cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Tronheim
Geografijan andmused
thumb|left|250px|Lidnan keskusen kart (2007) Lidn sijadase Tronheims-fjordan suvižel randal, Nidel'v-jogi lankteb sihe (30 km pitte, Nidelva).
Tronheim jagase nelläks nimitadud administrativižeks rajonaks (bydel). Matkad Oslo-pälidnhasai om 392 km suvhe orhal, 491 km avtotedme vai raudtedme.
Eläjad
Vn 2010 rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 171 540 ristitud, vl 2000 — 148 859 ristitud. Kaikiš suremb ristitišt om nügüd'. Kaik 279 234 ristitud elädas ezilidnoidenke 7295 km² pindal (uhoku 2020).
Transport
Avtobusad i tramvaid oma kundaližeks transportaks lidnas. Ehtatimed ühtenzoittas lähižidenke kundoidenke.
Rahvahidenkeskeine soda- da civiline Tronheim Vernes-lendimport (TRD, 4,4 mln passažiroid vl 2018) sijadase 19 km päivnouzmha lidnaspäi. Tehtas reisid Evropan lähiden maiden lidnoihe, mugažo Norvegijadme, om äi sezončarterreisid Keskmeren i Kanariden lebutahoiže.
Irdkosketused
Kategorii:Norvegijan lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Tröndelag
Vsevoložskan rajon
Vsevoložskan rajon (Всеволожский район) om municipaline ühtnik Leningradan agjan keskuzpalan päivlaskmas.
Administrativine keskuz om Vsevoložsk-lidn, mülüb rajonha vspäi 2006, sijadase Piterin röunanno.
Istorii
Vl 1954 Pargolovon rajonan küläkundoid ühtištuihe Vsevoložskan rajonanke. Vl 1963 Vsevoložskii-radnikžilo tegihe lidnaks, sidä alištihe agjan tobmudele oikti, no lidnan ispolkomale alištuiba molembad lidn da rajon. Vozil 1998−2006 Sertolovo oli lidnaks agjan alištusenke. Rajon om olmas nügüdläižiš röunoiš vspäi 2006.
Geografijan andmused
Vsevoložskan rajon om Leningradan agjan keskuztaho. Pind — 2 945 nellikkilometrad. Mecad ottas territorijan koume videndest, ned oma kavag'mecad tobjimalaz. Om soid 3,6 % rajonan territorijal.
Om röunoid 3 Venäman rajonanke da Piterinke:
Rajonan päivnouzmaižed randad lainištab Ladoganjärv. Znamasine jogi om Oht, lankteb Nevaha. Neva om rajonan suviröunaks. Znamasižed järved oma Lembolovonjärv, Kavgolovonjärv, Hepojärv da Volojärv. Joged da järved mülüdas Atlantižen valdmeren basseinha.
Vspäi 2016 rajonan territorii jagase 19 municipaližeks ühtnikaks: ühesaks lidnankundaks da kümneks küläkundaks.
Tobmuz
Käskusenandai tobmuz om Ezitajiden Nevondkund (ven. Совет депутатов) 38 ühtnijanke. Kaik rahvaz valičeb heid videks vodeks. Järgvaličendad sihe oliba vl 2014 sügüz'kun 14. päiväl. Ol'ga Koval'čuk radab sen ezimehen da rajonan pämehen vs 2014 sügüz'kun 23. päiväspäi. Ezitajiden Nevondkund valičeb rajonan administracijan pämest.
Vs 2014 redukun 23. päiväspäi Vladimir Dračov om valitud konkursan kal't i radab rajonan administracijan pämehen kontraktan mödhe. Edel sidä, vs 2013 tal'vkuspäi, hän oli rajonan administracijan pämehen velgusentäutajaks. Seičeme varapämest abutadas hänele. Koume komitetad, nell' ohjandust, 14 palakundad, kaks' sektorad da kaks' laudkundad alištudas rajonan administracijale.
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 260 478 ristitud (ühtenz' sija agjas), vl 2016 — 307 779 ristitud.
Kaik om 153 eländpunktad rajonas, sidä kesken viž lidnad, viž lidnanvuittušt žilod, 23 žilod, 11 raudtestancijan žilod, 107 küläd, kaks' sijašt.
Toižed sured eländpunktad oma Sertolovo-lidn (51,1 tuh. rist. vl 2016), Murino-lidn (49,6 tuh. rist. vl 2019), Kudrovo-lidn (31,5 tuh. rist. vl 2019), Uz' Devätkino-külä (16,2 tuh. rist. vl 2016), Koltuši-lidn (13,8 tuh. rist. vl 2021), lidnanvuiččed Morozovan nimel nimitadud žilo (10,6 tuh. rist. vl 2016), Kuz'molovskii-žilo (10,0 tuh. rist. vl 2016) i Sverdlovan nimed žilo (9,8 tuh. rist. vl 2016).
Rahvahad (enamba 0,4 % vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe): venälaižed — 90,3 %, ukrainalaižed — 2,7 %, vaugedvenälaižed — 1,0 %, armenijalaižed — 0,7 %, totarlaižed — 0,7 %, uzbekalaižed — 0,5 %, suomalaižed — 0,4 %, toižed rahvahad — 2,7 %, rahvahuden ozutandata — 1,0 %.
Erased igähižed rahvahad : karjalaižed — 110 rist. (0,04 %), estilaižed — 81 rist. (0,03 %), vepsläižed — 30 rist. (0,01 %).
Ižanduz
Rajonan ižandusen päsarakod oma kebnavtoiden pästand (vhesai 2019 Ford Motors), renghanpäližiden tehmine (Nokian Tyres), mecan ümbriradmine, sauvondmaterialiden sarak, cellülozbumagaine tegim, gazanveimtransport (Elizavetinskai KS), sömtegimišt, maižanduz (kazvatadas linduid, maploduid, marjoid), torguind da logistik.
Pajoiden kirj
thumb|right|250px|Kuva kirjan südäiolendan mödhe, pirdi francine [[Güstav Moro-simvolist, 1893]] Pajoiden kirj (שִׁיר הַשִּׁירִים Šîr Haššîrîm, grek. i Ἆισμα Ἀισμάτων Âisma Āismátōn, Canticum Canticorum, Песнь песней Соломона) om evrejan Tanah-biblijan Ktuvim-jagusen nellänz' kirj i 22. Vanhan Zavetan kirj.
Lugetas, miše Solomon-car' sädi kirjoiden kaikid pajoid. Nügüd'aigan sel'genzoittas kirjad kuti saipajoiden kogoduz ühtenzoittud süžetata, no populärine traktuind om Solomon-carin armastusen istorii Sulamit-neiččennoks.
Kategorii:Vanhan Zavetan kirjad
Cürih
thumb|left|250px|Cürihan 12 lidnrajonad Cürih (Zürich [ˈtsyːrɪç], šveic. Züri [ˈt͡sʏrɪ], Zurich [zyʁik], Zurigo [dzuˈriːɡo], Turitg [tuˈritɕ]) om Šveicarijan kaikiš suremb lidn da transporttesol'm, saksankel'žen Cürihan kantonan pälidn.
Istorii
Kel'tiž-saksalaine Turikum-eländpunkt oli olmas 1. voz'sadaspäi EME. Cürih mainitase lidnaks ezmäižen kerdan vl 929. Cürihan kanton kändihe Šveicarijan videndeks palaks vl 1351.
Vl 1847 ezmäine Šveicarijan raudte ühtenzoiti Cürihad Bazelinke. Lidn om finansižeks keskuseks 19. voz'sadan kahtendes polespäi. Toižen mail'man sodan aigan vn 1945 4. päiväl keväz'kud eli bombardiruindas läbi petuseks AÜV:oiden armijaspäi, oli heittud 24 tonnad aviabomboid, niiden pol' oli viritajad bombad.
Lidn om Šveicarijan ižandusen keskuz da finansine päsija. Finansižiden UBS-holdingan i Credit Suisse-konglomeratan päfaterad sijadasoiš Cürihas.
Geografijan andmused
Lidn sijadase valdkundan pohjoižes, Cürihan järven lodehližen lahten randoil i Limmat-jogen lähtendan sijas (Reinan hurapol'ne bassein), 392..871 m ü.m.t. korktusil, keskmäine — 408 metrad. Al'pad seištas 30 km suvhe.
Klimat om ven valdmeren. Voden keskmäine lämuz om +9,8 C°, kezakun-elokun +17..+19 C°, tal'vkun-uhokun +1..+2 C°. Ekstremumad oma −24 C° i +37 C°. Paneb sadegid 1108 mm vodes, enamba semendkus-elokus (119..128 mm kus), vähemba vilukus-uhokus (60..63 mm kus). Oleskeleb lunt 85 sm ühtes tal'ves.
Cürih jagase 12 lidnrajonaks.
Eläjad
Vl 2012 eläjiden lugu oli 393 595 ristitud. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 440 180 eläjad vl 1962. Läz 1,2 mln ristituid elädas lidnaglomeracijas vn 2011 rahvahanlugemižen mödhe. Kaik 1,8 mln eläjid om Cürihan metropolitanižes evroregionas (2011), valdkundan ristitišton videndez.
Kodikeled (enamba 2 % vl 2011): saksan kel' — 69,3 % (kantonan oficialine), anglijan kel' — 8,8 %, italijan kel' — 7,1 %, francijan kel' — 4,5 %, serban i horvatan keled — 4,1 %, ispanijan kel' — 3,9 %, portugalijan kel' — 3,1 %, albanijan kel' — 2,3 %.
Transport
Kundaline transport om populärine lujas, kaikiden ajandoiden pol' tegese sen äjil toižendoil: avtobusad, lidnelektrojonused, trolleibusad, tramvaid, motorvenehed, funikulörad. Cürihan päraudtestancii vasttab 2,9 tuh. jonusid päiveses.
Rahvahidenkeskeine civiline Cürih-lendimport (ZRH / LSZH, 31,1 mln passažiroid vl 2018) sijadase 10 km pohjoižpäivnouzmha lidnaspäi Kloten-ezilidnas, om ühtenzoittud Cürihanke raudtel. Tehtas reisid Evropan äjihe lidnoihe, Keskmeren tahoiže, mail'man pälidnoihe i järedoihe lidnoihe.
Kiviaig
thumb|right|250px|Amuižed kivižed azeged, [[Amerikan Ühtenzoittud Valdkundad|AÜV]] Kiviaig vai Kiviaigad om tärtuz märičemha ristitkundan šingotesen avarod pordod edel metalloiden aigad (eneolit i bronzaig).
Ühthine harakteristik
Arheologine era zavodihe 3 mln vozid tagaz, konz ezmäine gominid oti kived kädhe azegeks. Kiviaigad lopihe 6 tuhad vozid tagaz metallurgijan sädandanke, 19. voz'sadal Avstralijan i Afrikan erasiš sijiš. Ottihe kivid kävutamižhe ühtes metalloidenke erasiš kul'turoiš, kävutadas jauhtabkivid i seraižid tähäsai. Sauvused kivespäi da kivižiš materialoišpäi oma kaikiš amuižed.
Pordod
Jagadas erad nenikš pordoikš: paleolit (aigaline, keskmäine, üläpaleolit), mezolit, neolit. Vas'ken kävutamine — eneolit, om päličmänendpord kiviaigaspäi bronzaigha. Afrikan kiviaig jagase koumeks pordoks: aigaline, keskmäine i möhäine kiviaig.
Ristitun kul'turan šingotez
Kiviaigan ristit kävuti kivižid azegid mecadamha da rikomha živatoid, sauvomha pordaigaižid peitsijid i pert'kuluižid savenke, tehmaha toižid azegid, vaumičemha jauhod mectähkheinišpäi, omblemha sobad. Saudihe sur'kuluid dol'menid kivižen telan abul, pühäpertid, kivirongid teveril. Kiven varmduz laskeb arheologile löuta uzid tedoid amuižes kundas kall'pirdandkuvišpäi da petroglifoišpäi. Primitivine torguind (vajehtuz tavaroil), religijan eziauguižed mujandad, mahapanend i ritualižed verod karguidenke oliba olmas.
Tulan agj
Tulan agj (Тульская область) om Venälaižen Federacijan subjekt.
Pohjoižčudin keles
«Om det Nord-Tshudiska språket» (Pohjoižčudin keles) om suomalaižen Elias Lönnrot-tedomehen doktordissertacii vepsän kelen polhe. Original om sätud ročin kelel.
Kiviaig
Ristitun kul'turan šingotez
Kiviaigal ristitun levigandmižavaruz ližadui Päivnouzmaižen Afrikan savannaspäi kaikhe mail'mhasai. Živatoiden kodikoičend i živatvodind zavodihe kiviaigan lopus. Ottihe ičeze kivid erazvuiččiden kävutandoiden täht: ola i mouckivine šoidkivi oliba tehmaha azegid i veičid, bazal't i čurukivi — mellickivid. Mugažo pumaterialan, luiden, munakoren i pedran sar'viden kävutand leviganzi. Amuižed kivižed kalud elädas meiden päivil-ki, toižed hajetas aigan mändes, i arheologii tedoidab endišt kividen mödhe tobjimalaz.
Pohjoižčudin keles
Nece kirj om ezmäine vepsän kelen tedoiduz. Se om pästtud 1853. vodel da udespästtud vodel 2002 Juminkeko-fondan abunke.
Tulan agj
Se mülüb Federaližhe keskuzümbrikho.
Kiviaig
Homaičendad
Kategorii:Istorijanedeline aig Kategorii:Arheologižed pordod
Tulan agj
Agjan administrativine keskuz da kaikiš suremb lidn om Tul.
Keled
Valdkundkel' om üks'jäine — venäkel'.
Istorii
Tulan agj om olmas vs 1937 sügüz'kun 26. päiväspäi.
Tulan agjan Päkäskuz om vahvištadud vn 2015 28. päiväl semendkud Agjan Duman ezitajil, om allekirjutadud gubernatoral sil-žo päiväl da om väges möhembaižidenke vajehtusidenke. Se vajehti edelišt Päkäskust, kudamb oli vahvištadud vn 2001 1. päiväl kül'mkud Agjan Duman ezitajil, oli allekirjutadud gubernatoral sen-žo voden 12. päiväl kül'mkud.
Geografijan andmused
thumb|left|250px|Tulan agjan reljefan kart. Agj röunatab Räzanin agjanke päivnouzmas, Lipeckan agjanke suvipäivnouzmas, Orelan agjanke suvipäivlaskmas, Kalugan agjanke päivlaskmas da lodehes, Moskvan agjanke pohjoižes da pohjoižpäivnouzmas. Tulan agj om mererandatoi.
Pind om 25 679 km², sidä kesken mec otab 3 370 km² (territorijan seičemendest). Jogiden nell' videndest mülüdas Okanjogen (Kaspijan meren) basseinha. Agjan päivnouzmpolen toine videndez mülüb Don-jogen (Atlantižen valdmeren) basseinha. Kaikiš surembad vezištod oma Pronän (16,2 km²) da Šatan (12,5 km²) vezivaradimed.
Klimat om ven kontinentaline. Heinkun keskmäine lämuz om +20 C°, vilukun lämuz — −10 C°, voden keskmäine lämuz om +5 C°. Paneb sadegid 575 mm vodes agjan lodehes, 470 mm — suvipäivnouzmas, pakaižetomal pordol — 70%, enamba kaiked — heinkus.
Londuseližed varad oma bur hil', turbaz, raudkivend, stronciikivend, sauvondmaterialad (mouckivi, letked, saved, sauvondgips), mec, mustma.
Tobmuz
thumb|right|250px|Agjan Duman, gubernatoran da Ohjastusen pert' [[Tulas.]] Agjan pämez' nimitase gubernatoraks. Aleksei Dümin radab gubernatoran vs 2016 uhokun 2. päiväspäi. Kaik rahvaz änestab gubernatorad videks vodeks. Gubernator märičeb agjan Ohjastusen strukturad da paneb sen ühtnijoid radnikusile. Ezmäine varagubernator, Jurii Andrianov, radab Ohjastusen ezimeheks vs 2012 redukun 9. päiväspäi. Viž muite varagubernatorad oma gubernatorale abhu. Viž varaezimest oma Ohjastusen ezimehele abhu.
Tulan agjan üks'kodine parlament om Agjan Dum. Kaik rahvaz valičeb sen 48 ezitajad videks vodeks. Sergei Haritonov radab Agjan Duman ezimeheks vs 2014 sügüz'kun 30. päiväspäi.
Agjan Duman ühtnijoiden järgenduseližed valičendad oliba vn 2014 14. päiväl sügüz'kud (6. kucund). Valitihe gubernatorad vn 2016 18. päiväl sügüz'kud, nügüdläine gubernator sai vägestust ezmäižes turas (84,19% änid).
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 1 553 925 ristitud. Kaikutte nellänz' ristit videspäi om lidnalaine.
Kaik om ühesatoštkümne lidnad agjas da 12 lidnanvuittušt žilod. Toine järed lidn (enamba 100 tuh. eläjid) om Novomoskovsk, se om konurbacijas Tul-pälidnanke. Vl 2017 kaik oli 15 eländpunktad enamba mi 10 tuh. eläjidenke.
Rahvahad (enamba 0,4% vl 2010): venälaižed — 94,1%, ukrainalaižed — 1,0%, armenijalaižed — 0,6%, totarlaižed — 0,5%, azerbaidžanlaižed — 0,4%, toižed rahvahad — 2,1%, rahvahuden ozutandata — 1,3%.
Ačhoi-Martan
Ačhoi-Martan (Ачхо́й-Марта́н, Тӏехьа-Марта / Iашхой-Марта) om Venäman lidn da lidnankund Čečenijan Tazovaldkundan päivnouzmas. Se om Ačhoi-Martanan rajonan administrativine keskuz, mülüb rajonha.
Istorii
Eziauguine Ačhoi-eländpunkt oli muretud čečenan i carin sodavägiden toran aigan vl 1840.
Nügüdläižen eländpunktan aluz om pandud kuti Ačhoiskoje-varmitez vl 1846, sid' Ačhoi-Martan oficialižikš. Žilo sai nimed kahten jogen mödhe: Ačho (Ačhu, Iашхо / Iашху) jokseb lidnan päivnouzmaižeks röunaks, Fortang-jogi (Марта, Фортанга) läbitab lidnan keskuzpalad. Rahvahan deportacijan aigan žilon nimituz oli Novosel'skoje vll 1944−1957, sid' pördihe endišt nimed. Žilo sai lidnan statusad vn 2023 6. päiväl uhokud, edel se oli tazovaldkundan kaikiš järedamb külähine eländpunkt.
Geografijan andmused
Lidn sijadase rajonan pohjoižpalan päivlaskmas, Kavkazan ezimägištol, 247 m keskmäižel korktusel valdmeren pindan päl. Nohčiin-Kort-mägi om lidnan suves. Matkad Grozniihasai om 36 km päivnouzmha-pohjoižpäivnouzmha orhal vai 49 km avtoteidme, «Kavkaz»-avtotrass mäneb kudes kilometras pohjoižhe. Lähembaine lidn om Urus-Martan 21 km päivnouzmha orhal vai 23 km avtotedme.
Ačhoi-Martan om lidnankundan üks'jäine eländpunkt. Lidnankundan pind — 74,59 km², sen ližaks kaik rajonan suvipala alištub lidnan tobmudele.
Eläjad
Vn 2010 kaiken Venäman rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 20 172 ristitud. Vn 2020 uhokus lidnan ristitišt oli 24 864 eläjad, rajonan nelländez. Kaikiš suremb lidnan ristitišt om nügüd'.
Rahvahad (2010): čečenalaižed — 99,7%, toižed rahvahad i rahvahuden ozutandata — 0,3%.
Borisoglebsk (znamoičendad)
Borisoglebsk voib znamoita:
Ačhoi-Martan
Eläjad
Islaman pämečet' Batal-Hadži Belhoroev-šeihan nimed (voib mülütada viž tuhad uskojid) om letud lidnas vll 2013−2014.
Privatine Ačhoi-Martanan kolledž om lidnan professionaližen opendusen aluzkundaks.
Edeline Ačhoi-Martanan küläkundan Administracijan pämez' om Mohadi Hačukaev (heinku 2019 — kül'mku 2020). Ačhoi-Martanan küläkundan Deputatoiden Nevondkund om olmas.
Italijan kel'
thumb|right|300px|Italijan kelen leviganduz mail'mas Italijan kel'  (ičeze nimitused: italiano, lingua italiana) mülüb indoevropižhe kel'kundha (romanine jouk, italiž-romanine alajouk). Se om valdkundkel' Italijas, San Marinos, Vatikanas, Šveicarijas da EÜ:n aluzkundoiš. Pagižijoiden lugu om läz 70 mln ristituid.
Reguliruindorganzacii om Akademii della Kruska (Accademia della Crusca, Florencii, vspäi 1583).
Italijan kirjkel' om olmas latinan kirjamišton pohjal. Nened kirjamed kävutasoiš vaiše sanoiš verazmaiženke augotižlibundanke: j, k, w, x, y. Kirjankel' om sätud Toskanan paginan alusel.
Edesine lugemine
Kategorii:Keled i dialektad kirjamišton mödhe Kategorii:AÜV:oiden keled Kategorii:Horvatijan keled Kategorii:Italijan keled Kategorii:San Marinon keled Kategorii:Slovenijan keled Kategorii:Šveicarijan keled Kategorii:Vatikanan keled
Kalatrava Sant'jago
Sant'jago Kalatrava Valls (Santiago Calatrava Valls; sünd. 28. heinku 1951 Valensii-lidnha, Ispanii) om ispanijalaine arhitektor.
Homaičendad
Kategorii:Ispanijan arhitektorad Kategorii:Arhitektorad kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe Kategorii:Sündnuded Ispanijha
Makkein Džon
Biografii
Tuleban aigan politikanmez' oli sündnu sodamehiden kanzha, tat i ded eliba AÜV:oiden sodamerilaivišton admiralad arvonke. Džon Makkein jäl'gesti heid i lopi AÜV:oiden sodameriakademijad vl 1958 laivoiden aviacijan lendajan. Ühtni sodaha Vjetnamas lendajan. Vl 1967 nevondkundaline raket mureni hänen lendint Hanoin taivhas. Makkein putui vjetnaman plenha da oli sigä viž vot polenke, joudutadud Parižan kožundkirjutesen mödhe vl 1973. Läksi erindha armijaspäi vl 1981 i zavodi politišt kar'jerad. Oli radikaližeks rusofobaks. Senator koli rakaspäi i om mahapandud Arlingtonas läz vaumitud hänel norudes sodameriakademijad.
Mez' oli naižiš kahtišti. Kazvatihe seičeme last: ezmäižen akan Duglas- i Endrü-poigindamad, Sidni-tütär ühtendes naimiželospäi, Megan-tütär, Džon Sidni IV- i Džeims-poigad kahtendes naimiželospäi, Bridžit-tütrindam Bangladešaspäi.
Homaičendad
Kategorii:Valdkundmehed Kategorii:Arizon Kategorii:AÜV:oiden politikanmehed Kategorii:Politikanmehed kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe Kategorii:AÜV:oiden Tazovaldkundaližen partijan ühtnijad Kategorii:Sündnuded Panaman kanalan zonha Kategorii:Kolnuded Arizonas
Linux
thumb|left|120px|[[Tux-pingvin om sisteman talisman i logotip vspäi 1996]] thumb|right|250px|Operacižen [[Ubuntu-sisteman radlaud]] Linux ([ˈlɪnəks] vai [ˈlɪnʊks], Linuks) om Unix-vuiččiden kompjuterižiden operaciisistemiden heimkund. Programkod om avoin, ližakomponentoiden kävutand tegese maksutoman licenzijan alusel päpaloin.
Suomalaiž-amerikalaine Linus Torval'ds-programtegii ročin augotižlibundanke sädi Linux-sisteman südäitukun ezmäšt variantad vl 1991. Hän om südäitukun šingotesen projektan ohjandai tähäsai, «Linux»-torguindmarkan pidai.
Linux om superkompjuteriden päine sistem. Vebserveroiden koumandez kävutab Linux:ad (toine pala otab Unix). Koumanz' levitadud sistem personaližiš kompjuterižiš (1..5%).
Irdkosketused
Kategorii:Elektronik Kategorii:Kompjuter Kategorii:Operacižed sistemad
Šoutarven vepsän küläkund
thumb|right|250px|Küläkundan sijaduz. Šoutarven vepsän küläkund (Шелтозерское вепсское сельское поселение) om municipaline ühtnik Karjalan Tazovaldkundan Änižröunan (Änižrandan) rajonas. Administrativine keskuz om Šoutjärv'-žilo.
Küläkund om sätud Vepsän rahvahaližen volostin tühjitusen jäl'ghe vl 2005.
Pämez' — Irina Safonova vn 2011 tal'vkuspäi, radab kahtenden strokun jäl'geten.
Geografijan andmused
Küläkund sijadase rajonan suvipäivnouzmas, röunatab Leningradan agjanke suves. «Petroskoi — Šušt»-avtote läbitab küläkundad. Änižen päivlaskmaižen randan pala om pohjoižpäivnouzmas.
Eländpunktad
Kaik kuz' eländpunktad sijadasoiš küläkundan territorijal, sidä kesken üks' žilo i viž küläd:
Irdkosketused
Kategorii:Änižröunan rajon
Erzän kel'
thumb|left|250px|Koumekeline tablut [[Saranskas: venäks, mokšaks i erzäks]] thumb|right|250px|Erzän kelen paginoiden kart Mordovijas, oma ozutadud sinižel mujul Erzän kel' (ičeze nimituz: эрзянь кяль) om suomalaiž-ugrilaine kel', erzälaižiden kel'. Se om kadondan grazindan al.
Erzän kel' om Mordovijan Tazovaldkundan üks' koumes oficialižes kelespäi. Pagižijoiden lugu — 697 tuhad ristituid (vn 2002 Venäman rahvahanlugemine). Kelenkandajiden kaks' seičemendest elädas Mordovijas, toine pala eläb kompaktižil kundoil Venäman toižiš regioniš i enččen NSTÜ:n maiš.
Kirjkel' kävutase kirilližen kirjamišton pohjal. Vl 1803 pästtihe jumalanradnikoičendan tekstoid sil, vl 1884 ezmäine abekirj om pästtud erzän kelel. 1990-nziden voziden lopus kirjkel' latinan grafikan alusel om sätud, no se om oficialižeta statusata.
Kaik om koume paginad fonetižiden erindoiden alusel. Erigoittas vit paginad geografižikš mugažo, sijadusen mödhe Mordovijan jogirandoiden keskes: keskuzpagin, päivlaskmaine (insaran), lodehline (alatirin), suvipäivnouzmaine (suran), šokšun (izoliruidud).
Homaičendad
Kategorii:Keled i dialektad kirjamišton mödhe Kategorii:Venäman keled Kategorii:Suomalaiž-ugrilaižed keled
Zlatoust
Zlatoust (Златоу́ст, Златоуст / Алтынтамаҡ, Зылатаус) om Venäman lidn Čeläbinskan agjan päivlaskmas. Se om agjan koumanz' lidn eläjiden lugun mödhe, Zlatoustan lidnümbrikon administrativine keskuz.
Istorii
Venälaižed ectihe kuldad niiš tahoiš 17. voz'sadal, no saihe kilt. Nügüdläižen eländpunktan aluz om pandud osttud baškiralaižil maihe vl 1754 kuti žilo raudkivendon löudmižsijanno sauvomha da holitamha Zlatoustovskii-tegint, nimitihe ph. Johann-Kuldansun mödhe. Valdkund osti tegint vl 1811, i radnikžilo sai lidnan statusad sil-žo vodel. Vspäi 1815 vilun azegišton fabrik radaškanzi, vspäi 1857 — terazjuraižimiden tegim. Vl 1890 raudte ühtenzoiti Venäman evropižen palan keskusenke. Toižen mail'man sodan aigan evakuiruihe sihe enamba 20 edheotandad: Tulan azegišton, Podol'skan mehanine, Ezmäine Moskvan časuiden da toižed tegimed.
Zlatoust šingotase elektrometallurgižel tegimel, raketkompleksoiden tegimel, sauvondmašiništon tehmižel (vibropressad, betontegimed), sauvondmaterialiden pästandal (abrazivad, metalližkonstrukcijad), časuiden tegimel, vilun azegišton fabrikal, sömtegimištol (jomad, lihaproduktad), mugažo omblendfabrik, vedimdepo i Uralan tegimištoližiden edheotandoiden projektine institut ratas lidnas.
Geografijan andmused
Lidn sijadase lidnümbrikon keskuzpalas, Ai-jogen alangišton randoil (Әй 549 km pitte, Kaman hurapol'ne bassein) sen ližajogidenke, 400..600 m korktusil, 538 m ü.m.t. keskmäižel korktusel, Suviuralan evropižes palas. Rel'jef om mägikaz, lidn om ümbärtud mägisel'gil da kavag'mecoil. Zlatoustan uit (4,2 km², 413 m ü.m.t.) om saudud lidnan keskuses. Matkad Čeläbinskhasai om 109 km päivnouzmha orhal, 143 km avtotel vai 161 km raudtel. Lähembaižed lidnad oma Karabaš 49 km pohjoižpäivnouzmha orhal, 83 km avtotel vai 230 km raudtel, i Miass 30 km päivnouzmha-suvipäivnouzmha orhal, 40 km avtotedme vai raudtedme.
«Čeläbinsk — Uf»-raudte läbitab lidnan pohjoižpalad i om päivnouzmaižeks röunaks, Zlatoust-stancii radab lidnas. Ural-avtote (M5-trass) mäneb 3..6 km suvipäivlaskmha lidnan röunaspäi.
Kahesa pen't žilod i üks' žilo raudtestancijanno mülüdas lidnümbrikho Zlatoustan ližaks. Lidnümbrikon pind — 1895 km².
Eläjad
Vl 1939 lidnan ristitišt oli 99 tuhad eläjid. Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 174 962 ristitud, lidnümbrikon — 177 155 ristitud. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 200..208 tuhad eläjid vll 1982−1998 (208 tuh. rist. vll 1991−1992). Kaik 167 464 ristitud elihe lidnümbrikos vl 2019.
Nened pühäpertid oma avaitud lidnas: ortodoksižen hristanuskondan viž jumalapertid i kaks' časounäd, islaman pämečet' i Mahallä-pühäpert' nomer 938.
Professionaližen opendusen aluzkundad oma Zlatoustan tehnologijan da ekonomikan tehnikum, Zlatoustan medicinine tehnikum, pedagogine i industrialine kolledžad, üläopendusen aluzkundoiden (Čeläbinsk, Jekaterinburg) koume filialad.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Čeläbinskan agjan lidnad Kategorii:Čeläbinskan agjan lidnümbrikod
Vik (kazmusen erik)
Vik (Vicia sativa) om üks'vozne vai kaks'vozne heinäsine kazmuz Bobanvuiččed-sugukundaspäi. Se om Vik-heimon tipine erik.
Londuseline areal om Evrop, Keskuzazii, Lähine Päivnouzmma i Kavkaz, Pohjoine Afrik.
Ümbrikirjutand
Vik änikoičeb semendkus-heinkus, andab ploduid kezakuspäi. Änikod kazdas lehtesiden kaimloiš üksin vai paral, 20..26 mm surtte. Änikon muju om ruskedvauvhaiž-lilaine. Plod om burvauvhad bobad-paugud 6 santimetrhasai pitte. Šurunvuiččed semned oma erazvuiččed mujul, 3..5 mm surtte, 4..10 sement paugus.
Kävutand
Semetas sötekazmuseks i äikerdoičemha (samha semnid). Siderat. Mezjäižed keratas sel'ktad met vikan nituišpäi. Neolitan ristitud kävutihe vikan heinäd sömäks.
Heinän sur' lugumär om toksine erasile kabjživatoile, voib kucta umbaidust, kohtukaz lehm voib tactä poigašt, ka tariž ližata toižid heinid sötkehe.
Alaerikod
Lugetas nell' alaerikod:
Homaičendad
Kategorii:Bobanvuiččed Kategorii:Kazmused kirjamišton mödhe Kategorii:Heinäsižed kazmused Kategorii:Mezikazmused Kategorii:Sötmižkazmused Kategorii:Rujoheinäd
Mihailovsk (Sverdlovskan agj)
thumb|left|250px|Laskend lidnan padoseinäspäi (2015) Mihailovsk (ven. i Михайловск) om Venäman lidn da lidnankund Sverdlovskan agjan suvipäivlaskmas, sen Alasergin rajonas.
Azerbaidžanan manat
thumb|right|250px|1 manat (avers) Azerbaidžanan manat (Azərbaycan manatı) om Azerbaidžanan valdkundvalüt vn 1992 elokuspäi, üks'jäine vspäi 1994. Vajehti pörundas NSTÜ:n i Venäman rublid.
Mihailovsk (Sverdlovskan agj)
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1805 kuti Mihailovskii Tegim-žilo (посёлок Михайловский Завод) lehtezraudtegimenno (radaškanzi vl 1808), nimitihe tegimen pidajan moskvalaižen Mihail Gubin-torgovanan nimen mödhe. Vspäi 1860 kirjutuzbumagan fabrik radoi 3 virstas žilospäi (eile rados vspäi 2004). Tegim oli pästnu lehtezraudad 1940-nzihe vozihesai, sid' alüminii vajehti raudad. Vn 1961 9. päiväl vilukud Mihailovsk sai lidnan statusad.
Azerbaidžanan manat
1 manat = 100 gäpikad (qəpik). Valütkod om AZN. Simvolad: ₼, man., ман., erasti kirjutadas muite «m». Valütan pästandan regulätor om Azerbaidžanan Tazovaldkundan Keskuzbank.
Mihailovsk (Sverdlovskan agj)
Istorii
Mihailovsk šingotase alüminijasižen fol'gan i teraz-alüminijan ühthesuladusiden pästandal, räzintehnižiden tegesiden da segoitusiden tegimel, asfal'tbetonan edheotandal, sömtegimištol (maidtegim, leibtegim).
Azerbaidžanan manat
Manat eli läbi denominacijas 5000:1 rindatusenke vn 2006 1. päiväl vilukud. Rahuded pörundas oma 1, 3, 5, 10, 20, 50 gäpikad (pästandan vodeta, oma pästtud vl 2006). Banknotad oma 1, 5, 10, 20, 50, 100, 200 manatad nominalanke.
Irdkosketused
Kategorii:Rahaühtnikad Kategorii:Azerbaidžan
Mihailovsk (Sverdlovskan agj)
Geografijan andmused
Üks'toštkümne žilod da küläd mülüdas lidnankundha Mihailovskan ližaks. Lidnankundan pind — 490,5 km².
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 9 852 ristitud, lidnankundan — 15 330 ristitud. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 11..12 tuhad eläjid vll 1970−2001 (12 955 eläjad vl 1979). Kaik 9 088 ristitud elihe lidnas i 13 981 ristitud kaikes lidnankundas vl 2017.
Rahvahad (ozutadud rahvahudenke vl 2010): venälaižed — 86,5%, totarlaižed — 11,9%, toižed rahvahad — 1,6%.
Ortodoksižen hristanuskondan kaks' pühäpertid oma olmas lidnas: Sündun Voznesen'jan päjumalanpert' i Mikoi-arhangelan jumalanpert'. Islaman loičendpert' radab.
Sergin äiprofil'žen tehnikuman (Üläsergid-žilo) filial om professionaližen opendusen aluzkundaks.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Sverdlovskan agjan lidnad Kategorii:Alasergin rajon
Lukasižed uzištused
«Lukasižed uzištused» (The Onion Movie; Луковые новости) om amerikaižen satirižen «The Onion News»-kompanijan kinokomedii. Se parodiruib amerikaižen kundan tendencijoid.
Fil'm om kuvatadud vl 2003, om ezitadud vl 2008 kuti direct-to-video da om pästtud DVD-diskoihe kahtenke kelenke — anglijan kel' da venäkel'.
Kinotarin
Norm Arčer, TV-uzištusiden vedai, sanub uzištusid, sil aigal kacujad kuludas händast. Nece süžetan pird mäneb ühten aigan uzištusiden süžetoidenke (Dana Dobbs da Kip Kendall-korrespondentad). Starinoittas arabižiš terroristoiš. Nene terroristad lugedas amerikašt televizijad amoraližikš da etimatomaks, no peitos lanktas hengidushe toračuišpäi (Kok Pančer) da poleks pall'astoittud čomiš neiččišpäi (Melissa Čerri). Aigtegoiden mänendan mödhe reportažiden ühtnijad da süžetan päpird vasttase. Fil'man lopus amoraližen torafil'man vägimez', igähižen rahvahan ezitajad (perulaižed) da poleks pall'astoitud čoma neižne abutadas päzutamha Amerikad terroristoišpäi. Sen ližaks om äi pandud südäimehe kuvatadud ilostarinoid, om parodii-ki kinon arvostelijoihe.
Mad'jaranman agjad
border|center|500px Kaik om 19 agjad (med'jed) Mad'jaranmas.
Lukasižed uzištused
Irdkosketused
Kategorii:AÜV:oiden fil'mad Kategorii:Komedijan fil'mad Kategorii:Fil'mad kirjamišton mödhe Kategorii:Vn 2008 fil'mad Kategorii:Fil'mad anglijan kelel
Jäine pert'kulu (Piter)
thumb|right|250px|Jäine pert'kulu, vn 2014 nägu Jäine pert'kulu (Ледовый дворец) om sportiž-koncertine kompleks Piterin Nevan rajonas. Sauvushe voib mülütada 12 500 kaclijad.
Sauvusen südäin
Pöudon suruz — 60 × 30 m. Se kožub mugažo muzikkoncertoiden, sportvoibuižiden, ozutelendoiden da toižiden aigtegoiden täht, zalan transformacijan voimuz om sätud.
Kaik 74 komfortišt VIP-honust (ložad) sijadasoiš pidust' arenan ümbrust amfiteatran i gardalein keskes.
Istorii
Sauvusen päradonoigendai oli Skanska East Еurоре Оу. «LenNIIprojekt» sädi projektan. Moskvan kul'turan, lebun, sportan da tervhudenkaičendan objektoiden projektirui i tedoinstitut (MNIIP) radatoiti tenhiž-ekonomišt alust i arhitekturišt koncepcijad. SAÜ Igl Grupp SanktPeterburg i Eagle Group International tegiba radoiden dokumentacijad.
Stadionan lendand oti kaks' vot (1998−2000), ezmäine matč oli vätud voden 2000 sulakus. Sauvondmänetused oliba ümbri 60 mln AÜV:oiden dollarid ekvivalentas. Jäine pert'kulu om saudud mail'man hokkein čempionatan aigale, oigetihe sidä Piteriš vl 2000.
Stadion sijadase läz Prospekt Bol'ševikov-metrostancijad, Pätiletkoiden prospektan i Rossiiskii-prospektan ühtenzoitusen sijanno. Ende sodunu pustolän' oli stadionan tahos. Om SKA-hokkeijoukun kodiarenaks vspäi 2005.
Irdkosketused
Kategorii:Piterin sauvused Kategorii:Sportsauvused Kategorii:Nevan rajon
G-Dragon
G-Dragon («지드래곤», dži diregon), todesine nimi om Kvon Čži Jon (권지용; sünd. 18. eloku 1988, Seul, Suvikorei) om suvikorejine pajatai, muzikankirjutai, prodüser. Om «Big Bang»-muzikgruppan lideran, prodüseran da repsolistan vspäi 2006. Zavodi solišt kar'jerad mugažo.
Biografii
G-Dragon om sündnu Seul-lidnha, Kezaližiden Olimpižiden vändoiden aigan neciš lidnas. Käveli sebrudhe kargaidamha nell'voččen. Ühtni televizijan šouihe lapsessai. Nügüd'aigan om Suvikorejan modan ühteks päoigendajišpäi.
Irdkosketused
Kategorii:Big Bang (Suvikorejan muzikgrupp) Kategorii:Suvikorejan pajatajad Kategorii:Pajatajad kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe Kategorii:Sündnuded vl 1988
Räzanin agjan lidnad
Kaik om kaks'toštkümne lidnad (город) i 21 lidnanvuittušt žilod (ven. посёлок городского типа) Räzanin agjas.
Lidnad
* lidnan ristitišt erineb lidnümbrikon ristitišton luguspäi.
Enččed lidnad
Kaičenus erižikš eländpunktoikš enččed lidnad, nügüd' lidnanvuiččed žilod:
Homaičendad
Kategorii:Lidnoiden nimikirjutesed Venälaižen Federacijan subjektoiden mödhe
Barencan meri
thumb|right|300px|Barencan meren röunad Barencan meri (Barentshavet, Баренцево море), edel 1853 vot Murmanmeri (ven. Мурман, Мурманское море) om olmas Evrazijan pohjoižes laptas. Sijadase Pohjoižen Evropan pohjoiženno randanno. Mülütadas mert Jävaldmeren basseinha.
Jeremian kirj
thumb|right|250px|Jeremijan kirjan citat [[Aleppon kodeksas, 10. voz'sada]] Jeremian kirj (יִרְמְיָהוּ Irmija, Ιερεμίας Ieremias, Ieremiae, Книга Иеремии) om evrejan Tanah-biblijan kirj Neviim-jagusespäi i hristanuskondan 24. Vanhan Zavetan kirj.
Barencan meri
Ühthižed andmused
Pind — 1 424 tuh. nellikkilometrid.
Jeremian kirj
Kirj om sätud Judejas i Egiptas vll 626−562 EME, kogoneb 52 jagusespäi. Jagused 1−34 oma kirjutadud Varuh-endustajal Jeremia-endustajan sanoišpäi. Jagused 35−51 oma kirjutadud Varuhal mugažo, no Jeremian melen mödhe, eile sanoišpäi. Jäl'gmäižen 52. jagusen tegii om Varuh ičeksaz ezimeletaden.
Barencan meri
Ühthižed andmused
Veden mülü — 282 tuhad km³.
Keskmäine süvüz — 222 metrad, kaikiš suremb süvüz — 600 m.
Etimologii
Meri om udesnimitadud vl 1853 alamalaižen Villem Barenc-merimatkadajan oiktastuseks. Ende verazmalaižed lugiba mert Norvegižen meren palaks. Nügüdläine Norvegine meri mülüb Atlantižhe valdmerhe.
Geografijan andmused
Pohjoine merite avaidase kezoidme meren pohjoižes, pohjoižpolehe Udes Maspäi.
Barencan meren järedad lahted (častomaraižen mödhe): Haipudir-, Pečoran, Čošan lahted da Varanger-fjord.
Sured erižed sared: Pit'k sar' (106 km², Nencan avtonomine ümbrik), Kolgujev (3495 km², Nencan avtonomine ümbrik), Mageröi (436 km², Norvegii), Kondjansar' (180 km², Norvegii).
Langenijad Barencan merhe znamasižed joged (basseinan suruz, častomaraižen mödhe): Pečor- (322 000 km²), Voronj- (9940 km²) da Tulom (21 500 km²).
Järedad meriportad (päiväižen mödhe): Varandei (jädub), Nar'jan Mar (jädub), Ostrovnoi, Severomorsk, Murmansk, Kirkenes (Norvegii), Vadsö (Norvegii), Vardö (Norvegii).
Gidrologii
Meren pohjoižpala om kattud jäl vodes läbi tobjimalaz. Sulakul jädub meren koume nelländest, elokul jä voib sulata täuzin. Meren suvipäivlaskmaine pala om jädumatoi Gol'fstriman tagut — lämän Nordkapan joksmusen taguiči. Nece-žo joksmuz segoitab veden meres, pindanno — častomarašt vaste. Kezal läz randad veden lämuz voib olda +11..+12 C° süvuzil 5..8 metrhasai.
Karači
Karači (کراچی Karācī, Karachi [kəˈraːtʃi]) om kaikiš suremb lidn da port Pakistanan suves. Se om Sind-agjan administrativine keskuz. Lidnan aglomeracii otab seičemenden sijan mail'mas ristitišton lugun mödhe.
Lidn om Pakistanan sodavägiden, pahaazjoiden, tegimišton da torguindan päkeskuz.
Vl 2013 eläjiden lugu oli 23 500 000 ristitud. Lidnan pind — 3 527 km².
Istorii
Ezmäižed žilod lidnan territorijas oma tetabad möhembaižes paleolitassai da mezolitassai. Edel britanižen anastusen vl 1839 Karači oli Kolači:kš — kalanikoiden peneks küläks.
Geografijan andmused
Karači sijadase Arabijan meren randal, Ind-jogen suhištos.
Klimat om tropine kuiv. Paneb sadegid 217 mm vodes, niišpäi 152 mm heinkus da elokus, no tal'ven heitten om upar', sikš ku lidn om mererandaline.
Administrativine jagand
Nügüdläine administrativine jagand oli vahvištadud vl 2011. Lidn om municipaližen korporacijan ohjandusen al.
Karači jagase 6 ümbrikho (district). Ümbrikod alajagasoiš 18 rajonaks (tehsil:aks), ned — 178 nevondkundaks. Mugažo kuz' sodaterritorijad sijadasoiš lidnan keskuses, ned ei mülügoi ümbrikho.
Irdkosketused
Kategorii:Pakistanan lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe *
Avstralii (znamoičendad)
Avstralii voib znamoita:
Barencan meri
Gidrologii
Vezinouzendan korktuz sase 0,6..4,7 metrhasai, kaikiš suremb vezinouzend om Kolan pol'saren randanno — 6,1 metrhasai. Sumeg meren päl om järgeližeks säks.
Homaičendad
Kategorii:Jävaldmeren mered Kategorii:Mered kirjamišton mödhe Kategorii:Norvegijan mered Kategorii:Venäman mered Kategorii:Arhangel'skan agjan geografii Kategorii:Murmanskan agj Kategorii:Nencan avtonomine ümbrik
Astrahan'
1 — Kirovan rajon 2 — Nevondkundaline rajon 3 — Leninan rajon 4 — Trusovon rajon (Volgan oiged rand)]] Astrahan' (Астрахань, Әстерхан; Астрахан, Астархан i Қажытархан) om lidn (vspäi 1717) da lidnümbrik Venäman suvipäivlaskmas. Se om Astrahanin agjan administrativine keskuz da kaikiš suremb lidn.
Istorii
Eländpunkt mainitase ezmäižen kerdan kirjutadud purtkiš kuti Kuldaižen Ordan Hadži Tarhan-lidn vl 1333. Vn 1395 Tamerlanan sodaväged paniba lidnad mantazole. Udessaudihe sidä, i oli Astrahanin hankundan pälidnaks (1459−1556). Sen lopus Ivan Grazii mülüti hankundad Venämha, vl 1558 panihe uden lidnusen alust. Raudte tuli lidnha vl 1909.
Astrahan' šingotase kivivoimašiništon pästandal, laivansauvomižen tegimil i sömtegimištol, sauvondmaterialiden edheotandoil (stökol, torvveimed, stökolkuid). Kivivoin da londuseližen gazan samine tegese läz lidnad Kaspijan šel'fal.
Geografijan andmused
Lidn sijadase agjan suves, Volgan pähijaman randoil da sen suhišton üks'toštkümnel sarel, Kaspijanveren alangištos. Astrahanin keskuz seižub −23 metrad valdmeren pindan al korktusel, om kukhid 5..15 metrhasai kortte. Järed port om Kaspijan merel (20 merivaldmad da sen enamba).
Klimat om terav kontinentaline ven pol'letetazangišton. Voden keskmäine lämuz om +10,5 C°, kezakun-elokun +23..+26 C°, tal'vkun-uhokun −2..−4 C°. Ekstremumad oma −33 C° i +43 C°. Lujad kuivad tulleid oleldas lidnas kezoidme. Paneb sadegid 234 mm vodes, tazomäras kuidme (enamba semendkus — 28 mm).
Astrahan' om lidnümbrikon üks'jäine elänapunkt. Jagase nelläks rajonaks.
Eläjad
Vn 2010 rahvahanlugemižen andmusiden mödhe eläjiden lugu oli 520 339 ristitud. Kaikiš suremb ristitišt oli 534 241 eläjad vl 2019.
Rahvahad (enamba 0,4% vl 2010): venälaižed — 65,3%, totarlaižed — 5,8%, kazahlaižed — 4,6%, azerbaidžanlaižed — 1,1%, armenijalaižed — 0,8%, ukrainalaižed — 0,8%, nogailaižed — 0,7%, avarad — 0,7%, lezginalaižed — 0,6%, čiganalaižed — 0,4%, toižed rahvahad — 3,0%, rahvahuden ozutandata — 16,2%.
Transport
Sured da pened avtobusad, trolleibusad, maršruttaksid da jogilaivad oma kundaližeks transportaks lidnas. Maršruttaksid ühtenzoittas Astrahanid ezilidnoidenke, sured avtobusad — Venäman Kavkaz-regionan järedoidenke lidnoidenke. Päraudtestancii i völ ühesa raudtestancijad da platformad oma lidnas, raudted oigetas Volgogradha i Mahačkalha.
Rahvahidenkeskeine civiline Astrahan'-lendimport B.M. Kustodijevan nimed (АСР / ASF / URWA, 865 tuh. passažiroid vl 2021) sijadase kahesa kilometrad suvhe keskusespäi lidnan röunanno. Sišpäi tehtas reisid Moskvha i Aktauhu (Kazahstan), čarterreisid Turkanmaha.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe * * Kategorii:Astrahanin agjan lidnümbrikod
Čuncin
Čuncin (重庆, pin'jin': Chóngqìng [ʈʂʰǔŋ tɕʰîŋ], sana sanha «kaks'kerdaine üläihastuz») om keskuzalištusen lidn (administrativine ümbrik) Kitaiš, kaikiš järedamb pindan mödhe nellän mugoižen keskes.
Se om Kitain metallurgijan, avtotegimišton i himižen tegimišton järed keskuz, tedoline keskuz (enamba 1000 tedoinstitutoid i 25 üläopendusen aluzkundad).
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud 316 vodel edel m.e. kuti Czänčžou (kit. 江州) — Ba-valdkundan uz' pälidn. Vl 1189 sidä nimitihe nügüdläižikš.
Eländpunkt om olmas oficialiženke lidnan statusanke vspäi 1937. Čuncin oli Kitain keskuzalištusen lidnaks vozil 1939−1954 i om vspäi 1997. Vozil 1954−1997 lidn mülüi Sičuan'-agjaha.
Vozil 1937−1945 Čuncin oli valdkundan pordaigaližeks pälidnaks Nankinan okkupacijan tagut, ohjastuz sijazihe siš Čan Kaišinke ühtes.
Vn 1949 2. päiväl sügüz'kud sur' lämoipalo tegihe lidnas (10 tuhad ristituid pölištuiba, pol'lidnad paloi).
Geografijan andmused
Lidn sijadase Kitain keskuses, 80 jogen randoil. Hura Czälinczän-ližajogi lankteb täuz'vezižhe Janczihe lidnan keskuses. Čuncin seižub 243 metrad valdmeren pindan päl keskkorktusel. Reljef om kukhikaz.
Klimat om subtropine. Paneb sadegid 1100 mm vodes. Sumeg laskese lidnrajonihe sada päiväd vodes, redukuspäi sulakuhusai.
Čuncin jagase 38 municipaližhe ühtnikha: 21 rajonad, 13 makundad da 4 avtonomišt makundad. Niiden keskes 9 municipališt ühtnikad lugetas «lidnan päzonaks» oficialitomašti (kit. 主城区 čžučencüi) vai Keskuzčuncinaks. Municipaližed ühtnikad alajagasoiš 1259 lidnha, lidnanterritorijha i alarajonha.
Eläjad
Vl 2010 kaikenaigaižiden eläjiden lugu oli 28 846 170 ristitud.
Vl 2015 lidnrajoniden ristitišt oli 18 384 100 eläjad, pind — 5473 km².
Transport
Avtobusad, ezilidnoiden raudted da metro oma kundaližeks transportaks. Metro radab vspäi 2005 (vl 2015 4 jonod, 120 stancijad, 201,6 km raudted).
Vs 2014 redukuspäi 31 sildad ühtenzoittas Janczin randoid Čuncin-ümbrikos, niišpäi 12 oma lidnrajoniden territorijal.
Koume päraudtestancijad om lidnas. Koume kiruhraudted i kuz' kiruhavtoted ühtenzoittas Čuncinad toižidenke suridenke lidnoidenke.
Rahvahidenkeskeine civiline «Čuncin Czänbei»-lendimport (CKG) sijadase 21 kilometras pohjoižhe lidnan keskusespäi. Sišpäi tehtas reisid Kitaidme da Azijan äjihe verhiže maihe. Völ kaks' lendimportad oma sauvomas.
Irdkosketused
Kategorii:Kitain lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe
Borisoglebsk
Borisoglebsk (Борисогле́бск) om Venäman lidn da transporttesol'm Voronežan agjan pohjoižpäivnouzmaižes čogas. Se om agjan koumanz' lidn eläjiden lugun mödhe, Borisoglebskan lidnümbrikon administrativine keskuz.
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1698 (vai vl 1646 erasiden purtkiden mödhe) kuti Novopavlovsk (Pavlovsk) kaičemha tahondad kalaidajiden heimoiden londoišpäi. Vspäi 1704 om nügüdläiženke nimenke, šingotihe pumaterialan depoks Venäman laivišton sauvomižen täht Petr I carindan aigan, sid' nižun kazvatandal i jogivaldmoil. Sai makundan lidnan statusad vl 1779. Rahvahanikoiden sodan aigan Borisoglebsk oli toran objektaks. Vl 2008 ühtenzoittihe lidnad rajonanke, kätihe lidnümbrikoks.
Borisoglebsk šingotase mašinansauvomižen tegimil (himižen tegimišton täht, katil-mehanine, kivivoin da gazan samižen täht), ladimiden edheotandoil, sauvondmaterialiden pästandal (savič, gazuidud beton), sömtegimištol (amuine oludtegim, leibänproduktoiden kombinat, lihakonservkombinat), mugažo valamižtegim i pul'kiden edheotand ratas lidnas.
Geografijan andmused
Lidn sijadase lidnümbrikon päivlaskmaiženno röunanno, Hopr-jogen oiktal randpolel (Хопёр 979 km pitte, Don-jogen hura ližajogi) sen oiktan Voron-ližajogen (Ворона 454 km pitte) lanktendanno, Voronan hural randal, 100 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Voronežhasai om 200 km päivlaskmha orhal, 224 km avtotel vai 350 km raudtel. Lähembaine lidn om Povorino 22 km suvhe orhal, 39 km avtotedme vai 26 km raudtedme.
Kaik 23 žilod i 1 külä mülüdas lidnümbrikho Borisoglebskan ližaks. Lidnümbrikon pind — 1371 km².
Eläjad
Rahvahad (2010): venälaižed — 97,2%, toižed rahvahad — 2,8%.
Professionaližen opendusen aluzkundad oma Borisoglebskan kaks' kolledžad (medicinine, muzikaline) i nell' tehnikumad (teiden sauvondan, tehmišton i informacijan tehnologijoiden, maižandusen, tehnologiž-ekonomine ), mugažo Voronežan, Krasnodaran i Moskvan üläopendusen aluzkundoiden nell' filialad.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Voronežan agjan lidnad Kategorii:Voronežan agjan lidnümbrikod
Big Bang (Suvikorejan muzikgrupp)
«Big Bang» (빅뱅 Pikpen — Sur' poukahtuz anglijan kelespäi, kirjutadas paksus «BIGBANG») om tetab prihoiden suvikorejine muzikgrupp, kudamb edestab muzikad kei-pop-stiliš vspäi 2006.
Homaičendad
Kategorii:Popgruppad Kategorii:Suvikorejan muzikgruppad Kategorii:Muzikgruppad kirjamišton mödhe Kategorii:Muzikgruppad vl 2006 alusenpanendanke
STS
thumb|right|150px|TV-kanalan 9. logotip STS (СТС, lühenduz Сеть Телевизионных Станций-sanoišpäi) om Venäman federaline TV-kanal, lähtleb efirha päiveses läbi. Enččed nimitused: STS-8 / СТС-8 (1. tal'vku 1996 — 23. viluku 2000) i STS-Moskv / СТС-Москва (24. viluku 2000 — 12. eloku 2009).
Kanalan aluz om pandud tal'vkun 1. päiväl vodel 1996 kuti ezmäine televizijan verk valdkundas. Telekanalan direktor om Sergei Čonišvili vspäi 1998.
Pihllindud
Pihllindud (Turdus) om kezalinduiden heim. Mülüdas Pihllindunvuiččed-sugukundha. Kaik om 62 erikod heimos.
Leviganduz
Heimon erikod oma levitadud Evropan, Azijan, Pohjoižamerikan i Suviamerikan maiš, mugažo Avstralijas. Kaks' erikod oma introduciruidud Udhe Zelandijha.
Ümbrikirjutand
Södas gavedid, hämähoukuid, madoid, mollüskid i marjoid, sötlesoiš man pindal paksus.
Turdus merula- i Turdus philomelos-erikod pajatadas čomin.
Homaičendad
Kategorii:Pihllindunvuiččed Kategorii:Živatad kirjamišton mödhe Kategorii:Lindud Kategorii:Meclindud
6. sulaku
6. sulaku om voden 96-nz' päiv (97-nz' ližapäivvoziš) grigorianižes kalendariš. Voden lophusai jäb 269 päiväd.
Vepsän mec
thumb|right|250px|Rezervatan tarhan nägu Kos'kenaluižen rajonas, 25. sügüz'ku 2017 Vepsän mec (Вепсский лес) om Venäman londuseline puišt Leningradan agjan päivnouzmas, eriližešti kaitud londuseline territorii regionaliženke znamoičendanke.
Kel'dtaho om vahvištadud Leningradan agjan gubernatoran käsköil: 14. sügüz'ku 1999 № 302-pg, 25. viluku 2001 № 16-pg i 14. semendku 2003 № 81-pg.
Puišt sijadase Baltijan i Kaspijan meriden vezijagandal, agjan nellän rajonan territorijoil: Kos'kenaluižen, Tihvinan, Boksitogorskan da Pöudon rajonil.
Pind om 189 100 gektarad. Mülütab kavag'mecan i sodunuziden maiden territorijoid. Rezervat om sätud istoriženke, kul'turiženke da londusenkaičijanke znamoičendanke.
Irdkosketused
Kategorii:Geografižed objektad Vepsänmal Kategorii:Puištod Kategorii:Leningradan agj Kategorii:Venäman kaitud londuseližed territorijad
Diksit Madhuri
Madhuri Diksit (माधुरी दीक्षित, Madhuri Dixit; sünd. 15. semendku 1967, Mumbai, Maharaštr, Indii) om indijalaine Bollivudan aktris da kargaidai.
Biografii
Madhuri om sündnu Mumbai-lidnha.
Aktrisan kar'jer zavodihe onetomašti, sikš miše ühtni satusetomaha Abodh-fil'mha. Vl 2001 Ginnessan Rekordkirj kirjuti hänes, Madhuri mainitase indijalaižeks aktrisaks kaikiš järedambanke sal'henke.
Kanz
Vspäi 1999 om lähtnu mehele. Šriram Madhav Nene om hänen mužik, kardiohirurg professijanke, sirdi AÜV:oišpäi. Heil om kaks' poigad: Arin da Rajan. Mehelusen zavodindan jäl'ghe Madhuri sirdi Denverha, vl 2011 pereh sirdi Mumbaihe.
Irdkosketused
Kategorii:Indijan aktrisad Kategorii:Aktrisad kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe
Šumih (lidn)
Šumih (Шуми́ха) om Venäman lidn da lidnankund Kurganan agjan päivlaskmas. Se om Šumihan rajonan administrativine keskuz.
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud Transsiban raudtestancijaks vl 1892. Kätihe žilod stancijanno lidnaks vl 1944.
Šumih šingotase torvenarmaturan edheotandal i raudtelibutimiden tegimel, sömtegimištol (maidedheotandad, leibän i paštatesen pästand, villänelevator i kombisömän tehmine), mebel'fabrik radab, mugažo uranan samižen edheotand baziruiše lidnas.
Geografijan andmused
Lidn sijadase Uralantagaižes, 170 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Kurganhasai om 131 km päivnouzmha orhal, 146 km avtol vai raudtel. Lähembaine lidn om Ščučje 34 km päivlaskmha orhal, 39 km «Irtiš»-avtotrassadme (R-254) vai Transsib-raudtedme. Trass om saudud 2 kilometras lidnan pohjoižröunaspäi.
Šumih om lidnankundan üks'jäine eländpunkt.