Arhangel'skan agjanke suvipäivlaskmas da meredme pohjoižes. Ümbrikon randad lainištadas Jävaldmeren mered: Vauged meri päivlaskmas, Barencan da sen Pečoran mered pohjoižes, Karan meri pohjoižpäivnouzmas. Neniden meriden lähižed pened sared mülüdas ümbrikho.
Klimat om subarktine. Heinkun keskmäine lämuz om +6 C° ümbrikon pohjoižes da +16 C° suves. Vilukun lämuz om −3 C° pohjoižes da −22 C° suvipäivnouzmas. Tal'v vedase 220..240 päiväd. Paneb sadegid 400 mm vodes mererandištol da 700 mm kontinentan südäimes.
Londuseližed varad oma kivivoi, londuseline gaz, kivihil', turbaz, metallad (vas'k, nikel', marganc, kuld, molibden), diamantad, kala, reskvezi.
Tobmuz
thumb|right|250px|Ümbrikon Ezitajiden Suiman ištundoiden sija, gubernatoran da Administracijan pert' [[Nar'jan Maras.]] Ümbrikon pämez' nimitase gubernatoraks vai Administracijan pämeheks, nene tärtused oma kohtaižed znamoičendal vs 2010 kül'mkuspäi. Aleksandr Cibul'skii radab gubernatoran velgusentäutajaks vs 2017 sügüz'kun 28. päiväspäi. Ümbrikon parlament änestab gubernatorad videks vodeks (vs 2014 tal'vkuspäi), enamba kaht strokud jäl'geten ei sa. Gubernator märičeb Administracijan strukturad da paneb sen valdkundmehid radnikusile. Ezmäine varagubernator da kahesa muite varagubernatorad oma hänele abhu.
Ümbrikon üks'kodine parlament om Ezitajiden Suim. Kaik rahvaz valičeb sen 19 ezitajad nelläks vodeks. Anatolii Mändin radab Ezitajiden Suiman ezimeheks vs 2014 redukun 8. päiväspäi.
Radonoigendai tobmuz om Nencan avtonomižen ümbrikon Administracii. Ümbrikon departamentad, ohjandused, valdkundaližed inspekcijad da üks' komitet alištudas Administracijale.
Ezitajiden Suiman ühtnijoiden järgenduseližed valičendad oliba vn 2014 14. päiväl sügüz'kud (6. kucund). Kaik rahvaz oli valičenu gubernatorad sil-žo päiväl, edeline gubernator sai vägestust ezmäižel tural (76,70%).
Eläjad
Vl 2010 kaiken Venäman rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 42 090 ristitud. Kaikutte seičemenz' ristit kümnespäi om lidnalaine.
Kirun
Kirun (Kiruna, Girun, Kiiruna) om Ročinman lidn Norrbotten-agjan pohjoižes. Se om valdkundan kaikiš pohjoižemb lidn i ühtennimine kund.
Nencan avtonomine ümbrik
Eläjad
Üks'jäine lidn om ümbrikos (Nar'jan Mar), 1 lidnanvuitte žilo da 42 küläd. Vl 2010 kaik om 4 eländpunktad enamba mi 1 tuh. eläjanke.
Kirun
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1900 samha raudkivendod. Nimituz libub saamen giron-sanaspäi («vauged lind», «meckana»). Lind i raudan alhimine znam ozutadas lidnanznamal. Kirun om lidnan statusanke vspäi 1948. Vspäi 2007 vedadas radoid sirdmaha lidnad koumeks kilometraks, sikš miše raudan elokaz loudmižsija venub ani nügüdläižen lidnan al.
Nencan avtonomine ümbrik
Eläjad
Rahvahad (enamba 0,4% vl 2010): venälaižed — 63,3%, nencalaižed — 17,8%, komilaižed — 8,6%, ukrainalaižed — 2,3%, vaugedvenälaižed — 0,7%, totarlaižed — 0,5%, azerbaidžanlaižed — 0,4%, toižed rahvahad — 2,1%, rahvahuden ozutandata — 4,3%.
Kirun
Istorii
Kirun šingotase raudkivendon samižel, kosmosan tedoidusil i lumiturizmal.
Geografijan andmused
Lidn sijadase 145 km pohjoižhe polärižes pirdaspäi, 550 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Raudkivendon löudmižsija (magnetit) om 4 km pitte, 80 m levette, i kaks' kilometrad vai sen enamba süvütte. Kirun ühtenzoitase raudtel Luleonke (kaivuztegimišton kompanijan päfater) i Norvegijan Narvik-portanke vedamha kivendod.
Nencan avtonomine ümbrik
Irdkosketused
Kategorii:Arhangel'skan agj
Freid Zigmund
Zigmund Freid (Sigmund Freud [ˈziːkmʊnt ˈfʁɔʏt]; sünd. 6. semendku 1856, Fraiberg, Avstrijan imperii — kol. 23. sügüz'ku 1939, London, Sur' Britanii) oli avstrijalaine psiholog, psihiatr i nevrolog, psihoanalizan alusenpanii. Hänen tedotöd valatoitiba lujas 20. voz'sadan tedomehiže i literaturan kirjutajihe, kuctas ridoid tähäsai.
Kirun
Geografijan andmused
Klimat om subarktine. Voden keskmäine lämuz (vll 2002−2021) om −0,1 C°, heinkun +13,8 C°, vilukun −12,4 C°, ekstremumad (vspäi 1901) oma −42,3 C° i +31,6 C°. Voib panda lunt voden miččen taht aigan. Paneb sadegid 494 mm vodes, vähemba kül'mkus-sulakus (15..31 mm kus).
Eläjad da transport
Vl 2010 lidnan eläjiden lugu oli 18 148 ristitud, kundan nell' videndest. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 25 tuhad eläjid vl 1980, sidä kesken läz 900 saamalaižid.
Freid Zigmund
Ičeze elos Freid kirjuti i publikui tedotöiden sur'kulud lugumärad, sädusiden täuz' kogoduz mülütab 26 tomad. Tedomehel nened arvod oliba: medicinan doktor, professor, Klarkan universitetan oiktusen arvostadud doktor.
Kirun
Eläjad da transport
Kirunan lendimport (Kiruna flygplats, KRN / ESNQ, 277 tuh. passažiroid vl 2018) radab 10 kilometras lidnan keskusespäi. Tehtas reisid Štokhol'mha (tobjimalaz), Luleoho i Štuttgartha (Saksanma), om sezonreisid Suren Britanijan lidnoihe.
Freid Zigmund
Biografii
Tuleban aigan tedomez' oli sündnu Saksanman augotižlibundan evrejalaižiden kanzha. Nell'voččes igäs prihaine sirdi kazvatajidenke Venha i sai parembad kodiopendust aigaližen lahjakahuden tagut hänen velliden da sizariden rindataden. Zigmund mäni läbi tulendegzaminoiš ühesavoččen i openui Venan gimnazijas. Valiči medicinan opendust, miše lähtta gollüdespäi. Vspäi 1873 sai opendust Venan universitetan medicinižel fakul'tetal, oli otnus biologijan tedotöihe opendamižes. Radoi lekaril armijas voden hätkte, sid' lekaril-nevropatologal Ven-lidnan läžundkodiš koume vot. Sen jäl'ghe mez' läksi radmaha läžundkodin psihiatrižhe klinikha pordon aigad, oli nervläžundoiden palakundan pälekarin hätken.
Kirun
Irdkosketused
Kategorii:Ročinman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Norrbotten
B.A.P
B.A.P (비에이피 Bieipi, akronim anglijan kelen Best. Absolute. Perfect-sanoišpäi — «Parahimad. Absolütižed. Idealižed») om tetab prihoiden suvikorejine muzikgrupp, oli edestanu muzikad keipop-, džeipop da hiphop-stiliš.
Freid Zigmund
Biografii
Mez' nai vn 1886 sügüz'kus, Marta Bernais oli hänen ak. Sündutihe kuz' last naimiželos: koume prihašt i koume neičukašt, kaik hö eliba hätken päiči Sofiš. Anna Freid oli Zigmundan tütren. Anna oli psihologan i psihoanalitikan, lapsiden psihoanalizan alusenpanii.
B.A.P
Irdkosketused
Kategorii:Suvikorejan muzikgruppad Kategorii:Popgruppad Kategorii:Muzikgruppad kirjamišton mödhe Kategorii:Muzikgruppad vl 2012 alusenpanendanke Kategorii:Muzikgruppad vl 2019 čihodamiženke
Kiselövsk
Kiselövsk (Киселёвск) om Venäman lidn Kemerovon agjan suvipäivlaskmas. Se om agjan kudenz' lidn eläjiden lugun mödhe, Kiselövskan lidnümbrikon administrativine keskuz (vspäi 2005).
Istorii
Ende türkad-teleutad elihe lidnan sijas. Läz 1770 vot sirdnikad Keskuzvenämaspäi paniba Afonino-, Čerkasovo- i Kiselövk-küliden alusid. Vn 1917 redukus zavottihe sada kivihil't Kiselövkan kaivudespäi. Vl 1932 žilo kaivudenno sai radnikžilon statusad Kiselövskii nimenke, sil-žo vodel ühtištuihe lähižidenke külidenke. Kätihe radnikžilod lidnaks agjan alištusenke vn 1936 20. päiväl vilukud.
Kiselövsk šingotase kivihilen samižel (4 kar'jerad) i 2 küllästamižfabrikal, kaivuzmašiništon tegimel, sömtegimištol (konditerine edheotand, maidtegim, kolbasan pästand), mugažo poukahtuzsubstancijoiden tegim, mebel'fabrik i Afoninon savičtegim ratas.
Geografijan andmused
Koume žilod i kaks' küläd mülüdas lidnümbrikho Kiselövskan ližaks. Lidnümbrikon pind — 292,85 km². Lidnümbrik röunatab Prokopjevskan lidnümbrikonke suves, Prokopjevskan rajonanke päivnouzmas i päivlaskmas, Belovon rajonanke pohjoižes.
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 98 365 ristitud, lidnümbrikon — 103 019 ristitud. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 142 tuh. eläjid vl 1962. Vl 2018 kaik 95 160 ristitud elihe lidnümbrikos.
Professionaližen opendusen aluzkundad: Kiselövskan kaivuztehnikum, politehnine tehnikum, pedagogine kolledž.
Edeližed lidnümbrikon pämehed: Sergei Lavrentjev (keväz'ku 2003 — kül'mku 2018), Maksim Škarabeinikov (viluku 2019 — kül'mku 2021).
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Kemerovon agjan lidnad Kategorii:Kemerovon agjan lidnümbrikod
Sumgajit
Sumgajit (Sumqayıt), voib kirjutada Sumgait mugažo, om koumanz' lidn Azerbaidžanas ristitišton mödhe da kahtenz' tegimišton mödhe. Se om lidn tazovaldkundan alištusenke, Baku-pälidnan lodehline kaimdailidn, mülüb sen aglomeracijha.
Geografijan andmused
Klimat om subtropine kuiv. Paneb sadegid 247 mm vodes, vihmatomuz oleskeleb kezakus-elokus.
Sumgajit jagase nomeruidud lidnanlaptoihe, läz ei ole nimitadud irdoid. Kaks' lidnanvuittušt žilod oma alištunuded lidnan tobmudele: Gadži-Zeinalabdin i Džorat. Apšeronan rajon röunatab lidnanke, Bakun municipaline territorii om läz päivnouzmašt lidnan röunad.
Eläjad
Vl 2014 lidnan eläjiden lugu oli 294 500 ristitud. Vl 2018 ristitišt kahtenke lidnanvuiččenke žilonke oli 341 tuhad eläjid.
Lidnalaižiden 97 % oma azerbaidžanlaižed, ristitišton londuseline ližaduz om znamasine.
Kaik 13 üläopendusen aluzkundad i 6 kolledžad ratas lidnas. Sumgajit-futbolklub vändab ezidivizionas.
Transport
Avtobusad, maršruttaksid da avtotaksid oma kundaližeks transportaks. Kaks'žiruižed ezilidnelektrojonused ühtenzoittas lidnad Bakunke da Apšeronan pol'saren eländpunktoidenke rengazraudtedme. Kiruhavtote om Bakuhusai. Meriport radab lidnas.
Irdkosketused
Kategorii:Azerbaidžanan lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Azerbaidžanan lidnad tazovaldkundan alištusenke
Laduškin
Laduškin (Ладу́шкин, Laduschkin, Ładuszkin, Liudvigsortas / Laduškinas; edel 1946. vot — Lüdvigsort (Ludwigsort, Лю́двигсорт)) om Venäman lidn-kurort Kaliningradan agjan suvipäivlaskmas. Se om Laduškinan lidnümbrikon administrativine keskuz.
Istorii
thumb|left|250px|Muštnik Ivan Laduškin-leitnantan oiktastuseks Eländpunktan aluz om pandud vl 1314. Vl 1593 saudihe bumagmellicad täs. Vl 1709 Fridrih Lüdvig Gol'štein-Bekskii-gercog osti mellicad i nimiti sidä Lüdvigsort. Vl 1894 saudihe raudtestancijan pertid. Oli peneks žiloks Surhe sodahasai (1253 rist. vl 1939).
Laduškin šingotase kurortaks mererandal, kodijänišiden fermal, kül'menzoittud tavaroiden varažomal.
Geografijan andmused
Lidn sijadase Baltijan meren Kaliningradan lahten randal, 10 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Kaliningradhasai om 28 km pohjoižpäivnouzmha. Lähembaižed lidnad oma Mamonovo 22 km suvipäivlaskmha kaikil teil, Baltiisk 15 km lodeheze lahten kal't i Svetlii 10 km pohjoižhe lahten kal't.
Kaks' pen't Ladigino- i Ul'janovk-žilod mülüdas lidnümbrikho Laduškinan ližaks. Lidnümbrikon pind — 28,18 km². Se röunatab Gur'jevskan i Bagrationovskan lidnümbrikoidenke.
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 3 787 ristitud, lidnümbrikon — 3 877 ristitud. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 4 068 eläjad vl 2015. Vl 2017 kaik 4 007 ristitud elihe lidnas i 4 088 ristitud kaikes lidnümbrikos.
Ortodoksižen hristanuskondan ph. Dimitrii Solunalaižen puine jumalanpert' om letud lidnas vodele 2003.
Professionaližen opendusen aluzkundad ratas lähembaižiš lidnoiš.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Kaliningradan agjan lidnad Kategorii:Kaliningradan agjan lidnümbrikod
Year of the Dragon
«Year of the Dragon» (Drakonan voz' ) om Modern Talking-duetan ühesanz' studijanal'bom. Se om pästtud vn 2000 28. päiväl uhokud.
Homaičendad
Kategorii:Modern Talking:an al'bomad Kategorii:Al'bomad kirjamišton mödhe Kategorii:Vn 2000 al'bomad
Viipurin rajon (Leningradan agj)
Viipurin rajon (Выборгский район) om municipaline ühtnik Leningradan agjas.
Administrativine keskuz om Viipur (vspäi 2006 mülüb rajonha), sijadase rajonan päivlaskmas.
Istorii
Rajonan aluz om pandud vl 1940 heinkun 9. päiväl Karjalaiž-Suomen NST:ha enččel Suomenman territorijal Tal'vsodan jäl'ghe Viipur-lidnan keskuseks. Vozil 1941−1944 rajonan territorii oli Suomenman tobmuden al sodavägiden tulendan tagut.
Vl 1944 kül'mkus rajonad alištihe Leningradan agjan tobmudele. Vozil 1944−2006 Viipur alištui agjan tobmudele oikti. Vl 1957 rajonad ühtištuihe enččen Primorskan rajonan territorijanke — Roščinon rajonan palanke. Vl 1960 tal'vkun 9. päiväl Viipurin rajonad ühtištuihe enččen Lesogorskan rajonanke. Vs 1963 uhokun 1. päiväspäi enččen Roščinon rajonan territorii mülüb Viipurin rajonha. Vspäi 1989 Viipurin rajon oli alištunu Viipur-lidnan Nevondkundale. Rajon om olmas nügüdläižiš röunoiš vspäi 2006.
Geografijan andmused
Om röunoid koumenke Venäman rajonanke, Piterinke da Suomenmanke:
Suomen lahten randan pala om suves da suvipäivlaskmas. Znamasine jogi om Vuoks, lankteb Lagoganjärvhe. Järved ottas seičeme procentad rajonan territorijas, znamasižed oma Glubokoje (37,9 km²), Nahimovskoje (14,3 km²), Pionerskoje (13,8 km²) da Krasnogvardeiskoje (10,6 km²) järved. Joged da järved mülüdas Atlantižen valdmeren basseinha.
Londuseližed varad oma turbaz, sauvondmaterialad (sauvondkivi, apakkivi, letked, saved), mec, kala, reskvezi.
Vspäi 2014 rajonan territorii jagase 12 municipaližeks ühtnikaks: seičeme lidnankundad i viž küläkundad.
Tobmuz
Käskusenandai tobmuz om Ezitajiden Nevondkund (ven. Совет депутатов) 36 ühtnijanke. Kaik rahvaz valičeb heid videks vodeks. Järgvaličendad sihe oliba vl 2014 sügüz'kun 14. päiväl. Enččen strokun rajonan pämez' da rajonan administracijan pämez' vajehtihe ištmil niiden satuseks. Aleksandr Lisov radab Ezitajiden Nevondkundan ezimehen, rajonan pämehen da Viipur-lidnankundan pämehen vn 2014 sügüz'kun 24. päiväspäi. Ezitajiden Nevondkund valičeb rajonan administracijan pämest.
Vs 2014 redukun 22. päiväspäi Gennadii Orlov radab rajonan administracijan pämeheks kontraktan mödhe. Ezmäine varapämez' da koume muite varapämest oma hänele abhu. Kahesa komitetad, kaks' palakundad, kaks' ohjastust da laudkund alištudas rajonan administracijan pämehištole.
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 204 408 ristitud (koumanz' sija agjas).
Kaik om 181 eländpunktad rajonas, niiden kesken viž lidnad, kaks' lidnanvuittušt žilod, 158 žilod, ühesa raudtestancijan žilod, seičeme küläd.
Toižed sured eländpunktad oma Svetogorsk-lidn (15,8 tuh. rist. vl 2016), lidnanvuitte Roščino-žilo (14,4 tuh. rist. vl 2016), Kamenk-žilo (8,2 tuh. rist. vl 2016) da lidnanvuitte Sovetskii-žilo (7,0 tuh. rist. vl 2016).
Rahvahad (vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe, enamba 0,4%): venälaižed — 88,5%, ukrainalaižed — 2,1%, vaugedvenälaižed — 1,1%, totarlaižed — 0,6%, armenijalaižed — 0,5%, uzbekalaižed — 0,5%, toižed rahvahad — 2,2%, rahvahuden ozutandata — 4,5%.
Erased igähižed rahvahad: karjalaižed — 191 rist. (0,09%), suomalaižed — 90 rist. (0,04%), estilaižed — 42 rist. (0,02%), vepsläižed — 33 rist. (0,02%).
Ižanduz
Rajonan ižandusen päsarakod oma cellülozbumagaine, laivansauvomine, kivivoinveim- da gazanveimtransport, sauvondkiven samine, sömtegimišt, maižanduz da kalankazvatuz, torguind da turizm.
Irdkosketused
Kategorii:Karjalan kaglaz
Derbent
Derbent (Дербе́нт, Кьвевар, Алпан vai Цал, Дәрбәнд / Dərbənd, Цали / Деребенд vai Дере-бент, avar. i Дербенд,, Темир-къапу, Дарбант) om Venäman lidn da lidnümbrik Dagestanan Tazovaldkundan suvipäivnouzmas. Se om tazovaldkundan koumanz' lidn eläjiden lugun mödhe, Derbentan rajonan administrativižeks keskuseks mugažo, ei mülü rajonha.
Istorii
Eländpunkt om üks' amuižiš lidnoišpäi Venäman territorijas, sen aluz om pandud 4. voz'tuhal edel meiden erad. Mainitase Amuižen Grekanman kirjutajil 6. voz'sadal EME, nimitihe vihtoi Bab al' Abvab i Veroi pahr. Derbent-nimi om persijan kelespäi (دربند‎ Darband) i kändase «sauptud (sidodud) verajad». Üks'jäine Sasanidoiden kaičenus lidnuz (kaks' verajad) sijadase lidnas, varmitihe sidä möhemba äi kerdad. Derbentan kaks'jaine sein (om kaičenus 3,6 km pitte, 7 verajad) i lidnuz mülüdas UNESCO:n mail'man jäl'gushe. Sur' šuukte läbiti lidnad. Vspäi 1813 oli Venäman imperijas palaks, vl 1840 sai oficiališt makundan lidnan statusad.
Vl 1898 «Petrovsk-Port — Baku»-raudtejono läbiti lidnad. Vl 2015 oigetihe lidnan statusan andmižen kaks' tuhad vot.
Derbent šingotase turizmal, sömtegimišton edheotandoil (kon'jakkombinat, vändaivinantegim, konservkombinat, lihakombinat, maidkombinat, leibtegim), mugažo ÜLL-radiostancijoiden tegim i sauvondkombinat (panel'pertid) ratas.
Geografijan andmused
Lidn sijadase Kaspijan meren randal, 0 m keskmäižel korktusel valdmeren pindan päl, koume kilometrad levette tazangištol Suren Kavkazan i meren keskes, meren päivlaskmaižel randal. Kaspijan kendäk om 27 metrad valdmeren pindan alemb korktusel, lidn vedase 20 kilometrad pidust' sen randad. Derbent seižub penen Suhodol-jogen (10 km) i Samuran-Derbentan kanalan randoil. Matkad Mahačkalhasai om 120 km lodeheze orhal, raudtedme vai 130 km avtotedme. Lähembaine lidn om Dagestanan Lämoid 10 km lodeheze.
Derbent om lidnümbrikon üks'jäine eländpunkt.
Eläjad
Vn 2010 kaiken Venäman rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 121 251 ristitud. Kaikiš suremb ristitišt om nügüd'.
Rahvahad (2010): lezginalaižed — 33,7%, azerbaidžanlaižed — 32,3%, tabasaranalaižed — 15,8%, darginalaižed — 5,6%, venälaižed — 3,7%, agulalaižed — 3,2%, armenijalaižed — 1,1%, mägievrejalaižed — 1,1%, rutulalaižed — 0,8%, toižed rahvahad — 2,7%, rahvahuden ozutandata — 0%.
Religijan pühäpertid: islam — viž mečetid om kaičenus (Džuma, Bala, Kilisä, Kirhlär, Minaret), armenižen jumalankodikundan pühäpert', ortodoksine hristanuskond i judaizm — üksin.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Dagestanan Tazovaldkundan lidnad Kategorii:Dagestanan Tazovaldkundan lidnümbrikod *
Viking (znamoičendad)
Viking (latin.: Viking) om 8.-11. voz'sadoiden Skandinavijan merimatknikoiden ezitai.
Nece sana voib znamoita mugažo:
Jusdal'
Jusdal'  (Ljusdal) om Ročinman lidn Evleborg-agjan pohjoižes.
Eländpunkt mainitase ezmäižen kerdan vl 1314. Raudte läbiti sidä vl 1880, i Jusdal' šingotaškanzihe.