cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Tursunzade
Geografijan andmused
Lidn sijadase Gissaran mägisel'ganno, Karatag-jogen oiktal randal i randpolel (Қаратоғ 99 km pitte, Amudarjan bassein). Keskust Uzbekistanan röunhasai om 4 km päivlaskmha orhal i avtotedme vai 8 km suvipäivlaskmha raudtedme. Matkad Dušanbe-pälidnhasai om 60 km päivnouzmha avtotedme vai raudtedme.
Eläjad
Vn 2010 Tadžikistanan rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 46 700 ristitud. Kaikiš suremb ristitišt om nügüd'. Kaik 286 200 eläjad om ezilidnoidenke (rajonanke).
Eläjad oma islamanuskojad tobjimalaz.
Irdkosketused
Kategorii:Tadžikistanan lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Tadžikistanan lidnad tazovaldkundan alištusenke *
Vahdat
Vahdat (Ваҳдат, Вахдат) om lidn tazovaldkundan alištusenke Tadžikistanan päivlaskmas. Se om Vahdatan rajonan tazovaldkundan alištusenke administrativine keskuz, mülüb sihe.
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud kuti žilo vl 1927 Jangi-Bazar-nimitusenke. Raudte tuli sihe vl 1930. Vll 1936−1975 i 1992−2003 sen nimi oli Kofarnihon jogen mödhe. Vl 1975 anttihe lidnan statusad, nimitihe Ordžonikidzeabad oficialižikš.
Vahdat šingotase puvillan puhtastandtegimel, sauvondmaterialiden pästandal (pertinsauvond, savič, keramzit), šuukankombinatal, sömtegimištol (jauh), kohenduzmehanižel i metalltegesiden tegimil, mugažo meblin fabrik i lindferm ratas lidnas.
Geografijan andmused
Lidn sijadase Gissar-alangištos, Kafirnigan-jogen randal (Кофарниҳон 387 km pitte, Amudarjan oiged ližajogi), 870 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Dušanbe-pälidnhasai om 19 km päivlaskmha.
Voden keskmäine lämuz om +13,7 C°, kezakun-elokun +24..+26 C°, tal'vkun-uhokun +1..+4 C°. Paneb sadegid 636 mm vodes, enamba keväz'kus-sulakus (114..118 mm kus), vähemba kezakus-sügüz'kus (1..11 mm kus).
Eläjad
Vn 2010 Tadžikistanan rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 40 600 ristitud. Kaik 317 100 ristitud elihe rajonas vl 2016.
Statistikan kolledž (Коллеҷи омори шаҳри Ваҳдат, alusenpanend 1958) i medicinan kolledž ratas lidnas.
Irdkosketused
Kategorii:Tadžikistanan lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Tadžikistanan lidnad tazovaldkundan alištusenke *
Kito
thumb|left|200px|Kiton tulendad Kito (Quito [ˈkito]), täuz' nimituz San Francisko de Kito (San Francisco de Quito) om Ekvadoran pälidn. Se om kahtenz' surtte lidn valdkundas Guajakilin jäl'ghe. Mülüb Pičinčan agjaha Kito-kantonan lidnalaižeks palaks, se om mugažo Pičinčan agjan administrativine keskuz.
Lidn om valdkundan politikan da kul'turan keskuz. Se om UNESCO:n kul'turjäl'guzikš täuzin vspäi 1978.
Komsomol'sk (Ivanovon agj)
Komsomol'sk (Комсомо́льск) om Venäman lidn da lidnankund Ivanovon agjan lodehes. Se om Komsomol'skan rajonan administrativine keskuz (vspäi 1932).
Kito
Istorii
Sauvoškanzihe lidnad 1. voz'tuhan lopus indejalaižiden Kitu-valdkundan pälidnaks. Inkad anastiba lidnad 15. voz'sadal. Nügüdläižen eländpunktan aluz om pandud vl 1534 tal'vkun 6. päiväl ispanijalaižil, se om olmas lidnan statusanke vspäi 1541.
Komsomol'sk (Ivanovon agj)
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1927 kuti Ivanovon GRES:an sauvojiden žilo. Uz' GRES radaškanzi vn 1930 redukus. Kätihe radnikžilod oficialižeks nügüdläiženke nimitusenke vn 1931 vilukus, nimitihe kundaližen Komsomol-organizacijan mödhe. Radnikžilo sai lidnan statusad vn 1950 28. päiväl elokud.
Kito
Istorii
Vspäi 1830 Kito om ripmatoman Ekvadoran pälidnaks. Severz'-se sodakukerdusid oli lidnas 20. voz'sadal.
Komsomol'sk (Ivanovon agj)
Istorii
Komsomol'sk šingotase elektrusen tehmižel (GRES radab londuseližel gazal), mašinansauvomižel (elektrotehnine mašiništ, elektromagnitad ), mecan ümbriradmižel, kanghiden «Kommunar»-fabrikal.
Kito
Geografijan andmused
Lidn sijadase valdkundan pohjoižes, 2850 m ü.m.t. keskmäižel korktusel Andiden pautkinno mägidenkeskeižes katl'uses, lujas kukhikahas tahondas, Pičinč-vulkanan (isp. Pichincha) päivnouzmaiženno pautkenno. Mahuz om vulkanine augotižlibundal. Vulkan om kaks'päine, 4784 m absolütižel korktusel, aktivižusen voded — 1660, 1999. Man ekvator om lidnan pohjoižröunanno, 35 km lidnan keskuztorgulpäi.
Klimat om subtropine korktoiden mägiden. Kun keskmäine lämuz om +13..+16 C° vodes läbi, kacmata ekvatorialižhe sijadushe. Päivän da ön lämuded lujas erinedas. Oleleb äi päivänvauktust kacmata paksuihe valegihe. Paneb sadegid 1100 mm vodes, kuiv sezon om kezakus-elokus (20..40 mm kus). Minimaline fiksiruidud lämuz om −5 C°. Manrehkaidused oleldas.
Tobmuz
Kito jagase 32 nimitadud tulendaks (isp. üks'lugu: parroquia) kuti Kiton metropolijan ümbrikon lidnrajonad (isp. Distrito Metropolitano de Quito, Quito DM). Mugažo lidn alajagase 85 barrio:ks politižešti.
Komsomol'sk (Ivanovon agj)
Geografijan andmused
Komsomol'sk om lidnankundan üks'jäine eländpunkt.
Kito
Tobmuz
Edeline lidnan pämez' om Horhe Junda (Jorge Yunda), radoi pordos 14.05.2019−19.07.2021.
Komsomol'sk (Ivanovon agj)
Eläjad
Vl 1939 lidnan ristitišt oli 15 734 eläjad. Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 8 693 ristitud, rajonan kaks' videndest. Kaikiš suremb ristitišt oli vl 1939 i enamba 12 tuhad eläjid vozil 1970−1979 (12 320 rist. vl 1970).
Kito
Eläjad
Vl 2010 Kiton metropolijan ümbrikon lidnrajoniden eläjiden lugu oli 1 619 432 ristitud, Kiton metropolijan ümbrikon täuzin — 2 239 191 ristitud. Läz 4,7 mln ristituid om lidnaglomeracijas 4217 km² pindanke. Lidnrajoniden ristitišt ületi millionad vodele 1990.
Komsomol'sk (Ivanovon agj)
Eläjad
Rahvahad (2010): venälaižed — 98,1%, toižed rahvahad — 1,9%.
Ortodoksižen hristanuskondan Raštvoiden jumalanpert' om letud kivižeks vl 1771 puižen sijas.
Professionaližen opendusen aluzkund om Ivanovon energetižen kolledžan Komsomol'skan filial (ende Komsomol'skan lämuzenergetine tehnikum).
Lidnan Administracijan jäl'gmäine pämez' om Irina Novikova (heinku 2012 — sulaku 2016), organizacii om likvidiruidud.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Ivanovon agjan lidnad *
Kito
Eläjad
Ristitišton kaks' videndest oma kečua-indejalaižed, toižed kaks' videndest oma mestizo (vaugedverižiden da indejalaižiden jäl'gelaižed), i afrikalaižid om läz videndest. Eläjiden enambuz om katoližen jumalankodikundan uskojad. thumb|center|700px| Ph. Franciskan torg (hänen oiktastuseks pühäkodi da naižiden jumalankodi) lidnan istorižes keskuses.
Transport
Kitos om kundališt transportad: trolleibusoid keskuses da kiruhavtobusoid (isp. MetrobusQ vai Red Integrada de Transporte Público), avtobusoid, taksid, velosipedid da funikulörid. Raudte kävutase turizman täht tobjimalaz. Metropoliten om sauvomas vspäi 2012 (1 jono 15 stancijanke radaškatas vn 2019 keskes).
Rahvahidenkeskeine civiline Mariskal Sukre-lendimport (UIO, isp. Mariscal Sucre, 4,8 mln passažiroid i 312 tuhad jügutonnoid vl 2017) radab vspäi 2013, se sijadase 18 km päivnouzmha lidnan keskusespäi. Sišpäi tehtas reisid Keskuzamerikan äjihe maihe, AÜV:oiden suvhe, Madridha i Amsterdamha, mugažo Ekvadoradme, jügureisid Suviamerikadme i Majamihe.
Irdkosketused
Kategorii:Ekvadoran lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe * Kategorii:Pälidnad *
Lipki (lidn)
Lipki (Ли́пки) om Venäman lidn da lidnankund Tulan agjan keskuzpalas. Mülüb Kirejevskan rajonha, sen kahtenz'-koumanz' surtte lidn.
Istorii
Ende Lipki-külä oli lidnan sijas 17. voz'sadaspäi. Buran hilen samine zavodiše külänno 1940-nzil vozil.
Nügüdläižen eländpunktan aluz om pandud kaivuzžiloiden ühtištusel vl 1951 kuti Lipkovskii-radnikžilo (рабочий посёлок Липковский). Se sai lidnan statusad nügüd'aigaiženke nimitusenke vl 1955. Hilen samine jätkustui vhesai 1991.
Lipki šingotase savičtegimel, lämoipalonvastaižen produkcijan pästandal i leibtegimel. Nevondkundaližel aigal maidtegim radoi mugažo.
Geografijan andmused
Lidn sijadase rajonan päivlaskmaiženno röunanno, Upanjogen oiktal randpolel (Упа́ 343 km pitte, Okan oiged ližajogi), 2..3 kilometras jogespäi i sen Ščokinon vezivaradimespäi (5,7 km²), 240 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Tulhasai om 29 km pohjoižhe orhal vai 41 km avtotel, Kirejevsk-rajonkeskushesai — 15 km päivnouzmha orhal vai 21 km avtotedme. Toižed lähembaižed lidnad oma Sovetsk 5 km päivlaskmha orhal vai 10 km avtotedme, i Bolohovo 18 km pohjoižhe-pohjoižpäivnouzmha orhal vai 25 km avtotedme. «Sovetsk — Lipki — Kirejevsk»-raudtekeskust om muretud, ted oma heittud, raudtestancii om sauptud. Lähembaine passažirraudtestancii radab Ščokino-lidnas 19 km päivlaskmha-lodeheze avtotedme.
Eläjad
Vl 1959 lidnan ristitišt oli 19 435 eläjad (kaikiš suremb), vl 1989 — 10 355 eläjad. Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 8 719 ristitud, lidnankundan — 9 384 ristitud, rajonan kahesandez. Kaik 9 114 ristitud elihe lidnankundas vl 2018. Seičemenden päivän adventistoiden loičendpert' radab lidnas.
Rahvahad (2010): venälaižed — 94,0%, totarlaižed — 1,2%, saksalaižed — 1,2%, ukrainalaižed — 1,2%, toižed rahvahad — 2,4%.
Professionaližen opendusen aluzkund om Bolohovon mašinansauvomižen tehnikuman Lipkin filial (edel 2016. vot — erine politehnine tehnikum).
Jonan kirj
thumb|right|250px|Jona suren merikalan südäimes koume päiväd da koume öd. Kennikottan Biblijan (1476) 305. lehtez, se ispanine käzikirjutuz kaičese Oksfordan universitetan kirjištos Bodlin nimed. Jonan kirj (יוֹנָה Jona, Ἰωνᾶς Ionas, Ionae, Книга пророка Ионы) om evrejan Tanah-biblijan kirj Neviim-jagusespäi i hristanuskondan Vanhan Zavetan 32. kirj. Se om Jona-endustajan elon polhe päpaloin, endustused ottas kirjan vaiše pen't palad.
Original om sätud evrejan kelel, aigemba mi 430. vodel EME. Kirj kogoneb nelläs jagusespäi.
Kategorii:Vanhan Zavetan kirjad
Britanine imperii
thumb|left|250px|Britanine imperii vl 1921 om ozutadud rusttal mujul. Britanine imperii vai Britanijan imperii (British Empire) oli kolonialine valdkund vižsadad vot (1497−1997). Se oli üks' kaikiš järedambišpäi ristitkundan istorijas, oli olmas kaikil kontinentil.
Imperii oli kaikiš suremb 1920−1930-nzil vozil, sen pind da ristitišt saiba nelländest kaikes maspäi. Erazvuiččen aigan Afrikan i Valdmerimaiden äjad mad, AÜV, Avstralii, Indii, Pakistan, Bangladeš, Kanad oliba Britanižen imperijan palaks. Vn 1997 heinkuspäi andoihe Honkong Kitaile, sen jäl'ghe pened sared mail'madme da sodameribazad jäiba Suren Britanijan palaks Kunigahusele ližaks. Nügüd' enččiden kolonijoiden enambuz mülüb Nacijoiden Ühtištushe.
Om äi jäl'gusid imperijan olendaspäi:
Homaičendad
Kategorii:Istorižed valdkundad Kategorii:Suren Britanijan istorii Kategorii:Imperijad
Kastamonu
Kastamonu (mugažo turkan kelel; Κασταμόνου) om lidn Turkanman pohjoižes. Se om Kastamonun agjan administrativine keskuz.
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud 18. voz'sadal edel m.e.. Sen nimi oli Timonion (grek. Τιμόνιον) 10. voz'sadahasai m.e., konz Vizantijan tulijan Isaak I Komnenos-imperatoran tat, Manuel Erotikos Komnenos, sai mad siš da sauvoi lidnusen. Lidnuz sai Kastra Komnenon-nimen (grek. Κάστρα Κομνηνών). Aigan mändes nece nimi oli lühetud Kastamone-nimehesai, sid' kätihe nügüdläižikš, turkan kartte. Turkanman «sobiden revolücii» zavodihe Atatürkan paginan jäl'ghe neciš lidnas vn 1925 23. päiväl elokud.
Geografijan andmused
Lidn sijadase agjan suves. Se seižub Karasomak-jogen alangištos (Mustmeren bassein), 774 m korktusel valdmeren pindan päl. Matkad Mustmeren randhasai om 65 km pohjoižhe orhal, Ankar-pälidnhasai om 180 km suvhe-suvipäivlaskmha orhal vai 240 km avtotedme.
Klimat om ven kontinentaline. Heinkun i elokun lämuz om +20 C°, vilukun — −1 C°, voden keskmäine lämuz om +9,8 C°. Absolütine minimum oleskeli −26,9 C°. Paneb sadegid 480 mm vodes, enamba semendkus-kezakus (71..74 mm vodes).
Eläjad
Kastamonun universitet radab lidnas vspäi 2006.
Transport
Avtote ühtenzoitab lidnad Mustmeren randištonke.
Ühtennimine civiline lendimport (KFS, 90 tuhad passažiroid vl 2017) om olmas vspäi 2013, se sijadase 10 km suvipäivnouzmha lidnan keskusespäi. Tehtas reisid Stambulha.
Železnogorsk (Krasnojarskan rand)
Železnogorsk (Железного́рск) om Venäman lidn Krasnojarskan randan suvipalan keskuses. Se om Železnogorskan lidnümbrikon (alištub randale) da SATÜ:n (alištub federacijan tobmudele) administrativine keskuz.
Kastamonu
Irdkosketused
Kategorii:Turkanman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe *
Železnogorsk (Krasnojarskan rand)
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1950 kuti Počtkonor' nomer 9 (Почтовый ящик №9) tegemha plutonijad azegišton täht. Sodamehed da türmatud ristitud sauvoihe sidä. Eländpunkt sai lidnan statusad vl 1954, udesnimitihe kahtenvuiččikš: Krasnojarsk:aks-26 oigendamha kirjeižid i nügüdläižikš tobmuden organoiden täht. Železnogorsk om oficialine nimituz vspäi 1994.
Železnogorskan ižandusen päsarakod oma uden südäitukuižen poltusen tehmine da vanhan ümbriradmine, Man kaimdajiden pästand (Venäman civiližiden kaimdajiden 70 %), sauvond, mugažo himine specialine tegim om olmas.
Geografijan andmused
Lidnanvuitte Podgornii-žilo (6541 rist. vl 2017), koume muite žilod da külä mülüdas lidnankundha Železnogorskan ližaks. Lidnümbrikon pind — 456,67 km².
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 84 795 ristitud, lidnümbrikon — 93 841 ristitud. Kaik 84 114 eläjad oli lidnas vl 2017. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli vl 1992 — 97 500 eläjad, lidnümbrikon vl 2002 — 102 620 eläjad.
Ven
thumb|left|200px|Venan valičemižümbrikod Ven (Wien [viːn]) om Avstrijan federativine pälidn da kaikiš suremb lidn. Se om kaikiš penemb Avstrijan federacijanma pindan mödhe. Toine federacijanma, Alaavstrii, ümbärdab pälidnad kaikiš polišpäi.
Železnogorsk (Krasnojarskan rand)
Eläjad
Ortodoksižen hristanuskondan ph. Mikoi-arhangelan päjumalanpert' om avaitud lidnas.
Innovacižiden tegimišttehnologijoiden da servisan tehnikum i MIFI:n filial oma lidnan professionaližen opendusen aluzkundoikš.
Ven
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud 1. voz'sadal meiden erad kuti Vindobon (Vindobona «Vindosan mad») — rimalaižiden 15. legionan ezipost. Ven mainitase ezmäižen kerdan vl 881 lidnan statusanke kuti Venii-torasija (latin. Uuenia) mad'jaralaižidenke.
Železnogorsk (Krasnojarskan rand)
Eläjad
Edeline SATÜ:n pämez' om Igor' Kuksin (tal'vku 2017 — keväz'ku 2023).
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Krasnojarskan randan lidnad Kategorii:Krasnojarskan randan lidnümbrikod Kategorii:Sauptud administrativiž-territorialižed ühtnikad
Ven
Istorii
Vozil 1867−1918 Ven oli Avstrijan da Mad'jaranman imperijan ühteks kahtes pälidnaspäi.
Edeline lidnan Mihael' Hoipl'-pämez' radoi pit'kan aigan (1994−2018).
Geografijan andmused
Lidn sijadase valdkundan pohjoižpäivnouzmas, Venan katl'uses i Al'piden ezimägištol, Dunain molembil randoil. Korktused oma 151..542 m lidnan röunoiš. Istorine keskuz sijadase Dunain suvipäivlaskmaižel randal. Pen' Ven-jogi lankteb Dunain oiktaha hijamha kahtes sijas lidnan territorijal. Matkad toižhe Bratislav-pälidnhasai om vaiše 60 km päivnouzmha.
Klimat om ven pehmed. Heinkun lämuz om +20,8 C°, elokun — +20,3 C°, vilukun +0,3 C°. Voden keskmäine lämuz om +10,5 C°. Paneb sadegid 649 mm vodes, enamba kezal (70 mm kus). Tal'vel lumikurod oma paksud.
Ven jagase 23 nimitadud valičemižümbrikho (Bezirke), no erasti niid mainitadas nomeruidud nimil-ki. Lidnan administracii om ühthine, sen palakund om kaikuččes ümbrikos.
Eläjad
Ristitišton luja ližaduz tegihe 19. voz'sadal. Kaikiš suremb eläjiden lugu oli 2 083 630 ristitud vl 1910. Vl 2010 kaik 1 689 995 ristitud elihe lidnas. Vl 2016 läz 2,6 mln elädas aglomeracijas.
21. voz'sadal ristitišt ližadui immigracijan tagut: ku vl 2001 toižed rahvahuded otiba 16% (Avstrijan saksalaižed — 84%), ka vl 2012 38,8% eläjid oliba toižen rahvahuden augotižlibundanke paloin vai täuzin.
Religijan mödhe (vn 2001 rahvahanlugemine) eläjiden pol' oli katolikoikš, nelländez — religijatomikš, islamanuskojad — 7,8%, ortodoksižed hristanuskojad — 6,0%, protestantad — 4,7%, toižed uskojad — 6,8%.
Transport
Ven om Evropan kiruhavtotesol'm. Kundaline transport om šingotadud: om avtobusoid, kiruhlidnelektrojonusid (S-Bahn), tramvaid. Vspäi 1976 metropoliten radab lidnas (saks. U-Bahn, vspäi 2013 om 5 jonod, 104 stancijad, 78,5 km raudted).
Venan rahvahidenkeskeine civiline lendimport, Ven-Švehat (Wien-Schwechat, VIE) sijadase 18 km suvipäivnouzmha lidnan keskusespäi. Sišpäi tehtas reisid Evropan äjihe maihe, AÜV:oihe, Lähižen Päivnouzmman maihe, jügureisid — Azijan äjihe maihe. Jogivaldmad oma Dunain randal jügukonteineriden täht (6 ga pind, 9 mln tonnoid vl 2005).
Irdkosketused
Kategorii:Avstrijan lidnad Kategorii:Avstrijan federacijanmad Kategorii:Avstrii Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Pälidnad
Slovenijan kel'
thumb|right|250px|Slovenijan kelen levigandusen kart Slovenijas da sen ümbrištos Slovenijan kel' (ičeze nimitused: slovenski jezik, slovenščina) om üks' indoevropižiš, slavižiš kelišpäi.
Kelen reguliruindorganzacii om Slovenijan tedoiden da čomamahtoiden Akademii (Slovenska akademija znanosti in umetnosti, SAZU, Lüblän).
Leviganduz
Kel' om Slovenijan valdkundkeleks. Pagižijoiden lugu — 2,5 millionad ristituid (2010), elädas Slovenijas päpaloin.
Nügüd'aigan slovenijan kel' jagase nenikš:
Vepsän grammatik
Vepsän kel' om suomalaiž-ugrilaine kel', kudambal pagištas Venämas 3600—6000 ristitud. Se om tipine Baltijan meren suomalaine kel', hot' sil om äi arhaižid eriližusid. Lähembaižed „heimolaižed“ — suomen, karjalan da ižoran keled, vähäd edelenze — estin, virun, vodin, a mugažo livin.
Slovenijan kel'
Ümbrikirjutand
Kirjkel' om latinan kirjamišton pohjal. Kogoneb 25 latinan kirjamespäi (ei ole kirjamid Q, W, X, Y, no om ližatud Č, Š, Ž), i koume digrafad oma (DŽ, LJ, NJ), ei otkoi niid kirjamikš.
Vepsän grammatik
Kirjamišt
Aa, Bb, Cc, Čč, Dd, Ee, Ff, Gg, Hh, Ii, Jj, Kk, Ll, Mm, Nn, Oo, Pp, Rr, Ss, Šš, Zz, Žž, Tt, Uu, Vv, Üü, Ää, Öö; a mugažo pehmituzznam (’).
Slovenijan kel'
Ümbrikirjutand
Paginkel' jagase 32..48 paginaks standartata, ühtenzoittas niid seičemehe..ühesha gruppha. Nügüd'aigaižen kirjankelen sädand tuli lophu 1850-nzil vozil, baziruiše Lüblänan paginal, se om alangištoiden i mägiden paginoiden pol'tel.
Vepsän grammatik
Kirjamišt
Diftongad: ou, öu, üu [u:]; oi [oj], ui [uj], äi [äj], üi [üj].
Slovenijan kel'
Ümbrikirjutand
Substantivad oleldas koumel rodul, hengestadud i ei. Kätas niid kuden kändon mödhe. Koume grammatišt lugud: üks'lugu, kaksitadud lugu, äilugu. Sanoiden järgenduz sanundas om joudai, bazine — SVO. Muzikaline painend om kaičenus paginoiden rives.
Homaičendad
Kategorii:Slavižed keled Kategorii:Keled i dialektad kirjamišton mödhe Kategorii:Slovenijan keled
Vepsän grammatik
Nimiden kändluz
Vepsän keles om 23 kändod (ku lugeda terminativ III-kändod, kudamb läz läksi kävutandaspäi).
Verboiden kändluz (modoiden mödhe)
Ozutez:
Infinitiv: sanuda
Ozutez
Kategorii:Vepsän kelen grammatik Kategorii:Erižiden keliden grammatikad
Vener
thumb|right|250px|Vener Vener (Venus) om kahtenz' planet Päiväižespäi lugeden Päiväižen sistemas, Maižen gruppan planet. Astronomine znam om ♀. Matk Veneraspäi Päiväižhesai om läz 108 208 000 kilometrid.
Nimitused
Rahvahidenkeskeine nimituz om anttud amuižgrekan armastusen Venera-jumalnaižen mödhe.
Veneral om toižid nimid vepsänkel'žes literaturas: Ehttähtaz, Homendeztähtaz da Zor'atähtaz.
Ümbrikirjutand
Planet punose ümbri Päiväižes da tegeb kogonaižen punondan 224,7 maižes päiväs. Tegeb pindan täut pörut ičeze värtmudes ümbri 243 maižes päiväs, pöruse vastčuraduses Päiväižen sisteman toižihe planetoihe kacten. Veneran raduis om 6052 km (Man 95%), mass — 4,87⋅1024 kg (Man 81,5 %), keskmäine ninevuz — 5,24 g/sm³. Matkad Mahasai om 38..261 mln kilometrid.
Planet om Man taivhan koumanz' objekt vauktusen mödhe Päiväižen i Kun jäl'ghe. Veneran vauktuz sädab kuvahaižid Man pindal, voib nähta planetad päiväl-ki erasti.
Are You Man Enough
«Are You Man Enough?» (Oled-ik todesine mez'?) om tetab C. C. Catch-pajatajan nellänz' pajo koumandes «Like a Hurricane»-al'bomas da ühtennimine singl, ezmäine al'bomaspäi. Ned oma pästtud 1987-ndes vodes.
Kategorii:C. C. Catch:an pajod Kategorii:Pajod kirjamišton mödhe Kategorii:Singlad kirjamišton mödhe Kategorii:Vn 1987 pajod Kategorii:Vn 1987 singlad Kategorii:Pajod anglijan kelel
Amsterdaman lidnanznam
right|250px Amsterdaman lidnanznam (Wapen van Amsterdam) om Alamaiden oficialižen Amsterdam-pälidnan üks' oficialižiš simvoloišpäi. Sen ezmäine versii om vahvištadud 1489-nden voden uhokul, nügüdläine — vn 1816 26. päiväl kezakud. Südäimine laud ristoidenke om pen' lidnanznam.
Ümbrikirjutand
Znam kuvastoitab lidnan istorižen znamoičendan da šingotesen. Koume simvolad-päelementad mülüdas lidnanznamha: rusked laud ristoidenke, Avstrijan imperatorine venc ülähäs, kaks' kuldašt levad laptoikš. Alahan om Amsterdaman deviz. Ristad i venc kuvadasoiš lidnan erazvuiččiš sijiš čomiteseks.
Kacu mugažo
Kategorii:Lidnanznamad Kategorii:Amsterdam
Manpoled
Geografijas erigoittas nell' pämanpol't: pohjoine, päivlaskm, päivnouzm da suvi. Kaiked om 8 vai eskai 12 manpol't.
center|120px
Pohjoine
Homendezbok
Päivnouzm
Longibok
Suvi
Ehtbok
Päivlaskm
Öbok
Rogun
Rogun (Роғун,, Рогун) om lidn tazovaldkundan alištusenke Tadžikistanan keskuzpalan päivlaskmas. Se oli Rogunan rajonan tazovaldkundan alištusenke administrativižeks keskuseks, ühtištuihe lidnanke vl 2018.
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1961 kuti Rogunan GES:an sauvojiden lidn.
Tunis (lidn)
thumb|left|250px|Lidnan nägu Man kaimdajaspäi, 2011 Tunis (تونس‎, [ˈtuːnis], ⵜⵓⵏⴻⵙ) om Tunis-valdkundan pälidn da kaikiš suremb lidn. Se om Tunisan agjan administrativine keskuz mugažo.
Rogun
Istorii
Gidroelektrostancijan ezmäine agregat radaškanzi vn 2018 lopus, kahtenz' — vn 2019 kezakus. Kaik kuz' agregatad om planiruidud vodele 2029.
Tunis (lidn)
Istorii
Eländpunkt mainitase ezmäižen kerdan 9. voz'sadal EME. Araban sodaväged elänzoittiba lidnad 7. voz'sadal meiden erad. Datiruidas kaikiš vanhembid sauvusid 13.-15. voz'sadal.
Rogun
Geografijan andmused
Lidn sijadase Vahš-jogen alangištos (Pändžan oigedpol'ne bassein), 1230 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Dušanbe-pälidnhasai om 115 km päivlaskmha.
Tunis (lidn)
Istorii
Lidn sen ezilidnoidenke šingotase turizmal, himižel tegimištol i sauvondmaterialiden sarakol, om tekstilin edheotandoiden i sömtegimiden keskuseks.
Rogun
Geografijan andmused
Klimat om kontinentaline läm'. Voden keskmäine lämuz om +8,2 C°, tal'veližil kuil alemba noläd (viluku −5,5 C°). Paneb sadegid 877 mm vodes, kevädel i tal'vel päpaloin, keza om kuiv.
Tunis (lidn)
Geografijan andmused
Lidn sijadase Keskmeren Tunisan lahten da Tunis-järven randoil, 4 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Vn 2014 läz 2 mln elädas ezilidnoidenke, valdkundan videndez.
Rogun
Eläjad
Vl 2007 lidnan eläjiden lugu oli 9 600 ristitud. Kaikiš suremb ristitišt om nügüd'. Kodirandantedištandmuzei om avaitud lidnas vl 1991.
Tunis (lidn)
Geografijan andmused
Klimat om Keskmeren. Kezal om räk, kuivan polhe, tal'vaig om vihmakaz. Heinkun i elokun lämuz om +26..+27 C°, tal'vkun-uhokun — +11..+12 C°, voden keskmäine lämuz +18,4 C°. Paneb sadegid 466 mm vodes, vähemba semendkus-sügüz'kus (76 mm vides kus).
Rogun
Homaičendad
Kategorii:Tadžikistanan lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Tadžikistanan lidnad tazovaldkundan alištusenke
Tunis (lidn)
Transport
Avtobusad, kiruhtramvaid (vspäi 1985), ezilidnelektrojonused, maršruttaksid (luaž:ad) da taksid oma kundaližeks transportaks lidnas. Ühtenzoitase meriportoidenke raudtel. Rahvahidenkeskeine civiline Tunis-Karfagen-lendimport (TUN) sijadase 7 km pohjoižpäivnouzmha lidnaspäi.
Irdkosketused
Kategorii:Tunis (lidn) Kategorii:Tunisan lidnad Kategorii:Tunis Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Pälidnad *
Smolenskan agj
Smolenskan agj (Смоленская область) om Venälaižen Federacijan subjekt.
Se mülüb Federaližhe keskuzümbrikho.
Agjan administrativine keskuz da kaikiš suremb lidn om Smolensk.
Keled
Valdkundkel' om üks'jäine — venäkel'.
Istorii
Smolenskan agj om olmas vs 1937 sügüz'kun 27. päiväspäi.
Smolenskan agjan Päkäskuz om vahvištadud vn 2001 26. päiväl sulakud Agjan Duman ezitajil, om allekirjutadud Administracijan pämehel sen-žo voden 15. päiväl semendkud da om väges möhembaižidenke vajehtusidenke. Se vajehti endišt Päkäskust, kudamb oli vahvištadud vn 1995 22. päiväl sügüz'kud Agjan Duman ühtnijoil.
Geografijan andmused
thumb|left|250px|Smolenskan agjan reljefan kart. Agjal om röunoid Moskvan agjanke päivnouzmas, Kalugan agjanke suvipäivnouzmas, Bränskan agjanke suves, Vaugedvenämanke päivlaskmas (Mogilövan agj da Vitebskan agj), Pskovan da Tverin agjoidenke pohjoižes. Smolenskan agj om mererandatoi.
Pind om 49 779 km², sidä kesken mec otab kaks' videndest. Sadad penid järvid venudas agjas. Kaikiš pidemb jogi om Dnepr. Agjan päivnouzmaižed joged mülüdas Volgan basseinha. Kaikiš järedambad vezištod oma Vazuzan (97 km²) i Jauzan (51 km²) vezivaradimed, ned sijadasoiš agjan pohjoižpäivnouzmas, oma saudud varatoitamha reskvedel Moskvad.
Klimat om ven kontinentaline. Heinkun keskmäine lämuz om +17 C°, vilukun lämuz om −9 C°. Paneb sadegid 630..730 mm vodes, enamba kezal (225−250 mm). Vegetacine pord vedase 129..143 päivest. Poud oleleb harvoin, kaiked enamba kevädel — päividen kümnendez. Suvižed, suvipäivlaskmaižed da päivlaskmaižed tulleid oma enambuses.
Londuseližed varad oma bur hil', turbaz, sauvondmaterialad (sauvondgips, mouckivi, letked, saved, sauvondkived), mägihrustal', fosforitad, keitandsol, reskvezi.
Tobmuz
thumb|right|250px|Agjan Duman, gubernatoran da Administracijan pert' [[Smolenskas.]] Agjan pämez' nimitase gubernatoraks. Aleksei Ostrovskii radab gubernatoran vs 2012 sulakun 26. päiväspäi. Hänen valdatusiden strok om viž vot. Gubernator om mugažo agjan Administracijan pämez', hän märičeb sen strukturad da paneb sen ühtnijoid radnikusile. Seičeme varagubernatorad oma hänele abhu.
Smolenskan agjan üks'kodine parlament om Agjan Dum. Kaik rahvaz valičeb sen 48 ezitajad videks vodeks. Igor' Lähov radab Agjan Duman ezimeheks vs 2013 sügüz'kun 26. päiväspäi.
Radonoigendai tobmuz om Smolenskan agjan Administracii. Agjan departamentad da päohjandused alištudas Ohjastusele.
Valitihe gubernatorad vn 2015 13. päiväl sügüz'kud, nügüdläine gubernator sai vägestust ezmäižes turas (62,18%) da radab kahtenden strokun. Agjan Duman ühtnijoiden järgenduseližed valičendad oliba vn 2013 8. päiväl sügüz'kud.
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 985 537 ristitud. Kaikutte seičemenz' eläi kümnespäi om lidnalaine.
Kaik om vižtoštkümne lidnad agjas da 10 lidnanvuittušt žilod. Toižed järedad lidnad (enamba 40 tuh. ristituid, surembaspäi penembha) oma Väz'm, Roslavl', Jarcevo da Safonovo. Vl 2017 kaik oli 8 eländpunktad enamba mi 10 tuh. eläjidenke.
Rahvahad (enamba 0,4% vl 2010): venälaižed — 90,7%, ukrainalaižed — 1,2%, vaugedvenälaižed — 1,2%, armenijalaižed — 0,5%, toižed rahvahad — 2,2%, rahvahuden ozutandata — 4,2%.
Lužkovan stil'
thumb|right|250px|«Kodi-muna» M. k. «Lužkovan stil'» om neologizm Venäman Moskv-pälidnan stil'eriližusiden znamoičendan täht Jurii Lužkovan lidnanohjandusen pordos (1992−2010). Lugetas kaprom-stilin statjaks (kapitalistine romantizm), levigandihe valdkundan provincialižiš-ki lidnoiš.
Sel'did
Sel'did (Clupea) om valdmeren pal'csuugaižiden kaloiden heim Sel'dižed-sugukundaspäi.
Lužkovan stil'
Lužkovan sauvusiden pästilid oma postmodernizm, eklektik, istorizm, kitč. Enččen meran sanoiden mödhe, eklektik om Moskvan arhitekturan ühthine pird, se om erazvuiččen Venäman pälidn. Lužkovan arhitektur harakterizuiše pertišton sistematomusel, pertiden čomitandal čuhunduižiden da baläsinoiden abul, «min-ni pojaviden» materialiden kävutandal krepindas. Sen ližaks, arhitekturan sferan kamandiž-administrativine pätandsistem andoi voimust panda mantazole istorižen pertišton kogonaižid fartalid lendamha uden stilin pertid niiden sijas.
Sel'did
Kaik heimon erikod oma znamasižed püduzkalad. Ned oma levitadud Atlantižen i Tünen valdmeriden pohjoižpalas, mugažo Jävaldmeres.
Lužkovan stil'
Nece «stil'» sai äi kritikad čomamahtmehišpäi.
Lužkovan stilin ezikuvad oma mugomad sauvused kut «Nautilus»-torguindkeskuz Lubänkan torgul, «Puškin i Natali»-fontan Nikitan Verai-torgul, Operpajatandan keskuz Galina Višnevskajan nimed Ostoženkal, «Belii lebed'»-restoran Puhthidenno uitoidenno, «Samsung»-ofispert' Sur' Jakimank-irdal, «Novinskii passaž»-torguindkeskuz, «Patriarh»-pert' Patriarhuitoidenno, «Kodi-muna» Maškovan irdal.
Sel'did
Ümbrikirjutand
Sel'did sötlesoiš planktonal i henol kalal.
Lužkovan stil'
Kacu mugažo
Kategorii:Arhitekturižed stilid Kategorii:Sauvond Kategorii:Moskvan arhitektur
Sel'did
Ümbrikirjutand
Kalan kudond tegese kaiken voden aigan, no erazvuiččiš sijiš. Paksus voib ozutada kaht kudondaigad vodes märitud sijan täht.
Kävutand
Ottas sel'did sömäks solatud i marinuidud näguiš. Läz 150 tuhad kalanikoid ühtnedas sel'din püdoho Pohjoižes meres (Norvegii, Alamad, Sur' Britanii). Sadas sel'did Venäman Baltijan meres i Vauktas meres.
Erikod
Kaik viž erikod om heimos:
Homaičendad
Kategorii:Sel'dižed Kategorii:Živatad kirjamišton mödhe Kategorii:Kalad Kategorii:Püduzkalad
Tervazhein
Tervazhein vai Tervaižed (Silene) om üks'voččiden da äivoččiden heinäsižiden kazmusiden heim tobjimalaz, om mugažo pol'penzhid. Kaik lugetas läz 700 erikod. Mülütadas Uniheinižed-sugukundha, sen kaikiš äiluguižemb heim.
Leviganduz
Äjad üks'voččed erikod oma rujoheinikš pöudoil, kazdas pustolänil. Äivoččed erikod elädas kivekahiš sijiš i letemaiš, sätas maturbišt.
Ümbrikirjutand
Seikhed oma püštoiktad vai libujad, sarakoitas. Lehtesed kazdas vastaiti, išttas, lancetan formal. Lehtesed i seikhed oleskeldas pal'had vai karvakahad, no kaik oma rauguižidenke. Raugud eritadas klejindsubstancijad tervan polhe, pened gavedid puttas klejha.
Änikod oma keratud löuste- vai tähk-änikusihe, erasti üks'jäižed änikod oleldas. Viž äniklehtest, änikon muju voib olda vauged, vihandan polhe, ruza vai purpurine. Kazmused änikoittas semendkuspäi sügüz'aighasai. Tervazheinän semned küpsnedas teravas, 1 gramm kogoneb 2200 semnehesai, plod om koumepalaine konorüt.
Homaičendad
Kategorii:Uniheinižed Kategorii:Kazmused kirjamišton mödhe Kategorii:Heinäsižed kazmused Kategorii:Penzhaižed Kategorii:Dekorativižed kazmused Kategorii:Rujoheinäd
Džekman Hju
Hju Maikl Džekman (Hugh Michael Jackman; sünd. 12. reduku 1968, Sidnei, Avstralii) om avstralijalaiž-amerikalaine kino- da TV-akt'or dai prodüser.
Luja kinopublik tedab händast «Iks-Ristitud»-kinofranšizan tagapäi, kus hän oli Hahm-mutantan roliš. Äjad kinoarvostelijad lugedas Džeksonan pärol' «Tabanuded»-trilleras hänen kinokar'jeran ladvaks.
Hänel om «Kuldaline globus»- (2013), «Toni»- (2004) da «Emmi»- (2005) premijad; oli mugažo nominantan «Oskar»- (2013), «BAFTA»- (2013) da «Kuldaline globus»- (2002) premijoile.
Hänen ak om Deborra-Li Förness. Heil om üks' tütär da üks' poig: Oskar Maksimilian da Ava Eliot.
Irdkosketused
Kategorii:Avstralijan akt'orad Kategorii:AÜV:oiden akt'orad Kategorii:Akt'orad kirjamišton mödhe Kategorii:Prodüserad kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe
Relander Lauri Kristian
Lauri Kristian Relander (mugažo suomen kelel, Lars Kristian Relander; sünd. 31. semendku 1883, Kurkijoki-žilo (nüg. Lahdenpohjan rajonas), Sur' Suomenman gercogkund, Venäman imperii — kol. 9. uhoku 1942, Hel'sinki, Suomenma) oli Suomenman Tazovaldkundan kahtenden prezidentan (2. keväz'ku 1925 — 2. keväz'ku 1931).
Biografii
Lauri oli sündnu Kurkijokin maižanduzškolan Eval'd Kristian Relander-direktoran kanzha, mam oli Gertruda Maria Olsoni. Lauri oli pästnus Kurkijokin keskškolaspäi i maižanduzškolaspäi (agronom), openui Viipurin realižes liceiš, sid' tuli openumha universitetha Aleksandr-imperatoran nimed (Hel'sinki). Opendusen mödhe oli filosofijan magistran, vl 1914 sai filosofijan doktoran arvod. Vll 1908−1917 tegi tedoiduztöid maižanduzkodvindstancijal Hel'sinkiš, sädi kagran kuz' ut sortud.
Vll 1910−1913 i 1917−1920 Lauri Kristian Relander oli valitud avtonomijan i sid' valdkundan parlamentha Agrarine ühtištuz-partijaspäi (vspäi 1965 Keskusen partii, vspäi 1988 Suomenman keskuz). Kändihe ühteks lideroišpäi, i vspäi 1919 oli parlamentan ezimehen. Vll 1920−1925 politikanmez' radoi Viirupin gubernijan gubernatoran. Prezidentan radnikusel ajeli lähižihe verhiže maihe paksus i napri panda eloho meletust Baltijan meren regionan maiden ühthižes organizacijas.
Prezidentan strokun jäl'ghe mez' oli Suomen maalaisten paloapuyhdistys-varmituzkompanijan direktoran ičeze surmhasai. Koli südäikurospäi vl 1942, om mahapandud Hel'sinkin valdkundaližes Hietaniemi-kaumžomas.
Kanz
Vl 1905 mez' nai, oti Signa Maria Östermanad (1886−1962) akaks. Lauri i Signa Relanderad sündutiba da kazvatiba Maja-Lisa-tütärt (1907–1990) i Ragnar-poigad (1910–1970) naimiželos.
Signa Relander oli Suomenman Ezmäižen Emändan ičeze mužikan prezidentan strokun aigan.
Homaičendad
Kategorii:Valdkundmehed Kategorii:Suomenman prezidentad Kategorii:Politikanmehed kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe Kategorii:Kolnuded Hel'sinkiš
Nižu
Nižu (Triticum) om Tähkheiniden sugukundan (tobjimalaz üks'voččiden) heinäsižiden kazmusiden heim. Se om znamasine maižanduzkul'tur äjiš valdkundoiš.
Kodikoičendan istorii
Nižu oli ezmäižiden kodikoittud tähkheiniden keskes 10200−6500 vot tagaz, eziauguižešti niil sijil, kus nügüd' oma Sirijan pohjoine — Turkanman suvipäivnouzm. Kodikoičendan jäl'ghe jüväd küpsniškanziba tähkas edel obrädindad, no kadotiba mahtust äikerdoitas ristitun ühtnendata. Nügüd'aigan om äi sijaližid sortuid, erištadas kovid da pehmdoid nižuid, söm- da sötmižsortuid.
Ümbrikirjutand
Kazmuz om 30..150 sm kortte, voib kazvatada erasid sortuid voz'nižuks. Seikh voib olda täuttud vai pall'az südäimes, lopiše ühtel tähkal 3..15 sm pitte. Lehtesed oma kaidad pit'kad 3..15 mm levette.
Ottas kävutamižhe koveritomid jüvid tapandan jäl'ghe jüvänobrädindkombainal. Otab 2 180 000 km² pindad kazvatusen täht (2014), nece om kaikiš enamb levitadud maižanduzkul'tur mail'mas.
Kävutand
Sadas villäspäi jauhod, sid' pašttas leibäd da leibtegesid (teplikad, pirgad, paštikod, kringuškoid da äi tošt), tehtas trahmalad, makaronid da konditerižid tegesid, mugažo vodkad i oluden receptoid. Kävutadas sötmižsortuid kazvatamha kabjživatištod. Pandas varha ol'gesižed jändusid i ottas holitamha maižanduzživatoid.
Mail'man satuz oli 729 mln tonnoid vl 2014, se ližadui 15,3% kümnes vodes. Kaikiš järedad kazvatajad — Kitai, Indii, Venäma i AÜV (mail'man satusen enamba pol't).
Irdkosketused
Kategorii:Tähkheinäd Kategorii:Maižanduzkul'turad kirjamišton mödhe Kategorii:Kazmused kirjamišton mödhe Kategorii:Villänkul'turad
Kizil
Kizil (ven. i Кызыл) om lidn da lidnümbrik Venäman Sibirin suves. Se om Tuvan Tazovaldkundan pälidn da kaikiš suremb lidn.
Mongolijan generaline konsuluz sijadase lidnas.
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud venämalaižil vl 1914 kuti Belocarsk-žilo. Vozil 1918−1926 oli sanu Hem-Beldir-nimed, vspäi 1926 om olmas nügüdläiženke nimenke (tuv. Kizil znamoičeb «rusked»). Vspäi 1944 oli mülünu NSTÜ:he VNFST:n Tuvan avtonomižen agjan pälidnaks.
Geografii
Lidn sijadase tazovaldkundan keskuses, Tuvan katl'uses, 630 m korktusel valdmeren pindan päl. Kaks' joged ühthejokstas lidnan rounoiš: Sur' Jenisei (Бии-Хем) da Pen' Jenisei (Каа-Хем, Кызыл-Хем). Se om Jenisein joginišk (Улуг-Хем). Lähembaižed järedad lidnad oma Minusinsk, Abakan da Černogorsk 390 km lodeheze avtotedme, lähembaine raudtestancii om Minusinskas.
Klimat om terav kontinentaline kuiv. Tal'vel ei olele sulasäd, paneb 10..20 sm lunt. Voib olda pölütorokoid da kovid tulleid semendkus-heinkus. Voden keskmäine lämuz om –0,7 C°, lidnan klimat om tazostadud Edahaižhe Pohjoižhe. Paneb sadegid 236 mm, enamba kezal (137 mm, 33..56 mm kuidme).
Kizil om lidnümbrikon üks'jäine eländpunkt. Lidnümbrikon pind — 200,37 km².
Eläjad
Vn 2010 kaiken Venäman rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 109 918 ristitud. Kaikiš suremb lidnan ristitišt om nügüd' (vl 2021). Tazovaldkundan koumandez eläb Kizilas.
Rahvahad (2010): tuvalaižed — 68,1%, venälaižed — 28,4%, toižed rahvahad — 3,5%.
Edeline lidnan pämez' om Vladislav Hovalig (eloku 2008 — reduku 2018).
Ižanduz da transport
Om kaivuztegimišton edheotandoid lidnan ümbrištos.
Avtobusad da taksid oma kundaližeks transportaks lidnas. Avtobusad da jogitransport ühtenzoittas lidnad kaikidenke rajonkeskusidenke. Projektiruidas raudted, linneb Krasnojarskan randan Kuragino-žilospäi.
Regionaline civiline Kizil-lendimport (KYZ / КЫЫ) sijadase lidnan suves, 6 km suvipäivlaskmha lidnan keskusespäi. Tehtas regularižid reisid Irkutskha, Krasnojarskha da Novosibirskha, mugažo Tuvan Tazovaldkundan eländpunktoihe.
Irdkosketused
* Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe * Kategorii:Tuvan Tazovaldkundan lidnümbrikod
Doncova Dar'ja
Dar'ja Doncova (Дарья Донцова), todesine nimi — Agrippina Arkad'jevna Doncova (Vasil'jeva) (ven.: Агриппина Аркадьевна Донцова (Васильева); sünd. 7. kezaku 1952, Moskv, NSTÜ) om venälaine kirjutai, radio- da TV-vedai, naiždetektividen avtor, kirjuti scenarijoid TV-serialiden täht.
Naine lopi opendust Moskvan valdkundaližen universitetan žurnalistikan fakul'tetal vl 1974. Hänen rad oli verhiže kelihe sidodud, openui niid süvižikš lapsessai.
Homaičendad
Kategorii:Venäman kirjutajad Kategorii:Kirjutajad kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe
Kinofobii
thumb|right|250px|Koir voib tehtas kinofobijan süks. Kinofobii (amuižgrekan kelen sanoišpäi κυν kuv «koir» i φόβος fobos «varu») om fobii (irracionaline varu), koiriden varaiduz.
Levitadud fobii, vasttase ristituiden 1,5..3,5 procental. Erištadas purendan varud i koiriden läžundoiden varud. Koiran tehnus purend ei veda kinofobijannoks, levitadud meled vaste. Fobii ozutase norudes i jäb ristitunke elon hätkte, spravitase psihoterapijal vai zellil.
Koir lugese islamal «redukahaks» živataks. Sil-žo aigal kinofobii lugese moralin murenduseks veroližiš kul'turoiš koiriden avaronke kävutandanke, ned rahvahad oma, ozutesikš, Edahaižen Pohjoižen, Kavkazan erased rahvahad, Evrazijan kalaidajad, pomorad.
Homaičendad
Kategorii:Fobijad
Soul Survivor
«Soul Survivor» (Kolmatoi heng) om C. C. Catch-pajatajan kudenz' pajo koumandes «Like a Hurricane»-studijanal'bomas da ühtennimine kahtenz' singl sišpäi. Ned oma pästtud 1987-ndes vodes.
Pajo om sintipop-žanras, kirjuti da prodüsirui Diter Bolen. Pajon tekst om sätud anglijan kelel. Sai lujad satust Suvievropas.
Stepanenko Jelena
Jelena Grigor'jevna Stepanenko (Елена Григорьевна Степаненко; sünd. 8. sulaku 1953, Stalingrad, Venäman NFST, NSTÜ) om nevondkundaline da venämalaine jumorist i aktris paginoiden žanras, Venäman teleoigendusiden riven vedai, runokirjutai.
Naine ezineb scenal vspäi 1979. Vändi rolid severziš-se fil'miš, änetoiti mul'tfil'miden personažid. Venäman arvostadud artist (1995).
Biografii
Tuleban aigan aktris om sündnu Stalingradha (nüg. Volgograd). Laps'aigan sportazi, oli otnus ujumaha.
Vl 1971 Jelena sirdi Moskvha openumha GITIS:as, tuli sen muzikžanroiden akt'ormahtoiden fakul'tetha. Zavodi professionaližen aktrisan kar'jerad Moskvan estradan teatras vl 1979, siš vändi spektakliden rolid, parodirui tetabid akt'orid, pajati. Ezmäine Aleksandr Vasil'jev-mužik oli pianonvändajan i akkompanirui Stepanenkole aktrisan ezitusiden aigan, toi našt estradan scenale. Jevgenii Petrosän-artist oli Jelenan kahten mužikan hätken aigan (1985−2018).
Homaičendad
Kategorii:NSTÜ:n aktrisad Kategorii:Venäman aktrisad Kategorii:Jumoristad Kategorii:Venäman TV-vedajad Kategorii:Aktrisad kirjamišton mödhe Kategorii:TV-vedajad kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe Kategorii:Sündnuded Volgogradha
Sobink
Sobink (Со́бинка) om Venäman lidn da lidnankund Vladimiran agjan keskuzpalan päivlaskmas. Se om Sobinkan rajonan administrativine keskuz, vspäi 2008 mülüb rajonha.
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1858 kuti Sobink-radnikžilo tekstil'fabrikanno. Vspäi 1929 om Sobinkan rajonan keskuseks. Vn 1939 18. päiväl sügüz'kud radnikžilo sai lidnan statusad.
Sobink šingotase puvillkanghiden pästandal i sömtegimištol (leibänkombinat da konditerine «Bol'ševik»-fabrik), mugažo kaks' omblendfabrikad ratas (radsobad, sportsobad, modaižed sobad).
Geografijan andmused
Lidn sijadase Meščoran alangišton lodehližes palas, Kläz'm-jogen oiktal randal tobjimalaz (Volgan bassein), 105 m keskmäižel korktusel valdmeren pindan päl. Matkad Vladimirhasai om 37 km pohjoižpäivnouzmha.
Sobink om lidnankundan üks'jäine eländpunkt.
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 19 482 ristitud. Kaikiš suremb ristitišt oli 22..23 tuhad eläjid vozil 1970−2001 (23 720 rist. vl 1989).
Ortodoksižen hristanuskondan Jumalanmaman Deržavnai-jumalaižen jumalanpert' om saudud lidnas vll 2000−2010. Sündun Eläbzdusen jumalanpert' i sen tulendan puine loičendpert' oma kaičenus paloin i ei ole rados.
Transport
Undol-raudtestancii (Ундол) sijadase Lakinsk-lidnas nell' kilometrad lodeheze Sobinkan keskusespäi «Moskv — Vladimir»-raudtekeskustal. Avtobusad ühtenzoittas lidnoid keskneze kundaližeks transportaks.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Vladimiran agjan lidnad *
Runaway Train
«Runaway Train» (Lähtnu jonuz) om amerikaižen al'ternativižen rokan Soul Asylum-muzikgruppan tetab pajo da ühtennimine singl, sentimentaline ballad. Se om gruppan kudenden Grave Dancers Union-al'boman (1992) pajon nellänz' singl, om pästtud 1993-nden voden kezakul.
Kategorii:Soul Asylum:an pajod Kategorii:Pajod kirjamišton mödhe Kategorii:Singlad kirjamišton mödhe Kategorii:Vn 1992 pajod Kategorii:Vn 1993 singlad Kategorii:Pajod anglijan kelel
Ujar
Ujar (Уяр) om Venäman lidn da lidnankund Krasnojarskan randan suvipäivnouzmas. Se om Ujaran rajonan administrativine keskuz.
Enzne
Eländpunktan aluz om pandud vl 1760 kuti Ujar-külä. Vl 1934 ühtenzoittihe sidä lähiženke Klükvennai-raudtestancijanke da külänke (станция Клюквенная), nimitihe Ujar-radnikžiloks. Vl 1944 se sai lidnan statusad.
Ujar šingotase sömtegimišton edheotandoil (lihakombinat, leibtegim), mugažo kivivoinvalamižterminal i raudbetonan edheotand ratas.
Geografijan andmused
Lidn sijadase Transsib-raudtel, 340 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Krasnojarskhasai om 95 km päivlaskmha orhal vai 115 km «Sibir'»-avtotedme. Ujar seižub nelläs kilometras suvhe avtotrassaspäi, ühtenzotase senke kahtel sarakol. Lähembaine lidn om Zaozörnii 40 km pohjoižpäivnouzmha raudtedme vai avtol.
Ujar om lidnankundan üks'jäine eländpunkt. Lidnankundan pind — 50,22 km².
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 12 665 ristitud, rajonan koume videndest. Kaik 12 074 eläjad oli lidnas vl 2017. Kaikiš suremb ristitišt oli 21 646 eläjad vl 1959.
Ortodoksižen hristanuskondan Spasan Toižetamižen jumalanpert' om olmas lidnas vspäi 1874.
Ujaran maižanduztehnikim om lidnan professionaližen opendusen aluzkundaks.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Krasnojarskan randan lidnad *
Sizran'
Sizran'  (Сы́зрань) om Venäman lidn da lidnümbrik Samaran agjan päivlaskmas. Se om agjan koumanz' surtte lidn, järed raudtesol'm, om Sizranin rajonan administrativižeks keskuseks mugažo (ei mülü rajonha).
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1683 Suren Petran käskön mödhe kuti Sizran-lidnuz (möhemba Sizranin kreml') kaičemha Venäman päivnouzmašt röunad. Nimitihe jogen mödhe (nüg. Sizrank-jogi, Сызранка, Volgan oiged ližajogi). Lidnuz sai lidnan statusad vl 1796.
Luja lämoipalo oli tehnus lidnas vl 1906, pölištui enamba tuhad ristituid.
1920-nzil vozil Sizran' putui NSTÜ:n kahtele sijale kivivoin samiženke, Bakun jäl'ghe.
Sizranin tegimišton päsarakod oma kivivoin ümbriradmine, energetik- i transportmašiništon tehmine, peniden jüguavtoiden i avtodetaliden pästand, sauvond, söndtavaroiden tegimed.
Geografijan andmused
Lidn sijadase Volgan oiktal randal (Saratovan vezivaradim), 50 m valdmeren pindan päl keskmäižel korktusel. Matkad Samarhasai om 137 km päivnouzmha ülüižele, 191 km avtotedme. Lähembaine Oktäbr'sk-lidn vedase pidust' vezivaradimen randad ani päivnouzmha Sizranilpäi.
Koume žilod mülüdas lidnümbrikho Sizranin ližaks, niiden ühthine ristitišt om 808 eläjad (2010): Jelizarovo (201 rist. vl 2010), Kašpir (607 rist. vl 2010) i Fomkan Sadud (Фомкины Сады, kaikenaigaižeta ristitištota vl 2010). Lidnümbrikon pind om 136,06 km².
Lidnümbrikon londuseližed varad oma palab šoidkivi, fosforitad, lete, čurukivi, reskvezi.
Eläjad
Vl 1913 lidnan eläjiden lugu oli 43 600 ristituid. Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 178 750 ristituid. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 188 107 ristitud vl 2002.
Rahvahad (enamba 0,5% vl 2010): venälaižed — 84,0%, totarlaižed — 5,0%, ukrainalaižed — 1,0%, armenijalaižed — 0,9%, mordvinalaižed — 0,8%, čuvašalaižed — 0,6%, toižed rahvahad — 1,9%, rahvahuden ozutandata — 5,8%.
Ortodoksižen hristanuskondan 22 pühäpertid oma olmas lidnas: kaks' päjumalanpertid (Hristan Raštvoiden i Jumalanmaman Kazanin jumalaižen), 18 jumalanpertid (sidä kesken koume Voznesen'jen mez'jumalankodiš), časoun' i vanhuskolaižiden loičendpert'. Mugažo Azan-pühäpert' om islamanuskojiden täht.
Nell' specialižen keskopendusen aluzkundad oma avaitud lidnas (kaik kolledžad): medgumanitarine, politehnine , gubernine , čomamahtoiden i kul'turan. Mugažo om üläopendusen aluzkundoiden viž filialad: koume Samaran i üks' Tol'jattin universitetad, üläškol lendajiden täht (Voronežan akademijan filial).
Edeline lidnümbrikon pämez' om Nikolai Lädin (kül'mku 2013 — eloku 2021).
Transport
Avtobusad da taksid oma kundaližeks transportaks lidnan südäimes. Jogilaivad (kezaaigan) i ezilidnelektrojonused üntenzoittas lidnad Samaranke.
Jonused ajadas lidnaspäi kudhe polehe raudteidme. Jogistancii i jogijüguport oma lidnan randal.
Irdkosketused
Kategorii:Samaran agjan lidnad Kategorii:Samaran agjan lidnümbrikod Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe *
Amsterdaman flag
border|right|250px Amsterdaman flag (Vlag van Amsterdam) om Alamaiden oficialižen Amsterdam-pälidnan üks' oficialižiš simvoloišpäi. Flagan proporcii om 2:3.
Nügüdläine flag om vahvištadud 1975-nden voden uhokul.