cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Queen
Mülükund
Aigaližes gruppmülükundas eziniba (jonon mödhe) Maik Grouz, Barri Mitčel, Dag Ivud Bogi (kaik — basgitaristad), no hö oliba lühüdašti Queen:as.
Irdkosketused
Kategorii:Suren Britanijan muzikgruppad Kategorii:Glemrokgruppad Kategorii:Hardrokgruppad Kategorii:Muzikgruppad kirjamišton mödhe Kategorii:Muzikgruppad vl 1970 alusenpanendanke
Muilnik
thumbnail|right|250px|Muil muilnikas Muilnik om specialine astii (vai pen' konteiner), kudambal venub kova muil. Om eriline muilnikan analog-ki — plastikdozator nozolale muilale.
Toižendad: kurnunvuiččed seglusenke vai ei, katusenke matkan täht, rippujad vannanhonushe.
Tehtas muilnikad vedevastustuzmaterialoišpäi: plastik, keramik, metall da m. e..
Homaičendad
Kategorii:Muil Kategorii:Konteinerad
Hakasijan Tazovaldkundan lidnad
Kaik om viž lidnad (hak. i город) i 7 lidnanvuittušt žilod (ven. посёлок городского типа) Hakasijan Tazovaldkundas.
Lidnad
* lidnan ristitišt erineb lidnümbrikon ristitišton luguspäi.
Homaičendad
Kategorii:Lidnoiden nimikirjutesed Venälaižen Federacijan subjektoiden mödhe
Vintaž (znamoičendad)
Vintaž voib znamoita:
Boa
thumb|right|200px|Nügüd'aigaine model' must höunhesine boa päl thumb|right|200px|[[Avstrii|Avstrijalaine Tereza El'ssler-kargnik karvboa päl.]] Boa om pit'k kaid kaglpaik karvaspäi vai höunhišpäi. Se om nimitadud upehtoitajan kün (Constrictor constrictor) mödhe.
Sobaaksessuar om olmas 17. voz'sadaspäi. Tehtas erazvuiččiden linduiden höunhišpäi päpaloin. Heittas niiden mujud vai mujutadas tarbhaižel mujutimel, sid' klejatas vai ühtenzoittas keskneze, muga šoid tuleb. Boan pehmduz i mülü rippub šoiduiden luguspäi. Veduz oleleb 65..200 grammad. Toine parametr om kaglanpaikan piduz.
Kategorii:Sobaaksessuarad
Nižnekamsk
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1961 kuti Nižnekamskii-radnikžilo sauvomha kivivoin ümbriradmižkompleksad. Vl 1965 se sai lidnan statusad nügüdläiženke nimenke.
Nižnekamskan ižandusen päsarakod oma kivivoinümbriradmine, kivivoinhimine (PAÜ «Nižnekamskneftehim» ), energetine (Nižnekamskan LEK-1 i LEK-2), mugažo sur' šintegim radab likkuimiden täht. Toižed sarakod oma sauvond, torguind, sömtegimišt (leibänkombinat, maidkombinat, likörvintegim).
Geografijan andmused
Lidn sijadase Kamanjogen hural randal läz Zai-jogensud, 120 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Kazanihesai om 170 km päivlaskmha orhal vai 236 km avtotedme. Lähembaine lidn om Jelabug 15 km pohjoižpäivnouzmha orhal vai Kaman ülezjogen.
Kaks' pen't küläd mülüdas lidnankundha Nižnekamskan ližaks, niiden ühthine ristitišt om 53 eläjad. Ei ole jagandad administrativižikš rajonikš, om 41 lidnanlaptad, 14 eländfartalad da nell' žilod.
Eläjad
Vn 2010 kaiken Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 234 044 ristitud, lidnankundan — 234 163 ristitud, rajonan viž kudendest. Kaikiš suremb ristitišt om nügüdläine (vl 2022).
Rahvahad (enamba 0,7% vn 2002 rahvahanlugemižen mödhe, ozutadud rahvahudenke): totarlaižed — 49,6%, venälaižed — 42,7%, čuvašalaižed — 2,7%, baškiralaižed — 0,8%, ukrainalaižed — 0,7%, toižed rahvahad — 3,5%.
Islaman koumetoštkümne pühäpertid om avaitud lidnas. Ortodoksižen hristanuskondan kaks'toštkümne da toižen hristanuskondan kaks' pühäpertid oma olmas lidnas.
Kaik nell' üläopendusen sijališt aluzkundad (institutad) da kümne keskopendusen sijališt aluzkundad om lidnas.
Edeline lidnan da rajonan pämez' om Aidar Metšin (2008 — sügüz'ku 2021).
Transport
Avtobusad, tramvaid da taksid oma kundaližeks transportaks lidnas. Ühtennimine raudtestancii om sarakon «Jarčalli — Al'met'jevsk»-keskustaspäi lopstancii. Järed jogiport sijadase kahtes kilometras lidnaspäi.
Rahvahidenkeskeine civiline Begiševo-lendimport (Бе́гишево, Бигеш Халыкара һава аланы, NBC / НЖК / UWKE, 777 tuh. passažiroid vl 2018) sijadase 19 km suvipäivnouzmha Nižnekamskan keskuzpalaspäi.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Tatarstanan Tazovaldkundan lidnad *
Leninogorsk
thumb|left|250px|Lidnan nägu kosmosaspäi edel 2011. vot Leninogorsk (Лениногорск, Лениногорск / Leninogorsk) om Venäman lidn da lidnankund Tatarstanan Tazovaldkundan suvipäivnouzmas. Se om Leninogorskan rajonan administrativine keskuz vspäi 1955, mülüb rajonha vodespäi 2011.
Istorii
Nügüd'aigaižen eländpunktan aluz om pandud vl 1795 kuti Uz' Pis'mänk-külä (деревня Новая Письмянка). Se sai lidnan statusad vl 1955 udenke nügüdläiženke nimenke.
Leninogorskan ižandusen päsarakod oma kivivoin samine, kivivoimašiništon pästand, sauvondmaterialiden tehmine (kaks' raudbetontegesiden tegint), mugažo avtodetaliden tegim om olmas.
Geografijan andmused
Leninogorsk om lidnankundan üks'jäine eländpunkt.
Eläjad
Vn 2010 kaiken Venäman rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 64 127 ristitud, rajonan koume nelländest. Kaikiš suremb ristitišt oli 68 200 eläjad vl 2001.
Islaman pühäpert' om avaitud. Ortodoksižen hristanuskondan kaks' pühäpertid oma olmas lidnas.
Koume specialižen keskopendusen sijališt aluzkundad om lidnas: kivivoin tehnikum, muzikaliž-čomamahtoline pedagogine kolledž, politehnine kolledž.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Tatarstanan Tazovaldkundan lidnad *
Zainsk
Zainsk (Зәй / Zәy, Заи́нск) om Venäman lidn da lidnankund Tatarstanan Tazovaldkundan keskuzpalan päivnouzmas. Se om Zainskan rajonan administrativine keskuz (vspäi 1935), mülüb Alakaman lidnaglomeracijha (1,1 mln rist.).
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1656 kuti Zai-lidnuz. Vl 1978 ühtištuihe sidä Uz' Zai-radnikžilonke da anttihe lidnan statusad nügüdläiženke nimenke.
Zainskan ižandusen päsarakod oma elektroenergetik (Zainskan GRES) da sömtegimišt (sahar, maidproduktad, kreker), mugažo KAMAZ:an avtokezroiden tegim i savičtegim oma olmas.
Geografijan andmused
Lidn sijadase Zai-jogen randal (Зай, Зәй / Zәy 219 km pitte, Kaman hura ližajogi), Step'zai- da Meczai-jogiden ühtenzoitusen sijas, 90 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Kazanihesai om 246 km lodeheze orhal vai 287 km avtotedme. Lähembaine lidn om Nižnekamsk 35 km pohjoižhe orhal.
Pen' Karmalk-žilo (256 rist. vl 2017) mülüb lidnankundha Zainskan ližaks.
Eläjad
Vn 2010 kaiken Venäman rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 41 803 ristitud, rajonan koume nelländest. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 42 900 eläjad vl 2001.
Rahvahad: totarlaižed — 51,4 %, venälaižed — 45,3 %, čuvašalaižed — 1,1 %, toižed rahvahad — 2,2 %.
Islaman kaks' mečetid oma avaitud: «Biläl'» i «Tiničlik». Ortodoksižen hristanuskondan nell' pühäpertid oma olmas lidnas: kaks' jumalanpertid i kaks' časounäd.
Zainskan politehnine kolledž om professionaližen opendusen aluzkundaks.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Tatarstanan Tazovaldkundan lidnad *
Tualetmuil
thumbnail|right|250px|Erazvuiččiden firmoiden tualetmuilad Tualetmuil om muilan toižend, kudamb kävutase personaližen gigijenan metoiden täht: hibjan i hibusiden (tukuiden) pezend, bardanajand i hibusidenajand. Ladun tarbhaičendad oma lujetud vahtonsädand, hüvä segoitamižmahtuz vilus i hulas vedes, haju mel'he, vauvaz torhuz.
Muil oleleb kovan, nozolan, tuhkan i sprein-voišken formas. Kogoneb živatrazvaspäi, erazvuiččišpäi voišpäi (oma pal'msüdäin- da/vai kokosvoi tobjimalaz), razvasižišpäi muiktusišpäi da m. e.; aromatizatorad da mujutimed mülüdas tualetmuilha paksus mugažo. Seižui vahtonsädand, veden väll' adsorbiruind i voimuz kävutada merivedenke ližatas muilan ladun kategorijad koumandespäi ühtendennoks.
GOST:an mödhe, om nell' tualetmuilan markad: «Neitraline», «Ekstra», «Lapseline», «Ordinarine». Niišpäi jogahine erineb jalos mülündan mödhe.
Tehtas muilad vilun vai pol'hulan muilastusen reakcijal i piliruindal. Om äi tualetmuilan tehmižen mahtusid kodiarvoimižiš.
Homaičendad
Kategorii:Muil
Muil
thumbnail|right|250px|Muil thumbnail|right|250px|Avtormuilad [[Pol'šanmaspäi]] Muil om kova vai nozol produkt, kudamb kävutase kut kosmetine abutuz (tualetmuil) vai kut kodihimijan abutuz (ižanduzmuil). Voib sättutoittas vaiše jäl'ges kontaktad vedenke.
Istorižiden andmusiden mödhe, muil oli tetab Vavilonan da Amuižegiptan aigan völ.
Tualet- da ižanduzmuilad oma kaikiš levitadud toižendad ižanduses; om-ki eriline muil rostkekahatomaspäi teraraudaspäi. Nozol muil tegese enamba populärižeks mail'mas kovan muilan kohtha, eriližešti Päivlaskmman valdkundoiš.
Mel'hetartten: ümbrimäraine kovan muilan formul — C17H35COONa, a nozolan muilan — C17H35COOK.
Homaičendad
Kategorii:Kodihimii
Tetüši
Tetüši (Тәтеш / Tǝteş, Тетю́ши, Теччĕ) om Venäman lidn da lidnankund Tatarstanan Tazovaldkundan suvipäivlaskmas. Se om Tetüšin rajonan administrativine keskuz.
Istorii
Kaks' vanhad lidnad oli olmas Tetüšin territorijal edel meiden erad, om kaivandusiden sijid. Nügüdläižen eländpunktan aluz om pandud vodele 1578 kaičemhas totarlaižiden londoišpäi. Anttihe lidnan statusad vl 1781, oli Kazanin gubernijan makundan keskuseks vspäi 1802.
Tetüšin tegimištos oma leibän edheotand i omblendfabrik.
Geografijan andmused
Lidn sijadase Kuibiševan vezivaradimen (Volgan) korktal oiktal randal, 160 m ü.m.t. keskmäižel korktusel, vanoikahas tahondas. Matkad Kazanihesai om 100 km pohjoižhe orhal vai 145 km avtotedme.
Kaks' pen't küläd (kaik 21 rist. vl 2017) mülüdas lidnankundha Tetüšin ližaks.
Eläjad
Vn 2010 kaiken Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 11 596 ristitud, rajonan pol'. Kaikiš suremb ristitišt oli 12 900 eläjad vozil 2000−2001.
Islaman kaks' pühäpertid oma avaitud. Ortodoksižen hristanuskondan nell' pühäpertid oma olmas lidnas: Eläban Eziauguižen Stroican päjumalanpert' (letihe vll 1773−1777), kaks' jumalanpertid i časoun'.
Professionaližen opendusen aluzkundad: Tetüšin maižanduztehnikum i civiližen kaičendan valdkundaline kolledž (pedagogine enččel).
Transport
Avtobusad oma kundaližeks transportaks lidnas da sen ümbrištos. Jogiport da valdmad oma lidnas matknikoiden täht.
Lähembaine raudtestancii sijadase Buinsk-lidnas 41 km päivlaskmha avtotedme.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Tatarstanan Tazovaldkundan lidnad *
Unbinilii
Unbinilii (vai Eka-radii; Unbinilium), znamoitud aigaks kut Ubn, linneb 120. himižeks elementaks Mendelejevan periodižes tabludes.
Jäl'ges ičeze avaidust se mülüškandeb udhe, himižiden elementoiden periodižen tabluden 8. periodha. Tehtihe necen elementan koume sinteziruindan naprindad (kaks' vl 2007 da üks' vl 2011), no niišpäi kaikuine oli satusetoi.
Prognoziruidud atommass — läz 320 m. AÜ. Elektronine konfiguracii — 8s2. Ezimeletaden, sille tarbiž olda mujutoman muglmametallan korktanke reakcižen mahtusenke.
Homaičendad
Kategorii:Himižed elementad kirjamišton mödhe
Unbibii
Unbibii (vai Eka-torii; Unbibium), znamoitud aigaks kut Ubb, linneb 122. himižeks elementaks Mendelejevan periodižes tabludes.
Erasiden andmusiden mödhe, unbibijan izotopad oma olmas londuses (torijan kezandmaiš, dai sen südäiolend niiš om tühjine), no himikoiden enambusel om heilündoid neciš faktas. Jal'ges ičeze konkretišt avaidust se mülüškandeb udhe, himižiden elementoiden periodižen tabluden 8. periodha. Tehtihe necen elementan sinteziruindan naprindoid vspäi 1972, no kaikuine niišpäi oli satusetoi. Nügüdläižiden ladimiden mujandmär om severt-se kümnen märpordhiden madalamb, mi tarbiž löudamha unbibijan atomoiden hot' pen't verdad.
Prognoziruidud atommass — läz 324 m. AÜ. Elektronine konfiguracii — 5g28s2. Sille tarbiž olda metallan (superaktinoidaks), no nügüd' voib sanuda sen ičendoiden polhe vaiše ezimeletaden.
Voihein
Voihein vai Näčehein (Stellaria media), mugažo närehein paginoiš, om üks'voččiden heinäsižiden kazmusiden erik. Mülütadas Uniheinižed-sugukundha.
Leviganduz
Kazvab Evropas i Pohjoižamerikas nepsoiš tahoiš. Voihein om levitadud mecoiden takaižidme i pallištoidme, läz eländpunktoid, linmail kuti rujohein.
Ümbrikirjutand
Kazmuz mülütab äi vet, ühesa kümnendest.
Sarakoičijad hibusekahad seikhed oma ujelijad kümnehe santimetrhasai kortte. Seikhen leiktuz om kehker. Lehtesed kazdas kohtaiti, niiden form om munanvuitte.
Änikod oma henod vauktad tähthanvuiččed. Voihein änikoičeb semendkus-elokus. Üks' kazmuz andab 15 tuhazesai semnid, ned tal'vdudas lumen al hüvin i voidas säta idüid 2..5 vot. Äikerdoičese vegetativižikš-ki. Severz'-se pol'vid kazdas ühtes sezonas.
Kävutand
Lugetas hüväks medenkandajaks kazmuseks pit'kan änikoičendan tagut. Ližatas heinäd sötkeks sigale, hanhele, cipaižile. Voihein kucub sömänsulatusen lujad palahtelendad lambhil i järedal kabjživatištol, lugetas sidä toksižeks heiden täht.
Voiheinän üläpalas om äi karotinad. Voib otta vihandad palad sömližaduseks (torhel i keittud), tehta alkogolitomid jomid.
Homaičendad
Kategorii:Uniheinižed Kategorii:Kazmused kirjamišton mödhe Kategorii:Heinäsižed kazmused Kategorii:Rujoheinäd
Virun Vikipedii
150px|thumb|Virun Vikipedijan logotip Virun Vikipedii (ičeze nimituz Võrokeeline Vikipeediä) om joudai enciklopedii virun kelel, Vikipedijan virunkel'ne jaguz.
Nügüdläine kirjutusiden lugu om (vn 2023  1. päivän), süvüz —.
Parter (teatr)
thumb|right|250px|Nägu parterha i [[orkestrin kop|orkestrižhe kopha, Nju Jorkan valdkundaline teatr]] Parter  (parterre — «mas») om kacliizalan alažir teatras sijidenke publikan täht. Levigandeb scenaspäi vai orkestraspäi vastseinhäsai, vai amfiteatrhasai.
Senatoriden lauč oli parteran ezimel'kuvaks Amuižen Riman teatroiš. Äižiruine teatraline sauvuz libub 17. voz'sadaspäi, i parteran läz nügüdläine nägu oli sil aigal. Parter märičihe rahvahan alaklassan täht i oli ištmita, kaclijad näguiba spektaklid seišti kaiken aigan. Paneškanzihe ištmid parterha Anglijan sauptud personaližiš teatroiš 17. voz'sadal, no ištundsijad oliba pordaigaližed, tarbhaičendan mödhe.
Ezmäižed stacionarižed ištundrivid oliba projektiruidud da saudud Klod Ledu-arhitektoral Bezansonan teatran täht.
Homaičendad
Kategorii:Teatr
Sömkaluižed
thumb|right|250px|Puižed i plastikaižed sömkaluižed Sömkaluižed — par penid kaluižid, veroline sömladluz Päivnouzmaižes Azijas.
Kävutadas sömkaluižid ezikät Kitaiš, Japonijas, Korejas i Vjetnamas. Tailandalaižed södas kaluižil vaiše lapšad vai keitosid.
Tehtas sömkaluižid puspäi tobjimalaz, mugažo metallaspäi, luspäi, elefantanluspäi, nügüdlaižen aigan plastikaspäi-ki.
Homaičendad
Kategorii:Sömladlused
Menzelinsk
Menzelinsk (Мензели́нск, Минзәлә / Minzәlә) om Venäman lidn da lidnankund Tatarstanan Tazovaldkundan pohjoižpäivnouzmas. Se om Menzelinskan rajonan administrativine keskuz i üks'jäine lidn.
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud 16.−17. voz'sadoil kuti kaičendlidnuz kalaidajiden rahvahiden hogahtusespäi. Nimitihe jogen mödhe. Žilo lidnusenke saiba makundan lidnan statusad vl 1781.
Menzelinsk šingotase sömtegimištol (südäiveded, mineraline vezi), sauvondal, avtotransportan i maižanduztehnikan kohendusen edheotandoil, meblin tehmižel lapsiden täht.
Geografijan andmused
Lidn sijadase läz Menzel'-jogensud (Минзәлә, Мензеля, 123 km pitte), Kamanjogen hural randpolel (Alakaman vezivaradim), 90 m keskmäižel korktusel valdmeren pindan päl. Matkad Kazanihesai om 292 km päivlaskmha. Lähembaine järed lidn om Jarčalli 50 km päivlaskmha «Volg»-avtotedme (M7), trass om lidnan suvipäivlaskmaižeks röunaks.
Menzelinsk om lidnankundan üks'jäine eländpunkt.
Eläjad
Vn 2010 kaiken Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 16 476 ristitud, rajonan ristitišton koume videndest. Vl 1979 i vspäi 2002 om enamba mi 16 tuhad eläjid, kaikiš suremb ristitišt oli 17 153 eläjad vl 2017.
Rahvahad (enamba 1% vn 2002 rahvahanlugemižen mödhe): venälaižed — 50,2%, totarlaižed — 45,2%, marilaižed — 1,7%; toižed rahvahad — 2,9%.
Islaman kaks' pühäpertid oma avaitud: pämečet' i vn 2012 mečet' M7-trassanno. Ortodoksižen hristanuskondan nell' pühäpertid oma olmas lidnas: ph. Mikulai-čudonsädajan päjumalanpert', kaks' jumalanpertid, mugažo Illä-endustajan naižjumalankodin (1860) sauvused oma kaičenus.
Menzelinskan maižanduztehnikum, pedagogine kolledž i medicinine škol oma professionaližen opendusen aluzkundoikš.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Tatarstanan Tazovaldkundan lidnad *
Jauh
thumb|right|250px|Jauh Jauh om söndtavar, kudambad tehtas erazvuiččiden kul'turoiden jüviden tapandal. Produkt om tarbhaine vaumičemha leibäd da sen tegesid.
Voib tehtas neniš villänkul'turoišpäi: nižu (tobj pala), rugiž, greč, kagr, ozr, hirs', kukuruz, ris, daguss. Jagadas jauhod sortuikš: surimenke, üläsort, ezmäine, toine, aganoikaz. Jauhotas kaštanan i tomen ploduid specialižiden blödoiden täht.
Homaičendad
Kategorii:Leib Kategorii:Konditerine tehmine
Vavilonii
Vavilonii voib znamoita:
Novomoskovsk
Novomoskovsk om toponim. Se voib znamoita:
Permin komin Vikipedii
thumb|right|150px|Permin komin Vikipedijan logotip Permin komin Vikipedii (ičeze nimituz Перем коми Википедия) om joudai enciklopedii permin komin kelel, Vikipedijan permin kominkel'ne jaguz.
Se om avaitud vn 2010 redukul. Edel sidä vn 2010 augotišespäi Permin komin Vikipedii oli Inkubatoras.
Nügüdläine kirjutusiden lugu om (vn 2023  1. päivän), süvüz —.
Irdkosketused
Kategorii:Vikipedijad Kategorii:Permin komin kel'
Nurlat
Nurlat (Норлат / Norlat, Нурла́т, Нурлат) om Venäman lidn da lidnankund Tatarstanan Tazovaldkundan suves. Se om Nurlatan rajonan administrativine keskuz i üks'jäine lidn.
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud raudtestancijan žilho vozil 1905−1910. Se kändihe radnikžiloks vl 1938, sai lidnan statusad vl 1961.
Nurlatan ižandusen päsarakod oma kivivoin samine, sömtegimišt i sauvond. Savičtegim radab vspäi 2015.
Geografijan andmused
Lidn sijadase Kondurč-jogen randal (Sokan ližajogi, Volgan hurapol'ne bassein), 150 m ü.m.t. keskmäižel korktusel, läz Samaran agjan röunad. Matkad Kazanihesai om 237 km lodeheze avtotedme. Lähembaine lidn om Dimitrovgrad (Ul'janovskan agj) 80 km päivlaskmha orhal.
Ühtennimine Nurlat-raudtestancii seižub «Ul'janovsk — Uf»-jonol.
Nurlat jagase 17 lidnanlaptaks. Lidn om lidnankundan üks'jäine eländpunkt.
Eläjad
Vn 2010 kaiken Venäman rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 32 601 ristitud, rajonan viž ühesandest. Kaikiš suremb ristitišt oli 33 267 eläjad vl 2014.
Rahvahad (enamba 1% vn 2002 rahvahanlugemižen mödhe): totarlaižed — 58,8%, venälaižed — 20,7%, čuvašalaižed — 19,0%, toižed rahvahad — 1,5%.
Islaman Nurlatan päpühäpert' i kümne tošt mečetid oma avaitud lidnas, sidä kesken «Minnegel'», «Tiničlik», «Minsalih», «Zahit». Ortodoksižen hristanuskondan koume pühäpertid oma olmas: Illä-endustajan jumalanpert' (om letud vll 1988−1997), ph. Serafim Sarovalaižen loičendpert' (vspäi 1993) i Jumalanmaman «Kaikiden gorähižiden ihastuz»-jumalaižen časoun'.
Nell' üläopendusen aluzkundoiden alajagust ratas lidnas, mugažo agrarine tehnikum om avaitud.
Edeline lidnan i rajonan pämez' om Ravil' Kuzürov (tal'vku 2013 — uhoku 2018).
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Tatarstanan Tazovaldkundan lidnad *
Ununennii
Jäl'ges ičeze avaidust se linneb ezmäižeks elementaks himižiden elementoiden periodižen tabluden 8. periodas. Elementan sinteziruindan naprind oli vl 1985 Berkli-lidnas (AÜV), no eksperiment oli satusetoi.
Prognoziruidud atommass — 315 (316 erasiš purtkiš) m. AÜ. Elektronine konfiguracii — 8s1. Ezimeletaden, sille tarbiž olda muglmetallan vägevan muigotajan ičendanke.
Kategorii:Himižed elementad kirjamišton mödhe
Zelenodol'sk
Zelenodol'sk (Яше́л Үзә́н / Yäşel Üzän, Зеленодо́льск) om Venäman lidn Tatarstanan Tazovaldkundan lodehes. Se om Zelenodol'skan rajonan administrativine keskuz vspäi 1958, tazovaldkundan videnz' surtte lidn eläjiden lugun mödhe, mülüb Kazanin aglomeracijha (1,6 mln rist.).
Istorii
Nügüd'aigaižen eländpunktan aluz om pandud vl 1802 kuti Gari-külä i vl 1865 Kabačišči-žilo. Vl 1892 ühtištuihe niid Vihand Alangišt-külähä (Зелёный Дол). Vl 1913 ühtištuihe sidä Paratskii Zaton-žilonke. Vspäi 1928 Vihand Alangišt tegihe radnikžiloks, vl 1932 se sai lidnan statusad nügüdläiženke nimenke.
Geografijan andmused
Lidn sijadase pidust' Volg-jogen hurad randad (Kuibiševan vezivaradim), Svijag-jogensud vaste (Зөя). Matkad Kazanihesai om 38 km päivnouzmha orhal, raudtel vai Volg-jogedme. Lähembaine lidn om Volžsk (Marii El) päivlaskmha sil-žo randal, kaks'kilometrine keskust om lidnoiden keskes.
Zelenodol'sk om lidnankundan üks'jäine eländpunkt.
Eläjad
Vn 2010 kaiken Venäman rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 97 674 ristitud. Kaikiš suremb ristitišt oli 102 tuhad eläjid vozil 1995, 1996 i 1998 i 100 039 eläjad vl 2020.
Rahvahad (enamba 0,9% vl 2010, ozutadud rahvahudenke): venälaižed — 61,6%, totarlaižed — 35,4%, čuvašalaižed — 0,9%, toižed rahvahad — 2,1%.
Religijan aluzkundad lidnas: islaman medrese da koume pühäpertid, ortodoksižen hristanuskondan koume da toižen hristanuskondan koume pühäpertid.
Mehanikan kolledž i laivansauvomižen kolledž (Kazanin tehuniversitetan filial) anttas professionališt opendust lidnas.
Edeline lidnan i rajonan pämez' om Aleksandr Tigin (sügüz'ku 2013 — sügüz'ku 2019).
Transport
Avtobusad i taksid oma kundaližeks transportaks lidnas.
Vihand Alangišt-stancii (Зелёный Дол, Яшел Үзән) om järed raudtesol'm, siš raudted ühthejokstas Kazanišpäi, Moskvaspäi, Joškar-Olaspäi da Ul'janovskaspäi. Raudtesild i avtotesild oma saudud Volgas päliči lidnas da sen ümbrištos.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Tatarstanan Tazovaldkundan lidnad *
Erzän Vikipedii
thumb|right|150px|Erzän Vikipedijan logotip Erzän Vikipedii (ičeze nimituz: Эрзянь Википедия) om joudai enciklopedii erzän kelel, Vikipedijan erzänkel'ne jaguz.
Se om avaitud vl 2008 semendkun 26. päiväl, ühten aigan Mokšan Vikipedijanke. Edel sidä vn 2006 kül'mkuspäi Erzän Vikipedii oli Inkubatoras.
Nügüdläine kirjutusiden lugu om (vn 2023  1. päivän), süvüz —.
Irdkosketused
Kategorii:Vikipedijad Kategorii:Erzän kel'
Unbiunii
Unbiunii (vai Eka-aktinii; Unbiunium), znamoitud aigaks kut Ubu, linneb 121. himižeks elementaks Mendelejevan periodižes tabludes.
Jal'ges ičeze avaidust se mülüškandeb udhe, himižiden elementoiden periodižen tabluden 8. periodha. Ei ole elementan sinteziruindan naprindad tähäsai.
Prognoziruidud atommass — läz 320..325 m. AÜ. Elektronine konfiguracii — 5g1 8s2. Se linneb ezmäižeks metallaks g-blokas (superaktinoidaks), no nügüd' voib sanuda sen ičendoiden polhe vaiše lugustusiden mödhe.
Rahvahidenkeskeine mehiden päiv
thumb|right|150px|Pranzikan znam Rahvahidenkeskeine mehiden päiv (International Men's Day, IMD) om jogavozne rahvahidenkeskeine praznik, kudambad oigetas kül'mkun 19. päiväl. Ezmäine praznuičend oli Trinidad da Tobagos vl 1999, sen sädai valiči ičeze sündundpäiväd oigendamižen dataks.
Päivän met om tarkusen vedatand mehiden diskriminacijannoks genderan tundusen mödhe. Praznikan organizatorad tahtoidas prihaižiden, prihoiden i mehiden tervhuden kaičendad, jonoštadas mehiden pozitivišt valatoitandad kanzha i lapsiden kazvatandha.
Oigetas enamba mi 59 valdkundas, sidä kesken Sur' Britanii, Kanad, Indii, Kitai. Ei sa segoitada Mail'man mehiden päivänke, oigendase kül'mkun ezmäižel sobatal.
Mülütadas nenid aigtegoid praznuičendha: kundaližed seminarad, aigtegod školiš, radio- i TV-oigendused, kožumuseližed demonstracijad da matkad, paginad kehkran laudan taga, art-objektoiden ozutandad.
Kacu mugažo
Kategorii:Rahvahidenkeskeižed päiväd Kategorii:Praznikad kirjamišton mödhe Kategorii:19. kül'mku
Prištin
thumb|right|100px|Lidnanznam [[Serbii|Serbijan mödhe]] thumb|right|100px|Lidnanznam [[Kosovon Tazovaldkundan mödhe]] Prištin (Приштина / Priština, Prishtinë, Priştine) om lidn Balkanan pol'sarel, Kosov-regionan pälidn da sen kaikiš suremb lidn.
Istorii
Serbijan Konstitucijan mödhe, Prištin om avtonomižen Kosovo da Metohii-agjan pälidn, Serbijan nellänz' lidn eläjiden lugun mödhe.
Valdkundan palahižen rahvahidenkeskeižen tundištusenke Kosovon Tazovaldkundan mödhe, Prištin om sen pälidn vspäi 2008.
Geografijan andmused
Lidn sijadase 652 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Lähembaine pälidn om Skopje 90 km suvhe.
Eläjad
Vn 2011 rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 198 897 ristitud (vl 1991 — 199 654 rist.). Kaikiš suremb ristitišt om nügüd'.
Prištin om monoetnine lidn lujas znamasižes märas. Rahvahad lidnan eläjiden keskes (vl 2011 ): albanijalaižed — 97,76%, turkad — 1,08%, aškalilaižed — 0,28%, serbalaižed — 0,22%, toižed rahvahad — 0,66%.
thumb|center|700px| Lidnan ühthine nägu lähižes kukhaspäi
Irdkosketused
Kategorii:Serbijan lidnad (de jure) Kategorii:Kosovon lidnad (de fakto) Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe * *
Sol (znamoičendad)
Sol voib znamoita:
Kambark
Kambark (Камбарка, Камба́рка) om Venäman lidn da lidnankund Udmurtijan Tazovaldkundan suvipäivnouzmas. Se om Kambarkan rajonan administrativine keskuz.
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud kuti žilo kaugedraudan valamižtegimenno, saudihe tegint vozil 1761−1767 (nüg. mašiništonsauvomižen tegim). Om nimitadud Kambark-jogen mödhe, jogen nimituz sündui baškiralaižiden Kanbar-rodun nimespäi. Vl 1936 kätihe Kambarkad radnikžiloks, vspäi 1937 mülüb Udmurtijha. Vl 1945 radnikžilo sai lidnan statusad.
Kambarkan ižandusen päsarakod oma transportmašinoiden sauvomine (Kambarkan mašinansauvomižen tegim : lämuzvedimed, raudteiden kohenduzmašinad), metallkonstrukcijoiden tehmine, mecan ümbriradmine, pompiden da metalližiden peitkonoriden pästand, himine sarak (reagent kivivoin samižen täht).
Geografijan andmused
Lidn sijadase ühesas kilometras Kamanjogespäi, sen hural randpolel, Kambarkan uiton randoil (om olmas vspäi 1767), 75 m ü.m.t.keskmäižel korktusel. Matkad Iževskhasai om 116 km lodeheze.
Avtotesild om läz lidnad Kam-joges päliči vspäi 2016, se om maksline. Kambark-raudtestancii om olmas vspäi 1919, «Kazan' — Jekaterinburg»-raudtekeskust läbitab lidnad.
Kambark om lidnankundan üks'jäine eländpunkt.
Eläjad
Vn 2010 kaiken Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 11 021 ristitud, rajonan ristitišton koume videndest. Kaikiš suremb ristitišt oli 14 121 eläjad vl 1970.
Ortodoksižen hristanuskondan Jumalanmaman Emäganpäivän pühäpert' om avaitud lidnas, kaks' tošt jumalanpertid oma kaičenus vaiše paloin.
Kambarkan mašiništonsauvomižen kolledž om professionaližen opendusen aluzkundaks, se om Iževskan valdkundaližen tehnižen universitetan filial.
Lidnan üks' jäl'gmäižiš pämehišpäi om Marat Suleimanov (2015 — sulaku 2019). Kambark-lidnan erine administracii om likvidiruidud vn 2021 lopus.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Udmurtijan Tazovaldkundan lidnad *
Tok-pisin
Pagižijoiden lugu om 3..4 millionad ristutud (2001), heišpäi 120 tuhad kut mamankelel (2004). Kirjkel' om latinan kirjamišton pohjal. Kelen vaihišt i grammatik erinedas Papuan regionidme, sikš miše keled-substratad oma erazvuiččed.
Istorii
Zavodihe kut anglijan kelen pidžin avstraližen Kvinslendan plantacijoiden radnikoiden keskes. Jätksi šingotest Papuas sen Saksanman kolonijaks aigan. Nügüd'aigan kävutase ohjastusel i dokumentoiden keleks, no leviganduz om kaidemb mi anglijan kelel.
Vaihišton viž kudendest om indoevropan augotižlibundanke, toine kudendez om avstronezine.
Grammatik
Grammatik om kebnenzoittud i lähemb avstronezižid kelidennoks.
Substantivoiden lugun kategorijad ei ole, no kaks'lugu i koumelugu oma olmas. Pronominoiden ühtenz' lugu jagase eksklüzivižeks i inklüzivižeks. Voib säta adjektivid substantivoišpäi -pela-suffiksan ližadusel.
Baškiran Vikipedii
150px|thumb|Baškiran Vikipedijan logotip Baškiran Vikipedii (ičeze nimituz: Башҡорт Википедияһы) om joudai enciklopedii baškiran kelel, Vikipedijan baškirankel'ne jaguz.
Nece jaguz om avaitud vl 2002 kezakun 2. päiväl. 16. sulaku 2005 lugetas Baškiran Vikipedijan oficialižeks sündundpäiväks, necil päiväl Башҡортостан-kirjutusen ezmäine versii oli sätud, ka vl 2015 kümnevozne jubilei oli jo oigetud. Vspäi 2012 necen voden ezitegesed Baškortostanan kaikiš küliš, Venäman jogiš i Saksanman municipalitetoiš otiba jagusen pol't.
Čuvašan Vikipedii
thumb|right|150px|Čuvašan Vikipedijan logotip Čuvašan Vikipedii (ičeze nimituz: Чăваш Википедийĕ) om joudai enciklopedii čuvašan kelel, Vikipedijan čuvašankel'ne jaguz kirilližen kirjamišton pohjal tobjimalaz. Mülüb muga nimitadud «Čuvašan Internet:ha» (kacu kirjutuz ru-vikiš).
Baškiran Vikipedii
Paremboittas kirjutusid Baškortostanas tazovaldkundan 100-voččele jubilejale vl 2019.
Čuvašan Vikipedii
Nece jaguz om avaitud vl 2004 kül'mkun 22. päiväl, ka vl 2014 kümnevozne jubilei oli jo oigetud.
Vl 2009 Vikimedijan rahvahidenkeskeižen «Vikimanii»-konferencijan aigan Vikipedijan alusenpanii Džimmi Ueils starinoiči Vikipedijan projektoiden znamoičendas olijoiden hajendan röunal keliden täht otten čuvašan kel't ozuteseks. thumb|300px|Džimmi Ueilsan kuva Čuvašan Vikipedijas (anglijan kelel)
Nügüdläine kirjutusiden lugu om (vn 2023  1. päivän), süvüz —.
Baškiran Vikipedii
Irdkosketused
Kategorii:Vikipedijad Kategorii:Baškiran kel'
Čuvašan Vikipedii
Irdkosketused
Kategorii:Vikipedijad Kategorii:Čuvašan kel'
Angun
Angun Čipta Sasmi (Anggun Cipta Sasmi [aŋˈɡun ˈt͡ʃipta ˈsasmi]; sünd. 29. sulaku 1974, Džakart, Indonezii), om indonezijalaine i francijalaine pajatai da muzikkirjutai. Tobjimalaz om tetab anglijankel'ženke Angun-psevdonimanke (angl. Anggun).
Biografii
Angun om sündnu Džakart-lidnha, Darto Singo-kirjutajan da hänen Dien Herdina-akan kanzha. Vl 1986 Angun pästi ičeze ezmäine studine «Dunia Aku Punya»-al'bom.
Vl 2012 hän ezini Francijad Evrovizii-konkursal, kus pajati «Echo (You and I)»-pajon. Alla sai 22-nden sijan (21 čokkoint).
Hänel om üks' Kirana Cipta Montana-tütär.
Irdkosketused
Kategorii:Indonezijan pajatajad Kategorii:Francijan pajatajad Kategorii:Rokpajatajad Kategorii:Pajatajad kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe Kategorii:Evrovizijan ühtnijad Kategorii:Sündnuded Džakartha
Možg
thumb|left|250px|Možgan lidnanlaptoiden kart (2021) Možg (ven. i Можга) om Venäman lidn da municipaline ühtnik (lidnümbrik) Udmurtijan Tazovaldkundan suvipäivlaskmas. Sijadase Možgan rajonan keskuses, om sen administrativižeks keskuseks, ei mülü rajonha.
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1835 kuti Süginskii tegim (Сюга шур, Сюгинский завод) pästamha stökoltegesid sijaližes kvarcletkespäi. Saudihe tegint Jelabugan Fedor Černov-torgovanan rahoil da tahtol.
Vozil 1924−1929 radnikžilon nimi oli Krasnii-žilo (Красной, Красный посёлок). Vl 1924 sirtihe Možgan makundan keskust sihe, sikš miše luja lämoipalo tegihe enččes keskuses — Možg-küläs (8 km suvhe lidnaspäi). Žilo sai lidnan statusad vl 1926. Vspäi 1929 lidn nimitase nügüdläižikš Možg-külän da udmurtalaižiden rodun mödhe. Vspäi 1963 alištub tazovaldkundan tobmudele oikti.
Možgan ižandusen päsarakod oma valamiž- da räkänvastaižiden tegesiden edheotandad, metallan ümbriradmine, stökol- da plastikpakuitesen tehmine, meblin i kanctavaroiden pästand puspäi, sömtegimišt.
Geografijan andmused
Lidn sijadase Süganjogen oiktal randal tobjimalaz (Сюгы, Vätkanjogen hurapol'ne bassein), 150 m keskmäižel korktusel valdmeren pindan päl. Om ümbärtud mecoil. Matkad Iževskhasai om 76 km pohjoižpäivnouzmha orhal vai 94 km R320-avtotedme (läbitab lidnad suvipäivnouzmas).
Eläjad
Vn 2010 kaiken Venäman rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 47 961 ristitud. Vspäi 1992 lidnan ristitišt vajehtase 47..49 tuhad eläjid röunoiš, kaikiš suremb oli 49 841 eläjad vl 2014.
Rahvahad (vl 2010, ozutadud rahvahudenke): venälaižed — 56,5%, udmurtalaižed — 25,8%, totarlaižed — 15,6%, toižed rahvahad — 2,1%.
Ortodoksižen hristanuskondan kaks' jumalanpertid oma olmas lidnas: Mikoi-arhangelan i Mikulai-čudonsädajan. Protestantizman severz'-se kundoid oma lidnas. Islaman pühäpert' (om saudud vll 1988−1992) i hengeline škol oma avaitud.
Professionaližen opendusen aluzkundad: pedagogine kolledž, agrotegimištoline kolledž, Tazovaldkundan medkolledžan Možgan filial.
Edeline lidnümbrikon pämez' om Aleksei Šišov (reduku 2015 — sulaku 2018).
Transport
Avtobusad oma kundaližeks transportaks.
Vspäi 1916 Kazan' — Jekaterinburg raudte läbitab lidnad. Možg-raudtestancijan nimi oli Süginskai-stancii Toižen mail'man sodan lophusai.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Udmurtijan Tazovaldkundan lidnad * Kategorii:Udmurtijan Tazovaldkundan lidnümbrikod
Jakutan Vikipedii
thumb|right|150px|Jakutan Vikipedijan logotip Jakutan Vikipedii (ičeze nimituz: Сахалыы Бикипиэдьийэ) om joudai enciklopedii jakutan kelel, Vikipedijan jakutankel'ne jaguz kirilližen kirjamišton pohjal tobjimalaz.
Nece jaguz om avaitud vl 2008 semendkun 18. päiväl. Edel sidä vs 2006 tal'vkun 21. päiväspäi Jakutan Vikipedii oli Inkubatoras.
Nügüdläine kirjutusiden lugu om (vn 2023  1. päivän), süvüz —.
Irdkosketused
Kategorii:Vikipedijad Kategorii:Jakutan kel'
Basu Bipaša
Bipaša Basu (বিপাশা বসু, बिपाशा बसु, Bipasha Basu; sünd. 7. viluku 1979, Uz' Deli, Indii) om indijalaine aktris da fotomodel'. Edestab rolid hindikel'žiš fil'miš tobjimalaz.
Biografii
Bipaša om sündnu Uz' Deli-lidnha, civiližen Hirak-inženeran i Mamta-kodiemägen kanzha. Kaks' sizart oma Bipašal: Bidiša-sestrii i noremb Vidžajeta-sizar. Pereh sirdi Kolkatha, kus Bipaša jätkusti da lopi školopendust.
Kanz
Vspäi 2016 aktris om lähtnu mehele, Karan Singh Grover om hänen mužik.
Irdkosketused
Kategorii:Indijan aktrisad Kategorii:Aktrisad kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe Kategorii:Sündnuded vl 1979
Svodešan lehtpol'
Svodešan lehtpol'  (Swadesh list) om lehtpol', kudamb mülütab kaikiš tarbhaižembid vaihid erazvuiččil kelil. Se kävutase toimetamha kaikiš lähižembid kelid vaihišton mödhe.
Kaik om sada vajeht nimikirjuteses. Sen levitadud versijas om 217 vajeht.
Homaičendad
Kategorii:Vepsän kel'
Ukrainan Vikipedii
thumb|right|150px|Ukrainan Vikipedijan logotip Ukrainan Vikipedii (ičeze nimituz: Українська Вікіпедія) om joudai enciklopedii ukrainan kelel, Vikipedijan ukrainankel'ne jaguz kirilližen kirjamišton pohjal tobjimalaz.
Nece jaguz om avaitud vn 2004 26. päiväl vilukud. Oficialine aktivacii — vs 2004 sulakun 4. päiväspäi.
Nügüdläine kirjutusiden lugu om (vn 2023  1. päivän), süvüz —.
Vikipedijan znamasižed vastustajad oma venäkel'ne i anglijankel'ne jagused. Ukrainan vikipedii om venäkel'žen vajehtimeks blokiruindan statjas. Vn 2014 ühtendel fartalal kohendusiden nell' videndest tuli Ukrainan territorijaspäi.
Statistikad
thumb|250px|Vikipedijan aktivižiden kävutajiden järgenduz Ukrainan agjoidme vl 2017.
Irdkosketused
Kategorii:Vikipedijad Kategorii:Ukrainan kel'
Šetti Šilpa
Šilpa Šetti (Shilpa Shetty, ಶಿಲ್ಪಾ ಶೆಟ್ಟಿ, शिल्पा शेट्टी; sünd. 8. heinku 1975, Bangalor, Karnatak-štat, Indii) om indijalaine aktris, bizneznaine, prodüser, enzne model' da kargaidai. Edestab rolid hindikel'žiš fil'miš tobjimalaz.
Biografii
Šilpa om sündnu Bangalor-lidnha. Hänen kazvatajad — edheotajad, pakuitesen tegijad farmaceftižen tegimišton täht. Openui Mumbain üläškolas da kolledžas, oli školan voleibolan joukun kapitanaks. Zavodi kar'jerad reklaman modelikš. Šamita-sizar om Šilpal, radab aktrisan mugažo.
Vl 2005 Šilpa ezini «Big Brother»-TV-šous.
Irdkosketused
Kategorii:Indijan aktrisad Kategorii:Indijan prodüserad Kategorii:Aktrisad kirjamišton mödhe Kategorii:Prodüserad kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe Kategorii:Sündnuded Bangalorha
Hanna Vinod
Vinod Hanna (विनोद खन्ना, Vinod Khanna; sünd. 6. reduku 1946, Pešavar, Britanine Indii — kol. 27. sulaku 2017, Mumbai, Maharaštr, Indii) oli indijalaine akt'or, prodüser da politikanmez'.
Biografii
Vinod oli sündnu Pešavar-lidnha. Konz hän openzi kümnendes klassas, kaik pereh sirdi Delihe.
Oli naižiš kahtenden kerdan. Vinodal jäihe koume' poigad da üks' tütär: Rahul (ühtendes naindaspäi, om sündnu vl 1972), Akšaje (ühtendes naindaspäi, om sündnu vl 1975), Sakši-poig (kahtendes naindaspäi, om sündnu vl 1991) da Šradha-tütär (kahtendes naindaspäi, om sündnu vl 1995).
Poigad ühtendes naindaspäi jätktas tatan radod, ratas akt'orin mugažo.
Koli Mumbai-lidnas.
Irdkosketused
Kategorii:Indijan akt'orad Kategorii:Indijan politikanmehed Kategorii:Akt'orad kirjamišton mödhe Kategorii:Politikanmehed kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe Kategorii:Kolnuded Mumbaiš
Burätan Vikipedii
thumb|150px|Burätan Vikipedijan logotip Burätan Vikipedii (ičeze nimituz: Буряад Википеэди) om joudai enciklopedii burätan kelel, Vikipedijan burätankel'ne jaguz kirilližen kirjamišton pohjal tobjimalaz.
Nece jaguz om avaitud vn 2006 keväz'kus.
Nügüdläine kirjutusiden lugu om (vn 2023  1. päivän), süvüz —.
Irdkosketused
Kategorii:Vikipedijad Kategorii:Burätan kel'
Kos'kenaluižen rajon
Kos'kenaluižen (Podporožjen) rajon (Подпорожский район) om municipaline ühtnik Leningradan agjas.
Administrativine keskuz om Kos'kenaluine-lidn. Siš eläb rajonan ristitišton koume videndest.
Istorii
Rajonan aluz om pandud vl 1927 elokun 1. päiväl Leningradan agjan Pöudon ümbrikho ühten aigan niiden sädandanke. Vl 1930 heinkun 23. päiväl heitihe ümbrikod, i siš aigaspäi rajon mülüb Leningradan agjaha kuti administrativine ühtnik. Vozil 1932−1938 Važini-külä oli rajonan pordaigaižeks keskuseks Üläsüvärin GES:an sauvomižen tagut Kos'kenaluižes. Vl 1954 rajonad ühtištuihe Ust'kan rajonanke. Vspäi 1963 enččen Vinglan rajonan territorii mülüb Kos'kenaluižen rajonha. Rajon om olmas nügüdläižiš röunoiš vspäi 2006.
Geografijan andmused
Kos'kenaluižen rajon om Leningradan agjan pohjoižpäivnouzmaine taho. Pind — 7 830 nellikkilometrad (ühtenz' sija agjas). Mec katab 7 200 km² vai 92% territorijad; sil-žo aigal mecmaiden fondan pind om 5550 km² vai 71% territorijad.
Om röunoid 7 Venäman rajonanke:
Joged mülüdas Atlantižen valdmeren basseinha. Znamasižed joged oma Süvär' da sen hura Ojat'-ližajogi. Änine lainištab rajonan pohjoižpäivnouzmaižid randoid.
Londuseližed varad oma turbaz, sauvondmaterialad (sauvondkivi, apakkivi, letked, saved, gravii), mec, reskvezi, gidroenergii. Londuseližen Vepsän mec-puišton pala om rajonan suvipäivnouzmas.
Tobmuz
Käskusenandai tobmuz om rajonan Ezitajiden Nevondkund (ven. Совет депутатов) 15 ühtnijanke. Kaik rahvaz valičeb heid videks vodeks. Järgvaličendad sihe oliba vl 2014 sügüz'kun 14. päiväl. Vasilii Mosihin radab sen ezimehen da rajonan pämehen vs 2009 redukun 23. päiväspäi kahtenden strokun jäl'geten, hän-žo radab Kos'kenaluine-lidnankundan pämehen (sen Ezitajiden Nevondkundan ezimehen). Rajonan Ezitajiden Nevondkund valičeb rajonan administracijan pämest da paneb händast radsijha.
Vspäi 2009 kül'mkun 23. päiväspäi Petr Levin om valitud i radab rajonan administracijan pämehen, se om hänen kahtenz' strok jäl'geten. Hän-žo radab Kos'kenaluine-lidnankundan administracijan pämehen. Ezmäine varapämez' da nell' muite varapämest oma hänele abhu. Kahesa palakundad, koume komitetad da laudkund alištudas rajonan administracijale.
Eläjad
Vn 2002 Venäman rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 35 157 ristitud, vl 2010 — 31 753 ristitud.
Vavilonii (TV-serial)
«Vavilonii» (Babilônia; nimituz rahvahidenkeskeižen torgusen täht — Ambitious Women «Naižed ambicijoidenke») om braziline telenovell, TV-serial dram-žanras. Scenarijan tegii om Žilberto Braga, Rikardo Linjares da Žoao Šimenes Braga. Serialan prodüser — Dennis Karval'jo da Maria de Medicis.
Kos'kenaluižen rajon
Eläjad
Kaik om 72 eländpunktad rajonas, sidä kesken 1 lidn, 3 lidnanvuittušt žilod, 4 žilod muite, 1 raudtestancijan žilo da 63 küläd.
Vavilonii (TV-serial)
Om 143 epizodad kaikes serialas, kaikutte om 50 minutad hätkte. Se läksi ekranoile Brazilijan «Rede Globo»-TV-verkos vn 2015 keväz'kul-elokul.
Irdkosketused
Kategorii:Brazilijan TV-serialad Kategorii:TV-serialad kirjamišton mödhe Kategorii:Vn 2015 serialad Kategorii:TV-serialad portugalijan kelel
Kos'kenaluižen rajon
Eläjad
Toižed sured eländpunktad oma lidnanvuiččed Nikol'skii-žilo (2,8 tuh. rist. vl 2016), Važini-žilo (2,7 tuh. rist. vl 2016) da Ust'ka-žilo (2,4 tuh. rist. vl 2016), mugažo Vingl-külä (2,2 tuh. rist. vl 2010).
Rahvahad (vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe, enamba 0,4%): venälaižed — 89,2% (28 324 rist.), vepsläižed — 2,9% (909 rist.), ukrainalaižed — 0,9% (276 rist.), vaugedvenälaižed — 0,7% (234 rist.), karjalaižed — 0,5% (149 rist.), toižed rahvahad — 1,6% (514 rist.), rahvahuden ozutandata — 4,2% (1347 rist.).
Vepsläižed elädas rajonan suves da päivnouzmas päpaloin.
Ižanduz
Rajonan ižandusen päsarakod oma mecan varhapanend da ümbriradmine, laivoiden sauvomine da kohenduz, sildkonstrukcijoiden tehmine, tarbhaižiden kaivatusiden samine, torguind, omblend, gidroenergetik (Üläsüvärin GES).
Piter
Piter (Санкт-Петербург) om federaližen alištusen lidn Venälaižes Federacijas, sen subjekt da vägilidn.
Lidn om Lodehližen federaližen ümbrikon administrativine keskuz. Mugažo Piter om Leningradan agjan tobmuden severziden-se aluzkundoiden sijaduztahoks (vhesai 2022), i erased Venäman valdkundaližen tobmuden aluzkundad ratas siš. Vspäi 1992 RVÜ:n Parlamentoidenkeskeižen assamblejan sijaduz om Tavrine pert'kulu. Vspäi 2008 Venälaižen Federacijan Konstitucine käskuzkund sijadase Piteriš.
Piter om Venäman znamasine ekonomine, tedoline da kul'turkeskuz, järed transportsol'm.
Grande Ariana
Ariana Grande-Butera (mugažo anglijan kelel; sünd. 26 kezaku 1993, Boka Raton, Florid, AÜV) om amerikalaine pajatai R'n'B-stiliš, fotomodel' da aktris italiženke augotižlibundanke.
Piter
Lidnan istorine keskuz da ühtenzoittud senke muštpachiden kompleksad oma pandud UNESCO:n Mail'man jäl'gusen nimikirjuteshe; se om Venäman kaikiš suremb turistine keskuz.
Grande Ariana
Biografii
Ariana om sündnu Majamin ezilidnha. Vn 2014 redukuspäi besedoiči nellänke prihanke, no okaizi kaikid. Frenki-vell' om Arianal, hän om akt'or mugažo, prodüser da kargadai.
Irdkosketused
Kategorii:AÜV:oiden pajatajad Kategorii:AÜV:oiden aktrisad Kategorii:AÜV:oiden fotomodelid Kategorii:Aktrisad kirjamišton mödhe Kategorii:Fotomodelid kirjamišton mödhe Kategorii:Pajatajad kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe Kategorii:Sündnuded Floridha Kategorii:Sündnuded vl 1993
Piter
Lidnan nimed
Oficialižetomad nimed: «Pohjoine pälidn», «Pohjoine Pal'mir», «Pohjoine Venecii», «Lidn Neval», «Kul'turpälidn», «SPb», «Vauktoiden öiden lidn», «Revolücijan kätte (lidn)» (NSTÜ:n aigan).
Istorii
Sur' Petr pani Piterin lidnan alust vl 1703. 18.-20. voz'sadoil Piter oli Venälaižen imperijan pälidnan.
Vs 1993 tal'vkun 25. päiväspäi Piter om olmas Venäman federaližen alištusen lidnaks vn 1993 Venäman Konstitucijan mödhe.
Piterin Päkäskuz om vahvištadud vn 1998 14. päiväl vilukud Käskusenandajan Suiman ezitajil, allekirjutadud gubernatoral sen-žo voden 28. päiväl uhokud da om väges äiluguižidenke vajehtusidenke.
Geografijan andmused
thumb|left|250px thumb|left|250px|Piterin fotokuva Man kaimdajaspäi Piter sijadase Pohjoižes Evropas, Venälaižen Federacijan lodehpoles, Baltijan meren Suomen lahten randpolen päivnouzmas, Nevanjogen suhištos.
Federacijan subjekt röunatab Leningradan agjanke kaikil polil päiči päivlaskmpoles.
Pind om 1439 km², sidä kesken mecištutesed da mec (lidnan röunoil) ottas 310 km² (vl 2002). Znamasine jogi om Neva sen ližajogidenke (hurad — Ižor, Slavänk, Murzink; oiktad — Oht da Must jogihut). Lidnan röunoiš Suomen lahten kaikiš suremb sar' om Kotlin.
Reljef om tazo alangoikaz. Lidnan keskuz seižub 1..5 metrad korktusil ülemb valdmeren pindad, ende ani jogavoččed sur'veded oleliba täs sihesai, kuni saudihe Piterin dambad vl 2011. Piterin pohjoižpol' sijadase 5..30 m korktusil (Karjalan kaglaz), suvipäivlaskmpol' — 5..22 m. Kaikiš korktemb čokkoim om Dudergofan korktusiden Pähkimkukkaz (176 m) lidnan suves Krasnosel'skijan rajonas.
Klimat om ven kontinentaline Baltijan meren klimatan pirdoidenke. Heinkun keskmäine lämuz om +19 C°. Vilukun da uhokun lämuz om −6 C°. Paneb sadegid 660 mm vodes, kezakus-elokus oleskeleb niid enamba (70..80 mm kus), uhokus-sulakus — vähemba (30..35 mm kus).
Londuseližed varad oma sauvondmaterialad (saved, letked, mouckivi) da reskvezi.
Tobmuz
Piterin üks'kodine parlament om Käskusenandai Suim. Kaik rahvaz valičeb sen 50 ezitajad videks vodeks. Väčeslav Makarov radab Käskusenandajan Suiman ezimeheks vs 2011 tal'vkun 14. päiväspäi kahtenden strokun jäl'geten. Suiman ühthižtö Ohjastusenke paneb eloho gubernatoran ezitajas — Ohjastusen ühtnijas päliči.
Vn 2019 8. päiväl sügüz'kud valitihe gubernatorad, nügüdläine gubernator sai vägestust ezmäižel tural 64,43% änid satusenke. Edeline gubernator om Georgii Poltavčenko, hän om ranu kaks' strokud vll 2011−2018. Käskusenandajan Suiman ühtnijoiden järgenduseližed valičendad oliba vn 2016 18. päiväl sügüz'kud (6. kucund).
Eläjad
Piter om Man kaikiš pohjoižemb lidn, kudamban eläjiden lugu om enamb 1 mln eläjid. Se om Evropan koumanz' lidn ristituiden lugun mödhe (Moskvan i Londonan jäl'ghe) da ühtenz' lidn, kudamb ei ole valdkundan pälidn. Se om suren lidnaglomeracijan keskuz (5,9 mln vl 2015, 11,6 tuh. km² pindanke).
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 4 879 566 ristitud, sidä kesken 271 vepsläšt. Kaikiš suremb ristitišt om nügüd'. Kaik ristitud oma lidnalaižed.
Rahvahad (enamba 0,4% vl 2010): venälaižed — 79,1%, ukrainalaižed — 1,3%, vaugedvenälaižed — 0,8%, totarlaižed — 0,6%, evrejalaižed — 0,5%, armenijalaižed — 0,4%, azerbaidžanlaižed — 0,4%, toižed rahvahad — 3,5%, rahvahuden ozutandata — 13,4%.
Transport
Piter om Venäman järed transportsol'm, viž päraudtestancijad om lidnas. Allegron-üläkiruhjonused ajadas Piterin (Suomenman päraudtestancii) da Hel'sinkin keskes, Sapsan-üläkiruhjonused ajadas Piterin (Moskvan päraudtestancii) da Moskvan keskes. Rengazavtote ümbri Piteriš om saudud vll 1998−2011.
Rahvahidenkeskeine civiline Pulkovo-lendimport (LED / ПЛК) om üks'jäine lidnas, sijadase röunanno Moskvan rajonas, 15 km suvhe lidnan keskusespäi, tehtas reisid Evropan i Azijan äjihe maihe, mugažo om äi reisid Venämadme.