cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Vauged Pert'
thumb|right|250px|Vauktan Pertin kompleksan ühthine nägu pohjoižespäi vn 2007 sulakus. Keskuz: Radonoigendai Rezidencii (1792−1800) pohjoižocseinänke (1829); huralpäi: Päuvnouzmaine suug (1942), oiktalpäi: Päuvlaskmaine suug (1901) Ovaliženke radhonusenke (1909) sen suvipäivnouzmaižes saumas. Vauged Pert' (anglijan kelel: the White House) om Amerikan Ühtenzoittud Valdkundoiden Prezidentan oficialine rezidencii. Sen sijaduz om Vašingtonas (Kolumbijan ümbrikos), adres om Pensil'vanijanavenü, 1600.
Augotadihe sauvondad vodel 1792, lopihe 1800-nden voden 1. päiväl kül'mkud. AÜV:oiden kahtenz' prezident Džon Adams oli sen ezmäižen ižandan. Vauged Pert' oli kaikiden AÜV:oiden prezidentoiden rezidencii, päiči ezmäižes prezidentas Džordž Vašingtonas, kudamb oli valdas vodelpäi 1789 vodhesai 1797. 1812-nden voden elokul britanijalaižed sodaväged poltiba Vauktad Pertid, sütutandan jäl'ghe se om rekonstruiruidud da udištadud.
Vauged Pert' om palladianižen stilin sauvuz. Pertin arhitektor om Džeims Hoban. Kuz' žirud om siš: kaks' cokolišt, kaks' kundaližiden vasthaotandoiden täht da kaks' Prezidentan kanzan täht. Prezident tegeb valdkundan ohjandusen töd Ovaližes radkabinetas — allekirjutab käskusiden projektid da vasttase ičeze ühtradnikoidenke da adivoidenke. Sase lendimportaspäi Pertihesai Marine One-punolendimel.
Vauktan Pertin kuva om kaks'kümnedollarižel banknotal.
Irdkosketused
Kategorii:Valdkundan pämehiden rezidencijad Kategorii:Vašington
Afrikaans
Afrikaans (ičeze nimituz om mugoi-žo) om üks' germanižiš, indoevropižiš kelišpäi.
Se om Suviafrikan Tazovaldkundan üks' valdkundkelišpäi i Namibijan rahvahaline paginkel'. Pagižijoiden lugu om 6..10 millionad ristituid.
Afrikaansan kirjkel' om latinan kirjamišton pohjal. Lähembaine kel' om alaman kel' augotižlibundan mödhe, edel 20. voz'sadad lugetihe sen paginaks. Koume paginad: päivnouzmaine (kirjankelen aluz), kapan, Ruskedpakuižen jogen.
Reguliruindorganzacii om Laudkund afrikaans-keles (Die Taalkommissie). Se om Suviafrikan Tedoakademijan pala i sijadase Blumfontein-lidnas (SAT). Laudkund om olmas vspäi 1914, nimitihe sidä Spellingskommissie vhesai 1964.
Homaičendad
Kategorii:Germanižed keled Kategorii:Keled i dialektad kirjamišton mödhe Kategorii:Namibijan keled Kategorii:Suviafrikan Tazovaldkundan keled
Jaroslavlin agjan lidnad
Kaik om üks'toštkümne lidnad (город) i 12 lidnanvuittušt žilod (ven. посёлок городского типа) Jaroslavlin agjas.
Filadel'fii
thumb|left|250px|Filadel'fijan kart ezilidnoidenke, 2017. Filadel'fii (Philadelphia [ˌfɪləˈdɛlfiə], ühthine lühenduz Philly [ˈfɪli] «Fil(l)i»), om AÜV:oiden lidn Pensil'vanii-štatan suvipäivnouzmas. Se om štatan kaikiš suremb lidn eläjiden lugun mödhe da kudenz' surtte AÜV:oiš.
Jaroslavlin agjan lidnad
Enččed lidnad
Kaičenus erižikš eländpunktoikš enččed lidnad:
Filadel'fii
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1682 protestantizman kvakeroiden kundal. Sai lidnan oiktusid vl 1701. Vl 1776 AÜV:oiden deklaracii ripmatomudes Sures Britanijaspäi om vahvištadud neciš lidnas, vl 1787 — AÜV:oiden Konstitucii. Vll 1776−1783 i 1790−1800 lidn oli AÜV:oiden pordaigaližeks pälidnaks.
Jaroslavlin agjan lidnad
Enččed lidnad
Muretud lidnad:
Filadel'fii
Istorii
Filadel'fii šingotase nenil sarakoil: finansižed holitišed (sidä kesken Filadel'fijan birž i varmitusen kompanijad), üläopenduz (Filadel'fijan universitet), tervhudenkaičend i biotehnologii, telekommunikacijad («Comcast»-provaideran päfater), himine, kivivoinhimine i farmaceftine («GlaxoSmithKline») industrijad, sömtegimišt, turizm. Lidnaglomeracijan KSP oli 445 mlrd. US$ vl 2017, kahesanz' surtte AÜV:oiš.
Jaroslavlin agjan lidnad
Homaičendad
Kategorii:Lidnoiden nimikirjutesed Venälaižen Federacijan subjektoiden mödhe
Filadel'fii
Geografijan andmused
Klimat om subtropine neps vajehtujanke tal'venke (−15..+20 C°). Heinkun lämuz om +25,6 C°, vilukun — +0,6 C°, voden keskmäine lämuz om +13,2 C°, absolütine minimum — −24 C°. Paneb sadegid 1068 mm vodes, läz tazomäras vodes läbi.
Eläjad
Vn 2010 AÜV:oiden rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 1 526 006 ristitud. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 2 071 605 eläjad vl 1950. Vl 2017 läz 6,1 mln ristituid elihe ezilidnoidenke.
Religijan mödhe (2014): hristanuskojad — 68% (protestantad 41%, katolikad 26%, mormonad 1%), religijan ozutandata i religijatomad — 24%, toižed religijad — 8% (judaizm, buddizm, islam, induizm).
Irdkosketused
Kategorii:Amerikan Ühtenzoittud Valdkundoiden lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Pensil'vanijan lidnad
Kizilürt
Kizilürt (Кизилюрт [кизилъю́рт], Гъизилюрт, Къызыл-юрт, sana-sanhal'ne känduz — «rusked žilo») om Venäman lidn da lidnümbrik Dagestanan Tazovaldkundan keskuses. Se om Kizilürtan rajonan administrativižeks keskuseks mugažo, ei mülü rajonha.
Istorii
Vl 1831 Venäman imperijan sodaväged šturmuiba Čir'jurt-varmitest. Nügüdläižen eländpunktan aluz om pandud venämalaižil vl 1894 kuti Čir'jurt-raudtestancii «Beslan — Petrovsk»-jonol. 1930-zil vozil nimitihe žilod da raudtestancijad nügüdläižikš. Radnikžilo sai lidnan statusad vn 1963 uhokus.
Kizilürt šingotase sauvondmaterialiden edheotandoil (cement, savič, keramzit, šebin', metalližed konstrukcijad) i elektrotehnižen kaičendan tegimel, gidroenergetikal (Sulakan GES:oiden kaskad) i sömtegimišton edheotandoil (leibtegim, jähižen fabrik).
Geografijan andmused
Lidn sijadase Sulak-jogen randal, 45..115 m korktusil valdmeren pindan päl. Matkad Mahačkalhasai om 53 km suvipäivnouzmha. Lähembaine lidn om Hasavürt 25 km päivlaskmha orhal, raudtel vai avtol.
Kaks' lidnanvuittušt žilod da muite žilo mülüdas lidnümbrikho Kizilürtan ližaks.
Eläjad
Vn 2010 kaiken Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 32 988 ristitud, lidnümbrikon — 43 421 ristitud. Kaikiš suremb lidnan ristitišt om nügüd'. Vl 2018 kaik 37 171 ristitud elädas lidnas i 48 058 ristitud kaikes lidnümbrikos.
Sengilei
Sengilei (Сенгиле́й) — om Venäman lidn da lidnankund Ul'janovskan agjan suvipäivlaskmas. Se om Sengilein rajonan administrativine keskuz da üks'jäine lidn.
Istorii
Enzne tatarine Sengili-lidn oli muretud aigan joksten. Muretud lidn sijadase vides kilometras suvhe nügüdläižen Sengilein territorijaspäi. Nimitihe lidnad Sengilei-jogen mödhe, nece nimi om erzän augotižlibundal: säng «ližajogi» i lei «jogi».
Simbirskan käsknik Ivan Daškov-ruhtinaz pani nügüdläižen eländpunktan alust vl 1666 kuti Sengilein slabad (Сенгилеевская слобода) kaičemha venälaižid žiloid kalaidajiden heimoiden londoišpäi. Vl 1708 koume slabadad (Staničnai (päžilo), Butirskai i Vibornai) ühtištuihe Pokrovskoje-žiloks jumalanpertin nimen mödhe. Vozil 1780−1925 se oli i vspäi 1943 om Sengilei-lidnaks.
Vl 1954 sirtihe Sengilein palad udhe sijha edel Kuibiševan vezivaradimen täutmišt (1955−1957).
Sengilein da sen ezilidnoiden ižandusen päsarakod oma sauvondmaterialiden tegimed (katuzprofiläd, silikatsavič, cement), hüväladuližen kvarcletken rafiniruindtegim, mugažo pästtas mineraližid heretusid i mouckivid. Ende maploduiden konservtegim, meckombinat, jauhkombinat i maidtegim radoiba lidnas mugažo, meblin kombinat, tegihe kormadimid traktorile i hoikid torvid.
Geografijan andmused
Lidn sijadase Volgaveren ülüdel, 78 m ü.m.t. keskmäižel korktusel, Volgan oiktal randal (Kuibiševan vezivaradim). Pened Sengileik- da Tušenk-joged lanktas Volgha lidnan territorijal jogen randal. Matkad Ul'janovskhasai om 48 km lodeheze orhal, 72 km avtotedme. Lähembaine lidn om Novoul'janovsk 45 km lodeheze avtotedme vai vetme.
Lidnanvuitte Cemzavod-žilo (1102 rist. vl 2016) om lidnankundan toine eländpunkt, sijadase kudes kilometras lodeheze orhal lidnaspäi (12 km avtotedme). Lidnankundan administracii om saudud neciš žilos. Lidnankundan pind — 59,72 km².
Eläjad
Vl 1913 eläjiden lugu oli 9 100 ristitud. Lidnan kaikiš suremb ristitišt oli 10 817 eläjad vl 1979. Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe 6 958 ristitud elihe lidnas i 8 114 ristitud kaikes lidnankundas, rajonan koumandez. Vl 2017 kaik 6 568 ristitud elihe lidnas i 7 627 ristitud kaikes lidnankundas.
Rahvahad: venälaižed, totarlaižed, čuvašalaižed, mordvinalaižed.
Ortodoksižen hristanuskondan Pühän Jumalanmaman Katken jumalanpert' om letud lidnas vll 1993−2005 vn 1895 toižes sauvusespäi, pühäpert' jäl'gni nimituz pandud mantazole päjumalanpertišpäi, mitte oli Kuibiševan vezivaradimen sijas vhesai 1954.
Sengilein pedagogine i tehnologine tehnikumad oma specialižen keskopendusen aluzkundad lidnas.
Transport
Jogivaldmad oma saudud lidnas, no ühtenzoituz jogedme ei ole väges 1990-nziš vozišpäi, i jogistancii kävutase avtobusstancijaks. Üks'jäine avtobusmaršrut nomer 100 radab lidnas, reisavtobusad ajeltas rajonadme.
Kizilürt
Eläjad
Enamba mi kümne islaman pühäpertid oma avaitud lidnas da sen ümbrištos, niiden kesken Keskuzline mečet'.
Sengilei
Transport
Lähembaine raudtestancii sijadase rajonan lidnanvuiččes Krasnii Guläi-žilos 39 km päivlaskmha.
Kizilürt
Eläjad
Profopendusen aluzkundad ratas lähembaižiš lidnoiš. Lidn om tetab borcuindan toižendoiden mastaril.
Sengilei
Irdkosketused
Kategorii:Ul'janovskan agjan lidnad Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe *
Kizilürt
Eläjad
Vn 2021 sulakuspäi municipaližen ühtnikan pämez' om sen Administracijan pämez', edel sidä aigad Deputatoiden suiman ezimez' oli municipaližen ühtnikan pämehen. Deputatoiden suiman ezimez' om Nasrula Gasanbegov vn 2021 kezakuspäi, edeline om Magomed Ucumiev (kezaku 2007 — kezaku 2021). Lidnümbrikon Administracijan edeližed pämehed oma Malik Patahov (uhoku 2019 — sulaku 2021), Almaz Bekov (kül'mku 2013 — viluku 2019), Ustarhan Alükov (2008−2013), Magomed Ucumiev (semendku 1998 — kezaku 2007).
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Dagestanan Tazovaldkundan lidnad Kategorii:Dagestanan Tazovaldkundan lidnümbrikod *
Vašington
Vašington voib znamoita:
Vašington om mugažo familii; sen kaikiš tetabamb kandai oli Džordž Vašington.
Ezmärg
Ezmärg om ühtenz' (ezmäine) nedalin päiv rahvahidenkeskeižen ISO 8601-standartan mödhe, pühäpäivän i tožnargen keskes. Se voib olda nedalin kahtenden päivän toižiš kalendariš. Radnedalin zavodind.
Kaikutte ezmärg om angeloiden päiv ortodoksižes hristanuskondas.
Kategorii:Nedalin päiväd
Saldat (fil'm, 2015)
«Saldat» (Воин) om voden 2015 venämalaine dramfil'm. Om vn 2011 AÜV:oiden Saldat-fil'man oficialine remeik.
Homaičendad
Kategorii:Venäman fil'mad Kategorii:Dramfil'mad Kategorii:Torafil'mad Kategorii:Fil'mad kirjamišton mödhe Kategorii:Vn 2015 fil'mad Kategorii:Fil'mad venän kelel
Klagenfurt
thumb|left|250px|Lidnan kart (2021) Klagenfurt (mugazo saksan kelel, bavarijan pagin Klognfuat, Celovec), vspäi 2008 täuz' oficialine nimituz om Klagenfurt-am-Vörterze (Klagenfurt am Wörthersee [ˌklaːɡn̩fʊʁt ʔam ˈvœʁtɐzeː]), om lidn Avstrijan suves. Se om valdkundan kudenz' lidn eläjiden lugun mödhe, Karintii-federacijanman pälidn.
Istorii
Eländpunkt mainitase ezmäižen kerdan vll 1193−1199 kuti Forum-Klagenvurt. Vll 1246−1252 Klagenfurt sai lidnan oiktusid i kändihe Karintijan gercogkundan surembiš lidnoišpäi, möhemba sen pälidnaks. Toižen mail'man sodan aigan bombardiruihe lidnad 41 kerdad, sen aigan 612 ristitud pölištuiba, muretihe täuzin vai paloin pol'tošt tuhad sauvusid. Vl 1961 ezmäine zon jaugnikoiden täht om sätud lidnas.
Klagenfurtan ižandusen päsarakod oma kebn tegimišt, elektrotehnine sarak, turizm. Severz'-se pästandkodid baziruišoiš täs.
Geografijan andmused
Lidn sijadase federacijanman suvipäivnouzmas, Vörterze-järven päivnouzmaižen čogan randal i Glan-jogen randoil (Drav-jogen alangišt), 446 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Ven-pälidnhasai om 235 km pohjoižpäivnouzmha orhal vai 305 km A2-kiruhavtotedme. Slovenijan Lüblän-pälidn om 88 kilometras päivlaskmha.
Klimat om ven kontinentaline. Voden keskmäine lämuz om +8,9 C°, kezakun-elokun +18..+20 C°, tal'vkun-uhokun 0..−3 C°. Ekstremumad oma −25,6 C° i +36,6 C°. Paneb sadegid 893 mm vodes, enamba kezakus-uhokus (105..126 mm kus), vähemba vilukus-uhokus (26..29 mm kus).
Minusinsk
Minusinsk (Минуси́нск) om Venäman lidn da lidnümbrik Krasnojarskan randan suvipäivlaskmas. Se om Minusinskan rajonan administrativižeks keskuseks mugažo, ei mülü rajonha.
Klagenfurt
Geografijan andmused
Klagenfurt jagase 16 nimitadud rajonaks.
Minusinsk
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1739 kuti Minjusinskoje-žilo (село Миньюсинское), nimitihe Minus-jogen mödhe (Минуса). Žilo sai ümbrikon keskusen i lidnan statusad vl 1822 udes Jenisein gubernijas.
Klagenfurt
Eläjad
Vl 1910 lidnan eläjiden lugu oli 45 161 ristitud, vl 2011 — 94 483 ristitud, vl 2021 — 101 765 rititud. Kaikiš suremb lidnan ristitišt om nügüd'.
Klagenfurtan universitet (Universität Klagenfurt) radab lidnas vspäi 1993. Siš om nell' fakul'tetad i 12 tuh. üläopenikoid 2021/2022-openduzvodel. Mugažo privatine Muzikan universitet Gustav Maleran nimed om avaitud vspäi 2019 (Gustav Mahler Privatuniversität für Musik), privatižen Karintijan sättutoitud tedoiden universitetan (Fachhochschule Kärnten) üks' kampus nellaspäi sijadase Klagenfurtas.
Minusinsk
Geografijan andmused
Lidn sijadase Minusinskan katl'usen keskuses, mecstepin zonas, Jenisein oiktan laivhijaman muugotil randoil, 250 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Krasnojarskhasai om 267 km pohjoižhe orhal vai 434 km «Jenisei»-avtotedme (R-257). Lähembaine lidn om Abakan 10 km päivlaskmha orhal vai 15 km avtotedme.
Lidnanvuitte Vihand Kangaz-žilo (Зелёный Бор, 2 925 rist. vl 2017) mülüb lidnümbrikho Minusinskan ližaks, Minusinsk-raudtestancii sijadase neciš žilos, 12 km suvipäivlaskmha. Lidnümbrikon pind — 60,5 km².
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 71 170 ristitud, lidnümbrikon — 73 948 ristitud. Kaikiš suremb ristitišt oli 74 400 eläjad vl 1992. Vl 2017 kaik 68 410 ristitud elihe lidnas i 71 335 ristitud kaikes lidnümbrikos.
Klagenfurt
Irdkosketused
Kategorii:Avstrijan lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe *
Minusinsk
Eläjad
Ortodoksižen hristanuskondan kahesa pühäpertid oma avaitud lidnas: Spasan Toižetamižen päjumalanpert' (om saudud kaiken 19. voz'sadan aigan), nell' jumalanpertid, koume časounäd. Islaman istorine pühäpert' radab.
V
<div style="float:right; margin: 0 0 0.2em 0.2em; padding: 0.2em 0.6em; font-size: 350%; line-height: 1.1em; background-color: #ddddff; border: 1px solid #aaaaff;"> Vv V (v) om latinan kirjamišton kirjam.
Minusinsk
Eläjad
Minusinskan medicinine tehnikum, maižandusen kolledž , pedagogine kolledž , kul'turan da čomamahton kolledž , mugažo Krasnojarskan i Moskvan üläopendusen aluzkundoiden koume filialad oma lidnan professionaližen opendusen aluzkundoikš.
V
Om 25. kirjam vepsän kirjamištos.
Minusinsk
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Krasnojarskan randan lidnad Kategorii:Krasnojarskan randan lidnümbrikod *
V
Irdkosketused
Kategorii:Latinan kirjamed
.bb
.bb om Barbadosan Internet-domen. Se om avaitud 1991-nden voden 3. päiväl sügüz'kud.
Jogavozne maksmine miččen taht saitan tehnižes pid'oitelendas om BBD$120.
Kahtenden tazopindan reglamentiruidud domenad:
Irdkosketused
B Kategorii:Barbados
Viitasaari
Viitasaari (mugažo suomen i ročin kelil) om Suomenman lidn da municipalitet valdkundan keskuzpalan suves. Mülüb Kesksuomenma-agjaha, sen kaikiš penemb lidnankund kudespäi eläjiden lugun mödhe.
Istorii
Municipalitetan aluz om pandud vl 1635. Kund sai lidnan statusad vl 1996.
Viitasaari šingotase il'man kondicioniruindan mašiništon tehmižel («PKA-Invest Oy»), südäičomitandan tavaroiden pästandal («Pisla Oy») i logistikan kompanijal («Kuljetus Villman Oy»).
81-540/541
thumb|right|300px|81-540-modelin vagon (oiktalpäi) i sen modifikacijad: [[81-540.8 (keskuses) i 81-540.7 (huralpäi)]] Modeliden 81-540/541 Venäman metrovagon om tehtud «Vagonmaš»-zavodal Piteriš vl 1997 vagonoiden 81-717/714 pohjal. Om sätud äi modifikacijoid.
Pävagonoiden nimituz om 81-540, i keskvagonoiden — 81-541. Kaik om pästtud 15 mugošt pävagonad i 25 keskvagonad.
Viitasaari
Eläjad
Vl 1980 lidnan territorijan eläjiden lugu oli 8 910 ristitud (kaikiš suremb ristitišt vspäi 1980), vl 2010 — 7 174 ristitud. Ristituiden koume videndest elädas lidnankundan keskuses.
81-540/541
Harakteristikad
Kategorii:Metrovagonad Kategorii:Piterin metropoliten
Viitasaari
Eläjad
Jouko Räsänen radoi edeližen lidnanpämehen vll 2003–2013.
Irdkosketused
Kategorii:Suomenman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Kesksuomenma
Suvorov (lidn)
Suvorov (Суво́ров) om Venäman lidn da lidnankund Tulan agjan päivlaskmas. Se om Suvorovan rajonan administrativine keskuz i kaikiš suremb lidn.
Istorii
Suvorovo-külä oli pandud Aleksandr Suvorov-sodavejan (1730−1800) armijan demobilizuidud saldatoil. Nügüdläižen eländpunktan aluz om pandud vl 1949 kuti Čerepetin GRES:an sauvojiden Suvorovskii-žilo. Kätihe radnikžiloks vl 1951. Anttihe radnikžilole lidnan statusad Suvorov-nimenke vn 1954 12. päiväl elokud. Lidn om rajonan keskuseks vn 1958 keväz'kuspäi.
Elektrostancii radab sijaližel bural hilel i Kuzbassan kivihilel, sen seičeme blokad oma pästtud radho vll 1953−1966. GRES:an 8. i 9. energoblokad oma töhöpästtud vll 2014−2015.
Suvorov šingotase elektrusen i lämuden tehmižel (Čerepetin GRES ), raudbetontegesiden da konstrukcijoiden pästandal, sömtegimištol (konditerine fabrik).
Geografijan andmused
Lidn sijadase rajonan päivnouzmaiženno röunanno, Čerepet'-jogen (Черепеть 49 km pitte, Okan oiged ližajogi) vezivaradimen (9 km², om saudud GRES:anke) hural randal, 190 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Kalugan agjhasai om 12 km lodeheze orhal vai avtotel. Matkad Tulhasai om 73 km päivnouzmha orhal, 91 km avtotel vai 85 km raudtel. Lähembaine lidn om Čekalin 17 km päivlaskmha orhal vai 20 km avtotedme. «Tul — Smolensk»-raudtekeskust läbitab lidnad, Zbrodovo-raudtestancii (pohjoižpäivnouzmas) i 88nz' kilometr-platform (lodehes) ratas lidnas.
Suvorov om lidnankundan üks'jäine eländpunkt. Lidnankundan pind — 25,64 km².
Eläjad
Vl 1959 lidnan ristitišt oli 14 143 eläjad. Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 18 973 ristitud, rajonan pol'. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 20..21 tuhad eläjid vll 1989−2007 (21 900 rist. vl 1992). Ortodoksižen hristanuskondan nell' jumalanpertid oma olmas lidnas.
Rahvahad (2010): venälaižed — 97,7%, toižed rahvahad — 2,3%.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Tulan agjan lidnad *
Ižoran Vikipedii
Ižoran Vikipedii (iž.: Ižoran Wikipedia) linneb joudjaks enciklopedijaks ižoran kelel, Vikipedijan ižorankel'žeks jaguseks.
Irdkosketused
Kategorii:Vikipedijad Kategorii:Ižoran kel'
Šel'd
thumb|right|Šel'd Antverpenas Šel'd (Escaut (Esko), Schelde [ˈsxɛldə]) om jogi Francijas, Bel'gijas da Alamaiš. Se om 360 km pitte, sidä kesken laivjogi 340 km, basseinan pind 21,8 tuh. km².
Šel'djogi sündub Francijan Pikardijha, Ardennad-mägiden pautkil, 97 m ü.m.t. korktusel, i lankteb Pohjoižmerhe Alamaiden territorijal. Kaikiš znamasižembad ližajoged oma Lis da Rüpel.
Jogi om ühtenzoittud kanaloil Maasanke, Senanjogenke i Sommanke. Nened lidnad seištas Šel'dan randal: Gent, Antverpen i Flissingen.
Irdkosketused
Kategorii:Joged kirjamišton mödhe Kategorii:Francijan joged Kategorii:Bel'gijan joged Kategorii:Alamaiden joged
Mors
Jom mainitase Venämas 16. voz'sadaspäi (babarmmors «Domostroiš»). Nimituz libub garblon saksan Moosbeere-nimespäi ezimeletaden. Voib kaita astjoid morsanke pertin vilus karzn'as kuiš läbi.
Tehmine
Tehtas mecmarjoišpäi (tobjimalaz bolaspäi — bolvezi, da/vai garblospäi), mugažo babarmaspäi, oblepihaspäi i višnän ploduišpäi vai fruktoišpäi (harvašti lujas, kc. fruktmors), saharsiropan da jondveden ližadusenke. Ottas marjoid veresikš (parahim variant), niiden südäivet, südäiveden koncentratad.
Erasiden receptoiden mödhe, keittas morsad i sid' vilugoittas. Erasti ližatas met i limonsüdäivet edel kehuškoičendad.
Ende tegihe bolvet muga: valatihe veresid marjoid kehujal vedel purtkespäi i sid' jättihe päiveseks muite. Sanu jom om ruskedvauvhan mujun i muigedmagedan magun. Nügüd'aigaižil tegimil tehtas morsad südäivezišpäi kupažiruindal saharsiropanke i jondvedenke, erasti ottas kävutamižhe plodmarjekstraktoid südäiveden sijas ližadusidenke.
Homaičendad
Kategorii:Jomad Kategorii:Estilaine keitand Kategorii:Venälaine keitand
Vauged kuz'
Vauged kuz'  vai Hahksinine kuz'  (Picea glauca) om Kuz'-heimon puiden erik.
Leviganduz
Pohjoižamerikan meczonan levitadud erik. Kazvab Kanadadme, AÜV:oiden pohjoižen i pohjoižpäivnouzman štatoiš, Aläskas.
Londuses kazvab hüvin meriklimatas i kontinentaližes klimatas, seižui kovad tal'ved, kuivaigad i tulleid vaste. Ei tarbhaiče sättujid mahusid, voib kazda vägetomil mahusil i letemail. Pölün- i gazanvastaine enamba mi järgeline kuz'. Londuseline pu andab tomud joga kevädel nedalin hätkte kahesavoččes igäspäi, no om sortuid tomuta.
Kazvatadas mail'madme dekorativižeks kazmuseks üksin i sarikoin, enamba mi kümne sortud. Om penid honuzformid (bonsai), ned oma perspektivižed kivimägeihuziden täht.
Ümbrikirjutand
Igähižvihand kavag'pu, täuz'kaznu 15..20 m kortte, 40 metrhasai harvoin. Tüven sanktuz oleleb ühthe metrhasai. Kor' om hoik kärpiškoikaz. Neglanvuiččiden lehtesiden piduz om 12..20 mm, neglan profil' om romban forman. Kavagen muju om sinižvihand ülähäs i sinižvauged alahakspäi.
Noren pun kron om kaid konine, kändase cilindrižeks vanhil puil. Käbud kazdas 3..7 sm pitte i 2,5 santimetrhasai sankte, vihandad vai rusttan polhe, küps käbu om koričman mujun.
Homaičendad
Kategorii:Kuzed Kategorii:Kazmused kirjamišton mödhe
Afgani
Afgani (puštu: افغانۍ, dari: افغانی) om Afganistanan valdkundvalüt vn 1926 heinkuspäi (kabulan rupijan ühtes). Valdkundan üks'jäine valüt vspäi 1978. Nügüdläižed banknotad oma olmas vn 2002 redukun rahareforman jäl'ghe rahvahanikoiden sodan lopuks. Ned vajehtiba vanhan afganin koume toižendad 1:1000 rindatusenke, polttihe vanhid rahoid kerdalaz.
1 afgani = 100 pulad (پول). Valütkod om AFN. Simvolad: ؋, Af, äilugu Afs. Regulätor om Afganistanan Keskuzbank (Da Afganistan bank).
Rahaühtnikan nügüd'aigaižed nominalad: rahuded oma 1, 2 i 5 afganid, banknotad — 10, 20, 50, 100, 500 i 1000 afganid.
Kargat (lidn)
Kargat (Карга́т) om Venäman lidn da lidnankund Novosibirskan agjan keskuzpalas. Se om Kargatan rajonan administrativine keskuz.
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud sodavägiden sijaduseks 18. voz'sadan keskuses, nimitihe jogen mödhe. Vl 1957 kätihe radnikžiloks. Se sai lidnan statusad vn 1965 sügüz'kul uden rajonan keskusen statusanke ühtes.
Kargat om maižanduzrajonan keskuseks, šingotase tegimištoližkombinatal i sömtegimištol (lihakombinat, paštatesen sijad).
Geografijan andmused
Lidn sijadase Kargat-jogen (387 km) randoil sen keskjoksmuses (vedhudetoman Čani-järven bassein), 130 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Novosibirskhasai om 169 km päivnouzmha orhal, 182 km avtol vai raudtedme. Lähembaine lidn om Čulim 42 km päivnouzmha orhal, 50 km «Irtiš»-avtotedme (R-254) vai Transsib-raudtel.
Kaks' pen't žilod (kaik 13 rist. vl 2017) mülüdas lidnankundha Karasukan ližaks: Kapralovo-blokpost i Kazarm 3144 km. Lidnankundan pind — 281,57 km².
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 10 042 ristitud, lidnankundan — 10 059 ristitud, rajonan koume videndest. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 12..13 tuh. eläjid vll 1959−2001 (13 100 rist. vl 1996).
Kolivanin agrarižen kolledžan filial om professionaližen opendusen aluzkundaks.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Novosibirskan agjan lidnad *
Vauged raid
Vauged raid (Salix alba) om lehtezpu vai penzaz, Raid-heimon tipine erik. Mülütadas Raidaižed-sugukundha.
Leviganduz
Areal om Evrop päiči Edahaižes Pohjoižes, Päivlaskmaine Sibir', Kazahstanan pohjoine. Pu om naturalizuidud Pohjoižamerikas.
Vauktan raidan penzhad da pud kazdas vugonkoil, jogiden, kaivoiden, uitoiden i toižiden vezištoiden randoil, padoseinil, pudotesil, pautkil, teveril i eländpunktoiš. Kazmusen žomad vedadas pidust' jogiden randoid erasti äi kilometrid. Kazvab mägiden pautkil 2000 m ü.m.t. korktushesai.
Ümbrikirjutand
Pu voib kätas penzhaks čapatesen jäl'ghe. Kazmuz om 20..30 metrhasai kortte. Tüvi om üks'jäine vai severz'-se tüvid 3 metrhasai diametras ühtes. Kul'turine vauged raid eläb sada vot, mectub ištutandan tahoiš. Eläb lidnoiden arvoimižiš hüvin. Kazmuz om päivännavedii, pakaiženvastaine. Navedib luhtoiden nepsoid letkesižid mahusid, no eile lujid mahusen tarbhaičendoid.
Änikoičeb lambhaižil 3..5 sm pitte, aigaline medenkandai kazmuz. Äikerdoičese semnil londuses. Semned oleldas küpsad semendkus-kezakus, no niiden idämižmahtuz kadob teravas, i äikerdoitas kul'turkazmusid vegetativižikš kebnas — čokvezoil, langenuzid jurdunuzil barboil. Täuz'kaznuden kazmusen jurišt andab vezoid harvoin.
Homaičendad
Kategorii:Raidaižed Kategorii:Kazmused kirjamišton mödhe Kategorii:Pud Kategorii:Penzhad Kategorii:Dekorativižed kazmused Kategorii:Mezikazmused
Näzepetrovsk
Näzepetrovsk (Нязепетро́вск, Нязепетровск, Наҙы-Петровск) om Venäman lidn da lidnankund Čeläbinskan agjan lodehes. Se om Näzepetrovskan rajonan administrativine keskuz.
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1744−1749 kuti žilo sauvomha da holitamha Näze-Petrovskii-raudantegint sijaližel torhudel. Nimitihe Näz'-jogen i tegimen Pötr Osokin-alusenpanijan mödhe. Tegim oli muretud Venäman rahvahanikoiden sodan aigan, udessaudihe vodele 1929. Radnikžilo sai lidnan statusad vn 1944 27. päiväl kezakud.
Näzepetrovsk šingotase valamižmehanižel tegimel (čuhunduzlibutimiden TDK- i SMK-torguindmarkad), mecan ümbriradmižen edheotandoil, Jekaterinburgan vedenamundusen pompstancijoil.
Geografijan andmused
Lidn sijadase rajonan keskuzpalan pohjoižes, Näz'-jogen (Наҙы 59 km pitte, Kaman hurapol'ne bassein) lanktendan sijas Ufanjogehe, 330 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Näzepetrovskan vezivaradim (24 km²) Ufanjogel levineb päivnouzmas lidnaspäi. Matkad Čeläbinskhasai om 151 km suvipäivnouzmha orhal, 219 km avtotedme vai 250 km raudtedme. Lähembaine lidn om Üläufalei 39 km päivnouzmha orhal vai 45 km avtotel.
«Üläufalei — Mihailovsk»-avtotekeskust läbitab lidnan pohjošt. «Alasergid — Zlatoust»-raudtekeskust om lidnan suviröunaks. Näzepetrovskai-raudtestancii (Нязепетровская) om olmas vspäi 1915, se radab vaiše jüguiden täht vn 2012 sügüz'kuspäi.
Koume žilod mülüdas lidnankundha Näzepetrovskan ližaks, niiden ühthine ristitišt oli 33 eläjad vl 2010. Lidnankundan pind — 1122,43 km².
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 12 451 ristitud, lidnankundan — 12 484 ristitud, rajonan viž seičemendest. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli läz 22 tuhad eläjid vll 1959−1967 (22 497 rist. vl 1959). Kaik 11 752 ristitud elihe lidnas i 11 785 ristitud kaikes lidnankundas vl 2017.
Rahvahad (2010): venälaižed — 85,2%, totarlaižed — 7,1%, baškiralaižed — 6,2%, toižed rahvahad — 1,5%.
Ortodoksižen hristanuskondan phh. Pedroin da Pauloin jumalanpert' om kaičenus lidnas, pühäpert' om saudud vll 1853−1866.
Kaslin tegimištoliž-gumanitarižen tehnikuman Näzepetrovskan filial om professionaližen opendusen aluzkundaks.
Edeline lidnankundan pämez' om Aleksandr Korostelev (2008 — reduku 2020).
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Čeläbinskan agjan lidnad *
Graffiti
thumb|left|250px|Ispanine graffito, [[1605-nz' voz']] thumb|right|250px|Graffiti [[Vologdas]] thumb|right|250px|[[Teg (graffiti)|Tegad (specifižed allekirjutesed) Piteriš.]] Graffiti (üks'lugu graffito i istorižes kontekstas) oma (pirdand)kuvad vai kirjutesed, kudambad oma künstüd, pirdud vai kirjutadud (mustoiden vai mujun abul) seinil. Termin voib sättutoita kaikuččehe aigaha.
Kaidas hamas, graffiti-sanal el'getas nügüd'aigašt čomamahton toižendad — seiniden mujutand irdoil aerozoližen mujun abul, vai muite sprejart. Nece graffitin alatip om populärine kaiked mail'madme, hot' jäl'gmäižen aigan se tuleb lanktushe.
Homaičendad
Kategorii:Pirdand Kategorii:Kirjutesed Kategorii:Sättutoitud čomamaht Kategorii:Epigrafik Kategorii:Monumentaline čomamaht Kategorii:Vandalizm Kategorii:Kirjkel'
Hudžand
Hudžand (Хуҷанд, Худжанд) om lidn Tadžikistanan lodehes. Se om valdkundan kahtenz' lidn eläjiden lugun mödhe, Sogdan agjan administrativine keskuz.
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud 7.-6. voz'sadal EME, mainitaškanzihe siš-žo aigaspäi, nimitihe nügüdläižikš. Sijazihe Šuuktel. Lidnuz om kaičenus. Vll 1936−1991 lidnan oficialine nimituz oli Leninabad (Ленинабад).
Hudžand šingotihe šuukan kombinatal nevondkundaližen aigan.
Geografijan andmused
Lidn sijadase agjan pohjoižpalas, Sirdarj-jogen randoil, 300 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Dušanbe-pälidnhasai om 200 km suvipäivlaskmha orhal vai 300 km avtotedme.
Klimat om kuiv. Kezal om räk, tal'v om viluhk. Voden keskmäine lämuz om +15 C°, kezakus-elokus +27..+29 C°, tal'vkus-uhokus +1..+3 C°. Paneb sadegid 167 mm vodes, enamba keväz'kus-semendkus (20..27 mm kus), vähemba heinkus-sügüz'kus (8 mm pordos).
Eläjad
Hudžandan valdkundaline universitet (Донишгоҳи давлатии Хуҷанд, läz 17 tuh. üläopenikoid, vll 1932−1991 pedagogine institut) i Tadžikan tehnižen universitetan Hudžandan politehnine institut oma avaitud lidnas.
Irdkosketused
Kategorii:Tadžikistanan lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe *
Ičan
Ičan (宜昌市, pin'jin': Yíchāng) om Kitain lidn Hubei-agjas. Se om agjan kahtenz' lidn eläjiden lugun mödhe (Uhan'-pälidnan jäl'ghe).
Istorii
Eländpunkt om erigoittud lidnan statusanke Ičan-makundaspäi Kitain Rahvahaližen Tazovaldkundan sädandan jäl'ghe vl 1949. Ičanan lidnümbrik om sätud vl 1992.
Ičan šingotase laivansauvomižel. Sepoiden, himižiden heretusiden i aerokosmižen industrijan tegimed ratas lidnümbrikos.
Eläjad
Kitain Koumen uran universitet om sätud vl 2000 kahten üläopendusen aluzkundan ühtištusel.
Transport
Ičan San'sä-lendimport (Koume urad, YIH/ZHYC, 3 mln passažiroid vl 2018) om saudud lidnan suves vll 1994−1996.
Irdkosketused
Kategorii:Kitain lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Hubei
Doneckan Rahvahaline Tazovaldkund
Doneckan Tazovaldkundan pämez' om Aleksandr Zaharčenko. Rahvahan nevondkundan ezimez' om Denis Pušilin.
* Kategorii:Uz'venäma
Angolan valdkundznam
right|250px Angolan valdkundznam (Brasão de armas de Angola) om Angolan Tazovaldkundan üks' oficialižiš simvolišpäi. Se om vahvištadud vn 1990 2. päiväl kül'mkud vn 1975 versijan alusel.
Ümbrikirjutand
Voib löuta valdkundznaman kaluid (mačete i piikezran pala) Angolan flagal. Mačete om ristikoittud kokšunke znaman keskuses, molembiden mujud oma kut elos. Kuldaine vižagjaine tähtaz kuvadase niiden päl nouzijan rusttan päiväižen sädegiš sinivauvhal tagamal diskan nägul. Disk om röunatud kirbil kukruzas, kofes i puvillaspäi ühtendes poles, piikezran palal kahtendes poles. Hobed kirj om pandud avoinudel znaman alahan, sigä-žo kuldaine lent om valdkundan nimitusenke portugalijan kelel (República de Angola).
Edel vn 1990 tal'vkud valdkundan täuz' nimituz i kirjutez oliba toižin.
Edeližed valdkundznamad
Kategorii:Valdkundznamad V
Vepsän küläd
Toižed
Kategorii:Nimikirjutesed
Algebr
thumb|right|250px|Notacii algebraližes kuvandas: 1 – märpordhan ozutai 2 – koefficient 3 – palač 4 – operator 5 – kaikenaigaine x y c – vajehtujad/kaikenaigaižed Algebr (libui اَلْجَبْرُ‎ al'-džabr-sanaspäi «toštmižühtištuz» vai «toštmižtäutmine», tariči al'-Horezmi tedotön pälkirjuteses) om matematikan jaguz. Voib harakterizuida sidä kut arifmetikan ühthine el'genduz i leviganduz. Neciš jaguses znamoitas luguid i toižid matematižid objektoid kirjamil da toižil znamoil, se laskeb kirjutada da tedoitada niiden ičendoid ühthižes nägus. Avaros el'genduses algebr om tedo operacijoiden tedoiduses miččen taht augotižlibundan äjüziden elementoiden päl, ühtheveb luguiden ližadamižen i äikerdoičendan järgeližid operacijoid.
Tedon augud kadodas amuižen mirun aigoiš. Vl 1650 EME egiptan kirjutelijad mahtoiba pätta ezmäižen märpordhan tazostusid ühthižes nägus i koveritomid kahtenden märpordhan tazostusid. Vavilonan matematikantedomehed mahtoiba pätta nelliktazostusid pozitivižiš luguiš.
Klassifikacii
Algebr kut matematikan jaguz mülütab nenid kategorijoid:
Ottav
thumb|left|250px|Ottavan valičemižümbrikod vl 2006 Ottav (Ottawa [ˈɒtəwə] vai [ˈɒtəwɑː] i Ottawa [ɔtawa]) om Kanadan pälidn da nellänz' surtte lidn (vl 2016, Toronton, Monrealin da Kalgarin jäl'ghe). Mülüb Ontario-agjaha oficialižikš, mugažo Rahvahaližhe pälidnan agjaha (angl. National Capital Region) oficialitomašti.
Istorii
Vozil 1827−1832 «Monreal' — Ontarionjärv»-kanal om saudud, i nügüdläižen eländpunktan aluz om pandud kuti saldatoiden da necen Rido-kanalan sauvojiden Baitaun-žilo (Bytown). Vl 1850 žilo sai lidnan statusad. Vl 1855 udesnimitihe lidnad nügüdläižikš.
Vl 1857 britanine Viktorii-kunigaznaine valiti Ottavad Kanad-dominionan pälidnaks. Vozil 1860−1866 saudihe Kanadan parlamentan pert' lidnas. Ottav kändihe federativižen Kanadan oficialižeks pälidnaks vn 1867 Konstitucižen aktan mödhe.
Vl 1900 da 1916 lujad lämoipalod paniba mantazole severz'-se tuhad pertid. Vl 1916 parlamentan pert' paloi lophu, i vodele 1922 saudihe sen ut pertid.
Geografijan andmused
Lidn sijadase Ontario-agjan päivnouzmaiženno röunanno Ottavanjogen oiktal randal. Gatino-lidn om olmas Ottavad vaste jogen hural randal (Kvebek-agjas). Vl 2001 lidnan territorii ližazihe severt-se kerdoid.
Klimat om ven kontinentaline neps lämänke kezanke. Voden keskmäine lämuz om +6,6 C°, kezakun-elokun +19..+21 C°, tal'vkun-uhokun — −6..−10 C°. Ekstremumad oma −38 C° i +37 C°. Paneb sadegid 920 mm vodes, vähemba uhokus-keväz'kus (50..57 mm kus), toižil kuil 63..92 mm. Paneb 175 sm lunt ühtes tal'ves.
Tobmuz
Ottav jagase 23 valičemižümbrikoks (ward). Lidnan tobmuz om keskustoittud täuzin vspäi 2001.
Eläjad
Vl 1901 101 tuh. ristitud elihe lidnan nügüdläižiš röunoiš. Vn 2011 Kanadan rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 883 391 ristitud, ezilidnoidenke 1,2 mln. ristitud. Vl 2016 lidnan ristitišt oli 964 743 eläjad, vl 2019 ületi millionad. Ottav formiruib nellänt surtte aglomeracijad valdkundas (1,5 mln ristituid vl 2021, vl 2016 oli 1,35 mln ristituid).
Eläjad erinedas mamankelen mödhe (vn 2006 andmused): anglijan kel' oli mamankeleks 62,4 % täht, francijan kel' — 14,2 %, toižed keled — 20,4 % (araban kel' — 3,2 %, kitajan kel' — 3,0 %). Kaks'kel'žuz om levitadud pälidnas kaikiš enamba Kanadan sijiden keskes, molembil anglijan da francijan kelil pagištas 37,2% ristitud.
Transport
Avtobusad, kiruhavtobusad (Transitway), dizel'lidnelektrojonused (O-Train, viž stancijad), velosipedad, taksid da jogitaksid oma kundaližeks transportaks lidnan südäimes. Päraudtestancii radab lidnas.
Rahvahidenkeskeine civiline Ottav-lendimport Makdonal'dan da Kart'jen nimed (YOW / CYOW, 5,1 mln passažiroid vl 2019) sijadase 10 km suvhe lidnan keskusespäi. Sišpäi tehtas reisid AÜV:oiden lidnoihe, Meksikha, Frankfurtha i Londonha, mugažo Kanadadme, jügureisid AÜV:oihe i Kanadadme. Om penid kommertižid lendimportoid lidnan ümbrištos. thumb|center|1000px| Lidnan keskuzpalan nägu
Irdkosketused
Kategorii:Kanadan lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe * Kategorii:Pälidnad Kategorii:Ontario
Finiks
Lidn om sodaelektrotehnižen tegimišton, sodaaviacijan da atomtegimišton keskuz.
Istorii
Vl 1867 Džek Svilling-armijanveteran pani ičeze maižanduzferman amuižen indejalaižiden eländpunktan sijas. Finiks-žilo sai lidnan statusad vl 1881 uhokun 25. päiväl.
Vl 1911 semendkun 18. päiväl ezmäine padosein oli pästtud radmaha vezivaradimenke šingotamha maižandusen.
Geografijan andmused
Finiks sijadase štatan keskuses, vedase pohjoižespäi suvhe.
Lidn seižub tazangištol 340 metrad korktusel, sijadase Solt-jogen molembil randoil, no se om ojandeh tobjan palan päiči veden heitandan aigas vezivaradimespäi.
Klimat om subtropine letetazangišton, kuiv da räk. Tal'vkun da vilukun kesklämuz om +13°C, heinkun da elokun — +34°C. Paneb sadegid 204 mm vodes, kaikiš kuiv pord om sulaku-kezaku (10 mm kaikes pordos), toižil kuil 16-24 mm kus. Poud oleleb 330 päiväd vodes.
Finiks jagase 15 lidnkundha (angl. urban village), mugažo severzihe lidnanlaptoihe (angl. neighborhood).
Ižanduz
Suren Finiksan kogosüdäiprodukt om enamba 200 bln US$ (vl 2012).
US Airways (American Airways-kompanijan pala) päfater, American Express-rahanoigenduzkompanijan päkeskuz, Intel-kompanijan 7 tegint sijadase lidnas.
Transport
Avtobusad da kiruhtramvaid oma kundaližeks transportaks lidnan südäimes. Vspäi 1996 raudteühtenzoitust eile, lähembaine raudtestancii om 48 km suvhe. Avtoiden da velosipediden kortomha andmižen sistem om šingotadud.
Rahvahidenkeskeine soda- da civiline «Finiks Skai Harbor»-lendimport (PHX) sijadase 5 kilometras suvipäivnouzmha lidnan azjaližes keskusespäi. Sišpäi tehtas reisid Meksikha, Kanadha da Sur'he Britanijha, mugažo AÜV:oiden südäimes.
Irdkosketused
Kategorii:Arizonan lidnad Kategorii:Amerikan Ühtenzoittud Valdkundoiden lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe *
Koupavogür
thumb|left|250px|Kundan sijaduz Islandijan suvipäivlaskman kartal (2022) Koupavogür (Kópavogur ​[ˈkʰouːpaˌvɔːɣʏr̥] «tüleninpoigaižen laht») om lidn Islandijan suvipäivlaskmas. Se om valdkundan kahtenz' lidn da kund eläjiden lugun mödhe, Reikjavikan suvine ezilidn, mülüb Pälidnan agjaha.
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vn 1948 1. päiväl vilukud, maižanduzfermoiden i kezaküläpertiden sijas, elänzoitmaha sirdanuzid pälidnha külälaižid Toižen mail'man sodan aigan. Žilo sai lidnan statusad vl 1955.
Koupavogür šingotase lähižiden kundoiden «magaduzrajonaks», sömtegimištol, torguindal i avtoiden möndal, meblin pästandal i toižel kommertižel aktivižusel. Valdkundan kaikiš suremb Smáralind-torguindkeskuz i kaikiš korktemb Smáratorg 3-pert' (78 metrad, 20 žirud) oma täs. Äi eläjid lähižiš-ki kundoišpäi ajeltas radmaha lidnas.
Geografijan andmused
Lidn sijadase kahesa metrad ü.m.t. keskmäižel korktusel, mererand om päivlaskmaižes palas. Röunatab Reikjavikanke pohjoižes i Gardabair-lidnanke suvipäivlaskmas.
Eläjad
Kaik 200 eläjad oli lidnan sijas 1940-nzil vozil. Vl 2010 eläjiden lugu oli 30 357 ristitud. Kaikiš suremb lidnan ristitišt om nügüd'.
Läz 550 openikoid om Koupavogüran konservatorijas (Tónlistarskóla Kópavogs).
Edeline lidnan pämez' om Armann Olafsson (uhoku 2012 — kezaku 2022, Ármann Kr. Ólafsson).
Irdkosketused
Kategorii:Islandijan lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Pälidnan agj (Islandii)
Ready for the Victory
«Ready for the Victory» (Vaumiž samha vägestust) om Modern Talking-duetan ezmäine pajo üks'toštkümnendes «Victory»-studijanal'bomas (2002). Ühtennimine pajonke singl, ezmäine al'bomaspäi, om änetadud vl 2001 i om pästtud «Hansa Records»-kompanijal vn 2002 18. päiväl uhokud.
Pajon tekst om anglijan kelel. Kompozicijan tegii i singlan prodüser om Diter Bolen. Eziauguine pajo om sätud evrodens-stiliš.
Singl saihe seičemendehe sijhasai Saksanman hitparadas, panihe sidä 11. sijha Ispanijan čartas. Kuz' pajon versijad i muzikklip mülüdas pästtud Saksanmaha singlha. Venäman singl mülütab pajon koume versijad i nenid ližapajoid: Rouge Et Noir (Alone-al'boman 7. pajo), Space Mix '98.
Homaičendad
Kategorii:Modern Talking:an pajod Kategorii:Pajod kirjamišton mödhe Kategorii:Singlad kirjamišton mödhe Kategorii:Vn 2002 pajod Kategorii:Vn 2002 singlad Kategorii:Pajod anglijan kelel
Heraštoitim
thumb|right|250px|Järgeline mehanine heraštoitim Heraštoitim om časud, kudambad anttas kulund- i/vai lämoisignalad pandud aigan kurol.
Vepsän «heraštoitim»-nimituz ozutab mugomiden časuiden päznamoičendad — ičeze ižandan heraštoitandad. Voib kävutada elektroništ heraštoitint «muštatimeks» vai taimeraks.
Levi Hatčins-amerikalaine sädi ezmäižen heraštoitimen vl 1787. Ladim oli mehanine i tilliti vaiše ühtel kurol nell' časud homendest. Francijalaine Antuan Radje (fr. Antoine Redier) patentui heraštoitint tilližen miččenke taht aiganke vl 1847.
Homaičendad
Kategorii:Časud Kategorii:Magadand
Vasnecov Viktor
Viktor Mihailovič Vasnecov (Виктор Михайлович Васнецов; sünd. 15. semendku 1848, Lop'jal-külä (nüg. Uržuman rajonas), Vätkan gubernii, Venäman imperii — kol. 23. heinku 1926, Moskv, NSTÜ) oli venämalaine voimujupirdai da arhitektor. Apollinarii Vasnecov-pirdajan veik.
Istorižen i fol'klorižen voimujupirdandan mastar. Vasnecov pani «uden venän stilin» alust, sädi sidä istorižes žanraspäi i romantizman fol'klorižiš da simvolistižiš tendencijoišpäi. Pirdajan sädamižel Venäman pirdandan čomamaht läksi pirdajiš-sirdanikoišpäi i läheni modern-stilinnoks.
Biografii
Tuleban aigan tetab pirdai oli sündnu papin kanzha. Openzihe Vätkan hengeližes školas, sid' Vätkan seminarijas, no jäti kesken i ajoi Piterihe openumha pirdandad tatan hüvän sanan sandan jäl'ghe.
Mez' openui Piterin Čomamahtoiden akademijas (1868−1875), ozutaškanzi ičeze kuvid vspäi 1869.
Ikaalinen
Ikaalinen (mugažo suomen kelel, Ikalis) om Suomenman lidn da lidnankund valdkundan suvipäivlaskmas. Se om Pirkanma-agjan kümnenz' lidnankund 12:späi eläjiden lugun mödhe.
Istorii
Municipalitetan aluz om pandud vl 1641. Panihe ühtennimižen lidnanvuiččen Ikaalinen-žilon alust (kauppala) vl 1858. Ühtištuihe žilod ümbärdajanke küläkundanke vl 1972. Ikaalinen sai lidnan statusad (kaupunki) vl 1977.
Geografijan andmused
Lidn sijadase agjan päivlaskmas, Kürösjärven päivlaskmaižel randal (96 km², 83 m ü.m.t., Kyrösjärvi, Kokemäenjogen bassein). Rahvahaline Seitseminen-puišt om municipalitetas paloin. Matkad agjan Tampereh-keskushesai om 48 km suvipäivnouzmha orhal vai 55 km avtotel, Hel'sinki-pälidnhasai — 205 km suvhe-suvipäivnouzmha orhal vai 237 km avtotedme. Toižed lähembaižed lidnad (avtol) oma Kankaanpää (Sadakund) 47 km päivlaskmha, Parkano 36 km pohjoižhe i Ülöjärvi 43 km suvipäivnouzmha.
Vl 2020 lidnankundan pind — 843,40 km², sidä kesken kuivma 750,41 km², vezi i sokaz tahond ottas 92,99 nellikkilometrad.
Kaik 13 nimitadud da nomeruidud rajonad i 43 küläd mülüdas municipalitetha.
Eläjad
Mamankelen mödhe (2016): suomen kel' — 98,2%, ročin kel' — 0,2%, toižed keled — 1,6%.
Irdkosketused
Kategorii:Suomenman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Pirkanma
Löcunsil'm
Löcunsil'm  (Anchusa officinalis) om heinäsine äivozne kazmuz Saviheinižed-sugukundaspäi. Se om Marumenc-heimon tipine erik.
Leviganduz
Kazmuz libub Keskuzevropan päivnouzmaižes palaspäi, kazvab Al'piden pautkil 2309 m ü.m.t. korktushesai. Eläb Päivnouzmaižes Evropas, Baltijan meren maiš (päiči Skandinavijan pohjoižes) i Kavkazal, om introduciruidud erikoks Evropan päivlaskmas i Pohjoižamerikas.
Ümbrikirjutand
Löcunsil'm om kauged kobramujegel. Seikh sarakoičese, 20..100 sm kortte. Lehtesed oma kaidad, 5..12 sm pitte i läz 1 sm levette. Alahaižed lehtesed oma varzil, ülähän išttas seikhel.
Kävutand
Sädab äi nektarad mezjäižiden täht. Kävutadas löcunsil'man änikoid čomitandmujun tehmižes. Ottas kävutamižhe travijoid jurid rahvahaližes medicinas kuti rökunsül'gii i palatusenvastaine abutuz.
Homaičendad
Kategorii:Saviheinižed Kategorii:Kazmused kirjamišton mödhe Kategorii:Heinäsižed kazmused Kategorii:Mezikazmused Kategorii:Zell'kazmused Kategorii:Rujoheinäd
Novoul'janovsk
thumb|left|250px|Novoul'janovskan lidnümbrik agjan kartal (2009) Novoul'janovsk (Новоулья́новск) om Venäman lidn da lidnümbrik Ul'janovskan agjan keskuzpalas.
Istorii
Kremenki-žilon aluz oli pandud kuti Simbirskan varjoičendpunkt. Vl 1956 nevondkundaline tobmuz päti sauda cementtegint sijaližel torhudel läz Kremenki-žilod, zavottihe avto- da raudteišpäi, kävutihe türmatud mehiden töid sauvomha tegint.
Nügüdläižen eländpunktan aluz om pandud oficialižikš vl 1957, se kändihe Novoul'janovsk-radnikžiloks vl 1961, lidnaks vn 1967 11. päiväl semendkud. Vspäi 1981 Kremenki-žilo mülüb lidnha. Vn 2003 redukuspäi erigottihe Novoul'janovskad ümbrištonke Ul'janovskan rajonaspäi, kätihe municipaližeks ühtnikaks agjan alištusenke.
Novoul'janovsk šingotase sauvondmaterialiden tehmižel: cementantegim, asbestiž-cementižed tegesed, raudbetonkonstrukcijad, pehmdad katuzmaterialad. Laivansauvomižen da kohendusen tegim radab Kriuši-žilos.
Geografijan andmused
Lidn sijadase Volgan oiktal randal (Kuibiševan vezivaradim), 100 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Om Ul'janovskan suvižeks kaimdailidnaks kümnes kilometras sen röunaspäi.
Viž žilod, sidä kesken järed Kriuši-žilo (2 699 rist. vl 2010), mülüdas lidnümbrikho Novoul'janovskan ližaks. Lidnümbrikon pind — 253,67 km².
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 16 033 ristitud, lidnümbrikon — 20 333 ristitud. Kaikiš suremb ristitišt oli enamba 17 tuhad eläjid vll 1996−2005 (18 000 rist. vl 1998). Vl 2017 kaik 14 164 ristitud elihe lidnas i 18 140 ristitud kaikes lidnümbrikos.
Ortodoksižen hristanuskondan Eläban Eziauguižen Stroican jumalanpert' om letud vll 2002−2014.
Lidnümbrikon Administracijan pämez' om Svetlana Kosarinova vn 2012 kül'mkuspäi.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Ul'janovskan agjan lidnad Kategorii:Ul'janovskan agjan lidnümbrikod
.af
thumb|right|250px|.af-domenan registrirujan logotip .af om Afganistanan Internet-domen. Se om avaitud 1997-nden voden 16. päiväl redukud.
Registrirui om Afganistanan telekommunikacijoiden ministruz. Vn 2020 elokus .af-domenas oli 5960 nimed.
Kahtenden tazopindan domenad (2020): gov.af, .com.af, .org.af, .net.af, .edu.af, .tv.af, .media.af. Koumanden tazopindan domennimiden registracii om avaitud röunadusidenke kahtenden tazopindan nimehe kacten. Ku domenan tazopind korktemb, ka maksmine registracijas om korktemb, verazmaižed rezidentad makstas enamba. Vl 2020 domennimen bazine arv oli 50 US$ ekvivalentas.
Irdkosketused
A Kategorii:Afganistan
Habnarfjordür
Istorii
Eländpunkt mainitaškanzihe 14. voz'sadan lopuspäi saren Landnámabók-aigkirjas. Islandijan ezmäine gidroelektrostancii om vaumitud žilonno vl 1904. Kändihe lidnaks i anttihe municipaližen statusan vl 1908.
Habnarfjordür šingotase kalanpüdandan, eksportan i importan meriportal (vspäi 1912), alüminijantegimel.
Geografijan andmused
Lidn sijadase Atlantižen valdmeren randal, kümnes kilometras suvhe Reikjavik-pälidnaspäi. Municipalitet kogoneb kahtes erigoittud palaspäi.
Klimat om subarktine valdmeren. Voden keskmäine lämuz om +4,9 C°, kezakun-elokun +9..+11 C°, tal'vkun-keväz'kun +0,4..+1,2 C°. Ekstremumad oma −18 C° i +24,5 C°. Paneb sadegid 1362 mm vodes, enamba redukus (160 mm) i tal'vkus-vilukus (141..143 mm kus), vähemba sulakus-heinkus (72..77 mm kus).