cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Oš (lidn, Kirgizstan)
Oš (Ош, Oʻsh) om lidn Kirgizstanan päivlaskmas. Se om lidn tazovaldkundan alištusenke, valdkundan kahtenz' lidn eläjiden lugun mödhe, om Ošan agjan administrativižeks keskuseks mugažo, ei mülü sihe.
Istorii
Eländpunkt mainitase 9. voz'sadaspäi. Se sai lidnan statusad vl 1876.
Geografijan andmused
Lidn sijadase Ferganan alangišton päivnouzmas, Ak-Buur-jogen randal (Ак-Буура, Oqboʻyra 148 km pitte), 870..1100 m korktusil valdmeren pindan päl. Matkad Biškekhasai om 300 km pohjoižpäivnouzmha orhal vai 700 km M43-avtotedme.
Kaik 11 žilod ümbrištos oma alištunuded lidnan administracijale: Almalik, Arek, Gulbaar-Toloikon, Džapalak, Keneš, Kerme-Too, Ozgur, Orke, Pätiletk, Toloikon, Teeke. Žiloiden ühthine ristitišt om 25..27 tuhad eläjid.
Eläjad
Rahvahad (vaiše lidn, enamba 0,4 % vl 2009): uzbekad — 48,1 %, kirgizlaižed — 43,1 %, venänikad — 2,7 %, turkad — 2,4 %, totarlaižed — 1,2 %, turkmenalaižed — 0,4 %, toižed rahvahad — 2,1 %.
Irdkosketused
Kategorii:Kirgizstanan lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe * Kategorii:Kirgizstanan lidnad tazovaldkundan alištusenke
Lebedän'
Lebedän' (Лебедя́нь) om Venäman lidn da lidnankund Lipeckan agjan pohjoižpalas. Se om Lebedänin rajonan administrativine keskuz.
Istorii
Nügüdläine eländpunkt mainitase ezmäižen kerdan vl 1605 kuti Lebedänkan lidneihut (Лебедянское городище), nimitihe penen sijaližen jogen mödhe. Vl 1613 kätihe sidä valdkundaližeks lidnaks ičeze sodavejanke, i se voz' lugese lidnan oficialižen alusenpanendan vodeks. Kaiči Venäman suviröunad kalaidajiden mehiden londoid vaste. Vspäi 1621 kivine ph. Stroican naižjumalankodi om olmas lidnas (edel 1929 vot oli mez'jumalankodikš). Puine lidnuz paloi lophu vl 1703 udessündutamižeta. Lebedän' sai makundan lidnan statusad Jekaterina II-imperatornaižen käskön mödhe vs 1779 sügüz'kun 16 (27). päiväspäi. Joucen (лебедь) kuvadase lidnanznamal, no tedmata tarkoikti, om-ik sidodud neche lindhu lidnan nimituz vai ei. Šingotihe heboiden jarmankoil da ippodromal 19. voz'sadal.
Lebedän' šingotase mašinansauvomižen tegimil (betonanpeksimed i čomitandan sauvondmašinad, pompad da separatorad tegimišton täht), sömtegimištol (maidtegim, südäiveziden konservuindtegim, «PepsiCo:n» südäiveziden toine konservuindtegim i čipsoiden tegim), plastikdetaliden edheotandal elektrotehnižiden tegimiden täht i gofriruidud kartonpakuitesen tegimel.
Geografijan andmused
Lidn sijadase rajonan keskuzpalan pohjoižes, Don-jogen üläjoksmusen muugotil randoil, 160 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Lebedänk-jogi (Лебедянка 26 km pitte) jokseb 2 km suvhe lidnaspäi i lankteb Donha huralpäi. Matkad Lipeckhasai om 55 km suvipäivnouzmha orhal, 62 km avtotel vai 160 km raudtel. Lähembaine lidn om Dankov 27 km pohjoižhe orhal, 35 km avtotedme vai 50 km raudtedme. Lebedän'-raudtestancii radab «Lev Tolstoi — Jelec»-keskustal 1890-nziš vozišpäi, se om saudud Donan hural randal.
Eläjad
Vl 1897 ristitišt oli 12 800 eläjad, vl 1931 — 11 100 eläjad. Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 21 012 ristitud, rajonan pol'. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 22..23 tuhad eläjid vll 1989−2005 (23 100 rist. vl 1992 i 23 tuh. rist. vl 2003).
Rahvahad (2010): venälaižed — 97,7%, toižed rahvahad — 2,3%.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Lipeckan agjan lidnad *
Bogorodsk
Bogorodsk (Богоро́дск) om Venäman lidn Alalidnan agjan keskuzpalan päivlaskmas. Se om Alauz'lidnan suvipäivnouzmaine ezilidn, Bogorodskan rajonan administrativine keskuz, mülüb sihe. Ümbrik om sätud rajonan territorijal vn 2020 semendkus.
Istorii
Edel 12. voz'sadad muromalaižed, mordvinalaižed i marilaižed oliba enambuses lidnan sijas. Eländpunkt mainitase ezmäižen kerdan vn 1561 Venäman Grigorii Zabolotskii-kirjutelijan ümbrikirjutandas kuti Bogorodskoje-žilo, nimitihe Pühän Jumalanmaman pühäpertin mödhe. Žilo oli tetab kuti Bogorodičnoje i Bogorodickoje mugažo. Vl 1614 Mihail Födorovič-car' andoi žilod ühesanke külänke Kuz'ma Minin-bajarile «Moskvan puhtastandas» i radnikoičendas. Žilo eli londuseližen nahkasižen torhuden ümbriradmižen keskuseks 17. voz'sadaspäi. Se sai lidnan statusad nügüdläiženke nimitusenke vl 1923.
Bogorodsk šingotase nahkantegimel, nahkasižen galanterejan edheotandal, pälembaižiden naižsobiden omblendfabrikal, meblin, kengiden i konditerižiden tegesiden fabrikoil. Trass avtovoibuižiden täht (Alalidnan rengaz, NRing) om saudud i avaitud lidnas vl 2010.
Geografijan andmused
Lidn sijadase rajonan lodehes, 130 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Severz'-se jogid augotadas lidnan territorijal, ned mülüdas Okan oigedpol'žhe basseinha. Raudtestancii om Koževennoje «Alauz'lidn — Pavlovo»-jonol. «Alauz'lidn — Murom»-avtote om lidnan suviröunaks. Matkad Alauz'lidnan röunhasai om 15 km pohjoižpäivnouzmha orhal, 20 km avtotedme vai raudtedme, keskushesai — 39 km orhal vai 44 km avtotedme. Toižed lähembaižed lidnad oma Vorsm 20 km suvipäivlaskmha orhal, 23 km avtotedme vai raudtedme, Volodarsk 22 km lodeheze orhal, 72 km avtotedme vai raudtedme, i Dzeržinsk 15 km pohjoižhe orhal, 44 km avtotedme vai raudtedme.
Bogorodsk oli lidnankundan üks'jäine eländpunkt edel sen tühjitust vodele 2021.
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 35 499 ristitud, rajonan pol'. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 37..38 tuhad eläjid vll 1979−1999 (38 401 ristitud vl 1989).
Rahvahad (2010): venälaižed — 97,8%, toižed rahvahad — 2,2%.
Tiran (lidn)
Tiran (Tiranë, mugažo Tirana) om Albanijan pälidn da kaikiš suremb lidn. Se om Tiranan agjan administrativine keskuz mugažo, mülüb agjaha.
Bogorodsk
Eläjad
Ortodoksižen hristanuskondan kuz' pühäpertid oma avaitud lidnas: koume jumalanpertid i koume časounäd.
Professionaližen opendusen aluzkund om Bogorodskan politehnine tehnikum, mugažo Alalidnan medicinižen kolledžan Bogorodskan filial.
Lidnan jäl'gmäine pämez' om Andrei Rezväkov (sügüz'ku 2015 — 2020).
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Alalidnan agjan lidnad *
Tiran (lidn)
Istorii
Vizantijan lidnusen jändused (520. voz') oma löutud da kohetud 18. voz'sadal. Nügüdläižen eländpunktan aluz om pandud vl 1614 lidnan statusanke Osmanan imperijan Suleiman Bardžini-jenaralan käskön mödhe, sil vodel saudihe islaman pühäpertid, turkan kül'betid, paštandsijad i severz'-se laukoid. Kätihe valdkundan pälidnaks vl 1920.
Tiran šingotase valdkundan ižandusen keskuseks.
Geografijan andmused
Lidn sijadase valdkundan keskuzpalas, Išm-jogen randal, 110 m ü.m.t. keskmäižel korktusel, om ümbärtud mägil päiči pohjoižpoles. Matkad Adriatižen meren randhasai om 40 km päivlaskmha avtotedme.
Klimat om subtropine Keskmeren. Voden keskmäine lämuz — +15,2 C°. Paneb sadegid 1266 mm vodes, vähemb kezakus-sügüz'kus (42..78 mm kus). Tal'vel lumi oleleb lähižiden mägiden pautkil päpaloin.
Eläjad
Vl 2010 lidnan eläjiden lugu oli 386 420 ristitud ezilidnoita. Vn 2011 Albanijan rahvahanlugemižen mödhe 557 422 ristitud elihe lidnan municipaližes ühtnikas 1 110,03 km² pindal. Kaikiš suremb ristitišt om nügüd'.
Gubkin (lidn)
thumb|left|250px|Gubkin- i Vanh Oskol-lidnoiden aglomeracijan nägu Man kaimdajaspäi (2010) Gubkin (Гу́бкин) om Venäman lidn Belgorodan agjan pohjoižes. Se om agjan koumanz' surtte lidn, Gubkinan lidnümbrikon administrativine keskuz (edel 2008. vot Gubkin i sen rajon oliba eriži).
Tiran (lidn)
Eläjad
Edeline lidnan pämez' — Lül'zim Baša (heinku 2011 — heinku 2015).
Irdkosketused
Kategorii:Albanijan lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe * Kategorii:Pälidnad *
Gubkin (lidn)
Istorii
18. voz'sadaspäi Korobkovo-žilo i Saltikovo-külä oliba necil territorijal. Nügüdläižen eländpunktan aluz om pandud vl 1931 žiloks kaivudenno tedoidamha raudkivendod. Žilo sai oficiališt statusad vn 1939 19. päiväl sügüz'kud kuti Gubkin-radnikžilo nevondkundaližen kivivoigeologijan Ivan Gubkin-ohjandajan (1871−1939) muštho. Suren sodan okkupacijan jäl'ghe žilo oli pandud mantazole.
Radnikžilo sai lidnan statusad vl 1955, kändihe lidnaks agjan alištusenke vn 1960 keväz'kul. Vspäi 1967 Lebedinskii-küllästamižkombinat oli sauvomas da radab, sadas raudkivendod kar'jerišpäi lidnan i Vanhan Oskolan keskes.
Gubkin šingotase raudan samižen edheotandoil, sauvondmaterialiden pästandal (sauvondmujud, raudbetontegesed, plastmassiknad), sömtegimištol (lihakombinat, leibän edheotand), mugažo kengiden tegim i omblendfabrik ratas.
Geografijan andmused
Lidn sijadase (Vanh) Oskolec-jogen randoil ((Старый) Осколец, Donan oigedpol'ne bassein), 180 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Kurskan agjhasai om 10 km pohjoižhe orhal, Belgorodhasai om 116 km suvipäivlaskmha avtotedme. Lähembaine lidn om Vanh Oskol 10 km päivnouzmha avtol vai raudtedme.
Klimat om ven kontinentaline, keza om toižetui. Voden keskmäine lämuz om +5,9 C°, kezakun-elokun +18..+20 C°, tal'vkun-uhokun −6..−8 C°. Ekstremumad oma −36 C° i +40 C°. Paneb sadegid 480..550 mm vodes, enamba kezakus-elokus (61..69 mm kus), vähemba vilukus-keväz'kus (25..29 mm kus).
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 88 560 ristitud, lidnümbrikon koume nelländest. Kaikiš suremb ristitišt oli 88 600 eläjad vl 2011.
Ortodoksižen hristanuskondan viž pühäpertid oma avaitud lidnas: Sündun Toižetamižen kafedraline päjumalanpert' (om saudud vll 1992−1996) i nell' jumalanpertid.
Nened aluzkundad anttas professionališt opendust lidnas: Gubkinan kaivuzpolitehnine kolledž, Belgorodan valdkundaližen čomamahtoiden i kul'turan institutan filial Gubkin-lidnas (ende muzikaline kolledž), Belgorodan valdkundaližen tehnologižen universitetan filial i Vanhan Oskolan tehnologižen institutan pala — Nacionaližen MISIS-universitetan filial (Moskv).
Edeližed lidnan pämehed — lidnümbrikon Administracijan pämehed oma Andrei Gaevoi (sügüz'ku 2019 — semendku 2021) i Anatolii Kretov (viluku 1996 — sügüz'ku 2019). Lidnümbrikon Deputatoiden Nevondkundan ezimez' om Galina Kolesnikova vn 2021 vilukuspäi.
Transport
Avtobusad da jonused ühtenzoittas lidnad lähižidenke rajonkeskusidenke i regioniden järedoidenke lidnoidenke.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Belgorodan agjan lidnad *
Lidnan duman sauvuz (Piter)
thumb|right|250px|Sauvuz Nevan prospektal Lidnan duman sauvuz čuhundusenke (Здание Городской думы с башней) om kahten sauvusen kompleks Venäman Piterin keskuzpalas, Duman irdan i Nevan prospektan saumal. Se om arhitekturan muštnik federaliženke znamoičendanke, prospektan keskpalan znamasine dominant.
Čuhunduz (1799−1804) om 47,5 m kortte i om saudud klassicizman stiliš Pavel I-imperatoran käskön mödhe, duman nügüdläine sauvuz (1847−1852) om letud neorenessansas. Projektoiden tegijad: vižžiruine čuhunduz — italine Džakomo Ferrari-pirdai da arhitektor, duman sauvuz (koumežiruine eziauguižešti) — Nikolai Jefimov-arhitektor.
Kompleks alištui restavracijale «Sberbankan» rahatugel vll 1998−2005 i kävutase sen Venäman lodehližeks päfateraks. Isaakijan päjumalanpertin direkcii sijadase čuhunduses, časud i kaclendlavut ratas siš.
Homaičendad
Kategorii:Nevan prospekt Kategorii:Duman ird Kategorii:Piterin sauvused
Uržum
Uržum (Уржу́м, Вӱрзым, Ӱржӱм, Нуж-Ола) om Venäman lidn da lidnankund Kirovan agjan suves. Se om Uržuman rajonan administrativine keskuz.
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1584 kuti puine lidnuz kaičemha tahondad marin i tataran feodaloid vaste, nimitihe Uržumk-jogen mödhe. Saudihe ut lidnust vl 1647. Sai makundan lidnan statusad vl 1780.
Uržum šingotase sömtegimištol (spirtan da vinan tegim, leibän edheotand).
Geografijan andmused
Lidn sijadase rajonan keskuzpalan lodehes, Uržumk-jogen hural randal (109 km pitte, Уржумка, Вӱрзым эҥер), 10 kilometras sen lanktendan sijaspäi Vätkha oiktalpäi, 90 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Uržumk om laivjogeks lidnaspäi. Matkad Marii Elan Tazovaldkundan röunhasai om 25 km suvipäivlaskmha orhal, agjan Kirov-pälidnhasai om 167 km pohjoižhe orhal vai 191 km R169-avtotedme. Lähembaižed lidnad oma Malmiž 77 km suvhe-suvipäivnouzmha orhal vai 91 km avtotedme, Sovetsk 82 km lodeheze orhal vai 99 km avtotedme i Nolinsk 50 km pohjoižhe orhal vai 58 km avtotedme.
Uržum om lidnankundan üks'jäine eländpunkt.
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 10 213 ristitud, rajonan kaks' videndest. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli läz 12 tuhad eläjid vll 1979−2001 (12 200 eläjad vll 1998−2000).
Professionaližen opendusen aluzkundad oma Uržuman agrariž-tehnine tehnikum i Kirovan medicinižen kolledžan Uržuman filial.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Kirovan agjan lidnad *
Jan'tai
Jan'tai  (烟台, pin'jin': Yāntái «savupostad») om Kitain lidn, lidnümbrik da port Pakuižen meren randal Šan'dun-agjan päivnouzmas.
Istorii
Amuižen aigan lidnan tahond oli elänzoittud päivnouzmaine ji-rahvahal. Enččel lidnan nimi oli Čifu (芝罘, vai Čžifu) lähižen mägen mödhe. Nügüdläine nimi om anttud toižen lähižen mägen mödhe, miččen nimi libui 14. voz'sadaspäi. Vspäi 1862 Jan'tai oli ühteks avaitud verazmaižile meriportoišpäi. Vl 1876 Čifun konvencii oli allekirjutadud lidnas Kitain i Suren Britanijan keskes (üks' «kožundaktoišpäi tazooiktusita»). Vl 1934 Jan'tai-lidn oli alištadud agjan tobmudele oikti. Vl 1983 Jan'tain lidnümbrik om sätud, kätihe enččen Jan'tai-lidnan territorijad lidnümbrikon Čžifu-rajonaks.
Jan'tai šingotase sömtegimištol, mašinansauvomižel, šuukkanghiden tehmižel, himižel sarakol, metallurgižel kombinatal, laivankohendusel, bumagfabrikal i kalanpüdandan bazaks.
Geografijan andmused
Lidn sijadase Šan'dunan pol'saren pohjoižel randal, Bohai-sal'menno. Röunatab Veihainke päivnouzmas i Cindaonke suvipäivlaskmas. Matkad Dalän'-lidnhasai om 123 km pohjoižhe ehtatimel sal'men kal't.
Jan'tain lidnümbrik jagase nelläks lidnrajonaks i seičemeks lidnaks, mugažo üks' municipalitet i üks' šingotesen zon mülüdas sihe.
Vn 2010 Kitain rahvahanlugemižen mödhe lidnümbrikon eläjiden lugu oli 6 968 202 ristitud, sidä kesken nellän lidnrajonan — 2,2 mln ristituid.
Keil (lidn)
Keil (Keila, Kegel) om Estinman lidn da raudtesol'm valdkundan lodehes. Se om Tallidnan suvipäivlaskmaine ezilidn, mülüb Harju-makundha.
Istorii
Eländpunkt mainitase ezmäižen kerdan Danijan lidnusiden kirjas vl 1241. Läz 13. voz'sadan lopuspäi kivine jumalanpert' i žilo senno sijazihe Keil-jogen oiktal randal. Vll 1950−1962 lidn oli Keilan rajonan administrativižeks keskuseks. Nevondkundaližen aigan Tankipolk (sodabaz) radnikoiči lidnanno, jäihe vaiše erasid pertid sišpäi vodele 2009.
Lidn šingotase elektromašiništon tehmižel («Harju Elekter»-kompanijan päfater da edheotandad, suomen Ensto-kompanijan tegim).
Geografijan andmused
Lidn sijadase ühtennimižen jogen hural randal läz täuzin (Keila jõgi 112 km pitte, Suomen lahten bassein), 35..45 m ü.m.t. korktusil. Matkad Tallidnan röunhasai om 15 km pohjoižpäivnouzmha, keskushesai — 25 km pohjoižpäivnouzmha orhal, avtotel vai raudtedme Saue-lidnan kal't. Elektrificiruidud raudte ühtenzoitab Keilad Paldiski-lidnanke i Riisipere-žilonke mugažo.
Eläjad
Vl 1939 eläjiden lugu oli 1 172 ristitud, vn 2011 EÜ:n rahvahanlugemižen mödhe — 9763 ristitud. Vspäi 1990 ristitišton lugu vajehtub 9,5..10,2 tuhad eläjid röunoiš, kaikiš suremb oli 10,2..10,7 tuh. ristituid vl 1990.
Rahvahad (2011, enamba 0,4%): estilaižed — 84,9%, venänikad — 11,0%, ukrainalaižed — 1,4%, suomalaižed — 0,6%, vaugedvenälaižed — 0,5%, toižed rahvahad — 1,6%.
Irdkosketused
Kategorii:Estinman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Harju-makund
Basketbol
thumb|right|250px|Basketbollavut thumb|right|250px|Basketbolmäč Basketbol (anglijan kelen basket- «puzu» i ball- «mäč» sanoišpäi) vai Puzumäčvänd om jouksportansugu, mäčvänd, konz tactas mäčud käzil vastustajan «puzuhu» (renghaze verkonke).
Istorii
Amerikaižen kolledžan Džeims Neismit-opendai tegi melel vändod vn 1891 lopus vedatamha openikoiden tarkust mihe-se toižhe gimnastikan ližaks. Aigan mändes vänd leviganzi AÜV:oidme i sai kaikiš surembad šingotest siš. Regulärižed Evropan basketbolčempionatad oleldas vspäi 1935; klubiden voibuižed oma Evroühtnend, Evrokupk i FIBA:n kucundan kupk. Sportansugu mülüb Olimpižihe vändoihe vspäi 1936. Mail'man basketbolčempionat vedase mehiden keskes vspäi 1950, naižiden keskes — vspäi 1953. Tarbhaižed sportkalud oma basketbollavut i basketbolmäč.
Mail'man basketbolan päorganizacii om Rahvahidenkeskeine basketbolfederacii (Fédération Internationale de Basketball, FIBA) päfateranke Ženevas, om olmas vspäi 1932. Se ühtenzoitab kaikid nacionaližid basketbolfederacijoid, märičeb vändon šingotesen päčuradusid. Professionaližen basketbolan kaikiš znamasižemb organizacii om Nacionaline basketbolassociacii (National Basketball Association, NBA), se om Pohjoižamerikan mez'basketbolühtnend i om sätud vl 1946, päfater sijadase Nju Jorkas.
Irdkosketused
Kategorii:Kezasportansugud Kategorii:Mäčvändod
Čerkasad
Čerkasad (Черка́си) om lidn Ukrainan keskuzpalas. Se om Čerkasan agjan administrativine keskuz (vspäi 1954) da kaikiš suremb lidn.
Istorii
Nügüdläine eländpunkt mainitase 1380-nziš vozišpäi. Sai lidnan statusad oficialižeks vl 1795. Kozakišton augotižlibundan znamasine keskuz.
Čerkasad šingotasoiš himižel tegimištol, mašinansauvomižel (ladimed, elevatorad, avtoiden ühthekeradand i avtobustegim), kebnal tegimištol (šuukkombinat, omblendfabrik, kengiden fabrik), sauvondmaterialiden pästandal (metalližkonstrukcijad, puižed apakod, katuzmaterialad, asfal't), sömtegimištol, mugažo kaks' mebel'fabrikad ratas lidnas.
Geografijan andmused
Klimat om ven. Voden keskmäine lämuz om +7,7 C°, heinkun +19,8 C°, vilukun −5,9 C°. Ekstremumad oma −35 C° i +38 C°. Paneb sadegid 517 mm vodes, enamba kezakus-elokus (53..76 mm kus), vähemba keväz'kus (29 mm) i redukus (31 mm).
Čerkasad jagasoiš kahteks rajonaks: Dnepranverine (Придніпровський) i Sosnovskii (Соснівський).
Eläjad
Vl 2015 lidnan eläjiden lugu oli 284 789 ristitud 69 km² pindal, agjan videndez. Kaikiš suremb ristitišt oli 302 tuhad eläjid vl 1991.
Irdkosketused
Kategorii:Ukrainan lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe *
Let's Talk About Love
«Let's Talk About Love» (Pagiškam armastuses) om Modern Talking-duetan kahtenz' al'bom. Se om pästtud 1985-nden voden 14. päiväl redukud.
Pajoiden nimikirjutez
Kategorii:Modern Talking:an al'bomad Kategorii:Al'bomad kirjamišton mödhe Kategorii:Vn 1985 al'bomad
Freid Anna
Anna Freid (Anna Freud; sünd. 3. tal'vku 1885, Ven, Avstrii da Mad'jaranma — kol. 9. reduku 1982, London, Sur' Britanii) — Avstrijan augotižlibundan britanijalaine psiholog i psihoanalitik, Zigmund Freidan noremb tütär. Ühtmudel Melani Kläinanke lugedas lapsiden psihoanalizan alusenpanijan.
Biografii
Anna oli noremban i kudenden lapsen Zigmund Freidan i hänen Marta-akan kanzas. Hän valiči augotižškolan opendajan professijan ičeze päazjaks. Jäl'ges Ezmäišt mail'man voinad Anna jäti openduzradon i pühäti ičtaze tatale, rates hänen sekratarin da holitajan, i psihoanalizale. Pigai hän tuli Venan psihoanalitikoiden sebraha i ezini sigä ezmäizidenke edespaginoidenke. Vodel 1938, Avstrijan anšlüsan jäl'ghe, Freidoiden kanz oli pandud arestal alle, i Anna tatanke pigai taci Venan kerdhaks i tuli elämaha Londonha. Sures Britanijas hän jatkui tedoita psihoanalizad i šingotada ičeze tatan idejad, eriližešti laps'aigan psihologijan sferas. Vl 1947 Anna Freid pani Hemstedan klinikan alusen Londonha, kudamb oli kaikiš suremban lapsiden psijoanalitižen tervehtand- i openduzkeskusen sen aigan. Vl 1952 hän avaiži Londonas lapsiden terapevtkursad i klinikan, kudambad oliba ezmäižen aluzkundan lapsiden tervehtandan psihoanalizan metodal täht. Elon jäl'gmäižil vozil tedomez' radoi Jelin universitetas i jatkui šingotada ičeze idejad lapsiden psihologijan sferas. Anna koli Londonas voden 1982 redukun 9. päiväl. Hän iče nikonz ei olend mehel i hänel ei olend ičeze lapsid.
Tedonägendad
Lindes ičeze tatan tedonägendoiden jäl'gnikan, Anna Freid šingoti ezikät psihoanaližid el'gendusid Minä:n polhe, i faktižešti pani uden neofreidistižen čuradusen psihologijas — ego-psihilogijan — alusen. Hänen tedoližeks päedessatuseks tobjimalaz lugedas ristitun kaičijoiden mehanizmoiden teorijan tedoidust — mehanizmoiden, kudambiden abul Minä laptastab Se:n valatoitust. Mugažo Anna lujas edeni agressijan openduses, no üks'-se kaikiš suremban tondan psihologijaha oli lapsiden psihologijan (nece hänen edessatuz om ühthine Melani Kläinanke) i lapsiden psihoanalizan sädand. Hän tedoiži metodad, kut rata lapsidenke, sidä kesken Anna tedoiži udes psihoanalitižen teorijan vändsijadusid kazvatajile i lapsile heiden ičekeskentehmižes abun täht. Lapsed oliba Anna Freidan tedon da elon pämel'hetärtusen, erašti hän eskai sanui: «En meleta, miše olen hüvän objektan biografijan täht. Nacein, kaiked minun elod voib ümbrikirjutada ühtel sanundal — minä radoin lapsidenke!». Elon lopus tedomez', kudamb jo oli olnu Arvostuzprofessoran mail'man äjiden kaikiš surembiš universitetoišpäi, tartui melel toižhe agjaha, ühtenzoittud lapsidenke, — kanzoiktuz, hän radoi siš Jelin universitetas i pästi kaks' töd ühtmudel kollegidenke (kacu «Valitud tedotöd»-jagust).
Irdkosketused
Kategorii:Psihologad Kategorii:Psihoanalitikad Kategorii:Suren Britanijan tedomehed Kategorii:Tedomehed kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe
Vägimez' (fil'm, 1983)
Homaičendad
Kategorii:Indijan fil'mad Kategorii:Torafil'mad Kategorii:Fil'mad kirjamišton mödhe Kategorii:Vn 1983 fil'mad Kategorii:Fil'mad hindi-kelel
Kontinent
thumb|right|400px|Kontinentiden rindatuz pindan i ristitišton mödhe Kontinent (latinan kelen continens-sanaspäi «üleine», «rattematoi») om sur' mankoren massiv, kudamban znamasine päpala (kuivma) sijadase ülemba Mail'manvaldmert, i toine periferine pala (šel'f) om alemba sidä. Lähembaižed sared vedenalaižes periferijas mülüdas kontinentha mugažo.
Sen ližaks, «materik»-termin kävutase.
Nügüdläižed seičeme kontinentad:
Röun kontinentiden keskes mäneb kaglhidme tobjimalaz, niiš ei ole mankoren znamasižid paloid. Mail'man palad da üläkontinentad:
Kontinentiden rand vajehtase aigan mändes. Ende paleokontinentad oliba olmas. Nügüdläižed kontinentad sädihe 70..80 mln vozid tagaz. Ned keratas ühteks kontinentaks 150..200 mln voziš päliči ezimeletaden.
Venäkel'ne Vikipedii
thumb|right|150px|Venäkel'žen Vikipedijan logotip thumb|right|250px|Venäkel'žen Vikipedijan populärižuz mail'man valdkundoiš Venäkel'ne Vikipedii (ičeze nimituz: Русская Википедия) om joudai enciklopedii venän kelel, Vikipedijan venälaine jaguz.
Se om avaitud 2001-nden voden semendkun 11. päiväl.
Nügüdläine kirjutusiden lugu om (vn 2023  1. päivän), süvüz —.
Viki-konferencii tegese Venämas offlain kerdan vodes, ezmäine mugoine mäni Piterin infotehnologijoiden, mehanikan i optikan valdkundaližes universitetas vn 2007 redukun 27.-28. päivil. Se keradab venäkel'žid redaktoroid lähižiš maišpäi-ki. Vspäi 2016 kerag mäneb Piteriš vai Moskvas jäl'geti.
Irdkosketused
Kategorii:Vikipedijad Kategorii:Venän kel'
Ščelkino
Ščelkino (Щёлкино, Щолкіне, Щёлкино / Şçolkino) om lidn Kriman päivnouzmas. Se om Leninon rajonan lidnankund.
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vn 1978 redukus Kriman atomelektrostancijan sauvojiden žiloks. Nimitihe sidä nevondkundaližen Kirill Ščelkin-atomfizikantedomehen (1911−1968) muštho vn 1982 16. päiväl sulakud. Vl 1981 AES:an sauvomine oli zavottüd läz žilod, vl 1987 azotihe sauvondad tahondan geologižen stabilitomuden tagut. Vn 1992 18. päiväl tal'vkud lidnanvuitte žilo sai lidnan statusad. Vn 2016 uhokuspäi atomstancijan jändusiden panend mantazole tegese.
Ščelkino šingotase merikurortaks, sörfingan tahoks. Ei ole tegimištod lidnas, planiruitas industriališt parkad enččen AES:an territorijal. Jogavozne «Respublika KaZantip»-danspopmuzikfestival' oigendase Ščelkinos.
Geografijan andmused
Lidn sijadase Azovmeren randal, 20 m ü.m.t. keskmäižel korktusel, om ümbärtud meren lahtil koumes polespäi. Kazantip-nem' om pohjoižhe, solakaz Aktaš-järv levigandeb suvhe lidnaspäi. Matkad Simferopolihesai om 144 km päivlaskmha-suvipäivlaskmha orhal vai 174 km avtotedme. Lähembaižed lidnad oma Feodosii 55 km suvipäivlaskmha orhal vai 65 km avtotedme i Kerč 50 km päivnouzmha orhal vai 80 km avtotedme.
Ščelkino om lidnankundan üks'jäine eländpunkt.
Vik (Saksanma)
Vik (Wiek) om külä da küläkund Saksanman pohjoižpäivnouzmas, Meklenburg da Ezine Pomeranii-federacijanmas.
Ščelkino
Eläjad
Vl 2012 Ščelkinon eläjiden lugu oli 11 194 ristitud, vl 2014 — 10 620 ristitud. Kaikiš suremb ristitišt oli 14 659 eläjad vl 1989.
Vik (Saksanma)
Eländpunkt mainitase ezmäižen kerdan vl 1165 kuti Vikr. Külä sijadase Rügen-sarel, Baltijan meren penen lahten randal, 2 m korktusel valdmeren pindan päl. Valdmad oma olmas. Lähembaine sur' lidn om Rostok-port 110 km suvipäivlaskmha.
Vl 2013 eläjiden lugu oli 1 111 ristitud. Kaikiš suremb ristitišt oli 2 243 eläjad vl 1950.
Ščelkino
Eläjad
Rahvahad (enamba 0,4% vl 2014): venänikad — 72,3%, ukrainalaižed — 21,2%, totarlaižed — 0,8%, vaugedvenälaižed — 0,8%, toižed rahvahad — 2,0%, rahvahuden ozutandata — 2,9%.
Irdkosketused
Kategorii:Kriman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Leninon rajon (Krim)
Malafejev Väčeslav
Väčeslav Malafejev (Вячеслав Александрович Малафеев; sünd. 4. keväz'ku 1979, Leningrad, Venäman NFST, NSTÜ) om venämalaine futbolist, verainik. Oli Zenitan vändajan kaiken kar'jeran aigan (1997—2016), ühtni Venäman ühthižjoukhu (2003—2012).
Biografii
Väčeslav om sündnu Piter-lidnha.
Om naižiš kahtenden kerdan. Jekaterina Komäkova om hänen nügüdläine ak, enzne diskžokei. Heil om üks' tütär da kaks' poigad: Ksenija (om sündnu vl 2003), Maksim-poig (om sündnu vl 2006) da Aleks-poig (om sündnu vl 2013). Marina Malafejeva oli ezmäine ak (sünd. 1974 — kol. 2011).
Väčeslaval ičeze «М16-Недвижимость»-kompanii om olmas.
Irdkosketused
Kategorii:Zenit Kategorii:Venäman futbolistad Kategorii:Futbolistad kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe Kategorii:Sündnuded vl 1979
Akaa
Akaa (mugažo suomen kelel; Ackas) om Suomenman lidn valdkundan suvipäivlaskmas. Se om Pirkanma-agjan seičemenz' lidn 12:späi eläjiden lugun mödhe.
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vn 2007 1. päiväl vilukud Toijal-lidnan (suom. Toijala) i Vijal-municipalitetan (Viiala) ühtištusel. Vspäi 2011 enzne Kül'mäkoski-municipalitet (Kylmäkoski) mülüb lidnha mugažo. 20. voz'sadan fanerantegim eile rados.
Akaa šingotase tavaroiden eksportan kompanijoil, mašinansauvomižen penil tegimil, meden pästandal, lähižiden suriden lidnoiden «magaduzrajonaks».
Geografijan andmused
Lidn sijadase agjan suviröunanno, Vanajavezi-järven (suom. Vanajavesi) päivlaskmaižel randal, 82 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Nahkialanjogi läbitab lidnad, sädab pen't Nahkialanjärved (0,1 km²) lidnan keskuses. E12-avtote läbitab lidnan pohjošt. Matkad agjan Tampereh-keskushesai om 42 km pohjoižhe, Valkeakoskihesai om 22 km pohjoižpäivnouzmha, Hämenlidnhasai — 42 km suvipäivnouzmha.
Vl 2018 lidnan ühthine pind oli 314,38 km², sidä kesken kuivma 293,26 km², sokaz ma oti 21,12 nellikkilometrad.
Eläjad
Vl 1980 territorijan eläjiden lugu oli 15 767 ristitud. Rahvahantiheduz om 56,66 rist./km² (2016).
Mamankelen mödhe (2016): suomen kel' — 97,8%, ročin kel' — 0,2%, toižed keled — 2,0%.
Irdkosketused
Kategorii:Suomenman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Pirkanma
Abja-Paluoja
Abja-Paluoja (mugažo estin kelel) om Estinman lidn valdkundan suves. Mülüb Vil'jandin makundha. Om Mul'gi-volostin palaks vn 2017 redukuspäi, sen administrativine keskuz.
Istorii
Abj-eländpunkt (est. Abja) mainitase ezmäižen kerdan vl 1504. Vl 1895 kaidraižuine «Miizakülä — Vil'jandi»-raudtekeskust läbiti sidä (rušihe raudted vl 1973). Päivkodi om avaitud vl 1912, keskškol — vl 1940. Vn 1945 25. päiväl tal'vkud Abja-Paluoja-žilo oli sätud. Vll 1950−1962 se oli Abjan rajonan keskuseks. Abja-Paluoja sai lidnan statusad vl 1993.
Kätihe Abjan volostin keskuseks vl 1998. Lidn om olmas municipaližeta statusata.
Geografijan andmused
Lidn sijadase maižanduzrajonas. Abjanjärv (3,4 ga, pind 55 m ü.m.t. korktusel) om lidnan keskuses, Kariste-järv (128 km², pind 37 m ü.m.t. korktusel) om lidnan pohjoižröunanno. Matkad Latvijan röunhasai om 6 km suvipäivlaskmha orhal vai 12 km suvhe avtotedme, makundan Vil'jandi-keskushesai — 30 km pohjoižpäivnouzmha orhal vai 35 km avtotedme. Lähembaižed lidnad oma Karksi-Nuia 12 km päivnouzmha avtotedme i Miizakülä 12 km päivlaskmha-suvipäivlaskmha avtotedme.
Eläjad
Vl 2003 eläjiden lugu oli 1 392 ristitud, vodele 2010 lidnan ristitišt poleni i oli 1 300 eläjad.
Irdkosketused
Kategorii:Estinman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Vil'jandin makund
Neftekamsk
Neftekamsk (ven. i Нефтекамск, bašk. i Нефтекама) om Venäman lidn da lidnümbrik Baškortostanan Tazovaldkundan lodehes. Se om tazovaldkundan nellänz' surtte lidn.
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1957 kuti geologiden žilo samha kivivoid Arlanan löudmižsijaspäi. Radnikžilo sai lidnan statusad vl 1963. Aigan mändes ižanduz šingotaškanzihe erazvuiččikš, saudihe järedad Karmanovon GRES:ad (1968, andab tazovaldkundan elektrusen kaht videndest), ratud nahkoiden tegint (VAZ:an täht, vspäi 1970, «Iskož»), avtotegint (1977, kumaidaiavtod KAMAZ:an alusel i «NefAZ»-markan avtobusad).
Neftekamskan tehmišton toižed sarakod oma mašinansauvomine (burauduzinstrument, «Metrotest» — laboratoriimašiništ i ladimed), sauvondmaterialiden pästand (keramižen savičun tegim, Amzin meckombinat) i sömtegimišt.
Geografijan andmused
Lidn sijadase Kamanjogen hural randpolel (Volgan bassein), 100 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad jogehesai om 6 km lodeheze lidnaspäi, Ufahasai om 185 km suvipäivnouzmha orhal vai 215 km avtotedme. Lähembaižed lidnad oma Kambark (Udmurtii) 20 km pohjoižhe i Agidel' 30 km suvipäivlaskmha orhal.
Amz'-, Energetik-, Taškinovo-žilod da nell' küläd mülüdas lidnümbrikho Neftekamskan ližaks. Lidnümbrikon pind — 147,25 km².
Eläjad
Vn 2010 kaiken Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 121 733 ristitud, lidnümbrikon — 133 535 ristitud. Vl 2019 kaik 140 504 eläjad oli lidnümbrikos. Kaikiš suremb lidnan i lidnümbrikon ristitišt om nügüd' (2021).
Rahvahad (enamba 1% vl 2010, ozutadud rahvahudenke): totarlaižed — 31,5%, venälaižed — 29,7%, baškiralaižed — 25,8%, marilaižed — 9,9%, toižed rahvahad — 3,1%.
Lidnümbrikon Administracijan edeližed pämehed oma Rašit Davletov (sulaku 2014 — keväz'ku 2019), Ratmir Mavliev (keväz'ku 2019 — uhoku 2022).
Transport
Avtobusad da taksid oma kundaližeks transportaks lidnas. Neftekamsk-jügustancii (vspäi 1964) da Neftekamsk-passažirstancii oma raudsarakol Agidel'-lidnhasai «Kazan' — Jekaterinburg»-jonon Anz'-stancijaspäi.
Neftekamsk-lendimport (NEF / НФК) sijadase kudes kilometras pohjoižpäivnouzmha lidnan keskusespäi, vspäi 2011 ei ole kaikenaigaižid reisid.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Baškortostanan Tazovaldkundan lidnad Kategorii:Baškortostanan Tazovaldkundan lidnümbrikod
Rossi-arhitektoran ird
Vedab Aleksandrižel teatralpäi Lomonosovan torgule. Ird om 220 m pitte i 22 m levette. Irdan leveduz om tazostadud sauvusiden korktusenke, piduz om kümne kerdad enamba, mi sättub antikaigan ohjandimile. Üks'jäine pert' näguse, no kaik om viž pertid ühthiženke ocseinänke.
Irdan ansambl' formiruihe Rossi-arhitektoran ohjandusen al vll 1828−1834. Ocseiniden arhitekturan formiden koveritomuz jonoštab teatran sauvusen čomut. Valdkundan ohjastusen ministrused (opendusen i südäiazjoiden) radoiba pertiš nomer 1/3 edel pälidnan sirdandad Moskvha. Irdan vastpolen pert' nomer 2 om Piterin teatraližen elon keskuz tähäsai.
Lähembaine metrostancii om Gostinii dvor.
Homaičendad
Kategorii:Piterin irdad Kategorii:Irdad kirjamišton mödhe Kategorii:Venäman irdad Kategorii:Keskuzrajon (Piter)
Shallow Life
«Shallow Life» (Tühj elo) om Lacuna Coil-muzikgruppan videnz' studine al'bom. Se om pästtud vn 2009 21. päiväl sulakud.
Al'bom om pästtud kahtel diskal.
Homaičendad
Kategorii:Lacuna Coil:an al'bomad Kategorii:Al'bomad kirjamišton mödhe Kategorii:Vn 2009 al'bomad
Kitajankel'ne Vikipedii
thumb|right|250px|Kitajankel'žen Vikipedijan logotip Kitajankel'ne Vikipedii (ičeze nimituz (kebnenzoittud kel'): 中文维基百科, pin'jin': Zhōngwén Wéijībǎikē) om joudai enciklopedii kitajan kelel, Vikipedijan kitajankel'ne jaguz.
Nece jaguz om avaitud 2001-nden voden 11. päiväl semendkud. Voib avaita lehtpol' veroližel kirjkelel (Honkongan, Makaon, Taivanin variantad) vai kebnenzoittud kelel (kontinentaline Kitai) avtomatižen kändusen kal't redaktoran ühtel painimel.
Vikipedijan erased lehtpoled oma blokiruidud kontinentaližen Kitain territorijal. Siš ičeze elektronižed enciklopedijad oma olmas: Hudun (vspäi 2005, 15 mln lehtpolid vl 2017) i Baidupedii (vspäi 2006, 14 mln lehtpolid vl 2017).
Nügüdläine kirjutusiden lugu om (vn 2023  1. päivän), süvüz —.
Statistik
thumb|right|250px|Kitajankel'žen Vikipedijan lehtpoliden kacundoiden lugu valdkundoiden mödhe, 2012. keväz'ku — 2013. uhoku
Sen ližaks, seičeme vikipedijad om olmas kelen paginoil (vn 2023 1. päivän):
Irdkosketused
Kategorii:Vikipedijad Kategorii:Kitajan kel'
Vik
Vik voib znamoita:
Čilin flag
border|right|250px Čilin flag (Bandera de Chile) om Čilin Tazovaldkundan valdkundaline flag. Flagan proporcii om 2:3. Sen tegii om Antonio Arkos.
Nügüdläine flag om vahvištadud 1817-ndel vodel redukun 18. päiväl.
Flag kogoneb kahtes lapakoiktas šoiduspäi: vauged ülähän i rusked alahan. Sinine nellik om sijatud huras üläčogas. Vauged vižagjaine tähtaz om kuvitadud nellikon keskuses, se simvolizuruib vejad satusidennoks i hoštusennoks. Sinine muju ozutab taivast, vauged — Andiden lunt, i rusked — se om valatadud veri sodan ripmatomudes aigan.
Homaičendad
Kategorii:Flagad F
Kropotkin (lidn)
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1879 kuti Romanovskii-futor Rostovan kozakoiden-alusenpanijoiden Romanovskai-stanican mödhe. Futor sai lidnan statusad vn 1921 4. päiväl uhokud, nimitihe nügüdläižikš Petr Kropotkin-tedomehen da revolücioneran-anarhistan kanzannimen mödhe.
Kropotkin šingotase sömtegimišton keskuseks sijaližel torhudel (pühävoin koume tegint, maidtegim, oluden tegim), gofrokartonan fabrikal, mašiništon sauvomha veimid tegimel i sauvondmaterialiden pästandan edheotandoil, mugažo Venäman Prezidentan ohjandusen simvolikan fabrik radab lidnas.
Geografijan andmused
Lidn sijadase Kuban-jogen oiktal korktal randal, 80 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Krasnodarhasai om 130 km suvipäivlaskmha orhal vai 145 km avtotedme. Lähembaine lidn om Gul'keviči vides kilometras suvipäivnouzmha. Kavkazskai-raudtestancii (Кавказская) om «Rostov — Vladikavkaz»-keskustal, nece raudte ristikoičeb «Krasnodar — Mihailovsk — Elist»-raudtejonod lidnas. «Kavkaz»-avtote läbitab lidnad.
Kropotkin om lidnankundan üks'jäine eländpunkt.
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 80 765 ristitud, rajonan kaks' koumandest. Kaikiš suremb ristitišt oli 82 800 eläjad vll 2000−2001. Vl 2018 lidnan ristitišt oli 78 631 eläjad.
Rahvahad (enamba 1% vl 2010): venälaižed — 92,4%, armenijalaižed — 3,8%, ukrainalaižed — 1,0%, toižed rahvahad — 2,1%, rahvahuden ozutandata — 0,7%.
Ortodoksižen hristanuskondan Jumalanmaman Katken päjumalanpert' i severz'-se jumalanpertid oma avaitud lidnas.
Kropotkinan medicinine kolledž, tehnologijoiden da raudtetransportan tehnikum i privatine juridine tehnikum oma lidnan professionaližen opendusen aluzkundoikš.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Krasnodaran randan lidnad *
Cheri, Cheri Lady
«Cheri, Cheri Lady» (Kalliž višn'aine emänd) om Modern Talking-duetan tetab pajo da ühtennimine singl. Se om ühtenz' pajo kahtendes «Let's Talk About Love»-studijanal'bomas, kudamb om pästtud 1985-nden voden redukul. Singl om üks'jäine al'bomaspäi i om pästtud aigemba, vn 1985 2. päiväl sügüz'kud, muga kaik al'bom tegihe populärižemb.
Pajon tekst om sätud anglijan kelel. Kompozicijan tegii i singlan prodüser om Diter Bolen. Originaline pajo om änetadud evrodisko-stiliš. Singl saihe ezmäižhe sijhasai neniš Evropan maiš: Avstrii, Saksanma, Šveicarii, Norvegii, Ispanii. Möihe enamba mi 250 tuhad singlan kopijoid Saksanmas i Francijas.
Pajon tekst om pühätadud Tomas Andersan navettüd Čeri-koirale. Bolen kirjuti pajon i tahtoi okaida sidä koveritomuden tagut, no Anders napri kompozicijan änetusen polhe.
Homaičendad
Kategorii:Modern Talking:an pajod Kategorii:Pajod kirjamišton mödhe Kategorii:Singlad kirjamišton mödhe Kategorii:Vn 1985 pajod Kategorii:Vn 1985 singlad Kategorii:Pajod anglijan kelel
Anželika, angeloiden markizanak (fil'm)
Anželika, angeloiden markizanak (Angélique, marquise des anges) om vn 1964 francine ozaitelemižiden fil'm istoriženke alusenke. Nece fil'm om fil'matud Ann da Serž Golonan «Anželika, angeloiden markizanak»-romanan mödhe (1957). Ezmäine ozutez Francijas oli vn 1964 4. päiväl tal'vkud, NSTÜ:s — vl 1969.
Homaičendad
Kategorii:Francijan fil'mad Kategorii:Istorižed fil'mad Kategorii:Fil'mad kirjamišton mödhe Kategorii:Vn 1964 fil'mad Kategorii:Fil'mad francijan kelel
Zelenograd
Zelenograd (Зеленоград, sana sanha «vihand lidn») om Venäman lidn, mülüb Moskvha Zelenogradan administrativižeks ümbrikoks.
Istorii
Nügüdläižen eländpunktan formaline aluz om pandud vn 1958 3. päiväl keväz'kud NSTÜ:n Ministrišton Nevondkundan käsköl kuti Moskvan kaimdailidn tekstil'tegimišton, pörütügiden i časuiden tegimen sirdandan Moskvaspäi täht. Zavottihe lidnan sauvondad vl 1960. Vl 1962 vajehtihe lidnan projektan koncepcijad, i sauvoškanzihe Zelenogradad elektronižen tegimišton keskuseks.
Lidn šingotase elektronižen tegimišton kaikenvuiččil edheotandoil — elektronik fizižiden i tegimištoližiden kulutajiden, kosmosan i medicinan täht, elektronižmašiništon i komponentoiden tehmine, elektronikan tedoinstitutad, mugažo leibtegim i zell'fabrik ratas.
Geografijan andmused
Lidn sijadase Shodn'-jogen randoil (Сходня, Moskv-jogen oiged ližajogi), mecan keskes (8,76 km² lidnan südäimes). Matkad Moskvan keskusespäi om 40 km lodeheze orhal vai 45 kilometrad avtotedme, Leningradan šossedme tobjan palan, 20 km Moskvan rengazavtotespäi. Lähembaine lidn om Himki (Moskvan agj) 15 km suvipäivnouzmha.
Zelenograd om administrativižen ümbrikon üks'jäine eländpunkt. Vspäi 1991 jagase vidhe municipaližhe ühtnikha: Matuškino, Savölkid, Vanh Krükovo, Silino, Krükovo.
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 221 712 ristitud. Kaikiš suremb lidnan ristitišt om nügüd'. Hristanuskondan viž jumalanpertid om olmas lidnas: ortodoksižen hristanuskondan — 3, baptizman pühäpert' i mormoniden pühäpert'.
Irdkosketused
Kategorii:Moskvan administrativižed ümbrikod Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Moskvha mülüjad lidnad
Šarj
Šarj (Шарья́) om Venäman lidn Kostroman agjan päivnouzmas. Se om Šarjan lidnümbrikon da Šarjan rajonan administrativine keskuz. Lidn ei mülü rajonha, alištub agjan tobmudele oikti.
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1906 kuti Šarj-raudtestancii Vätk — Vologd raudten sauvomižen aigan (1903−1906). Nimitihe penen jogen mödhe, jogi kändihe soks nügüd' suvhe stancijaspäi. Radnikžilo sai lidnan statusad vl 1938. Mülüb Kostroman agjaha sen alusenpanendaspäi vl 1944 lidnaks agjan alištusenke kerdalaz.
Šarjan ižandusen päsarakod oma mecan süvä ümbriradmine da raudten holituz, mugažo meblin tehmine i sömtegimišton edheotandad oma olmas lidnas. Järed puapakoiden tegim sijadase lähižes Vetlužskii-žilos.
Geografijan andmused
Lidn sijadase rajonan keskuzpalas, Vetlug-jogen hural randpolel (Volgan hura ližajogi), 4 kilometras randaspäi, 110 m valdmeren pindan päl keskmäižel korktusel. Lidnanvuitte Vetlužskii-žilo seižub Šarj-lidnan i Vetlug-jogen keskes. Matkad Kostromhasai om 275 km päivlaskmha orhal vai 320 km avtotedme. Lähembaine lidn om Manturovo 40 km päivlaskmha orhal.
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 23 681 ristitud, lidnümbrikon — 36 659 ristitud. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 27 062 eläjad vl 1989. Vl 2002 ühthemänho 39 365 ristitud elihe lidnümbrikon röunoiš (om olmas vspäi 2004). Kaik 36 565 ristitud elihe lidnümbrikos vl 2017.
Professionaližen opendusen aluzkundad: politehnine i agrarine tehnikumad, pedagogine i medicinine kolledžad, üläopendusen Moskvan i Kostroman aluzkundoiden 4 filialad. Ortodoksižen hristanuskondan koume pühäpertid om olmas lidnas.
Transport
Pened avtobusad da maršruttaksid oma kundaližeks transportaks lidnas da sen ümbrištos. «Kotlas — Nikol'sk — Uren' (Alalidnan agj)»-avtote ümbärdab lidnad päivnouzmaspäi, «Kostrom — Kirov»-avtote ümbärdab lidnad suvespäi.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Kostroman agjan lidnad Kategorii:Kostroman agjan lidnümbrikod *
Čehov Anton
Anton Pavlovič Čehov (Антон Павлович Чехов; sünd. 29. viluku 1860, Taganrog, Jekaterinoslavan gubernii, Venäman imperii — kol. 15. heinku 1904, Badenvailer, Badenan Sur' gercogkund, Saksanma) oli venämalaine kirjutai da dramaturg. Lekar' professijan mödhe, hüvädtegii medicinan sferas.
Sädused
Kirjutai sädi enamba 500 lühüdad sanutest, dramad da starinad 25-voččes pordos. Nügüd' kätihe niid enamba mi sadal kelel. Čehovan p'jesad lavastadas mail'man äjiš teatroiš hätkemba mi voz'sada, eriližešti «Kajag», «Koume sizart», «Višnäine sad».
Kaikiš tetabambad starinad i sanutesed oma «Step'», «Tuskasine istorii», «Duel'», «Honuz № 6», «Pert' mezoninanke», «Hüvämel'ne», «Birbitušk», «Tundmatoman ristitun sanutez», «Mužikad», «Mez' futläras», «Vanos», «Lapsiden jouk», «Ročine viri», «Dram mectusen aigan».
Biografii
Tuleban aigan tetab kirjutai oli sündnu Taganrogha, koumanden gil'dijan torgovanan kanzha, sen pert' om kaičenus tähäsai. Anton oli koumanden lapsen kuden kesken. Pavel Jegorovič Čehov-tat libui ottud orjaha kanzaspäi, osti ičtaze da kaikid perehnikoid orjudespäi i pidi bakalejan laukad.
Anton Čehov zavodi opendust Taganrogan grekižes školas, pajati jumalanpertin horas. Vll 1868−1879 Anton openui Taganrogan gimnazijas, kirjuti sen aigan ezmäižid p'jesid. Vl 1876 hänen tat eli bankrotnendas läbi, möi kaiked ičezkaluištod Taganrogas i sirdi Moskvha kaičemhas kreditoroišpäi. Vl 1879 Anton sirdi Moskvha mugažo i tuli openumha Moskvan universitetan medicinižhe fakul'tetha (nüg. Ezmäine Moskvan valdkundaline medicine universitet I. M. Sečenovan nimed). Lopi opendust vl 1884 i zavodi radod makundan lekarin Voskresenskan Čikinan läžundkodiš, praktikan sijadusen mödhe.
Plutonii
thumb|right|250px|Plutonijan spektran nägui pala Plutonii (Pu — plutonium latinan kelel) om 94nz' himine element himižiden elementoiden periodižes tabludes, aktinoidoiden gruppaspäi (koumanz' grupp, seičemenz' period).
Ühthine ümbrikirjutand
Ei ole plutonijad londuses suriš lugumäriš, vaiše jäl'ged. Se om ratud transuranine element. Amerikalaižed himikad Edvin Mattison Makmillan i Filipp Hauge Abel'son saiba puhtast plutonijad ezmäižen kerdan vl 1940. Element om nimitadud penen Pluton-planetan mödhe uranan i neptunijan kartte.
Plutonii da sen ühtnendad oma toksižed!
Fizižed ičendad
Plutonii om jüžmak räbed radioaktivine hobedaižvauged metall. Kuz' allotropišt modifikacijad +100..+500 C° lämuziden keskustal telustadas metallan ümbriradmižele, seičemenz' om olmas surel painudel. α- i β-plutonijan kristalline segluz om monotilgunvuitte, γ-Pu — ortorombine, δ-Pu i ε-Pu — kubine, δ'-Pu — tetragonaline. Neniden fazsirdusiden aigan ninevuz vajehtase 15,92 (δ-form) ..19,86 (α-form) g/sm³ röunoiš.
Atommass — 244,0642. Ninevuz (normaližiš arvoimižiš) — 19,816 g/sm³. Suladandlämuz — 912,5 K (639,4 C°). Kehundlämuz — 3505 K (3228 C°).
Nügüd' tetas necen elementan 20 izotopad 228..247 atommassanke, i niiden 7 izomärad. Kaikiš hätkemb om plutonii-244 80,8 mln vozid pol'čihodamižen pordonke, se om enamba voz'sadad völ koumel izotopal: 242Pu (T½=373 tuhad vozid), 239Pu (24 110 vot) i 240Pu (6500 vot).
Himižed ičendad
Muigotandan aigan ližadub mülün 70% i voib mureta konteinerad. Katase gidridan kerthel, sikš kaitas metallad inertižes atmosferas (päiči argonas, oz., azotan atmosferas). Gidrid i Pu2O3-hapanduz ičevirizudas il'mas honuzližel lämudel. Metall palab il'mas huldutamižen jäl'ghe. Muigotandmärad: +7..+1, tobjimalaz +4.
Kävutand
Plutonii kävutadas atomenergetikas poltuseks (PuO2-hapanduz) i atomazegid tehtes (kritine mass — 11 kg, 239Pu). Pästtas elektrobatarejoid kosmosan i kardiostimulätoriden täht. Ottas kävutamižhe ühthesuladusikš ümbärdamha puhthan plutonijan allotropijan vajehtusid. Sadas sišpäi transplutonižid elementoid tedoidusen täht.
Kaik plutonii tehtas atomreaktoriš. Metallan 1 gramm maksoi 4 tuhad US$ vl 2010. Sadas uranaspäi kümnikoid tonnoid vodes, mail'man varad oliba 1239 tonnad vl 2003.
Irdkosketused
Kategorii:Himižed elementad kirjamišton mödhe
Rusked ird (Krasnodar)
thumb|right|250px|Rusked ird Krasnodaras. Rusked ird (Красная улица — «čoma ird») om Krasnodaran päird. Mäneb Keskuzümbrikodme i Päivlaskmaižedme ümbrikodme, 5 km pitte.
Ird om nimitadud edel Oktäbrišt revolücijad. Irdan piduz nügüdläiženke nimenke om vspäi 1957, edel sidä nimitihe irdan palad toižin. Lidnan i randan ohjastusen pertid sijadasoiš necil irdal, mugažo toižed kundaližed sauvused.
Kategorii:Krasnodaran irdad Kategorii:Irdad kirjamišton mödhe Kategorii:Venäman irdad
Vas
thumbnail|right|250px|Vas Vas om veroline verestai muiged väll' alkogoline jom, ei voib olda enamba 1,2%, erasti — 2% spirtad GOST:an mödhe.
Vaumitas jauhospäi i rugihižes vai ozraižes idüjauhospäi, vai pandas kuivad rugižleibäd, voib ližata hajukahid heinid, met, lehtezvahad; tehtas svöklaspäi, fruktišpäi, marjoišpäi. Kävutadas jomižeks (magitoittas saharal), mugažo slokostämhä kezališt vilukeitost.
Voib muigenzoitta ezisubstancijoid, sid' tegese väll'alkogoline jom. Voib keitta niid, kut tegihe Venäs edel 12. voz'sadad, i vas tuleli vägevamban da sagedamban mi nügüd'aigaine olud, voib oli kon'aktuda sišpäi.
Irdkosketused
Kategorii:Verestajad jomad Kategorii:Alkogoližed jomad
Krasnoznamensk
Krasnoznamensk om toponim. Se voib znamoita Venäman lidnoid:
You're The Lady Of My Heart
«You're The Lady Of My Heart» (Sinä oled minun südäikeran ledi) om Modern Talking-duetan nellänz' pajo kahtendes «Let's Talk About Love»-al'bomas (1985).