cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Prangatist
Eländpunkt sijadase järven päivnouzmaižel randal (Чёрное озеро, Šol-jogen bassein, 157 m ü.m.t.), mülüb Vepsän rahvahaližhe küläkundha. Matkad Belozerskan rajonhasai om 4 km päivnouzmha, küläkundan Timošino-keskushesai om 29 km suvhe-suvipäivlaskmha, Babajevo-rajonkeskushesai — 138 kilometrad suvhe. Lähembaižed eländpunktad oma Kaist i Sontaga 2 km suvipäivlaskmha, Markutan 6 km suvipäivnouzmha.
Vn 2002 kaiken Venäman rahvahanlugemižen mödhe Prangatiston eläjiden lugu oli 83 ristitud (39 m., 44 n.); 58% heišpäi oliba venälaižed, 31% — etnižed vepsläižed, 10% — toižed rahvahad.
Vn 2019 sügüz'kulpäi külän tobmin om Angelina Födorovna Gerasimova.
Homaičendad
Kategorii:Vepsän küläd Vologdan agjan Babajevon rajonas Kategorii:Vepsän küläd kirjamišton mödhe Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe
Al'fa
right|160px Al'fa (Α, α, άλφα álfa, ἄλφα) om grekan kirjamišton ezmäine kirjam. Sättui amuižgrekan kelen kulund om [a] vai [aː], nügüd'aigaižes grekan keles lugetas kirjant [a].
Kirjam libui finikijan 𐤀-kirjamespäi (alef), kändase «härg» i om sen pän pojav. Latinan A-kirjam i kirilline А-kirjam libudas grekan al'fa-kirjamespäi.
Kävutand znamaks
Sur' Α-kirjam jäb läz kävutandata latinižen A-kirjamen pojavuden tagut.
Ottas kävutamižhe pen't α-kirjant znamoičemha päpaloin nenid tärtusid:
Kategorii:Grekan kirjamed
Kastehein
Kastehein (Agrostis, libub ἄγρωστις-sanaspäi «sötmižhein»), om levitadud üks'voččiden i äivoččiden kazmusiden heim, mülütadas Tähkheiniden sugukundha. Kaik om läz 230 erikod heimos.
Leviganduz
Heimon kazmused oma levitadud Pohjoižen mapoliškon venon vönen zonoiš i tropikoiden mägirajoniš. Kazdas il'mmahusil, nepsoiš tahondoiš: nit, so, vezišton rand. Luhtan päkomponent paksus.
Ümbrikirjutand
thumb|right|200px|Agrostis spp. Kuva Jakob Šturm:an «Deutschlands Flora in Abbildungen»-kirjaspäi. Kasteheinäd kazdas üks' metrad kortte da sen enamba, sätas maturbišt. Teravad lehtesed čereduidas, 1..6 mm levette.
Džinsad
thumbnail|right|250px|Erazvuiččed džinsad Džinsad ((blue) jeans, denims ) oma kinktas ištutadud räcnäižed brükad kovas kanghaspäi (tobjimalaz sinižel mujul) mujuombletišidenke.
Kastehein
Ümbrikirjutand
Änikuz om löuste tähkišpäi 1,2..3 mm pitte. Änikoitas kezakus-heinkus.
Džinsad
Džinsoiden kodima om Italii; sen paloin, niiden nimi libub Genui-lidnan nimespäi. Edelespäi džinsad tegiba tutabikš Anglijas da Francijas (denim-sana znamoičeb francižen «Nim-lidnaspäi»), no saiba surt populärižut AÜV:oiš, kus kätihe niid uniforman odvaks palaks. Znamasižen džinsoiden dizaineran oli Livai Štrauss, hän populärizirui niid aktivižin.
Kastehein
Ümbrikirjutand
Ottas kasteheinäd sötkeks (verez i kuivatud hein) kabjživatištole. Semetas da kazdas nor'mid.
Džinsad
Vlpäi 1957 möškanzihe džinsoid NSTÜ:s-ki, ned kändiba populärižikš Mail'man norišton festivalin aigaspäi. Nened brükad linniba kul'tazjaks.
Kastehein
Homaičendad
Kategorii:Tähkheinäd Kategorii:Kazmused kirjamišton mödhe Kategorii:Heinäsižed kazmused Kategorii:Sötmižkazmused
Džinsad
Homaičendad
Kategorii:Sobad
Studio Ghibli
thumb|right|250px|Studijan logotip. Studio Ghibli (Dzibli-studii) (スタジオジブリ, virkand: Sutadzio Dziburi) om japonine animacine studii.
Sen aluz om pandud vl 1985 (faktižikš — vl 1983) Tokioho. Sen tegii da direktor om Hajao Mijadzaki.
Irdkosketused
Kategorii:Mul'tiplikacižed studijad Kategorii:Animestudijad kirjamišton mödhe
Jonkblut Villem Jozef Andreas
Villem Jozef Andreas Jonkblut (Willem Jozef Andries Jonckbloet; sünd. 6. heinku 1817, Hag, Alamad — kol. 19. reduku 1885, Visbaden, Saksanma) oli alamalaine literaturan istorik.
Mez' radoi Leidenan universitetan professoran, ühtni Generaližiden štatoiden kahtendehe kodihe.
Lugetas, miše Jonkblut sädi alamaiden literaturan ezmäšt tedolišt istorijad.
Homaičendad
Kategorii:Literaturantedomehed Kategorii:Alamaiden istorikad Kategorii:Istorikad kirjamišton mödhe Kategorii:Tedomehed kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe Kategorii:Sündnuded Hagha
Holmsk
Holmsk (Холмск, ホルムスク Horumusku, edel 1946. vot — Maok, 真岡 Maoka) om Venäman lidn Sahalinan agjan Sahalin-saren suvipäivlaskmas. Se om agjan koumanz' lidn eläjiden lugun mödhe, Holmskan lidnümbrikon (edel 2006. vot — rajonan) administrativine keskuz.
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud Venäman imperijha Mauk-kaičendsodapostaks (Маука) vn 1870 21. päiväl semendkud ainalaižiden amuižen penen külän sijas. Nimitihe külän mödhe, šingotihe merikalanpüdandal i merikapustan kazvatandal. Vll 1905−1945 udesnimitadud Maok oli Japonijan palaks sodan rezul'tataks, om lidnan statusanke vspäi 1922. Suren sodan aigan Rusked Armii anasti lidnad vn 1945 20. päiväl elokud. Udesnimitihe mererandaližiden kukhiden mödhe.
Lidn šingotase Tünen valdmeren meriportaks i «Vanino (Nevondkundaline Port) — Holmsk»-ehtatimel, sömtegimištol (leibänkombinat, lihakombinat, maidtegim, kalanpüdandan laivišton baz) i lehtraudaižastjoiden järedal fabrikal kalakonserviden täht, laivankohendusen «Sahalinremflot»-tegimel.
Geografijan andmused
Lidn sijadase Tünen valdmeren Tataran sal'men suvipäivnouzmaižel randal, 29 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Suvisahalinskhasai om 53 km päivnouzmha orhal, 83 km avtotel vai 263 km raudtel. Toine lähembaine lidn om Nevel'sk 43 km suvipäivlaskmha orhal, 44 km raudtedme vai 47 km avtotedme. Holmsk-Pohjoine-, Holmsk-Suvine-, Holmsk-sortiruind- raudtestancijad i vedimdepo ratas lidnas. Vspäi 1994 ei ole oiktad raudted Suvisahalinskhasai.
Lidn jagase 7 mikrorajonha territorialižešti. 23 žilod mülüdas lidnümbrikho Holmskan ližaks.
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 30 937 ristitud, lidnümbrikon koume nelländest. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 51 800 eläjad vl 1992. Ortodoksižen hristanuskondan koume jumalanpertid om olmas lidnas.
Professionaližen opendusen aluzkundad: Sahalinan saraktehnologijoiden da holitusen tehnikum, Sahalinan ülämeriškol.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Sahalinan agjan lidnad *
Bismark Otto fon
Otto fon Bismark-ruhtinaz (vspäi 1871) (Otto von Bismarck [ˈɔtoː fɔn ˈbɪsmark]), täuz' nimi Otto Eduard Leopol'd fon Bismark-Šönhauzen, Gercog cu Lauenburg (Otto Eduard Leopold Fürst von Bismarck-Schönhausen, Herzog zu Lauenburg; sünd. 1. sulaku 1815, Šönhauzen-kund, Prussii — kol. 30. heinku 1898, Fridrihsru-usadib, Germanijan imperii) oli Germanijan imperijan ezmäine pämez' (kancler, keväz'ku 1871 — keväz'ku 1890) «raudaine kancler»-närituznimenke i Prussijan röunantagaižiden azjoiden ministr (1862−1890). Mez' oli Evropan ühtnendoiden balansan polenpidajan politikas.
Biografii
Fon Bismark openui Göttingenan universitetas, sai juristan professijad. Radoi Prussijan diplomatan vll 1851−1862. Ühtenzoiti Germanijad planan mödhe. Kut ministr dominirui Germanijan i Evropan azjoiš. Arvosteli ičeze jäl'ghetulijoid i muga jätksi politišt elod. Kirjuti memurarid ičeze lähtendad erindha jäl'ghe, tomad 1 i 2 oma pästtud vl 1898, tom 3 — vl 1921.
Pereh
Kancler oli nainu, Johanna fon Puttkamer (1824−1894) oli hänen üks'jäine ak vll 1847−1894, abuti mužukale tehta kar'jeran. Koume last sünduihe naimiželos: Maria-tütär (1848−1926, cu Rancau-kanzannimenke naimiželos), Gerbert-poig (1849−1904) i Vil'hel'm-poig (1852−1901).
Homaičendad
Kategorii:Saksanman pämehed Kategorii:Prussijan valdkundmehed Kategorii:Politikanmehed kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe Kategorii:Sündnuded Saksonii-Anhal'tha Kategorii:Kolnuded Šlezvig Gol'šteinas
Änine
thumb|right|250px|Änine kartal Änine vai Änižjärv (venäkelel: Онежское озеро, Онего, karjalan kelel: Oniegu, suomen kelel: Ääninen, Äänisjärvi) om reskveden järv Venälaižen Federacijan evropižes lodehpoles, Karjalan Tazovaldkundas tobjimalaz, mugažo Leningradan da Vologdan agjoiš. Se om kahtenz' järv pindan mödhe Evropas Ladogjärvhe rindataden. Änine om Atlantižen valdmeren Baltijan meren basseinan järv.
Ankar
Ankar (Ankara [ˈaŋ.ka.ɾa]) om Turkanman pälidn. Se om valdkundan kahtenz' lidn eläjiden lugun mödhe Stambulan jäl'ghe.
Änine
Ümbrikirjutand
Järven pind saridenke om läz 9700 km². Basseinan pind — 66 284 nellikkilometrad. Änižen veden mülü om 285 km³, koumandez Ladogan rindataden. Piduz pohjoižespäi suvhesai om 245 km, kaikiš suremb leveduz om 91,6 km. Keskmäine süvüz om 30 m, kaikiš znamasižemb süvüz om 127 m. Pohjan reljef om koverikaz, se abutab kalale äikerdoičemas. Voib vastata 47 kalan erikod järves. Toižes polespäi, kall'oiden korvused telustadas laivoidenlikundale.
Ankar
Istorii
Eländpunkt mainitase 7. voz'sadaspäi edel m.e. Amuižen Grekanman purtkiš kuti Angora vai Ankira (Ἄγκυρα «jakar'»). Kätihe Ankarad pälidnaks vn 1923 13. päiväl redukud, sikš miše Atatürkan ohjastuz oli neciš lidnas, sil aigal läz 50 tuhad ristituid elihe lidnas. Ende Ankar oli järedan maižanduzrajonan keskuseks, i tetas mail'madme angorižid kozid, kodijänišid i kažid. Keratihe tegimid ezmäižhe tegimišton zonha vaiše vl 1990.
Geografijan andmused
Lidn sijadase valdkundan keskuzpalan lodehes, Anatolijan mägitazangištol, 938 m ü.m.t. keskmäižel korktusel.
Klimat om ven kontinentaline. Heinkun i elokun lämuz om +23 C°, vilukun — +0,3 C°, voden keskmäine lämuz om +12,1 C°. Paneb sadegid 402 mm vodes, vähemba heinkus-sügüz'kus (12..19 mm kus).
Eläjad
Vl 2014 eläjiden lugu oli 4 587 558 ristitud. Kaikiš suremb ristitišt om nügüd'.
Transport
Avtobusad, tramvaid, ezilidnelektrojonused da taksid oma kundaližeks transportaks lidnas. Vspäi 1996 metropoliten radab (vspäi 2017 om 5 jonod, 56 stancijad, 64 km raudted).
Rahvahidenkeskeine Ankara Esenbog-lendimport (Ankara Esenboğa Havalimanı, ESB, 15,8 mln passažiroid vl 2017) sijadase 28 km pohjoižpäivnouzmha lidnan keskusespäi. Tehtas reisid Saksanmaha i Evropan järedoihe lidnoihe, Keskmäižen Päivnouzmman pälidnoihe, mugažo Turkanman äjihe lidnoihe.
Irdkosketused
Kategorii:Turkanman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe * Kategorii:Pälidnad
Änine
Ümbrikirjutand
Läz tuhad penid vezivaluid da 52 pit'kad joged (10 km pidemb) langetas järvhe, no vaiše üks' — Süvär' — jokseb lähten Änižespäi. Om reguliruindpadoseinid Süvärin üläjoksmuses. Kaik koume lidnad om Änižen randal: Petroskoi, Kondopog da Medvežjegorsk. Järv om Vaugedmeren-Baltijanmeren veziten palaks. Volgan-Baltijanmeren vezite ümbärdab järved randaližedme kanaladme.
Kaik om 1650 sart Änižes, tobj pala sijadase järven pohjoižes, niiden ühthine pind om 224 km². Kiži-sar' mülüb sariden lughu, sil om 89 pušt arhitekturan muštpacast 15.-20. voz'sadoid (časounäd, pühäkodid, küläpertid, mellicad da aitod). Nece keraduz om pandud UNESCO:n mail'man jäl'gusen nimikirjuteshe. Änižen päivnouzmrandal om 1200 petroglifad (4.-2. voz'tuhad edel meiden erad).
Irdkosketused
Kategorii:Venäman järved Kategorii:Järved kirjamišton mödhe Kategorii:Karjalan Tazovaldkundan järved Kategorii:Leningradan agjan järved Kategorii:Vologdan agjan järved
Skandinavijan pol'sar'
thumb|right|250px|Skandinavijan pol'saren nägu kosmosaspäi tal'vaigan Skandinavijan pol'sar' (Den skandinaviske halvøy(a), Skandinaviska halvön, Skandinavian niemimaa, Скандинавский полуостров) om pol'sar' Evropan pohjoižes.
Geografijan andmused
Pol'sar' sijadase Norvegijan i Ročinman territorijoiden südäimes, mugažo Suomenman lodeh i Venäman Murmanskan agjan pen' pala oma pol'sarel. Pol'saren piduz om 1900 km, leveduz 800 kilometrhasai, pind om läz 800 000 km². Kaikiš korktemb čokkoim om norvegine Gal'höpiggen-mägi 2,459 metrad ü.m.t. kortte.
Skandinavijan mäged ottas pol'saren päivlaskmad i pohjošt. Norland-mägitazangišt sijadase avaros päivnouzmha niiš mägišpäi, se om 800 metrhasai ü.m.t. kortte i alenzoitase pordhil Botnižennoks lahtennoks. Suves mägitazangišt kändase Keskročin alangištoks lujas kukhikahanke reljefanke jäžoman lähtendan jäl'ghe. Kumplonvuitte Smoland-ülüz 377 metrhasai ü.m.t. korktusidenke om suvhe alangištospäi. Jäl'gmäine järghine jäžomkate oli Botnižen lahten pohjoižes 7..8 tuhad vozid tagaz.
Ümbärdajad mered (častomaraižen mödhe): Baltijan, Pohjoižmeri, Norvegine (Atlantine valdmeri), Barencan meri (Jävaldmeri). Äiluguižed merenrandaližed sarištod da šherad telustadas laivoiden ujundale.
Klimat
Skandinavijan pol'saren territorijan tobj pala sijadase venos vös, mägirajonad i edahaine pohjoine oma subarktižes vös. Skandinavijan mäged telustadas Atlantižen valdmeren nepsoiden il'mmassoiden ličendale, ka pol'saren klimat om erazvuitte, mugažo suren pidusen meridianha kacten tagut. Gol'fstriman valatoitand pehmdab tal'ven.
Homaičendad
Kategorii:Pol'sared Kategorii:Skandinavii
Klei kodijänišan nahkaspäi
thumb|right|250px|Klei kodijänišan nahkaspäi — vezisegoitez (oiged) i pelletoikš (hura). Klei kodijänišan nahkaspäi — aineh, mitte tartutab da klejadab. Nece om sadud kodijänišan nahkaspäi kollagen, tradicijan mödhe se ottihe levkasan (pohjmuju, pirdajad otiba kävutamha sidä jumalaižiden tehtes) tegemižen täht.
Kävutand
Udessündutamižen aigal taidehpirdajad pälustiba paltnoid klejal kodijänišan nahkaspäi — šlihtuiba. Pidi tehta necidä sen täht, miše pölvhasine voi om läz kaikiš voimujuiš, linolenan muiktuz om voiš, i se murendab paltnan kuiduid. Hot' nece azj abuteli-ki kaita paltnad, kaik-se, ližaks taidehpirdajad pälustiba paltnad toižel mujul. Klejal kodijänišan nahkaspäi toine tärged azj oli völ — levitada paltnad.
Vaumičend
Klei kodijänišan nahkaspäi — nece om živatoiden klei, mitte tehtas kehutades živatoiden südäimiden sidojad aineht. Vaumites klejad, pidab teta, äjak ližata vet, miše klejal hüvä kingituz oliži da se oliži vahv.
Ei sa lämbitada klejad kehumižehesai. Ku kovas läbitada klejad, ka se kadotab ičeze sagedust. Kodijänišan, lehmän da hebon mäzran klejan tegijad nevoba keitta klejad temperaturas +60..+63 C° hätken.
Homaičendad
Kategorii:Kleid Kategorii:Kodihimii Kategorii:Pirdand
Horvatan kel'
thumb|right|250px|Horvatan kelen paginoiden levigandusen kart. Horvatan (horvatijan) kel' (iceze nimituz: hrvatski jezik) om Horvatijan oficialine kel' i üks' koumes oficialižes kelespäi Bosnijas da Gercegovinas. Regionaline oficialine kel' kuden kesken Serbijan Vojevodin-agjas i EÜ:n üks' oficialižiš kelišpäi.
Horvatan kel' om indoevropine, slavine kel'. Se om latinan kirjamišton pohjal. Pagižijoiden lugu om 7 millionad ristituid, sidä kesken 5,6 mln kuti kodikel' (2006). Koume paginoiden joukud: štokavan (57% pagižijoid, kirjankelen aluz), kaikavan (31%), čakavan (12%).
Homaičendad
Kategorii:Keled i dialektad kirjamišton mödhe Kategorii:Bosnijan da Gercegovinan keled Kategorii:Horvatijan keled Kategorii:Serbijan keled
EXO
«EXO» (엑소) om tetab prihoiden suvikorejalaine muzikgrupp, kudamb edestab muzikad kei-pop-stiliš vspäi 2012.
Homaičendad
Kategorii:Popgruppad Kategorii:Suvikorejan muzikgruppad Kategorii:Muzikgruppad kirjamišton mödhe Kategorii:Muzikgruppad vl 2012 alusenpanendanke
Kut minä mänetin necil kezal
«Kut minä mänetin necil kezal» («Как я провёл этим летом») om voden 2010 Venäman dramfil'm.
Režissör — Aleksei Popogrebskii.
Niamei
thumb|left|250px|Lidnan kommunad Niamei (Niamey [njamɛ]) om Nigeran pälidn da kaikiš suremb lidn. Se om pälidnan ümbrikon-agjan i Niamei-departamentan administrativine keskuz.
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud francijalaižil kolonizatoroil vl 1890 kuti sodapunkt penen külän sijas. Torguindteiden ristikoičend lujeni lidnan šingotest, i vl 1926 kätihe kolonijan pälidnaks. Vspäi 1960 om ripmatoman Niger-valdkundan pälidnan.
Geografijan andmused
Lidn sijadase valdkundan suvipäivlaskmas, savannan tahondas, Niger-jogen molembil randoil, 207 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Valdmad oma saudud jogen hural randal. Om äi puištoid pidust' jogen randoid.
Niamei kogoneb vides kommunaspäi (I..V), ned alajagasoiš 44 ümbrikho vai 99 fartalha.
Eläjad
Rahvahad : songai i džerm — 51,1%, hausa — 34,4%, toižed rahvahad — 15,5%. Religijan mödhe eläjiden enamba ühesad kümnendest oma islamanuskojad.
Homaičendad
Kategorii:Nigeran lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe * Kategorii:Pälidnad Kategorii:Nigeran agjad
Fil'm
Fil'm (film «kerteh») om kinočomamahton erine säduz. Se om likujiden kuviden (montažkadroiden) ühtmuz, süžet ühtenzoitab niid. Joga montažkadr kogoneb likumatomiden foto- vai digitaližiden kuviden rivespäi (kadruzišpäi), likundan erižed fazad oma fiksiruidud niil. Fil'm om kulundkaimandanke tobjimalaz.
Kinematograf om sidodud fil'miden sädandha i toštmižhe ristitun radmižen toižend. Se mülütab ičheze fil'man kävutandad kut čomamahton čuraduz (kinočomamaht), kinotehnikan šingotez, kinoindustrii. Sätas fil'mid ümbrišton likujiden kuviden kirjutamižel kinoapparatoiden vai digitaližiden kameriden abul, mugažo tehtas kuvišpäi mul'tiplikacijan i programeffektoiden kävutandanke.
Fil'miden kacund om nügüd'aigaižen kul'turan palaks. Populärižiden fil'miden rolid i vändajad niid akt'orad da aktrisad kändasoiš tetabikš mail'madme, roliden mel'kuvad — tundištabikš. Saudas kinoteatrid fil'miden massižen kacundan täht. Fil'man järgeline hätkeližuz om poltošt-kaks' časud (90..120 minutad). Kodiarvoimižiš ottas TV:d i personaližid kompjuteroid internetanke kacumha fil'mid, erasti kävutadas TV:d videoplejeranke.
Homaičendad
Kategorii:Kinematograf
Loo
thumb|right|250px|Loo-raudtestancijan sauvuz (2016). Loo (abaz. i Лоо, Лэуп) om turistine mikrorajon Soči-lidnan Lazarevan rajonas.
Istorii
Rajonan aluz om pandud vl 1872 enččen Osmanan imperijan maiš kuti eländpunkt žilon statusanke. Mülütihe Sočihe vn 1961 10. päiväl uhokud.
Geografijan andmused
Rajon sijadase Loo-jogen mererandaližes alangištos, om ümbärtud mägisel'gil koumes polespäi. Rel'jef om kukhikaz, 30 m ü.m.t. keskmäižel korktusel, 308 metrhasai.
Kül'bendrand vedase kuz' kilometrad pidust' Mustmeren randad. Päird om Dekabristoiden ird. Matkad Sočin keskushesai om 26 km suvipäivnouzmha.
Irdkosketused
Kategorii:Soči
Šotlandijan kel' (kel'tine)
thumb|right|250px|Gelan kelen pagižijad vn 2011 Šotlandijan rahvahanlugemižen mödhe
Šotlandijan kel' , mugažo Gelan kel'  (ičeze nimituz: Gàidhlig [ˈkaːlikʲ]) om üks' kel'tižiš kelišpäi.
Necil kelel gelalaižed (šotl.-kel't.: Gàidheal, šotlandijalaižiden subetnos) pagištas Šotlandijan mägil i Gebridan saril. Pagižijoiden lugu om läz 92 400 ristitud (mamankel'), sidä kesken Šotlandijas 57 375 rist. (2011), mugažo om kel'kundoid Kanadas (Uz' Šotlandii, enamba 500 rist.), AÜV:oiš, Avstralijas, Udes Zelandijas i Suviafrikan Tazovaldkundas. Kirjkel' om latinan kirjamišton pohjal. Läz kaik kelenkandajad el'getas anglijan i šotlandijan tazangišton kelid-ki.
Irdkosketused
Kategorii:Kel'tižed keled Kategorii:Keled i dialektad kirjamišton mödhe Kategorii:Suren Britanijan keled
Success
«Success» (Satuz) om The Weather Girls-muzikkollektivan debütine al'bom. Se om änetadud vn 1982 kezal, om pästtud vn 1983 augotišes.
Homaičendad
Kategorii:The Weather Girls:an al'bomad Kategorii:Al'bomad kirjamišton mödhe Kategorii:Vn 1983 al'bomad Kategorii:Debütižed al'bomad
Mihailovsk (Stavropolin rand)
Mihailovsk (Миха́йловск) om Venäman lidn da lidnankund Stavropolin randan päivlaskmas. Se om Stavropolin pohjoine kaimdailidn, randan Špakan rajonan administrativine keskuz.
Nograd (agj)
thumbnail|right|250px|Nograd-agj valdkundan kartal Nograd (Nógrád megye [ˈnoːɡraːd]) om agj Mad'jaranman pohjoižes. Sen administrativine keskuz da kaikiš suremb lidn om Šal'gotarjan.
Mihailovsk (Stavropolin rand)
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1784 kuti Mihailovskoje-külä. Vozil 1963−1998 sen nimi oli Špakovskoje-külä. Se sai lidnan statusad vspäi 1999 nügüdläiženke nimenke.
Nograd (agj)
Geografijan andmused
Agjan territorii om mägikaz, massivad oma Matr, Böržön', Čerhat. Znamasine om Ipel'-jogi (Ipoly 232 km pitte, Dunain hura ližajogi), jokseb Slovakijan röunmadme 140 kilometrad.
Mihailovsk (Stavropolin rand)
Istorii
Mihailovskan ižandusen päsarakod oma sauvondmaterialiden tehmine i sömtegimišt, avtodetaliden tegim i avtoühthekeradamižen tegim ratas.
Nograd (agj)
Geografijan andmused
Röunatab Slovakijanke pohjoižes i valdkundan nenidenke agjoidenke: Boršod-Abaui-Zemplen sijadase pohjoižpäivnouzmaižes čogas, Heveš levigandeb suvipäivnouzmas, Pešt om suvipäivlaskmas.
Romanii
Romanii (România), nece om täuz' oficialine nimituz, om valdkund Evropan suvipäivnouzmpoles, Balkanan pol'saren pohjoižpäivnouzmpoles. Pälidn da kaikiš suremb lidn om Buharest.
Mihailovsk (Stavropolin rand)
Geografijan andmused
Mihailovskan lidnankund oli vhesai 2020. Mülütihe koumed eländpunktad lidnankundha Mihailovskan ližaks. Lidnankundan pind oli 256 km².
Nograd (agj)
Geografijan andmused
Pind om 2 545,48 km².
Mihailovsk (Stavropolin rand)
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 70 981 ristitud. Kaikiš suremb lidnan ristitišt om nügüd' (vl 2021). Vl 2018 kaik 90 698 ristitud elihe lidnas i 91 254 ristitud kaikes lidnankundas.
Nograd (agj)
Administrativine jagand
thumb|right|250px|Agjan rajonad vspäi 2013 Nograd-agj jagase kudeks jarašaks (rajonaks). Edel vn 2013 administrativišt reformad kuz' kišteršegad (rajonad) oli niiden sijas. Severziden-se rajoniden pindad oliba vajehtadud vähän reforman aigan.
Romanii
Vspäi 2004 valdkund om PAKO:n ühtnijaks, vspäi 2007 — EÜ:n ühtnijaks.
Istorii
Moldovan i Valahijan ruhtinazkundoiden ühtnend vl 1859 pani uden valdkundan alust. Vn 1877 9. päiväl semendkud Romanii tedištoiti ripmatomudes Ottomanan imperijaspäi.
Nograd (agj)
Lidnad
Neciš agjas om kuz' lidnad:
Romanii
Istorii
Valdkundan ezmäine Konstitucii (Constituția României) oli olmas vspäi 1866. Vahvištihe Romanijan kahesant lugul Konstitucijad kaiken rahvahan referendumal vn 1991 8. päiväl tal'vkud. Panihe sihe vajehtusid vaiše vn 2003 redukul sättumha EÜ:n käskusištole.
Nograd (agj)
Lidnad
Agjas om 125 žilod lidnoiden ližaks, ei ole surid žiloid.
Mihailovsk (Stavropolin rand)
Eläjad
Rahvahad (vn 2002 rahvahanlugemine, enamba 1%, ozutadud rahvahudenke): venälaižed — 87,1%, armenijalaižed — 7,7%, čiganalaižed — 1,3%, ukrainalaižed — 1,3%.
Nograd (agj)
Eläjad
Vn 2011 Mad'jaranman rahvahanlugemižen mödhe agjan ristitišt oli 202 427 eläjad, vl 2015 — 195 923 eläjad. Agjan kaikiš suremb ristitišt oli 235 675 eläjad vl 1960 i 240 251 eläjad vl 1980
Mihailovsk (Stavropolin rand)
Eläjad
Ortodoksižen hristanuskondan ühesa pühäpertid oma saudud lidnas: Mikoi-arhangelan päjumalanpert' (om letud vll 2002−2018), seičeme jumalanpertid i časoun'. Baptizman jumalanpert' om avaitud.
Äiprofil'ne tehnikum kozakišton S. S. Nikolajev-jenaralan nimed i privatine Akademine äiprofil'ne kolledž om lidnan professionaližen opendusen aluzkundoikš.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Stavropolin randan lidnad *
Romanii
Geografijan andmused
thumb|left|250px|Romanijan reljefan kart. Romanii om mavaldkundröunoiš Bolgarijanke suves (röunan piduz — 631 km), Serbijanke (546 km) da Mad'jaranmanke (448 km) päivlaskmas, Ukrainanke pohjoižes da suvipäivnouzmas (649 km), Moldavijanke päivnouzmas (681 km, se otab Prut-jogen tobman palan). Ühthine röunoiden piduz om 2955 km.
Veden pind — 3%. Znamasine jogi om Dunai, se formiruib järedad suhištod (kahtenz' surtte Evropas) Mustmerhe lankten. Romanijan suvipäivnouzmaižed randad lainištab Mustmeri. Randanpird om 193,5 km.
Londuseližed pävarad oma äimetalližed kivendod, kivivoi, londuseline gaz, mecad (territorijan seičemendez, koskmatomad tobman palan), kivihil', kuld, raudkivend; toižed varad oma keitandsol, gidroenergii.
Politine sistem
Romanijan parlament (Parlamentul României) om kaks'kodine. Üläkodi om Senat (Senat), se mülütab 136 ühtnijad. Alakodi om Deputatoiden Kodi (Camera Deputaţilor) 329 deputatanke, heiden keskes 18 oma rahvahanvähembusišpäi. Valitas molembiden Kodiden ühtnijoid kaiken rahvahan änestusel nelläks vodeks.
Parlamentan ühtnijoiden järgenduseližed valičendad oliba vn 2016 11. päiväl tal'vkud (55. kucund). Lüdovik Orban radab päministran vs 2019 kül'mkun 4. päiväspäi.
Administrativiž-territorialine jagand
Kacu kirjutuz: Romanijan administrativiž-territorialine jagand.
Romanii jagase 41 ümbrikoks (žudec), sen ližaks üks' tazostadud ümbrikonke Buharestan municipalitet om olmas. Ümbrikod alajagasoiš penembikš ühtnikoikš: 2686 kundad (kommunad, külätahoiš) da 236 lidnmunicipalitetad. Kaik 13092 küläd mülüdas kundoihe.
Romanijan ümbrikod oma ühtenzoittud kahesha šingotesen regionha statistikan täht, ned ei olgoi administrativižed ühtnikad.
Eläjad
Romanijas elädas romanijalaižed. Vl 2014 valdkundan eläjiden lugu oli 21 729 871 ristitud. Kaikiš suremb ristitišt oli 23 211 395 eläjad vl 1990.
Kodikelen mödhe (vn 2011 rahvahanlugemine): romanijan kel' — 85,4%, mad'jaran kel' — 6,3%, čiganan kel' — 1,2%, toižed keled — 1,0%, kelen ozutandata — 6,1%.
Uskondan mödhe (2011): ortodoksižed hristanuskojad — 81,9%, protestantad — 6,4%, riman katolikad — 4,3%, toižed uskojad (sidä kesken islamanuskojad) — 0,9%, religijatomad i ateistad — 0,2%, märhapanendata — 6,3%.
Romanijan toižed surembad lidnad (enamba 200 tuh. ristituid vn 2011 rahvahanlugemižen mödhe, surembaspäi penembha): Kluž Napok, Timišoar, Jassi, Konstanc, Kraiov, Brašov, Galac, Ploješti. Lidnalaižiden pala om 54,2% (2020).
Rahvahanižanduz
Industrialiž-agrarine ižanduz. Erinendad päivnouzman i päivlaskman šingotesen, lidnan i külätahondan keskes oma lujad. Elektronikan da avtoiden tehmine vajehti metallurgijan i kivivoin samižen dominiruindad.
Romanijan päeksport om metallad, mašinansauvomižen produkcii tegimišton täht, avtod; toine eksport — programad kompjuteroiden täht, sobad (sidä kesken sodasobad), plastmassad, räzinad, zelläd. EÜ:n valdkundad oma pätorguindpartnörikš.
Sukre
Sukre (guar. i Sucre [ˈsukɾe], Chuqichaka; Sukri) om Bolivijan oficialine pälidn valdkundan konstitucijan mödhe vspäi 1839. Se om valdkundan kudenz' lidn eläjiden lugun mödhe, mugažo om Čukisakan departamentan administrativižeks keskuseks.
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1538 kuti La Plat (Ciudad de la Plata de la Nueva Toledo) hobedan löudmižsijiden tagut. Se om udesnimitadud valdkundan kahtenden prezidentan kanzannimen mödhe vl 1839 (Antonio Hose Sukre, ohjandi vll 1825−1828), oficialiženke tedotamiženke pälidnaks. Vl 1898 ohjastuz sirdi La Pas-lidnha, sil-žo aigal hobedan samine tuli lophu.
Bolivijan Ülembaine Käskuzkund sijadase lidnas.
Sukre šingotase pälidnan funkcijoil i üläopendusen keskuseks, turizmal, cementan i söndtavaroiden pästandal, kebnal tegimištol.
Geografijan andmused
Lidn sijadase valdkundan keskuzpalan suves, departamentan lodehes, 2810 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad La Pas-lidnhasai om 415 km lodeheze orhal vai 555 km avtoteidme.
Klimat om subtropine korktoiden mägiden kaks'sezonine. Kun keskmäine lämuz om +14..+17 C° vodes läbi. Ekstremumad oma −4 C° i +34 C°. Paneb sadegid 735 mm vodes, enamba tal'vkus-uhokus (124..150 mm kus), vähemba semendkus-elokus (30 mm pordos).
Sukre jagase kahesaks nomeruidud rajonaks, sidä kesken viž lidnrajonad i koume külärajonad.
Eläjad
Vl 2009 lidnan eläjiden lugu oli 295 455 ristitud. Kaikiš suremb ristitišt om nügüd'. Läz 390 tuhad eläjid om ezilidnoidenke (2021).
Edeližed lidnan pämehed (merad) oma Rosario Lopes (kül'mku 2019 — semendku 2021, Rosario López Rojo de Aparicio), Ivan Arcienega (semendku 2015 — kül'mku 2019, Iván Arciénega).
Penzan agj
Penzan agj (Пензенская область) om Venälaižen Federacijan subjekt.
Se mülüb Volgaveren federaližhe ümbrikho.
Keled
Valdkundkel' om üks'jäine — venäkel'.
Istorii
Penzan agj om olmas vs 1939 uhokun 4. päiväspäi.
Penzan agjan Päkäskuz om vahvištadud vn 1996 10. päiväl sügüz'kud Käskusenandajan Suiman ühtnijoil, allekirjutadud agjan Administracijan pämehel sil-žo päiväl da om väges nügüd' äiluguižidenke vajehtusidenke.
Geografijan andmused
Pind om 43 352 km², sidä kesken mec otab territorijan videndest. Kaikiš pidembad oma Suranjogi da Mokšanjogi, ned mülüdas Volgan oigedpol'žhe basseinha. Päivlaskmaižed da suvipäivlaskmaižed joged mülüdas Donan basseinha. Kaikiš suremb ratud vezišt om Suran vezivaradim.
Kaikiš korktemb čokkoim om Hvalinskan kukkazsel'gan nimetoi taho (342 m).
Londuseližed varad oma kivivoi, turbaz, titan, cirkonii, sauvondmaterialad (letked, saved, mouckivi, sauvondgips), mineraližed mujud, fosforitad, reskvezi.
Tobmuz
thumb|right|250px|Agjan Käskusenandajan Suiman ištundsija [[Penzas.]] Agjan pämez' nimitase gubernatoraks. Ivan Belozercev radab gubernatoran vs 2015 semendkun 25. päiväspäi. Kaik rahvaz änestab händast videks vodeks, enamba kaht strokud jäl'geten ei sa. Gubernator om mugažo agjan Ohjastusen ezimez', hän märičeb sen strukturad da paneb Ohjastusen ühtnijoid radnikusile.
Penzan agjan üks'kodine parlament om Käskusenandai Suim. Kaik rahvaz valičeb sen 36 ezitajad videks vodeks. Valerii Lidin radab Käskusenandajan Suiman ezimeheks vs 2015 elokun 11. päiväspäi.
Radonoigendai tobmuz om Penzan agjan Ohjastuz. Agjan ministrused, departamentad, ohjandused da komitetad alištudas Ohjastusele.
Vn 2015 13. päiväl sügüz'kud valitihe gubernatorad, nügüdläine gubernator sai vägestust ezmäižel tural (86,04% änid). Käskusenandajan Suiman ühtnijoiden järgenduseližed valičendad oliba vn 2012 14. päiväl redukud.
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 1 386 186 ristitud. Lidnalaižen ristitišton pala om 68,5% (2018).
Ojat' (jogi)
thumb|right|250px|Ojat' Ojat' om jogi Leningradan da Vologdan agjoiš. Se om Süvären hura ližajogi.
Geografii
Jogi lähteb Čaimjärvespäi Vologdan agjan territorijas (Vepsän ülüz). Joginišk käroudab i jokseb Leningradan agjaha.
Piduz om 266 km, basseinan pind — 5220 km².
Znamoičend
Ojat' om tetab «vepsän jogi». Znamasižed vepsän küläd sijadasoiš Ojatin randoil. Neciš joges pagištas da pajatadas äjiš vepsän fol'klorsädusiš.
Keskaigan Baltijan meren suomalaine heim eli Ojatil, kudamb kändihe nügüdläižen vepsän rahvahan palaks.
Edesine lugemine
* Kategorii:Venäman joged Kategorii:Joged kirjamišton mödhe Kategorii:Leningradan agjan joged Kategorii:Kos'kenaluižen rajon Kategorii:Pöudon rajon Kategorii:Süvär'
Keiptaun
thumb|left|200px|Suren Keiptaunan kart (2010) Keiptaun (Cape Town, Kaapstad [ˈkɑːpstat], iKapa, Motse Kapa) om lidn Suviafrikan Tazovaldkundan suvipäivlaskmas. Se om Päivlaskmaižen Kapan provincijan administrativine keskuz, valdkundan kahtenz' lidn eläjiden lugun mödhe.
Suviafrikan Tazovaldkundan parlament i ohjastusen erased aluzkundad sijadasoiš Keiptaunas.
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1652 alamalaižen Jan van Ribek:an ekspedicijal kuti lidn da port Atlantižen valdmeren randal Hüvän Toivon nemenno varatoitamha laivoid söndtavaroil. Oli Kapan kolonijan (1795−1910) pälidnaks. Lidnan znamoičend poleni Suecan kanalan avaidusenke vl 1869.
Keiptaunan vozne saliž oli 78,7 mlrd US$ vl 2011, ühtele hengele — 19,656 US$.
Geografijan andmused
Lidn sijadase mererandal, 0..1087 m korktusil (Laudanvuitte mägi). Enamba 70 mägenpäd enamba mi 300 metrad kortte oma olmas lidnas.
Eläjad
Vl 1901 kaik 171 tuh. ristituid elihe lidnas. Vl 2011 eläjiden lugu oli 3 740 025 ristitud ezilidnoidenke. Kaikiš suremb ristitišt om nügüd', sen ližaduz röunatase SIDS:an pošaval i reskveden mairhel (25 litrad päiveses ühtele hengele vl 2018).
Ristitišt om erazvuitte augotižlibundan mödhe: orjiden jäl'gelaižed (Malaizii, Indonezii, Madagaskar), sijaližed afrikalaižed, vaugedverižed (Alamad, Germanii, Portugalii). Keiptaun om afrikaans-kelen kodima.
Lidnan edeline pämez' oli Patrisija de Lill' (2011−2018).
Irdkosketused
Kategorii:Suviafrikan Tazovaldkundan lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe * *
John (Desireless:an pajo)
«John» (Džon) om francižen Desireless-pajatajan kümnenz' pajo debütižes «François»-studijanal'bomas (1989) i hänen kahtenz' singl, kudamb om pästtud 1988-nden voden semendkus.
Argentinan flag
border|right|250px Argentinan flag (Bandera de la Argentina) om Argentin-valdkundan üks' oficialižiš simvolišpäi. Nügüdläine flag om vahvištadud 1812-nden voden 27. päiväl uhokud. Flagan proporcii om 9:14.
John (Desireless:an pajo)
Pajon tekst om francijan kelel. Kompozicii om sätud sintipop-žanras. Žan-Mišel' Riva kirjuti pajod, hän-žo om singlan prodüser.
Argentinan flag
Argentinine Manuel' Bel'grano-jenaral tariči flagan pirdatest vl 1812. Mujud oma azur'ne i hobed (vauged). Flagan mujud i päiväine oma ozutadud Argentinan valdkundznamal mugažo. Azur'ne muju simvolizuruib La Plat-joged. Hobed muju kuvadab Argentin-nimitusen znamoičendad (argentum «hobed»). Flagan mujud libudas francižen Burbon-kanzan mujuišpäi. Päiväine om inkiden jumalan amuine simvol, om ližatud flagha vl 1818.
Flagan praznikversii (Bandera de Ornato) ei mülüta päiväižen kuvad. Edel vn 1985 käskust personoile oli lasktud kävutada mugošt flagad vaiše. Argentinan flagan päiv oigendase joga vodel kezakun 20. päiväl.
Kategorii:Flagad F
John (Desireless:an pajo)
Kategorii:Desireless:an pajod Kategorii:Pajod kirjamišton mödhe Kategorii:Singlad kirjamišton mödhe Kategorii:Vn 1988 pajod Kategorii:Vn 1988 singlad Kategorii:Pajod francijan kelel
Lebedeva Valentina
Valentina Vasil'jevna Lebedeva (Валентина Васильевна Лебедева, om sündnu 1. keväz'kud Mäggär'-küläha (Kos'kenaluižen rajon, Leningradan agj, Venäman NFST, Nevondkundaline Ühtištuz) om vepsän kirjutai da runokirjutai.
Bretanin kel'
thumb|right|250px|Kelen pagižijoiden procent Bretanin municipalitetoiš vl 2004 Bretanin kel' (ičeze nimituz: Brezhoneg) om üks' kel'tižiš kelišpäi.
Lebedeva Valentina
Biografii
Kirjutai da kundaline aktivist om sündnu vepsläižehe kanzaha. Školan jäl'ges Valentina ajoi opendamhas Piterihe. Valentina eli da radoi äi vozid neciš pohjoižes lidnas. No kodima oli kaiken aigan hänen südäimes i vedi händast tagaze. Sikš, hän jäti suren lidnan da pördihe vepsän male. Nügüd' Valentina eläb Kurb-žilos.
Bretanin kel'
Necil kelel pagištas Francijan lodehližes Bretan'-provincijas, külätahondan rauhad mehed päpaloin. Pagižijoiden lugu om läz 216 tuhad ristituid (mamankel', 15-voččed da vanhemb) vll 2010−2015, vl 1983 oli 615 tuhad pagižijoid, toine kel' om francijan kel'. Kirjkel' om latinan kirjamišton pohjal.
Lebedeva Valentina
Sädamine
Valentina kirjutab runoid vepsän kelel. Hänele om mel'he ičeze rahvahan kul'tur, verod, ičeze kodikel'. Filologian Nina Zaiceva-tedodoktor kirjuti Valentina Lebedevan polhe: «Hän kirjutab runoid rahvahan ladul, mugoižel ladul, miččed oma vepsläižed pajod i voikud. Niiden kel' om mugoine pehmed, jokseb aniku ojaine, sikš runoiš om äi paginsanoid».
Bretanin kel'
Bretanin kel' ei ole oficialine regionas, no om kaks'kel'žid školid, pästtas kirjoid, radio- i TV-oigendused lähttas efirha. Kelen reguliruindorganzacii om «Bretanin kelen publine ofis» (bretanin kelel: Ofis Publik ar Brezhoneg), sijadase Kare-Pluger-lidnudes provincijan keskuzpalan päivlaskmas.
Lebedeva Valentina
Sädamine
Valentina tegeb suren radon: hän starinoičeb internetan kal't kaikele mirule vepsläižiden enččiš tradicijoiš da veroiš, keradab vanhoid da nügüdläižid fotokuvid, ozutab nügüdläšt külän elod. Hänen internetanlehtpol' om popul'arine lujas, äjad ristitud lugeba sidä i sanuba hänele sured spasibod hänen rados.
Bretanin kel'
Homaičendad
Kategorii:Kel'tižed keled Kategorii:Keled i dialektad kirjamišton mödhe Kategorii:Francijan keled
Lebedeva Valentina
Homaičendad
Kategorii:Vepsän runokirjutajad Kategorii:Venäman runokirjutajad Kategorii:Runokirjutajad kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe Kategorii:Sündnuded keväz'kun 1. päiväl Kategorii:Sündnuded Leningradan agjaha Kategorii:Sündnuded Mäggär'vhe
Giteg
Giteg (rundikš i Gitega) om Burundin politine pälidn vspäi 2019. Se om valdkundan üks' surembiš lidnoišpäi, mugažo Gitegan agjan administrativine keskuz.
Istorii
Eländpunkt Kiteg-nimitusenke (Kitega) oli Burundin kunigahan sijaduseks voz'sadoiden aigan. Saksalaižed paniba lidnalaižen eländpunktan alust vl 1912. Tühjitihe kunigahust vl 1966. Burundin Kunigahusen jäl'gmäine Ntare V-mvami (kunigaz) oli riktud Gitegas vn 1972 29. päiväl sulakud.
Pjer Nkurunziza-prezident tedištoiti planoid tehta Gitegad pälidnaks vl 2007. Valdkundan uz' politine pälidn vn 2019 vilukun 16. päiväspäi. Severz'-se ministrusid sirtihe sihe kahtes päiväs pätandan jäl'ghe. Varastadas, miše valdkundan tobmuden aluzkundoiden täuz' sirdand linneb koumes vodes.
Geografijan andmused
Lidn sijadase Burundin i agjan keskuzpalas, peniden Njamugogo-jogen (suves) i Karong-jogen (Karonga, pohjoižes) randoil, mägištol kukhiš ümbri, 1504 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad ekonomižhe Bužumbur-pälidnhasai om 62 km lodeheze.
Eläjad da transport
Gitegan kundan ristitišt oli 155 005 eläjad vl 2013. Hristanuskondan erazvuiččiden sarakoiden i islaman pühäpertid oma avaitud lidnas. Gitegan politehnine universitet zavodi radod vl 2014.
Lidn ühtenzoitase avtoteil valdkundan lidnoidenke. Gitegan lendimport (GID) om saudud lidnan lodehes, se eile rados.
Homaičendad
Kategorii:Burundin lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Pälidnad * *
Vilämovice
Vilämovice (pol'š.: Wilamowice [vʲilamɔˈvʲit͡sɛ]; vil.: Wymysoü, silez.: Wilamowicy) om lidnut Pol'šanman suves, Silezijas. Vspäi 2002 se om ühtennimižen gmin:an keskuseks 17-tuhaiženke ristitištonke (2016).
Vl 2007 Vilämovicen eläjiden lugu oli 2 813 ristitud.
Kacu mugažo
Kategorii:Pol'šanman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Silezijan sodaveikund
Aleksandrovsk Sahalinal
Aleksandrovsk Sahalinal (Алекса́ндровск-Сахали́нский) om Venäman lidn Sahalinan agjan Sahalin-saren päivlaskmas. Se om «Aleksandrovskan Sahalinal rajon»-lidnümbrikon administrativine keskuz (vspäi 2005).
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud Venäman imperijha kaičendsodapostaks, tetas Aleksandrovskii-postaks vspäi 1862. Nimitihe Aleksandr II-imperatoran mödhe, šingotihe mecan varhapanendal i kivihilen samižel, kävutihe katargan türmatud mehiden töid. Anttihe lidnan statusad vl 1917. Vozil 1920−1925 lidn oli okkupiruidud Japonijal. Vl 1926 udesnimitihe nügüdläižikš i kätihe Sahalinan ümbrikon keskuseks Edahaižen Päivnouzmpolen randas. Vll 1932−1947 oli Sahalinan agjan administrativižen keskusen.
Aleksandrovsk Sahalinal šingotase kivihilen samižel i sömtegimištol (leibänkombinat, kalanpüdand), mugažo meriport radab.
Geografijan andmused
Lidn sijadase Tünen valdmeren Tataran sal'men pohjoižpäivnouzmaižel randal, 31 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Suvisahalinskhasai om 440 km suvhe orhal vai 550 km avtotel. Lähembaižed lidnad om Poronaisk i Uglegorsk 200 km suvhe orhal. Avtote ühtenzoitab lidnad lähembaiženke Timovskoje-raudtestancijanke (Тымовское), se om 60 km päivnouzmha.
Klimat om ven. Lidnan tahondan londuseližed arvoimižed om Edahaižen Pohjoižen arvoimižihe tazostadud. Voden keskmäine lämuz om +0,9 C°, heinkun-elokun +16..+17 C°, tal'vkun-uhokun −12..−16 C°. Paneb sadegid 677 mm vodes, enamba elokus-redukus (93..97 mm kus), vähemba uhokus-sulakus (28..31 mm kus).
Kaik 13 žilod mülüdas lidnümbrikho Aleksandrovskan Sahalinal ližaks. Lidnümbrikon pind — 4 777,4 km².
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 10 613 ristitud, lidnümbrikon — 13 404 ristitud. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 24 905 eläjad vl 1939 i 19 400 eläjad vl 1992. Vl 2018 kaik 9 504 ristitud elihe lidnas i 11 143 ristitud kaikes lidnümbrikos.
Ortodoksižen hristanuskondan Pühän Jumalanmaman Katken jumalanpert' om udessaudud vll 1993−2012.
Sahalinan bazižen medicinižen kolledžan filial i Sahalinan valdkundaližen universitetan filial oma lidnan professionaližen opendusen aluzkundoikš.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Sahalinan agjan lidnad Kategorii:Sahalinan agjan lidnümbrikod
Baran'j (agj)
thumbnail|right|250px|Baran'j-agj valdkundan kartal Baran'j (Baranya megye [ˈbɒrɒɲɒ]) om üks' Mad'jaranman agjoišpäi. Sen administrativine keskuz da kaikiš suremb lidn om Peč.
Geografijan andmused
Agj levitase valdkundan suvipäivlaskmas. Läz kaik Mad'jaranman hilen löudmižsijad oma keskitadud Baranj-agjas. Pohjoižes om kattud mecoil mägid, tazangištod oma suves i päivnouzmas.
Röunatab koumenke agjanke: Šomod'-agjanke päivlaskmas i lodehes, Tol'n levigandeb pohjoižes i pohjoižpäivnouzmas, Bač-Kiškun om päivnouzmas, mugažo om valdkundröunad Horvatijanke suves Dunain oigedme Drav-ližajogedme. Dunai om agjan päivnouzmaižeks röunaks.
Klimat om päivoikaz Keskmeren. Termaližiden purtkiden sur' lugumär om olmas agjas.
Pind om 4 429,59 km².
Administrativine jagand
thumb|right|250px|Agjan rajonad vspäi 2013 Baran'j-agj jagase kümneks jarašaks (rajonaks). Edel vn 2013 administrativišt reformad ühesa kišteršegad (rajonad) oli niiden sijas.
Lidnad
Neciš agjas om nell'toštkümne lidnad:
Eläjad
Vl 2001 agjan ristitišt oli 407 448 eläjad, vl 2015 — 371 110 eläjad. Kaikiš suremb eläjiden lugu oli 432 617 ristitud vl 1980.
Rahvahad (2001, kaks'jaižidenke vastusidenke): mad'jaralaižed — 92,2 %, saksalaižed — 5,6 %, čiganalaižed — 2,6 %, horvatijalaižed — 1,8 % i toižed rahvahad. Baran'j om agj rahvahanvähembusiden kaikiš surembanke lugunke, kaks' kerdad enamba mi keskmäras valdkundadme, heiden keskes Mad'jaranman saksalaižiden 34 % i suvislavilaižiden 32 %.
Ražnatovič Svetlana
Biografii
Svetlana om sündnu Žitoradž-lidnha. Pajatab ühesavoččes igäspäi.
Nügüd'aigan (vl 2017) Svetlana gastroliruib lopmäta.
Irdkosketused
Kategorii:Serbijan pajatajad Kategorii:Pajatajad kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe Kategorii:Sündnuded Jugoslavijha Kategorii:Sündnuded Serbijha
Načalova Julija
Julija Viktorovna Načalova (sünd. 31. viluku 1981, Voronež, Voronežan agj, Venäman NFST, NSTÜ — kol. 16. keväzku 2019, Moskv, Venälaine Federacii) oli venämalaine pajatai da aktris.
Biografii
Julija oli sündnu Voronež-lidnha, muzikantan kanzha. Vl 1995 pajatai ühtni «Утренняя звезда»-konkursha nügüdläiženke peitnimenke.
Oli läžui podagranal pit'kan aigan.
Julija oli lähtnu mehele kaks' kerdad. Üks' tütär: Vera-tütar, om sündnu vl 2007.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman aktrisad Kategorii:Venäman pajatajad Kategorii:Aktrisad kirjamišton mödhe Kategorii:Pajatajad kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe Kategorii:Sündnuded Voronežha
Vindhuk
Vindhuk (angl. i Windhoek «tulleikaz čogaine», angl. virkand [ˈvɪnt.hʊk], afrikaans: [ˈvəntɦuk], Windhuk, nam.: ǀAiǁGams «hul purde», gerer.: Otjomuise «purun sija») om Namibijan pälidn da kaikiš suremb lidn, valdkundan ižandusen keskuz. Mülüb Khomas-agjaha (95% sen ristitištos) da om agjan administrativižen keskusen.
Geografijan andmused
Vindhuk sijadase valdkundan keskuses, Khomas-ülüden pohjoižpalas, 1650 m ü.m.t. keskmäižel korktusel, läz letkesišt rahvahatomad Kalahari-mad.
Klimat om tropine pol'letetazangišton, oleskeleb 300 päipaštokast päiväd vodes. Paneb sadegid 367 mm vodes, kuivsezon om semendkus-sügüz'kus (1..6 mm kus, «tal'vel»).
Eläjad
Vl 2011 lidnan eläjiden lugu oli 322 500 ristitud, valdkundan seičemendez. Kaikiš suremb ristitišt om nügüd', se ližadub ümbärdajiden žiloiden mülütandal-ki korktembanke sündutandmäranke.
Transport
Äiluguižed taksid oma kundaližeks transportaks lidnas. Vindhuk om valdkundan avtote- da raudtesol'm. Raudte ühtenzoitab lidnad Uolfiš Bei-meriportanke i Suviafrikan Tazovaldkundanke.
Rahvahidenkeskeine civiline lendimport Hosea Kutako-vejan-vägimehen nimed (WDH, 1,5 mln passažiroid vl 2018) sijadase 42 km päivnouzmha lidnan keskusespäi. Tehtas reisid matknikoiden täht da jügureisid Afrikan lähižihe maihe i Saksanmaha.
Irdkosketused
Kategorii:Namibijan lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe * Kategorii:Pälidnad *
MoRandi
«MoRandi» om romanijalaine popmuzikgrupp Buharestaspäi, 2004. vlpäi. Mülükund oma Marius Moga da Andrei Štefan Ropča.
Lesoto
Lesoto (sesoto i Lesotho, sesoto virkand [lɪˈsʊːtʰʊ], anglijan virkand [ləˈsuːtuː]), täuz' oficialine nimituz — Lesoton Kunigahuz (sesoto: Muso oa Lesotho, Kingdom of Lesotho), om mererandatoi valdkund Afrikan suves, anklav SAT:an südäimes. Edel ripmatomuden sandad vl 1966 valdkundan territorijan nimi oli Basutolend. Pälidn da kaikiš suremb lidn om Maseru.
MoRandi
Irdkosketused
Kategorii:Evropopgruppad Kategorii:Hausgruppad Kategorii:Romanijan muzikgruppad Kategorii:Muzikgruppad kirjamišton mödhe Kategorii:Muzikgruppad vl 2004 alusenpanendanke
Lesoto
Istorii
Vn 1966 4. päiväl redukud Lesoto tedištoiti ripmatomut Sures Britanijaspäi.
Valdkundan nügüdläine Konstitucii (Constitution) om koumanz' lugul, se om vahvištadud vn 1993 1. päiväl sulakud da tuli väghe jäl'geližel päiväl. Vajehtihe sidä severz-se kerdoid, vll 1996, 1997, 1998, 2001, 2004, 2011 i 2018.
Geografijan andmused
thumb|left|250px|Lesoton topografine kart. Lesoto om mererandatoi anklav Suviafrikan Tazovaldkundan südäimes, röunan piduz — 1106 km. Valdkundan pind om 30 355 km².
Valdkundan territorijan nell' videndest om enamba 1800 metrad korktusidenke valdmeren pindan päl. Kaikiš korktemb čokkoim om Thabana Ntlenjan-mägi (3482 m).
Londuseližed pävarad oma diamantad, sauvondkivi, vezi, girdoenergii; toižed varad — lete, saved, mahuz.
Politine sistem
thumb|right|250px|Lesoton parlamentan pert' [[Maserus.]] Ohjandusen form om unitarine parlamentine konstitucine monarhii. Lesoton pämez' om Letsie III-kunigaz.
Parlament om kaks'kodine. Üläkodi om Senat (Senate) 33 ühtnijanke videks vodeks, heišpäi 22 ristitud oma heimoiden vejad, kunigaz vahvištab koumandest. Alakodi om Nacionaline Suim (National Assembly) 120 ezitajanke, kaik rahvaz valičeb heid videks vodeks.
Parlamentan ühtnijoiden edelstrokuižed valičendad oliba vn 2017 3. päiväl kezakud, päministran heitandan radmaspäi jäl'ghe. Nügüdläine päministr om Tom Tabane vn 2017 kezakun 16. päiväspäi, hän radoi jo Lesoton päministran vll 2012−2015.
Administrativiž-territorialine jagand
Kacu kirjutuz: Lesoton administrativiž-territorialine jagand.
Lesoto jagase 10 ümbrikoks (district). Ümbrikod alajagasoiš 80 valičemižümbrikoks (constituency), ned — 129 sijaližeks nevondkundaks (local community council).
Eläjad
Lesotos elädas lesotolaižed (soto 99,7%). Vl 2011 eläjiden lugu oli 1 894 194 ristitud, vn 2014 heinkus — 1 942 008 ristitud. Kaikiš suremb ristitišt om nügüd'.
Toižed sured lidnad (enamba 40 tuh. ristituid vl 2012, surembaspäi penembha): Hloce da Mafeteng. Vl 2012 oli 7 lidnad enamba 15 tuh. eläjidenke.
Ižanduz
Lesoton agrarine ižanduz rippub lujas märas Suviafrikan Tazovaldkundan ižandusespäi.
Vl 2010 Lesoton päeksport oli erazvuiččed sobad (63%) da diamantad (33%).