cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Änižröunan rajon
Eläjad
Vn 2002 Venäman rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 18 597 ristitud, vl 2010 — 21 502 ristitud.
Puzu
thumb|right|250px|Mastin Puzu om vicahine vai lasthine putegez mülütamha midä-se.
Irdkosketused
Kategorii:Putegesed Kategorii:Instrumentad Kategorii:Mülütimed
Alütoran kel'
Alütoran kel' (ičeze nimituz: nəməlʔu") om alütoralaižiden kel', üks' paleoazijalaižiš kelišpäi. Mülüb Čukotkan da Kamčatkan kel'kundha.
Änižröunan rajon
Eläjad
Kaik om 51 eländpunktad rajonas (vl 2005), sidä kesken 16 külänvuittušt žilod, 1 raudtestancii kaikenaigaiženke ristitištonke, 1 raudteseižutezpunkt kaikenaigaiženke ristitištonke da 33 küläd.
Toižed sured eländpunktad oma Šuj-žilo (3,3 tuh. rist. vl 2013), Meliorativnii-žilo (2,3 tuh. rist. vl 2016) da Ladv-žilo (2,2 tuh. rist. vl 2016).
Timišoar
Eläjad
Vn 2011 Romanijan rahvahanlugemižen mödhe (enamba 0,4%) eläjiden 86,8% oma romanijalaižed, 5,1% — mad'jaralaižed, 1,4% saksalaižed, 1,3% serbalaižed, 0,7% čiganalaižed, 4,7% — toižed rahvahad.
Irdkosketused
Kategorii:Romanijan lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe *
Gelendžik
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Krasnodaran randan lidnad Kategorii:Krasnodaran randan lidnümbrikod
Tedonpäiv
Tedonpäiv (День знаний) om valdkundaline praznik Venämas, Vaugedvenämas i Ukrainas. Radinpäiv. Oigetas sügüz'kun 1. päiväl.
Zavottihe oigeta praznikad NSTÜ:s vl 1984. Znamoičeb openduzvoden zavodindad školiš i üläopendusen aluzkundoiš vspäi 1935. Panii muštho päiv ühtenden klassan openikoiden täht, se om Ezmäižen kellon päiv heiden täht.
Necil päiväl tehtas školoiš üläihastuseližid suimid, klassančasuid, tedon, kožundan, varuitomuden i mehelusen urokoid. Praznikan sodanvastaine znamoičend ližadub sen tagut, miše Toine mail'man soda zavodihe sil-žo datal vl 1939.
Pühäčun aigan openikad pandas školform vai evropine kostüm päle. Školnikad kazvatajidenke i üläopenikad lahjoitas opendajile änikkirbid, ozuteldas uden openduzvoden zavodindanke. Valdkundan ezmäižed personad anttas ozutelusid Tedopäiväle opendajiden i openikoiden täht. Sijaline ohjanduzkund tuleb erazvuiččihe openduzaluzkundoihe avaidamha niid municipaližen kezakohendusen jäl'ghe.
Francii (himine element)
thumb|left|200px|Francii
Francii (Fr — francium latinan kelel) om 87nz' himine element himižiden elementoiden periodižes tabludes. Sen sijaduz om ühtendes gruppas (vanhtunuden klassifikacijan mödhe — ühtenden gruppan päalagruppas), tabluden seičemendes periodas.
Ühthine ümbrikirjutand
Element om lujas harv londuses. 223Fr-izotopan veduz om 340 grammad kaikes Man kores kaikuččel kurol, se sädase uranan-235 čihodamižes.
Francine Margarita Pere-himijantedonaine avaiži francijad Kürin institutas (Pariž) vl 1939. Se om nimitadud elementan avaidusen sijan mödhe — Francijan mödhe.
Fizižed ičendad
Francii om radioaktivine muglmetall. Francijan äjad ičendad oma tundmatomad, sikš miše tedomehil ei ole necen elementan sättujad varad (10−7 grammad om kaikiš suremb), i ei voi sada. Kaikiš hätkemban eläjan 223Fr-izotopan pol'čihodamižen pord om vaiše 22,3 minutad. Kristalline segluz om kubine mülükeskustoittud (endustuz).
Atommass — 223,0197. Ninevuz (normaližiš arvoimižiš) — 1,87 g/sm³. Suladandlämuz — 300 K (+30 C°). Kehundlämuz — 950 K (680 C°).
Tetas 34 francijan izotopad 199..232 atommassanke, kaik oma radioaktivižed, i niiden 11 izomärad.
Himižed ičendad
Element om kaikiš reaktivižemb i lujemb endištai. Reagiruib vedenke teravas. Francijan läz kaik ühtnendad oma segojad vedes. Muigotandmär: +1.
Kävutand
Otand kävutamižhe om röunatud medicinižel diagnostikal lühüdan olendan olmas tagut i lujan radioaktivižusen taguiči.
Irdkosketused
Kategorii:Himižed elementad kirjamišton mödhe
Cindao
thumb|left|250px|Cindaon lidnümbrikon palad Cindao (青島 / 青岛, pin'jin': Qīngdǎo [tɕʰíŋtàʊ] «azur'ne sar'») om lidn-millionnik Kitain päivnouzmaižel randal. Mülüb Šan'dun-agjaha, sen lidnümbrik i kaikiš surembiden lidnoiden keskes, järed meriport.
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud Cin-imperijas vl 1891 kuti sodavarmitez. Vl 1897 «Czäočžou-laht»-territorii oli anttud Germanijan imperijale koncessijan kožundkirjutesen mödhe. Lidnan keskuzpalan saksan planiruind om kaičenus tähäsai. Vll 1914−1922 lidn oli Japonijan tobmuden al, sid' Kitain palaks. Vodele 1983 lidnümbrikon territorii sai nügüdläižid röunoid.
Vl 2016 Cindao oti 12. sijad Kitain lidnoiden keskes kogosüdäiproduktan mödhe (üks' trillion juanid), sil-žo vodel lidnan port mülüi mail'man portoiden ezmäižhe kümnikha jüguiden tonnažan (444 mln tonnoid) i konteineriden lugun mödhe. Cindao šingotase järedal meriportal, oluden tehmižel (valdkundan kahesandez), kassižiden fil'miden pästandal (Gollivudan kitajine analog). Järed sodabaz om lidnas. Industrijan päižed sarakod oma elektronine i koditehnikan pästand (Haier, Hisense), mašinansauvomine (kebnavtod, jüguavtod, avtobusad, avtopalad, punolendimed) i laivansauvomine, himine i kivivoinhimine, sömtegimišt i meren produktoiden ümbriradmine, tekstilin i zelliden pästand, sauvond, metallurgii.
Geografijan andmused
Lidn sijadase agjan päivnouzmas, Šan'dunan pol'saren suves. Znamasine jogi om Dagu 180 km pitte. Pakuine meri levigandeb lidnümbrikon suvipäivnouzmas, sen randanpird om 730 km ümbrikos. Röunatab agjan Žičžao-lidnümbrikonke suvipäivlaskmas, Veifan-lidnümbrikonke päivlaskmas i Jan'tai-lidnümbrikonke pohjoižes. Matkad Pekinhasai om 555 km lodeheze.
Klimat om ven mussonine, subtropižen i kontinentaližen röunal. Voden keskmäine lämuz om +13 C°, kezakun-sügüz'kun +21..+25 C°, tal'vkun-uhokun 0..+2 C°. Ekstremumad oma −14 C° i +37 C°. Paneb sadegid 664 mm vodes, enamba heinkus-elokus (149..150 mm kus), vähemba kül'mkus-sulakus (11..29 mm kus).
Cindaon lidnümbrik jagase seičemeks lidnrajonaks (Šinan', Šibei, Lican, Laošan', Čenjan, Huandao, Czimo) i koumeks lidnaks (lidnmakundaks: Czäočžou, Pindu, Laisi). Lidnümbrikon tobmuden sijaduz om Šinan'-rajon.
Eläjad
Vn 2020 Kitain rahvahanlugemižen mödhe lidnümbrikon eläjiden lugu oli 10 071 722 ristitud, heišpäi seičemes lidnrajonas — 7 172 451 ristitud. Lidnanlaptoiden pind — 5 171 km². Kaikiš suremb lidnümbrikon ristitišt om nügüd', vl 2010 se oli 8 715 100 eläjad. Ületi millionad 1950-nzil vozil.
Transport
Avtobusad i taksid oma kundaližeks transportaks lidnas da sen ümbrištos. Metro radab vspäi 2015 (kaik seičeme jonod, 156 stancijad i 315 km raudted oma vl 2022). Kiruhraudte ühtenzoitab nenidenke lidnoidenke: agjan Czinan'-keskuz, Pekin, Šanhai.
Rahvahidenkeskeine civiline Czäodun-lendimport radab vspäi 2021, vajehti vanhad Lütin-lendimportad.
Kordov (lidn, Argentin)
thumb|left|250px|Lidnan kart (2009) Kordov (Córdoba) om Argentinan kahtenz' lidn eläjiden lugun mödhe. Se om Kordovan agjan administrativine keskuz.
Istorii
Kordov šingotase avtosauvomižel, sodatehnikan i elektronikan pästandal, aerokosmižel sarakol.
Geografijan andmused
Lidn sijadase valdkundan keskuzpalan pohjoižes, Sikuii-jogen randal, 352..544 m korktusil, 389 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Buenos Airesaspäi om 700 km lodeheze.
Klimat om subtropine valdmeren. Voden keskmäine lämuz om +18 C°, tal'vkun-uhokun +23..+24 C°, kezakun-elokun +11..+13 C°. Ekstremumad oma −7 C° i +43 C°. Paneb sadegid 770 mm vodes, kuiv sezon oleskeleb semendkus-elokus (10..19 mm kus). Paneb lunt harvoin lujas.
Eläjad
Vn 2010 Argentinan rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 1 329 604 ristitud. Läz 1,6 mln elädas ezilidnoidenke (2010).
Irdkosketused
Kategorii:Argentinan lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe *
Saratovan agj
Saratovan agj (Саратовская область) om Venälaižen Federacijan subjekt.
Se mülüb Volgaveren federaližhe ümbrikho.
Agjan administrativine keskuz da kaikiš suremb lidn om Saratov.
Keled
Valdkundkel' om üks'jäine — venäkel'.
Istorii
Saratovan agj om olmas vs 1936 tal'vkun 5. päiväspäi.
Saratovan agjan Päkäskuz om vahvištadud vn 2005 24. päiväl semendkud Agjan Duman ezitajil, om allekirjutadud gubernatoral sen-žo voden 2. päiväl kezakud da om väges möhembaižidenke vajehtusidenke. Se vajehti endišt Päkäskust, kudamb oli vahvištadud vn 1995 5. päiväl sulakud.
Geografijan andmused
thumb|left|250px|Saratovan agjan reljefan kart Agjal om röunoid Samaran agjanke pohjoižpäivnouzmas, Orenburgan agjanke päivnouzmas, Kazahstananke suvipäivnouzmas (sen Päivlaskmaiž-Kazahstanan agjanke), Volgogradan agjanke suves, Voronežan da Tambovan agjoidenke päivlaskmas, Penzan da Ul'janovskan agjoidenke pohjoižes. Saratovan agj om mererandatoi.
Londuseližed varad oma kivivoi, londuseline gaz, palab šoidkivi, sauvondmaterialad (mouckivi, saved, letked, mergel'), fosforitad, kaliisol, mustma.
Tobmuz
thumb|right|250px|Agjan Duman sauvuz [[Saratovas]] Agjan pämez' nimitase gubernatoraks. Valerii Radajev radab gubernatoran vs 2012 sulakun 5. päiväspäi, Agjan Dum pani händast radsijha eziauguižešti Venäman prezidentan taričendan mödhe. Hänen valdatusiden strok om viž vot. Gubernator om mugažo agjan Ohjastusen ezimez', hän märičeb sen strukturad da paneb sen ühtnijoid radnikusile. Varagubernator, nell' Ohjastusen varaezimest da Gubernatoran Apparat oma hänele abhu.
Saratovan agjan üks'kodine parlament om Agjan Dum. Kaik rahvaz valičeb sen 45 ezitajad videks vodeks. Ivan Kuz'min radab Agjan Duman ezimeheks vs 2017 sügüz'kun 26. päiväspäi.
Radonoigendai tobmuz om Saratovan agjan Ohjastuz. Agjan ministrused, komitetad, ohjandused da valdkundaližed inspekcijad alištudas Ohjastusele.
Agjan Duman ühtnijoiden järgenduseližed valičendad oliba vn 2017 10. päiväl sügüz'kud (6. kucund). Valitihe gubernatorad sil-žo päiväl, nügüdläine gubernator sai vägestust ezmäižes turas 74,63% änid rezul'tatanke da radab kahtenden strokun jäl'geten.
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 2 521 892 ristitud. Kaikutte koumanz' ristit nelläspäi om lidnalaine.
Kaik om kahesatoštkümne lidnad agjas da 26 lidnanvuittušt žilod. Toižed järedad lidnad (enamba 100 tuh. ristituid, surembaspäi penembha) oma Engel's da Balakovo. Vl 2017 kaik om 20 eländpunktad enamba mi 10 tuh. eläjidenke.
Moldovan etnolekt
Moldovan etnolekt (ičeze nimitused: moldovenească, молдовеняскэ) om romanijan kelen dialekt, kudambal pagištas Moldovas da Dnestranrandas. Faktižikš, se om romanijan kelen nimi neniš valdkundoiš.
Pagižijoiden lugu om läz 2 millionad ristituid (mamankel'). Moldovan kirjkel' om latinan da kirilližen kirjamištoiden pohjal.
Kategorii:Romanijan kel' Kategorii:Romanižed keled Kategorii:Keled i dialektad kirjamišton mödhe Kategorii:Moldovan keled
Konstanc
Konstanc (Constanța [konˈstant͡sa]) om lidn, meriport da kurort Romanijan suvipäivnouzmas. Se om valdkundan videnz' lidn eläjiden lugun mödhe, Konstancan ümbrikon administrativine keskuz.
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud 7. voz'sadal EME kuti Amuižen Grekanman Tomis-kolonii. Nügüdläine nimi mainitase kirjutadud purtkiš vspäi 950 (Konstantia). Vll 1419−1878 oli kalanpüdajiden žiloks Ottomanan imperijas. Vl 1895 raudte ühtenzoiti sidä Buharestanke, importan-eksportan port radaškanzi.
Konstanc šingotase meriportal i laivansauvomižel, kivivoimülütimiden pästandal, nahktegesiden edheotandoil, mugažo turizmal i openduzkeskuseks.
Geografijan andmused
Lidn sijadase Mustmeren päivlaskmaižel randal, 25 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Buharesthasai om 200 km päivlaskmha orhal vai 220 km avtotedme. Romanijan kaikiš järedamb meriport om 30 km pitte 39,26 km² pindal. «Dunai — Mustmeri»-kanal läbitab lidnan suvipalad.
Eläjad
Vn 2011 Romanijan rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 283 872 ristitud. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 350 581 eläjad vl 1992.
Ostrovnoi
Ostrovnoi (Островно́й, Островний) om Venäman sauptud lidn Murmanskan agjan päivnouzmas. Se om lidnümbrikon alištunudenke territorijanke administrativine keskuz.
Konstanc
Eläjad
Rahvahad (2011): romanijalaižed — 83,1%, tatarlaižed — 2,6%, turkad — 2,3%, čiganalaižed — 0,8%, toižed rahvahad i rahvahuden ozutandata — 11,2%.
Ostrovnoi
Pohjoižen laivišton Gremih-sodabaz sijadase kahtes kilometras lidnaspäi.
Konstanc
Irdkosketused
Kategorii:Romanijan lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe *
Ostrovnoi
Istorii
Eländpunkt mainitase ezmäižen kerdan vn 1611 17. päiväl sügüz'kud kuti saamalaižiden Jokan'gan pagast (Йоканьгский погост, jok.-saam.: Ёфкэ сыййт), nimi sündui jogen mödhe. Vozil 1920−1938 nimitihe sidä Jokan'gan žiloks (село Йоканьга), sid' Gremih-žiloks (посёлок Гремиха). Vll 1930−1962 žilo oli agjan Saamen rajonan administrativižeks keskuseks.
Sodameribazan aluz om pandud vl 1915 (tacihe sauvondad), sid' vn 1941 kezal vedenalaižid laivid holitamha pol'tel Arhangel'skan i Murmanskan keskes. Gremih-žilo sai lidnan statusad vl 1981 oficialiženke nügüdläiženke nimenke i Murmansk-140-počtnimenke. Vodele 2014 laivoiden südäitukuine poltuz oli vedadud ujuden tobjimalaz, territorii om lopuližes puhtastandas.
Geografijan andmused
Lidn sijadase Barencan meren Pühän Nemen lahten randal, meren čogas, 11 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Om ümbärtud Lovozeron rajonal. Matkad Murmanskhasai om 260 km lodeheze orhal, Arhangel'skhasai — 360 km suvhe orhal. Lähembaine lidn om Kirovsk 240 km päivlaskmha orhal. Voib sadas Murmanskaspäi lämuzlaival vai punolendimel, ei ole teid Kolan pol'saredme. Jokan'g-valdmad oma saudud lidnas.
Plod
thumb|right|250px|[[Fruktad|Fruktiden plodud]] Plod (fructus, καρπός karpos) om änikon šingotesen lopuline etap, se toižetase kaks'jaižes sugutamižes. Katesemnižiden kazmusiden generativine organ om olmas formiruimha da kaičemha semnid. Plod sädase petkloižen kandoižespäi (todesine plod), sen ühtes änikon toižed palad voidas ühtneda plodun formiruindas — ozutesikš, äniktorv, änikon aluz (vär plod).
Ostrovnoi
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 2 171 ristitud, lidnümbrikon — 2 222 ristitud. Kaikiš suremb ristitišt oli 14 000 eläjad vl 1996, se poleneb Venäman kaičendministrusen štatan lühendamižen tagut planan mödhe. Vl 2017 kaik 1 876 ristitud elihe lidnas i 1 924 ristitud kaikes lidnümbrikos.
Rahvahad (lidnümbrik vl 2010, ozutadud rahvahudenke): venälaižed — 73,8 %, ukrainalaižed — 12,7 %, vaugedvenälaižed — 1,7 %, totarlaižed — 1,5 %, toižed rahvahad — 10,3 %.
Plod
Äjad plodud oma sömižen tarbhaižed produktad, ottas torhudeks samha zellid da mujuid.
Ostrovnoi
Eläjad
Ortodoksižen hristanuskondan kaks' pühäpertid oma SATÜ:n territorijal: ph. Varlaam Keretilaižen jumalanpert' (vspäi 2013) i ph. Mikulai-čudonsädajan puine časoun' (om saudud vll 2002−2004).
Plod
Karpologii tedoidab ploduid. Erasiden sortuiden plodud kazdas sugutandata, semnita päpaloin, nimitadas niid partenokarpižikš. Maižandusen sarak ploduiš om ploduidenkazvatand.
Serdobsk
Serdobsk (Сердо́бск) om Venäman lidn da lidnankund Penzan agjan suves. Se om Serdobskan rajonan administrativine keskuz.
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud Serdob-jogen molembil randoil vl 1698 kuti Serdobskai (Arhangel'skai)-slabad (Сердобская (Архангельская) слобода) varjoičemha ümbrišton mecad laivoiden täht Petr I-carin käskön mödhe. Se sai makundan lidnan statusad nügüdläiženke nimitusenke Jekaterina II-imperatornaižen käskön mödhe vs 1780 kül'mkun 7. päiväspäi. Lidn oli tetab diniden kazvatandal, ned kuvadasoiš Serdobskan simvolikš. Kaik 51 tegimišton edheotandad radoi lidnas edel Suren sodan zavodindad.
Serdobsk šingotase mašinansauvomižen tegimel (avtopalad «VAZ»-tegimen täht), sömtegimištol (maidvoitegim, sömkombinat, konditerine edheotand) i mebel'kombinatal.
Geografijan andmused
Lidn sijadase rajonan keskuzpalas, Serdob-jogen oiktal randal (Сердоба 160 km pitte, Hopran üläjoksmusen hura ližajogi), 180 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Om toižid eländpunktoid jogen vastrandal. Matkad Penzhasai om 98 km pohjoižpäivnouzmha-pohjoižhe orhal, 113 km avtotel vai raudtel. Lähembaine lidn om Rtiščevo (Saratovan agj) 37 km suvipäivlaskmha orhal, 48 km avtotedme vai raudtedme.
«Penz — Balašov»-avtote ümbärdab lidnad pohjoižespäi. Serdobsk-raudtestancii radab vspäi 1894 lidnan päivlaskmas, «Penz — Balašov»-raudtekeskustal.
Serdobsk om lidnankundan üks'jäine eländpunkt. Lidnankundan pind — 28,42 km².
Eläjad
Vl 1939 lidnan ristitišt oli 12 807 eläjad, vl 1959 — 26 119 eläjad. Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 35 393 ristitud, rajonan kaks' koumandest. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 40..44 tuhad eläjid vll 1980−2001 (44 900 rist. vl 1992). Vl 2017 lidnan ristitišt oli 32 554 eläjad.
Ortodoksižen hristanuskondan kaks' pühäpertid oma avaitud lidnas: ph. Mikoi-arhangelan uz' päjumalanpert' (om saudud vll 1895−1905) i ph. Vladimiran jumalanpert' (2015).
Professionaližen opendusen aluzkundad oma Serdobskan äiprofil'ne tehnikum (Serdobskan maižanduztehnikum om mülütadud sihe vl 2012), Penzan agjan medicinižen kolledžan filial i Penzan valdkundaližen universitetan filial.
Lidnankundan pämez' om Ezitajiden Nevondkundan ezimez'. Edeline lidnan pämez' om Anatolii Kaišev (reduku 2017 — sügüz'ku 2022, Анатолий Кайшев). Lidnan Administracijan pämez' om Sergei Varlamov vn 2020 uhokuspäi.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Penzan agjan lidnad *
Plod
Toižendad
Erištadas nenid ploduiden toižendoid ühthižen nägun mödhe: konorüt, boba, paug, havadoine, pähkim, äipähkmut, pajumuna, äisemnine, jablok, marj i lumarj.
Form da suruz
Form rippub kazmusen erikospäi i oleleb šurunvuitte, grušanvuitte, cilindrine, spiraline, linzanvuitte, suugikaz, värtmenvuitte da toižed. Sen ližaks, plodun pind voib olda siled, kauged, ogakaz i karvakaz, kattud vahakerthel.
Gur'jevsk (Kaliningradan agj)
Gur'jevsk (Гу́рьевск, Gurjewsk, pruss.: Romaw, Gurjewsk / Romnowo, Romuva; edel 1946. vot — Noihauzen, Neuhausen, Но́йхаузен) om Venäman lidn Kaliningradan agjan päivlaskmas. Se om Kaliningradan pohjoižpäivnouzmaine ezilidn, Gur'jevskan lidnümbrikon administrativine keskuz.
Plod
Form da suruz
Kazmusen plodun suruz voib vajehtuda lujas arvoimižihe kacten. Vigna unguiculata-kazmusen plodud-bobad sadas ühthe metrhasai pitte, tikvan i arbuzan plodud voidas kazda surikš mugažo. Heinäsižiden kazmusiden plodud kazdas henod, ühtes millimetraspäi surtte.
Gur'jevsk (Kaliningradan agj)
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1262 kuti ricariden Noihauzen-zamk. Žilo senno oli peneks 19. voz'sadan keskushesai, sid' šingotaškanzihe Königsbergan ezilidnaks. Vl 1889 «Königsberg — Labiau»-raudte läbiti eländpunktad. Suren sodan aigan vn 1945 28. päiväl vilukud Rusked Armii anasti lidnad. Nimitihe NSTÜ:n vägimehen Stepan Gur'jev-majorjenaralan kanzannimen mödhe, pölištui Pillaun šturman aigan.
Ostrovnoi
Eläjad
Professionaližen opendusen aluzkundad sijadasoiš lähembaižiš lidnoiš.
Gur'jevsk (Kaliningradan agj)
Istorii
Gur'jevsk šingotase maižandusen produkcijan ümbriradmižel, sauvondmaterialiden penil edheotandoil i sauvondal, mugažo meblinfabrik radab.
Geografijan andmused
Lidn sijadase Gurjevk-jogen (vai sijaline pagin. Portänk, Mühlen Fluss «mellicjogi», Pregolin oiged ližajogi 27 km pitte) randoil, 20 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Kaks' uitod om jogen edel lidnad da sen jäl'ghe mödvedhe («mellicuitod»). Matkad Kaliningradhasai om seičeme kilometrad suvipäivlaskmha.
Kaik 147 žilod mülüdas lidnümbrikho Gur'jevskan ližaks. Lidnümbrikon pind — 1363 km².
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 12 431 ristitud, lidnümbrikon (vll 2008−2014 — rajonan) nelländez. Kaik 16 311 ristitud elihe lidnas vl 2017. Kaikiš suremb lidnan ristitišt om nügüd' lujan migracijan tagut.
Rahvahad (lidnan eläjad, enamba 0,5 % vl 2010, ozutadud rahvahudenke): venälaižed — 88,3 %, vaugedvenälaižed — 3,1 %, ukrainalaižed — 3,0 %, saksalaižed — 1,4 %, totarlaižed — 0,7 %, armenijalaižed — 0,6 %, litvalaižed — 0,5 %, pol'šanmalaižed — 0,5 %, toižed rahvahad — 1,9 %.
Ortodoksižen hristanuskondan Sündun Voznesen'jan jumalanpert' (om saudud vll 1999−2005) i Uden apostoloiden jumalankodikundan pühäpert' (restavriruidud kirhas) oma avaitud lidnas.
Ostrovnoi
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Murmanskan agjan lidnad Kategorii:Murmanskan agjan lidnümbrikod Kategorii:Sauptud administrativiž-territorialižed ühtnikad
Gur'jevsk (Kaliningradan agj)
Eläjad
Sauvondan da proftehnologijoiden kolledž om lidnan professionaližen opendusen aluzkundaks, sen päine palakund sijadase Polessk-lidnas.
Plod
Homaičendad
Kategorii:Semen
Kuldsar'ved Gallehusaspäi
thumb|right|300px|Kuldsar'viden Gallehusaspäi kopijad Danijan Nacionaližes muzejas Kuldsar'ved Gallehusaspäi oliba kaks' kuldašt sar'ved (üks' tobjemb tošt), kudambad oliba löudud Gallehusas Suvijutlandijas (Danii). Pidemb sar' oli löudud vl 1639, a toine — vl 1734, vaiše 15-20 metras sijaspäi, kus oli löudud ezmäine. Sar'ved datiruihe V voz'sadal, niil oliba kuvatud tuhlakod mifologižed figurad. Penembal sar'vel oliba kirjutez vanhembil runoil:
XIX voz'sadan augotišes sar'viden originalad oliba vargastadud i sulatud udheze. Sar'viden varatud pirdandkuviden mödhe oma tehtud kopijad, kudambad kaičese Danijan Nacionaližes muzejas Kopenhagenas i Mösgard-muzejas läz Orhusad. Sar'viden kopijad mugažo oliba vargastadud (i sid' pördud tagaz) kahtišti.
Wind of Change
«Wind of Change» (Vajehtusiden tullei) om Scorpions-muzikgruppan nellänz' pajo üks'toštkümnendes «Crazy World»-studijanal'bomas (1990). Ühtennimine singl om pästtud vn 1991 20. päiväl vilukud.
Originaline pajo om sätud anglijan kelel. Grupp äneti mugažo versijoid venän («Ветер перемен») i ispanijan («Vientos de Cambio») kelil.
Cut the Rope
«Cut the Rope» («Čapa nor») om vn 2010 venälamaine mobiline/kompjutervänd jügedvänd-žanras, sättub Android-, iOS- i Windows-platformoile. Vändon sädai om «ZeptoLab»-kompanii. Pästab «Chillingo»-kompanii.
Originaližen vändon ližaks, om mülütadud nenid jatkoid: Cut the Rope: Holiday Gift (2010), Cut the Rope: Experiments (2011), Cut the Rope: Time Travel (2013) i Cut the Rope 2 (2014). Originaline vändpala om lujas populärine kaiked mail'madme: vl 2013 läz 250 millionad ristituid kormiba sidä.
Wind of Change
Irdkosketused
Kategorii:Scorpions:an pajod Kategorii:Pajod kirjamišton mödhe Kategorii:Singlad kirjamišton mödhe Kategorii:Vn 1990 pajod Kategorii:Vn 1991 singlad Kategorii:Pajod anglijan kelel Kategorii:Pajod ispanijan kelel Kategorii:Pajod venän kelel
Cut the Rope
Vändon päheng om monstran pojav pen' Am-Näm-olii (Om Nom, Ам Ням), kudambale pidab antta magedusid noran abul. Ezmäižed tazopindad oma kebnad, no edembaižil palakahembad tugedused ottas.
Irdkosketused
Kategorii:Kompjutervändod kirjamišton mödhe
Tučkovan sild
thumb|right|250px|Tučkovan sild suvespäi vn 2022 kezakus Tučkovan sild (Тучков мост) om koumekeskustaine metalline avaiduzsild raudbetonižil alusil Piteriš Penes Nevas päliči. Ühtenzoitab Petrogradan polen Sur't prospektad (Petrogradan rajon) Ühtendenke linijanke (Vasileostrovskii rajon). Biržan sild sijadase ülezjogen, Betankuran sild om saudud mödvedhe.
Irdkosketused
Kategorii:Piterin sildad Kategorii:Sildad kirjamišton mödhe Kategorii:Petrogradan rajon Kategorii:Vasileostrovskii rajon
Henni Deniel
Biografii
Deniel om sündnu Karson-Siti-lidnha. Hänen tat — amerikalaine irlandiženke augotižlibundanke. Akt'oran mam om amerikalaine korejiženke augotižlibundanke, hän jäi kazvatajita Korejan sodan jäl'ghe i oli ottud tütrindamaks amerikaižhe kanzha.
Vl 2001 Deniel zavodi modelin kar'jerad. Debütirui Suvikorejan serialoiš vl 2005, fil'mdase AÜV:oiden serialoiš da fil'miš tobjimalaz.
Irdkosketused
Kategorii:Suvikorejan akt'orad Kategorii:AÜV:oiden akt'orad Kategorii:AÜV:oiden fotomodelid Kategorii:Akt'orad kirjamišton mödhe Kategorii:Fotomodelid kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe Kategorii:Sündnuded Mičiganha Kategorii:Sündnuded vl 1979
Tarkosale
Tarkosale (ven., tot. i Тарко-Сале, Тарка’ саля znamoičeb «eländpunkt jogiden keskes», sijaline Таӆка’ хаӆя) om Venäman lidn da lidnankund Jamalan Nenciden avtonomižen ümbrikon päivnouzmas. Se om Puran rajonan administrativine keskuz.
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1932 kuti Puran rajonan administrativine keskuz. Vs 1976 elokun 18. päiväspäi oli radnikžilon statusanke.
Tarkosale sai lidnan statusad vn 2004 30. päiväl keväz'kud. Se šingotase kivivoin da sen gazan samižel («Novatek-Tarkosaleneftegaz»-edheotand i Novatek:an burauduzkompanii), gazan kondensatan ümbriradmižen tegimel, Jamalan mecanümbriradajal kombinatal (puižed pertid).
Geografijan andmused
Lidn sijadase Päkupur i Aivasedapur-jogiden keskes, Päkupur-jogen oiktal randal, 22 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Joged ühthejokstas Pur-jogehe ani lidnan taga. Matkad Salehardhasai om 542 km lodeheze-päivlaskmha orhal vai 797 km avtotedme. Lähembaine lidn om Gubkinskii 95 km suvipäivlaskmha avtol. Lähembaine raudtestancii om saudud Purovsk-žilho 10 km lodeheze.
Tarkosale om lidnankundan üks'jäine eländpunkt.
Eläjad
Vn 2010 kaiken Venäman rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 20 398 ristitud, rajonan kaks' videndest. Kaikiš suremb lidnan ristitišt om nügüd'. Ortodoksižen hristanuskondan Ph. Mikulai-čudonsädajan pühäpert' (om saudud vll 2003−2005) i islaman mečet' (om saudud vll 1998−2010) oma olmas lidnas.
Rahvahad (enamba 1% vl 2010): venälaižed — 62,9%, ukrainalaižed — 8,0%, totarlaižed — 5,5%, nencalaižed — 4,9%, kumikad — 1,9%, vaugedvenälaižed — 1,6%, darginalaižed — 1,3%, baškiralaižed — 1,2%, azerbaidžanlaižed — 1,2%, toižed rahvahad — 10,4%, rahvahuden ozutandata — 1,1%.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Jamalan Nenciden avtonomižen ümbrikon lidnad *
Kerekan kel'
Kerekan kel' om kerekalaižiden (rahvahan ičeze nimituz аӈӄалҕакку «mererandaližed ristitud», nell' ristitud vl 2010) kolnu kel', üks' paleoazijalaižiš kelišpäi. Mülüb Čukotkan da Kamčatkan kel'kundha. Voib lugeta koräkalaižiden ühten heimoišpäi keleks, 20. voz'sadal kelenkandajiden lugu oli sada ristitud.
Leviganduz
Kel' oli levitadud Venäman pohjoižpäivnouzmaižes čogas, Čukotkan territorijal.
Čukačud assimiliruiba kerekalaižid 20. voz'sadan aigan. Kerekan kelen jäl'gmäine kelenkandai koli vl 2005. Pagižijoiden lugu — kümne ristitud vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe.
Kerekalaižiden rahvahidenkeskeižiden kosketusiden keled oliba da oma čukačun kel' i venän kel'.
Tedoiduz
Kirjankel't ei ole. Kelen ezmäine lühüd ümbrikirjutand om tehtud čukačun kelen nevondkundaližel Pötr Skorik-paleoazijantedoidajal keratud vll 1954−1956 tedon alusel, hän-žo kirjuti ezmäižid tekstoid kelel. Vladilen Leontjev-kirjutai da fol'kloran keradai kirjuti völ kahesa kerekan tekstad vl 1971.
Vaihišt i morfologii
Kerekan kel' mülütab äi harakterižid kaiken kel'kundan täht sanoid (čukačun i koräkan keled), ičeze augotižlibundan sanad ottas vaihišton läz nelländest. Om parallelid eskimosižidenke kelidenke, velgsanoid venäkelespäi om vähä lujas.
Kerekan kel' om agglütinirui. Sen morfologijan pirdad oma Čukotkan da Kamčatkan kel'kundan toižiden keliden pojavad.
Gul'keviči
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vn 1875 15. päiväl heinkud Gul'keviči-žiloks ühtennimiženno raudtestancijanno «Rostov Donal — Vladikavkaz»-keskustal, nimitihe lähižen uman pidajan — Venäman imperijan Nikolai Gul'kevič-valdkundmehen kanzannimen mödhe. Kätihe radnikžiloks vl 1959. Žilo sai lidnan statusad vn 1961 21. päiväl heinkud.
Gul'keviči šingotase sauvondtegesiden edheotandoiden (raudbetontegesed, terazkonstrukcijad) da sömtegimišton (leibtegim, trahmalan pästand) keskuseks, maižanduzrajon ümbärdab sidä.
Geografijan andmused
Maikopskoje-žilo (4106 rist. vl 2010) i Lebäžii-futor (181 rist. vl 2010) mülüdas lidnankundha Gul'kevičin ližaks.
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 35 244 ristitud. Vspäi 1996 lidnan ristitišt vajehtab 34..35 tuhad röunoiš (35 300 rist. vl 2001). Vl 2018 kaik 34 236 ristitud elihe lidnas i 38 453 ristitud kaikes lidnankundas, rajonan kaks' videndest.
Ortodoksižen hristanuskondan ph. Stroican pühäpert' om avaitud lidnas, saudihe vll 1994−2008 i pühästadihe vl 2011. Se om uz' Stroican pühäpert', vanh oli poukahtadud vl 1980.
Gul'kevičin sauvondtehnikum om lidnan professionaližen opendusen aluzkundaks.
Edeližed lidnankundan pämehed (sen Administracijan pämehed) oma Aleksandr Šišikin (reduku 2017 — kezaku 2018) i Aleksandr Goroško (kezaku 2018 — reduku 2021).
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Krasnodaran randan lidnad *
Subway Surfers
«Subway Surfers» om vn 2012 danijalaine mobiline/kompjutervänd arkad-žanras, Android- i iOS-platformoile. Sen sädajad oma «Kiloo» da «SYBO Games».
Nece om lujas populärine vänd: vl 2013 läz 250 millionad ristitud kormiba sen.
Nece om „agjatoi“ vänd. Süžetan mödhe, personaž-graffitimez' jokseb pagoho inspektoraspäi i hänen koiraspäi raudtedme, miše lähtta aznoičendaspäi pirdud jonusehe. Kaik om 29 personažad, sidä kesken pägerojad — Džeik (Jake), Triki (Tricky) da Freš (Fresh).
Kategorii:Kompjutervändod kirjamišton mödhe
Öläpakaine
Öläpakaižed vai Öläpakod (Microchiroptera) oma živatoiden vanhtunu takson, parafiletine grupp i enzne alaheimkund. Mülüdas živatoiden sugukundoid Käzisuugaižed-heimkundha.
Toižed nimed: Öpälläkod, Öpäräižed.
Leviganduz
Öläpakod elädas kaikil kontinentil päiči Antarktidas, ei olele tundras i polärižiš rajoniš. Magadusen sijad oma karad, kall'oiden haugelmased, avaruded puiden südäimes.
Elädas suril joukuil penes avarudes, erased kogotas pol'tošt sadad tuhoid eričuid, sen tagut mitte taht infekcii levitab joukudme teravas.
Elonmahtuz da söte
Aktivine elo oleskeleb öl, lebaitas päiväl. Uinotas käpšuil pä alahaks, miše voiži zavodida lendust lankten. Voidas vitkostada ičeze metabolizmad da uinota kahesha kuhusai vodes, no ei voigoi eläda vedeta käziden-suugiden suren pindan da purustusen tagut.
Öläpakaižiden erazvuiččed erikod södas gavedid. Erased erikod voidas söda kalad, vaiše kazmusid vai joda linduiden da imetaiživatoiden vert (koume suviamerikalaižid erikod), mecatas käzisuugaižiden toižid erikoid. Sured erikod voidas söda linduid, šihlikoid, löcuid.
Znamoičend
Kontakt živatoidenke om varuline ristitun täht. Kanttas vedenpöl'gästuzläžundan bacilloid, koronavirusoid da Ebolan virusad elonmahtusen tagut.
Homaičendad
Kategorii:Parafiletižed gruppad Kategorii:Živatad kirjamišton mödhe Kategorii:Imetaiživatad‎
Pagač
Pagač (Frangula alnus vai Rhámnus frangula), toižed nimed paginoiš — koiranmarjad i šoidobolad, om puidenvuitte penzaz. Se mülüb Plakačuižed-sugukundan Plakačud-heimho, necen heimon tipine erik.
Leviganduz
Kazvab seičemehe metrhasai kortte Azijadme i Evropan meczonas. Pil'vesenvastaine penzaz, voib kazda sokahil i vägitomil mahusil, mägiden pautkil (1700 metrhasai ü.m.t.).
Ümbrikirjutand
Penzhan tüvi om siled, ogahita, möuvhan alašoid om rusked.
Pagačun siniž-mustad plodud oma morijad ristitun täht, hot' lindud södas niid.
Lavin Avril
Avril Ramona Lavin(') (angl. i Avril Ramona Lavigne, virkand: angl. [ˈævrɨl ləˈviːn], franc. [avˈril laˈviɲ]; sünd. 27. sügüz'ku 1984, Bel'vil', Ontario, Kanad) om populärine kanadalaine pajatai.
Pagač
Kävutand
Kazvatadas dekorativižeks penzhaks. Kävutadas mezikazmuseks, pumaterialaks, lämbitadud kor't — utandzelläks. Ende kävutihe dubindsubstancijaks, tehmaha porhad i samha pakušt da koričmad mujutint.
Lavin Avril
Biografii
Avril Lavin om sündnu Bel'vil' (Belvill)-lidnha, Džudit-Rozann i Žan-Klod Lavin radnikoiden kanzha. Met'ju-veik i noremb Mišel'-sizar oma Avrilal. Hän ezini küläjarmankoil lapsessai, praznikehtoil, vl 1998 sai vägestust radiokonkursal.
Irdkosketused
Kategorii:Kanadan pajatajad‎ Kategorii:Sündnuded vl 1984 Kategorii:Pajatajad kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe Kategorii:Sündnuded Ontarioho
Pagač
Homaičendad
Kategorii:Plakačuižed Kategorii:Kazmused kirjamišton mödhe Kategorii:Penzhad Kategorii:Dekorativižed kazmused Kategorii:Mezikazmused Kategorii:Mujutandkazmused Kategorii:Zell'kazmused
Durres
Durres (Durrësi, Durrës [ˈdurəs]) om lidn Albanijan päivlaskmas, keskuzpalan mererandal. Se om valdkundan kahtenz' lidn eläjiden lugun mödhe, Durresan agjan administrativine keskuz.
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud Epidamn-nimenke (Επίδαμνος) vl 627 EME. Rimalaižed udesnimitiba lidnad Dirrahijaks (Dyrrachium). Manrehkaidused murenziba lidnad lujas vll 314, 1273, 1926. Vl 1947 valdkundan ezmäine raudte radaškanzi lidnas.
Enver Hodžin diktaturan aigan Durres šingotihe jügedal tegimištol, saudihe meriportad, vl 1980 vagonantegim oli töhöpästtud.
Geografijan andmused
Lidn sijadase Adriatižen meren i sen Durresan merikaran randal. Matkad Tiran-pälidnhasai om 38 km päivnouzmha, avtotel vai raudtedme. Raudted ühtenzoittas valdkundan kaikidenke järedoidenke lidnoidenke.
Klimat om Keskmeren. Voden keskmäine lämuz om +15,9 C°, kezakun-sügüz'kun +21..+24 C°, tal'vkun-keväz'kun +8..+11 C°. Ekstremumad oma +39 C° i −6 C°. Paneb sadegid 1064 mm vodes, vähemba kezakus-elokus (25..41 mm kus), enamba kül'mkus-vilukus (131..160 mm kus).
Eläjad
Vn 2011 Albanijan rahvahanlugemižen mödhe lidnfartaliden eläjiden lugu oli 113 249 ristitud 46 km² pindal, kaiken municipalitetan — 175 110 ristitud 338,3 km² pindal, agjan koume videndest. Vl 2001 lidnan ristitišt oli 99 546 eläjad. Kaikiš suremb ristitišt om nügüd'.
Edeližed lidnan pämehed oma Valbona Sako (2019) i Vangüš Dako (2006−2019, Vangjush Dako).
Maardu
thumb|left|250px|Vn 2012 lidnan kart. Maardu (mugažo estin kelel) om Estinman lidn valdkundan pohjoižes. Se om Tallidnan päivnouzmaine ezilidn, mülüb Harju-makundha.
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1939 kuti Maardu-radnikžilo otmaha kävutamižhe fosforitan löudmižsijad, nimitihe järven mödhe. Vspäi 1963 oli alištunu Tallidnan tobmudele. Vl 1980 ühtenzoittihe žilod lidnanvuiččenke Kallavere-žilonke i anttihe lidnan statusad, no jätihe Tallidnas, Maardu oli mülünu sen Merirajonha. Vspäi 1991 Maardu om olmas eriližeks municipalitetaks, sil aigal mülütihe lidnha Muug-meriportad da lähižid kezakülätahondoid.
Geografijan andmused
Lidn röunatab Tallidnanke päivlaskmas. Maardu-järv (1,7 km², pind om 33 m ü.m.t. korktusel) sijadase lidnan suves, Kroodi-oja lähteb sišpäi.
Eläjad
Vn 2011 EÜ:n rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 17 524 ristitud, se oli kaikiš suremb ristitišt vspäi 2001.
Rahvahad (enamba 0,4% vl 2011): venänikad — 61,88%, estilaižed — 24,81%, ukrainalaižed — 4,91%, vaugedvenälaižed — 3,77%, totarlaižed — 0,96%, suomalaižed — 0,50%, pol'šanmalaižed — 0,49%, litvalaižed — 0,47%, toižed rahvahad i rahvahuden ozutandata — 2,21%.
Irdkosketused
Kategorii:Estinman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Harju-makund
Bumag (znamoičendad)
Bumag voib znamoita:
Imetaiživatad
Imetaiživatad (Mammalia) om sel'gjäntkeižiden živatoiden klass. Se mülütab 26..29 heimkundad.
Klassan živatoiden päine eriližuz om poigaižiden sötlend maidol. Klass mülüb nell'jaugaižed-üläklassan sinapsidad-kladha. Kaik enamba mi 6400 eläbad imetaiživatoiden erikod om ümbrikirjutadud mail'man biologil, ristit (Homo sapiens) om necen klassan pala mugažo. Tetas enamba mi 20 tuhad erikoid imetaiživatoiden klassas kadonuzidenke erikoidenke.
Teriologii (ende mammaliologii) tedoidab imetaiživatoid. Živatvodind om tedo imetaiživatoiden kazvatuses päpaloin.
Leviganduz
Imetaiživatad elädas läz kaikedme mail'madme: läz kaikil kontinentil, kaikiš valdmeriš, sariden enambuses, polärižiš tahondoiš, korktoil mägil, letetazangištoiš. Ei ole imetaiživatoid valdmeren süvüziš i Antarktidas, no jäl'gmäižes om löutud kadonuziden erikoiden kaivandusid. Ühten erikon levigandmižavaruz ei ole sur' päpaloin, erikon živatad oma ümbrišton arvoimižihe sidodud znamasižešti.
Enamba kaiked endemikoid elädas Indonezijas, Filippinoil, Avstralijas i Meksikas.
Ümbrikirjutand
Imetaiživatad libuiba šingotadud sinapsidoišpäi triaspordon lopus. Erikoiden irdpol'ne nägu om erazvuitte lujas, no sättutoitab nell'jaugaižiden organizman ühthižele sauvondale, anatomijan i fiziologijan ned-žo funkcionaližed sistemad oma toižil nell'jaugaižil. No äjad ned sistemad šingotihe lujas imetaiživatoil, ka lugetas necidä sel'gjäntkeižiden klassad kaikiš enamba organizuidud.
Homaičendad
Kategorii:Živatoiden klassad Kategorii:Živatad kirjamišton mödhe
Problem (pajo)
«Problem» om Ariana Grande-pajatajan kahtenz' pajo kahtendes «My Everything»-studijanal'bomas (eloku 2014). Ühtennimine lid-singl al'bomaspäi om pästtud AÜV:oihe vn 2014 28. päiväl sulakud, päivän jäl'ghe toižihe maihe, videoklipan ezmäine ozutez tegihe sen-žo voden 30. semendkud.
Pajon tekst om sätud anglijan kelel. Kompozicijan muzikankirjutajad oma Maks Martin, Savan Koteča, Il'ja Salmanzade, Ametist Kelli i Ariana Grande. Originalan stilid oma danspop i R'n'B. Pajo om änetadud avstraližen Iggi Azalia-hiphoppajatajan ühtnendanke, mugažo Big Šon-reppajatajan än' om ottud kävutamižhe.
Singl sai platinstatusad mail'man äjiš šingotadud maiš. Vl 2018 enamba 1,1 mlrd kacundoid oli videoklipal Youtube-saital.
Irdkosketused
Kategorii:Ariana Granden pajod Kategorii:Pajod kirjamišton mödhe Kategorii:Singlad kirjamišton mödhe Kategorii:Vn 2014 pajod Kategorii:Vn 2014 singlad Kategorii:Pajod anglijan kelel
Konfucii
Konfucii (孔子 [*kʰloːŋʔ ʔslɯʔ] Kun-czi «Kun-opendai» vai 孔夫子 [*kʰloːŋʔ pa ʔslɯʔ] Kun Fu-czi, Confucius), nimed sündundaspäi Kun Cü 孔丘 i Kun Čžunni 孔仲尼 (sünd. läz 551. vot EME Cüifu-makundha, nüg. Šan'dun-agjas, Kitai — kol. 479 EME, sigä-žo) oli kitajine opendai da filosof. Kirjuti amuižkitajan kelel. Üläsuguižel Kun-rodul, sai tetabut kaks'kümnevoččen kuti opendai.
Tedomehen filosofijan sistem nimitase konfucijanizm, se valatoiti lujas Kitain i kaiken Päivnouzmaižen Azijan elod. Konfucii pani ezmäižen universitetan alust i pani erazvuiččiden ruhtinazkundoiden aigkirjoid sistemaks. Hän formulirui etikan kuldašt ohjandint: «Ala tege ristitule sidä, midä ed tahtoiži tehta ičeleiž». Konfucijan openduz om ruhtinasiden, vakdkundmehiden, sodamehiden i manmehiden ičtazvedandan ohjandimiš, se leviganzi Kitain maidme avaros Buddan opendusen kartte Indijas. Tetas 26 Konfucijan openikad. Filosof openikoidenke keraziba U-Czin-kogodust (kit. 五经 «viž kirjad») — kitajižen istorijan i literaturan muštnik, Kitain veroližen opendusen aluz. Konfucijan udessündutadud openduz kändihe valdkundan ideologijaks Han'-imperijan aigan (meiden eran zavodind) i oli mugomaks 20. voz'sadan augotižhesai, sil aigal toihe filosofad religiipanteonha pühämeheks.
Filosof nai 19-voččen, Li-poig oli sündnu (鯉, närituznimi oli 伯魚 Bo Jui). Sima Cän' kirjuti Konfucijan biografijad «Istorižed kirjutesed»-säduses.
Homaičendad
Kategorii:Kitain filosofad Kategorii:Kitain tedomehed Kategorii:Filosofad kirjamišton mödhe Kategorii:Tedomehed kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe Kategorii:Sündnuded Šan'dunha Kategorii:Kolnuded Šan'dunas
Kordov (lidn, Meksik)
Kordov (Córdoba) om lidn Meksikan päivnouzmaižes Verakrus-štatas. Se om Kordovan municipalitetan administrativižeks keskuseks.
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud ispanijalaižil sirdnikoil vn 1618 26. päiväl sulakud. Pen' lidn sijazihe kesked indejalaižiden külid i kaiči ted Verakrus-portan i Mehikon keskes pagenuzid orjid vaste. Vl 1821 Kordovan kožundakt lopi Meksikan sodad ripmatomudes. Vll 1916−1920 lidn oli Verakrus-štatan pälidnaks. Vn 1973 Verakrusan manrehkaiduz toi erasid murendusid lidnale, äi kolonialižid sauvusid om kaičenus.
Geografijan andmused
Lidn sijadase štatan keskuzpalas, 860 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Ühtenzoitase avtotel Verakrus-meriportanke, matkad sihesai om 111 km päivnouzmha-pohjoižpäivnouzmha. Matkad Mehikon keskushesai om 295 km avtotedme päivlaskmha-lodeheze.
Klimat om tropine. Kun keskmäine lämuz vajehtase +19..+25 C° vodes läbi. Ekstremumad oma +2 C° i +43 C°. Paneb sadegid 2363 mm vodes, enamba kezakus-sügüz'kus (354..472 mm kus).
Kordov jagase 15 ümbrikoks (barrio).
Radii
thumb|left|200px|Radijan brusut
Kordov (lidn, Meksik)
Eläjad
Vn 2010 Meksikan rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 140 896 ristitud, se oli kaikiš suremb lidnan ristitišt. Vl 2010 lidnaglomeracijan ristitišt oli 316 tuhad eläjid 460 km² pindal nelläs municipalitetas, vl 2020 — 336 tuhad ristituid sil-žo pindal.
Irdkosketused
Kategorii:Meksikan lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Verakrus
Radii
thumb|right|250px|Radijan spektr Radii (Ra — radium latinan kelel) om 88nz' himine element himižiden elementoiden periodižes tabludes. Sen sijaduz om kahtendes gruppas (vanhtunuden klassifikacijan mödhe — kahtenden gruppan päalagruppas), tabluden seičemendes periodas.
Ühthine ümbrikirjutand
Radii om lujas harv londuses, mülünd Man koren urankivendos — 0,0001 grammad tonnas. Francijalaižed himikad Pjer Küri, Marija Sklodovskaja-Küri i Andre-Lui Deb'jern saiba puhtast radijad ezmäižen kerdan vl 1910. Om nimitadud lujan radiosädegoičendan mödhe, latinine radius-sana znamoičeb «sädeg».
Element om uranan (izotopad 235, 238) i torijan-232 čihodamižen rezul'tataks. Saihe kaikes voz'sadas severz'-se kilogrammid radijad mail'mas.
Radii om radiotoksine lujas. Vanhan mujutimen muru radijanke tob pahut ristitun organizmas lujan α-sädegoičendan tagut, eskai ku paštmine om sambnu.
Fizižed ičendad
Radii om radioaktivine hoštai hobedaižvauged muglmametall. Kristalline segluz om kubine mülücentriruidud.
Tehnecii
thumb|left|250px|Tehnecii
Radii
Fizižed ičendad
Atommass — 226,0254. Ninevuz (normaližiš arvoimižiš) — 5,5 g/sm³. Suladandlämuz — 973 K (700 C°). Kehundlämuz — 2010 K (1737 C°).
Tehnecii
thumb|right|300px|Tehnecijan spektran nägui pala Tehnecii (Tc — technetium latinan kelel, amuižgrekan kelen τεχνητός-sanaspäi — «ratud») om 43nz' himine element himižiden elementoiden periodižes tabludes. Sen sijaduz om seičemendes gruppas (vanhtunuden klassifikacijan mödhe — seičemenden gruppan laptalagruppas), tabluden videndes periodas.
Radii
Fizižed ičendad
Radijal ei ole stabiližid izotopoid, niišpäi voib löuta viden jäl'gid Mas: 223Ra, 224Ra, 225Ra, 226Ra i 228Ra. Tetas 33 izotopad 202..234 atommassanke, i niiden 12 izomärad. Kaikiš hätkemban eläjan radii-226-izotopan pol'čihodamižen pord om 1602 vot, sen čihodamižen aigan radon sündub.
Tehnecii
Ühthine ümbrikirjutand
Tehnecii om kaikiš kebnemb element, kudambal ei ole stabiližid izotopoid. Sadas sidä radioaktivižiš jändusišpäi himižel mahtusel, se om ezmäine sinteziruidud element. Varadase mugažo atomreaktoriš. Saiba tehnecijad vl 1936 AÜV:oiden Berkli-laboratorijas molibdenan meton deiterijal bombardiruindal, no vaiše vn 1937 kezakus italijalaižed Karlo Perr'je i Emilio Džino Segre el'genziba necidä i löuziba 43. elementad meton tedoidusen aigan Palermo-lidnas.
Radii
Himižed ičendad
Radii om lujas aktivine himižešti. Muigotandmär om +2. Reagiruib vedenke. Pimedab il'mas nitridan sädandan tagut. Kaik radijan ühtnendad pašttas taivazmal, voib homaita sidä pimeduses.
Tehnecii
Ühthine ümbrikirjutand
Voib löuta tehnecijad Mal, uranan kivendoiš jäl'geks: 5 × 10−10 grammad uranan 1 kilogrammas. Erasiden klassoiden tähthad mülütadas tehnecijad spektran mödhe.
Radii
Irdkosketused
Kategorii:Himižed elementad kirjamišton mödhe
Tehnecii
Ühthine ümbrikirjutand
Tehnecii om radiotoksine.
Kraiov
Kraiov (Craiova [kraˈjova]) om lidn Romanijan suvipäivlaskmas. Se om valdkundan kudenz' lidn eläjiden lugun mödhe, Dolžun ümbrikon administrativine keskuz.
Tehnecii
Fizižed ičendad
Atommass — 97,9072. Ninevuz (normaližiš arvoimižiš) — 11,5 g/sm³. Suladandlämuz — 2430 K (2157 C°). Kehundlämuz — 4538 K (4265 C°).
Kraiov
Istorii
Eländpunkt mainitase lidnan statusanke 16. voz'sadan ezmäižes polespäi. Vll 1770−1771 oli Valahijan pordaigaližeks pälidnaks Venälaiž-turkižen sodan aigan. Äi arhitekturan muštnikoid om kaičenus tähäsai.
Tehnecii
Fizižed ičendad
Kaik 31 radioaktivišt izotopad oma olmas 85..115 atommassanke, da niiden 22 izomärad. Kaikiš hätkemb olijad izotopad oma tehnecii-97 da -98, niiden pol'čihodamižen pord om 4,21 i 4,2 millionad vozid.
Modern Talking:an diskografii
Se om täuz' Modern Talking-kollektivan diskografii.
Tehnecii
Kävutand
Kävutadas penid lugumärid südäielimiden medicinas oiktan diagnozan täht.
Kraiov
Geografijan andmused
Lidn sijadase Žiu-jogen (rom. Jiu) päivnouzmaižel randal, 100 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Buharesthasai om 227 km päivnouzmha.
Modern Talking:an diskografii
Kacu mugažo
Kategorii:Diskografijad D
Kraiov
Eläjad
Vn 2011 Romanijan rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 269 506 ristitud. Kaikiš suremb ristitišt oli 303 959 eläjad vl 1992 i om nügüd'.
Berözovskii
Berözovskii voib znamoita:
Kraiov
Eläjad
Eläjiden 89,5% oma romanijalaižed, 2,0% — čiganalaižed, 0,3% — toižed rahvahad, 8,2% — rahvahuden ozutandata (2011).
Kraiovan universitet radab lidnas vspäi 1965 (20 tuhad üläopenikoid vl 2014, Universitatea din Craiova), sätihe openduzaluzkundoiden ühtištusel.
Irdkosketused
Kategorii:Romanijan lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe *
Tehnecii
Irdkosketused
Kategorii:Himižed elementad kirjamišton mödhe
Kauhav
Kauhav (suom. i Kauhava) om Suomenman lidn da lidnankund valdkundan päivlaskmas. Se om Suvipohjanma-agjan koumanz' lidnankund kahesaspäi eläjiden lugun mödhe.
Istorii
Ezmäižed küläd nügüdläižen lidnankundan territorijal mainitasoiš 16. voz'sadaspäi. Municipalitetan aluz om pandud vl 1867, nimitihe jogen mödhe ezimeletaden. Kund sai lidnan statusad vl 1986. Vspäi 2009 enččed Alahärmä, Ülihärmä i Kortesjärvi-municipalitetad mülüdas lidnankundha.
Kauhav šingotase mašinansauvomižel («MSK Group», «Lillbacka Powerco Oy» da toižed), sauvondmaterialiden pästandal (iknad, uksed — «Skaala IFN Oy»), meblin edheotandal («Unico Finland Oy») i puukko-veičiden fabrikal («Iisakki Järvenpää Oy» vspäi 1879, ende oli viž edheotandad). «Powerpark»-bobuštuzkeskuz kartingan trassanke ratas lidnas. Veičiden jogavozne rahvahidenkeskeine festival' mäneb kezakus. Lihaživatvodind i hernhen kazvatand oma lidnankundas.
Geografijan andmused
Lidn sijadase agjan pohjoižes, Kauhavanjogen randoil (Kauhavanjoki 40 km pitte, Lapuanjogen oiged ližajogi). Matkad lidnaspäi agjan Seinjogi-keskushesai om 37 km suvhe avtotedme vai raudtedme, Hel'sinkihesai om 340 km suvhe-suvipäivnouzmha orhal, 396 km avtol vai raudtel. Lähembaine lidn om Lapua 17 km suvhe avtol vai jonusel.
Eläjad
Vl 1980 lidnankundan eläjiden lugu oli 19 924 ristitud, vl 2010 — 17 308 ristitud. Kaikiš suremb ristitišt oli 20 359 eläjad vl 1985. Ristituiden kaks' videndest eläb lidnankundan keskuses.
Mamankelen mödhe (2016): suomen kel' — 96,7%, ročin kel' — 0,6%, toižed keled — 2,7%.
Harri Mattila radoi edeližeks lidnanpämeheks (2009−2014).