cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Tosnon rajon
Eläjad
Kaik om 115 eländpunktad rajonas, sidä kesken 3 lidnad, 4 lidnanvuittušt žilod, 14 muite žilod, 2 raudtestancijan žilod, 86 küläd, 1 futor da 5 kordonad.
Toižed sured eländpunktad oma Nikol'skoje-lidn (21,3 tuh. rist. vl 2016), lidnanvuiččed Ul'janovk-žilo (12,6 tuh. rist. vl 2016), Tel'manan žilo (8,7 tuh. rist. vl 2010), Fornosovo-žilo (6,4 tuh. rist. vl 2016) da Bor-žilo (5,3 tuh. rist. vl 2016), Lüban'-lidn (4,6 tuh. rist. vl 2016).
Rahvahad (vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe, enamba 0,4%): venälaižed — 87,8%, ukrainalaižed — 1,7%, vaugedvenälaižed — 0,9%, totarlaižed — 0,7%, uzbekalaižed — 0,5%, čiganalaižed — 0,4%, armenijalaižed — 0,4%, toižed rahvahad — 2,5%, rahvahuden ozutandata — 5,1% (jäl'gmäižiden keskes 22,7% mahttas pagišta venäkelel).
Ižanduz
Rajonan ižandusen päsarakod oma :
Räzanin Spassk
Räzanin Spassk (Спа́сск-Ряза́нский) om Venäman lidn da lidnankund Räzanin agjan keskuzpalas. Se om Spasskan rajonan administrativine keskuz.
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud 15. voz'sadal kuti Spasskoje-žilo Sündun Jogentagaižennno mez'jumalankodinno (läz 1483. vot — 1764). Anttihe makundan lidnan statusad vl 1778 Spassk-nimenke. Nügüdläine nimituz om olmas vspäi 1929, no taholine lühüd paginnimi om Spassk tähäsai.
Räzanin Spassk šingotase nahktegimel, sömtegimištol (maidtegim, leibänkombinat), omblendan i metalltegesiden fabrikal, mugažo meblintegimel.
Geografijan andmused
Lidn sijadase rajonan suvipäivlaskmas, Okan hural randal, 100 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Vanh Räzan' oli olmas vastrandal, istorine arheologine kel'dtaho nügüd'. Matkad Räzanihesai om 48 km lodeheze orhal vai 58 km avtotel, se-žo lähembaine lidn.
Eläjad
Vl 1897 lidnan ristitišt oli 4 800 eläjad, vl 1939 — 7 341 eläjad. Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 7 745 ristitud, rajonan nelländez. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 8..9 tuhad eläjid vll 1970−2007 (9 835 rist. vl 1989).
Rahvahad (2010): venälaižed — 97,0%, ukrainalaižed — 1,1%, toižed rahvahad — 1,9%.
Ortodoksižen hristanuskondan kaks' jumalanpertid oma olmas lidnas.
Spasskan politehnine tehnikum om professionaližen opendusen aluzkundaks.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Räzanin agjan lidnad *
Berklii
thumb|left|200px|Puhtaz berklii
thumb|right|250px|Berklijan spektr Berklii (Bk — berkelium latinan kelel) om 97nz' himine element himižiden elementoiden periodižes tabludes, aktinoidoiden gruppaspäi (koumanz' grupp, seičemenz' period).
Ühthine ümbrikirjutand
Berklii om radiotoksine. Sen paineg živatoihe: jäb luiš 50 vot, vajehtab veren südäimišt, kucub rakad.
Fizižed ičendad
Berklii om radioaktivine hobedakaz metall. Kristalližen seglusen koume formad voib olda. Järgeline segluz om kaks'jaine geksagonaline, mugažo oleskeleb kubine tahkonkeskustoittud 70 atmosferad painudel i ortorombine 25 GPa painudel da sen enamba.
Atommass — 247,0703 (247Bk). Ninevuz (normaližiš arvoimižiš) — 14,78 g/sm³ (247Bk); 13,25 g/sm³ (249Bk). Suladandlämuz — 1259 K (986 C°, 249Bk). Kehundlämuz — 2900 K (2627 C°, 249Bk).
Om ühesatoštkümne berklijan ratud izotopad 236..254 atommassanke, i niiden 6 izomärad. Kaikiš hätkemban eläjan berklii-247-izotopan pol'čihodamižen pord om 1380 vot, 248Bk-izotopan enamba 300 vot. Berklii-249-izotopan pol'čihodamižen pord om 314 päiväd. Toižed izotopad oma olmas vaiše časuiš.
Himižed ičendad
Om reakcijoid nenidenke substancijoidenke: hapanik, vezinik, rik, galogenad. Hapandused oma segoitamatomad vedes. Muigotandmärad: +3 i +4 tobjimalaz, oleldas +5 i +2. «Nell'»-valentižusen olend erištab berklijad toižiš aktinoidoišpäi i lantanoidoišpäi.
Kävutand
249Bk-nuklid kävutadas kalifornijan izotopoid tehtes.
Tehtas kaik berklijad atomreaktoriš lujas penikaižin verdoin. Kaikiš penemb mass zavodimha čepiišt reakcijad om 192 kg.
Irdkosketused
Kategorii:Himižed elementad kirjamišton mödhe
Gaudi Antonio
Järgeližetomiž-fantastižiden arhitekturradoiden tegii, äjad niišpäi sijadasoiš Barselonas. Openui sen lidnan arhitekturižes profškolas, radoi toižil arhitektoril hätken i kändihe Barselonan kaikiš modakahambaks arhitektoraks. Nimitadas Gaudin stilid modernaks, no hän kävuti äjid stilid ičeze erižpertiden, pert'kuluiden da kundaližiden sauvusiden projektoiš.
Homaičendad
Kategorii:Ispanijan arhitektorad Kategorii:Arhitektorad kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe Kategorii:Kolnuded Barselonas
Devgan Adžai
Adžai Devgan (अजय देवगन [əd͡ʒəj d̪e:ʋgən], Ajay Devgn), todesine nimi om Višal Viru Devgan (विशाल देवगन, Vishal Veeru Devgan; sünd. 2. sulaku 1969, Uz' Deli, Indii) om indijalaine Bollivudan akt'or, prodüser da režissör.
Biografii
Višal om sündnu Uz' Deli-lidnha, Viru-kaskadör da Vina-prodüser kanzha. Kaimzi tatad fil'mdandoil lapsessai, muga valiči elonted.
Hänel om ičeze «Ajay Devgn FFilms»-kompanii.
Kanz
Vspäi 1999 om nainu, Kadžol om hänen ak, aktris. Heil om üks' tütär da üks' poig: Nisa-tütär (om sündnu vl 2003) da Jug-pog (om sündnu vl 2010).
Irdkosketused
Kategorii:Indijan akt'orad Kategorii:Indijan prodüserad Kategorii:Indijan režissörad Kategorii:Akt'orad kirjamišton mödhe Kategorii:Prodüserad kirjamišton mödhe Kategorii:Režissörad kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe Kategorii:Sündnuded Udhe Delihe
Udmurtan kel'
thumb|right|200px|1898-nden voden abekirj udmurtan kelel. Udmurtan kel' (ičeze nimituz: удмурт кыл [udmurt kɨl]) om uraližen kel'kundan kel'. Udmurtan kel' om Udmurtijan Tazovaldkundan oficialine kel'. Pagižijoiden lugu — 464 tuhad (voden 2002 Venäman rahvahanlugemine).
Grammatik
Udmurtan keles om 15 kändod:
Funkcijad
Udmurtan kel' om Udmurtijan (Udmurtan Tazovadkundan) valdkundkel' ühtes venäkelenke.
Edesine lugemine
Kategorii:Keled i dialektad kirjamišton mödhe Kategorii:Venäman keled Kategorii:Suomalaiž-ugrilaižed keled
Lönnrot Elias
Elias Lönnrot (mugažo suomen kelel, lugedas: lönn-ruut; sünd. 9. sulaku 1802 Sammatti-tulendha, Nüland da Tavastgus, Ročinman kunigahuz — kol. 19. keväz'ku 1884 sigä-žo, Nülandan gubernii, Sur' Suomenman ruhtinazkund, Venäman imperii) — sur' suomalaine tedomez', lekar', kaikjal tutaban «Kalevalan» sädai.
Biografii
Elias Lönnrot oli sündnu vodel 1802 sulakun 9. päiväl goll'hä küläomblijan kanzha Sammattihe (nüg. Udenman agj) i eli mairhes. Lönnrot lopi ezmäi ročilaižen školan Tammisaares da Turkus, sid' universitetad Turkus (vodel 1827) da Hel'sinkiš (vodel 1832).
Vodel 1833 Elias zavodi rata lekarin Kajaniš. Sigä hän eli 21 vot, vodhesai 1853. Niil vozil Lönnrot äjan ajeli Suomenmadme, Karjaladme, Saamenmadme (M. Kastrenanke).
Vodelpäi 1853 — suomen kelen da literaturan professor Hel'sinkin universitetas. Vodelpäi 1862 surmhasai (19. keväz'ku 1884) eli Sammatti-kodiküläs. Vodelpäi 1876 — Venäman Imperatorižen Tedoakademijan arvostuzakademik.
Tedotöd
Kajaniš Lönnrot kirjuti «Kalevalan» (ezmäine versii — 1835, toine, täuz' — 1849), ročilaiž-suomalaižen vajehnikan i toižed kirjad: «Suomen rahvahan muštatesed» (1842), «Suomen ozoitesed» (1844), «Suomen maižandan kodilekar'» (1839) da «Suomenman kazvišt» (1860).
Vepsän kelen tedoidused
Lönnrotan doktordissertacii «Pohjoižčudin keles» («Om det Nord-tshudiska språket», 1853) om kirjutadud vepsän kelen polhe.
Edesine lugemine
Kategorii:Suomenman kirjutajad Kategorii:Suomenman kelentedomehed Kategorii:Kirjutajad kirjamišton mödhe Kategorii:Kelentedomehed kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe Kategorii:Sündnuded Ročinmaha Kategorii:Kolnuded Nülandan gubernijas
Gaz (lidn)
Gaz (غزة Ġazzah [ˈɣazza], עזה Aza, amuine Ġāzā) om lidn Izrailin päivlaskmaižel randal. Se om Palestinan avtonomijan kaikiš suremb lidn, Gazan sektoran pälidn.
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud amuižen aigan, 3.-2. voz'tuhal EME. Mainitase Biblijas 22 kerdad. Anastihe lidnad paksus sen geografižen sijadusen tagut letetazangišton röunanno. Lidn om arabine vspäi 634.
Vll 1516−1917 Gaz mülüi Osmanan imperijha.
Geografijan andmused
Lidn sijadase Keskmeren suvipäivnouzmaižel randal, 30 m ü.m.t. keskmäižel korktusel.
Klimat om subtropine Keskmeren. Läz kaik sadegid paneb kül'mkus-keväz'kus, 300 mm vodes.
Eläjad
Vl 2017 eläjiden lugu oli 590 481 ristitud 45 km² pindal. Severz'-se universitetoid, meriport.
Uskondan mödhe läz kaik eläjad oma islamanuskojad-sunnitad. Hristanuskojiden kaks'tuhaine kund om lidnas, ortodoksižed hristanuskojad tobjimalaz.
Irdkosketused
Kategorii:Palestinan lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe
Gannover
Gannover (Hannover [haˈnoːfɐ]) om Saksanman lidn valdkundan pohjoižpalan keskuses. Se om Alasaksonii-federacijanman pälidn, sur' raudtesol'm Berlin — Amsterdam da Gamburg — Münhen raudteil.
Mail'man tegimišton jogavoččed jarmankad oleldas «Messegelände»-kompleksas: ozutesikš, Hannover Messe da CeBIT.
3. Kunigahiden kirj
thumb|right|250px|[[Solomonan käskuzkund (3Kun. 3:16-28). Francižen Güstav Dore-pirdajan gravür Doré's English Bible-kirjas, 1866.]] 3. Kunigahiden kirj (מְלָכִים א׳ Melahim I, Βασιλειων Γ' Basileion C, I Regum, 3-я Книга Царств) om evrejan Tanah-biblijan kirj i hristanuskondan 11. Vanhan Zavetan kirj. Nimituz kändase kuti «1. Kunigahiden kirj» judaizmas, katolicizmas i protestantizmas.
Gannover
Istorii
10. voz'sadal ezmäižed pertid sauvoihe Am-Hoen-Ufer-randirdas (saks. Am Hohen Ufer), sišpäi lidnan nimi sündui. Eländpunkt mainitase ezmäižen kerdan vl 1150. Gannover sai lidnan oiktusid vl 1241.
3. Kunigahiden kirj
Starinoičend jätktab edelišt kirjad Izrailin car'kundan polhe. Car'kundan jago ümbrikirjutase Izrailikš i Judejaks, niiden eriline istorii zavodiše.
Gannover
Istorii
Vl 1826 kävutaškanzihe pidatuzgazad irdoiden täht, ezmäižeks kontinentaližes Evropas. Vl 1843 raudte tuli lidnha. Vl 1887 Emil' Berlinger sädi ezmäšt grammofonad arni neciš lidnas. Vl 1902 ezmäine mail'mas ičelikui lämoipaloavto zavodi radod Gannoveras. Germanijan ezmäine konvejer oli saudud Bal'zen-kompanijan kontiterižes fabrikas vl 1905. Vn 2000 EXPO-ozutelend mäni Gannoveras.
3. Kunigahiden kirj
Homaičendad
Kategorii:Vanhan Zavetan kirjad
Gannover
Geografijan andmused
Lidn sijadase Laine-jogen randoil. Gannoveran keskuz seižub 55 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Kaikiš korktemb čokkoim om Kronsberg-kukkaz (118 m).
Gannover jagase 13 administrativižeks rajonaks.
Eläjad
Vl 2013 kaik 518 098 ristitud elihe lidnas. Kaikiš suremb ristitišt oli 574 481 eläjad vl 1961. Läz 1,16 mln ristituid elädas lidnaglomeracijas (2019).
Transport
Kiruhtramvai (167 km ted, sidä kesken 20 km manalašt), avtobusad da raudte (saks. S-Bahn) oma kundaližeks transportaks.
Keskmäižgermanine kanal ühtenzoitab Laine- da Rein-jogid. Se om jügulaivoiden täht.
Rahahidenkeskeine civiline Gannover-Langenhagen-lendimport (HAJ) sijadase 11 km pohjoižpolehe lidnan keskusespäi. Sišpäi tehtas reisid Evropan, Azijan maihe da Saksanman südäimes, mugažo čarterreisid lebutahoiže.
thumb|center|1000px| Lidnan keskusen ühthine nägu
Irdkosketused
Kategorii:Saksanman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe *
Kägoinpölvaz
Kägoinpölvaz (Marchantia) om samlon toižend, äivoččiden kazmusiden heim Kägoinpölvhižed-sugukundaspäi. Palakundan i sugukundan tipine heim.
Ümbrikurjutand
Samlon «lehtesed» (šoiduz) levinedas man pindadme. Anteridijad (mužiksugun äikerdoičendan organad) kazdas eriližil varzil (alusil) tophikš. Arhegonijad (naižsugun äikerdoičendan organad) kogodasoiš toižil varzil (alusil) «tähthaine jaugal» nägunke.
Om severz'-se erikoid seižujikš rujoheinikš. Ende kävutihe Marchantia polymorpha-erikod spravitamha maksan läžundoid.
Homaičendad
Kategorii:Kägoinpölvhižed Kategorii:Kazmused kirjamišton mödhe Kategorii:Samlod
Zarečnii (Penzan agj)
Zarečnii (Заре́чный) om Venäman lidnümbrik da sauptud lidn Penzan agjan keskuzpalan päivnouzmas. Se om agjan koumanz' lidn eläjiden lugun mödhe, Penzan päivnouzmaine ezilidn.
Istorii
Vn 1954 heinkus nevondkundaline tobmuz päti sauda Penzan ladimentegint, sil-žo vodel sauvond zavodihe mectahondas. Municipalitetan oficialine aluz om pandud Penzan Zarečnii-rajonaks vn 1958 elokus. Eländpunkt om erigoittud Penzaspäi vn 1958 10. päiväl tal'vkud kuti lidn nügüdläiženke nimitusenke. Ladimiden järed tegim radaškanzi vl 1961. Vll 1954−1964 kävutihe türmatud mehiden i sodasauvojiden töid lidnan sauvomižes. Vll 1962−1992 lidnan nimituz oli Penz-19 (Пенза-19).
Zarečnii šingotase atomšlibakoiden paloiden tehmižel, «Hrizantem»-raketkompleksan pästandal, ladimensauvomižel (läz kümned edheotandoid), sömtegimištol (lihan edheotand).
Geografijan andmused
Lidn sijadase 200 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Röunatab Penzan lidnümbrikonke päivlaskmas i pohjoižes, om erigoittud Penzan fartališpäi 10-kilometrižel mecmassival. Toižed lähembaižed lidnad oma Gorodišče 37 km päivnouzmha orhal vai 41 km avtotedme, i Sursk 37 km päivnouzmha-suvipäivnouzmha orhal vai 65 km avtotedme. «Penz — Sizran'»-avtote mäneb kahtes kilometras pohjoižhe lidnaspäi. Tulend lidnha om vaiše laskendbumagan mödhe. «Penz — Sizran'»-raudte om lidnan pohjoižeks i päivnouzmaižeks röunaks, sen lähembaine stancii om Seliks (Селикса).
Eläjad
Vl 1959 lidnan ristitišt oli 6 450 eläjad. Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 63 601 ristitud. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 63 900 eläjad vl 1996 i om nügüd'.
Rahvahad (2010): venälaižed — 92,6%, mordvinalaižed — 4,5%, ukrainalaižed — 1,2%, toižed rahvahad — 1,7%.
Ortodoksižen hristanuskondan viž pühäpertid oma saudud lidnas vspäi 1994: nell' jumalanpertid i ph. Panteleimon-spravitajan časoun' (2008) läžundkodiden kompleksas.
Zarečnijan tehnologine institut (vhesai 2005 tehmižtehnikum i kolledž) — Penzan valdkundaližen tehnologižen universitetan filial om lidnan professionaližen opendusen aluzkundaks.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Sauptud administrativiž-territorialižed ühtnikad Kategorii:Penzan agjan lidnad Kategorii:Penzan agjan lidnümbrikod
Jäkondi
Jäkondi (Ursus maritimus «merikondi») om Kondjanvuiččed-sugukundan (Ursidae) kondjiden heimon lihansöi (Carnivora) imetaiživat, buran kondjan lähembaine erik.
Leviganduz
Eläb Arktikas, mecadab meriživatoid sen Jävaldmeren merijälautikoispäi. Živat kaičese kaikes mirus, negativižed faktoras grazdäs lugumärale. Hänen mectuz ristitun polespäi om kel'tud Venämas, kvotiruiše Kanadas i AÜV:oiden Aläskas.
Jäkondjan i buran kondjan erikod erištuiba ühthižes ezitataspäi 338..934 tuhad vozid tagaz (600 tuhad vozid keskmaras). Erikoiden gibridizacii tegihe 100..120 tuhad vozid tagaz, segoitadud poigaižed oma voimusižed tähäsai. No erikoiden eländtahondad, metabolizm, morfologii, socialine ičtazvedand i sönd oma erižed, bur kondi ei voi eläda jäkondjan sijas i vastkarin.
Ümbrikirjutand
Jäkondi om kuivman kahtenz' surtte lihansöi živat, harjoikahan krokodilan (Crocodylus porosus) jal'ghe. Veduz voib sadas 800 kilogrammhasai. Kaikiš surembad živatad elädas Beringan meres (Čukotk), kaikiš henombad oma Špicbergenal.
Karv om mujutoi, nägub vauktaks. Nahk om must. Pit'k kagl i lapak pä oma erižpirdad kondjiden keskes.
Homaičendad
Kategorii:Kondjanvuiččed Kategorii:Živatad kirjamišton mödhe Kategorii:Imetaiživatad
Bor (Alalidnan agj)
Bor (Бор) om Venäman lidn Alalidnan agjan keskuzpalas. Se om agjan videnz' lidn eläjiden lugun mödhe, Alauz'lidnan pohjoižpäivnouzmaine ezilidn Volgan vastrandal, Boran lidnümbrikon (edel 2010. vot — rajonan) administrativine keskuz da pala.
Istorii
Eländpunkt mainitaškanzihe 14. voz'sadaspäi kuti kätud Bor-žiloks Nikol'sko-Borovskai slabadut (Никольско-Боровская слободка) volgantagaižen torguindten zavodindanno Venäspäi. Nimitihe kavag'mecoiden venäkel'žen nimitusen mödhe. Žilon eläjad abutiba ühtenzoitta Alauz'lidnad Volgan vastrandanke. Bor oli ümbärtud käziradajiden slabadoil. Vl 1887 žilon ristitišt oli enamba 1400 eläjid, tehtihe jarmankoid kaks' kerdad vodes.
Vl 1927 «Alauz'lidn — Kotel'nič»-raudtekeskust radaškanzi, vl 1934 — stökoltegim. Bor-radnikžilo sai lidnan statusad vn 1938 27. päiväl kül'mkud. Vll 2004−2005 mülütihe lidnha lähižid lidnanvuiččid žiloid. Planiruidas tehta lidnad Alauz'lidnan palaks vodele 2030.
Bor šingotase järedal stökoltegimel (sidä kesken tripleks, stökolastjad, kovitadud stökol), torvtegimel, laivansauvomižen tegimel (abuastjad, portoiden i laivoiden tehnik), hoban fabrikal, sömtegimištol (leibtegesed i sömkoncentratad), silikatsavičun tegimel, akkumulätoriden, plastiktüpiden i PVB-kerthen (äišoiduižen stöklan tehmižen täht) edheotandoil, mugažo Alauz'lidnan «magaduzsijaks», radnikoiden nelländez radab siš.
Geografijan andmused
Lidn sijadase ümbrikon päivlaskmaiženno röunanno, Volgan hural randal, 75 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Vezlom-jogi (Везлома) jokseb lidnan lodehes i lankteb Volgha Boran päivlaskmaižen röunan taga. Matkad Alauz'lidnan röunhasai om 1 km suvipäivlaskmha orhal, 6 km avtotedme vai raudtedme. Toine lähembaine lidn om Kstovo 15 km suvhe orhal, 50 km avtotedme vai raudtedme.
Koume sildad ühtenzoittas Alauz'lidnanke Volgas päliči: raudtesild vspäi 1935, avto- da raudtetransportine ühtenzoittud sild vspäi 1965, toine avtosild 50 metrad mödvedhe om avaitud vn 2017 elokuspäi. Mugažo ehtatimed ratas i funikulör om saudud passažoroiden täht (vspäi 2012). Koume raudtestancijad oma olmas lidnas: Mohovije gori (Моховые горы, «Samalmäged») — lopuline ezilidnelektrojonusiden täht, radab vspäi 1929 Boran keskuses; Tolokoncevo-sol'mstancii lodehes i Stekolzavodec-jügustancii lidnan suvipäivnouzmas. Nell' passažirplatformad (Alauz'lidnannoks): Sportivnai, Sodalidnut (Военный городок), Neklüdovo, Tolokoncevo. «Alauz'lidn — Kirov»-mante läbitab lidnan lodeht.
Lidn om administrativiž-territorialižen ohjastusen (edel 2010. vot — lidnankundan) üks'jäine eländpunkt.
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 78 058 ristitud, lidnümbrikon kaks' koumandest. Kaikiš suremb lidnan ristitišt om 76..78 tuhad eläjid vspäi 2005, eländpunktoiden ühtenzoitusen jäl'ghe (78 500 rist. vl 2005).
Rahvahad (2010): venälaižed — 95,7%, toižed rahvahad — 4,3%.
Ortodoksižen hristanuskondan kahesa jumalanpertid i časoun' oma olmas lidnas, sidä kesken vanhuskolaižiden jumalanpert'. Protestantizman severz'-se sebroid oma registriruidud. Islaman kaks' mečetid oma avaitud.
Professionaližen opendusen aluzkundad oma Boran gubernine kolledž, Alalidnan agjan kul'turkolledž , mugažo Alalidnan valdkundaližen universitetan Lobačevskii nimed Boran filial radab lidnas.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Alalidnan agjan lidnad *
Pugačov (lidn)
Pugačov (Пугачёв) om Venäman lidn, lidnankund da raudtesol'm Saratovan agjan pohjoižpäivnouzmas. Se om Pugačovan rajonan administrativine keskuz (vspäi 1928).
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vanhuskolaižil vl 1764 kuti Mečetnai-slabad (слобода Мечетная). Vl 1772 pagenu Jemel'jan Pugačov-kozak oli slabadas i sen jäl'ghe päti tedištoitta ičtaze Petr III-carikš. Slabad sai makundan lidnan statusad Nikolajevsk-nimitusenke vn 1836 9 (21). päiväl semendkud. Udesnimitihe nügüdläižikš Rusttan armijan Vasilii Čapajev-sodamehen iniciativan mödhe vn 1918 11. päiväl kül'mkud.
Geografijan andmused
Lidn sijadase rajonan lodehen suves, Sur' Irgiz-jogen oiktal randal (Большой Иргиз 675 km pitte, Volgan hura ližajogi), 40 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Saratovhasai om 200 km päivlaskmha-suvipäivlaskmha orhal, 233 km avtotel vai raudtel. Lähembaižed lidnad oma Balakovo 67 km päivlaskmha orhal, 80 km avtotedme vai raudtedme, i Jeršov 82 km suvhe-suvipäivlaskmha orhal, 118 km avtotedme vai raudtedme. Pugačovsk-raudtestancii radab lidnan keskuses vspäi 1894.
Pugačovskii-žilo (762 rist. vl 2017) mülüb lidnankundha (municipaližhe ühtnikho) Pugačovan ližaks. Lidnankundan pind — 88,06 km².
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 41 707 ristitud, lidnankundan — 42 561 ristitud, rajonan seičeme kümnendest. Lidnan ristitišt vajehtase 40..43 tuhad eläjid röunoiš vspäi 1989 (kaikiš suremb oli 42 700 rist. vl 2001 i 42 895 rist. vl 2009). Kaik 40 895 ristitud elihe lidnas i 41 465 ristitud kaikes lidnankundas vl 2018.
Ortodoksižen hristanuskondan nell' pühäpertid oma avaitud lidnas: Hristan Eläbdzusen päjumalanpert' (1875−1899), ph. Mikulai-čudonsädajan jumalanpert' türmas i kaks' časounäd.
Pugačovan gidromeliorativine tehnikum — Saratovan valdkundaližen agrarižen universitetan filial om lidnan professionaližen opendusen aluzkundaks.
Edeližed lidnan pämehed oma: Boris Sazonov (2011−2015); Aleksei Janin (2015 — semendku 2021), vn 2021 kezakuspäi radab Pugačovan rajonan pämehen.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Saratovan agjan lidnad *
Ozörsk
Ozörsk om Venäman toponim. Se voib znamoita:
Kipinä
«Kipinä» (vepsän nimituz om Kibin) om vepsänkel'ne, suomenkel'ne da karjalankel'ne (kaks' paginad) Karjalan Tazovaldkundan lapsenaiglehtez. Lähtleb kerdan kus Petroskoin Periodika-pästandkodiš.
Ezmäižed pästandad oliba Leningradas vl 1932. Pästand om udessündutadud Petroskoihe vn 1986 elokus karjalaižen Jaakko Rugoev-kirjutajan taričendan mödhe. Aiglehtez tundištoitab lugijoid suomalaiž-ugrilaižiden rahvahiden istorijanke i veroidenke. Siš om Karjalan uziden i amuižiden kirjutajiden sädusid, mastarklassoid, kirjutusid tegendoiden täht.
Vspäi 2011 aiglehtez lähtleb nügüdläižes formatas: erižel kelel, joga kelel nell' kerdad vodes. Kaik om 24 lehtpol't suomenkel'žes i vepsänkel'žes pästandoiš, 32 lehtpol't karjalan paginoil (kelil).
Päredaktorad
Nügüdläine päredaktor om Oksana Čurigina. Edeližed päredaktorad:
Homaičendad
Kategorii:Vepsän kel' Kategorii:Karjalan kel' Kategorii:Suomen kel' Kategorii:Venäman aiglehtesed Kategorii:Aiglehtesed kirjamišton mödhe Kategorii:Karjalan Tazovaldkund
Timašovsk
Timašovsk (Тимашёвск / Тимаше́вск) om Venäman lidn, lidnankund da raudtesol'm Krasnodaran randan keskuzpalan pohjoižes. Se om Timašovskan rajonan administrativine keskuz.
Istorii
thumb|right|150px|Edeline (vn 1998) lidnanznam Eländpunktan aluz om pandud vl 1794 kuti Timoševskii-kuren'. Kätihe stanicaks vl 1842, sai lidnan statusad nügüd'aigaiženke nimenke vn 1966 30. päiväl tal'vkud.
Timašovsk šingotase sömtegimišton (saharan tegim, konditerine «Kuban'»-kombinat, maidkombinat, kolbasan tegim, likörvodkantegim, elevator, kofen, hernhen i kukruzan pakuitez), söndtavaroiden pakuitesen edheotandoil (kartonaspäi i lehtezraudaspäi), mugažo pästtas sauvondmaterialid (savič, asfal't).
Geografijan andmused
Lidn sijadase Kirpili-jogen oiktal randal tobjimalaz (lankteb Kirpilin limanha Azovmeren randpolel), 20 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Krasnodarhasai om 65 km suvhe orhal, avtol vai raudtedme. Lähembaine lidn om Korenovsk 40 km suvipäivnouzmha orhal vai 55 km avtotedme.
Kirpičnii-žilo (78 rist. vl 2010) mülüb lidnankundha Timašovskan ližaks.
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 53 924 ristitud, rajonan ristitišton pol'. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 53..54 tuhad eläjid vll 1996−2013 (54 200 rist. vl 2006). Vl 2018 kaik 51 925 ristitud elihe lidnas i 51 999 ristitud kaikes lidnankundas.
Rahvahad (enamba 0,4% vl 2010): venälaižed — 90,0%, armenijalaižed — 3,0%, ukrainalaižed — 1,6%, toižed rahvahad — 3,2%, rahvahuden ozutandata — 2,2%.
Ortodoksižen hristanuskondan viž pühäpertid oma saudud lidnas: Pühän Hengen mez'jumalankodi (vspäi 1992, ezmäine pühäpert' om saudud vll 1987−1991), Sündun Voznesenjan päjumalanpert' (om sauvomas vspäi 2009) i loičendpert', Pühän Jumalanmaman Emäganpäivän jumalanpert' i kaks' časounäd.
Timašovskan kadrresursoiden tehnikum om lidnan professionaližen opendusen aluzkundaks.
Edeline lidnankundan pämez' (Administracijan pämez') om Pavel Buräk (sügüz'ku 2015 — eloku 2018).
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Krasnodaran randan lidnad *
Babuškin (Burätii)
Babuškin (Бабушкин, Баабушкин хото) om Venäman lidn da lidnankund Burätijan Tazovaldkundan keskuzpalan päivlaskmas. Mülüb Kabanskan rajonha, sen üks'jäine lidn.
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1760 kuti Posol'skii-jumalankodin Misovskii-žilo. Se sai lidnan statusad vl 1902, nimitihe Misovsk. Vll 1925−1941 oli radnikžiloks, vspäi 1927 mülüb Burätijha. Vn 1941 18. päiväl vilukud sai lidnan statusad tošti udenke nimenke Ivan Babuškin-revolücioneran oiktastuseks (amptihe täs vl 1906).
Babuškin-lidn šingotase rel'soiden ühthekeitandtegimel.
Geografijan andmused
Lidn sijadase Baikalan suvirandal, 470 m ü.m.t. keskmäižel korktusel (13 m Baikalan pindan korktemb). Pen' Misovk-jogi läbitab lidnad. Matkad Kabansk-žilo-rajonkeskushesai om 66 km pohjoižpäivnouzmha orhal vai 73 km «Baikal»-avtotrassadme (R-258), Ulan Udehesai — 170 km päivnouzmha. Misovai-raudtestancii radab Transsibal.
Bojarskii-žilo raudtestancijanno i Manturih-žilo mülüdas lidnankundha Babuškinan ližaks. Lidnankundan pind — 1 718,57 km².
Eläjad
Vn 2010 kaiken Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 4 831 ristitud, lidnankundan — 5 064 ristitud, rajonan kaks'toštkümnendez. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 8 238 eläjad vl 1959. Vl 2017 kaik 4 542 ristitud elihe lidnas, 4 778 ristitud kaikes lidnankundas.
Edeline lidnan pämez' om Viktor Larüškin (2008 — reduku 2018).
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Burätijan Tazovaldkundan lidnad Kategorii:Kabanskan rajon
Win the Race
«Win the Race» (Vägestada voibuižiš) om Modern Talking-duetan ühtenz' pajo kümnendes studižes «America»-al'bomas (2001, keväz'ku) da ühtennimine singl. Se om ezmäine singl al'bomaspäi, om pästtud 2001-nden voden uhokul pajon koumenke versijanke.
Pajon kirjutai om Diter Bolen. Original om sätud pop-žanras, änetihe Gamburgas vl 2000. Pajon tekst om anglijan kelel.
«Win the Race»-pajo oli valitud vn 2001 Formula 1-avtovoibuižiden oficialižeks gimnaks i kändihe todesižeks hitaks mail'mas.
Homaičendad
Kategorii:Modern Talking:an pajod Kategorii:Pajod kirjamišton mödhe Kategorii:Singlad kirjamišton mödhe Kategorii:Vn 2001 pajod Kategorii:Vn 2001 singlad Kategorii:Pajod anglijan kelel
Nuadibu
thumb|left|250px|Lidnan sijaduz pol'sarel Nuadibu (نواذيبو‎ Nauadhibu‎, Nouadhibou) om lidn da meriport Mavritanijan päivlaskmas. Se om valdkundan koumanz' lidn eläjiden lugun mödhe, Dahlet Nuadibu-agjan da sen üks'jäižen departamentan administrativine keskuz.
Istorii
Vll 1907−1960 lidnan nimituz oli Port-Etjen (Port-Étienne).
Nuadibu šingotase merikalanpüdandal, meriportal (tegimištoline vspäi 1963) i raudkivendon küllästamižel. Raudte ühtenzoitab Fderik- i Zuerat-lidnoidenke kontinentan südäimes (raudkivendon i eläjiden tond).
Geografijan andmused
Lidn sijadase Atlantižen valdmeren randal, Kap-Blan-nemen (vai Ras-Nuadibu, 65 km pitte) päivnouzmaižes, 0..1 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Röunatab Päivlaskmaine Sahar-territorijanke. Matkad Nuakšot-pälidnhasai om 450 km suvhe avtotedme.
Eläjad
Vl 2000 lidnan eläjiden lugu oli 72 337 ristitud. Läz 140 tuhad eläjid om ezilidnoidenke (2013).
Regionaline läžundkodi radab vspäi 2017.
Transport
Rahvahidenkeskeine civiline Nuadibu-lendimport (NDB / GQPP) sijadase koumes kilometras pohjoižpäivnouzmha lidnan keskusespäi. Tehtas severz'-se reisid vaiše: Kanaran sarihe (Ispanii), Kasablankha (Marok), Mavritanijan kahthe lendimportha (Nuakšot, Zuerat).
Homaičendad
Kategorii:Mavritanijan lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe *
Hörmhein
Hörmhein (Chamaenerion angustifolium, levitadud sinonimad oma Chamerion angustifolium i Epilóbium angustifolium) om äivozne heinäsine kazmuz. Erik om heimon tipine, mülüb Enoterižed-sugukundha.
Leviganduz
Kazvab Pohjoižen mapoliškon kavag'mecoiden zonas. Navedib letemad harvas mecas. Kazvab palatišil ezmäižeks babarmonke paksus, mugažo pilitišil i mecanröunal, pidust' raudtepudotesid da rovid, pöudoidenno, vedenno, torhen polhe mahusil. Kadob penzhiden i puiden šingotesen jäl'ghe.
Ümbrikirjutand
Hörmhein oleleb 0,5..2 metrad kortte, sädab žomid. Jurišt om sanged ujelii, sätab urboid i uzid seikhid teravas (vegetativine äikerdoičend).
Änikoičeb kezan kahtendel polel. Plodud ehttäs elokus-sügüz'kus.
Kävutand
Ottas kävutamižhe hörmheinäd zelläks. Ištutadas dekorativižeks kazmuseks, hüvä medenkandai. Kuivatas lehtesid da jodas čajun vajehtimeks. Slokosttäs jurid. Ottas seikhid lehtesidenke živatoile sötkeks.
Homaičendad
Kategorii:Enoterižed Kategorii:Kazmused kirjamišton mödhe Kategorii:Heinäsižed kazmused Kategorii:Dekorativižed kazmused Kategorii:Sömkazmused Kategorii:Sötmižkazmused Kategorii:Mezikazmused Kategorii:Zell'kazmused
Saki
Saki (ukr. i Саки, Сакъ / Saq) om lidn-kurort da lidnümbrik Kriman suvipäivlaskmas. Se om Sakin rajonan administrativižeks keskuseks, no ei ole rajonan palaks.
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud 14. voz'sadal. Se sai lidnan statusad vl 1952.
Karačev
Karačev (Кара́чев) om Venäman lidn Bränskan agjan päivnouzmas. Se om Karačevan rajonan administrativine keskuz.
Saki
Istorii
Sakin ižandusen päsarakod oma turizm (äiluguižed sanatorijad da pansionatad), sömtegimišt (leibänkombinat, maidtegim), mugažo raudbetontegesiden pästand om olmas.
Karačev
Istorii
Eländpunkt mainitase ezmäižen kerdan ph. Ipatijan jumalankodin aigkirjas vl 1146. Vozil 1246−1360 oli Karačevan ruhtinazkundan pälidnaks.
Saki
Geografijan andmused
Sakinjärv sijadase lidnan da Mustmeren keskes, 10 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Lidn otab järven pohjošt randad. Matkad Simferopolihesai om 45 km suvipäivnouzmha raudtedme. Lähembaine Jevpatorii-lidn da port sijadase 20 km päivlaskmha raudtedme vai avtotedme. Saki-raudtestancii om olmas «Simferopol' — Jevpatorii»-jonol vspäi 1915.
Klimat om ven meren kuivahk päipaštokaz. Heinkun lämuz om +22,7 C°, vilukun — +1,3 C°, voden keskmäine lämuz om +11,8 C°. Paneb sadegid 443 mm vodes, kuidme läz tazomäras. Kovad tulleid stepišpäi oleskeldas paksus.
Karačev
Istorii
Karačev šingotase polimeriden «Metaklei»-tegimel nanosilikatoišpäi, sömtegimišton edheotandoil (maidkombinat, trahmalan tehmine), mugažo elektroühtištoitajiden detaliden tegim om saudud, omblendfabrik radab.
Saki
Geografijan andmused
Saki om lidnümbrikon üks'jäine eländpunkt.
Karačev
Geografijan andmused
Lidn sijadase Snežet'-jogen randal (Снежеть 80 km pitte, Desnan hura ližajogi), 200 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Bränskan röunhasai om 44 km päivlaskmha-lodeheze raudtedme i avtol, Orelan agjhasai — seičeme kilometrad päivnouzmha orhal.
Saki
Eläjad
Rahvahad (enamba 0,4% vl 2014): venänikad — 69,0%, ukrainalaižed — 15,9%, krimantatarlaižed — 5,3%, totarlaižed — 1,8%, vaugedvenälaižed — 1,4%, armenijalaižed — 0,6%, toižed rahvahad — 1,6%, rahvahuden ozutandata — 4,4%.
Transport
Avtobusad da taksid oma kundaližeks transportaks lidnas da sen ümbrištos.
Karačev
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 19 715 ristitud, rajonan ristitišton pol'. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 21 800 rist. vl 1913 i 21..22 tuhad vll 1989−2001 (22 600 rist. vl 1992). Vl 2017 kaik 17 981 eläjad oli lidnas i 24 761 ristitud kaikes lidnankundas, rajonan seičeme kümnendest.
Saki
Irdkosketused
Kategorii:Kriman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Kriman lidnümbrikod *
Karačev
Eläjad
Orelan valdkundaližen universitetan filial om lidnan professionaližen opendusen aluzkundaks.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Bränskan agjan lidnad *
Kastel'sardo
thumb|left|250px|Kommunan sijaduz provincijas. Kastel'sardo  (Castelsardo, sijaližil paginoil: Casthèddu Sardhu, Caltèddu) om lidn da kommun Italijan päivlaskmas, Sardinii-saren da agjan Sassarin provincijas.
Nügüdläižen eländpunktan aluz om pandud vl 1102 kuti genujalaižen Doria-kanzan Kastel'dženoveze-lidnuz. Kastel'sardo šingotase turizmal, sauvondal i kalanpüdusel.
Lidn sijadase Azinar-lahten randal, 114 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Geografižed koordinatad oma 40°50′0″N da 8°43′0″E. Matkad Sassari-lidnhasai om 25 km suvipäivlaskmha.
Vn 2011 Italijan rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 5 735 ristitud. Kaikiš suremb ristitišt om nügüd'.
Irdkosketused
Kategorii:Italijan lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Sardinii
Evenalaižed
thumb|right|250px|Evenalaižed naižed, aigaližen 20. voz'sadan fotokuva thumb|right|250px|Rahvahan levigandusen kart Venämas vn 2010 rahvahanlugemižen mödhe Evenalaižed (even. эвэн, эвэн бэилни, эвены, ende ламуты) oma tungusiž-man'čžurine Pohjoižen igähine vähäluguine rahvaz Venäman Edahaižes Päivnouzmas. Oma evenkalaižiden lähižed heimolaižed.
Evenalaižed oma alištunuded hristianizacijale läz täuzin, jo 19. voz'sadan augotišele. Ende Päiväižen kul't harakterizui rahvast, toihe sille pedroid andaks. Rahvahaližed sarnad, kargud i pühäčud oma kaičenus.
Homaičendad
Kategorii:Rahvahad kirjamišton mödhe Kategorii:Pohjoižen igähižed rahvahad
Uppsal
Uppsal (Uppsala [ɵpˈsɑːla] «Üläkodi») om Ročinman universitetine lidn valdkundan suvipäivnouzmas. Se om Uppsalan agjan administrativine keskuz, Ročinman nellänz' lidn eläjiden lugun mödhe.
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud 5. voz'sadal meiden erad. Vanh Uppsal paloi vl 1245, i nimitihe Estra-Aros-eländpunktad Uppsalaks vides kilometras suvhe. Kaikiš amuižemb valdkundas Uppsalan universitet zavodi radod vl 1477.
Uppsal šingotase zelliden (Pfizer) i medicinižiden ladimiden (Fresenius) pästandal, kofen pakuitesel, medicinižil tedoidusil.
Geografijan andmused
Lidn sijadase Füris-jogen randoil, 15 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Stokhol'mhasai om 70 km suvhe. Stokhol'm-Arland-lendimport om 35 km suvipäivnouzmha.
Klimat om ven. Voden keskmäine lämuz om +7,1 C°, heinkun-elokun +17..+18 C°, tal'vkun-uhokun −1..−2 C°. Ekstremumad oma −39 C° i +37 C°. Voib panda halad kaiken kezan aigan. Paneb sadegid 565 mm vodes, enamba elokus (74 mm), vähemba vilukus-semendkus (29..39 mm kus).
Eläjad
Vl 2010 lidnan eläjiden lugu oli 140 454 ristitud 48,77 km² pindal. Kaikiš suremb ristitišt om nügüd', agjan kaks' koumandest. Äi eläjid ajeltas radmaha Stokhol'mas.
Lidn om lüteranižen Ročinman jumalankodikundan keskuseks. Lüteranine üläškol, katoline Njumen-institut, vižkümnenden päivän jumalankodikundan seminarii i «Elon sana»-universitet ratas lidnas. Üläopendusen kudenz' aluzkund om Ročinman maižanduzuniversitet (SLU).
Irdkosketused
Kategorii:Ročinman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe *
Čadan
Čadan (Чадан, Чадаана — «barbikoikaz penzhišt» vepsäks) om Venäman lidn da lidnankund (sumon) Tuvan Tazovaldkundan päivlaskmas. Se om Dzun-Hemčikan kožuunan administrativine keskuz.
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud kuti buddizman Aldii-Huree-jumalankodi (Алдыы-Хурээ). Vozil 1923−1929 jumalankodin seinidentagaine žilo oli tetab kuti Artaadit, sid' om olmas nügüdläiženke nimenke. Vl 1930 jumalankodi oli muretud. Čadan-žilo sai lidnan statusad vl 1945. Vspäi 2003 Aldii-Huree-pühäpert' om udessündutadud.
Lidnan i kaiken kožuunan klimat om Edahaižen Pohjoižen klimatha tazostadud. Voden keskmäine lämuz om −1,7 C° vilun tal'ven tagut (−22..−27 C° keskmäras tal'vkus-uhokus). Paneb sadegid 300 mm vodes, enamba kaiked heinkus (62 mm), vähemba uhokus (7 mm).
Geografijan andmused
Lidn sijadase ühtennimižen jogen randal (mülüb Jenisein basseinha), 800..825 m korktusil. Matkad Kizilhasai om 200 km päivnouzmha orhal vai 220 km avtotedme. Lähembaine lidn om Ak-Dovurak 70 km päivlaskmha orhal vai 82 km avtol.
Kirsarai-žilo (178 rist. vl 2017) mülüb lidnankundha (sumonha). Lidnankundan pind — 101,29 km².
Eläjad
Vn 2010 kaiken Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 9 035 ristitud, kožuunan nell' ühesandest. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 10 775 eläjad vl 1989. Vl 2017 kaik 8 991 ristitud elihe lidnas i 9 169 ristitud kaikes lidnankundas.
Tuvan tehnologine tehnikum baziruiše lidnas i om sen professionaližen opendusen aluzkundaks.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Tuvan Tazovaldkundan lidnad *
NGC 172
thumb|right|250px|NGC 172 NGC 172 (vai PGC 2228) om spiraline galaktik Kitan tähthištos. Objekt om avaitud 1886-ndel vodel.
Galaktik sijadase 136 millionas vauktuzvozid Maspäi.
Irdkosketused
Kategorii:Galaktikad Kategorii:Astronomižed objektad kirjamišton mödhe
4. Kunigahiden kirj
thumb|right|250px|Illä-endustajan voznesenj taivhaze lämoikorjas, francižen [[Güstav Dore-grafikanpirdajan gravür, vn 1866 hänen Biblijan pästand]] 4. Kunigahiden kirj (מְלָכִים ב׳ Melahim II, Βασιλειων Δ' Basileion D, II Regum, 4-я Книга Царств) om evrejan Tanah-biblijan kirj i hristanuskondan 12. Vanhan Zavetan kirj.
Original om sätud evrejan kelel. Kirj kogoneb 25 jagusespäi.
Evrejan vero lugeb, miše kirjan tegii om Jeremia-endustai. Toižen ezimeletusen mödhe, kirj om sätud Ezdra-kirjnikal tundmatomiden avtoroiden nell'sadavoččiden kirjutusiden alusel. Jätktab 3. Kunigahiden kirjad, starinoičeb Izrailin i Judejan car'kundoiden istorijas edel niiden alištust Assirijan i Vavilonan ohjastajiden tobmudele.
Homaičendad
Kategorii:Vanhan Zavetan kirjad
H
<div style="float:right; margin: 0 0 0.2em 0.2em; padding: 0.2em 0.6em; font-size: 350%; line-height: 1.1em; background-color: #ddddff; border: 1px solid #aaaaff;"> Hh H (h) om latinan kirjamišton kirjam.
Om 9. kirjam vepsän kirjamištos.
Irdkosketused
Kategorii:Latinan kirjamed
Last Exit to Brooklyn
«Last Exit to Brooklyn» (Jäl'gmäine lähtend Bruklinho) om saksalaižen Modern Talking-duetan kahtenz' pajo kümnendes «America»-studijanal'bomas (2001, keväz'ku). Ühtennimine pajonke singl om pästtud 2001-nden voden kezakul, siš om viž pajon versijad.
Pajon tekst om anglijan kelel. Kompozicijan sädai i singlan prodüser om Diter Bolen. Eziauguižešti pajo om änetadud pop-žanras. Fil'mdihe kaks' klipad singlale.
Kategorii:Modern Talking:an pajod Kategorii:Pajod kirjamišton mödhe Kategorii:Singlad kirjamišton mödhe Kategorii:Vn 2001 pajod Kategorii:Vn 2001 singlad Kategorii:Pajod anglijan kelel
Sekret Uspeha
«Sekret Uspeha» (satusen peituz) oli televizijan «The X Factor»-muzikkonkursan adaptacii Venäman täht. Sen tehtihe vlpäi 2005 vhesai 2007, om ozutadud RTR-kanalal. Vaiše kaiken kaks' sezonad oli madalan reitingan tagut. Nügüd' tehtas projektan ut versijad, nimitase «Faktor A».
Kalifornii (himine element)
thumb|left|200px|Puhtaz kalifornii
Sekret Uspeha
Linniba vägestajikš: Vladimir Sapovskii (2005, 1. sezon) i Nikolai Timohin (2007, 2. sezon). Arvostihe personad, ičtazprezentacijan mahtust, kargmahtoid. Kacmata koume kategorijha (norembad, vanhembad i gruppiden), sezonan üks'jäine vägestai oli.
Kalifornii (himine element)
thumb|right|250px|Kalifornijan spektran nägui pala Kalifornii (Cf — californium latinan kelel) om 98nz' himine element himižiden elementoiden periodižes tabludes, aktinoidoiden gruppaspäi (koumanz' grupp, seičemenz' period).
Sekret Uspeha
Norembad-kategorii (16..24 vot)
Näradoičii: Katerina fon Gečmen-Val'dek
Kalifornii (himine element)
Ühthine ümbrikirjutand
Ei voi löuta kalifornijad londuses, vaiše antropogenižen augotižlibundan jäl'gid. Se om ratud transplutonine element. Amerikalaine himik Glenn Siborg da hänen kollegad saiba puhtast kalifornijad ezmäižen kerdan vl 1950. Element om nimitadud avaidajiden Berkli-lidnan Kalifornijan universitetan oiktastuseks i AÜV:oiden Kalifornii-štatan (valdkundan) mödhe.
252Cf-radionuklid om lujas toksine.
Sekret Uspeha
Gruppiden kategorii
Näradoičii: Valerii Meladze
Norembad-kategorii (16..24 vot)
Näradoičii: Valerija
Vanhembad-kategorii (25 da sen enamba vot)
Näradoičii: Valerii Garkalin
Kalifornii (himine element)
Fizižed ičendad
Atommass — 251,0796. Ninevuz (normaližiš arvoimižiš) — 15,1 g/sm³. Suladandlämuz — 1173 K (900 C°). Kehundlämuz — 1743 K (1470 C°).
Sekret Uspeha
Gruppiden kategorii
Näradoičii: Tigran Keosajan
Kalifornii (himine element)
Fizižed ičendad
Tetas 20 izotopad 237..256 atommassanke i 249m-izomärad, kaik oma ratud radioaktivižed. Kaikiš hätkembad oma 251Cf 858 vot pol'čihodamižen pordonke i 249Cf (T½=351 vot).
Sekret Uspeha
Irdkosketused
Kategorii:The X Factor Kategorii:Muzikaližed konkursad
Kalifornii (himine element)
Kävutand
Ottas kävutamižhe kalifornijad-252 (T½=2,645 vot) tedos — radiohimižiš tedoidusiš. Voib kävutada neitroniden purtkeks. Metallan kritine (čepiižen reakcijan) mass om 5 kg, erasiden vezisoliden — 10 grammad.
Kaik kalifornii tehtas atomreaktoriš lujas penikaižin verdoin, berklijaspäi päpaloin. Kalifornii om kaikiš kal'hembiš metalloišpäi, 1 gramm maksab sadad millionoid US$. Sadas Ok-Ridžan (Tennessi, AÜV) i Dimitrovgradan (Ul'janovskan agj, Venäma) tedokeskusiš. Kaik om kogotud 8 grammad mail'mas.
Irdkosketused
Kategorii:Himižed elementad kirjamišton mödhe
Gazan sektor
Eläjiden lugu — 1 657 155 ristitud (2011). Pind — 360 km². Pälidn om Gaz.
Geografijan andmused
Territorii röunatab Izrailinke päivnouzmas (51 km) i Egiptanke suvipäivlaskmas (11 km). Gazan sektor om erigoittud betonseinäl lähižiš valdkundoišpäi, om kontrol'punktoid. Izrail' kontroliruib il'mavarut territorijan päl i territorialižid merivezid pordaigaližešti.
Tobmuden organ om Medžlis-aš-Šura, kogoneb 15 ristituspäi. Territorii jagase videks provincijaks.
Ižanduz
Terroristine HAMAS-gruppiruind valdoičeb territorijal faktižikš vspäi 2007, sen tagut lähižed valdkundad blokiruidas ižandusen šingotest. Sektor rippub Izrailin elektrusen i veden tondoišpäi, rahvahidenkeskeižes abuspäi. Sijaline vara oma väghine mahuz. Portoid ei ole. Ende ižandusen znamasižed sarakod oliba sauvond, eksportine maižanduz, meblin i sobiden tehmine.
Homaičendad
Kategorii:Palestin
Lutrohori
Lutrohori (Λουτροχώρι) om külä Grekanman pohjoižes, Keskuzmakedonii-agjan Pell-municipalitetas.
Istorii
Lutrohori šingotase spa-kurortaks, marjoiden da fruktoiden kazvatandal (višn', sadmanzik, persik, jablok).
Geografijan andmused
Külä sijadase kukhal korktoiden mägden keskes, 59..90 m ü.m.t. korktusil.
Vn 2001 Grekanman rahvahanlugemižen mödhe külän eläjiden lugu oli 466 ristitud. Kaikiš suremb ristitišt oli 739 eläjad vl 1981. Kaik eläjad oma grekalaižed i ortodoksižed hristanuskojad.
Homaičendad
Kategorii:Keskuzmakedonii Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Grekanman küläd
1. Aigkirj
1. Aigkirj (דִּבְרֵי הַיָּמִים א׳ Divrei gajamim I «päividen tegendad», Παραλειπομένων Α' Paraleipomenon A, I Paralipomenon, 1-я Паралипоменон) om evrejan Tanah-biblijan kirj i hristanuskondan 13. Vanhan Zavetan kirj.
Original om sätud evrejan kelel 6. i 2. voz'sadan EME keskes. Kogoneb 29 jagusespäi. Lugetas tegijoikš Ezdra- i Neemia-endustajid. Südäiolend om Pühän Biblijan istorijan aigkirj, zavotten ristitkundan auguspäi i Izrailin pol'višpäi.
Kategorii:Vanhan Zavetan kirjad
Kassel'
thumb|left|250px|Lidnan ümbrikod (2010) thumb|left|250px|Lidnan tobmuden pert' vl 2011 Kassel' (Kassel [ˈkasl̩], edel 1926. vot kirjutihe Cassel) om lidn Saksanman keskuzpalas, Gessen-federacijanman pohjoižes.
Istorii
Hassel-lidnusen ezmäine mainitez datiruiše vl 913. Ezimeletaden saksan Chassela-nimituz sündui latinan kelen Castellum Cattorum-sanoišpäi, mi znamoičeb «hattoiden lidnuz», saksalaine hattad-heim eli enččel. Eländpunkt sai lidnan oiktusid vl 1189.
16. voz'sadaspäi Kassel' oli kal'vinistoiden lidnaks kesked katoližid saksalaižid ruhtinazkundoid. Toižen mail'man sodan aigan vn 1943 22. da 23. päivil redukud öl 569 britaništ lendint panihe mantazole lidnan keskusen ühesa kümnendest, 10 tuh. ristituid pölištuihe, 150 tuhad jäihe koditomikš. Lidnan keskuz om saudud 1950-nziden voziden stiliš.
Geografijan andmused
Vspäi 2013 Vil'gel'mshöe-mägipuišt (Bergpark Wilhelmshöhe 2,4 km² pindal) mülüb UNESCO:n mail'man jäl'gusen nimikirjuteshe.
Kassel' jagase 23 administrativižeks ümbrikoks (saks. Ortsbezirk).
Eläjad
Vl 2013 eläjiden lugu oli 194 087 ristitud. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 225 694 eläjad vl 1943, mugažo 215 039 eläjad vl 1971 sodan jäl'ghe.
Lidnan edeline pämez' oli Bertram Hil'gen (2005−2017).
Transport
Kassel'-Vil'gel'mshöe-raudtestancii om «Gannover — Vürcburg»-kiruhraudtel, mugažo päraudtestancii om olmas.
Irdkosketused
Kategorii:Saksanman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Gessen
Legendiden murendajad
thumb|right|250px|[[Haineman Džeimi|Džeimi Haineman i Adam Sevidž, kaks' oigendusen vedajad.]] Legendiden murendajad (MythBusters) oli amerikaine tedoližpopulärine TV-oigenduz Discovery-kanalal vll 2003−2016. Vedihe oigendust nened specialistad speceffektoiš: Džeimi Haineman i Adam Sevidž, kudambad kävutadas ičeze har'gmused i mahtoid erazvuiččiden lodusanutesiden, mifiden, lidnalaižiden legendiden eksperimentaližele kodvindale. Kuvadusen tobj pala mäni läz San Franciskod.
Irdkosketused
Kategorii:Discovery-kanal Kategorii:TV-oigendused
Topki
Topki (Топки́) om Venäman lidn, lidnankund da transporttesol'm Kemerovon agjan lodehes. Se om Topkin rajonan administrativine keskuz, mülüb rajonha vspäi 2005.
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1914 raudtestancijaks «Transsib — Ščeglovo»-jonol. Vspäi 1917 puruvedimiden depo radoi, NSTÜ:n parahim 1930-nzil vozil. Kätihe radnikžiloks vl 1929. Se sai lidnan statusad vn 1933 10. päiväl sulakud. Järed cementtegim om saudud vll 1953−1966, radab sijaližel torhudel.
Topki šingotase cementantegimel, raudten edheotandoil i sömtegimištol (kiruhsöndan «Podorožnik»-verkon tehmine). Om raudtesol'meks Transsiban, Kemerovon i Novokuzneckan čuradusihe.
Geografijan andmused
Lidn sijadase 230..310 m ü.m.t. korktusil. Tahond om sokaz päivlaskmha lidnaspäi. Matkad Kemerovohosai om 20 km päivlaskmha orhal, avtol vai raudtedme, se om lähembaine lidn. Ratas mouckiven löudmižsijad 7 kilometras lodeheze. «Sibir'»-avtote (R-255) ümbärdab lidnad pohjoižpäivnouzmaižes poles.
NGC 173
thumb|right|250px|NGC 173 NGC 173 (vai UGC 369; PGC 2223) om spiraline galaktik Kitan tähthištos. Objekt om avaitud 1790-nden voden tal'vkul.
Topki
Geografijan andmused
Topki om lidnankundan üks'jäine eländpunkt.
NGC 173
Galaktik sijadase 3,8 millionas vauktuzvozid Maspäi.
Irdkosketused
Kategorii:Galaktikad Kategorii:Astronomižed objektad kirjamišton mödhe
Topki
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 28 641 ristitud, rajonan kaks' koumandest. Kaikiš suremb ristitišt oli 34 100 eläjad vl 1992.