cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Miškin
Istorii
Eländpunkt mainitase 15. voz'sadaspäi. Se sai lidnan statusad vn 1777 3. päiväl elokud. Legendan mödhe, hir' noustati ruhtinast jogen randal i muga hän päzui kün koskendusespäi.
Miškin oli torgovanoiden lidnaks. Kadoti lidnan statusad i oli Miškino-žiloks vll 1927−1988, lidnanvuiččeks žiloks vspäi 1943, sid' Miškin-žiloks. Sai lidnan statusad tošti vl 1991.
Miškin šingotase turizmal (Hiren pert'kulu, puižed erižpertid, 5 muzejad, 140 tuhazesai turistad vodes), londuseližen gazan veimiden 5 kompressorcehal («Gazprom») i kivivoiveimen pompandan stancijal, mugažo kan'goiden edheotandal i radonmahtoiden keskusel.
Geografijan andmused
Lidn sijadase Volgan hural korktal randal (Ribinskan vezivaradim), 110 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Om valdmoid turistlaivoiden täht. Ehtatim ühtenzoitab lidnan suvišt randirdad Volgan oiktanke randanke, «Uglič — Ribinsk»-avtote mäneb siš. Juhot'-jogi (Юхоть, 75 km pitte) lankteb Volgha oiktalpäi lidnad vaste. Lähembaine raudtestancii om saudud Volg-žilos 21 km pohjoižhe «Ribinsk — Bologoje»-raudtekeskustal. Matkad Jaroslavlihesai om 87 km päivnouzmha orhal vai 100 km oiktadme avtotedme. Lähembaižed lidnad oma Uglič 30 km suvhe orhal vai 38 km avtotedme i Ribinsk 37 km pohjoižpäivnouzmha orhal keskushesai vai 46 km avtotel.
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 5 932 ristitud, rajonan nell' seičemendest. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 6 600 eläjad vll 1996−1998. Ortodoksižen hristanuskondan kaks' päjumalanpertid oma olmas lidnas: ph. Mikulain (om saudud vll 1766−1837) i Jumalanmaman Emäganpäivän (1805−1820).
Miškinan politehnine kolledž om professionaližen opendusen aluzkundaks.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Jaroslavlin agjan lidnad *
Näkad (kartankarv)
Näkiden znamad — ♠, ♤. Francijankel'ne «pique»-nimituz znamoičeb «pik». Znam om käroutud agjal ülähäks must südäin ližatud alusenke.
Sikhizm
thumb|right|250px|Khanda om sikhizman uskondan znam. Kuvadase koumesaumaižel pakuižel flagal pühäpertinno. Terav mek čudandrenghanke tagamal i kaks' veičed polišpäi thumb|right|250px|Religijan simvolad: pen' harj (kangha), käzirengaz (kara) i veroline veič (kirpan) Sikhizm (ਸਿੱਖੀ sikhī «jäl'gendai», «openik») om monoteistine religii Indijan Pendžab-štatas tobjimalaz. Polenpidajad oma sikhad, läz kaik hö oma pendžabalaižed.
Alusenpanend
Religii libub nügüdläižen Indijan territorijan lodehespäi, induizman i islaman levigandmižavaruden röunal, augotase 15. voz'sadan lopus. Alusenpanii om Nanak-guru (hengeline opendai, 1469−1539), ezmäine kümnes guruspäi.
Päkirj om «Guru Granth Sahib» (ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ Gurū granth sāhib), vai «Adi Granth». Se gimnoiden-pajoiden kirj i kaik sikhizman openduz oma sätud kümnen gurun pordol (1469.−1708. voded). Khalsa Panth-katehizis ližadab pühäkirjad.
Istorii
Vll 1716−1849 sikhiden valdkund-konfederacii oli olmas, Amritsar i Lahor oliba sen pälidnoikš. Sur' Britanii mülüti endišt valdkundad Britanižhe imperijha vl 1849, sen jäl'ghe sikhiden emigracii zavodihe mail'madme.
Polenpidajiden lugu om 25 mln ristitud (2018), heiden kesken 20,8 mln elädas Indijas, 500..700 tuh. AÜV:oiš, 470 tuh. Kanadas i 430 tuh. Sures Britanijas.
Openduz
Sikhiden melen mödhe, todesine guru, kudamb tedab Ülähäšt kaikiš polišpäi i midä da kut pidab tehta, om sabustamatoi abstrakcii, vaiše Ülähäine tedab ičeze polhe. No kaikuččes sikhas ičeze guru eläb, sen tagut joga sikh mujab energijan üläližadust.
Slanci (lidn, Leningradan agj)
Slanci (Сла́нцы «šoidkived», Slantsõ, Slantsy) om Venäman lidn da lidnankund Leningradan agjan suvipäivlaskmas. Se om Slancin rajonan administrativine keskuz, mülüb rajonha vspäi 2006.
Sikhizm
Irdkosketused
Kategorii:Religijad Kategorii:Indijan religijad Kategorii:Monoteizm
Slanci (lidn, Leningradan agj)
Istorii
Vn 1930 sulakul sädaškatihe kaivut Gdovan šoidkiven löudmižsijas. Eländpunktan aluz om pandud vl 1932. Slanci-radnikžilo om registriruidud vn 1934 20. päiväl tal'vkud Leningradan agjan Gdovan rajonas. Panihe udessätud Slancin rajonan keskuseks vn 1941 11. päiväl keväz'kud.
Toižen mail'man sodan aigan oli okkupiruidud nacistižen Germanijan imperijan sodavägil vll 1941 (17. heinku) — 1944 (2. uhoku). Žilon tobj pala oli pandud mantazole, Rusked armii murenzi edheotandoid edel tagendust vl 1941. Ühtenzoittihe Slanci-radnikžilod lähižidenke eländpunktoidenke da anttihe lidnan statusad vl 1949. Vozil 1959−2005 lidn alištui Leningradan agjan tobmudele oikti.
Slancin ižandusen päsarakod oma sauvondmaterialiden pästand — järed cementantegim radab kaivuziden gruntan jändusil, kivihilen i šoidkiven ümbriradai himine tegimišt (poltuz laivoiden täht, räzintegesed, silikontegesed, kengäd-«slancad», fenolkerthed). Šoidkiven samižen kaivuded oma konservacijas.
Geografijan andmused
Lidnan tobj pala seižub Plüss-jogen oiktal randal (Плюсса, Narv-jogen oigedpol'ne bassein), 40 metrad ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Piterin keskushesai om 155 kilometrad pohjoižpäivnouzmha orhal, 180 km avtotedme vai raudtedme. Lähembaižed lidnad oma Narv (Estinma) i Ivangorod 30 km pohjoižhe orhal, 70 km avtotedme vai raudtedme Kingiseppan kal't (50 km), Gdov (Pskovan agj) 48 km suvhe avtotedme vai raudtedme.
Počinok (lidn)
Počinok (Почи́нок) om Venäman lidn da lidnankund Smolenskan agjan suvipalas. Se om Počinokan rajonan administrativine keskuz.
Slanci (lidn, Leningradan agj)
Eläjad
Vl 1939 žilon ristitišt oli 7 608 eläjad, vl 1959 lidnan — 35 303 eläjad. Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe 33 485 ristitud elihe lidnas, 34 347 — lidnankundas, rajonan koume nelländest. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 43 087 eläjad vozil 1989. Vl 2017 kaik 32 838 ristitud elihe lidnas i 33 745 ristitud kaikes lidnankundas.
Rahvahad (2010): venälaižed — 95,0 %, ukrainalaižed — 1,3 %, vaugedvenälaižed — 1,3 %, toižed rahvahad — 2,4 %.
Počinok (lidn)
Istorii
Počinok šingotase sauvondmaterialiden pästandal, sömtegimištol (voitegim, lihan ümbriradmižen edheotand, kombisömän tegim) i omblendfabrikal (galanterei).
Slanci (lidn, Leningradan agj)
Eläjad
Ortodoksižen hristanuskondan ph. Serafim Sarovalaižen jumalanpert' om saudud lidnas vodele 2011.
Počinok (lidn)
Geografijan andmused
Lidn sijadase rajonan keskuzpalan päivlaskmas, Hmar-jogen oiktal randpolel (Хмара 82 km pitte, Dnepran hurapol'ne bassein), 205 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Smolenskhasai om 50 km lodeheze orhal, 55 km avtotel vai raudtel. Toižed lähembaižed lidnad oma Jel'n' 52 km päivnouzmha-pohjoižpäivnouzmha orhal, 56 km avtotedme vai 130 km raudtedme, Roslavl' 58 km suvhe-suvipäivnouzmha orhal, 65 km avtotedme vai raudtedme, i Mstislavl' (Vaugedvenäma) 63 km suvipäivlaskmha orhal vai 72 km avtotedme. Počinok-raudtestancii radab lidnan keskuses «Smolensk — Roslavl'»-keskustal. «Smolensk — Bränsk»-avtote mäneb 3 kilometras päivlaskmha lidnaspäi, ühtenzoitase lidnanke kahtel sarakol.
Logduzkülä
Logduzkülä (Ло́гдуз) om külä Vologdan agjan päivnouzmas, sen Babuškinan rajonas.
Počinok (lidn)
Geografijan andmused
Počinok om lidnankundan üks'jäine eländpunkt.
Slanci (lidn, Leningradan agj)
Eläjad
Slancin industrialine tehnikum om lidnan professionaližen opendusen aluzkundaks, mugažo Piterin kaivuzuniversitetan ezitaikund om olmas lidnas.
Počinok (lidn)
Eläjad
Vl 1939 lidnan ristitišt oli 3 182 eläjad. Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 9 000 ristituid, rajonan koume kümnendest. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 10..11 tuhad eläjid vll 1979−2001 (11 100 rist. vl 1996).
Logduzkülä
Istorii
Vll 2006 (1. viluku) — 2015 (1. kezaku) külä oli Logduzan küläkundan administrativižeks keskuseks. Vspäi 2015 mülüb Podbolotjen küläkundha.
Počinok (lidn)
Eläjad
Professionaližen opendusen aluzkund om Počinokan industrialiž-tehnologine tehnikum.
Slanci (lidn, Leningradan agj)
Transport
Kundaline transport om avtobusad da maršruttaksid lidnan südäimes, ezilidnelektrojonused ümbrištos da Piterihesai.
Logduzkülä
Istorii
Vn 2013 redukus mecanümbriradai edheotand radaškanzi küläs, pästtas vagonlaudad, blokhausad, röunust, naličnikoid.
Geografijan andmused
Külä sijadase rajonan pohjoižpäivnouzmaižes čogas, Šaržen'g-jogen randal (183 km pitte, Jugan hura ližajogi). Matkad Babuškinan nimed žilo-rajonkeskushesai om 115 km päivlaskmha, «Tot'm — Nikol'sk»-mantehesai om 14 kilometrad.
Počinok (lidn)
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Smolenskan agjan lidnad *
Slanci (lidn, Leningradan agj)
Transport
Om raudtestancijoid da raudteplatform lidnas. Stancijad: Slanci (tavarine) i Rudničnai, mugažo tegimišton Kaivuz 1..3- i Cementtegim-stancijad. Platform: Slanci-passažirskai (vspäi 1924, vagzalan pertinke) Plüsnan oiktal randal.
Logduzkülä
Geografijan andmused
Marjžomad soil i sen'žomad taigal ümbärtas küläd.
Slanci (lidn, Leningradan agj)
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Leningradan agjan lidnad *
Logduzkülä
Eläjad
Vl 2002 läz 300 ristitud elihe küläs. Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe külän eläjiden lugu oli 241 ristitud.
Kundaline infrastruktur: aluzškol (läz 30 openikad), kul'turpert', medicinine punkt, Kos'ma- i Damian-pühämehiden puine jumalanpert' (1880).
Bejonse
Bejonse Žizel' Noulz-Karter (Beyoncé Giselle Knowles-Carter; scenine nimi Beyoncé [biˈjɒnseɪ]; sünd. 4. sügüz'ku 1981 Hjuston-lidnha, Tehas-štat, AÜV) om amerikaine pajatai, aktris, biznesnaine, fotomodel'.
Irdkosketused
Kategorii:AÜV:oiden pajatajad Kategorii:AÜV:oiden aktrisad Kategorii:AÜV:oiden fotomodelid Kategorii:Aktrisad kirjamišton mödhe Kategorii:Fotomodelid kirjamišton mödhe Kategorii:Pajatajad kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe Kategorii:Sündnuded vl 1981
Korbin Blü
Korbin Blü Reivers (Corbin Bleu Reivers; sünd. 21. uhoku 1989, Nju Jork, Nju Jork (štat), AÜV) om amerikalaine akt'or, pajatai da kargaidai.
Biografii
Korbin Blü om sündnu jamaikan augotižlibundan amerikaižen Devid Reivers-akt'oran (sünd. 1958) i hänen Marta Reivers-akan (neiččel Kelleri) pereheze, mam om italine amerikalaine. Priha om tetab valdkundadme lapsessai, fil'mzihe reklamas, ühtni teatran lavastusihe, edesti epizodižid rolid fil'miš. Vl 1996 kanz sirdi Los Andželesha. Blü om «High School of Performing Arts»-aluzkundan (Nju Jork) pästnikan maman kartte.
Vl 2004 priha sai ezmäšt sured rolid kinos. Vspäi 2006 om otnus muzikha. Om nainu vn 2016 heinkus, Saša Klements-aktris om hänen ak.
Irdkosketused
Kategorii:AÜV:oiden akt'orad Kategorii:Lapsenakt'orad Kategorii:AÜV:oiden pajatajad Kategorii:Amerikalaižed Kategorii:Akt'orad kirjamišton mödhe Kategorii:Pajatajad kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe
Severodvinsk
thumb|left|250px|Lidnan fotokuva Man kaimdajaspäi (2005) thumb|left|250px|Počtmark ezmäiženke nevondkundaliženke vedenalaiženke «Leninan komsomol»-atomlaivanke Severodvinsk (Северодви́нск, vozil 1938−1957 oli Molotovsk-nimenke) om Venäman lidn da lidnümbrik Arhangel'skan agjan pohjoižes, Venäman atomlaivansauvomižen keskuz. Se om agjan kahtenz' surtte lidn, alištub sen tobmudele oikti.
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1936 kuti Sudostroi-radnikžilo. Vn 1938 se sai lidnan statusad. Toižen mail'man sodan aigan lidnan meriport oli sanu abud amerikalaižišpäi lend-lizan mödhe.
Severodvinsk šingotase sodameribazal, VA-laivoiden sauvomižel da kohendusel, konstrukcijoiden sädandal kosmodromoiden täht, laivmeblin pästandal, diamantoiden ümbriradmižel bril'jantoikš, sömtegimištol (leibtegim, maidtegim, lihakombinat). Kaks' LEK:ad ratas, suremb LEK otab londuselišt gazad veimespäi.
Geografijan andmused
Severodvinsk sijadase Vauktan meren randal, seičeme metrad ü.m.t. keskmäižel korktusel, läz Pohjoižen Dvinan Nikol'skii-jogensud. Om 35 km matkad lodehližhe polehe lähembaižes Arhangel'sk-lidnaspäi.
Municipaližen «Severodvinsk»-ühtnikan pind om 119 349 gektarad, lähižed eländpunktad (kümne lugul: nell' žilod, kuz' küläd, läz tuhad eläjid) mülüihe sihe, niita — 12 051 gektarad.
Eläjad
Vl 1939 lidnan ristitišt oli 21 tuhad eläjid, vl 1959 — 78 657 eläjad. Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 192 353 ristitud, lidnümbrikon — 193 697 ristitud. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 255 tuhad ristituid vl 1990. Kaik 183 996 ristitud elihe lidnas i 185 942 ristitud kaikes lidnümbrikos vl 2017.
Rahvahad (lidnümbrik, enamba mi 0,4 % vl 2010): venälaižed — 91,1 %, ukrainalaižed — 1,6 %, vaugedvenälaižed — 0,6 %, toižed rahvahad — 2,1 %, rahvahuden ozutandata — 4,6 %.
Ortodoksižen hristanuskondan koumetoštkümne pühäpertid oma kaičenus i saudud lidnas: ph. Mikulai-čudonsädajan päjumalanpert' i Emäganpäivän jumalanpert' enččes ph. Mikulai-čudonsädajan Korelan jumalankodiš (mainitase vspäi 1419), seičeme jumalanpertid i nell' časounäd.
Kaik viž tehnikumad (laivansauvomižen da mašinansauvomižen, laivansauvomižen da laivankohendusen , sauvondan, dizainan da tehnologijoiden , socialižen infrastrukturan, elektromontažan da sidon), Arhangel'skan medkolledžan i üläopendusen aluzkundoiden filialad oma lidnan professionaližen opendusen aluzkundoikš.
Edeline lidnan pämez' om Igor' Skubenko (sügüz'ku 2017 — kül'mku 2022).
Sebruzlidnad
Kaik om 20 aktad ühthižtöiš Venäman municipaližidenke ühtnikoidenke, sen ližaks om viž verazmašt lidnad :
Zim
Zim (Зима́, Зэмэ хото) om Venäman lidn da lidnümbrik Irkutskan agjan suves. Om Ziman rajonan administrativižeks keskuseks mugažo, ei mülü sihe.
Istorii
Eländpunkt mainitase ezmäižen kerdan vl 1739 Milleran «Matkan ümbrikirjutand Jeniseiskaspäi Irkutskhasai»-käzikirjuteses kuti Mironovo vai Ziman tal'vdundsija (Зиминское зимовье), nimitihe Zim-jogen mödhe (Зима, Зэмэ), nimituz om burätan augotižlibundanke. Alusenpanendan oficialine voz' praznuičendan täht — 1743. Šingotaškanzihe Moskvan traktan sauvomiženke vspäi 1772, ehtatimenno Okanjoges päliči. Vl 1891 Transsib läbiti žilod, sädihe Zim-raudtestancijad. Žilo sai lidnan statusad vl 1922. Vspäi 1963 alištub agjan tobmudele oikti.
Zim-lidn šingotase raudten edheotandoil (vedimdepo, vagondepo, raudten distancii) da mecan ümbriradmižel pilindmaterialoihe.
Geografijan andmused
Lidn sijadase Okanjogen hural randal (lankteb Bratskan vezivaradimhe, Angaran hurapol'ne bassein, Ока, Аха гол) da sen Zim-ližajogen sun randoil, 450 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Irkutskhasai om 235 km suvipäivnouzmha orhal, 265 km avtotedme vai raudtedme. Lähembaine lidn om Sajansk 21 km pohjoižhe orhal, 24 km avtotedme vai Okan mödvedhe. Voib olda manrehkaidusid kudhe ballhasai (12:späi), om igähižen rougun linzoid lidnan territorijal.
Zim om lidnümbrikon üks'jäine eländpunkt.
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 32 508 ristitud. Kaik 31 229 ristitud elihe lidnas vl 2017. Kaikiš suremb ristitišt oli 48 097 eläjid vl 1979.
Ortodoksižen hristanuskondan kaks' pühäpertid oma avaitud lidnas: ph. Mikulai-čudonsädajan i Eläban Eziauguižen Stroican jumalanpertid.
Ziman raudtetehnikum om lidnan professionaližen opendusen aluzkundaks.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Irkutskan agjan lidnad Kategorii:Irkutskan agjan lidnümbrikod *
Kačokavallo
thumb|250px|Rippui sagud tippunvuiččen formanke Kačokavallo (Caciocavallo «sagud hebon rachal», sic. Caciucavaddu) om saguden pol'kova erik lambhan- vai lehmänmaidospäi. Eziauguižin tehtihe saguden toižendad vaiše Sicilijal, no sid' sen tegend leviganzi kaiked Italijadme i Balkanan pol'saredme.
Necen saguden toižendan tehmine alištub EÜ:n programale augotižlibundan znaman kaičendas (PDO — protected designation of origin).
Kačokavallo om kündlen formal kovas södabas kores. Magu om italižen provolone-saguden kartte, kudes kus tehmižen jäl'ghe kändase parmezanan pojav. Tehmižes vedatadas saguden palad sihesai, kuni se lopib rebitandan i kändase kuidekahaks, sid' porcioniruidas da formuidas.
Homaičendad
Kategorii:Sagud Kategorii:Italijan keitand Kategorii:Albanijan keitand Kategorii:Serbijan keitand
Tatu (znamoičendad)
Tatu om tärtuz äjidenke znamoičendoidenke, kanzannimi i suomen meheline nimi. Se voib znamoita:
Pečor
Pečor (Печӧра) om toponim Venäman Komin Tazovaldkundas. Se voib znamoita:
Voronežan agj
Voronežan agj (Воронежская область) om Venälaižen Federacijan subjekt.
MoRandi:n pajod
Se om täuz' MoRandi-kollektivan pajoiden nimikirjutez.
Voronežan agj
Se mülüb Federaližhe keskuzümbrikho.
MoRandi:n pajod
Toižed pajod
P Kategorii:Pajoiden kirjutesed artistoiden mödhe
Voronežan agj
Agjan administrativine keskuz da kaikiš suremb lidn om Voronež.
Keled
Valdkundkel' om üks'jäine — venäkel'.
Istorii
Voronežan agj om olmas vs 1934 kezakun 13. päiväspäi.
Voronežan agjan Päkäskuz om vahvištadud vn 2006 25. päiväl semendkud Agjan Duman ezitajil, tuli väghe sen-žo voden 7. päiväl kezakud da om väges nügüd' äiluguižidenke vajehtusidenke. Se vajehti endišt Päkäskust, kudamb oli vahvištadud vn 2001 2. päiväl heinkud.
Geografijan andmused
thumb|left|250px|Voronežan agjan reljefan kart. Agj röunatab Saratovan agjanke päivnouzmas, Volgogradan agjanke suvipäivnouzmas, Rostovan agjanke da Ukrainanke (sen Luganskan agjanke) suves, Belgorodan agjanke päivlaskmas, Kurskan agjanke lodehes, Lipeckan da Tambovan agjoidenke pohjoižes. Voronežan agj om mererandatoi.
Pind om 52 216 km². Agj mülüb mecan da stepin zonha. Mustma otab territorijan nell' videndest, mec — 8,4%. Znamasine jogi om Don sen ližajogidenke (Voronež, Bitüg, Hopr da tž.).
Reljef om kukhikaz da vanoikaz. Kaikiš korktemb čokkoim sijadase agjan lodehes (259 m), kaikiš madalamb om Don-jogen kendäk suviröunal (57 m).
Klimat om ven kontinentaline. Heinkun keskmäine lämuz om +20..+21 C°, vilukun lämuz om −9..−10 C°. Paneb sadegid 500..550 mm vodes.
Tobmuz
thumb|right|250px|Agjan Ohjastusen pert' [[Voronežas.]] Agjan pämez' nimitase gubernatoraks. Kaik rahvaz valičeb händast videks vodeks, ei sa enamba kaht strokud jäl'geten. Gubernator om mugažo agjan Ohjastusen ezimez', hän märičeb sen strukturad da paneb Ohjastusen ühtnijoid radnikusile. Aleksandr Gusev tegeb gubernatoran velgusidme vs 2017 tal'vkun 25. päiväspäi. Koume varagubernatorad, kaks' Ohjastusen ezmäšt varaezimest da nell' muite Ohjastusen varaezimest oma hänele abhu.
Käskusenandai tobmuz om üks'kodine parlament — Agjan Dum. Kaik rahvaz valičeb sen 56 ezitajad videks vodeks. Vladimir Netösov radab Agjan Duman ezimeheks vs 2015 sügüz'kun 25. päiväspäi.
Radonoigendai tobmuz om Voronežan agjan Ohjastuz. Agjan departamentad, ohjandused da inspekcijad alištudas Ohjastusele.
Gubernatoran järgenduseližed valičendad oliba vn 2014 14. päiväl sügüz'kud, edeline gubernator sai vägestust ezmäižel tural (88,75%) da oli ranu kahtenden strokun. Agjan Duman ühtnijoiden järgenduseližed valičendad oliba vn 2015 13. päiväl sügüz'kud (6. kucund).
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 2 335 380 ristitud. Kaikutte kahtenz' ristit koumespäi om lidnalaine.
Kaik om vižtoštkümne lidnad agjas da 17 lidnanvuittušt žilod. Toižed järedad lidnad (enamba 50 tuh. ristituid vl 2015, surembaspäi penembha): Borisoglebsk, Rossoš, Liski. Vl 2017 kaik oli 19 eländpunktad enamba mi 10 tuh. eläjidenke.
Rahvahad (enamba 0,4% vl 2010): venälaižed — 91,0%, ukrainalaižed — 1,8%, armenijalaižed — 0,4%, toižed rahvahad — 2,1%, rahvahuden ozutandata — 4,7%.
Makarjev
Istorii
Ende külä oli olmas 13.-14. voz'sadoil jumalankodin kukhan sijas. Nügüdläižen eländpunktan aluz om pandud vl 1439 kuti Makarii Unžalaižen jumalankodi. Aigan mändes se šingotihe, i Makarjevskai Unžal-slabad (ven. Макарьевская, что на Унже) kazvoi jumalankodin seinidenno.
Vl 1778 anttihe slabadale lidnan statusad Makarjev Unžal nimitusenke (ven. Макарьев-на-Унже) erištamha ühtennimižes lidnaspäi Alalidnan gubernijas (nüg. pen' Makarovo-žilo jumalankodinno, se om läz upotadud Čeboksaran vezivaradimen täutmižen aigan, Liskovo-lidn om Volgan vastrandal). Kändihe makundan keskuseks vl 1797. Vn 1802 lämoipalo pani lidnad mantazole, i udessaudihe planan mödhe Kostrom-lidnan keskusen «tähthanvuiččen» pertišton kartte. Nimitase muite Makarjev:aks 19. voz'sadan lopuspäi. Romanovad-dinastijan ohjastusen aigan regulärine jarmank oleskeli lidnas.
Makarjev šingotase mecan varhapanendal de ümbriradmižel.
Geografijan andmused
Lidn sijadase rajonan lodehes, Unž-jogen oiktal randal (Volgan hura ližajogi) i sen vanoikahas alangištos, 120 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad agjan Kostrom-keskushesai om 170 km päivlaskmha orhal vai 180 km avtotedme. Lähembaine lidn om Nei 46 km pohjoižhe orhal vai 73 km avtotedme.
Komsomolk-žilo (ven. посёлок Комсомолка, 142 rist. vl 2014) i Vilu Učulm-žilo (посёлок Холодная Заводь, 35 rist. vl 2014) mülüdas lidnankundha Makarjevan ližaks.
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 7 274 ristitud, lidnankundan — 7 493 ristitud. Vl 2017 kaik 6 632 ristitud elihe lidnas i 6 805 ristitud kaikes lidnankundas. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 10 076 eläjad vl 1959, lidnankundan (andmused vspäi 2008) — 7 657 eläjad vl 2008.
Makarjevan profškol — Kostroman avtoteiden kolledžan filial om lidnan professionaližen opendusen aluzkundaks.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Kostroman agjan lidnad *
Suomenma
thumb|right|250px|Pielinen-järv rahvahaližes Koli-puištos, Pohjoižkarjal Suomenma, täuz' oficialine nimi — Suomenman Tazovaldkund (Suomi, Suomen tasavalta, Finland, Republiken Finland), om valdkund Pohjoiževropas. Suomenman pälidn da kaikiš suremb lidn om Hel'sinki.
Vspäi 1995 om EÜ:n ühtnijan, mülüb evron zonha sen alusenpanendaspäi vl 1999. Suomenma om neitraline valdkund.
Istorii
Valdkundan ezmäine Konstitucii oli olmas vspäi 1919, vajehtihe sidä äi kerdoid. Nügüdläine kahtenz' lugul Konstitucii om vahvištadud vl 1999, se om väges voziden 2007, 2011 i 2018 vajehtusidenke.
Geografijan andmused
thumb|left|250px|Suomenman topografine kart. Suomenma om mavaldkundröunoiš Norvegijanke pohjoižes (röunan piduz — 709 km), Venämanke päivnouzmas (1309 km) da Ročinmanke päivlaskmas (545 km). Ühthine röunoiden piduz madme — 2563 km. Om meriröunpirdoid Estinmanke.
Suomenman suvižed da päivlaskmaižed randad lainištab Atlantižen valdmeren Baltijan meri, sen Suomen i Botnine lahted, randanpird — 1250 km koverikahuden lugemata, täuzin läz 40 000 km (sarita). Kaik om 81 tuhad sart läz mererandad enamba 100 m² surudel.
Pind: kaik — 338 145 km², saum vezid — 34 330 km² (10,2%). Kaikiš korktemb čokkoim sijadase Haltitunturi (Haltiatunturi, Haltia, Halti)-mägen pautkel (1328 m).
Londuseližed varad — mec, metallad (raudkivend, vas'k, cink, hrom, nikel', hahktin, kuld, hobed).
Politine sistem
thumb|right|250px|Suomenman parlamentan (Eduskunta:n, Riksdagen:an) pert' [[Hel'sinkiš.]] Suomenma om unitarine prezidentiž-parlamentine tazovaldkund ühtenke palahiženke avtonomijanke (Ahvenanma). Suomenman konstitucijan mödhe, käskusenandai tobmuz om prezidentan da parlamentan käziš, i radonoigendai tobmuz om prezidental da Valdkundaližel Nevondkundal (Valtioneuvosto, Sratsrådet).
Kaik rahvaz valičeb prezidentad (Suomen tasavallan presidentti, Republiken Finlands president) kudeks vodeks, voib valitas kahtendeks strokuks jäl'geten. Prezident om armijan päkäsknik. Suomen parlament ezitoitab päministrad (Pääministeri, Statsminister) prezidentale, i prezident formaližikš paneb päministrad radsijha, mugažo Valdkundaližen Nevondkundan ühtnijoid-ki (ministrid) päministran rekomendacijan mödhe. Ministriden lugu ei voi olda enamba 18.
Parlament (Eduskunta, Riksdagen) om üks'kodine, siš om 200 deputatad. Kaik rahvaz valičeb heid nelläks vodeks.
Parlamentan ühtnijoiden järgenduseližed valičendad oliba vn 2019 14. päiväl sulakud. Valitihe prezidentad vn 2018 28. päiväl vilukud, nügüdläine prezident sai vägestust ezmäižes turas (62,7%) da radab kahtenden strokun.
Kaikiš ülemb käskuzkundaline instancii om Suomenman Ülembaine käskuzkund (Korkein oikeus, Högsta domstolen).
Valdkundan pämehed
Suomenman prezidentiden nimikirjutez:
Administrativiž-territorialine jagand
Suomenma jagase 19 agjaks (regionaks) (maakunta / landskap), ned — kundoikš (kunta / kommun, oli niid 336 vl 2011) da lidnoikš (kaupunki / stad).
thumb|right|300px|Suomenman agjoiden kart.
Eläjad
Suomenmas elädas suomalaižed. Vn 2011 EÜ:n rahvahanlugemižen mödhe valdkundan eläjiden lugu oli 5,375,300 ristitud, vl 2017 — 5,509,717 ristitud. Kaikiš suremb ristitišt om nügüd', vspäi 2016 se ližadub immigracijan tagut tobjimalaz.
Mamankelen mödhe (vl 2017): suomen kel' — 87,9%, ročin kel' — 5,2%, venäkel' — 1,4%, toižed keled — 5,5%.
Uskondan mödhe (2017): lüteranižen jumalankodikundan uskojad — 70,9%, ateistad — 26,3%, ortodoksižed hristanuskojad — 1,1%, toižed uskojad — 1,7%.
Seičeme suomalašt kümnespäi elädas lidnas vai sen ümbrištos (vl 2013). Toižed järedad lidnad (enamba 100 tuh. ristituid vl 2015, surembaspäi penembha): Espoo (pälidnan region), Tampereh, Vantaa (pälidnan region), Oulu, Turku, Jüväskülä, Kuopio, Laht. Kaik om 107 lidnad valdkundas (2013).
Rahvahanižanduz
Ižandusen päsarakod oma mašiništonsauvomine (elektrotehnine — Nokia), cellüloz-bumagaine (Stora Enso, UPM), kivivoihimine i mechimine, sömtegimišt, energetine (Fortum), turizm.
Vl 2009 Suomenman päeksport oli likutimed da mašiništ (11%), bumag (kirjutamha da painmaha, 10%), TV- da radiooigendimed (6%), pu (material) (läz 6%); toine eksport — elektropalad (3%), laivad da venehed (3%), teraz (3%), cink, nikel', avtod, zelläd da medicinižed instrumentad.
Sretensk
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1689 kuti Stretenskii varmitez (Стретенский острог), sid' oli tetab kuti Stretensk — kaivuzžilo, kozakoiden stanic. Vhesai 1912 Sretenskan raudtestancii oli Transsiban lopstancijaks, edemba kormazihe jüguid jogilaivoihe da toihe Amuradme. Vl 1926 Sretensk sai lidnan statusad da kändihe rajonan keskuseks.
Sretensk šingotase laivansauvomižen tegimel (pened jogilaivad, meblin tehmine). Raudtestancii om Transsiban 50-kilometrižen sarakon lopstancii Kueng-stancijaspäi.
Geografijan andmused
Lidn sijadase Šilk-jogen molembil randoil, 490 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Čithasai om 365 km päivlaskmha. Lähembaine lidn om Nerčinsk 100 km päivlaskmha.
Klimat om terav kontinentaline mussonižpirdoidenke. Voden keskmäine lämuz — −2,9 C° vilun tal'ven tagut, kezakun-elokun +16..+19 C°, tal'vkun-uhokun −24..−29 C°. Ekstremumad oma −50,7 C° i +41,3 C°. Paneb sadegid 357 mm vodes, kezal tobjimalaz (98 mm heinkus i 83 mm elokus), i vaiše 52 mm redukus-sulakus.
Morgul-külä (Моргул, 44 rist. vl 2017) mülüb lidnankundha Sretenskan ližaks.
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 6 850 ristitud, lidnankundan — 6 895 ristitud, rajonan koume kümnendest. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 15 138 eläjad vl 1959.
Ortodoksižen hristanuskondan üks'jäine radai ph. Jurgii-vägestusenkandajan jumalanpert' (saudihe vl 1890) om kaičenus lidnas videspäi, Mikoi-arhangelan jumalanpertin sauvuz kävutase toižin.
Sretenskan pedagogine kolledž om lidnan professionaližen opendusen aluzkundaks.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Baikalantagaižen randan lidnad *
Dulut
Dulut (Duluth) voib znamoita:
Ženev
Ženev (Genève [ʒə.nɛv], Genf [ɡɛnf], Ginevra [dʒiˈneːvra], Genevra) om lidn Šveicarijan suvipäivlaskmas. Se om valdkundan kahtenz' surtte lidn (Cürihan jäl'ghe) da ühtennimižen kantonan pälidn.
Lidn om mail'man rahaazjoiden üks' keskusišpäi. ÜRO:n Evropine palakund da erasiden ÜRO:n aluzkundoiden päfaterad sijadasoiš Ženevas: Mail'man torguindorganizacii, Mail'man tervhuden kaičendorganizacii, Rusttan Ristan rahvahidenkeskeine komitet.
Istorii
Lidn mainitase ezmäižen kerdan Cezarin kirjutadud purtkiš vn 58 EME kuti kel'talaižiden Genav-eländsija (kel'tine genawa-sana znamoičeb «estuarii»).
Vl 1815 Ženev kändihe Šveicarijan palaks kantonan oiktusidenke, edel sidä oli Francijan alištuses.
Geografijan andmused
Lidn sijadase Ženevan järven randal Ron-jogen lähtendan sijas, 370..457 m korktusil, 378 m keskmäižel korktusel valdmeren pindan päl. Se om ümbärtud Al'piden pautkil. Voib nähta Monblan-mäged, se sijadase ajandan časus keskusespäi.
Lidnan aglomeracii (915 tuh. ristitud vl 2011) otab Šveicarijan da Francijan territorijoiden paloid.
Eläjad
Kodikel' (2000, enamba 4%): francijan kel' — 72,3% (kantonan i lidnan oficialine), anglijan kel' — 4,4%, ispanijan kel' — 4,2%, saksan kel' — 4,0%.
Lidnan edeližed pämehed oliba Remi Pagani (2017 kezaku — 2018 semendku, mugažo oli vll 2009−2010 i 2012−2013) i Gijom Barazone (2016 kezaku — 2017 semendku).
Irdkosketused
Kategorii:Šveicarijan lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe *
Priozersk
thumb|left|250px|[[Korel (lidnuz)|Korel-lidnuz vn 2020 tal'vkus (vanh pala)]] Priozersk (Приозе́рск, Kägöisalmi, Käkisalmi, Kexholm) om Venäman lidn Leningradan agjan lodehes. Se om Priozerskan rajonan i lidnankundan administrativine keskuz.
Istorii
Eländpunkt mainitase ezmäižen kerdan vl 1295 kuti Korel-lidnuz, oli tetab necen nimenke vhesai 1611. Se sai lidnan statusad vl 1310. Raudtestancii om saudud vl 1916. Vspäi 1948 lidn om olmas nügüdläiženke nimenke.
Priozerskan ižandusen päsarak om mecan süvä ümbriradmine: punümbriradai tegim i «Lesplitinvest»-edheotand.
Geografijan andmused
Lidn sijadase Karjalan kaglhal, Ladoganjärven i Vuoks-järven keskes, Vuoks-jogen pohjoižen hijaman randoil, 14 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Piterin röunhasai om 127 km suvhe, sen keskushesai — 145 km. Lähembaižed lidnad oma Kamennogorsk 54 km päivlaskmha orhal vai 92 km avtol i Lahdenpohj (Karjalan Tazovaldkund) 53 km pohjoižhe orhal vai 81 avtotedme.
Kaik koume pen't žilod mülüdas lidnankundha: Storoževoje (308 rist. vl 2010), Brigadnoje (68 rist.), Burnevo (12 rist.). Lidnankundan pind om 41,82 km².
Eläjad
Vl 1910 eläjiden lugu oli 1 977 ristitud. Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 18 929 ristitud, lidnankundan — 19 321 ristitud. Vl 2017 lidnan ristitišt oli 18 616 eläjad. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli enamba 20 tuhad eläjid vll 1989−1998 i 2002−2003 (20 557 rist. vl 1989).
Priozerskan politehnine kolledž om lidnan üks'jäižeks profopendusen aluzkundaks.
Lidnankundan Administracii om likvidiruidud vn 2015 semendkus, rajonan administracii oigendab sen velgusid.
Transport
Venehstancii om Vuoks-järven randal.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Leningradan agjan lidnad *
Kosmine Harlok-merirazbainik: Agjatoi odissei
Kosmine Harlok-merirazbainik: Agjatoi odissei (originaline nimituz Japonijas: 『SPACE PIRATE CAPTAIN HERLOCK OUTSIDE LEGEND 〜 The Endless Odyssey 〜』) om voziden 2002−2003 japonine anime-serial tedoližen fantastikan žanras. Režissör om Rintaro. Se om vn 1978 serialan oiged jätktuz.
Originaližes serialas om 13 epizodad japonan kelel. Saundtrek om pästtud Japonijha vn 2002 lopus, serialan DVD-versii — vl 2003 edehko TV-ozutandaspäi, mitte tegihe vn 2003 redukus-tal'vkus.
Irdkosketused
Kategorii:Japonijan TV-serialad Kategorii:Animeserialad Kategorii:Kosmine Harlok-merirazbainik Kategorii:TV-serialad kirjamišton mödhe Kategorii:Vn 2002 serialad Kategorii:TV-serialad japonan kelel
Säs'
thumb|right|250px|Säs'jogin alajoksmuz [[Volhovan rajonan Kolčanovo-žilos, 30. kezaku 2012]] Säs', Sääs vai Säs'jogi (venän kelel: Сясь, Säsjoki) om jogi Venäman lodehes, sen Uz'lidnan i Leningradan agjoiš, vepsän etnižes territorijas.
Etimologii
Jogen Baltijan meren suomalaine nimi om sel'ged: Säs'jogi < Säs'k||jogi (kc. mugažo Tihvina, Tihvinanjogi < *tihevä-, 'täuz' tihid').
Ühthižed andmused
Säsin joginišk sijadase Valdai-ülüden päivlaskmaižiden pautkiden soiš, korktemb mi 120 m ü.m.t. läz Akulovo-žilod. Jogi jokseb Ladoganveren alangištodme i lankteb Ladogjärvhe viž metrad ü.m.t. korktusel.
Jogen piduz om 260 km. Basseinan pind om 7330 km², se om sidodud Volgan basseinha päivnouzmas Tihvinan kanalan kal't. Röunatab Olhavan basseinanke päivlaskmas i Süvärin basseinanke pohjoižes.
Oiktad ližajoged: Voložb, Tihvinanjogi (Тихвинка), Val' (Валя), Kuseg, Suzn. Hurad ližajoged: Klimenk, Lunenk, Opočn', Linn (Лынна).
Ümbrikirjutand
Jogi jädub kül'mkus, erasti vilukuhusai, joudai vezi avaidase sulakus. Vezi lumen sulandaspäi prevaliruib joges. Säsin vezi om ruskedbur mujul, sikš miše äi raudan hapandust venub jogen vagon pohjas.
Säs'stroi-lidn sijadase läz jogensud.
Homaičendad
Kategorii:Leningradan agjan joged Kategorii:Uz'lidnan agjan joged Kategorii:Venäman joged Kategorii:Joged kirjamišton mödhe Kategorii:Boksitogorskan rajon Kategorii:Tihvinan rajon Kategorii:Volhovan rajon
Honkong
Honkong (香港 Höng Gong, Hong Kong), täuz' oficialine nimi om Honkongan eriline administrativine agj (香港特別行政區 Sängan tebe sinčžencüi, Hong Kong Special Administrative Region), om Kitain pala. Se om Azijan rahaazjoiden znamasine keskuz da joudai port penidenke valdkundmaksoidenke.
Istorii
Vozil 1841−1997 Honkong nügüdläižiš röunoiš oli Suren Britanijan kolonijal. Vl 1843 Viktorii-lidnan aluz oli pandud, nügüd' nece nimituz jäi läheližiden pohtan da mägenocan nimiš.
Tobmuz
Honkongal om ičeohjanduz. Ičeze päkäskuz, Käskusenandai Nevondkund, ohjastuz ministrusidenke oma Honkongas. Vn 1984 kožundkirjutesen mödhe, Sur' Britanii andoi ottud kortomha territorijad Kitaile znamoičendanke jätta territorijan käskusištod da ohjandusen formad vajehtuseta 50 vodeks.
Mantedon andmused
thumb|left|250px|Honkongan territorijan kart Honkong sijadase Kitain suvipalas, Koulunan pol'sarel, kahtel surel sarel (Honkong i Lantau) da völ 260 pen't sart, Kitain Suvimeren randal. Lidnaspäi pohjoižpolehe om Šen'čžen' (ani röunan taga 33 km pitte), päivlaskmpolehe 60 kilometras om toine Kitain specialine administrativine agj — Makao.
Randanpird — 733 km. Kaikiš korktemb čokkoim om Taimošan'-mägi, 958 m ü.m.t..
Klimat om subekvatorialine mussonine. Vihmsezonan aigan voib panda 500 mm sadegid kus. Ei oleskele manrehkaidusid, toroksäd oma paksud.
Administrativine jagand
Kaik om 18 administrativišt ümbrikod (district) Honkongas. Käskusištos de facto om severz'-se erižid lidnoid da žiloid, no niil eile administrativišt statusad i valdatusid, ned oma erazvuiččiden ümbrikoiden palad.
Transport
Jügu- da rahvahidenkeskeine lendimport om Čheklapkok (HKG), sijadase 14 km lidnan keskusespäi (Keskuzraudtestancijaspäi).
Irdkosketused
Kategorii:Kitain lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Kitain eriližed administrativižed agjad
Sur' Teatr
thumb|right|250px|Bol'šoi-Teatran istorižen scenan sauvuz ([[2011).]] Valdkundaline akademine Venäman operan da baletan teatr, Bol'šoi vai Sur' Teatr (Большой театр) om üks' kaikiš järedambišpäi teatrišpäi Venälaižes Federacijas da üks' kaikiš znamasižembišpäi oper- da baletteatrišpäi Mal. Teatran sauvusiden kompleksan sijaduz om Moskvas, Teatraližel torgul. Pälidnan kul'turelon kaikiš znamasižemb keskuz.
Teatran jouk om pandud vl 1776. Sur' Teatr oli olmas ezmäi kut privatine edheotand, vspäi 1794 valdkundaline (imperatorine). Lavastusiden honused oliba toižed, i ned paloiba paksus.
Eziauguine teatran sauvuz oli letud ičeze sijal udenke torgunke 1820-nzil vozil, se sättui Moskvan udele genplanale vn 1812 Tatanmaižen sodan jäl'ghe, i irdnägu kucui ül'dutamišt rahvahan vägestusespäi sodas. Arhitektor oli Osip Bove, hän ümbriradoi Andrei Mihailov-arhitektoran projektan. Sauvuz paloi vn 1853 lämoipalos, vaiše seinäd da kolonnad jäiba. Nügüdläine sauvuz om sätud vl 1856 klassicizman stiliš Al'bert Kavos-arhitektoran projektan mödhe. 19. voz'sadan lopus sauvusen alusen problemad avaižihe. Vn 1917 revolücijan jäl'ghe teatr kändihe akademižeks i erigoittihe lopuks Penes Teatraspäi. Teatran päsauvuz eli sures kohenduses läbi vll 2005−2011, sil aigal lavastused mäniba lähižel Udel scenal (om saudud vll 1995−2002). Uz' organ-soit om saudud teatras vl 2013.
Sur' teatr mülütab 1800 kacujid. Enamba mi 800 sädust om lavastadud teatral kaikes aigas.
Irdkosketused
Kategorii:Moskvan teatrad Kategorii:Teatrad kirjamišton mödhe
Veber Maks
Maks Veber (Max Weber), täuz' nimi om Maksimilian Karl Emil' Veber (Maximilian Carl Emil Weber; sünd. 21. sulaku 1864, Erfurt-lidn, Prussii — kol. 14. kezaku 1920, Münhen, Germanijan imperii) oli saksalaine filosof, sociolog, istorik, jurist da ekonomist.
Lugetas tedomest sociologijan ühteks alusenpanijoišpäi ühtes Emil' Dürkgeimanke i Karl Marksanke. Veberan tedomel'hetartusen päobjekt oli ristitkundan vajehtusen processad, sen päličmänend veroližes toižendaspäi nügüd'aigaižele: racionalizacii i sekulärizacii. Opponirui Marksan istorižen materializman koncepcijad i ozuti, miše religijan kul'turine paineg om tärged el'gendamha Päivnouzmman kapitalizman ižanduzformad.
Biografii
Veber openuškanzi Geidel'bergan universitetas vl 1882, voden saldatusen jäl'ghe openui Berlinan universitetas i sai juristan arvod. Jätkusti opendust siš, vl 1889 sai juridižen tedodoktoran arvod. Maks nai vl 1893, Marianna Veber (neiččel Šnitger, 1870−1954) oli hänen ak, mugažo tedomez', par ei voind sündutada lapsid i ei olend heid.
Maks Veber radoi universitetan opendajan Berlinas, Fraiburgas i Geidel'bergas vhesai 1899, sid' läžui psihologižikš tatan surman jäl'ghe — rideganzi tatanke, i Maks Veber-vanhemb koli kahtes kus. Tedomez' tervehtihe i oli otnus tedoradmižhe, vl 1907 sai elod jäl'gusen mödhe.
Homaičendad
Kategorii:Sociologad Kategorii:Saksanman filosofad Kategorii:Saksanman istorikad Kategorii:Saksanman juristad Kategorii:Ekonomistad Kategorii:Saksanman tedomehed Kategorii:Filosofad kirjamišton mödhe Kategorii:Istorikad kirjamišton mödhe Kategorii:Juristad kirjamišton mödhe Kategorii:Tedomehed kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe Kategorii:Sündnuded Erfurtha Kategorii:Kolnuded Münhenas
Sojärv
Sojärv (Suojärvi, Суоярви) om toponim Venäman Karjalan Tazovaldkundas i Leningradan agjas. Se voib znamoita:
Tuluz
thumb|left|250px|Lidnan kart (2011) Tuluz (Toulouse [tuˈluz]) om lidn da kommun Francijan suvipäivlaskmas. Se om Oksitanii-regionan administrativine keskuz, valdkundan nellänz' lidn eläjiden lugun mödhe, Francijan opendusen kahtenz' lidn (110 tuh. üläopenikoid) Parižan jäl'ghe.
Istorii
Eländpunkt mainitase ezmäižen kerdan vl 106 edel meiden erad. Vll 419−507 Tuluz oli vestgotiden kunigahusen pälidnaks. Vspäi 1229 Tuluzan katoline universitet oli olmas, sauptihe Suren francižen revolücijan jäl'ghe. Vspäi 1271 lidn om Francijan palaks. Tuluzan parlament tegi ištundoid vspäi 1421 i oli käskuzkundaks valdkundan suven eläjiden täht.
Geografijan andmused
Lidn sijadase Garonn-jogen randoil (lankteb Atlantižhe valdmerhe), 141 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Garonnan i Suvine (Langedokan) kanalad vasttasoiš lidnas, ned ühtenzoittas Keskmert Atlantiženke valdmerenke Francijan territorijal, Bordo- i Set-meriportoid.
Eläjad
Eläjiden lugu oli 461 190 ristitud vl 2012. Kaikiš suremb lidnan i lidnümbrikon ristitišt om nügüd', sen koumandez ližadui vspäi 1990. Kaik 1 038 764 ristitud elihe Tuluzan lidnümbrikos 2 531 km² pindal vl 2015, 1,33 mln rist. om lidnaglomeracijas 5 381 km² pindal (2015).
Irdkosketused
Kategorii:Francijan lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe *
La-Rošel'
thumb|left|250px|Lidnan mikrorajonad (2013) La-Rošel' (La Rochelle [la ʁɔʃɛl], La Rochèla [la ruˈtʃɛlɔ]) om lidn da kommun Francijan päivlaskmas. Mülüb Uz' Akvitanii-regionha, sen Mererandaline Šarant-departamentan administrativine keskuz.
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud 10. voz'sadal. Tamplieroiden orden sauvoi järedan meriportan 12.-13. voz'sadoil, torguihe vinad da keitandsolad. Äi keskaigaližid sauvusid om kaičenus lidnas. Se oli znamasine port kolonializman voz'sadoiden aigan. Suren sodan aigan se oli Francijan jäl'gmäine päzutadud nacistoišpäi lidn (8. semendku 1945). Istorine lidnuz i nacistoiden VA-laivoiden bunker oma kaičenus.
La-Rošel' šingotase kommertižel meriportal (kala i kivivoi, 6 mln tonnoid vodes), laivansauvomižel, kalanümbriradmižel, himižel sarakol, turizmal, ümbrišton üläopendusen i torguindan keskuseks.
Geografijan andmused
Lidn da port sijadase agjan lodehes, Biskaižen lahten randal, 0..28 m korktusil, 4 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Parižhasai om 480 km pohjoižpäivnouzmha.
Eläjad
Vl 2010 lidnan eläjiden lugu oli 74 880 ristitud. Kaikiš suremb ristitišt oli 79 757 eläjad vl 1975.
La-Rošelin universitet radab vspäi 1993 (La Rochelle Université, 9 tuhad üläopenikoid vl 2021). Biznesškol om avaitud vl 1998.
Irdkosketused
Kategorii:Francijan lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Uz' Akvitanii
Heinol
Heinol (suom. i Heinola) om Suomenman lidn valdkundan suves. Mülüb Päijät-Häme-agjaha, sen kahtenz' lidn koumespäi eläjiden lugun mödhe.
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud Ročinman Gustav III-kunigahan käskön mödhe vl 1776 kuti Kümenkartano-agjan administrativine keskuz. Ezmäine Heinolan pühäpert' om avaitud vl 1811, ezmäine škol — vl 1822. Žilo sai lidnan statusad vl 1839, šingotihe erazvuiččil pramozloil, vinan i hoikan tehmižel päazjan, i torguindal. Vl 1843 sätihe agjoid udeks, i sirtihe keskust Mikoihe. Heinol oli kurortaks 1890-nziš vozišpäi i edel Tošt mail'mansodad, mugažo školopendajiden institut radoi vhesai 1998. Raudtesarak om saudud lidnannoks Lahtespäi vl 1932. Heinolan küläkund om mülütadud lidnankundha vl 1997.
Ph. Stanislavan jumalanpert' (Piter)
thumb|right|250px|Ph. Stanislavan jumalanpert' '''Ph. Stanislavan jumalanpert (Храм св. Станислава в Санкт-Петербурге) om katoline jumalanpert' Piteriš. Om saudud vozil 1823−1825, arhitektor — David Viskonti.
Heinol
Istorii
Heinol šingotase mecanümbriradmižen tegimil (Stora Enso — puapakod, Versowood). Lidn om tetab ištundan saunas čempionatal i revmatizman hirurgiikeskusel.
Ph. Stanislavan jumalanpert' (Piter)
Jumalanpert' sijadase Pečatnikoiden Ühtnendan irdal Admiralteiskii-rajonas, mugažo Masterskai-irdal, Kolomenskii-sarel. Se om 19. voz'sadan arhitekturine muštnik. Om saudud klassicizm-stiliš. Mülü — 700 ristithusai.
Heinol
Geografijan andmused
Lidn sijadase agjan päivnouzmas, Ruotsalainen- i Konnivesi-järviden keskes. Matkad agjan Laht-keskushesai om 30 km suvipäivlaskmha kaikil teil, Hel'sinkihesai om 130 km suvhe-suvipäivlaskmha orhal, 138 km avtotedme vai raudtel. Toižed lähembaižed lidnad oma Mikoi (Suvisavo) 85 km pohjoižpäivnouzmha orhal vai 93 km avtotel i Kouvol (Kümenlakso) 52 km suvipäivnouzmha orhal vai 73 km avtotedme.
Ph. Stanislavan jumalanpert' (Piter)
Pühäpert' om saudud Stanislav Boguš-Sestrencevičan pertin sijas. Hän služi ezmäižen katoližen mitropolitan Venäman imperijas, sirdi toižhe pertihe da andoi tarhad jumalankodikundale. Vozil 1934−1996 kävutihe pühäpertid toižeks: ezmäi varažom oli olmas, sid' gazmaskiden ceh, «Rot Front»-fabrikan ceh (1961. — 1980-nded voded), modan salon i aktzal. Vozil 1996−1998 sur' kohenduz da restavracii mäniba. Vl 1998 jumalanpert' om pühästadud da avaitud uskojiden täht. Hengeline kirjišt radab pühäpertinno.
Homaičendad
Kategorii:Piterin jumalanpertid Kategorii:Jumalanpertid kirjamišton mödhe Kategorii:Admiralteiskii rajon
Heinol
Eläjad
Vl 1980 lidnankundan eläjiden lugu oli 21 441 ristitud, vl 2010 — 20 258 ristitud. Kaikiš suremb ristitišt oli 22 255 eläjad vl 1990. Lidnankundan ristituiden ühesa kümnendest elädas territorijan keskuses.
Mamankelen mödhe (2016): suomen kel' — 96,6%, ročin kel' — 0,2%, toižed keled — 3,2%.
Irdkosketused
Kategorii:Suomenman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Päijät-Häme
Gadžijevo
Gadžijevo (Гаджи́ево) om Venäman lidn Murmanskan agjan pohjoižes. Vspäi 2008 mülüb Sauptud administrativiž-territorialižhe «Aleksandrovsk»-ühtnikha (521 km²).
Pohjoižen laivišton sodameribazad sijadasoiš lidnan ümbrištos, se oma atomižid vedenalaižid laivid holitamha.
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1957 kuti Pedransamlon laht-žilo (посёлок Ягельная Губа) sauvomha sodalidnut da valdmoid VA-laivoiden täht. Vozil 1967−1981 nimitihe radnikžilod nügüdläižikš pölištunuden vn 1942 toran aigan NSTÜ:n vägimehen Magomet Gadžijevan oiktastuseks (Pohjoižlaivišton VA-laivoiden divizijan käsknik).
Vn 1981 14. päiväl sügüz'kud radnikžilo sai lidnan statusad peitol'ženke Kall'oikaz-nimenke (Скалистый), no oli tetab avaros kuti Murmansk-130-«počtkonor'». Vll 1994−1999 nimitihe lidnad Kall'oikaz oficialižikš, sid' pörtihe Gadžijevo-nimen.
Vl 1995 atomine avarii ei olend tehnus habi lidnan ümbrištos, sikš miše saupsihe elektroenergijad maksmatomudes.
Geografijan andmused
Klimat om subarktine meren.
Tobmuz
SATÜ «Aleksandrovsk»:an Ezitajiden Nevondkund sijadase lähižes Polärnii-lidnas (20 km suvipäivnouzmha avtotedme), administracii — Snežnogorsk-lidnas (10 km suvhe avtotedme).
Kaks' deputatad kümnespäi ezitadas Gadžijevon eläjid üks'mantadižiš valičemižümbrikoišpäi.
Eläjad
Vl 1996 lidnan ristitišt oli 17 200 eläjid. Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe Gadžijevon eläjiden lugu oli 11 068 ristituid. Vl 2017 kaik 12 904 ristitud elihe lidnas.
Ortodoksine hristanuskond ph. Ondrii Ezikuctud puine jumalanpert' om saudud lidnas vll 2004−2018.
Professionaližen opendusen aluzkundad ratas lähembaižiš lidnoiš.
Transport
Avtobusad oma kundaližeks transportaks, ned ühtenzoittas Gadžijevod lähižidenke SATÜ:n lidnoidenke, žiloidenke i Murmanskanke.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Murmanskan agjan lidnad Kategorii:Sauptud administrativiž-territorialine «Aleksandrovsk»-ühtnik
Volodarsk
Volodarsk (Волода́рск) om Venäman lidn da lidnankund Alalidnan agjan päivlaskmas. Se om Volodarskan rajonan administrativine keskuz.
Istorii
Nügüdläižen eländpunktan aluz om pandud vl 1920 kuti Volodari-žilo (Волода́ры) Miski-žilon i viden külän ühtenzoitusel. Kändihe radnikžiloks vn 1932 uhokus da mülütihe sihe kuz' eländpunktad ližaks, sidä kesken Rusked Seim (Красная Сейма). Radnikžilo sai lidnan statusad vl 1956, udesnimitihe Venäman imperijan revolücižen likundan V. Volodarskii-ühtnikan psevdoniman mödhe.
Volodarsk šingotase sömtegimištol (jauhtegim, lindfabrik).