cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Maplodud
Kävutand slokostmähä
Maplodud voidas libutada litud da lujeta sömänsulatusen rauguiden sekrecijad. Erased maplodud kävutasoiš sömhä torhikš. No paksumba kaiked maploduid slokosttäs — keittas, hauttas, räkištadas, tehtas korvaid vai latkad, pašttas. Maploduiden biologine arvuz poleneb lujas lämänümbriradmižen tagut i väran varadusen aigan. Kävutadas nenid mahtusid varadamha maploduid pit'kha: konserviruind, soladuz, marinuind, väl'kištuind, kül'menzoitand, kuivatez. Tarbhaižiden substancijoiden znamasine pala kaičese väl'kištuindan, heredan kül'menzoitandan da sublimirujan kuivatesen aigan.
Kävutadas maploduid dietižhe sömižhe avaras. Kaikuččen päivän aigvoččele tervhele ristitule tariž söda enamba 600 grammad maploduid.
Nelidovo
Nelidovo (Нели́дово) om Venäman lidn da lidnankund Tverin agjan suvipäivlaskmas. Se om Nelidovon lidnümbrikon (edel vn 2018 sulakud — rajonan) administrativine keskuz.
Istorii
Nügüd'aigaižen eländpunktan aluz om pandud Nelidovo-raudtestancijha vl 1901. Se om nimitadud amuižen bajarišton rodun mödhe, kudamban Sergei Nelidov-ezitai andoi umad maksuta sauvomha raudted. Nelidovo-radnikžilo sai lidnan statusad vl 1949.
Nelidovon ižandusen päsarakod oma mašinoidensauvomine (pressuindmašiništ, metizad, somustoittud tegesed) i mecan ümbriradmine, mugažo plastmasstegim da omblendfabrik ratas lidnas. Vozil 1934−1996 buran hilen samine tegihe lidnas.
Geografijan andmused
Lidn sijadase Mežanjogen randal (Межа́ vai Мёжа 259 km pitte, Päivlaskmaižen Dvinan hura ližajogi), Valdai-ülüden suves, 200 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Tverihesai om 230 km pohjoižpäivnouzmha. Lähembaižed järedad lidnad oma Ržev 105 km päivnouzmha raudtedme vai «Baltii»-avtotedme i Velikije Luki 150 km päivlaskmha raudtedme vai avtol. Lähembaižed lidnad oma Belii 50 km suvhe i Päivlaskmpol'ne Dvin 50 km päivlaskmha.
Nelidovo oli lidnankundan üks'jäižeks eländpunktaks, sen pind oli 19,35 km². Ühtennimine raudtestancii sijadase «Moskv — Rig»-keskustal. «Baltii»-trass (M9-avtote) mäneb vides kilometras pohjoižhe lidnaspäi.
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 22 896 ristitud, rajonan (nüg. lidnümbrik) koume nelländest. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 30 044 eläjad vl 1989. Kaik 19 400 eläjad oli lidnas vl 2017.
Ortodoksižen hristanuskondan kuz' pühäpertid oma saudud lidnas: koume jumalanpertid, kodijumalanpert', kaks' časounäd.
Nelidovon kolledž om lidnan professionaližen opendusen aluzkundaks.
Lidnan jäl'gmäine pämez' oli Zinaida Bombina vn 2013 sügüz'kuspäi.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Tverin agjan lidnad *
Bolgar
Bolgar (Болгар / Bolğar, Бо́лгар) om Venäman lidn da lidnankund Tatarstanan Tazovaldkundan suvipäivlaskmas. Se om Spasskan rajonan administrativine keskuz.
Istorii
Amuine Bulgar-lidn oli olmas 10. voz'sadaspäi. Lidnusen jändused seištas Bolgaran ümbrištos nügüd'-ki, mülütihe niid Mail'man jäl'gusen nimikirjuteshe vl 2014.
Bolgaran ižandusen päsarak om turizm (541 tuhad matknikoid vl 2018), jogiport om lidnas turistlaivoiden täht. Leibänkombinat om tegimišton edheotandaks.
Lihoslavl'
Lihoslavl' (Лихосла́вль) om Venäman lidn da raudtesol'm Tverin agjan keskuses. Se om Lihoslavlin ümbrikon (edel vn 2021 sulakud — rajonan) administrativižeks keskuseks.
Bolgar
Geografijan andmused
Lidn sijadase Kuibiševan vezivaradimen hural randal, 80 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Kazanihesai om 90..100 km pohjoižhe orhal vai vezivaradimedme, 190 km avtotedme. Lähembaine lidn om Tetüši 15 km päivlaskmha vezivaradimen vastrandal.
Lihoslavl'
Istorii
Lihoslavl' -usadib mainitase ezmäižen kerdan revizijan nimikirjutesiš vl 1816. Lähevenui Ostaškovo-külä mainitase ezmäižen kerdan Novotoržokan makundan aigkirjas vl 1624. Ühtištuihe raudtestancijad Ostaškovo-külänke vl 1907 udenke nügüdläiženke nimenke erištamha Ostaškov-lidnaspäi. Lihoslavl' sai lidnan statusad vl 1925. Vozil 1937−1939 se oli Karjalan rahvahaližen ümbrikon administrativižeks keskuseks.
Bolgar
Geografijan andmused
Bolgari-külä (Болгар авыл, 179 rist. vl 2017) mülüb lidnankundha Bolgaran ližaks. Lidnfartaloiden pind om kahesa nellikkilometrad.
Lihoslavl'
Istorii
Lihoslavlin ižandusen päsarakod oma elektrotehnine tegimišt (pidatezarmatur) da sömtegimišt, mugažo avtoradiatoriden tegim da čomamahtkeramiktegesiden tegim ratas lidnas.
Bolgar
Eläjad
Vn 2010 kaiken Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 8 650 ristitud, lidnankundan — 8 841 ristitud, rajonan ristitišton koume seičemendest. Vll 1979−2019 lidnan ristitišt oli 8,3..8,7 tuh. eläjid röunoiš (8 700 rist. vl 2003).
Lihoslavl'
Geografijan andmused
Kaik koume pen't eländpunktad mülüiba lidnankundha Lihoslavlin ližaks.
Bolgar
Eläjad
Rahvahad (1989): venälaižed — 83,4 %, totarlaižed — 12,9 %, čuvašalaižed — 2,1 %, toižed rahvahad — 1,6 %.
Pterocheilus merpeba
Pterocheilus merpeba om bapshaižiden erik Eumenidae-sugukundas. Džordani Soika-entomolog avaiži da ümbrikirjuti erikod vl 1943.
Lihoslavl'
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 12 257 ristitud, lidnankundan — 12 730 ristitud, rajonan ristitišton nell' ühesandest. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli enamba 13 tuhad eläjid vozil 1989−2001 (13 449 rist. vl 1989). Kaik 11 790 eläjad oli lidnas vl 2017.
Pterocheilus merpeba
Necil gavedil, ezimeletaden, ei ole völ nimid rahvahaližil kelil.
Bolgar
Eläjad
Islaman akademii i Vauged päpühäpert' (sunnitad) oma avaitud Bolgaras. Ortodoksižen hristanuskondan kaks' jumalanpertid om saudud lidnas.
Pterocheilus merpeba
Kategorii:Eumenidae Kategorii:Bapshaižed Kategorii:Živatad kirjamišton mödhe Kategorii:Gavedid Kategorii:Živatad vepsän nimeta
Bolgar
Eläjad
Spasskan saraktehnologijoiden tehnikum om profopendusen toižeks aluzkundaks.
Edeline lidnan da rajonan pämez' om Kamil' Nugaev (1995 — sügüz'ku 2019).
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Tatarstanan Tazovaldkundan lidnad *
Lihoslavl'
Eläjad
Ortodoksižen hristanuskondan Pühän Jumalanmaman Emäganpäivän pühäpert' (1885−1899) om avaitud lidnas.
Kalašnikovo-žilon kolledžan Lihoslavlin palakund i Toržokan pedagogižen kolledžan filial oma lidnan professionaližen opendusen aluzkundoikš.
Transport
Lihoslavl' -raudtestancii om «Moskv — Piter»-raudtel vspäi 1850 (vll 1897−1902 Novotoržskai, edel nimi oli Ostaškovo), sarak Toržokha om olmas vspäi 1870. Ezilidnelektrojonused ühtenzoittas lidnad Bologojenke, Tverinke i Moskvanke.
Kaks'kümnekilometrine sarak tuleb lidnha suves «Moskv — Piter»-avtotespäi.
Platon
Platon (amuižgrekan kelel: Πλάτων [plá.tɔːn]; sünd. 428 vai 427 edel m.e., Afinad, Amuine Grekanma — kol. 347 e.m.e., sigä-žo) oli amuižgrekalaine filosof, Sokratan openik, Aristotelän opendai. Se om kaikiš amuižemb grekine filosof, kenen sädused tuliba meiden aighasai, a ei vaiše toižiden tedomehiden citatoiš.
Platon om mail'man filosofijan idealistižen čuradusen üks' alusenpanijoišpäi. Filosofan äjiš sädusiš mel' vedase, miše voib nimitada todesižeks olendaks vaiše absolütižid olijoid, kudambad jädas kaikenaigašti i joga sijas. Mugomad absolütižed tärtused nimitasoiš eidos:ikš (idejoikš) Platonan sädusiš.
Homaičendad
Kategorii:Amuižen Grekanman filosofad Kategorii:Amuižen Grekanman tedomehed Kategorii:Filosofad kirjamišton mödhe Kategorii:Tedomehed kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe Kategorii:Sündnuded Afinihe
Epalpus auriferus
Epalpus auriferus om kärbhaižiden erik Tahinad-sugukundas (Tachinidae). Uoker-entomolog (angl. Walker) avaiži da ümbrikirjuti gavedid vl 1849.
Necil gavedil, ezimeletaden, ei ole völ nimid rahvahaližil kelil.
Homaičendad
Kategorii:Tahinad Kategorii:Živatad kirjamišton mödhe Kategorii:Kärbhaižed Kategorii:Gavedid Kategorii:Živatad vepsän nimeta
Aphrosylus giordanii
Aphrosylus giordanii om kärbhaižiden erik Dolichopodidae-sugukundas. Rampini- i Munari-entomologad avaižiba da ümbrikirjutiba erikod vl 1987.
Senegalan endemik. Necil gavedil, ezimeletaden, ei ole völ nimid rahvahaližil kelil.
Kategorii:Dolichopodidae Kategorii:Živatad kirjamišton mödhe Kategorii:Gavedid Kategorii:Živatad vepsän nimeta
Utreht
Utreht (Utrecht [ˈytrɛxt]) om Alamaiden lidn da kund valdkundan keskuzpalas. Se om Utreht-agjan administrativine keskuz, valdkundan kaikiš suremb raudtesol'm i nellänz' lidn eläjiden lugun mödhe, mülüb Randstad-konurbacijha (7 mln eläjid). Riman katoližen arhieparhijan keskuz.
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud 1. voz'sadan keskes meiden erad kuti rimalaižiden Traektum-lidnuz enččen batavalaižiden žilon sijas, Reinan suhišton randal. Se lidnuz oli kivine 2. voz'sadaspäi. Aigan mändes Rein vajehti vagod, i nügüd' Dom-torg (Domplein) i Utrehtan päjumalanpert' (vspäi 1254) oma lidnusen sijas.
Utreht šingotase holitišiden sferal i raudten edheotandoil, valdkundan raudten kahten kompanijan päfaterad ratas lidnas. Alamaiden kaikiš järedambad universitetad oma avaitud siš: Utrehtan universitet (vspäi 1636, 30 tuhad üläopenikoid vl 2012) i Utrehtan sättutoitud tedoiden universitet (vspäi 1988 ühtištusen jäl'ghe, 38 tuh. üläopenikoid).
Geografijan andmused
Lidn sijadase Amsterdam — Rein-kanalan randoil, +5 m ü.m.t. keskmäižel korktusel.
Klimat om ven valdmeren. Voden keskmäine lämuz om +10,6 C°, kaikiš lujemb pakaine oleli −12,6 C°. Paneb sadegid 850 mm vodes, kuidme läz tazomäras (minimum om 41 mm sulakus).
Eläjad
Vl 2014 eläjiden lugu oli 330 772 ristitud. Kaikiš suremb ristitišt om nügüd'.
Religijan mödhe (2013): religijatomad — 61,0 %, riman katolikad — 13,4 %, protestantad — 10,2 %, toižed hristanuskojad — 4,4 %, islamanuskojad — 9,5 %, induistad — 0,8 %, buddistad — 0,6 %, judaistad — 0,1%.
Irdkosketused
Kategorii:Alamaiden lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe *
Belisana strinatii
Belisana strinatii om hämähoukuiden erik Pholcidae-sugukundaspäi. Avstrine Bernhard A. Huber-arahnolog (sünd. 1967) avaiži da ümbrikirjuti sidä vl 2005.
Om Malaizijan endemik.
Necil hämähoukul, ezimeletaden, ei ole völ nimid rahvahaližil kelil.
Homaičendad
Kategorii:Pholcidae Kategorii:Živatad kirjamišton mödhe Kategorii:Hämähoukud Kategorii:Živatad vepsän nimeta
Ostaškov
Ostaškov (Оста́шков) om Venäman lidn Tverin agjan lodehes. Se om Municipaližen «Ostaškovan lidnümbrik»-ühtnikan (edel 2017-nden voden semendkud — rajonan) administrativine keskuz.
Istorii
Vanh sar'hine Kličen-röunlidnuz mainitase ezmäižen kerdan litvalaižen Ol'gerd-ruhtinasen kirjeižes vl 1371. Kaks' randališt Ostaškovan küläd mainitasoiš ezmäižen kerdan vl 1434. Ostaškov-eländpunkt sai oficiališt lidnan statusad vl 1770, i vodele 1775 kändihe makundan keskuseks. Suren sodan aigan ei olend okkupiruidud, no vozil 1941−1942 sijazihe frontpirdanno.
Ostaškovan ižandusen päsarakod oma ladimensauvomižen tegim (elektroakustine apparatur), sömtegimišt, sauvond da turizm, mugažo kaks' nahkoiden tegint i omblendfabrik oma saudud.
Petroskoi
thumb|left|250px|Petroskoi. 20. voz'sadan fotokuva.
Ostaškov
Geografijan andmused
Lidn sijadase ümbrikon keskuzpalas, Seliger-järven suvirandal da sen saril, seižub Valdai-ülüden keskuses, 210 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Tverihesai om 190 km päivnouzmha. Lähembaižed lidnad oma Kuvšinovo 75 km päivnouzmha avtotedme i Andreapol' 92 km suvipäivlaskmha avtotedme. Ostaškov-raudtestancii sijadase «Bologoje — Velikije Luki»-keskustal.
Petroskoi
Istorii
Suren Kodimaižen sodan (voinan) aigan suomalaine Karjalan armii anasti Karjalan pälidnan vodel 1941. Lidnan nimi vajehtihe Äänislinnaks aigaks. Vodel 1944 Rusked Armii anasti Petroskoid tagaze.
Ostaškov
Geografijan andmused
Klimat om ven. Voden keskmäine lämuz — +4,5 C°, kaikiš lämhemb om heinku (+17,5 C°), viluku i uhoku oma kaikiš vilumbad (−8..−9 C°). Paneb sadegid 687 mm vodes, enamba kezakus-elokus (81..90 mm kus), vähemba uhokus-sulakus (34 mm kus).
Petroskoi
Geografii
thumb|left|150px|Vn 2019 lidnan kart Mantedokoordinatad om 61 gradusad 47 minutad pohjošt levedut i 34 gradusad 36 minutad päivnouzmpolišt pidust.
Lidn sijadase Änižen Petroskoin lahten randal, 50..60 m ü.m.t. korktusil. Petroskoiš om järvid (Änine, Logmozero /Logmär/), Četiröhvörstnoje, Lamb, Kar'jer) da jogid (Lososink, Neglink, Tomic, Studenec, Kamennii). Om äi mecoid da puištoid ümbri lidnas. PetrVU:n botanine puišt da peizažine «Zaozerskii»-kel'dtaho oma sätud Petroskoin pohjoižpalas. Kul'turan da Lebun puišt, Änižen traktortegimen puišt da NÜKP:n XXII suiman puišt sijadasoiš Lososinkanno. Pionerižen organizacijan puišt om olmas Neglinkanno.
Ostaškov
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 18 088 ristitud, rajonan (nüg. lidnümbrik) koume nelländest. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 27 401 eläjad vl 1989. Kaik 16 318 eläjad oli lidnas vl 2017.
Ortodoksižen hristanuskondan ühesa pühäpertid oma kaičenus lidnas: Hristan Eläbzdusen päjumalanpert', Eläban Eziauguižen Stroican päjumalanpert', Jumalanmaman Smolenskan jumalaižen jumalankodi (päjumalanpertinke i kahtenke jumalanpertinke), Znam-jumalaižen naižjumalankodi (Sündun Voznesenjan päjumalanpertinke), koume časounäd. Niiden ližaks koume jumalanpertid oma pandud mantazole.
Petroskoi
Geografii
Petroskoin kaikiš korktemb čokkoim om Kukkaz (Kukkovk) (293 m). Lähembaine lidn om Kondopog 46 km pohjoižhe orhal, 54 km avtotedme.
Ostaškov
Eläjad
Ostaškovan kolledž om lidnan professionaližen opendusen aluzkundaks.
Petroskoi
Geografii
Vspäi 2004 Petroskoi om lidnümbrikon üks'jäine eländpunkt. Se röunatab nenidenke Änižrandan rajonan municipaližidenke ühtnikoidenke:
Ostaškov
Eläjad
Lidnan jäl'gmäine pämez' oli Boris Kobzarev vspäi 2015.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Tverin agjan lidnad *
Petroskoi
Geografii
thumb|right|250px|[[Karjalan Tazovaldkundan Rahvahaline teatr|Rahvahaline teatr]]
Tobmuz
Petroskoin-lidnan Nevondkund kogoneb 28 ezitajaspäi. Kaik rahvaz valičeb heid videks vodeks. Jäl'gmäižed valičendad oliba vn 2021 19. päiväl sügüz'kud. Nevondkundan deputatad pandas radsijha lidnümbrikon (lidnan) pämest vspäi 2015 (vll 1994−2014 kaik rahvaz valiči merad).
Radoiba lidnümbrikon pämehen ende (nimikirjutez ei ole täuz'):
Eläjad
Vn 2010 kaiken Venäman rahvahanlugemižen mödhe Petroskoin eläjiden lugu oli 261 987 ristituid. Kaikiš suremb ristitišt oli 281..282 tuhad eläjid vll 1995−2001 (282 900 rist. vl 2001). Jäl'gmäižil vozil lidnan eläjiden lugu ližadub.
Rahvahad (2010): venälaižed — 82,3%, karjalaižed — 3,8%, suomalaižed — 1,7%, toižed rahvahad — 7,0%, rahvahuden ozutandata — 5,2%.
Vn 2002 kaiken Venäman rahvahanlugemižen andmisiden mödhe Petroskoin eläjiden keskes 5% oliba karjalaižed (20% Karjalan karjalaižid), 2,8% — suomalaižed, 2,7% — vaugedvenälaižed, 2,3% — ukrainalaižed da 1% — vepsläižed (Venäman vepsläižiden nelländez).
Openduz
thumb|left|250px|PetrVU. Päkorpus.
Üläopenduz
Petroskoiš om 3 korktad školad: Petroskoin valdkundaline universitet (PetrVU), Karjalaine valdkundaline pedagogine akademii (KVPA) da Petroskoin valdkundine konservatorii Glazunovan nimed.
Keskopenduz
Petroskoiš om 40 openduzškolad (niiden keskes 5 liceid da 3 gimnazijad). Rahvahaline suomalaiž-ugrilaine škol om olmas lidnas, kus opetas suomen, karjalan da vepsän kelid. Mugažo om 67 päivkodid lidnas.
Mel'heižtahod
thumb|right|200px|Petroskoi-päraudtestancijan ühthine nägu vl 2017
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe * * Kategorii:Karjalan Tazovaldkundan lidnümbrikod * Kategorii:Änine
Frigga pratensis
Necil hämähoukul, ezimeletaden, ei ole völ nimid rahvahaližil kelil.
Homaičendad
Kategorii:Salticidae Kategorii:Živatad kirjamišton mödhe Kategorii:Hämähoukud Kategorii:Živatad vepsän nimeta
Dasineura solonaica
Dasineura solonaica om kärbhaižiden erik Cecidomyiidae-sugukundas. Fedotova-entomolog avaiži da ümbrikirjuti erikod vl 1996.
Jirkap
Jirkap (Йиркап) om mecnik komi-ziränoiden mifologijas.
Mifad personažas
Ühten kerdan Jirkap nägui torad Sindor-järven randal, Vakul' (Vasa)-vedehine i Vorsa-mechine toraziba. Vasa oli vägestusen otandan haškuses, ka oli ičeze ümbrištos. Sid' Jirkap tuli mechižele abhu, ambui taugaspäi vedehižhe. Sen jäl'ghe mechiine andoi kitändad, nevoi löuta mecas «ičeze pu» — komi Ас пу (as pu). Jirkap löuzi pud koiran nutandan abul, koir laji pedajad koume vot rattemata. Mecnik iški kirvhel, i veri jokseškanzi pedajaspäi, ka tegi sišpäi suksid hihtmaha.
Dasineura solonaica
Necil gavedil, ezimeletaden, ei ole völ nimid rahvahaližil kelil.
Jirkap
Mifad personažas
Mifan toižen variantan mödhe, pedai kucui Jirkapad i virki, miše se om hänen «as pu» i hökkahtab kätas mikš taht. Sid' Jirkap tegeb suksid sišpäi. Ned suksed ottiba mugošt čudosišt pigut: päč ei ehtelend lämbitadas, jo Jirkap pördase sal'henke. Suksed toiba mecnikad kuna hänen taht oli. Täudub oli tacta šapkud vai kindhid edel niid, miše azotada, vai tacta šapkud suksihe seižutamha niid.
Surm
Mecnik pölištui sil-žo järvel, uhkui hoikan jän alle. Suksed kadoiba niiden ižandanke.
Homaičendad
Kategorii:Komin mifologii Kategorii:Mifologižed personažad kirjamišton mödhe
Babiana papyracea
Babiana papyracea om kazmusiden erik Iridaceae-sugukundas. Goldblatt- i Menning-botanikantedajad avaižiba da ümbrikirjutiba kazmust vl 2007.
Necil kazmusel, ezimeletaden, ei ole völ nimid rahvahaližil kelil.
Homaičendad
Kategorii:Iridaceae Kategorii:Kazmused kirjamišton mödhe Kategorii:Kazmused vepsän nimeta
Vatica guangxiensis
Vatica guangxiensis om kazmusiden erik, mülütadas Dipterokarpižed-sugukundha (Dipterocarpaceae). S. L. Mo-botanikantedomez' avaiži da ümbrikirjuti sidä vl 1980.
Kitain endemik, kus se om kadomižen grazindan al; edel se kazvoi Vjetnamas-ki, no kadoi siš. Sijaližed nimed — 广西青梅 [guangsi činmei] (kitajan kelel), Táu Quảng Tây (vjetnaman kelel).
Kategorii:Dipterokarpižed Kategorii:Kazmused kirjamišton mödhe Kategorii:Kazmused vepsän nimeta
Čistopol'
Čistopol' (Чистай / Çistay, Чи́стополь) om Venäman lidn Tatarstanan Tazovaldkundan keskuses. Om Čistopolin rajonan administrativine keskuz, vspäi 2011 mülüb rajonha lidnankundaks.
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud 17-18. voz'sadal kuti Čistoje Pole-külä. Se sai makundan lidnan statusad vl 1781 udenke nügüdläiženke nimenke.
Bugul'm
Bugul'm (Бөгелмә / Bögelmä, Бугульма́) om Venäman lidn da lidnankund Tatarstanan Tazovaldkundan suvipäivnouzmas. Om Bugul'man rajonan administrativižeks keskuseks vspäi 1930, mülüb rajonha vodespäi 2011.
Čistopol'
Istorii
Čistopolin ižandusen päsarakod oma sömtegimišt (maidkombinat) da omblendtegimišt, mugažo časuidentegim i laivoiden kohendusen tegim, avtomašiništon edheotandad oma olmas.
Bugul'm
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud kuti Bugul'man slabad (Бугульминская слобода) penen külän sijas vl 1736, nimitihe sijaližen jogen mödhe. Bugul'm sai makundan lidnan statusad vl 1781. Mülüi Orenburgan gubernijha, sid' vozil 1851−1920 — Samaran gubernijha.
Čistopol'
Geografijan andmused
Lidn sijadase Kamanjogen hural randal (Kuibiševan vezivaradim), 100 m keskmäižel korktusel valdmeren pindan päl. Matkad Kazanihesai om 103 km lodeheze orhal vai 130 km avtotedme. Lähembaižed lidnad oma Mamadiš 60 km pohjožpäivnouzmha orhal vai 220 km avtotedme, Nižnekamsk 105 km pohjožpäivnouzmha avtotedme i Laiševo 85 km päivlaskmha avtotedme.
Bugul'm
Istorii
Bugul'man ižandusen päsarakod oma kivivoin samižen holitajad edheotandad (geologine tedištelend, mašiništon pästand), sömtegimišt (leibproduktoiden kaks' kombinatad, maidkombinat, voitegim, kombisötken tegim), sauvondmaterialiden pästand (savič, raudbetontegesed).
Geografijan andmused
Lidn sijadase Bugul'man da Belebein ülüden keskuses, 315 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Pen' Bugul'm-jogi 17 km pitte mülüb Zai-jogen basseinha (Kaman hura ližajogi). Matkad Kazanihesai om 270 km lodeheze orhal vai 320 km avtotedme. Mülüb Suvitatarstanan äikeskuzližhe aglomeracijha. Lähembaine lidn om Leninogorsk 15 km lodeheze avtotedme.
Bugul'm om lidnankundan üks'jäine eländpunkt.
Eläjad
Vn 2010 kaiken Venäman rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 89 204 ristitud, rajonan ristitišton nell' videndest. Kaikiš suremb ristitišt oli 94 200 eläjad vl 1998.
Islaman keskuzline pühäpert' om avaitud lidnas. Ortodoksižen hristanuskondan ühesa pühäpertid oma olmas lidnas (no vaiše severz'-se ratas): viž jumalanpertid, kaks' loičendpertid i kaks' časounäd.
Čistopol'
Geografijan andmused
Čistopol' om lidnankundan üks'jäine eländpunkt.
Bolitophila limitis
Bolitophila limitis om kärbhaižiden erik Bolitophilidae-sugukundas. Polevoi-entomolog avaiži da ümbrikirjuti erikod vl 1996.
Čistopol'
Eläjad
Vn 2010 kaiken Venäman rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 60 755 ristitud, se om rajonan ristitišton koume nelländest. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 67 500 eläjad vl 1996.
Rahvahad (enamba 1% vn 2002 rahvahanlugemižen mödhe, ozutadud rahvahudenke): venälaižed — 62,6%, totarlaižed — 32,8%, čuvašalaižed — 2,3%, toižed rahvahad — 2,3%.
Islaman kuz' pühäpertid oma avaitud lidnas: Ezmäine pämečet', «Munir», «Iman», «Anas», «Ihlas», «Eniler». Ortodoksižen hristanuskondan 17 pühäpertid oma olmas: ph. Mikulai-čudonsädajan kafedraline päjumalanpert' (1838), kuz' jumalanpertid, koume loičendpertid, koume časounäd, mugažo vanhuskolaižiden koume loičendpertid oma lidnas i Jumalanmaman Emäganpäivän naižjumalankodin sauvused (1864−1879) oma kaičenus.
Koume specialižen keskopendusen sijališt aluzkundad om lidnas: maižanduztehnikum, medicinine škol, äiprofil'ne kolledž. Kazanin üläopendusen aluzkundoiden kaks' filialad oma avaitud.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Tatarstanan Tazovaldkundan lidnad *
Bolitophila limitis
Suomenman endemik. Reproduktivine erik Ročinmas. Alaerikoid ei ole.
Necil gavedil, ezimeletaden, ei ole völ nimid rahvahaližil kelil.
Homaičendad
Kategorii:Bolitophilidae Kategorii:Živatad kirjamišton mödhe Kategorii:Kärbhaižed Kategorii:Gavedid Kategorii:Živatad vepsän nimeta
Bugul'm
Eläjad
Kaks' kivivoin tedoinstitutad om lidnas. Professionaližen opendusen aluzkundad: mašiništonsauvomižen tehnikum, agrarine, pedagogine i sauvomižtehnine kolledžad.
Transport
Avtobusad da taksid oma kundaližeks transportaks lidnas da lidnaglomeracijas. Bugul'm-raudtestancii om «Ul'janovsk — Uf»-jonol vspäi 1911.
Tatanmaine civiline Bugul'm-lendimport (Бөгелмә аэропорты / Bögelmä aeroportı, UUA / БУГ / UWKB, 43 tuh. passažiroid vl 2021) sijadase 12 km pohjoižhe lidnaspäi, tehtas reisid Moskvha, Piterihe, Nižnevartovskha, mugažo om sezonreisid Mustmerennoks i Tümenin agjan järedoihe lidnoihe.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Tatarstanan Tazovaldkundan lidnad *
Psammotettix excisus
Psammotettix excisus om gavediden erik Cikaduded-sugukundas (Cicadellidae). Japonine Macumura-entomolog avaiži da ümbrikirjuti erikod vl 1906.
Eläb Ročinmas da Suomenmas; jäl'gmäižes se om kadomižen grazindan al. Gaved' om levitadud okaidud pöudoil, teveril i vezištoiden randoil.
Necil gavedil, ezimeletaden, ei ole völ nimid rahvahaližil kelil.
Homaičendad
Kategorii:Cicadellidae Kategorii:Živatad kirjamišton mödhe Kategorii:Gavedid Kategorii:Živatad vepsän nimeta
Taivaz
thumb|right|250px|Taivaz vajehtujan pil'vesižusen aigan Taivaz om avaruz Man vai miččen-ni toižen astronomižen objektan pindan päl. Avaros znamoičendas — ühthine nägu, kudamb lagištase neciš objektaspäi kosmoshasai.
Man taivaz
Man taivhan nägu rippub päivesen aigaspäi, voz'aigaspäi, säspäi i kaclijan korktusespäi valdmeren pindan päl. Taivhal pil'ved i Man Kudmaine-kaimdai nägudas paksus.
Päivän pil'vetoi taivaz om taivazman mujun. Päiväižen nouzman i laskman aigan taivhal oleskeleb pakuižen, ruskedpakuižen i rusttan ližamujuid, voib nähta vihandad-ki sädeged harvas.
Öližel aigal taivhan muju vajehtase muzasinižeks. Voib nähta sel'ktas Kudmašt, tähthid i toižid astronomižid objektoid. Lunad oleskeldas 90..400 km korktusel. Tähthakaz taivaz om kaikiden paštoimiden ühtmuz, miččid voib nähta öl vai hämäras taivhanröunan päl.
Homaičendad
Kategorii:Atmosfer
Buinsk
Buinsk (Буа, Буи́нск, Пăва) om Venäman lidn da lidnankund Tatarstanan Tazovaldkundan suvipäivlaskmas. Se om Buinskan rajonan administrativine keskuz i üks'jäine lidn.
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1691. Se sai makundan lidnan statusad vl 1780.
Buinskan ižandusen päsarak om sömtegimišt (etilspirt, sahar, sep, kombisöte, argvoi, sagud, lihaproduktad), mugažo elektromehanine i mašinansauvomižen tegimed oma olmas. Bua-raudtestancii sijadase «Joškar-Ol — Ul'janovsk»-jonol.
Geografijan andmused
Lidn sijadase Karlanjogen hural randal (Карлы, Svijagan hura ližajogi), 80 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Kazanihesai om 104 km pohjoižpäivnouzmha orhal vai 135 km avtotedme, Ul'janovskhasai om 80 km suvhe sil-žo tel. Lähembaine lidn om Tetüši 40 km päivnouzmha orhal.
Buinsk om lidnankundan üks'jäine eländpunkt.
Eläjad
Vn 2010 kaiken Venäman rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 20 352 ristitud, rajonan ristitišton pol'. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 20 905 eläjad vl 2017.
Rahvahad (ozutadud rahvahudenke vl 2010): totarlaižed — 71,1%, venälaižed — 19,2%, čuvašalaižed — 8,4%, toižed rahvahad — 1,3%.
Islaman «Abu Hanifa»-mečet' (vspäi 2020) i medrese ratas lidnas. Ortodoksižen hristanuskondan Eläban Eziauguižen Stroican päjumalanpert' (1791−1828) om avaitud.
Buinskan veterinarine tehnikum i Buinskan medicinine škol oma lidnan profopendusen aluzkundoikš.
Edeline lidnan i rajonan pämez' om Marat Zäbbarov (sügüz'ku 2017 — sügüz'ku 2019).
Sezann Pol'
Pol' Sezann (Paul Cézanne; sünd. 19. viluku 1839, Eks-an-Provans, Francii — kol. 22. reduku 1906, sigä-žo) oli francine pirdai-postimpressionist.
Sädamine
Sezannan čomamahtoine jäl'guz om enamba mi 800 voikuvid, lugemata vezimujukuvid da toižid sädusid.
Homaičendad
Kategorii:Francijan pirdajad Kategorii:Pirdajad-postimpressionistad Kategorii:Voimujupirdajad Kategorii:Sündnuded vl 1839 Kategorii:Pirdajad kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe Kategorii:Sündnuded Eks-an-Provansha Kategorii:Kolnuded Eks-an-Provansas
Gaudichaudia hexandra
Gaudichaudia hexandra om kazmusiden erik Ma'lpigijanvuiččed-sugukundas (Malpighiaceae). Saksalaine Franc Jozef Nidencu-botanikantedai (saks. Franz Josef Niedenzu) avaiži da ümbrikirjuti erikod, kut sugukundan äjid toižid-ki erikoid. Nimitihe vl 1917.
Gvatemalan endemik.
Necil kazmusel, ezimeletaden, ei ole völ nimid rahvahaližil kelil.
Homaičendad
Kategorii:Ma'lpigijanvuiččed Kategorii:Kazmused kirjamišton mödhe Kategorii:Kazmused vepsän nimeta
Blumea arfakiana
Blumea arfakiana om kazmusiden erik Puzuänikoižed-sugukundas (Asteraceae). Ugolino Martelli-botanikantedomez' avaiži da ümbrikirjuti sidä vl 1883.
Kazvab Papuas — Udes Gvinejas da Päivnouzmaižes Timoras.
Necil kazmusel, ezimeletaden, ei ole völ nimid rahvahaližil kelil.
Homaičendad
Kategorii:Puzuänikoižed Kategorii:Kazmused kirjamišton mödhe Kategorii:Kazmused vepsän nimeta
Dakar
thumb|left|250px|Lidnümbrikon kommunad vn 2013 kartal. Dakar ((Ville de) Dakar [dakaʁ], Ndakaaru) om Senegalan pälidn da kaikiš suremb lidn. Se om Afrikan kontinentaližen palan kaikiš päivlaskmaižemb lidn, Dakaran agjan administrativine keskuz mugažo.
Istorii
Nügüdläižen eländpunktan aluz om pandud 1860-nzil vozil francižeks fortaks kolonijan südäiterritorijan anneksijan jäl'ghe. Vl 1902 vajehti pohjoišt Sen Lui-lidnad Francižen Päivlaskmaižen Afrikan pälidnaks. Vspäi 1960 Dakar om ripmatoman valdkundan pälidnaks.
Geografijan andmused
Lidn sijadase Kap-Ver-nemel, Atlantižen valdmeren randal, 0..104 m korktusil, 27 m ü.m.t. keskmäižel korktusel.
Klimat om subekvatorialine. Meribriz puhub vodes läbi i poleneb räkän. Nepsuz om korged eskai kuivan sezonan aigan (kül'mku-kezaku, 19 mm kaikes pordos) meritullein tagut. Voden keskmäine lämuz om +26,4 C°. Absolütine minimum oleskeli +10,7 C°. Paneb sadegid 382 mm vodes, niiden keskes 287 mm elokus-sügüz'kus.
Dakar jagase 19 lidnümbrikon kommunaks (fr. communes d'arrondissement).
Eläjad
Vl 2011 lidnan eläjiden lugu oli 1 056 009 ristitud. Kaikiš suremb ristitišt om nügüd'. Kaik enamba 3,6 mln ristituid elädas ezilidnoidenke (550 km², Dakaran agj), valdkundan ristitišton nelländez.
Dakaran edeline pämez' oli Halifa Ababakar Soll (2009−2018, fr. Khalifa Sall).
Homaičendad
Kategorii:Senegalan lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe * Kategorii:Pälidnad *
Staric
Staric (Ста́рица) om Venäman lidn Tverin agjan suvipalas. Se om Starican ümbrikon (edel vn 2022 sulakud — rajonan) administrativine keskuz.
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud Tverin Mihail Jaroslavič-ruhtinasen käskön mödhe vl 1297 kuti Gorodesk-lidnuz (mž. Gorodok) Staric-jogen randal. Vozil 1505−1566 oli Starican ruhtinazkundan keskuseks, sil aigalpäi nimitaškanzihe lidnad nügüdläižikš.
Geografijan andmused
Lidn sijadase rajonan keskuzpalan suvipäivnouzmas, Volg-jogen muugotil randoil, 175 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Avtotesild ühtenzoitab randoid vspäi 1963. Matkad Tverihesai om 65 km pohjoižpäivnouzmha avtol. Lähembaižed lidnad oma Ržev i Zubcov 50 km suvipäivlaskmha avtoteidme. Staric-raudtestancii sijadase 12 km päivlaskmha lidnaspäi avtotedme.
Staric oli lidnankundan üks'jäižeks eländpunktaks.
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 8 607 ristitud, rajonan koumandez. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli enamba ühesad tuhad vozil 1989−2009 (9 800 rist. vl 1998). Kaik 7 872 eläjad oli lidnas vl 2017.
Ortodoksižen hristanuskondan 16 pühäpertid oma kaičenus paloin vai täuzin: Starican Emäganpäivän mez'jumalankodin kompleks (12. voz'sadaspäi: kaksin päjumalanpertid, jumalanpertid, časounäd), phh. Borisan i Gleban päjumalanpert', kuz' jumalanpertid, koume časounäd. Niiden ližaks koume jumalanpertid ei ole kaičenus.
Starican kolledž om lidnan professionaližen opendusen aluzkundaks.
Edeline lidnan pämez' oli Svetlana Kalitkina vn 2017 redukuspäi.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Tverin agjan lidnad *
Best of '98
«Best of '98» (Voden 1998 parahim) om C. C. Catch:an kompiläcijanal'bom. Se om pästtud vodel 1998.
Pajoiden nimikirjutez
Kategorii:C. C. Catch:an kompiläcijanal'bomad Kategorii:Kompiläcijanal'bomad kirjamišton mödhe
Timarcha parvicollis
Timarcha parvicollis om gavedin erik Lehtesensöjad bumbakod-sugukundas. Rozenhauer-entomolog avaiži da ümbrikirjuti erikod vl 1856.
Must bumbak. Ispanijan endemik, eläb neniš regioniš: Sjerra Nevad, Granad, Andaluzii.
Necil gavedil, ezimeletaden, ei ole völ nimid rahvahaližil kelil.
Homaičendad
Kategorii:Lehtesensöjad bumbakod Kategorii:Živatad kirjamišton mödhe Kategorii:Gavedid Kategorii:Živatad vepsän nimeta
Z8 GND 5296
thumb|right|250px|Galaktikan fotokuva [[Habbl (teleskop)|Habbl-teleskopaspäi, 2013]] z8_GND_5296 om liliputal'ne galaktik Sures Kondjantähthištos. Se om avaitud vn 2013 redukun 24. päiväl i om ühteks kaikiš edahaižembiš tetabiš galaktikoišpäi.
Sen edhuz meišpäi om 30 milliardad vauktuzvozid. Galaktikan nägui meile sädegoičend om pästtud, konz mirun igä oli 700 mln vozid.
Kategorii:Galaktikad Kategorii:Astronomižed objektad kirjamišton mödhe
Mendelejevsk
Mendelejevsk (Менделе́евск, Менделеевск / Mendeleyevsk vai Менделеев шәһәре) om Venäman lidn Tatarstanan Tazovaldkundan pohjoižpäivnouzmas, mülüb Alakaman lidnaglomeracijha. Lidn om Mendelejevskan rajonan administrativine keskuz i üks'jäine lidn, mülüb rajonha lidnankundaks.
Gadžano
Gadžano (Gaggiano, sijaline pagin: Gaggian [ɡaˈʤãː] / Gasgian [ɡazˈʤãː]) om kommun da pen' lidn Italijan lodehes. Mülüb Lombardii-agjan Milanan provincijha.
Mendelejevsk
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1868 kuti Bondüžskii-žilo läz himišt tegint. Vspäi 1928 oli lidnanvuiččeks Bondüžsk-žiloks. Žilo sai lidnan statusad vl 1967 nügüdläiženke nimenke Dmitrii Mendelejev-tedomehen muštoks, hän oli tegimen radnikan.
Gadžano
Lidn sijadase 117 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Milanhasai om 13 km pohjoižpäivnouzmha.
Vn 2011 Italijan rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 8 933 ristitud. Kaikiš suremb kundan ristitišt om nügüd'.
Mendelejevsk
Istorii
Mendelejevsk šingotase järedal himižel tegimel (himižed i zell'substancijad, sauvondmaterialad).
Gadžano
Gadžanon edeline pämez' om Franko Mirakoli (2004−2014).
Irdkosketused
Kategorii:Italijan lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Lombardii
Mendelejevsk
Geografijan andmused
Mendelejevsk om lidnankundan üks'jäine eländpunkt.
Kilt
thumb|right|250px|Mez' kilt päl. Kilt (mugažo angljan kelel, fèileadh [ˈfeːləɣ]) om šotlandijalaižen mehiden rahvahansädon pala, Šotlandijan mägieläjiden veroline soba. Libub hibjankatusen alahaižes palaspäi.
Mendelejevsk
Eläjad
Vn 2010 kaiken Venäman rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 22 075 ristitud, rajonan ristitišton seičeme kümnendest. Kaikiš suremb lidnan ristitišt om läz 22 tuhad eläjid vodespäi 2002 (22 257 rist. vl 2009).
Kilt
Tehtas kiltad villkanghaspäi tartananke, se om veroline nellikoikaz šoidukaz kuva. Nugud'aigan šotlandijalaižiden enambuz kävutab kiltad oficialižen i sajan sädon palaks.
Mendelejevsk
Eläjad
Rahvahad (enamba 1% vl 2010): totarlaižed — 51,4%, venälaižed — 39,0%, udmurtalaižed — 3,1%, marilaižed — 3,0%, toižed rahvahad — 3,5%.
Kilt
Kategorii:Rahvahansädod Kategorii:Šotlandijan kul'tur
Mendelejevsk
Eläjad
Islaman «Tan»-pühäpert' om lidnas, toine «Husain»-mečet' linneb avaitud vn 2022 elokus. Ortodoksižen hristanuskondan viž pühäpertid oma olmas: nell' jumalanpertid i časoun'.
Professionaližen opendusen aluzkundad ratas lähembaižiš lidnoiš. Uz' himiž-tehnologine kolledž projektiruiše i linneb vaumitud vn 2024 sügüz'kule.
Edeline lidnan i rajonan pämez' om Valerii Čeršincev (sügüz'ku 2015 — kül'mku 2021).
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Tatarstanan Tazovaldkundan lidnad *
22 (lugu)
22 (kaks'kümne kaks') om lugu 21 da 23 keskes.
Lugun ičendad
Kategorii:Lugusanad
Kitoiden allei
thumb|right|275px|Kitoiden allei. Kitoiden allei (ven. Китовая аллея) om amuine eskimosalaižiden pühätaho Itigran-sarel (Čukotk). Arheologine kompleks nägub kuti kaks' rived grenlandižiden kitoiden sur'kuluiš luišpäi, kudambad oma kaidud maha. Kompleks om avaitud vl 1976 tedoidajiden gruppal NSTÜ:n TA etnografijan institutaspäi M.A. Členovan ohjandusen al.
Kudo Šigenori
Šigenori Kudo (工藤重典 Kudo Šigenori; sünd. 26. sügüz'ku 1954, Sapporo, Japonii) om tetab japonijalaine soitoižen vändai.
Homaičendad
Kategorii:Japonijan kul'tur Kategorii:Soitoižen vändajad Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe Kategorii:Sündnuded Sapporoho
Tuvan Tazovaldkundan lidnad
Kaik om viž lidnad (город, хоорай) i üks' lidnanvuitte žilo (ven. посёлок городского типа) Tuvan Tazovaldkundas.
Lidnad
* lidnan ristitišt erineb lidnümbrikon ristitišton luguspäi.
Homaičendad
Kategorii:Lidnoiden nimikirjutesed Venälaižen Federacijan subjektoiden mödhe
Senna socotrana
Senna socotrana om änikoičijoiden kazmusiden erik Bobanvuiččed-sugukundaspäi.
Jemenan endemik. Kazvab Sokotr-sares, om levitadud siš avaros.
Necil kazmusel, ezimeletaden, ei ole völ nimid rahvahaližil kelil.
Udmurtijan Tazovaldkundan lidnad
Kaik om kuz' lidnad (город, кар) Udmurtijan Tazovaldkundas.
Lidnad
* lidnan ristitišt erineb lidnümbrikon ristitišton luguspäi.
Homaičendad
Kategorii:Lidnoiden nimikirjutesed Venälaižen Federacijan subjektoiden mödhe
Ržev
thumb|left|250px|Lidnan kart (2008) Ržev (Ржев) om Venäman lidn Tverin agjan suves. Se om agjan kahtenz' surtte lidn, Rževan ümbrikon administrativine keskuz. Edel 2022. vot lidn ei mülünd Rževan rajonha (om tühjitadud) i oli erigoittud ümbrikoks.
Istorii
Eländpunkt mainitase ezmäižen kerdan vl 1019 Uz'lidnan käskuzkirjeižes, vl 1216 — lidnuseks Volodimiran Ržev, Rževk i Ržov-nimidenke (Ржева Володимирова, Ржевка, Ржов), lidnan statusanke. Lidn oli Rževan ruhtinazkundan keskuseks vll 1226−1356 da 1410−1526, rat'kaigas se oli alištadud Litvan Surele ruhtinazkundale.
Rževan ižandusen päsarakod oma mašiništonsauvomine (termostatad da stökolpuhtastimed avtoiden täht, sauvondlibutimed da liftad), sömtegimišt, sauvondmaterialiden pästand (savič), pun ümbriradmine, omblendfabrik om saudud.
Geografijan andmused
Lidn sijadase Volgan randoil, 190 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Se om ezmäine lidn jogel mödvedhe. Matkad Tverihesai om 117 km pohjoižpäivnouzmha avtotedme. Lähembaine lidn om Zubcov 25 km suvipäivnouzmha M9-trassadme. Om kaks' päraudtestancijad «Moskv — Rig»- i «Toržok — Väz'm»-keskustoil. «Baltii»-avtote (M9) sijadase ühtes kilometras suvhe lidnan röunaspäi.
Ržev om lidnümbrikon üks'jäižeks eländpunktaks. Rževan oiged randpol' nimitase Rusttan Armijan poleks (Красноармейская сторона), hura randpol' — Nevondkundaližeks poleks (Советская сторона), ned oma lidnan istorižed rajonad.
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 61 982 ristitud. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli läz 70 tuhad eläjid vll 1982−1998 (70 900 rist. vl 1992). Kaik 59 804 eläjad oli lidnas vl 2017. Nügüd'aigan lidn otab viž kudendest ümbrikon ristitištos.
Ortodoksižen hristanuskondan 17 pühäpertid oma letud lidnas vspäi 1839: Jumalanmaman Okovcan jumalaižen kafedraline päjumalanpert', Sündun Voznesenjan päjumalanpert', kümne jumalanpertid i viž časounäd. Mugažo vanhuskolaižiden pühäpert' (1910. voz') om avaitud. Niiden ližaks läz kümned jumalanpertid ei ole kaičenus.
Rževan kolledž (enččel agrarine kolledž i mašiništonsauvondan tehnikum), tehnologine i medicinine kolledžad oma lidnan professionaližen opendusen aluzkundoikš.
Edeline lidnan pämez' oli Vadim Rodivilov vn 2014 redukuspäi.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Tverin agjan lidnad *
Gakugei Daigaku
thumbnail|right|250px|Gakugei Daigaku-stancii Gakugei Daigaku (学芸大学駅) om raudtestancii Japonijas, Tokü—Tojoko-linijas. Sijadase Tokion Meguro-rajonas.
Mamadiš
thumb|left|100px|Lidnan kart (2018) Mamadiš (Мамады́ш, Мамадыш / Mamadış) om Venäman lidn da lidnankund Tatarstanan Tazovaldkundan pohjoižes. Se om Mamadišan rajonan administrativine keskuz da üks'jäine lidn.
Gakugei Daigaku
Stancijal om kaks' platformad.
Jelabug
Jelabug (Ела́буга, Алабуга / Alabuğa) om Venäman lidn Tatarstanan Tazovaldkundan pohjoižpäivnouzmas. Se om tazovaldkundan seičemenz' surtte lidn, Jelabugan rajonan da sen lidnankundan administrativine keskuz.
Mamadiš
Istorii
Mamadišan ižandusen päsarak om sömtegimišt (maid-, liha- i kalaproduktad, maploduiden, marjoiden i meden konservtegim), mugažo savičtegim om olmas i himijan edheotand maižandusen kazmusiden da živatoiden täht.
Gakugei Daigaku
Kategorii:Japonijan raudtestancijad Kategorii:Raudtestancijad kirjamišton mödhe Kategorii:Tokio
Mamadiš
Geografijan andmused
Lidn sijadase Vätk-jogen oiktal randal (Kamanjogen oiged ližajogi) läz Ošm-jogensus, 80 m keskmäižel korktusel valdmeren pindan päl. Matkad Kazanihesai om 167 km päivlaskmha «Volg»-avtotedme (M7). Lähembaižed sured lidnad oma Nižnekamsk 27 km suvipäivnouzmha orhal (Kaman hura randpol') i Jarčalli 62 km päivnouzmha orhal.
Jelabug
Istorii
Jelabugan ižandusen päsarakod oma kivivoin samine (vspäi 1961), avtosauvomine, sauvondmaterialiden tehmine (raudbetonkonstrukcijad, savič), koditehnikan pästand, sömtegimišt. NSTÜ:n aigan planiruihe sauda sur'kulud traktortegint, sen sijas vspäi 1988 kebnavtoiden järedad tegint Tol'jattin VAZ:an kartte, no valdkund čihozi. Projekt jäi, jo saudihe kommunikacijoid, i eriližen ižandusen Alabug-zon om olmas vn 2005 tal'vkuspäi, sijadase pohjoižhe lidnaspäi.
Mamadiš
Geografijan andmused
Mamadiš om lidnankundan üks'jäine eländpunkt.
Eläjad
thumb|left|250px|«Galiulla»-mečet', vn 2013 nägu Vn 2010 kaiken Venäman rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 14 435 ristitud, rajonan ristitišton koumandez. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 15 880 eläjad vl 2020.
Jelabug
Geografijan andmused
Lidn sijadase Kamanjogen oiktal korktal randal (Alakaman vezivaradim), läz Toim-jogensud. Jelabugan keskuz sijadase 70 m korktusel ülemb valdmeren pindad. Matkad Kazanihesai om 200 km päivlaskmha avtotedme. Lähembaine lidn om Jarčalli 20 km suvipäivnouzmha «Volg»-avtotedme (M7).
Mamadiš
Eläjad
Rahvahad (enamba 1% vn 2002 rahvahanlugemižen mödhe): totarlaižed — 65,3%, venälaižed — 30,1%, toižed rahvahad — 4,6%.
Jelabug
Eläjad
Vn 2010 kaiken Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 70 728 ristitud, rajonan ristitišton 85%. Kaikiš suremb ristitišt om nügüd' (vl 2022). Mülüb Alakaman lidnaglomeracijha (1,1 mln rist.).
Mamadiš
Eläjad
Mamadišan politehnine kolledž om professionaližen opendusen aluzkundaks.
Jelabug
Eläjad
Rahvahad (vl 2010, enamba 0,8%): venälaižed — 51,7%, totarlaižed — 42,6%, čuvašalaižed — 1,0%, udmurtalaižed — 0,8%, toižed rahvahad — 3,9%.
Mamadiš
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Tatarstanan Tazovaldkundan lidnad *
Jelabug
Eläjad
Nell' specialižen keskopendusen sijališt aluzkundad om lidnas: kul'turan da čomamahton i politehnine kolledžad, Suvorovan sodaškol, medicinine škol. Ende privatine ekonomiž-juridine kolledž radoi mugažo (2001−2018).
Edeline lidnan da sen rajonan pämez' om Gennadii Jemel'janov (reduku 2010 — sügüz'ku 2019).
Transport
Avtobusad da taksid oma kundaližeks transportaks lidnas.
Lähembaine raudtestancii om Tihonovo Mendelejevskan rajonas, sišpäi om raudteid Alabug-zonha vaiše jüguiden täht. Lähembaine rahvahidenkeskeine lendimport om Begiševo 27 km suvipäivlaskmha Jarčallišpäi.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Tatarstanan Tazovaldkundan lidnad *
Muroran
Muroran (室蘭市 Muroran-si «Muroran-lidn») om lidn da meriport Japonijan pohjoižes, Hokkaido-prefekturan suvipäivlaskmas. Se om Iburi-alaprefekturan administrativine keskuz.
Istorii
Macumae-klanan torguindfaktorii oli tetab niiš tahoiš 16. voz'sadan lopuspäi. Nimi libub ainun kelespäi, Mo Ruerani kändase «penen pautken alahaine pala». Eländpunktan aluz om pandud imperatoran käskön mödhe vl 1899 kuti joudjaline port torguimha AÜV:oidenke i Surenke Britanijanke, mugažo se oli meriport vemha ujuden kivihil't sijaližes löudmižsijaspäi.
Muroran šingotase raudan metallurgijal («Japan Steel Works»-kompanii), laivansauvomižel, kivivoin ümbriradmižel, cementan tehmižel.
Laiševo
Laiševo (Лаи́шево, Лаеш / Layış) om Venäman lidn Tatarstanan Tazovaldkundan päivlaskmas. Se om lidnankundan i Laiševon rajonan administrativine keskuz, üks'jäine lidn.
Muroran
Geografijan andmused
Lidn sijadase Tünen valdmeren randan nemel. Röunatab Noboribecu-lidnanke pohjoižpäivnouzmas i Date-lidnanke lodehes.
Laiševo
Istorii
Nügüd'aigaižen eländpunktan aluz om pandud vl 1557 kuti Laišev-lidnuz bulgaralaižiden amuižen Laiš-eländpunktan sijas, lidnusen čuhundused oliba olmas 9. voz'sadaspäi. Laišev sai lidnan statusad vl 1781, kadoti sidä vl 1926 Laiševo-külä-nimenke. Vl 1950 külä kändihe lidnanvuiččeks žiloks. Vspäi 2004 se sai lidnan statusad tošti Laiševo-nimenke.
Muroran
Geografijan andmused
Klimat om ven valdmeren. Elokun lämuz om +20,5 C°, vilukun i uhokun −2 C°. Voden keskmäine lämuz om +8,6 C°. Paneb sadegid 1185 mm vodes, enamba heinkus-sügü'kus (164..193 mm kus). Oleleb 211 sm lunt ühtel tal'vel.
Eläjad
Vl 2013 lidnan eläjiden lugu oli 94 918 ristitud. Kaikiš suremb ristitišt oli läz 160 tuhad eläjid vll 1965−1975.
Hokkaidon universitetan Algologijan tedoinstitut sijadase lidnas, om otnus meribiologijha. Üläopendusen seičeme aluzkundad ratas lidnas, ned oma Muroranan tehnologine unstitut i kuz' korktad školad: nell' valdkundališt da kaks' privatišt.
Laiševo
Geografijan andmused
Lidn sijadase Kamanjogen oiktal korktal randal (Kuibiševan vezivaradim), 80 m keskmäižel korktusel valdmeren pindan päl. Matkad Kazanin röunhasai om 40 km lodeheze orhal.
Muroran
Irdkosketused
Kategorii:Japonijan lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Hokkaido
Laiševo
Geografijan andmused
Vanhad Valdmad-külä (деревня Старая Пристань, 1700 rist. vl 2017) mülüb lidnankundha Laiševon ližaks.
Eläjad
Vn 2010 kaiken Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 7 735 ristitud, lidnankundan — 9417 ristitud. Vl 2017 kaik oli 8 518 eläjad lidnas i 10 218 eläjad kaikes lidnankundas. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 8 854 eläjad vl 2021.
Rahvahad (enamba 1% vn 2002 Venäman rahvahanlugemižen mödhe): venälaižed — 72,4%, totarlaižed — 24,4%, čuvašalaižed — 1,1%, toižed rahvahad — 2,1%.
Ortodoksižen hristanuskondan nell' pühäpertid oma olmas lidnas: ph. Nikolai-čudonsädajan (Sofijan, Jumalan melen) päjumalanpert' (1767, nügüdläine versii om letud vll 1853−1870) i Sofijan, Jumalan melen (ph. Stroican) päjumalanpert' (1901−1912), Stroican jumalankodin sauvused oma kaičenus paloin, mugažo ph. Jurgii-vägestusenkandajan časoun' om avaitud vspäi 2006. Islaman pühäpert' om olmas. Toine sur' pühäpert' om Ak-mečet', se om sauvomas lidnan keskuzpalas vspäi 2021 i linneb 36 m kortte.
Heliotropium paulayanum
Heliotropium paulayanum om kazmusiden erik Saviheinižed-sugukundas. Fridrih Firhapper-biolog (Friedrich Vierhapper) ümbrikirjuti erikod ezmäižen kerdan.
Laiševo
Eläjad
Laiševon tehniž-ekonomine tehnikum om professionaližen opendusen aluzkundaks.
Heliotropium paulayanum
Jemenan endemik. Kazvab kuivan tropižen penzazstepin zonas.
Laiševo
Eläjad
Edeline rajonan da lidnan pämez' om Mihail Afanasjev (reduku 2010 — sügüz'ku 2019).
Heliotropium paulayanum
Necil kazmusel, ezimeletaden, ei ole völ nimid rahvahaližil kelil.
Laiševo
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Tatarstanan Tazovaldkundan lidnad *
Heliotropium paulayanum
Homaičendad
Kategorii:Saviheinižed Kategorii:Kazmused kirjamišton mödhe Kategorii:Kazmused vepsän nimeta
Dirndl'
thumb|right|250px|Dirndl' Dirndl' (Dirndl, bavarijan pagin: Diandl) om germanijankeližiden valdkundoiden Al'piden regionan (Bavarii Germanijas, Tirol' Avstrijas, Lihtenštein) naižiden rahvahansädo. Libub Šveicarijan päivnouzmaspäi, leviganzi Al'pidme 20. voz'sadal.
Sädon üläpala om pal'tošk korsažanke i kinktanke lifanke, alapala kogoneb levedas düpkaspäi velgusiženke kirjavanke ezipaikanke-fartuganke. Omblese londuseližiš kanghišpäi veron mödhe. Sädon nimituz sündui Dirn-sanaspäi «kodiabutai», al'pižed naižed manmehištospäi sobihe arni muga. Ningoi soban stil' om populärine regionas tähäsai. Pandas dirndlid päle rahvahaližiden praznikoiden aigan. Om populärine neiččil Oktoberfest-aigtegon aigan Münhenas.
Kategorii:Rahvahansädod Kategorii:Avstrijan kul'tur Kategorii:Lihtenšteinan kul'tur Kategorii:Saksanman kul'tur
Queen
«Queen» (lugetas kuin, «kunigaznaine» anglijas kelespäi) oli legendine britanijalaine (anglijalaine) muzikgrupp, kudamb edestab muzikad glem- da hardrok-stiliš.
Gruppan aluz om pandud vl 1970.
Mülükund
Nügüdläine mülükund:
Klassižes mülükundas oliba Freddi Merkjuri da Džon Dikon mugažo; Merkjuri oli kaikiš tetabamb heišpäi. Hän ezini vlpäi 1970 vhesai 1991 (hänen surman voz' SIDS:aspäi); tähäsai-ki hän om üks' kaikiš znamasižembišpäi muzikantoišpäi mail'mas.