cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Puškino
Puškino (Пу́шкино) om Venäman lidn Moskvan agjan keskuzpalan pohjoižpäivnouzmas. Se om Puškinon lidnümbrikon administrativine keskuz, agjan 17..19nz' lidn eläjiden lugun mödhe, Moskvan pohjoižpäivnouzmaine ezilidn.
Istorii
Eländpunkt mainitase vspäi 1499 kuti Pučkino- vai Puškino-žilo torguindtenno Pereslavl'-Zalesskijannoks. Nimitihe Puč-jogen (Пуча), Puškinad-rodun vai juraižimiden tehmižen mödhe (ven. пушка). Vl 1771 kaik žilon eläjad koliba mustmoraspäi. Aigan mändes žilo kändihe tegimiden keskuseks: vatken manufaktur, sobiden sišpäi edheotand, vas'ktegim. Vl 1862 raudte radaškanzi Sergijev Posadannoks, i saudihe Puškino-raudtestancijad 3 kilometras žilospäi. Kezaküläpertiden Puškino-žilo stancijanno oli tetab vspäi 1867. Ühtenzoittud radnikžilo sai lidnan statusad vn 1925 17. päiväl elokud. Oli rajonan keskuseks vspäi 1929. Mülütihe lidnha lähižid žiloid vll 2002−2003.
Puškino šingotase sauvondmaterialiden pästandal (turušknitud, iknad), sömtegimištol (jauh i leibänproduktad, likörvintegim, lihan edheotand), tekstilin i kengiden tehmižel, elektromehanižel tegimel, tehnižvoiden, fil'triden, kertehpakuitesen, avtotesauvondan i logistikan edheotandoil. Mecan i mecmašinansauvomižen tedoiduzkeskused ratas lidnas mugažo.
Geografijan andmused
Lidn sijadase lidnümbrikon suviröunal, Učanjogen molembil randoil (Уча 42 km pitte, Kläz'man hura ližajogi), 160 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Učan vezivaradim (19,3 km²) om ani päivlaskmha-lodeheze lidnaspäi, ottas sen vet Moskvan varatoitandan täht. Serebränk-jogi (padoseinänke) läbitab lidnan pohjoižpäivnouzmad i lankteb Učha huralpäi. Matkad Moskvhasai (Moskvan rengazavtotehesai) om 17 km suvipäivlaskmha. Toižed lähembaižed lidnad (orhal) oma Ivantejevk ani päivnouzmha i suvipäivnouzmha, Fräzino 10 km päivnouzmha, Ščolkovo 8 km suvipäivnouzmha, Korolöv 3 km suvhe, Mitišči 2 km suvipäivlaskmha.
Raudte jagab lidnan poleti. Puškino-raudtestancii radab lidnan keskuzpalas «Moskv — Jaroslavl'»-keskustal vspäi 1862, elektrojonused tuldas Moskvan Jaroslavlin päraudtestancijaspäi. Toine platform om Il'jičan Zavetoičendad lidnan pohjoižes. «Holmogori»-mante (M8-trass) om lidnan päivnouzmaižeks röunaks, Jaroslavlin šosse sarakoičese sišpäi i läbitab lidnan päivnouzmad.
Eläjad
Vl 1939 lidnan ristitišt oli 21 081 eläjad, vl 1959 — 30 035 eläjad. Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 102 874 ristutud, rajonan (nüg. lidnümbrik) koume videndest. Kaikiš suremb lidnan ristitišt om enamba 105 tuh. rist. vspäi 2014 (108 253 rist. vl 2015). Ortodoksižen hristanuskondan kahesa jumalanpertid i kaks' časounäd oma olmas lidnas.
Rahvahad (2010): venälaižed — 93,1%, ukrainalaižed — 1,8%, totarlaižed — 1,0%, toižed rahvahad — 4,1%.
Professionaližen opendusen aluzkundad oma Moskvan agjan medkolledž nomer 4 i Moskvan agjan muzikkolledž.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Moskvan agjan lidnad *
Tüterbah
thumb|right|250px|Tüterbah pohjoižhe Ummel'naspäi Tüterbah (Tüterbach) om Saksanman pen' jogi Pohjoine Rein da Vestfalii-federacijanmas.
Vezivalu om Trüggel'bah-jogen oiged ližajogi (toine ližajogi om oiged Zunderbah), Ems-jogen basseinan pala. Jokseb Bilefel'd-lidnan Brakvede-ümbrikon territorijadme, maižanduzmaiden da sarikoiden keskes.
Piduz om 2,8 kilometrad. Korktusiden vajehtuz om 12 metrad: joginišk 105 m ü.m.t., lankteb 93 m ü.m.t. korktusel.
Babuškinan rajon (Vologdan agj)
Administrativine keskuz om Babuškinan nimed žilo.
Istorii
Rajonan aluz om pandud vn 1929 15. päiväl heinkud Pohjoižen randan Vologdan ümbrikho kuti Ledengan rajon Leden'gskoje-külän keskuseks. Vn 1930 30. päiväl heinkud heittihe ümbrikod, i vodhe 1936 tal'vkun 5. päivhäsai rajon mülüi Pohjoižhe randha kuti administrativine ühtnik. Vozil 1936−1937 oli Pohjoižen agjan palaks.
Vs 1937 sügüz'kun 23. päiväspäi rajon mülüb Vologdan agjaha. Vn 1941 26. päiväl uhokud udesnimitihe rajonad da sen keskust Ivan Babuškin-revolücioneran oiktastuseks. Vs 1960 kül'mkun 12. päiväspäi enččen Roslätinon rajonan territorijan pala om ühtnenu Babuškinan rajonanke. Vozil 1963−1964 Babuškinan rajonan territorii mülüi Tot'man rajonha pordaigaižikš. Rajon om olmas nügüdläižiš röunoiš vspäi 2006.
Geografijan andmused
Babuškinan rajon sijadase agjan päivnouzmas. Pind — 7 760 nellikkilometrad. Mecad ottas territorijan 89% (6913 km²). Koskmatoi taig (kavag'mec — kuz', pedai) om enambuses.
Om röunoid 6 Venäman rajonanke:
Reljef om kukhikaz tobjimalaz, pened sod oma joga polen. Pohjoižed Uvalad-ülüden päivlaskmaine pala otab rajonan territorijad läz täuzin. Znamasižed joged oma: Vanh Tot'm sen Votč- da Ilez-joginiškoidenke i Leden'g, ned mülüdas Suhonan (Jävaldmeren) basseinha; mugažo Unž sen oiktan Juz-ližajogenke, mülüb Volgan (Kaspijan meren) basseinha. Om vähä penid järvid (1 km² penemba pindal). Sod ottas 12% territorijad.
Londuseližed varad oma turbaz, sauvondmaterialad (letked, saved, gravii), dolomit, keitandsol, mec, reskvezi.
Vs 2015 kezakun 1. päiväspäi rajonan territorii jagase 7 küläkundha.
Tobmuz
Käskusenandai tobmuz om Ezitajiden Suim (ven. Представительное собрание) 15 ühtnijanke. Kaik rahvaz valičeb heid nelläks vodeks. Järgenduseližed valičendad sihe oliba vn 2012 4. päiväl keväz'kud (videnz' kucund). Vitalii Kolpakov radab sen ezimehen vl 2015.
Eläjad
Kaik om 141 eländpunktad rajonas, sidä kesken 13 žilod, 127 küläd da 1 futor, niišpäi 37 seištas kaikenaigažeta ristitištota. Toine sur' eländpunkt om Min'kovo-külä (1,0 tuh. rist. vl 2009).
Sudž
Sudž (Су́джа) om Venäman lidn da lidnankund Kurskan agjan suvipäivlaskmas. Se om Sudžan rajonan administrativine keskuz.
Istorii
Nügüdläižen eländpunktan aluz om pandud vl 1664 kuti lidnuz da lidn palanuden vl 1662 suren eländpunktan sijas, nimitihe jogen mödhe. Jogen nimituz korreliruib amuižindižidenke śudhyati «kätas irgeks» i śuddhá «ireg, puhtaz» sanoidenke. Sudž sai makundan lidnan oficiališt statusad vl 1779 vai vl 1785. Šingotihe torgovanoiden lidnaks i padanikoiden pramozlal. Toižen mail'man sodan aigan lidn oli okkupiruidud nacistoil (18. reduku 1941 — 3. keväz'ku 1943).
Sudž šingotase traktoragregatoiden tegimel, sömtegimištol (voikombinat, lihakombinat, spirttegim), gazanveimiden sol'meks, mugažo muit, elevator i kombisömän tegim ratas lidnas.
Geografijan andmused
Lidn sijadase rajonan keskuzpalas, Sudž-jogen alajoksmusen molembil randoil (Суджа 63 km pitte, Psölan oiged ližajogi, Dnepran hurapol'ne bassein), 135 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Ukrainhasai om 9 km päivlaskmha orhal. Matkad Kurskhasai om 82 km pohjoižpäivnouzmha orhal, 92 km avtotel vai 136 km raudtel. Lähembaižed lidnad oma Sumad (Ukrain) 48 km suvipäivlaskmha orhal, 68 km avtotedme vai 120 km raudtedme, Ril'sk 60 km lodeheze orhal, 68 km avtotedme vai 70 km raudtedme, L'gov 50 km pohjoižhe orhal, 62 km avtotedme vai 60 km raudtedme, i Obojan' 70 km päivnouzmha orhal, 83 km avtotedme vai 220 km raudtedme. Sudž-raudtestancii radab lidnan päivnouzmas.
Sudž om lidnankundan üks'jäine eländpunkt. Lidnankundan pind — 4,24 km².
Eläjad
Vl 1939 lidnan ristitišt oli 3 674 eläjad. Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 6 036 ristitud, rajonan kaks' ühesandest. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 12 800 eläjad vl 1913 i 8 tuhad eläjid vll 1996−1998. Ortodoksižen hristanuskondan kaks' jumalanpertid oma olmas lidnas, mugažo järedad jumalanpertid i Belogorskii-mez'jumalankodi ratas ezilidnas.
Rahvahad (2010): venälaižed — 96,7%, ukrainalaižed — 1,7%, toižed rahvahad — 1,6%.
Professionaližen opendusen aluzkund om Sudžan maižanduztehnikum i Sudžan čomamahtoiden kolledž.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Kurskan agjan lidnad *
François (al'bom)
«François» (Fransua) om francižen Desireless-pajatajan debütine studijanal'bom. Se om änetadud vll 1986−1989, om pästtud vl 1989.
Homaičendad
Kategorii:Desireless:an al'bomad Kategorii:Al'bomad kirjamišton mödhe Kategorii:Vn 1989 al'bomad Kategorii:Debütižed al'bomad
÷ (al'bom)
«÷» (virktas Divide) om Ed Širan-pajatajan koumanz' studijanal'bom, se om pästtud vn 2017 3. päiväl keväz'kud.
Homaičendad
Kategorii:Ed Širanan al'bomad Kategorii:Al'bomad kirjamišton mödhe Kategorii:Vn 2017 al'bomad
Beta
right|160px Beta (Β, β, virkand βήτα beta, nüg. vita, βῆτα) om grekan kirjamišton kahtenz' kirjam.
Kirjam libui finikijan 25px-kirjamespäi, kändase «pert'». Latinan B-kirjam i kirilližed Б- da В-kirjamed libudas grekan beta-kirjamespäi.
Kävutand znamaks
Ottas kävutamižhe penid kirjamid päpaloin znamoičemha:
Sen ližaks β-versii om kompjuterprogram šingoteses.
Homaičendad
Kategorii:Grekan kirjamed
Mineraližed Veded
Mineraližed Veded (Минера́льные Во́ды, Միներալնիե Վոդի Mineralnie Vodi) om Venäman lidn Stavropolin randan suves, Mineraližiden Veziden lidnümbrikon (edel 2015. vot — rajonan, mülütihe sihe vl 2010) administrativine keskuz. Mülüb Kavkazižed Mineraližed Veded-regionha.
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1878 kuti Sultanovskii-žilo raudtestancijannoks «Rostov Donal — Vladikavkaz»-jonol. Udesnimitihe sidä Illarionovskii-žiloks vl 1898. Vspäi 1922 om lidnan statusanke da nügüdläiženke nimenke.
Mineraližed Veded šingotasoiš sömtegimišton edheotandoil (leibtegim, veden butiliruindan tegimed, oludentegim, vintegim, konditerine ceh), mugažo kivenümbriradai tegim, Irkutskan raudbetonan tegimen filial i karvfabrik ratas.
Geografijan andmused
Lidn sijadase Kumanjogen oiktal randal (Kaspijan meren bassein), 300 m keskmäižel korktusel valdmeren pindan päl. Matkad Stavropolihesai om 135 km lodeheze orhal vai 170 km avtotedme. Lähembaine lidn om Železnovodsk 15 km suvipäivlaskmha avtotedme.
Edel 2015. vot lidn oli rajonan erigoittud lidnankundaks.
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 76 728 ristitud, rajonan pol'. Vl 2018 lidnan ristitišt oli 74 758 eläjad. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 88..89 tuhad eläjid vll 1997−2007 (89 336 rist. vl 2004).
Ortodoksižen hristanuskondan seičeme pühäpertid oma olmas lidnas: Jumalanmaman Katken päjumalanpert' (om saudud vll 1990−1997), viž jumalanpertid i ph. Jurgii-vägestusenkandajan časoun'. Armenižen jumalankodikundan «Surb Hač»-pühäpert' radab. Protestantizman kaks' pühäpertid oma avaitud: seičemenden päivän adventistoiden jumalanpert' i baptistoiden loičendpert'.
Transport
Pened avtobusad i taksid oma kundaližeks transportaks lidnas, avtobusad ühtenzoittas lidnan regionan eländpunktoidenke. Federaline «Kavkaz»-mante (R-217) läbitab lidnad. Mineraližed Veded-raudtestancii radab vl 1875, sen nimituz oli Sultanovskai (Султановская) vhesai 1922.
Regionan rahvahidenkeskeine civiline Mineraližed Veded-lendimport M. Ju. Lermontovan nimed (MRV / МРВ / URMM, 2,5 mln passažiroid vl 2019) levineb nelläs kilometras lidnaspäi.
Galerei
thumb|center|900px| Mineraližiden Veziden nägu (2008)
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Stavropolin randan lidnad *
Makri Maurisio
thumb|left|250px|Maurisio Makri i [[Francisk (Rimalaine papa)|Francisk-papa]] Maurisio Makri (Mauricio Macri [mau'ɾisjo 'makɾi]; sünd. 8. uhoku 1959, Tandil', Argentin) om Argentinan edeline pämez', 56nz' prezident vs 2015 tal'vkun 10. päiväspäi vn 2019 tal'vkun 10. päivhäsai. Jäl'ghetulii — Al'berto Fernandes.
Mez' oli ičeze valdkundan Buenos Aires-pälidnan pämehen (24.06.2007—10.12.2015) mugažo, edel sidä — Argentinan parlamentan alakodin ezitajan. Buenos Airesan «Boka Huniors»-futbolkluban prezident vll 1995−2007.
Homaičendad
Kategorii:Valdkundmehed Kategorii:Argentin Kategorii:Argentinan prezidentad Kategorii:Politikanmehed kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe Kategorii:Sündnuded Argentinha Kategorii:Buenos Aires
Rand (Pazjaren küläkund)
Rand (Мака́рьевская) om Venäman pen' vepsän külä Vologdan agjan Babajevon rajonan pohjoižes.
Eländpunkt mülüb Pazjaren küläkundha.
Geografijan andmused
Külä sijadase küläkundan keskuzpalan päivnouzmas, järven päivnouzmaižel randal (Кодозеро). Matkad Pazjarhesai (järv 223 m ü.m.t. tazopindanke) om pol'tošt kilometrad päivlaskmha järvedme vai koume kilometrad randadme, küläkundan Pazjar-keskushesai om 12 km suvhe orhal vai 20 km avtotedme, Babajevo-rajonkeskushesai — 120 kilometrad suvhe.
Lähembaižed eländpunktad oma Palatez-külä ani pohjoižhe i Grigorjevskai-külä ühtes kilometras pohjoižpäivnouzmha.
Eläjad
Vn 2002 kaiken Venäman rahvahanlugemižen mödhe Randan kaikenaigaižiden eläjiden lugu oli koume ristitud, kaik oliba etnižed vepsläižed. Vl 2010 ei olend registriruidud eläjid küläs.
Pržibram
Pržibram (Příbram [ˈpr̝̊iːbram], Freiberg im Böhmen, vozil 1939−45 Pibrans) om Čehanman lidn Keskčehanman randas, Pržibraman ümbrikon administrativine keskuz.
Istorii
Eländpunkt mainitase dokumentoiš ezmäižen kerdan vl 1216. Se sai lidnan oiktusid vl 1406. 18.-20. voz'sadoil saihe hobedad da raudkivendod lidnas.
Geografijan andmused
Lidn sijadase valdkundan suvipäivlaskmas, 502 m keskmäižel korktusel valdmeren pindan päl. Om läz 60 km matkad Praghasai pohjoižpäivnouzmha.
Eläjad
Vn 2011 Čehanman rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 33 084 ristitud. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 36 898 eläjad vl 1991. Hristanuskondan nell' pühäpertid om lidnas: koume katoližen jumalankodikundan kostelad i lüteranine kirh.
Lidnan edeline pämez' om Jindržih Varžeka (Jindřich Vařeka), radoi vll 2014−2019.
Kurb
Kurb (Курба) om vepsän žilo Venäman Leningradan agjan Kos'kenaluižen rajonas. Se mülüb Vinglan küläkundha.
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1960, šingotihe mecan varhapanendal. Vll 1967−2006 žilo oli Kurban küläkundan administrativižeks keskuseks.
Geografijan andmused
Žilo seižub Ojat'jogen hural randal. Kaik om 6 nimitadud irdad da 4 kujod Kurbas. Matk rajonan Kos'kenaluine-keskushesai om 111 km lodeheze, se-žo lähembaine raudtestancii.
Mante veb Kurbaspäi Vinglaha, avtobus № 421 kävub sidme (seičeme reisad nedališ), matkad om 36 km pohjoižhe.
Vilämovicen kel'
Vilämovicen kel' (ičeze nimituz: Wymysiöeryś) om germanižen gruppan indoevropine kel'. Kelel pagištas vaiše Vilämovice-lidnudes (Pol'šanma).
Pagižijoiden lugu om läz 70 ristitud (mamankel'), rauhiden mehiden keskes tobjimalaz, toine kel' om pol'šan kel'. Vilämovicen kirjkel' om latinan kirjamišton pohjal.
«Meiden Tat» vilämovicen kelel
Ynzer Foter, dü byst ym hymuł,
Daj noma zuł zajn gywajt;
Daj Kyngrajch zuł dö kuma;
Daj wyła zuł zajn ym hymuł an uf der aot;
dos ynzer gywynłichys brut gao yns haojt;
an fercaj yns ynzer siułda,
wi wir aoj fercajn y ynzyn siułdigia;
ny łat yns cyn zynda;
zunder kaonst yns reta fum nistgüta.
Kurb
Eläjad
Žilos nened valdkundaližed aluzkundad oma olmas: augotižškol (vll 1968−2009 erine keskškol oli) da päivkodi, kul'turpert' i Vepsän muzei, kirjišt, počt da fel'dšeriž-akušerine punkt.
Vilämovicen kel'
«Meiden Tat» vilämovicen kelel
Amen.
Kurb
Homaičendad
Kategorii:Vepsän küläd Leningradan agjan Kos'kenaluižen rajonas Kategorii:Vepsän küläd kirjamišton mödhe Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe
Orsk
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1735 kuti Orenburg-lidnuz langenijan Or'-jogen mödhe (Орь 332 km pitte). Vl 1741 panihe nügüdläižen Orenburgan alust Ural-jogen alemba mödvedhe (hot' Orenburg sijadase Sakmar-jogensunno, eile Or'-jogen), olijad lidnust udesnimitihe Oren lidnuseks. Se sai lidnan statusad vl 1865.
Geografijan andmused
Lidn sijadase Uralan suvižel ezimägištol, 200 m keskmäižel korktusel valdmeren pindan päl. Orskan vanh pala sijadase Ural-jogen oiktal randal. Matkad Orenburghasai om 240 km orhal, 270 km avtotedme vai raudtedme. Lähembaižed järedad lidnad oma Novotroick päivlaskmha (om nell' kilometrad röunoiden keskes) i Kazahstanan Aktobe (170 km suvipäivlaskmha). Lidnümbrik röunatab Kazahstananke, röunpäličmänendtaho om 30 km suvhe lidnan keskusespäi.
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahalugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 239 800 ristitud, lidnümbrikon — 244 004 ristitud. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 276 tuh. eläjid vl 1995.
Rahvahad (2010, enamba 0,4%, ozutadud rahvahudenke): venälaižed — 81,7%, kazahlaižed — 5,3%, totarlaižed — 3,9%, ukrainalaižed — 2,7%, baškiralaižed — 1,7%, saksalaižed — 1,1%, mordvinalaižed — 0,7%, azerbaidžanlaižed — 0,5%, armenijalaižed — 0,5%, toižed rahvahad — 1,9%.
Edeline lidnümbrikon pämez' om Andrei Odincov (tal'vku 2016 — sulaku 2019).
Ižanduz da transport
Ižandusen päsarakod oma mujumetalloiden tehmine, mašiništonsauvomine, kivivoin ümbriradmine. Sömtegimišton i elektroenergetikan edheotandad oma šingotadud, järed päiväiželektrostancii om saudud lidnümbrikos.
Avtobusad da tramvaid oma kundaližeks transportaks lidnas. Rahvahidenkeskeine Orsk-lendimport (OSW / ОСК) sijadase 17 km suvhe lidnan keskusespäi, tehtas reisid Orenburgan agjadme, Moskvhasai, sezonreisid Simferopolihesai.
Gaborone
thumb|left|250px|Lidnan avtoteiden kart. Gaborone (mugažo tsvanan i anglijan kelil; tsvan. virkand — [χabʊˈrʊnɪ], angl. [ˌɡæbəˈroʊniː], sijaline lühenduz: Gabs) om Botsvanan pälidn da kaikiš suremb lidn.
Istorii
Eländpunktan aluz oli pandud pälidnaks vl 1964 penen žilon sijas, nimitihe 19. voz'sadan tlokva-heimon Gaborone-vejan (kgosi, 1825−1931) mödhe. Saudihe uden pälidnan sauvusiden enambust koumes vodes Ripmatomuden Päiväle, vn 1966 30. päiväle sügüz'kud. Enččen Bečuanalendan Mafeking-pälidn jäi uden Botsvan-valdkundan irdpolel, ka faktižikš pälidnad ei olend-ki ani.
Botsvanan päaluzkundad, bankad, birž, aviakompanii, verhiden valdkundoiden sur'oigenduzkundad, järedoiden kompanijoiden päfaterad sijadasoiš Gaborones, sidä kesken «Debswana» — mail'man kaikiš suremb diamantoiden samižkompanii.
Geografijan andmused
Lidn seižub Notvane-jogen randal, 1014 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Suviafrikan Tazovaldkundan röunhasai om 15 km suvhe.
Lähembaižed lidnad oma Ramotsv suvipäivnouzmas, Mogodičane lodehes, Močudi päivnouzmas, Tlokveng jogen taga.
Eläjad
Vn 2001 rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 186 007 ristitud. Valdkundan ristitišton läz pol't eläb 100 kilometras pälidnalpäi da sen lähemba, 421 907 eläjad ezilidnoidenke (2011).
Lidnan edeline pämez' oli Haskins Nkaigva (reduku 2011 — 2014). Verhiden maiden 19 sur'oigenduzkundad i 3 konsulust sijadasoiš Gaborones.
Transport
Maršruttaksid oma kundaližeks transportaks lidnas. Gaborone ühtenzoitase avtobusoil ezilidnoidenke.
Rahvahidenkeskeine Seretse Khama-seran nimel nimitadud lendimport (GBE, 425 tuh. passažiroid vl 2008) sijadase 15 km pohjoižpolehe lidnaspäi, tehtas reisid Afrikan lähižihe maihe.
Irdkosketused
Kategorii:Botsvanan lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Pälidnad *
Buenos Airesan lidnanznam
right|250px Buenos Airesan lidnanznam (Escudo de la Ciudad de Buenos Aires) om Argentinan Buenos Aires-pälidnan üks' oficialižiš simvolišpäi. Nügüdläine versii om vahvištadud 2012-nden voden 29. päiväl kül'mkud. Ezmäine versii oli olmas 16. voz'sadan lopuspäi völ, se jäi surita vajehtusita.
Ümbrikirjutand
Lidnanznaman üläpalan dizain (päiväižen sädeged) om Argentinan flagan pojav, sikš miše Buenos Aires om sen pälidnaks. Orl om ottud Gabsburgad-dinastijan znamaspäi, se om lidnan alusenpanendan ispanijalaižil simvolaks. Ujund meredme i kalanpüdand oma znamasižed lidnan täht, ka kaks' purehlaivad merilainhil kuvadasoiš lidnanznaman ezimal.
Kacu mugažo
Kategorii:Lidnanznamad L
Thejön Kim
Kim Thejön (김태연, Kim Tae-yeon; sünd. 9. keväz'ku 1989, Čondžu, Suvikorei) om korejalaine pajatai, «Girls' Generation»-muzikgruppan solist. Tobjimalaz om tetab anglijankel'ženke Tejön-psevdonimanke.
Biografii
Thejön om sündnu Čondžu-lidnha.
Vl 2017 Kim pästi ičeze ezmäine studine «My Voice»-al'bom.
Irdkosketused
Kategorii:Suvikorejan pajatajad Kategorii:Pajatajad kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe Kategorii:Sündnuded Čondžuhu
Keren
Keren (mugažo anglijan kelel; tigrinjaks: ከረን) om lidn Eritrejan lodehes. Se om valdkundan kahtenz' lidn eläjiden lugun mödhe, Anseb-agjan administrativine keskuz.
Istorii
Lidn formiruihe Eritrejan raudten sauvondan aigan (1887−1932, 1920-nziden voziden raudtestancii) italižen tobmuden al. Nügüd'aigan raudten pala Asmaraspäi valdkundan päivlaskmha om muretud, rekonstrukcii om planoiš. Toižen mail'man sodan aigan (vn 1941 uhoku-keväz'ku) Suren Britanijan i Italijan sodavägiden pätora mäni lidnanno, molembiden armijoiden kaumžomad oma kaičenus. Toižed mel'heižtahod oma 19. voz'sadan egiptine Tigu-lidnuz, pühäpertid, mavzolejad, pertišt ar-deko-stiliš (Asmaras-ki).
Keren šingotase sijaližil torgusil da radhonusil.
Geografijan andmused
Lidn sijadase agjan suves, 1590 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Valdkundan Asmar-pälidn om suvipäivnouzmha.
Erased lidnanlaptad: Elabered, Halhal, Hazag, Melbaso.
Vl 2012 eläjiden lugu oli 82 200 ristitud.
Homaičendad
Kategorii:Eritrejan lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe *
.cz
.cz om Čehanman Internet-domen. Se om avaitud 1993-nden voden 13. päiväl vilukud Čehoslovakijan čihodamižen jäl'ghe, kudamban domen oli .cs.
Vl 2012 domennimiden lugu ületi millionad, vn 2019 heinkus se oli 1,32 mln. Čehanma om EÜ:n ühtnijan, sikš .eu-domen om populärine mugažo, voib kävutada diakritižid znamoid siš .cz-zonan domennimiden erineden.
Registracii om lasktud kahtendel tazopindal oikti. Domennimen kaikiš suremb voimusine piduz om 63 simvolad. Akkredituidud registratorad tehtas registracijad, ühtnijoiden CZ.NIC-organizacii administriruib processad. Biznesan aluzkundoile piidab ozutada valdkundmaksnomerad edel registracijad.
Kahtenden tazopindan reglamentiruidud domenad:
Irdkosketused
C Kategorii:Čehanma
I Love You
«I Love You» (Minä armastan sindai) om francižen Desireless-pajatajan kahtenz' studijanal'bom. Se om pästtud vl 1994.
Homaičendad
Kategorii:Desireless:an al'bomad Kategorii:Al'bomad kirjamišton mödhe Kategorii:Vn 1994 al'bomad
Vaš
thumbnail|right|250px|Vaš-agjan kart Vaš (Vas megye [ˈvɒʃ]) om üks' Mad'jaranman agjoišpäi. Sen administrativine keskuz da kaikiš suremb lidn om Sombathel'.
Geografijan andmused
Agj levigandeb valdkundan päivlaskmas. Päivlaskmas om Köseg-mägid, tazangištod levitasoiš päivnouzmas. Rab-jogi (Dunain oiged ližajogi) ristikoičeb kaiked agjad i jokseb suvipäivlaskmaspäi pohjoižhe. Severz'-se lebutahoid ratas termaližil vezil.
Vaš-agj röunatab koumenke agjanke: D'jor-Mošon-Šopronanke pohjoižes, Vesprem-agj levigandeb päivnouzmas, Zal-agj om suves. Mugažo röunatab Slovenijanke i Avstrijanke (Burgenland-federacijanma) päivlaskmas.
Administrativine jagand
thumb|right|250px|Agjan rajonad vspäi 2013 Vaš-agj jagase seičemeks jarašaks (rajonaks). Edel vn 2013 administrativišt reformad ühesa kišteršegad (rajonad) oli niiden sijas.
Lidnad
Neciš agjas om koumetoštkümne lidnad:
Vašas om 203 žilod lidnoihe ližaks, ei ole surid žiloid.
Eläjad
Vn 2011 Mad'jaranman rahvahanlugemižen mödhe agjan ristitišt oli 256 629 eläjad, vl 2015 — 253 997 eläjad, lidnalaižed ottas nell' seičemendest. Kaikiš suremb eläjiden lugu oli 283 070 ristitud vl 1949 i 285 498 ristitud vl 1980.
Uskondan mödhe (2011): riman katolikad — 58,7 %, lüteranižusen polenpidajad — 5,9 %, kal'vinistad — 2,8 %, grekan katolikad — 0,1 %, toižed uskojad — 0,8 %, religijatomad — 5,3 %, ateistad — 0,7 %, märhapanendata — 25,7 %.
Čerkessk
Čerkessk (Черке́сск, Черкес къала, Шэрджэс къалэ, Черкесск, Шеркеш шахар) om lidn da lidnümbrik Venäman suvipäivlaskmas. Se om Karačajan da Čerkesijan Tazovaldkundan pälidn.
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1825 kuti Batalpašinskai-stanic (станица Баталпашинская) ühtennimižen redutan sijas. Stanic sai lidnan statusad vl 1931 Batalpašinsk-nimenke. Lidn nimitase nügüdläižikš vspäi 1939.
Čerkessk šingotase elektrotehnižel sarakol (vilugoitimmašiništon tehmine, madalvol'tine apparatur), räzintehnižiden tegesiden edheotandal, sauvondmaterialiden pästandal (cement, savič), sömtegimištol (lihanümbriradmižen produktad i konservad, mineraližen veden pakuitez), villanümbriradmižen fabrikal.
Geografijan andmused
Lidn sijadase tazovaldkundan pohjoižes. Se seižub Kuban'-jogen oiktal randal, 530 m ü.m.t. keskmäižel korktusel, Kavkazan ezimägištol. Korktused sadas 700 metrhasai. Kubanin vezivaradim om päivnouzmha lidnaspäi. Lähembaižed järedad lidnad sijadasoiš Stavropolin randas: Nevinnomissk 50 km lodeheze orhal i Jessentukad 50 km päivnouzmha orhal.
Čerkessk om lidnümbrikon üks'jäine eländpunkt.
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 129 069 ristitud, se om kaikiš suremb lugu kaikes aigas. Vl 2017 lidnan ristitišt oli 122 478 eläjad.
Rahvahad (enamba 1% vl 2010): venälaižed — 54,1%, karačailaižed — 16,2%, čerkesalaižed — 13,0%, abazilaižed — 8,1%, nogailaižed — 1,5%, armenijalaižed — 1,3%, toižed rahvahad — 4,6%, rahvahuden ozutandata — 1,2%.
Municipaližen ühtnikan pämez' om lidnan Duman ezimez', edeline Čerkesskan pämez' om Jevgenii Belanov (uhoku 2007 — reduku 2022). Lidnan mer (municipaližen ühtnikan Merijan pämez') om Aleksei Baskaev vn 2020 kezakuspäi. Edeline mer om Ruslan Tambijev (2011 — semendku 2020).
Transport
Avtobusad, trolleibusad da taksid oma kundaližeks transportaks lidnas.
Palatez (külä)
Palatez (Погорелая) om pen' vepsän külä Vologdan agjan Babajevon rajonan pohjoižes.
Čerkessk
Transport
Čerkessk-raudtestancii radab vspäi 1929. Vspäi 2009 se om lopstancijaks sarakol Nevinnomisskai-stancijaspäi, matkad sihesai om 53 km rel'savtobusal. Ende Ust'-Džegutan stancii radoi sen sarakon lopuks 18 kilometras.
Palatez (külä)
Eländpunkt mülüb Pazjaren küläkundha. Külä sijadase järven päivnouzmaižel randal (Кодозеро, 223 m ü.m.t.). Matkad küläkundan Pazjar-keskushesai om 12 km suvhe orhal vai 19 km avtotedme, Babajevo-rajonkeskushesai — 121 kilometrad suvhe. Lähembaižed eländpunktad oma Eremag ani pohjoižhe, Grigorjevskai 0,5 km päivnouzmha i Rand-külä ani suvhe.
Čerkessk
Irdkosketused
* Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe * Kategorii:Karačajan da Čerkesijan Tazovaldkundan lidnümbrikod
Palatez (külä)
Kategorii:Vepsän küläd Vologdan agjan Babajevon rajonas Kategorii:Vepsän küläd kirjamišton mödhe Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe
Neftekumsk
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1958 samha kivivoid. Vl 1965 kätihe uden rajonan keskuseks. Radnikžilo sai lidnan statusad vl 1968.
Neftekumsk šingotase kivivoin samižel tähäsai (läz 1 mln tonnoid vodes), mugažo leibtegim i maidtegim ratas lidnas.
Geografijan andmused
Lidn sijadase Nogain stepiš, Kumanjogen oiktal randpolel, vides kilometras jogespäi, 40 m keskmäižel korktusel valdmeren pindan päl. Matkad Stavropolihesai om 276 km päivlaskmha. Lähembaižed lidnad oma Suvisuhokumsk (Dagestan) 60 km päivnouzmha avtotedme i Budönnovsk 70 km päivlaskmha avtol.
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 27 687 ristitud, rajonan kaks' videndest. Vl 2018 lidnan ristitišt oli 24 763 eläjad. Kaikiš suremb ristitišt oli 27 703 eläjad vl 2011.
Rahvahad (enamba 1% vl 2010): venälaižed — 75,5%, darginalaižed — 7,0%, nogailaižed — 3,4%, totarlaižed — 3,2%, armenijalaižed — 1,9%, turkmenalaižed — 1,7%, avarad — 1,0%, toižed rahvahad — 6,0%, rahvahuden oztandata — 0,3%.
Ortodoksižen hristanuskondan nell' pühäpertid oma saudud lidnas: ph. Sergii Radonežalaižen jumalanpert' (om letud vll 1992−2003) i koume časounäd. Islaman džuma-mečet' i loičendpert' oma avaitud.
Neftekumskan regionaline politehnine kolledž om lidnan profopendusen aluzkundaks.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Stavropolin randan lidnad *
Buguruslan
Buguruslan (Бугуруслан, Богырыслан) om Venäman lidn da lidnümbrik Orenburgan agjan lodehes. Se om Buguruslanan rajonan administrativižeks keskuseks, ei mülü rajonha.
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1748. Se sai makundan lidnan statusad vl 1781. Ühtennimine raudtestancii om olmas «Samar — Uf»-jonol vspäi 1888.
Buguruslan šingotase kivivoin da gazan samižen i ümbriradmižen edheotandoil vspäi 1936, mugažo sömtegimišton edheotandad ratas (lihakombinat, jauhkombinat).
Geografijan andmused
Lidn sijadase Sur' Kinel'-jogen (Большой Кинель, Олы Кенәле, Volgan hurapol'ne bassein) da sen huran Konduzl-ližajogen (Кондузла) kaikil randoil, Bugul'man da Belebein ülüden suvipautkil, 80 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Orenburghasai om 270 km suvipäivnouzmha orhal vai 355 km avtotedme. Lähembaine lidn om Pohvistnevo (Samaran agj) 22 km päivlaskmha kaikil teil, järedad lidnad — Samar 165 km päivlaskmha avtotedme i Oktäbr'skii 135 km pohjoižpäivnouzmha avtol.
Nell' pen't žilod da kaks' raudtesarakod mülüdas lidnümbrikho Buguruslanan ližaks. Lidnümbrikon pind — 76,46 km².
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 49 741 ristitud, lidnümbrikon — 50 226 ristitud. Lidnan ristitišt vajehtihe 49..55 tuhad röunoiš vll 1970−2018 (55 400 rist. vl 2000). Vl 2017 kaik 50 004 eläjad oli lidnümbrikos.
Rahvahad (enamba 1% vl 2010, ozutadud rahvahudenke): venälaižed — 67,1%, totarlaižed — 10,3%, mordvinalaižed — 10,0%, ukrainalaižed — 1,6%, saksalaižed — 1,3%, toižed rahvahad — 9,7%.
Professionaližen opendusen aluzkundad: Buguruslanan kivivoin, medicinine, pedagogine kolledžad i civiližen aviacijan lendimškol (kolledž, Piterin civiližen aviacijan universitetan filial), maižanduztehnikum, mugažo Samaran tehnižen universitetan filial.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Orenburgan agjan lidnad Kategorii:Orenburgan agjan lidnümbrikod *
Plovdiv
Plovdiv (Пловдив [ˈpɫɔvdif]) om Bolgarijan kahtenz' lidn da kund eläjiden lugun mödhe. Se om valdkundan tegimišton znamasine keskuz da transportsol'm, Plovdivan agjan administrativine keskuz.
Istorii
Ezmäižed eländpunktad oliba lidnan territorijal neolitas, 6. voz'tuhal EME. Vl 342 edel m.e. Filipp II Makedonijalaine oti frakijalaižiden lidnad vägel da udesnimiti sidä Filippopol' (Φιλιππόπολις) ičeze oiktastuseks, Pulpudeva frakijan virkandas. Mainitase 1. voz'sadan EME kirjutadud purtkiš, sil-žo aigal nimitihe lidnad Odris mugažo (nimi vasttase amuižil bronzrahuzil). Rimalaižen imperijan aigan (vspäi 45) lidn oli Frakii-provincijan keskuseks. Amuine avol'jaine teatr om kaičenus tähäsai, frakijan lidnusen seiniden ruinad oma vanhan lidnan röunaks.
Mainitase nügüdläiženke nimitusenke 11. voz'sadaspäi. Lidn oli bolgarižen udessündutamižen keskuseks Ottomanan imperijan tobmuden aigan, konz sen oficialine nimi oli Filibe. Manrehkaidused paniba Plovdivad mantazole vll 1818 i 1928.
Plovdiv šingotase sömtegimištol, mujumetalloiden metallurgijal, himižil edheotandoil, mašinansauvomižel, strategižel aviakohenduztegimel, tekstil'tegimištol (bumagkanghad, šuuk, omblend). Maižanduzrajonan keskuz.
Geografijan andmused
Lidn sijadase valdkundan keskuzpalan suvipäivlaskmas, Üläfrakijan alangos, 164 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Maric-jogi (Марица) jagab lidnad kaks'haze. Matkad Sofii-pälidnhasai om 150 km lodeheze-päivlaskmha.
Plovdiv jagase kudeks administrativižeks rajonaks.
Eläjad
Vl 2015 eläjiden lugu oli 368 983 ristitud, ezilidnoidenke — 675 tuhad ristituid. Radinpäivän aigan lidnan ristitišt om 450 tuhad.
Irdkosketused
Kategorii:Bolgarijan lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe *
Talic (lidn)
thumb|left|250px|Lidnan sijaduz valdkundas i regionas Talic (Та́лица) om Venäman lidn Sverdlovskan agjan suvipäivnouzmas. Se om Talican lidnümbrikon (edel 2006. vot — rajonan) administrativine keskuz da pala.
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1732 žiloks privatiženno vinedheotandanno. 18. voz'sadan kahtendel polel žilon eläjad ühtniba Sibirin traktan sauvomižes, se läbiti tahondad seičemes virstas pohjoižhe. Vll 1774−1779 järed valdkundaline vintegim oli saudud Jekaterina II-imperatornaižen käskön mödhe (100 tuhazesai dekalitroid). 19. voz'sadan lopus Transsiban «Jekaterinburg — Tümen'»-keskust läbiti tahondad pohjoižhe žilospäi Poklevskai-raudtestancijanke (Поклевская). Vn 1942 19. päiväl kezakud Talic sai lidnan statusad.
Talic šingotase mecan ümbriradmižel, lidnümbrikon tegimišton toižed edheotandad i Transsiban Talic-raudtestancii (Талица) sijadasoiš Troickii-žilos (10 467 rist. vl 2010) ani pohjoižhe lidnaspäi. Ende biohimine tegim radoi lidnas (antibiotikad živatoiden täht), om likvidiruidud.
Geografijan andmused
Lidn sijadase Pišm-jogen oiktal randal tobjimalaz (Пышма, Turan oigedpol'ne bassein, Obin hurapol'ne bassein), 85 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Rahvahaline «Pišmanverižed kanghad»-puišt (Припышминские боры) levineb ani päivnouzmha i suvhe Talicalpäi. Matkad Jekaterinburghasai om 190 km päivlaskmha orhal, 217 km avtotedme vai raudtedme, raudte tuleb Talicha vaiše jüguiden täht. Lähembaine lidn om Kamišlov 65 km päivlaskmha-suvipäivlaskmha orhal vai 78 km avtotedme. Lähembaine järed lidn om Tümen' 100 km päivnouzmha kaikil teil.
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 16 225 ristitud, lidnümbrikon kaks' videndest. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 19..20 tuhad eläjid vll 1989−2001 (20 100 eläjad vl 1992).
Rahvahad (ozutadud rahvahudenke vl 2010): venälaižed — 96,4%, toižed rahvahad — 3,6%.
Ortodoksižen hristanuskondan kaks' jumalanpertid oma avaitud: phh. Pedroin- da Pauloin-apostoloiden, se kivine om saudud vll 1805−1807 puižen sijas i ei olend sauptud, i ph. Spiridon Trimifuntalaižen (om letud vodele 2022).
Talican mectehnine kolledž om lidnan professionaližen opendusen aluzkundaks.
Menan kel'
thumb|right|250px|Menan kelen levigandusen sijaduz Britanižil saril Menan kel' (ičeze nimituz: Gaelg, Gailck, virkandad: [ɡilɡ], [ɡilk] vai [ɡeːlɡ]) om üks' kel'tižiš kelišpäi, mülütadas indoevropižhe kel'kundha.
Reguliruindorganizacii om Coonceil ny Gaelgey (Manx Language Advisory Council, radab saren penes Sent-Džons-küläs (menan nimituz om Balley Keeill Eoin) vn 1985 tal'vkuspäi. Menankel'ne alaškol om avaitud siš-žo küläs vspäi 2003.
Leviganduz
Necil kelel pagištas Suren Britanijan Men-sarel. Saren oficialine kel', toine oficialine om anglijan kel'.
Men-sar' om britanižen monarhan personaline ičezkalu 14. voz'sadaspäi, i anglijan kel' vajehti menan kel't aigan mändes. Vl 1874 saren eläjiden koumandez pagiži kelel (16 200 ristitud), vodele 1901 pagižijoiden pala poleni ühesha procenthasai (4 419 eläjad), vl 1921 heid oli 1,5 % (915 ristitud). Menan kelen jäl'gmäine pagižii mamankeleks oli Ned Maddrell, koli vl 1974. Hän pagiži lapsessai i ei olend opetud kelele küpsas igäs. Kel' udessündutase tedomehiden abul. Nügüdläine pagižijoiden lugu om 23 ristitud ezmäižeks keleks i 2200 ristitud kahtendeks keleks (2021, saren ristitišton 2,6 %), lapsed-ki pagištas.
Vikipedii menan kelel om avaitud vl 2003.
Ümbrikirjutand
Kirjkel' om latinan kirjamišton pohjal, erine 17. voz'sadaspäi. Mülütab 24 latinan kirjant 26:späi, päiči X i Z. Niiden ližaks Ç-znam kävutase znamoičemha [tʃ]-kulundad çh-digrafas i tçh-trigrafas, sikš miše ch-digraf znamoičeb [x]-kulundad. Kätihe Biblijad i anglikanižid pühäkirjoid menan kel'he 17.-18. voz'sadoil.
Kaks' paginad sarel: pohjoine i suvine, ned erigoičesoiš virkandan mödhe. Sanoiden bazine järgenduz om VSO.
Kaik om kaks' sugud keles, mužiksugu i naižsugu. Kaks' lugud: üks'lugu i äilugu. Erasil substantivoil genitiv-kändon form om kaičenus. Lähembaižed heimkeled oma šotlandijan kel'tine kel' i irlandijan kel'.
Jagadas vokal'kulundoid kovikš i pehmdoikš, järgeližikš i pit'kikš. Augkonsonantoiden mutacii om menan keles, kut toižiš-ki sariden heimkeliš. Mugoman mutacijan kaks' toižendad om menan keles: lenicii (pehmed mutacii) i eklipsis (kova mutacii).
Homaičendad
Kategorii:Kel'tižed keled Kategorii:Keled i dialektad kirjamišton mödhe Kategorii:Suren Britanijan keled Kategorii:Men (sar')
Rimalaine imperii
thumb|left|250px|Imperijan territorii [[Trajanan ohjandusen al vl 117]] Rimalaine imperii (Imperium Romanum, Βασιλεία τῶν Ῥωμαίων Basileja tōn Rōmajōn) oli Amuižen Riman valdkundan form Riman tazovaldkundan jäl'ghe. Oli olmas vll 27 e.m.e. — 395 m.e., sid' čihozi Päivnouzmaižhe (vhesai 476) i Päivlaskmaižhe (oli vhesai 1453) Rimalaižihe imperijoihe. Üks'jäine valdkund istorijas, kudamban randpol' mülüti Keskmeren randištod täuzin.
Oktavian Avgust pani imperijan alust da oli sen ezmäižeks imperatoraks. Kaik oli nell' dinastijad principatan aigan (Julijad-Klavdijad, Flavijad, Antoninad, Severad) i kaks' dinastijad dominatan aigan (Konstantinan vai 2nz' Flavijad, Valentinianan-Feodosijan).
Imperii oli äikel'žeks valdkundaks. Kahten kelen tobmuz — latinan kel' päivlaskmas i amuižgrekan kel' päivnouzmas veiba imperijad čihodamižhe aigan mändes. Evropižen civilizacijan amuižed tedopurtked oma kirjutadud molembil nenil kelil. Romanižed rahvahad i niiden keled jäl'gniba imperijan kul'turad.
Homaičendad
Kategorii:Evropan istorižed valdkundad Kategorii:Afrikan istorižed valdkundad Kategorii:Azijan istorižed valdkundad Kategorii:Imperijad
Palikir
thumb|left|250px|Lidnan sijaduz štatan territorijal Palikir (mugažo anglijan kelel, virktas [ˈpælɪˌkɪər]) om FMV:oiden pälidn. Se on valdkundan kahtenz' lidn eläjiden lugun mödhe, mülüb Ponpei-štatan Sokehs-municipalitetha.
Istorii
Eländpunkt oli olmas peneks küläks. Vl 1986 valdkund sai ripmatomut, i saudihe ut pälidnad külän sijas AÜV:oiden US$15 mln abunke, sirtihe Kolonia-lidnaspäi (Ponpei-štatan pälidn kahesa kilometrad pohjoižpäivnouzmha) vl 1989.
Palikir šingotase valdkundan pälidnan funkcijoil i turizmal.
Geografijan andmused
Lidn sijadase valdkundan päivnouzmas, mägikahan Ponpei-saren lodehes, 80 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Tropižed mecad ümbärtas Palikirad.
Klimat om tropine vihmmecoiden tulleikaz, läz kaikenaigaine vodes läbi. Kun keskmäine lämuz vajehtase +26,6..+27,1 C° röunoiš. Paneb sadegid 5 202 mm vodes, kuidme 279 mm (uhoku) ..515 mm (eloku), Palikir om kaikiš nepsamb pälidn mail'mas. Kun keskmäine nepsuz om 81..84 %.
Eläjad
Eläjiden tobj pala om hristanuskojad (96 %, heiden pol' oma riman katolikad) i mikronezijalaižed.
Alaškol (Palikir Elementary School) radab lidnas. Üläopendusen škol Beili Olteran nimed sijadase Kolonia-lidnas.
Homaičendad
Kategorii:Federativižiden Mikronezijan Valdkundoiden eländpunktad * Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Pälidnad Kategorii:Ponpei
Buenos Airesan flag
border|right|250px Buenos Airesan flag (Bandera de la Ciudad de Buenos Aires) om Argentinan Buenos Aires-pälidnan üks' oficialižiš simvolišpäi. Flagan proporcii om 9:14.
Nügüdläine flag om vahvištadud 1995-nden voden 24. päiväl redukud.
Gabsburgad-dinastijan rindhankatuz kuvadase vauktal tagamal. Sen dinastijan Karl V-imperator oli Ispanijan kunigahaks vl 1536, eländpunktan alusenpanendan aigan. Kotk poigaižidenke om laudal.
Kacu mugažo
Kategorii:Flagad F
Tesenei
Tesenei (ተሰነይ, Teseney) om lidn Eritrejan päivlaskmas. Mülüb Gaš-Bark-agjaha.
Vl 2010 eläjiden lugu oli 4 650 ristitud. Läz 65 tuhad ristituid elädas ezilidnoidenke (2012).
Homaičendad
Kategorii:Eritrejan lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Gaš-Bark
Kardank
Kardank (Карданга) om pen' vepsän külä Venäman Vologdan agjan Vitegran rajonas. Mülüb Šuštan küläkundha.
Külä sijadase küläkundan i rajonan päivlaskmas, Üläorovašk-jogen hural randal (Верхняя Оровашка 12 km pitte, Šuštan oiged ližajogi). Matkad küläkundan Šušt-keskushesai om 7 km, Vitegr-rajonkeskushesai — 67 km avtotedme.
Ph. Jurgijan časoun' — arhitekturmuštnik om saudud küläs.
Homaičendad
Kategorii:Vepsän küläd Vologdan agjan Vitegran rajonas Kategorii:Vepsän küläd kirjamišton mödhe Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe
Ses plus grands succès
«Ses plus grands succès» (Hänen surembad satused) om francižen Desireless-pajatajan «best hits»-al'bom. Se om pästtud 2003. vodes.
Pajoiden nimikirjutez
Kategorii:Desireless:an al'bomad Kategorii:Kompiläcijanal'bomad kirjamišton mödhe Kategorii:Vn 2003 al'bomad
Gomel'
thumb|left|250px|Lidnan transporttekart (2014) Gomel' (Гомель [ˈɣomʲelʲ], Го́мель [ˈɡomʲɪlʲ], oficialine rahvahidenkeskeine transkripcii: Homieĺ) om lidn da transporttesol'm Vaugedvenäman suvipäivnouzmas. Se om valdkundan kahtenz' lidn eläjiden lugun mödhe, Gomelin agjan administrativine keskuz, mugažo Gomelin rajonan (ei mülü sihe).
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud 1. voz'tuhan meiden erad lopus. Mainitase ezmäižen kerdan vl 1142 Gomii-nimitusenke. Sijaližen ojan nügüdläine nimituz om Gomejuk, mitte voib libuda suomen kelen homma joki-sanoišpäi «hered jogi». Toižed mainitadud nimed oma nened: Гомь, Гомье, Гомей, Гомьи, Гомій, Гомін, Гомъ. Lidnan nimitusen nügüd'aigaine variant vahvištihe 17.-18. voz'sadal. Vll 1335−1772 Gomel' mülüi Surhe Litvanman ruhtinazkundha i Peč Pospolitai-valdkundha, kozakoiden i Venäman vägiden londad oliba paksud. Vspäi 1772 lidn oli Venäman imperijan palaks, vspäi 1802 mülüi Mogilövan gubernijha.
Sätihe Gomelin gubernijad vl 1919 i panihe lidnad sen keskuseks. Gomelin agjan pälidn sen alusenpanendaspäi vl 1938.
Gomel' šingotase erazvuiččen mašinansauvomižen, sömtegimišton, himižen sarakon i sauvondmaterialiden edheotandoil.
Geografijan andmused
thumb|left|200px|Gomelin administrativine jagand ristitištonke (2019) Lidn sijadase agjan päivnouzmas, Sož-jogen alajoksmusen oiktal randal päpaloin (Сож, Dnepran hura ližajogi), 115..144 m ü.m.t. korktusil, 135 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Minsk-pälidnhasai om 283 km lodeheze orhal, 312 km avtol vai raudtel. Lähembaižed lidnad (avtoteidme) oma Vetk 20 km pohjoižpäivnouzmha, Dobruš 25 km päivnouzmha, Rečic 50 km päivlaskmha.
Klimat om ven kontinentaline. Voden keskmäine lämuz om +8 C°, kezakun-elokun +19..+20 C°, tal'vkun-elokun −3..−4 C°. Ekstremumad oma −35 C° i +38 C°. Paneb sadegid 632 mm vodes, enamba semendkus-heinkus (64..100 mm kus).
Gomel' jagase nelläks rajonaks: Keskuzrajon, Nevondkundaline, Raudten i Novobelickii. Sijaline administracii om kaikuččes rajonas.
Eläjad
Vn 2009 Vaugedvenäman rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 486 488 ristitud, agjan koumandez. Kaikiš suremb ristitišt oli 517 tuhad eläjid vl 1992 i 537 tuhad eläjid vl 2019 (lugustusen vanhan mahtusen mödhe, migracijata).
Rahvahad (2009): vaugedvenälaižed — 83,42%, venänikad — 10,85%, ukrainalaižed — 3,11%, toižed rahvahad — 2,62%.
Üläopendusen seičeme aluzkundad ratas, niiden kesken viž baziruišoiš lidnas: Gomelin valdkundaline universitet Francisk Skorinan nimed (Гомельскі дзяржаўны ўніверсітэт імя Францыска Скарыны, alusenpanend 1930, universitet vspäi 1969, 7,7 tuh. üläopenikoid vl 2020), Vaugedvenäman valdkundaline transportan universitet, Vaugedvenäman kulutandkooperacijan torguimiž-ekonomine universitet, Gomelin valdkundaline tehnine universitet Pavel Suhoin nimed, Gomelin valdkundaline medicinine universitet.
Irdkosketused
Kategorii:Vaugedvenäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe *
Kornan kel'
Kornan (kornuollan) kel' (ičeze nimituz: Kernowek) om Suren Britanijan ühteks kel'tižiš kelišpäi, kornalaižiden (6..11 mln) läz kadonu kel'.
Necel kelel pagištas Kornuoll-pol'sarel Anglijan suvipäivlaskmas; pagižijoiden lugu om läz 3 500 ristitud (2008), sidä kesken 557 ristitud (2011) kävutadas kel't avaros kahtendeks pagižkeleks anglijan kelen jäl'ghe. Kirjkel' om latinan kirjamišton pohjal.
Kornan kel' om vajehtadud Kornuollas anglijan kelel 14.-18. voz'sadoil, znamasižed kornankel'žed literatursädused oma tehtud sil-žo aigal. Anglijan kel' oti äjid intonacijoid i kulundoid kornan kelespäi. Kelen udessündutamižen process mäneb 20. voz'sadan zavodindaspäi, opetas kel't pol'saren školoiš.
Kel' om flektivine analitizman elementoiden enambusenke. Vaihišt om toižiden kel'tižiden keliden pojav. Sanoiden järgenduz oli VSO, möhemba kändihe SVO:ks kuti anglijan keles.
Norvegijan Vikipedii
thumb|right|150px|Bokmål-jagusen logotip thumb|right|150px|Nynorsk-jagusen logotip Kaik om kaks' Vikipedijad norvegijan kelel — bukmol (bokmål) i nünošk (nynorsk) variantoiš.
Norvegijan Vikipedii (Norsk Wikipedia på bokmål og riksmål) om avaitud 2001-nden voden 26. päiväl kül'mkud i ezmäi oli molembiden variantoiden täht.
Nünošk-jaguz (nn) om avaitud 2004-nden voden 31. päiväl heinkud i jäl'ges änestamišt vl 2005 päjaguz linni vaiše bukmol-variantan täht.
Kirjutusiden lugu om (1  2023) bukmol-jaguses, süvüz —.
Irdkosketused
(bukmol)
Kategorii:Vikipedijad Kategorii:Norvegijan kel'
Alöhovščin
Alöhovščin (Алёховщина) om Venäman žilo Leningradan agjan Pöudon rajonan keskuzpalas. Se om Alöhovščinan küläkundan administrativižeks keskuseks vspäi 2006.
Gamma
right|160px Gamma (Γ, γ, γάμμα gámma) om grekan kirjamišton koumanz' kirjam. Sättui amuižgrekan kelen kulund om [ɡ], nügüd'aigaižes grekan keles lugetas kirjant [ɣ] i [ʝ] edel [e̞]- i [i]-vokalid, kaksitadud γγ znamoičeb [ŋɡ]- vai [ŋɣ]-kulundoid.
Alöhovščin
Istorii
Alöhovščin om kaikiš järedamb žilo Pöudon rajonas. Mainitase ezmäižen kerdan Piterin gubernijan kartal vl 1834. Nevondkundaližen Ühtištusen aigan kaks' kolhozad oli täs: «Alöhovščin» i «Ojatin».
Gamma
Kävutand znamaks
Sur' Γ-kirjam voib znamoita:
Port-o-Prens
Port-o-Prens (Port-au-Prince «„Princ“-laivan port», Pòtoprens) om Haitin pälidn da kaikiš suremb lidn. Se om valdkundan tegimišton keskuz. Kaik valdkundan üläopendusen aluzkundad sijadasoiš täs.
Gamma
Kävutand znamaks
Ottas kävutamižhe pen't γ-kirjant znamoičemha päpaloin nenid tärtusid:
Kategorii:Grekan kirjamed
Alöhovščin
Geografijan andmused
Žilo seižub Ojatin muugotil randoil, om ümbärtud mecal. Matkad Pöud-lidnhasai da raudtestancijhasai om 45 km lodeheze R36-avtotedme («Pöud — Tihvin — Budogošč»-keskust).
Port-o-Prens
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1749, oli kolonijan pälidnaks vspäi 1770.
Alöhovščin
Geografijan andmused
Raudbetonine avtotesild om saudud žilos Ojatiš päliči.
Port-o-Prens
Istorii
Lidn eli läbi lujas manrehkaiduses vn 2010 12. päiväl vilukud (7 magnitudanke), enamba 200 tuh. eläjid pölištuiba, Port-o-Prens ezilidnoidenke oliba pandud mantazole läz täuzin.