cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Šumih (lidn)
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 17 819 ristitud, rajonan kaks' koumandest. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 20..21 tuh. eläjid vll 1967−2001 (21 984 rist. vl 1989).
Barkisimeto
thumb|left|250px|Lidnan territorijan sijaduz štatan Iribarren- (tobj pala) i Palavecino- (suvipäivnouzmas) municipalitetoiš (2013) Barkisimeto (Barquisimeto [baɾkisiˈmeto]) om lidn Venesuelan lodehes. Se om valdkundan nellänz' lidn eläjiden lugun mödhe, Lar-štatan administrativine keskuz da kaikiš suremb lidn, mugažo Iribarren-municipalitetan keskuz.
Šumih (lidn)
Eläjad
Šumihan agrariž-sauvondkolledž om professionaližen opendusen aluzkundaks.
Barkisimeto
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1552 samha kuldad. Vn 1812 manrehkaiduz mureni lidnad lujas.
Barkisimeto šingotase transportteiden sol'meks valdkundan keskuzpalan i päivlaskman keskes. Ümbriratas sadud tarbhaižid kaivatusud lidnan tegimil. Ižandusen toižed päsarakod oma sauvond, torguind, sömtegimišt (kofen edheotandad), metalltegesiden pästand valamižen mahtusel i mehanižel ümbriradmižel, nahkoiden i tabakan ümbriradmine.
Geografijan andmused
Lidn sijadase 566..940 m korktusil, 640 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Tobjan palan reljef om lapak. Matkad Karakas-pälidnhasai om 260 km päivnouzmha. Manrehkaidusiden magnitud voib sadas erasti vidhe..kudehe ballhasai.
Klimat om tropine pol'kuiv. Kun keskmäine lämuz om +20..+22 C° tal'vkus-uhokus i +23..+26 C° voden toižen aigan. Paneb sadegid 543 mm vodes, vähemba tal'vkus-keväz'kus (7..25 mm kus).
Eläjad
Vl 2011 lidnan eläjiden lugu oli 1 059 092 ristitud. Kaikiš suremb ristitišt om nügüd'. Enamba 1,8 mln eläjid om lidnaglomeracijas.
Valdkundaline Keskuzpäivlaskmaine universitet Lisandro Al'varadon nimed (Universidad Centroccidental Lisandro Alvarado, UCLA) om alusenpandud vl 1962 koumeks profškolaks, nimitihe universitetaks vspäi 1967. Kaik kahesa valdkundališt i seičeme privatišt üläopendusen aluzkundad oma ezitadud lidnas niiden päkampusoikš vai filialoikš.
Irdkosketused
Kategorii:Venesuelan lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe *
Evropii
thumb|left|200px|Evropijan palaine
Evropii (Eu — europium latinan kelel) om 63nz' himine element himižiden elementoiden periodižes tabludes, lantanoidoiden gruppaspäi (koumanz' grupp, kudenz' period).
Ühthine ümbrikirjutand
Element om harv londuses, sen pala mail'mas om 5 × 10−10. Vl 1896 francijalaine himik Ežen Anatol' Demarse sai puhtast evropijad ezmäižen kerdan. Ei voi löuta evropijad Mas joudjas olendas.
Metall, sen hapanduz, hlorid i nitrat oma vähäntoksižed ristitun täht.
Fizižed ičendad
Evropii om pehmed hobedaižvauged mametall. Kristalline segluz om kubine mülükeskustoittud normaližen painuden al, völ kaks' modifikacijad oleleb korktan painuden al.
Atommass — 151,965. Ninevuz (normaližiš arvoimižiš) — 5,243 g/sm³. Suladandlämuz — 1099 K (826 C°). Kehundlämuz — 1802 K (1529 C°).
Londuseline evropii kogoneb kahtes stabiližes izotopaspäi: 151Eu (52,2%) i 153Eu (47,8%). Tetas 36 ratud radioaktivišt izotopad 130..150, 152, 154..167 atommassanke i 17 izomärad, niiden keskes nelläl pol'čihodamižen pord om hätkemb: 150Eu (36,9 vot), 152Eu (13,516 vot), 154Eu (8,593 vot) i 155Eu (4,76 vot).
Himižed ičendad
Evropii muigotub il'mas kebnas i katase hapandusen (Eu2O3) kerthel. Pölü voib palada poukahtuden il'mas. Muigotandmärad: +3 (tobjimalaz), +2, +1.
Kävutand
Ottas kävutamižhe evropijad atomenergetikas, elektronikas i medicinas.
Maksoi 800..2000 US$ kilogrammas vl 2014. Päeksportör — Kitai, mugažo om evropijan löudmižsijid Kenijas (kaikiš suremb), AÜV:oiš, Kazahstanas, Venämas, Ukrainas, Avstralijas, Brazilijas, Indijas da Skandinavijas.
Irdkosketused
Kategorii:Himižed elementad kirjamišton mödhe
Padukone Dipika
Dipika Padukone (दीपिका पादुकोण, Deepika Padukone; sünd. 5. viluku, 1986, Kopenhagen, Danii) om indijalaine aktris.
Biografii
Dipika om sündnu Kopenhagen-lidnha. Tat om Prakaš Padukone, badmintonan vändai mail'man klassanke, mam — turistine agent. Konz' hän oli üks'toštkümnekuine, kanz sirdi Bangalorha. Hän openzihe Bangaloran «Sofija»-keskškolas, sid' «Mount Carmel»-kolledžas. Mamankel' om konkanin kel'. Norembaine Aniša-sizar (sünd. 1991) om Dipikal.
Vspäi 2012 besedoiči Bollivudan Ranvir Singh-akt'oranke, i vl 2018 om lähtnu mehele hänele.
Irdkosketused
Kategorii:Indijan aktrisad Kategorii:Indijan fotomodelid Kategorii:Aktrisad kirjamišton mödhe Kategorii:Fotomodelid kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe
Čaikovskii (znamoičendad)
Čaikovskii voib znamoita:
TNT (TV-kanal)
ТNТ (ТНТ) om Venäman federaline venäkel'ne bobuštuztelekanal norišton täht. Päfater sijadase Moskvas.
TV-kanalan aluz om pandud voden 1997 sügüz'kus. Lähtleb efirha vn 1998 vilukuspäi. Mülüb «Gazprom-Media Holdingha» vspäi 2001. Päine südäiolend om TV-šoud i komedijan serialad, ned oma ičeze tehmižen päpaloin.
Irdkosketused
Kategorii:TV-kanalad kirjamišton mödhe
Jeremian voikud
thumb|right|250px|Jeremian voikud, saksalaižen [[Julius Šnorr fon Karol'sfel'd-pirdajan gravür vn 1860 Biblijan täht]] Jeremian voikud (אֵיכָה Eiha kirjan ezmäižen sanan mödhe, Θρῆνοι Trenoi vai Frinoi, Lamentationes, Плач Иеремии) om evrejan Tanah-biblijan kuden' kirj Ktuvim-jagusespäi i hristanuskondan 25. Vanhan Zavetan kirj.
Lugetas, miše Jeremia-endustai om kirjan sädai, no se ei ole todištadud. Kirj om kirjutadud läz Jerusalim-lidnad sen murendusen jäl'ghe Vavilonan Navuhodonosor-caril vl 586 EME. Original om sätud evrejan kelel.
Kirj kogoneb vides pajospäi.
Homaičendad
Kategorii:Vanhan Zavetan kirjad
Spenser Uinston Bolduin
Uinston Bolduin Spenser (Winston Baldwin Spencer; sünd. 8. reduku 1948, Greis-Grin-kund, Antigua da Barbud) om ranu 3. Antiguan da Barbudan päministran (24.03.2004—13.06.2014), sil-žo aigal tegi valdkundan röunantagaižiden azjoiden ministran-ki velgusidme (06.01.2005-dataspäi).
Vspäi 1992 om Ühtenzoittud Progressivižen partijan vajehtamatoi lider.
Homaičendad
Kategorii:Valdkundmehed Kategorii:Antiguan da Barbudan politikanmehed Kategorii:Politikanmehed kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe
Käte-ške käbedaks kägoihudeks
Kirjan tegii om Kelen, literaturan da istorijan institutan Nina Zaiceva-radnik, redaktorad oma Nina Zaiceva i Ol'ga Žukova. Institutan fonogrammarhiv oli kävutadud kirjan sädandas. Kaik voikud oma kätud venäks sil-žo lehtpolel.
Kaik om 83 voikud kirjas 226 lehtpolel. Mülüdas vepsän kelen korpusha. Joga voik om pühätadud elon eriližele statjale.
Irdkosketused
Kategorii:Kirjad vepsän kelel Kategorii:Kirjad venän kelel Kategorii:Kirjad kirjamišton mödhe
Viol
thumb|left|Violan diapazon thumb|right|250px|Viol Viol vai Al't (angl. i viola, alto, Bratsche) om violiženvuitte soit, no vähäižel tobjemb, sen tagut kulub madalambas registras.
Lugetas kaikiš amuižembaks violiženvuiččeks soitoks. Se libui Italijas 15.-16. voz'sadal kut «viola da braččo» (viola da braccio) — viol käden täht. Ezmäine mugoine soit nügüdläiženke formanke, pidihe hural ougal. Toine «viola da gamba» pid'oitelihe pol'vel vai pol'viden keskes.
Viol om tarbhaine soit edestamha kameran da simfonižen muzikan sädusid, jändekvartetan pala. Kävutase toižiš kamermülükundoiš paksus: jändetrio, fortepianokvartet, fortepjanokvintet. Opetas väta soitol violižnikoid muzikškolan lopindale lähemba, vändajan kambak hibjansauvuz i sured käded levedanke vibracijanke oma velgusižed. Toine tarbhaičend ezinejan täht om eläban kulumižen mahtuz soiton enambihe suruzihe kacmata.
Irdkosketused
Kategorii:Soitod kirjamišton mödhe Kategorii:Jändesoitod
Batalov Aleksei
Aleksei Vladimirovič Batalov (Алексей Владимирович Баталов; sünd. 20. kül'mku 1928, Vladimir, Venäman NFST, NSTÜ — kol. 15. kezaku 2017, Moskv, Venäma) — oli nevondkundaline i venämalaine akt'or, režissör da scenarist.
Biografii
Aleksei oli sündnu Vladimir-lidnha, teatraližhe kanzha. Ezini teatrlaval ezmäižen kerdan sodan aigan, Bugul'mha evakuiacijas olden, kus hänen mam sädi ičeze teatr.
Kanz
Kinon šingotai oli nainu kaks' kerdad. Gitana Leontenko oli jäl'gmäižen akan vspäi 1963. Dvojurodnii Anna Ardova-sizarentütär om aktris mugažo.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman akt'orad Kategorii:NSTÜ:n akt'orad Kategorii:Akt'orad kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe Kategorii:Sündnuded Vladimirha Kategorii:Kolnuded Moskvas Kategorii:Sündnuded vl 1928
Santa Marija Podžo
thumb|right|250px|Santa Marija Podžo thumb|left|250px|Municipalitetan maine kart (2018) Santa Marija Podžo (Santa-Maria-Poggio, kors.: Santa Maria di u Poghju) om Francijan küläkund Korsik-saren pohjoižpäivnouzmas.
Küläkund sijadase Üläkorsik-departamentan päivnouzmas, Tirrenižen meren randal, 0..1131 m ü.m.t. korktusil, 300 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Pind — 10,28 nellikkilometrad. Külän pala om saudud Osari-mägel (Monte-Osari) 1109 m ü.m.t., sišpäi avaidase meren i El'b-saren čomid näguid.
Vl 2018 küläkundan ristitišt oli kaikiš suremb — 767 eläjad, vl 2008 oli 650 eläjad. Municipaližen ühtnikan pämez' om Fransua Mela (François Mela) vspäi 2009, mandat 2020−2026.
Mel'heižtaho om U Palazzu — pert'kulu, Korsikan pordaigaline Teodor I-kunigaz (1736−1738) eli siš.
Kaleigan vepsän küläkund
thumb|right|250px|Küläkundan sijaduz. Kaleigan vepsän küläkund om municipaline ühtnik Karjalan Tazovaldkundan Änižröunan (Änižrandan) rajonas. Administrativine keskuz om Kaleig-žilo.
Küläkund om sätud Vepsän rahvahaližen volostin tühjitusen jäl'ghe vl 2005.
Pämez' — Natal'ja Silakova vn 2017 sügüz'kuspäi. Edeližed küläkundan pämehed oliba Irina Zalivako (2013−2017) i Nadežda Šelenkova (2009−2013).
Geografijan andmused
Küläkund sijadase rajonan suvipäivnouzmaižes čogas, pidust' Änižen suvipäivlaskmašt randad. Röunatab Leningradan agjanke suves.
Eländpunktad
Kaik koume eländpunktad sijadasoiš küläkundan territorijal:
Eläjad
Vn 2010 kaiken Venäman rahvahanlugemižen mödhe küläkundan eläjiden lugu oli 598 ristitud. Vl 2018 sen ristitišt oli 461 eläjad.
Irdkosketused
Kategorii:Änižröunan rajon
Master i Margarita
thumb|right|250px|Počtmark Bulgakovan voz'sadale «Master i Margarita» («Мастер и Маргарита») om Mihail Bulgakov-kirjutajan roman. Originalan kel' om venäkel'.
Bulgakov oli kirjutanu romanad ičeze surmhasai, vozil 1928−1940, i nece säduz om jättud kesketi. Sai nügüdläšt nimitust vodele 1937. Kirjutajan Jelena-leskiak vedi ühthe da redaktirui romanan käzikirjutusid Bulgakovan surman jäl'ghe hänen zavetoičendan mödhe läz kaks'kümne vot.
Roman om pästtud ezmäižen kerdan vl 1966 NSTÜ:he (literaturine «Moskva»-aiglehtez, lühüd variant) i vl 1967 Parižha (kirj venän kelel, täuz' variant). Samizdat kändi cenzuran naprindoid tühjikš, i ezmäine nevondkundaline pästand läksi kirjaks cenzurata (no ezikirjutusenke) vl 1973. Roman om fil'mdud da lavastadud severz'-se kerdoid, TV-serial om pästtud Venämaha.
Säduses om kaks' süžetan jonod, ned ühtištadas kirjan lopjaguses. Tegend mäneb nevondkundaližes Moskvas. Pähenged oma Mastar, Margarita, starinoičii, Voland sebranikoidenke, Pontii Pilat i Iešua, Massolit:an Mihail Berlioz- i Ivan Bezdomnii-literatorad.
Irdkosketused
Kategorii:Bulgakovan Mihailan sädused Kategorii:Romanad Kategorii:Kirjad kirjamišton mödhe
Sovetsk (Kirovan agj)
Sovetsk (Сове́тск, Кукарка) om Venäman lidn, lidnankund da avtotesol'm Kirovan agjan suves. Se om Sovetskan rajonan administrativine keskuz.
Istorii
Ezmäine kaikenaigaine eländpunkt oli olmas niiš tahoiš 3. voz'sadal EME — 11. voz'sadal m.e., Pižman lidneihut (Пижемское городище) om löutud kaivandusil 6 kilometras Sovetskaspäi. Marilaižed paniba Kukark-lidnust nügüd'aigaižen lidnan sijas, i 12. voz'sadal se oli marin Čumbilat-ruhtinasen-vägimehen rezidencijaks. Eländpunkt mainitase ezmäižen kerdan venäkel'žiš purtkiš vl 1594 kuti udes elänzoittud Venäman slabad kaičemha tahondad marilaižid i udmurtalaižid vaste. Carin aigan slabad oli alištunu Jaranskan makundan tobmudele, no oli elokahamb mi Jaransk.
Kätihe lidnaks ezmäižikš vll 1918−1925 nügüdläiženke nimenke. Vspäi 1925 oli Sovetskoje-žiloks (село Советское). Sai makundan keskusen statusad vl 1929 i oli Sovetsk-žiloks. Vn 1939 sügüz'kul sai lidnan statusad tošti, mülütihe sihe Žernovogorje-žilod, 2. mectegimen žilod i mectehnikumad.
Sovetsk šingotase mecanümbriradmižen kombinatal i penil edheotandoil, sömtegimištol (sömkombinat, lihakombinat, konditerine fabrik), sor'mikoiden fabrikal i kružavan pramozlal, mugažo šebnän samižen kaks' kar'jerad ratas läz lidnad.
Geografijan andmused
Sovetsk om lidnankundan üks'jäine eländpunkt.
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 16 598 ristitud, rajonan koume videndest. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 18..19 tuhad eläjid vll 1979−2003 (19 368 rist. vl 1989).
Rahvahad (2002): venälaižed — 95,3%, marilaižed — 1,5%, toižed rahvahad — 3,2%.
Koume professionaližen opendusen aluzkundad oma olmas lidnas: Suvodjen mechoz-tehnikum (alusenpanend vl 1896), Sovetskan tegimišton i rahvahanpramozloiden tehnikum , Sovetskan industrialiž-pedagogine kolledž.
Lihtenštein
Lihtenštein (Liechtenstein), täuz' oficialine nimi — Lihtenšteinan Ruhtinazkund (Fürstentum Liechtenstein [ˈfʏɐstəntuːm ˈliːçtənʃtaɪn]), om pen' mererandatoi valdkund Evropan keskuses Šveicarijanke associacijoiš. Pälidn om Vaduc.
Valdkund ei ole EÜ:n ühtnijan, no mülüb Evropan Ekonomižhe Zonha. Ei ole olmas ičeze azekhid vägid.
Istorii
Vl 1866 Lihtenštein tedištoiti ičeze ripmatomudes Saksanman Ühtištusespäi.
Jäl'gmäine Konstitucii (Verfassung) om väges vs 1921 redukun 5. päiväspäi. Voziden mändes äi vajehtusid oli, vl 2003 kaikiš znamasižembad oliba niišpäi.
Geografijan andmused
Lihtenšteinal oma mavaldkundröunad Šveicarijanke suves da päivlaskmas (röunan piduz — 41 km), Avstrijanke pohjoižes da päivnouzmas (34 km). Ühthine röunoiden piduz om 75 km. Lihtenštein om mererandatoi valdkund.
Ruhtinazkund sijadase Al'piden sarakoil. Kaikiš korktemb valdkundan čokkoim om Graušpic-mägi (2599 m). Rein-jogi om päivlaskmaižeks röunaks Šveicarijanke. Mecad ottas läz nelländest man territorijad (kuz', tamm, bukpu). Subal'pižed da al'pižed nitud oma mägil.
Lihtenšteinan üks'jäine järv om Gampriner Zele. Valdkundan saum vezid — 2,4%.
Londuseližed varad oma gidroenergii da väghine mahuz.
Politine sistem
thumb|right|250px|Parlamentan ([[Landtag:an) sauvused Vaducas.]] Ohjandusen form om unitarine konstitucine parlamentine monarhii kaks'partiženke sistemanke. Valdkundan pämez' om Hans Adam II-ruhtinaz (vspäi 1989), hänen tobmuden valdatused oma läz absolütižen monarhan kartte. Ruhtinaz voib panda radsijha ohjastusen ühtnijoid, sudijoid, da heitta heid radmaspäi. Hän voib iče säta da otta tarbhaižid käskusid, voib panda kel'dod parlamentan käskusihe.
Parlament nimitadas Landtagaks. Rahvaz valičeb sen 25 deputatad nelläks vodeks. Radonoigendai tobmuz om ohjastuz (Regierung), se kogoneb pämehespäi (saks. Regierungschef) da hänen nevojišpäi.
Parlamentan ühtnijoiden järgenduseližed valičendad oliba vn 2017 5. päiväl uhokud. Vs 2013 keväz'kun 27. päiväspäi Adrian Hasler om nügüdläižeks päministraks.
Administrativiž-territorialine jagand
Kacu kirjutuz: Lihtenšteinan administrativiž-territorialine jagand.
Lihtenštein jagase 11 kommunaks (kundaks, üks'lugu Gemeinde) üks'jäiženke lidnanke päpaloin. Kaks' valičendümbrikod om valdkundas: Ülälihtenštein kudenke kommunanke da Alalihtenštein (viž kommunad).
Eläjad
Lihtenšteinan elädas lihtenšteinalaižed (alemannalaižed) (65,6% vn 2000 rahvahanlugemižen mödhe), mugažo italijalaižed, šveicarijalaižed, avstrijalaižed.
Kodikelen mödhe (2015): saksan kel' — 91,5% (alemannan pagin päpaloin), italijan kel' — 1,5%, turkan kel' — 1,3%, portugalijan kel' — 1,1%, toižed keled — 4,6%.
Uskondan mödhe (2015): riman katolikad (oficialine religii) — 73,4%, protestantad-reformistad — 6,3%, islamanuskojad — 5,9%, ortodoksižed hristanuskojad — 1,3%, lüteranad — 1,2%, toižed protestantad — 0,7%, toižed hristanuskojad — 0,3%, toižed uskojad — 0,8%, religijatomad — 7,0%, märhapanendata — 3,1%.
Kaikiš järedambad lidnad (läz 5 tuh. ristituid vl 2010, surembaspäi penembha) oma Šan, Vaduc da Trizen.
Ižanduz
Lihtenšteinan eksport om elektromašiništ, varapalad avtoiden täht, optižed ladimed.
Valdkundan pätorguindpartnörad oma AÜV, Saksanma da Šveicarii. Eksportan pol' oigendase nenihe koumhe valdkundha; importan kudendez' tuleb Šveicarijaspäi.
Lihtenštein om rahaazjoiden znamasine keskuz.
Azerbaidžanan valdkundznam
right|250px Azerbaidžanan valdkundznam (Azərbaycan gerbi) om Azerbaidžanan Tazovaldkundan üks' oficialižiš simvolišpäi. Sen mujukaz i monohromine versijad oma vahvištadud Konstitucijal 1993-nden voden 19. päiväl vilukud. «Käskuz Azerbaidžanan Tazovaldkundan valdkundznamas» om allekirjutadud Azerbaidžanan Abul'faz El'čibei-prezidental sen-žo voden 23. uhokud.
Ümbrikirjutand
Kahesaagjaine vauged tähtaz kuvadase Päivnouzmman kehkran laudan keskuses i simvolizuruib päiväšt. Agjad oma kahesa türkišt rahvast. Vauged muju ozutab tünüt da kožundad. Leskuz om «Lämoiden man» znam — tahond kivivoin da sen gazan löudmižsijidenke. Azerbaidžanan flagan mujud ümbärtas tähtast. Kirb' alahan kogoneb nižun tähkišpäi (elokahuz, kazvateližuz) i tamman oksišpäi (vägi, vahvuz).
Homaičendad
Kategorii:Valdkundznamad V
Omikron
right|160px Omikron (Ο, ο, virkand όμικρον, ὄ μικρόν «pen' o» «suren o» — omegan erineden) om grekan kirjamišton videnz'toštkümnenz' kirjam. Sättui amuižgrekan kelen kulund om [o], omega-kirjamen [ɔː] i ου-digrafan [oː] erineden. Nügüd'aigaižes grekan keles lugetas kirjant [o̞] i [ɔ̝], omega-kirjant-ki.
Kirjam libui finikijan 𐤏-kirjamespäi ajin, kändase «sil'm». Latinan O- i kirilline О-kirjamed augotižlibuihe grekan omikron-kirjamespäi.
Port Morsbi
Port Morsbi (Port Moresby [ˈmɔːrzbi], tok-pisin: Pot Mosbi) om Papua — Uden Gvinejan pälidn da kaikiš suremb lidn. Sädab Nacionališt pälidnan ümbrikod. Se om ümbärdajan Keskuzagjan administrativižeks keskuseks mugažo.
Omikron
Oma nimitadud kirjamen mödhe (Omicron):
Port Morsbi
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1873 ühtennimižen merikaran randal. Vl 1964 universitet om saudud siš, sid' lidn kändihe Avstralijan territorijan kul'turižeks keskuseks. Vn 1975 sügüz'kul valdkund sai ripmatomut, i panihe Port Morsbid pälidnaks.
Omikron
Kävutand znamaks
Grekan kirjam jäb läz kävutandata latinižen kirjamen pojavuden tagut.
Port Morsbi
Geografijan andmused
Lidn sijadase valdkundan suves, Uz' Gvinei-saren suvipäivnouzmaižel randal, 35 m ü.m.t. keskmäižel korktusel.
Omikron
Kävutand znamaks
Sur' Ο-kirjam voib znamoita matematikas:
Port Morsbi
Geografijan andmused
Klimat om tropižen savannan kaks'sezonine, subekvatorialižen meren klimatan röunal. Kun keskmäine lämuz om +26..+28 C° vodes läbi. Ekstremumad oma +10 C° i +36 C°. Paneb sadegid 899 mm vodes, vähemba kezakus-redukus (12..22 mm kus), se om valdkundan üks' kaikiš kuivambiš tahoišpäi. Relätivine nepsuz om korged vodes läbi (75..82 %).
Omikron
Kävutand znamaks
Ottas kävutamižhe pen't ο-kirjant znamoičemha päpaloin tähthišton vittoštkümnent tähtast loštusen mödhe astronomijas, oz., Andromedan omikron (ο Andromedae), Kitan omikron (ο Ceti), Persein omikron (ο Persei).
Kategorii:Grekan kirjamed
Port Morsbi
Geografijan andmused
Kut Nacionaline pälidnan ümbrik Port Morsbi jagase ühesaks territorialižeks rajonaks ičeze administracijoidenke.
Eläjad
Vn 2011 Papuan rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 364 125 ristitud. Läz 600 tuhad eläjid om ezilidnoidenke.
Eläjiden 60 % oma protestantad, 30 % — katolikad, 10% — animizman polenpidajad.
Irdkosketused
Kategorii:Papua — Uden Gvinejan lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe * Kategorii:Pälidnad Kategorii:Papua — Uden Gvinejan agjad *
Makarov (lidn)
thumb|left|250px|Makarov-päraudtestancijan sauvuz vl 2016 Makarov (Макаров, マカロフ Makarofu, edel 1946. vot — 知取 Sirutoru / Siritoru) om Venäman lidn Sahalinan agjan Sahalin-saren keskuzpalan suves. Se om Makarovan lidnümbrikon administrativine keskuz (edel 2006. vot — rajonan).
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud Venäman imperijha kuti Selütor (Селютора, nimi ainan augotižlibundanke) vl 1892. Šingotihe kükstud mehil «Korsakovskii — Aleksandrovsk Sahalinal»-počttraktal. Vozil 1905−1945 oli Japonijan palaks. Japonijalaižed sauvoiba cellülozbumagašt tegint i kaivusid, ned radoiba satusekahas 1990-nzihe vozihesai. Udesnimitihe Stepan Makarov-admiralan muštoks.
Lidn šingotase sömtegimištol (kalan ümbriradmine, leibän tehmine).
Geografijan andmused
Lidn sijadase Tünen valdmeren Ohotskan meren suvipäivlaskmaižel randal (Tirpandan laht, залив Терпения), 20 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Suvisahalinskhasai om 185 km suvhe orhal, 213 km avtotedme vai raudtedme. Lähembaižed lidnad oma Poronaisk 70 km pohjoižhe orhal, 77 km avtotedme vai raudtel i Uglegorsk 73 km lodeheze orhal vai 268 km avtotedme.
10 žilod mülüdas lidnümbrikho Makarovan ližaks. Lidnümbrikon pind — 2 148,43 km².
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 6 705 ristitud, lidnümbrikon — 8 579 ristitud. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 15 735 eläjad vl 1935 i 13 919 eläjad vl 1959. Vl 2018 kaik 7 989 ristitud elädas lidnümbrikos. Ortodoksižen hristanuskondan Donan Jumalanmaman jumalaižen uz' puine pühäpert' om saudud vll 2005−2008.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Sahalinan agjan lidnad Kategorii:Sahalinan agjan lidnümbrikod
Mohammed ibn Rašid al'-Maktum
Mohammed ibn Rašid al'-Maktum (محمد بن راشد آل مكتوم), lühüdas Mohammed-šeih (sünd. 15. heinku 1949, Al' Šindagh-rajon, Dubai-lidn, AÜE) om 4. da nügüdläine Araban Ühtenzoittud Emiratoiden päministr, 3. Dubain emir.
Homaičendad
Kategorii:Valdkundmehed Kategorii:Araban Ühtenzoittud Emiratad Kategorii:Dubai (emirat) Kategorii:Monarhad Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe Kategorii:Sündnuded Araban Ühtenzoittud Emiratoihe Kategorii:Sündnuded Dubaihe
Vepsän rahvahan sarnad (2012)
"Vepsän rahvahan sarnad" om Ol'gan Žukovan vepsän rahvahan sarnoiden kirj vepsän kelel.
Se om pästtud 2012 vodel Juminkeko-fondan abunke.
Om mugažo necen kirjan pästandad suomen da mad'jaran kelil.
Kategorii:Kirjad kirjamišton mödhe Kategorii:Kirjad vepsän kelel
Jezekielan kirj
thumb|right|250px|Jezekielan üks' nägundoišpäi, pirdi saksalaine [[Julius Šnorr fon Karol'sfel'd (1794−1872)]] Jezekielan kirj (יְחֶזְקֵאל Jehezkel' , Ἰεζεκιὴλ Iedzekiel, Ezechielis, Книга Иезекииля) om evrejan Tanah-biblijan kirj Neviim-jagusespäi i hristanuskondan 26. Vanhan Zavetan kirj.
Kategorii:Vanhan Zavetan kirjad
Zarečnii
Zarečnii voib znamoita:
Šrenkan kuz'
Šrenkan kuz'  (Picea schrenkiana) om Kuz'-heimon puiden erik. Om nimitadud venämalaižen Aleksandr Šrenk-matkadajan da mineralogan (1816−1876) kanzannimen mödhe.
Leviganduz
Londuseline levigandmižavaruz om Keskuzazijas Tän'-Šanin pautkil, 1300..3600 m ü.m.t. korktusil, valdkundoidme: Kitai (Sin'czän-Uiguran avtonomine agj), Kazahstanan suvipäivnouzm, Kirgizii, Tadžikistanan pohjoine. Pud sädaba mecoid, erasti kazdas Sibirin pihtan toižendanke (Abies sibirica var. semenovii).
Sild
Sild om sauvuz ühtenzoitmaha kaht fizišt objektad, ristitun üks' amuižembiš löudusišpäi.
Šrenkan kuz'
Leviganduz
Tän'-šanine kuz' om erigoittud alaerik, se kazvab arealan suvipäivlaskmas, Almatin zavodiden.
Alaerikod
Kategorii:Kuzed Kategorii:Kazmused kirjamišton mödhe
Sild
Letud tes päliči inženerine sauvuz om tenveim (pit'k — estakad), sauvuz vanas (laksos) vai uras päliči nimitase viadukaks. Tehtas sildoid neniš materialoišpäi: metall (teraz, alüminijan ühthesuladused), raudbeton, beton, londuseline kivi, pumaterialad, norad. Specializiruidud organizacijad-sildanjoukud saudas da kohetas sildoid. Pordaigaline sild kogoneb pulloišpäi. Sildan vajehtuz om ehtatim.
Homaičendad
Kategorii:Strukturine inžiniring
Angol
Istorii
Vn 1975 11. päiväl kül'mkud Angol tedištoiti ičeze ripmatomudes Portugalijaspäi.
Vozil 1975−2002 rahvahanikoiden soda oli valdkundas.
Jäl'gmäine Konstitucii om vahvištadud parlamentas vn 2010 21. päiväl vilukud.
Geografijan andmused
thumb|left|250px|Angolan topografine kart. Angol om mavaldkundröunoiš Kongon Tazovaldkundanke pohjoižes (Kabind-eksklav, röunan piduz — 231 km), Kongon Demokratižen Tazovaldkundanke pohjoižes da pohjoižpäivnouzmas (2646 km), Zambijanke päivnouzmas (1065 km) da Namibijanke suves (1427 km). Ühthine röunoiden piduz om 5369 km. Valdkundan päivlaskmaižed randad lainištab Atlantine valdmeri vilun Bengelan joksmusenke, randanpird — 1600 km. Valdkundan pind om 1,246,700 km² (seičemenz' surtte Afrikas).
Mägitazangišt otab valdkundan pindan ühesa kümnendest. Sen kaikiš korktemb čokkoim om Mokko-mägi (2620 m). Kaid alangišt levigandeb pidust' valdmererandad, 50..160 km levette. Mec da harv mec ottas valdkundan territorijan läz kaht videndest, pohjoižpäivnouzmpoles tobjimalaz.
Klimat om ekvatorialine, kuiv mererandal (50..500 mm sadegid vodes) da kuivahk mägitazangištol (600..1500 mm). Sadegiden mär poleneb pohjoižespäi suvhe. Letkesižed rahvahatomad Kalahari- da Namib-mad oma valdkundan suves. Päivlaskmaižed joged langetas Atlantižhe valdmerhe, pohjoižed oma ližajogikš Kongon täht, suvipäivnouzmaižed joged jokstas Zambezihe.
Londuseližed varad oma kivivoi, londuseline gaz, diamantad, kuld, raudkivend, vas'k, boksitad, uran, fosfatad.
Politine sistem
thumb|right|250px|Angolan parlamentan pert' [[Luandas.]] Ohjandusen form om unitarine prezidentine tazovaldkund dominirujan partijan sistemanke (Rahvahaline likund Angolan päzutandas, MPLA).
TVXQ
«TVXQ» (korejankel'žele muziktorgudele — «동방신기», ijeroglifoil: 東方神起 Tonbanšingi — «Päivnouzmman ülenujad jumalad») om tetab suvikorejalaine muzikgrupp, kudamb edestab muzikad kei-pop- da džeipop-stiliš.
Angol
Politine sistem
Valdkundan da radonoigendajan tobmuden pämez' om prezident, hän-žo om armijan päkäsknik. Vn 2010 Angolan Konstitucijan mödhe, parlamentan ezipartijan lider kändase prezidentaks avtomatižikš videks vodeks, ezipartijan nimikirjutesen nomer kaks' — varaprezidentaks, kahtenden strokun voimuz om olmas. Vspäi 2012 eile olmas päministran radnikust. Vs 2017 sügüz'kun 26. päiväspäi Angolan prezident om Žuan Lorensu, valdkundan kaičendministr vozil 2014−2017. Hänen partii sai vägestust järgvaličendoiden satusiden mödhe (61,08%).
TVXQ
Gruppan aluz om pandud Seul-lidnha vl 2003. Sen ühtnijad fil'mzihe fil'miš i doram-serialoiš täudel gruppal i üksin. Soline diskografii om kaikil ühtnijoil gruppan ližaks.
Angol
Politine sistem
Parlament om üks'kodine Nacionaline Suim (Assembleia Nacional) 220 ühtnijanke. Kaik rahvaz valičeb heid videks vodeks.
TVXQ
Irdkosketused
Kategorii:Suvikorejan muzikgruppad Kategorii:Popgruppad Kategorii:Muzikgruppad kirjamišton mödhe Kategorii:Muzikgruppad vl 2003 alusenpanendanke
Angol
Politine sistem
Parlamentan ühtnijoiden järgenduseližed valičendad oliba vn 2017 23. päiväl elokud. Parlamentan prezident om Fernandu da Pjedade Diaš Santuš vs 2012 sügüz'kun 27. päiväspäi (kahtenz' strok, enččen duš Santuš-prezidentan dvojurodnii vell').
Pit'kan aigan Žoze Eduardu duš Santuš radoi Angolan prezidentan (vozil 1979−2017).
Administrativiž-territorialine jagand
Angol jagase 18 agjaha (província). Agjad alajagasoiš 157 municipalitetaks (município).
Eläjad
Angolas elädas angolalaižed.
Luand
Luand (Luanda) om Angolan pälidn da kaikiš suremb lidn, valdkundan ižandusen keskuz. Vozil 2008 i 2017 om kaikiš kal'hedamb lidn mail'mas elämižen täht.
Angol
Eläjad
Vn 2014 valdkundan rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 25 789 024 ristitud. Kaikiš suremb ristitišt om nügüd'.
Luand
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud portugalijalaižil San-Paulu-di-Luanda-nimitusenke vl 1575. Šingotihe portugaližen administracijan keskuseks. Sai lidnan statusad vl 1605. Udesnimitihe (lühetihe nimed) nügüdläižikš vl 1975, «luanda» om tahondan amuine nimituz.
Angol
Eläjad
Toižed sured lidnad (enamba 100 tuh. ristituid vl 2010, surembaspäi penembha): Kabind, Uambo, Lubango, Kuito, Malanže, Lobitu, Bengel, Uiže. Vl 2010 kaik oli 24 lidnad enamba mi 30 tuh. eläjidenke.
Luand
Istorii
Lidn oli orjudentorguindan keskuseks, kaik läz koumed millionad ristituid vedihe ujuden Luandaspäi verhiže maihe 17.-19. voz'sadoil.
Geografijan andmused
Lidn otab ližakast sijad Atlantižen valdmeren randištol, seižub 6 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Kvanz-jogi lankteb valdmerhe lidnanno.
Angol
Rahvahanižanduz
Vl 2009 Angolan päeksport oli kivivoi (97% rahoiden mödhe). Diamantad, pumaterialad, puvill da kofe mugažo vedas verhiže maihe. Vl 2012 Kitai oli päühtnii torguindas (Angolan eksportan pol' da importan nelländez).
Luand
Geografijan andmused
Klimat om tropine kuiv. Paneb 250..500 mm sadegid vodes, niiden tobj pala oleskeleb uhokus-keväz'kus, jäl'gmäine om voden kaikiš räkemb. Heinkus il'man lämuz voib poleta +16 Cel'sijan gradushasai vilun Bengelan joksmusen tagut.
Eläjad
Vn 2014 rahvahanlugemižen mödhe Luand-lidnan eläjiden lugu om 2 825 311 ristitud, Luand-agj om lidnan aglomeracijaks, sen ristitišt om 6 542 942 eläjad. Luand-lidnan pind om 113 km², Luand-agjan pind om 2418 km².
Lidnan pämehed
Voden 2016 kül'mkuspäi Francisko Higino Lopes Karneiro-jenaral (port. Francisco Higino Lopes Carneiro Graciano Francisco Domingos) om Luand-agjan pämehen.
Radoiba Luand-agjan pämehikš:
Irdkosketused
Kategorii:Angolan lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe * Kategorii:Pälidnad
Paavoharju
«Paavoharju» om suomalaine psihodelikrok-/embientgrupp Savonlidnaspäi. Om olmas 2001-ndes vlspäi.
Mülükund
Mülükund oma Lauri Ainala, Olli Ainala, Toni Kähkönen da Jenni Koivistoinen. Ainala-velled oma muzikgruppan alusenpanijad.
Irdkosketused
Kategorii:Suomenman muzikgruppad Kategorii:Psihodelikrokgruppad Kategorii:Muzikgruppad kirjamišton mödhe Kategorii:Muzikgruppad vl 2001 alusenpanendanke
Li Bo
Li Bo (nüg. virkand om Li Bai) vai Li Tai-bo (李白 / 李太白; sünd. vl 701, Sujab-lidn (nüg. Tokmokan ümbrišt Kirgizstanan pohjoižes), Tan-imperii — kol. vll 762..763, Dantu-makund (nüg. An'hoi-agjas), Tan-imperii) oli Tan-dinastijan aigan kitajalaine runokirjutai. Üks' kaikiš arvostadud runokirjutajišpäi kitajižen i mail'man literaturan istorijas. Hänen jäl'guz om läz 1100 sädust, sidä kesken läz 900 runod.
Runokirjutajan taban pirdad oliba luja kuvitelend, ičtazvedandan epatirui mahtuz, alkogolin i filosofijan süvä navedind. Li Bon daosoiden loštajad mel'kuvad oma tetabad. Matkazi hätken ani kuti hänen lähine Du Fu-runokirjutai-sebranik (tegiba tundmust vl 744). Li Bon runoiden südäiolend kosketi siloižen kitajižen ristitkundan elon kaikid polid.
Biografii
Li Bo oli sündnu elokahan torgovanan kanzha. Vižvozne prihaine sirdi kazvatajidenke Cinlän'sänha (nüg. Czänju-lidn Sičuan'-agjas, Kitain suvipäivlaskm), siš kanz oti car'kodin «Li»-kanzannimed. Tuleban aigan runokirjutai sai kodiopendust, zavodi kirjutada runoid kümnevoččes igäs.
27-vozne mez' matkazi i tuli Hubei-agjaha. Hän azoti siš i nai, oti imperatoran enččen ministran vunukašt akaks, sündutihe lapsid. Eli An'lu-mägiden pautkil perehenke, no eskai se ei voi sidoda Li Bod, i hän lähteb kodišpäi. Vl 742 runokirjutai oli ezitadud Suan'czun-imperatoran tanhale i sai akademišt üläarvod Han'lin'-akademijas. Radoi läz kaht vot tanhaližeks runokirjutajaks. Sen jäl'ghe Li Bo matkazi Kitaidme elon lophusai. Legendarižen versijan mödhe, humalahne runokirjutai lanksi Gusi-jogehe (Janczin ližajogi) venehespäi i upsi.
Homaičendad
Kategorii:Kitain runokirjutajad Kategorii:Runokirjutajad kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe Kategorii:Sündnuded Tan-imperijha Kategorii:Kolnuded An'hoiš
REN TV
REN TV (РЕН ТВ) om Venäman federaline TV-kanal, radab päiveses läbi. Päine akcijoiden pidai om «Nacionaline mediagrupp» (82%) toine om «SOGAZ Tauer» (18%). Pädirektor — Vladimir Tülin vn 2015 keväz'kuspäi. Tehmižen juridine nimi om Akcept-kund.
Kanalan aluz om pandud vn 1991 redukus kuti TV-oigendusiden tegii ORT-kanalan täht, möhemba RTR- i NTV-kanaloiden täht mugažo. Lähtleb efirha erižeks kanalaks vn 1997 vilukun 1. päiväspäi.
Nügüdläine kontent kogoneb oigendusišpäi nenidenke temoidenke: uzištused, al'ternativine istorii, ufologii, čomamahtoližed fil'mad (kaik känduz om laptaline), internet-videon daidžestad i tedofil'miden valdaližed kompiläcijad.
Kanalan potencialine auditorii om 113..130 mln kacujid. Teleoigendused oma blokiruidud Ukrainas (vspäi 2014) i Baltijan maiden territorijal (vspäi 2020).
Irdkosketused
Kategorii:Venäman TV-kanalad Kategorii:TV-kanalad kirjamišton mödhe
Azerbaidžanan flag
border|right|250px Azerbaidžanan flag (Azərbaycan bayrağı) om Azerbaidžanan valdkundflag. Flagan proporcii om 1:2.
Nügüdläine koumemujuine flag om vahvištadud 1991-nden voden uhokul. Valdkundaližen flagan päiv oigendase Azerbaidžanas 9. päiväl kül'mkud vspäi 2010. Flagan torg i muzei oma olmas Bakus.
Ümbrikirjutand
Lapakoiktad šoidud oma sinivauvhan, rusttan i vihandan mujun. Kahesaagjaine tähtaz i pol'ku sijadasoiš rusttal šoidul flagan keskuses, molembad kuvad oma vauktad.
Sinivauvaz muju znamoičeb türkankel'žut, rusked muju simvoliziruib kursad ristitkundan modernizacijha i demokratijan šingoteshe, vihandan muju ozutab islamanuskondad. Tähthan kahesa agjad oma kirjamiden lugu Azerbaidžan-sanas araban kelel vai türkankel'židen heimrahvahiden lugu.
Homaičendad
Kategorii:Azerbaidžan Kategorii:Flagad
Lipkaižed
Lipkaižed (Lepidoptera) oma somuzsuugaižed gavedid täudenke toižetamiženke. Nece heimkund mülütab kojegid (horid) mugažo, lipkaižed kazvoiba kojegišpäi 56 millionad vozid tagaz.
Lepidopterologii tedoidab lipkaižid.
Leviganduz
Kaik om ümbrikirjutadud enamba mi 158 tuhad erikod mail'mas vodele 2013, elädas kaikil geografižil zonoil päiči jäžomid, oma levitadud enamba tropikoiš. Ezimeletaden, läz sadad tuhad erikoid jädas ümbrikirjutandata, ned elädas läbipäzmatomiš tahondoiš: korktoiden mägiden pautked, Suviamerikan džunglid. Enamba kaiked erikoid (45 tuhad) oma ümbrikirjutadud Keskuz- i Suviamerikas, sid' Evrazijas i Afrikan pohjoižes (22 tuhad), Pohjoižamerikas (14 tuhad), Suvižes i Suvipäivnouzmaižes Azijas (nell' tuhad), Tropižes Afrikas (koume tuhad), Udes Gvinejas (800 erikod) i Avstralijas (400 erikod).
Regionan pindha kacten enamba kaiked erikoid elädas Perus (3450 erikod) i Indijan Sikkim-štatas (690 erikod 7300 km² pindal).
Elonlad i söte
Kazdas nelläs pordhas läbi: muna — gaved'mado — tätüine — lipkaine. Suugiden maihutuzkeskust oleleb erazvuitte lujas: kahtes millimetraspäi 28 santimetrhasai (Thysania agrippina).
Täuz'kaznuded södas nektarad, südäivet i saven vezisegoitest. Erased lipkaižed elädas sömäta ani, heiden söndorganad jättas alašingoteses i kävutadas gaved'madon varoid. Om lihansöjid-ki erikoid Suvipäivnouzmaižen Azijan maiš. Erased erikod letas tal'veks tropižhe vöhö.
Klassifikacii
Lipkaižiden sistematik om šingoteses. Lugetas 124..200 sugukundad nelläs alaheimkundas.
Pi
Pi voib znamoita:
Ittrii
thumb|left|150px|Ittrijan palaižed 1 kubižen santimetran kohtha
Ittrii (Y — yttrium latinan kelel) om 39nz' himine element himižiden elementoiden periodižes tabludes. Sen sijaduz om koumandes gruppas (vanhtunuden klassifikacijan mödhe — koumanden gruppan laptalagruppas), tabluden videndes periodas.
Ühthine ümbrikirjutand
Ittrii om harv londuses, pala Man kores — 31 grammad tonnas (28. sija).
Elementan hapanduz om avaitud suomalaižel Juhan Gadolin-himikal vl 1794 tactud Itterbü-žilon kar'jeran mineralaspäi, Stokhol'man sarišton Resarö-sarel. Nimitihe žilon mödhe, kuti koumed tošt elementad-ki (terbii, erbii, itterbii). Vl 1828 germanijalaine Fridrih Völer-himik sai metallišt ittrijad ezmäižen kerdan.
Fizižed ičendad
Atommass — 88,90585. Ninevuz (normaližiš arvoimižiš) — 4,47 g/sm³. Suladandlämuz — 1799 K (1526 C°). Kehundlämuz — 3203 K (2930 C°).
Londuseline ittrii kogoneb üks'jäižes stabiližes 89Y-izotopaspäi. Tetas 32 ratud radioaktivišt izotopad 76..88, 90..108 atommassanke, i niiden 28 izomärad, kaikiš hätkemb čihodajad oma 88Y-izotop 106,6 päivest pol'čihodamižen pordonke i 91Y (T½=58,5 päivest).
Kävutand
Ottas kävutamižhe ühthesuladusiden palaks hromanke, telluranke, alüminijanke. Vol'framelektrodiden ittriruind abutab argonühthekeitandale. Kävutadas ittrijad korgedlämuzližen (elektrolämbitajad elementad) i üläveimiden keramikan palaks. Ittrijan hapanduz om leskusenvastaine material valamha terast, odvamb mi skandijan hapanduz pojavidenke ičendoidenke. Südäipalandlikutimen südäimine krepind ittrijal ližadab sen resursad sadoihe kerdoihe.
Sadas ittrijad toižidenke harvoidenke mametalloidenke. Mail'man samine oli 7 tuhad tonnoid vl 2014.
Irdkosketused
Kategorii:Himižed elementad kirjamišton mödhe
Zverevo
Zverevo (Зве́рево) om Venäman lidn da lidnümbrik Rostovan agjan päivlaskmas.
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1819 kuti Zverevo-futor, nimitihe sen man pidajiden Zverevad-velliden kanzannimen mödhe. Zverevo-raudtestancii radab «Rostov Donal — Moskv»-keskustal vspäi 1871. Kätihe radnikžiloks vl 1929. Se oli Zverevon rajonan (1934−1963) keskuseks vhesai 1943, sid' Lihovskoi-žilo (nüg. Kamenskan Šahtil pala). Zverevo oli okkupiruidud nacistoil (heinku 1942 — 13.02.1943) Toižen mail'man sodan aigan. Radnikžilo sai lidnan statusad vl 1989.
Zverevo šingotase polimeriden tehmižel, elevatoral i kivihilen samižel («Obuhovskai»-kaivuzohjandaikund).
Geografijan andmused
Lidn sijadase 240 m ü.m.t. keskmäižel korktusel, ei ole londuseližid vezištoid. Om ümbärtud Rusttan Sulinan rajonan territorijal. Matkad Rostovhasai Donal om 94 km suvhe orhal, 110 km avtotel vai 141 km raudtel. Lähembaižed lidnad oma Gukovo vides kilometras päivlaskmha orhal, avtotedme vai raudtedme, Rusked Sulin 15 km suvhe orhal, 35 km avtotedme vai 20 km raudtedme, i Kamensk Šahtil 30 km pohjoižhe orhal, 35 km avtotedme vai raudtedme. Avtote ühtenzoitab «Don»-trassanke (M4) viž kilometrad päivnouzmha i Ukrainan röunanke päivlaskmha Gukovon kal't. Zverevo-passažirstancii radab lidnas da kaks' jügustancijad: Zverevskai i Novomihailovskai.
Amosan kirj
thumb|right|250px|[[Melocco da Forli-pirdajan freskan pala Loreto-lidnan bazilikjumalanpertin kumplos Italijan keskuzpalan päivnouzmas, 1478]] Amosan kirj (עָמוֹס Amos, Ἀμὼς Amos, Amos, Книга Амоса) evrejan Tanah-biblijan kirj Neviim-jagusespäi (Endustajad) i hristanuskondan 30. Vanhan Zavetan kirj.
Zverevo
Geografijan andmused
Trudovoi-futor (1 670 rist. vl 2017) mülüb lidnümbrikho Zverevon ližaks. Lidnümbrikon pind — 32,2 km².
Amosan kirj
Original om sätud evrejan kelel. Kirjan tegii om Amos-endustai, eli 8. voz'sadal EME. Kirj kogoneb ühesas jagusespäi.
Zverevo
Eläjad
Vl 1939 žilon ristitišt oli 7 500 eläjad. Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 22 411 ristitud, lidnümbrikon — 24 119 ristitud. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 32 800 eläjad vll 1996. Kaik 19 456 ristitud elihe lidnas i 21 126 ristitud kaikes lidnümbrikos vl 2017.
Amosan kirj
Kirjan ezmäine i kahtenz' jagused endustadas lujad manrehkaidust (se tegihe kahtes vodes endustusen jäl'ghe) i Lähižen Päivnouzmman rahvahiden ustavzoitandad Jumalal ristituiden moralin eilendan da ohjandajiden ogeruziden tagut. Koumanz' — kudenz' jagused oma Izrailin grähkoiš. Kirj lopiše gorähižiden aigoiden endustusil.
Zverevo
Eläjad
Rahvahad (2010): venälaižed — 92,6 %, ukrainalaižed — 2,2 %, armenijalaižed — 1,4 %, toižed rahvahad — 3,8 %.
Amosan kirj
Homaičendad
Kategorii:Vanhan Zavetan kirjad
Zverevo
Eläjad
Ortodoksižen hristanuskondan koume pühäpertid oma saudud lidnas: ph. Mikulai-čudonsädajan jumalanpert' (om letud vodele 1996 vanhas eländpertišpäi) i kaks' časounäd.
Zverevon torguindtegimištoline tehnikum (profškol nomer 64 edel vn 2019 sügüz'kud) om lidnan professionaližen opendusen aluzkundaks.
Lidnümbrikon pämez' om Lidnan Duman ezimez' vn 2018 vilukuspäi. Lidnan Administracijan pämez' om Aleksandr Lotarev vn 2021 sulakuspäi. Edeline lidnan pämez' om Mihail Solonicin (uhoku 2018 — tal'vku 2020).
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Rostovan agjan lidnad Kategorii:Rostovan agjan lidnümbrikod
Gadolinii
thumb|left|200px|Gadolinijan pallišk
thumb|right|250px|Gadolinijan spektran nägui pala Gadolinii (Gd — gadolinium latinan kelel) om 64nz' himine element himižiden elementoiden periodižes tabludes, lantanoidoiden gruppaspäi (koumanz' grupp, kudenz' period).
Ühthine ümbrikirjutand
Element om harv londuses, Man koren südäiolend — 6,2 grammad tonnas.
Fizižed ičendad
Gadolinii om pehmed notked hobedaižvauged mametall. Kristalline segluz om geksagonaline ninev.
Londuseline gadolinii kogoneb ühtes vähänradioaktivižes da kudes stabiližes izotopoišpäi: 152Gd (0,2%, T½=1,08 × 1014 vot), 154Gd (2,18%), 155Gd (14,8%), 156Gd (20,47%), 157Gd (15,65%), 158Gd (24,84%), 160Gd (21,86%). Sen ližaks, tetas 29 ratud radioaktivišt izotopad 134..151, 153, 159, 161..169 atommassanke i 10 metastabilišt izomärad, niišpäi kaikiš hätkemb om 150Gd-izotop 1,8 mln vozid pol'čihodamižen pordonke.
Kävutand
Ottas kävutamižhe gadolinijad atomenergetikas, elektronikas, metallurgijas i medicinas. Sadas üläveimid i ülämadalid lämuzid.
Gadolinijan päeksportör — Kitai, mugažo om löudmižsijid AÜV:oiš, Kazahstanas, Venämas, Ukrainas, Avstralijas, Brazilijas, Indijas da Šrilankas. Puhthan (irguz 99,9%) metallan kilogramm maksoi 133 US$ vl 2014. Mail'man vozne tehmine — 400 tonnad.
Irdkosketused
Kategorii:Himižed elementad kirjamišton mödhe
Maseru
thumb|left|250px|Kingsvei-ird Maseru (mugažo sesoto- da anglijan kelil; kändase sesoton kelespäi «rusttan čurukiven sija») om Lesoton pälidn da kaikiš suremb lidn, agrarižen valdkundan industrialine keskuz. Se-žo om Maserun ümbrikon administrativine keskuz.
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1869 policijan lagerikš kuti britanižen Basutolend-protektoratan pälidn. Vspäi 1966 om ripmatoman valdkundan pälidnaks. Eli läbi järgendusetomuziš 1990-nzil vozil.
Maseru šingotase sömtegimištol, sobiden tehmižel, torguindal i turizmal. Valdkundan finansoiden i üläopendusen keskuz.
Geografijan andmused
Lidn sijadase valdkundan lodehliženno rounanno Suviafrikan Tazovaldkundanke, 1600 m valdmeren pindan päl, Kaledon-jogen (sesoto: Mohokare) hural randal.
Sild Kaledon-joges päliči ühtenzoitab lidnad SAT:anke vspäi 1905. Raudtesol'm radab lidnas.
Klimat om subtropine mägiden vihmsezonanke (reduku-sulaku). Voden keskmäine lämuz om +15 C°, tal'vkus-uhokus +20..+22 C°, kezakus-heinkus +9 C°. Ekstremumad oma −3 C° i +33 C°. Paneb sadegid 691 mm vodes, vähemba semendkus-sügüz'kus (12..29 mm kus).
Eläjad
Vn 1966 rahvahanlugemižen mödhe, Maserun eläjiden lugu oli 28 tuhad ristituid. Ripmatomuden tedotusen jäl'ghe ristitišt ližadaškanzi teravas, äi ekspatriantoid tuliba elämižhe Maseruhu. Läz 430 tuhad eläjid om lidnaglomeracijas (2006).
Homaičendad
Kategorii:Lesoton lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe * Kategorii:Pälidnad *
Kitanvuiččed
Kitanvuiččed (Cetacea) om meriživatoiden infraheimkund Kitanšorpkabjaižed-heimkundaspäi. Šingotaškanzihe 50 mln vozid tagaz.
Mülüjad infraheimkundha kitad oma kaikiš surembad živatad Mal kaikes aigas. Lugetihe kitanvuiččid heimkundaks ende, no löutihe gippopotamid (kaks' erikod Hippopotamidae-sugukundas) kitoiden lähembaižeks heimoks molekuläriž-genetižiš tedoidusišpäi, ka ühtenzoittas heid ühthe udhe heimkundha nügüd'.
Ümbrikirjutand
Kitanvuiččiden hibj om värtmudenvuitte siledan forman. Nahk om siled, läz karvata, vaiše vibrissad kazdas erasiden-se erikoiden kärzal. Ei ole rauguid nahkal päiči kahtes maidraugus, ezisuugad oma termoregulätorikš. Nahkanalaine razvan sanged šoid (2,5..30 sm sankte) kaičeb viluspäi i gipotermijaspäi, mugažo kaičeb vet organizmas. Hibjan lämuz om +35..+40 C°. Ezilopused kändihe lastoikš, tagalopused oma atrofiruidud. Händ lopiše surel lapakoiktal suugal. Živatad oma kaloiden pojavad irdpolespäi vaiše.
Pämall' om suremb mülütamha sihloičijad sötmižapparatad. Nenasärmed sijadasoiš tagarail vezižes elonmahtusespäi, kattas klapanal čuklos. Hambhad oma kaikil kitanvuiččil sündundan aigan, no suril kitoil atrofiruidas aigaližes igäs i vajehtadas sihloičendplatoil. Lainatas sališt kogonaz, sen tagut südäikoht om pit'k äikamerine. Soliden piduz ülitab hibjan pidust severz'-se kerdha. Il'm tavus vajehtase läz täuzin ühtes hengahtuses. Živat voib olda čuklos kahtes..kümnes minutaspäi i 30..40 minuthasai, kašalot — pol'tošt čashusai.
Kaikiš järedamb erik om sinine kit, kaikiš penembad oma del'finad. Sugudimorfizm ozutase hibjan suruden erindas, emäčud oma suremb mi ižačud vai vastkarin, erikoidme.
Homaičendad
Kategorii:Živatad kirjamišton mödhe Kategorii:Veziimetaiživatad
Pi (kirjam)
right|160px Pi (Π, π) om grekan kirjamišton kudenz'toštkümnenz' kirjam. Grekan kelen [p]-kulund sättutoitab sile. Libub finikijan 20px-kirjamespäi «pe».
Latinan P-kirjam i kirilline П-kirjam libuiba grekan pi-kirjamespäi.
Znamoičendad tedokirjutusiš
Sur' Π-kirjam:
Pen' π-kirjam:
Homaičendad
Kategorii:Grekan kirjamed
Jaroslavl'
thumb|left|250px|Jaroslavlin rajoniden kart: {{legend|lime|Dzeržinskijan rajon}} {{legend|maroon|Leninan rajon}} {{legend|yellow|Kirovan rajon}} {{legend|red|Ruskedperekopan rajon}} {{legend|olive|Frunzen rajon}} {{legend|green|Volgantagaine rajon}} Jaroslavl' (Ярославль [jɪrɐˈslavlʲ]) om lidn da lidnümbrik Venäman lodehes. Se om Jaroslavlin agjan administrativine keskuz da kaikiš suremb lidn, mugažo Jaroslavlin rajonan keskuz (ei mülü rajonha).
Istorii
Jaroslav I Elonmelev pani nügüdläižen eländpunktan alust olden Rostovan ruhtinasen (987−1010), om nimitadud hänen nimen mödhe. Lugetas 1010. vot alusenpanendan vodeks, vl 2010 oigenzihe tuha vot Jaroslavlin alusenpanendaspäi. Eländpunkt mainitase ezmäižen kerdan vl 1071 Rostovan völhoiden vasthalibundan näl'gespäi tekstas.
Jaroslavlin kremlin čaptud seinäd sädiba koumesaumnikad, järed torguindlidn sijazihe lodeheze sišpäi. Enččen Spasan-Toižetamižen mez'jumalankodin pertid (11.-12. voz'sadaspäi) sijadasoiš lidnan istorižes keskuses.
Geografijan andmused
Lidn sijadase Volgan (Gor'kijan vezivaradimen) molembil randoil, 100 m keskmäižel korktusel valdmeren pindan päl. Istorine keskuz seižub Volgan ühthejoksmusel Kotorosl'-jogenke, se mülüb UNESCO:n Mail'man jäl'gushe. Matk Moskvahasai om 282 km suvipäivlaskmha. Om ümbärtud Jaroslavlin rajonal kaikiš polišpäi. Lähembaine lidn om Tutajev 25 km lodeheze orhal, Volgan ülezjogen vai avtol, järed lidn om Kostrom 60 km päivnouzmha-pohjoižpäivnouzmha avtotedme vai Volg-jogedme.