cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Mongolii
Eläjad
Religijan mödhe: buddistad — 53%, religijatomad — 38,6%, islamanuskojad — 3%, šamanistad — 2,9%, hristanuskojad — 2,2%, toižed uskojad — 0,3%.
Kaikutte nellänz' ristit kümnespäi eläb Ulanbatar-pälidnas. Toižed sured lidnad (enamba 30 tuh. ristituid vl 2010, surembaspäi penembha): Erdenet, Darhan, Čoibalsan, Muren, Nalaih. Vl 2010 kaik oli 25 lidnad enamba mi 10 tuh. eläjidenke. Lidnalaižiden pala om 68,7% (2020).
Rahvahanižanduz
Vl 2010 Mongolijan päeksport oli vas'k (37%), kivihil' (19%), raudkivend da raudühthesuladused (9%), kuld (8%), kivivoi (7%); toine eksport — cink (4%), kodiživatoiden karv (4%), toižed metallad (3%), lehmänliha, sobad.
Objedinenije
«Objedinenije» (Объединение, Ühtenzoituz) om venämalaižen Nüša-pajatajan kahtenz' studijanal'bom. Se om pästtud vl 2014.
Al'boman kaikiden pajoiden sädai om Nüša.
Pajoiden nimikirjutez
<OL> <LI> Буду рада (Linnen ihastusiš) (4:04) <LI> Только (Järg) (3:34) <LI> Безответная (Vastusetoi) (4:05) <LI> Воспоминание (Johtutez) (4:22) <LI> Бред (Horind) (4:02) <LI> Тепло (Läm' ) (3:34) <LI> Наедине (Kaks'-kahten) (4:12) <LI> Это Новый год (Nece om Uz' Voz) (3:37) <LI> Цунами (Torokald) (4:08) <LI> История странника (Kalikan starin) (3:57) <LI> Nothing To Fear (Varaita nimidä ei) (4:12) <LI> You Are My Life (Sä oled minun elo) (3:53) <LI> World Needs Your Love (Teiden armastuz pidab mail'male) (4:34) </OL>
Irdkosketused
Kategorii:Nüšan al'bomad Kategorii:Al'bomad kirjamišton mödhe Kategorii:Vn 2014 al'bomad
Tadžikistan
Istorii
Vn 1991 9. päiväl sügüz'kud Tadžikistan tedištoiti ičeze ripmatomudes NSTÜ:späi. Sil-žo vodel tal'vkun 25. päiväl ripmatomuz kändihe täudeks.
Valdkundan üks'jäine Konstitucii om vahvištadud vn 1994 6. päiväl kül'mkud kaiken rahvahan referendumal. Se om väges voziden 1999, 2003 da 2016 vahvištadud referendumoil vajehtusidenke.
Geografijan andmused
thumb|left|250px|Tadžikistanan topografine kart. Tadžikistan om mavaldkundröunoiš Kitainke päivnouzmas (röunan piduz — 477 km), Afganistananke suves (1357 km), Uzbekistananke päivlaskmas da lodehes (1312 km), Kirgizstananke pohjoižes (984 km). Ühthine röunoiden piduz om 4130 km. Valdkundan pind om 143 100 km². Tadžikistan om mererandatoi valdkund.
Mäged ottas 93% valdkundan territorijad, se azj tegeb infrastukturad kal'hemb. Pamir-mägisistem om znamasine. Kaikiš korktemb čokkoim om Somonin Ismailan mägenpä (7495 m, 50nz' kortte Mas). Kaikiš madalamb om Sirdarj-jogen tazopind, 300 metrad valdmeren pindan päl. Saum vezid om 0,3%.
Londuseližed pävarad oma gidroenergii, metallad (uran (mail'man varan kudendez), artut', cink, hahktin, vol'fram, kuld, hobed), antimonii, kalližarvoižed kived; toižed varad oma kivivoi da bur hil'.
Politine sistem
Parlament om kaks'kodine Ülembaine Suim (Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон), kaik rahvaz valičeb sen ühtnijoid videks vodeks. Üläkodi om Nacionaline Suim (Маҷлиси миллӣ) 33 ristitunke (25 — rahvaz valičeb, 8 — prezident paneb radnikusele). Enzne prezident ičeze hökkähtusen mödhe kändase üläkodin ližaühtnijaks elon hätkte. Alakodi om Ezitajiden Suim (Маҷлиси намояндагон) 63 ühtnijanke. Politižed partijad religioziženke alusenke oma kel'tud.
Järgenduseližed valičendad valdkundan parlamentan alakodihe oliba vn 2015 1. päiväl keväz'kud. Kohir Rasulzada radab päministran vs 2013 kül'mkun 23. päiväspäi.
Administrativiž-territorialine jagand
Kacu kirjutuz: Tadžikistanan administrativiž-territorialine jagand.
Tadžikistan jagase videks regionaks: Dušanbe-pälidn, 2 agjad (вилоят), 1 avtonomine agj (Mägi-Badahšanan avtonomine agj) da 13 rajonad tazovaldkundan alištusenke (ноҳияҳои тобеи ҷумҳурӣ). Agjad alajagasoiš rajonikš (ноҳия). Kaik om 62 rajonad valdkundas. Koume lidnad oma tazovaldkundan alištusenke: Rogun, Tursunzade, Vahdat. Rajonad alajagasoiš 368 küläkundaks (ҷамоати деҳот).
Eläjad
Tadžikistanas elädas tadžikalaižed. Vl 2010 eläjiden lugu oli 7 487 489 ristutud. Kaikiš suremb ristitišt om nügüd'.
Uskondan mödhe (2014): islamanuskojad — 98% (sunnitad 95%, šijitad 3%), toižed uskojad — 2%. Tadžikistan om sur'ilmvaldkund, ei ole valdkundališt religijad.
Toižed järedad lidnad (enamba 100 tuh. ristituid vl 2014, surembaspäi penembha): Hudžand, Bohtar, Kuläb. Kaik om 17 lidnad valdkundas i 55 lidnanvuittušt žilod. Lidnalaižiden pala om 27,5% (2020).
Keled
Kodikelen mödhe (2010): tadžikan kel' (persijan kelen etnolekt) — 84,4%, uzbekan kel' — 11,9%, kirgizan kel' — 0,8%, venäkel' — 0,5%, toižed keled — 2,4%.
Tadžikan kel' om üks'jäine valdkundkel' valdkundan konstitucijan 2. kirjutusen mödhe. Venäkel' om rahvahidenkeskeižiden kontaktoiden kel', kävutase avaros ohjastusen i kommercijan aluzkundoiš. Kaik rahvahad voidas kävutada ičeze kodikelid tugedusita.
Rahvahanižanduz
Kävutadud maižandushe ma otab territorijan koumandest, sidä kesken künttud ma — 6% valdkundan territorijad, omaluižed — 28%.
Tadžikistanan päeksport om alüminii (55%), puvill (13%), kuidud abrikosad (8%); toine eksport om lauk (3%), kala da liha (2%), sobad (2%), turbaz (2%), turbolikutimed (1%), vas'k (1%).
Karksi-Nuia
thumb|left|250px|Vn 2012 Karksi-volostin kart Karksi-Nuia (mugažo estin kelel) om lidn municipaližeta statusata Estinman suves. Mülüb Vil'jandin makundan Mul'gi-volostihe. Makundan kahtenz' lidn kudespäi eläjiden lugun mödhe.
Istorii
thumb|left|150px|Lidnan znam vll 1995−1999, sid' Karksi-volostin znam thumb|right|150px|Lidnan flag vll 1995−1999, sid' Karksi-volostin flag Karksi mainitase dokumentoiš 12. voz'sadaspäi administrativižeks keskuseks, vl 1248 — feodalan (Vogt) ištundsijaks. Karksin zamk oli saudud 14. voz'sadan aigan. Lidnuz oli Tevtonan ordenan sijaližen käsknikan rezidencijaks vspäi 1470. Vn 1600 redukus Karksin tora mäni senno Pol'šanmaiž-Ročižen sodan aigan (1600−1611). Zamkan ruinad jäiba murendusen jäl'ghe Pohjoižen sodan aigan 18. voz'sadan zavodindas. Eriline Karksi-külä om olmas ani pohjoižhe lidnaspäi, külän aluz om pandud 19. voz'sadan keskes, laukad radoiba siš, vedihe Karksin jarmankoid heinkus i sügüz'kus.
Nevondkundaližen aigan Kaiken Ühtištusen baggin voibištelendad mäniba penenno Nuia-žilonno vl 1979. Vedihe NSTÜ:n avtokrossčempionatad UAZ- i Niva-avtoil 63 ühtnijanke vl 1983.
Karksi-Nuia šingotase valdkundaližen büdžetan aluzkundoil: gimnazii, päivkodi, kul'turkeskuz, norišton keskuz. «Nuia PMT AS»-edheotand pästab gidravližid i pnevmolikutimid.
Geografijan andmused
Lidn sijadase makundan suves, Halliste-jogen alangištos ratud Karksi-järvenke, 112 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Lätänman röunhasai om 15 km suvhe, volostin Abja-Paluoja-keskushesai om 12 km päivlaskmha avtotedme, makundan Vil'jandi-keskushesai om 34 km pohjoižhe orhal vai avtotel. Tallidn om 193 kilometras, Tartu — 99.
Kaks' manted ristikoitas lidnas: «Pärnu — Valg» i «Vil'jandi — Rujien».
Eläjad
Vn 2000 Estinman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 2 269 ristitud. Vodele 2007 se poleni i oli 2 027 ristitud.
Irdkosketused
Kategorii:Estinman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Vil'jandin makund
Voskresensk
Voskresensk (Воскресе́нск) om Venäman lidn da raudtesol'm Moskvan agjan suvipäivnouzmas. Se om Voskresenskan lidnümbrikon administrativine keskuz (edel vn 2019 semendkud — rajonan).
Istorii
Eländpunkt mainitase ezmäižen kerdan voziden 1577−1578 aigkirjas kuti Voskresenskoje-žilo, nimitihe Sündun Eläbzdusen (ven. воскресение) jumalanpertin mödhe. Ühtennimine žilo raudtestancijanno šingotaškanzihe vl 1862. Radnikžilo sai lidnan statusad vn 1938 14. päiväl heinkud.
Voskresensk šingotase mineraližiden heretusiden järedal tegimel (vspäi 1931, fosforan alusel), fetran fabrikal i špaleroiden tegimel. Cementtegim radoi vn 2016 uhokuhusai, om konservacijas. Fosforitoiden Lopatinskii-löudmižsija sijadase 10 km päivnouzmha lidnan pohjoižespäi.
Geografijan andmused
Avtomobiline Moskvan sur' rengaz (A108-trass) om lidnan pohjoižröunaks. Voskresensk-raudtestancii radab lidnan pohjoižpalas vspäi 1862, sen ližaks nell' tošt stancijad oma lidnan röunoiš «Moskv — Räzan'»-keskustal 16 km pitte (ajelten Moskvaspäi): «88. km»-platform, Šifernai, Moskvoreckai, Cemgigant.
Eläjad
Vl 1939 lidnan ristitišt oli 17 231 eläjad, vl 1959 — 44 759 eläjad. Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 91 464 ristutud, rajonan (nüg. lidnümbrik) koume videndest. Kaikiš suremb ristitišt om 90..94 tuhad eläjid vspäi 2005 (94 121 rist. vl 2016). Ortodoksižen hristanuskondan seičeme jumalanpertid i kaks' časounäd oma olmas lidnas.
Rahvahad (2010): venälaižed — 95,5%, totarlaižed — 1,2%, toižed rahvahad — 3,3%.
Professionaližen opendusen aluzkund om Voskresenskan kolledž.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Moskvan agjan lidnad *
Araš
Araš Labaf (, Arash Labaf, sünd. 23. sulaku 1977, Tehran, Iran) om ročinmalaine pajatai azerbaidžaniženke augotižlibundanke, mugažo akt'or.
Biografii
Araš om sündnu Tehran-lidnha. Vl 1987 Araš kazvatajidenke sirdab Ročinmaha. Vl 2005 pajatai pästi ičeze ezmäine «Arash»-al'bom. Vl 2009 hän ezini Azerbaidžanad «Evrovizii»-konkursal, kus pajati «Always»-pajon. Araš oti koumant sijad finalas.
Vspäi 2011 Aras om nainu. Heil om üks' tütär da üks' poig: Donja-tütär da Dariman-poig (sünd. 2012).
Irdkosketused
Kategorii:Poppajatajad Kategorii:Pajatajad kirjamišton mödhe Kategorii:Ročinman pajatajad Kategorii:Iranan pajatajad Kategorii:Evrovizijan ühtnijad Kategorii:Sündnuded Tehranha
Oktavian August
Oktavian August (Imperātor Caesar Dīvī Fīlius Augustus, surman jäl'ghe Divus Augustus), nimi sündundan jäl'ghe oli Gai Oktavii Furin (latin. Gaius Octavius Thurinus; sünd. 23. sügüz'ku 63 edel m.e., Rim, Riman Tazovaldkund — kol. 19. eloku 14 m.e., Nol-lidn (nüg. läz Napolid), Rimalaine imperii), oli ühtištudud Rimalaižen imperijan sädai da sen ezmäine imperator (vspäi 27 edel m.e. surmhasai), ezmäine videspäi ohjandai Julijoiden-Klavdijoiden dinastijaspäi, sen alusenpanii.
Vl 44 edel m.e. tegihe Gai Julii Cezarin poigindamaks hänen jäl'gmäižen valdan mödhe, edel sidä-ki oli heimoiš, vunukahan plemännikan. Tuli tobmudehe sodoiden rezul'tataks ičeze vastustajid vaste. Vozil 27-23 edel m.e. keskenzi äjid valdoiktusid ičeleze da sädi «principat» imperatoran kul'tanke (oz., elokun nimi kändihe august:aks), sen aigan Riman Senatan valatoitand politižhe eloho poleni. Augustan ohjandusen aigan Riman territorii leviganzi da mülüti Ispanijan, Egiptan, Iudejan, Galatijan territorijoid, Reinan i Dunain randoid. Ižandusen šingotez, sodareform, provincijoiden otand kävutamižhe vedihe irdpolišt politikad hüvihe satusihe.
Sitharag
thumb|right|250px|Sitnärhen munad [[Visbadenan muzejas vl 2012]] Sitharag (Garrulus glandarius) om Kroikoinvuiččed-sugukundan levitadud lind. Erištadas 34 alaerikod.
Oktavian August
Vl 2 edel m.e. sai Tatanman tat-arvnimen (pater patriae). Jäl'ghetulii — Tiberii Cezar' August, Oktavianan poigindam. Oli nainu koumen kerdan, üks'jäine Julija Vanhemb-tütär sündui kahtes akaspäi.
Homaičendad
Kategorii:Valdkundmehed Kategorii:Rimalaine imperii Kategorii:Rimalaižed imperatorad Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe Kategorii:Julijad-Klavdijad
Sitharag
Leviganduz
Sitharagan alaerikod elädas Evrazijadme (päiči Edahaižes Pohjoižes i lujas räkiš maiš) i Afrikan pohjoižes.
Meclind päpaloin. Kalaidab arealan tobjas palas, om kezalinduks sijidme, suves eläb ühtes tahondas.
Ümbrikirjutand
Sitharag om näkan surtte. Täuz'kaznu erič om 15 sm kortte, 32..37 sm pitte händanke, suugiden maihutuzkeskust sase 50..58 santimetrhasai, 129..197 grammad vedutte (nominativine alaerik).
Höunhišt om loštai rohled. Händ om pit'kahk, znamasine leved harj om päl. Hibjan muju om koričma rusttan ližamujunke. Suugad, händ, erasil-se alaerikoil pän üläh-ki oma mustad. Händan üläh om vauktan mujun, ougiden höunhed oma loštabad taivazmad mustoidenke jonoidenke. Pän muju om rusked Sibirin närišil, vauged burjonoidenke evropižil alaerikoil.
Naprib eläda peitoiči pezoitelendan aigan, nägub hüvin jättud aigan. Nagranzoitab, mahtab toštta erazvuiččid kulundoid (oz., kirvhen iškendoid), ristitun än't da paginoid.
Homaičendad
Kategorii:Kroikoinvuiččed Kategorii:Živatad kirjamišton mödhe Kategorii:Lindud
Lotus Elise
thumbnail|right|250px|«Lotus Elise» (2005) «Lotus Elise» om britanižen «Lotus Cars»-kompanijan kebnavto rodster-klassas.
Irdkosketused
Kategorii:Lotus Cars Kategorii:Avtod kirjamišton mödhe Kategorii:Kebnavtod
Tailand
Tailand (ประเทศไทย Prathet Thai), täuz' oficialine nimituz — Tailandan Kunigahuz (ราชอาณาจักรไทย Ratča Anačak Thai), om valdkund Suvipäivnouzmaižes Azijas. Edel 1939 vot necen valdkundan nimi oli Siam. Sen pälidn da kaikiš suremb lidn om Bankok.
Istorii
Vl 1238 Tailandan aluz om pandud. Sil aigalpäi Tailand kaiken oli ripmatoman valdkundan.
Vozil 2006 da 2014 sodakukerdused oliba valdkundas.
Valdkundan ezmäine Konstitucii oli väges vspäi 1932. Nügüdläine kaks'kümnenz' lugul Konstitucii om vahvištadud vn 2017 sulakus, om olmas vajehtusita.
Tervhuz
thumb|right|250px|Fizkul'turharjoitused oma tervhen elonmahtusen üks' päpaloišpäi. Tervhuz om miččen taht eläban organizman olend, konz se kogonaz i sen kaik elimed voidas oigeta ičeze funkcijoid täuzin; toižin — läžundan, pahuden olmatomuz (tervhuden märhapanendad oma alemba kirjutadud detaližikš).
Tailand
Geografijan andmused
Tailand om mavaldkundröunoiš Laosanke (röunan piduz — 1845 km) da Kambodžanke (817 km) päivnouzmas, Malaizijanke suves (595 km) da Mjanmaranke päivlaskmas (2416 km). Ühthine röunoiden piduz om 5673 km. Valdkundan suvipäivnouzmaižed randad lainištab Kitain Suvimeren Siaman laht, suvipäivlaskmaižed randad — Andamanan meri. Ühthine randanpird — 3219 km. Valdkundan pind om 513 120 km².
Tervhuz
Ümbrikacujad tervhut tedod oma dietologii, farmakologii, biologii, epidemiologii, psihologii (tervhuden, šingotesen psihologijad, eksperimentaline i klinine, socialine), psihofiziologii, psihiatrii, pediatrii, medicinine sociologii i medicinine antropologii, psihogigijen, defektologii.
Tailand
Geografijan andmused
Londuseližed pävarad oma londuseline gaz, tin, hahktin, tantal, vol'fram; toižed varad — sauvondgips, kaučuk, mec, mahuz, kala.
Tervhuz
Ristitun tervhuden kaičend (tervhudenkaičend) om üks' valdkundaližiš funkcijoišpäi. Mail'man tervhuden organizacii kaičeb ristitkundan tervhut kaikes mirus.
Tailand
Politine sistem
Ohjandusen form om unitarine konstitucine monarhii. Phumipon Adul'jadet-kunigaz oli valdkundan pämehen vn 2016 redukun 13. päivhäsai, ičeze surman dathasai. Vl 2016 tal'vkun 1. päiväl hänen üks'jäine Maha Vačiralongkorn-poig om tedotadud kunigahaks, vencastuz linneb ühten voden mändes edeližen kunigahan surmaspäi. Ei ole absolütišt tobmut kunigahal, no hän om armijan päkäsknik da valdkundan ühtmuden simvol.
Tervhuz
Mail'man tervhuden päiv oigendase migo vot sulakun 7. päiväl, Mail'man psihižen tervhuden päiv — redukun 10. päiväl.
Tailand
Politine sistem
Parlament om kaks'kodine Nacionaline Suim, oli pästtud radmaspäi vn 2014 sodakukerdusen jäl'ghe. Üläkodi om Senat 250 ühtnijanke, armii paneb heid kudeks vodeks. Alakodi om Ezitajiden Kodi (สภาผู้แทนราษฎร Sapha Phuthaen Ratsadon) 500 deputatanke, kaik rahvaz valičeb heid nelläks vodeks.
Tervhuz
Märhapanendad
Pavel Kal'ju ümbrikacui ičeze rados tervhuden 79 märhapanendad. Niid formuliruihe mail'man erazvuiččiš maiš, erazvuiččen aigan i erazvuiččiden disciplinoiden tedomehed.
Tailand
Administrativiž-territorialine jagand
Kacu kirjutuz: Tailandan administrativiž-territorialine jagand.
Vl 2014 Tailand jagase 77 regionaks: 76 agjad (จังหวัด čangvat) i Bankok-pälidn. Kaikuččed 76 agjaspäi jagasoiš ümbrikoikš (อำเภอ amphe). Vl 2010 kaik oli 878 ümbrikod. Ümbrikod alajagasoiš kundoikš (ตำบล tambon).
Tervhuz
Märhapanendad
Voib vastata mugomid märhapanendoid:
Tailand
Eläjad
Tailandas elädas tailandalaižed. Vl 2014 valdkundan ristitišt oli 67 741 401 eläjad.
Tervhuz
Märhapanendad
Kal'jun mödhe, tervhuden kaikid voimusižid harakteristikoid voib ühtenzoitta nellhä koncepcijha:
Toižendad
Hengen (psihine) tervhuz om ristitun mahtuz sel'geta elon koverikahid olendazjoid, sil-žo aigal kaita optimaline emocionaline fon i ičtazvedandan adekvatižuz. Demokrit ümbrikirjuti hengen tervhuden tärtust, euthumia:d («hengen hüvä olend»). Sanuden südäigarmonijad ristitun mel'kuva ümbrikirjutase Platonan dialogiš Sokratan elos da surmas. Erasiden tedoidajiden töiš (oz., Zigmund Freid) kul'tur nimitase hengeližiden mokičendoiden purtkeks. Viktor Frankl lugeb, miše ristitun arvoindsisteman olend om kaikiš znamasižemb faktor hänen hengeližen tervhuden täht.
Trojani
Trojani (Trojany) om žilo (külä) Pol'šanman keskuzpalan päivnouzmas. Se om Dabrovkan gminan keskuz (Dąbrówka) Mazovijan sodaveikundas.
Eländpunktan aluz om pandud 16. voz'sadal kuti bajarišton Läskovo-Trojani-usadib.
Külä sijadase sodaveikundan keskuzpalas, 36 km pohjoižpäivnouzmha Varšavaspäi, 150 m ü.m.t. korktusel. S-8-kiruhavtote mäneb külänno. Lähembaine lidn om povätan (rajonan) Volomin-keskuz 15 km suvipäivlaskmha.
Tervhuz
Toižendad
Fizine tervhuz — se om terveh hibj, kudamb om vaumiž reagiruida tarkoiktas da adekvatižikš miččen taht aigan. Necen tervhuden süd oma terveh sömine, hüvä il'm, täizöine uni i fizižed harjoitused pid'oitelemha lihasid, sonid i südäikerad tonusas. Mugažo fizine tervhuz om organizman kaikiden sistemiden täuz' funkcioniruind, hüvä ičtazmujand, vägen da teravuden (korhakuden) vara.
Faktorad
Tervhuden psihologii jagab valatoitajid tervhudele psihologižid faktoroid koumhe gruppha: ripmatomad, oigendamižfaktorad i motivatorad.
Trojani
Homaičendad
Kategorii:Pol'šanman küläd Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Mazovijan sodaveikund
Tervhuz
Faktorad
Fizižen tervhuden faktorad:
Kogonaz nened faktorad valatoittas tervhut: sal'hed da socialine status, pid'oitelijad socialižed verkod, openduz da kirjutandmaht, radon arvoimižed i otmine, socialine ümbrišt, fizine ümbrišt, personaližed mahtod, tervhuden kaičendan har'gmused, lapsen terveh šingotez, biologijan da genetikan šingotesen tazopind, medicinižed holitišed, ristitun sugu, rahvahankul'tur, psihologine vastustuzmaht lidnalaižen socializacijan processan aigan.
Oiktan informiruindan faktor diagnozan polhe: om ozutadud, miše lekarid avaitas mužikoile enamba tedoid heiden läžundas, mi naižile.
Ozutajad
Ristitun tervhuz om kvalitativine harakteristik. Se om luguparametroiden rezul'tataks:
Tailand
Eläjad
Uskondan mödhe (2015): buddistad — 94,6%, islamanuskojad — 4,3%, hristanuskojad — 1,0%, toižed uskojad — 0,1%.
Toižed sured lidnad (enamba 150 tuh. ristituid vl 2015, surembaspäi penembha): Nonthaburi, Nakhonratčasim (Korat), Čiangmai, Hatjai, Udonthani, Pakkret. Vl 2015 kaik oli 11 lidnad enamba 100 tuh. eläjidenke. Lidnalaižiden pala om 51,4% (2020).
Ižanduz
Tailandan päeksport om kompjuterad da mikroshemad (13%), elektroladimed da koditehnik (läz 10%), jüguavtod da niiden varapalad i motociklad (9%), sobad (läz 6%); toine eksport — lateks da šinad londuseližes kaučukaspäi (5%), kivivoi (4%), polimerad (4%), merenproduktad (4%), kuld (3%), ris (3%), hobed (1%), rogosahar (1%).
Tervhuz
Ozutajad
Ristitun organizman olendan parametroiden znamoičendad mülüdas märitud diapazonha. Nece diapazon nimitase «norm:aks», se om löutud medicinižel tedol da radol. Čuratud znamoičend diapazonaspäi voib olda tervhuden hondotusen tundusel i todestusel. Sen aigan tervhuden kadotuz nägese organizman strukturan da funkcijoiden palahtelendan mödhe, sen kuvazumižen voimusiden kaiduses.
Erased normaližed ozutajad keskmäižen täuz'kaznuden ristitun täht:
MTO:n meletusen mödhe, ristituiden tervhuz om socialine ičend, i nenid ozutajid rekomenduidas arvoimha "kundališt tervhut":
Kundaližen, regionaližen da grupptervhuden kriterijad:
Kaikid kriterijoid arvoidas niiden dinamikan mödhe.
Tervhuden kaičendsistem
Tervhudenkaičend om valdkundaližen radmižen sarak. Sen met om kaikile sättujan medicinižen holitusen organizacii i varmituz, ristituiden tervhuden tazopindan kaičend da lujenduz.
Vl 2008 tervhudenkaičendan sarak kuluti šingotadud maiden KSP:n 9%, se om valdkundan ekonomikan znamasine pala.
Tervhudenkaičend lugese znamasižeks faktoraks varmitamha ristituiden tervhut da hüvinolendad kaikes mirus. Valdkundaližiden tervehtamižprogramiden pozitivine znamoičend om tundištadud avaros. Sen paloin, 20. voz'sadal mugoižiden programiden-ki i vakcinacijan rezul'tataks oli nece: vagahaižiden i lapsiden kolendmär aleniba lujas, elon keskmäine hätkeližuz ližadui i ližadab (se ližadui 30 vot AÜV:oiš vspäi 1900, 6 vot — mail'mas keskmäral). Paharubi tegihe ezmäižeks hajenudeks läžundaks ristitkundan nügüd'aigaižes istorijas, vspäi 1980 se om hajenu mail'mas täuzin tervhudenkaičendan organizacijoiden radon tagut MTO:nke päks.
Mail'man tervhuden organizacii (MTO, World Health Organization, WHO) om ÜRO:n üks' specialižiš aluzkundoišpäi (kuti UNESCO, RTO da UNISEF), se kogoneb ÜRO:n 193 valdkundoiš-ühtnijoišpäi. Organizacijan käskuzkirjan mödhe, om toižiden valdkundoiden ühtnemižen voimust, kudambad ei mülügoi ÜRO:ho. MTO:n päfunkcii om tervhudenkaičendan rahvahidenkeskeižiden problemoiden pätand i mail'man ristitišton tervhuden kaičend. Organizacijan aluz om pandud vl 1948 päfateranke Ženevas, Šveicarii.
Tön kaičend — radnikoiden elon da tervhuden kaičendsistem heiden radmižen aigan. Se mülütab nenid edheotandoid: oiktuzližed, socialiž-ekonomižed, organizaciž-tehnižed, sanitariž-gigijenižed, lekarinprofilaktižed da reabilitacižed märad. Tön kaičend kogoneb varuitomuden tehnikaspäi (varuližed faktorad, varused) i tehmižsanitarijaspäi (travijad faktorad).
Terveh elonmahtuz
Terveh elonmahtuz om edeližuz šingotamha ristitun elonradmižen erazvuiččid polid (rad, kanz, elämuz, kund, joud), samha aktivišt pit'kad igäd, tehmaha täuzin socialižiden funkcijoiden mödhe.
Küzund tervhen elonmahtusen šingoteses sündui ristitun organizman kormadusiden da ličendoiden toižetusiden tagut. Kundaline elo jügitui. Tehnogenižed, ekologižed, psihižed, politižed da sodariskad lujetas, ned sätas negativižid provokacijoid tervhuden olendas.
Tegendad tervhen elonmahtusen mödhe pättas üht problemad — individualižen tervhuden kovitamine. Psihologii (tunde, motivacii) i medicinine biologii ümbrikirjutadas elonmahtust kompleksin.
Bogorodsk (znamoičendad)
Bogorodsk voib znamoita:
Dešmuk Riteš
Riteš Dešmuk (marathi i hindi: रितेश देशमुख, Riteish Deshmukh; sünd. 17 tal'vku 1978, Latur, Maharaštr, Indii) om indijalaine akt'or, prodüser da TV-vedai. Edestab rolid fil'miš hindi- i marathi-kelil.
Biografii
Riteš om sündnu Latur-lidnha, Vilasrao-politikanmehen i Vaišalitai-akan kanzha. Hänen Amit-veik i noremb Džiradž-vell' oma politikanmehed. Riteš sai arhitektoran arvod «Kamla Raheja College of Architecture»-aluzkundas i openui praktižile mahtusile verhiš maiš. Kinodebüt tegihe vl 2003.
Kanz
Vspäi 2012 akt'or om nainu, Ženelija D'Souza om hänen ak, aktris. Heil om kaks' poigad: Riaan-poig (om sündnu vl 2014) da Rahil-poig (om sündnu vl 2016).
Irdkosketused
Kategorii:Indijan akt'orad Kategorii:Indijan TV-vedajad Kategorii:Indijan prodüserad Kategorii:Akt'orad kirjamišton mödhe Kategorii:Prodüserad kirjamišton mödhe Kategorii:TV-vedajad kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe Kategorii:Sündnuded Maharaštr-štatha Kategorii:Sündnuded vl 1978
Jahrom
Jahrom (Я́хрома) om Venäman lidn Moskvan agjan pohjoižes. Mülüb Dmitrovan lidnümbrikho (edel vn 2018 semendkud — rajonha), sen kahtenz' surtte lidn i eländpunkt.
Istorii
Nügüdläižen eländpunktan aluz om pandud Surovcevo-külän sijas vl 1841 kuti vatefabrik (Pokrovskai-manufaktur, nügüd' eile rados) da žilo senno. Nimitihe jogen mödhe, sen nimi libub kadonudes merän kelespäi i znamoičeb «järvikaz ma». Saudihe Savölovon raudted žilonno vl 1901, stancii sai Jahrom-nimitust mugažo. Vll 1932−1937 Kanal Moskvan nimed om saudud türmatud mehil, se jagoi eländpunktan poleti pohjoižespäi suvhe, päivlaskmaine pala om enamba. Jahrom sai lidnan statusad vl 1940. Toižen mail'man sodan aigan lidn oli okkupiruidud nacistoil vl 1941 lühüdaks aigaks (27. kül'mku — 7. tal'vku).
Jahrom šingotase sauvondlavoiden tegimel, bumagfabrikal i kartonpakuitezkombinatal, sömtegimištol (leibänkombinat, kofen edheotand), mägisuks'kurortal.
Geografijan andmused
Lidn sijadase lidnümbrikon keskuzpalan suves, Kanalan Moskvan nimed randoil, 150 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Jahrom-jogi jokseb paralleližikš kanalanke i läbitab lidnan päivlaskmašt palad. Matkad Moskvhasai om 55 km suvhe. Lähembaine lidn om Dmitrov 3 km pohjoižpäivnouzmha.
Jahrom-raudtestancii radab lidnan suvipalas, kanalan päivnouzmaižel randal.
Eläjad
Vl 1939 žilon ristitišt oli 14 896 eläjad, vl 1959 lidnan — 16 263 eläjad. Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 13 214 ristutud. Otab üks'toštkümnendest lidnümbrikon ristitištos. Kaikiš suremb ristitišt oli 16..17 tuhad eläjid vll 1959−1998 (17 499 rist. vl 1989). Ortodoksižen hristanuskondan ph. Stroican päjumalanpert' (om saudud vll 1892−1895) i kaks' jumalanpertid oma olmas lidnas.
Professionaližen opendusen lähembaižed aluzkundad ratas Dmitrov-lidnas. Jahroman kolledž sijadase lidnümbrikon Novosin'kovo-žilos 20 km lodeheze avtotedme Jahromaspäi.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Moskvan agjan lidnad Kategorii:Dmitrovan lidnümbrik
Vibirat' čudo
«Vibirat' čudo» (Выбирать чудо, Valita čudod) om venämalaižen Nüšan ezmäine studijanal'bom. Se om pästtud vl 2010.
Pajoiden nimikirjutez
<OL> <LI> Ты слишком сильный (Oled liigan luja) (3:34) <LI> Выбирать чудо (Valita čudod) (4:27) <LI> Не перебивай (Ala keskustu) (4:00) <LI> Больно (Kibištab) (3:33) <LI> Ты обещал (Sinä toivotid) (3:28) <LI> Отображенье (Kuvahaine) (3:39) <LI> Выше (Ülemba) (3:58) <LI> Другая (Toine) (3:29) <LI> Ангел (Angel) (3:04) <LI> Вою на Луну (Ulaidan Kudmaižhe) (3:21) <LI> Выше (Ülemb) (breakbeat version) (3:39) <LI> Выбирать чудо (dance version) (4:03) <LI> Не перебивай (dance version) (3:58) <LI> Вою на луну (dance version) (3:17) <LI> Angel (3:04) <LI> I’m Not Discovered (Olen peitol'ne) (3:11) <LI> Why (Mikš) (2:44) <LI> Hello (Holl'oo) (3:33) </OL>
Suleiman I
thumb|left|250px|Osmanan imperijan territorii oli kaikiš suremb Suleimanan I ohjandusen jäl'gmäižel vodel. Suleiman I Čomakulu vai Suleiman Kanuni (سلطان سليمان اول Süleymân-ı evvel; nüg. I. Süleyman, Kanunî Sultan Süleyman vai Muhteşem Süleyman; sünd. 6. kül'mku 1494, Trabzon, Osmanan imperii — kol. 6. sügüz'ku 1566, läz Sigetvar-lidnust, Mad'jaranman kunigahuz, Osmanan imperii) oli Osmanan imperijan 10nz' sultan, ohjanzi vn 1520 sügüz'kun 22. päiväspäi surmhasai. Om kaikiš tutabamb Osmanoiden dinastijaspäi.
Sodamatkad
Suleiman Ezmäine tuli valdištmele 26-voččel i jätksi ičeze Selim I-tatan sodoid. Kaik tegi 13 sodamatkoid. Kaikenaigaižed sodad Mad'jaranmas augotihe hänen londoišpäi. Voz' voden jäl'ghe Läheližen Päivnouzmman da Pohjoižen Afrikan ogibalad territorijad kändihe Osmanan imperijan vassaloikš.
Anastandan onetomad naprindad oliba Bavarijas, Čehijas, Venän territorijal, Mal'tan sarel. Sur'kulu laivišt laski anastada äjid sarid Keskmeren päivnouzmas, otta Rusttad mert portugalijalaižil lühüdaks aigaks.
Personaline elo
Suleiman I oli tiran, borcui korrupcijanke, no sauvoi školoid-ki, kirjuti runoid, oli mel'dünu juvelirtöihe.
Nell' naložnicad oli sultanal. Koume heišpäi sündutiba sultanale kibukahid poigid, kudambad koliba vagahaižil völ. Naind sädihe vaiše ühtenke — navedijoidenke Hürrem-naložnicanke, tetab Roksolana-nimenke Evropas. Viž poigad da üks' tütär sabustiba täuz'igäižut, heišpäi kaik päiči ühtes poigas oliba Hürreman lapsikš.
Üks' Roksolanan poigišpäi kändihe tatan jäl'ghetulijaks — Selim II.
Homaičendad
Kategorii:Valdkundmehed Kategorii:Osmanan imperii Kategorii:Osmanad Kategorii:Monarhad Kategorii:Osmanan imperijan runokirjutajad Kategorii:Runokirjutajad kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe Kategorii:Sündnuded Trabzonha Kategorii:Kolnuded sügüz'kun 6. päiväl
Mori Klaudia
Klaudia Mori (Claudia Mori; sünd. 12. uhoku 1944, Rim, Italii) om italijalaine aktris da pajatai, Adriano Čelentanon ak.
Biografii
Klaudia om sündnu Rim-lidnha.
Klaudia om lähtnu mehele vodel 1964, Adriano Čelentano-pajatale da akt'orale. Heil om kaks' tütärt da üks' poig: Rosita, Rosalinda da Džakomo. Tähäsai üks'jäine Samuel'-poiganpoig om Adrianol Klaudianke.
Irdkosketused
Kategorii:Italijan aktrisad Kategorii:Italijan pajatajad Kategorii:Aktrisad kirjamišton mödhe Kategorii:Pajatajad kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe Kategorii:Sündnuded Rimha Kategorii:Sündnuded vl 1944
Viipur
thumb|left|250px|Lidnan da sen ümbrišton transporttekart (2010) Viipur (Вы́борг, Viipuri, Viborg) om lidn, municipaline ühtnik (lidnankund) da Baltijan meren järed meriport Venäman i sen Leningradan agjan lodehes. Viipur om Viipurin rajonan administrativine keskuz da sen kaikiš suremb lidn.
Istorii
Nügüdläižen eländpunktan aluz om pandud ročilaižil vl 1293 kuti Viborgan lidnuz. Žilo lidnusenke saiba lidnan oiktusid vl 1403. 1930-nzil vozil lidn oli Suomenman tegimišton znamasižeks keskuseks.
Lidn oli mülütadud NSTÜ:he vn 1940 sulakuspäi Karjalaiž-Suomalaižen NST:an palaks. Vozil 1941 (sügüz'ku) — 1944 (kezaku) oli okkupiruidud Suomenman sodavägil. Mülüb Venäman NFST:n Leningradan agjaha vspäi 1944.
Viipurin ižandusen päsarakod oma laivoiden da meriplatformoiden sauvomine, sauvondmaterialiden tehmine, ladimiden da vilugoitimiden pästand, mašinoidensauvomine, turizm, ozrikkiven samine, sömtegimišt.
Geografijan andmused
Lidn sijadase rajonan lodehes, Karjalan kaglhan päivlaskmas, Viipurin lahten ozrikkivižel päivnouzmaižel randal, Suomen lahten pohjoižrandal, 0..51 m korktusil, koume metrad ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Piterin keskushesai om 136 km avtotedme, om 100 km sen röunhasai orhal, Suomenman röunhasai — 30 km lodeheze orhal. Lähembaine lidn da port om Visock 20 km suvipäivlaskmha orhal lahtedme vai 30 km avtotedme.
Viipur om municipaližen ühtnikan üks'jäižeks eländpunktaks. Se jagase kümneks territorialižeks rajonaks vspäi 2008. Viipurin rajonan administracii tegeb likvidiruidud vl 2014 lidnan administracijan velgusidme.
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 79 962 ristitud, kaks' videndest rajonan ristitištos. Kaik 78 457 eläjad oli lidnas vl 2017. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli läz 81 tuhad eläjid vozil 1986−1996 i 2012−2013.
Rahvahad (enamba 0,4 % vl 2002): venälaižed — 90,2 %, ukrainalaižed — 2,4 %, vaugedvenälaižed — 1,3 %, totarlaižed — 0,5 %, toižed rahvahad i rahvahuden ozutandata — 5,6 %.
Ortodoksižen hristanuskondan ühesa pühäpertid oma kaičenus i saudud lidnas: Spasan Toižetamižen kafedraline päjumalanpert', Raštvoiden päjumalanpert', kuz' jumalanpertid i časoun'. Niiden ližaks phh. Petran da Pavlan garnizonine päjumalanpert', koume jumalanpertid i časoun' ei ole kaičenus. Protestantizman viž pühäpertid oma avaitud (lüteranižuz, adventistad, baptizm da tž.), mugažo mormonoiden kundan pühäpert' om olmas.
28 panfilovecad
«28 panfilovecad» (28 панфиловцев) om vn 2016 venämalaine fil'm vägitegos Moskvan sodakaičendan aigan. Ezmäine ozutez Venämas oli vn 2016 kül'mkun 24. päiväl.
Viipur
Eläjad
Edeline lidnan da rajonan pämez' oli Aleksandr Lisov (semendku 2014 — sulaku 2017, Александр Лысов), koli läžundaspäi.
28 panfilovecad
Režissörad oma Andrei Šal'opa, Kim Družinin.
Viipur
Transport
Avtobusad da taksid oma kundaližeks transportaks lidnas. Ezilidnelektrojonused ühtenzoittas Piterinke. «Allegro»-kiruhjonused tehtas seižutest lidnas.
28 panfilovecad
Irdkosketused
Kategorii:Venäman fil'mad Kategorii:Istorižed fil'mad Kategorii:Fil'mad kirjamišton mödhe Kategorii:Vn 2016 fil'mad Kategorii:Fil'mad venän kelel
Viipur
Transport
Saiman kanal augotase lidnas. «Pohjoižvalu»-gazanveim (Nord Stream) zavodiše lidnan ümbrištos.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Leningradan agjan lidnad *
Kolomn
Kolomn (Коло́мна) om Venäman lidn Moskvan agjan suvipäivnouzmas. Se om Kolomnan lidnümbrikon administrativine keskuz (edel vn 2017 sulakud kaks' municipalitetad oli — Kolomn-lidn i Kolomnan rajon), agjan ühesanz'-kümnenz' lidn eläjiden lugun mödhe.
Istorii
Eländpunkt mainitase vspäi 1177 lidnan statusanke. Kolomnan alusenpanend tegihe vll 1140..1160 arheologijan andmusiden mödhe. Oli Kolomnan ruhtinazkundan keskuseks alusenpanendaspäi vodhesai 1301, sil-žo aigal ruhtinazkund oli Räzanin ruhtinazkundan palaks. Vspäi 1301 lidn alištub Moskvan tobmudele. Moskvan ruhtinazkundan kahtenz' lidn znamoičendan mödhe 15. voz'sadal. Varmed kivine Kreml' om saudud puižen sijas vll 1525−1531. «Moskv — Räzan'»-raudte läbiti lidnad i radaškanzi vl 1862, saudihe puruvedimiden tegint Kolomnas jäl'ghižel vodel.
Kolomn šingotase mašinansauvomižel (lämuzvedimed i dizel'likutimed, tömašinad, maižanduztehnik), sauvondmaterialiden pästandal (cement, raudbetontegesed, sauvondmujud), sömtegimištol, turizmal, mugažo omblendfabrik i mebel'edheotand ratas lidnas.
Geografijan andmused
Kolomn-raudtestancii om olmas lidnas. Jogiport radab Okan randal.
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 144 589 ristutud. Otab nell' videndest lidnümbrikon ristitištos. Kaikiš suremb ristitišt oli 161..164 tuhad eläjid vll 1989−1994 (164 tuh. rist. vll 1991−1992).
Rahvahad (2010): venälaižed — 95,0%, ukrainalaižed — 1,4%, toižed rahvahad — 3,6%.
Professionaližen opendusen aluzkundad oma Kolomnan kolledž i Kolomnan maižanduzkolledž.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Moskvan agjan lidnad *
For You
«For You» (Sinun täht) om Kirkorovan Filippan 17. studine al'bom, kudamb om pästtud vl 2007.
Pajoiden nimikirjutez
<OL> <LI> Я эту жизнь тебе отдам (Andan sinei necidä elod) (3:29) <LI> Полетели (Ka lendaškandem) (3:54) <LI> Холодно в городе (Om vilu lidnas) (duetpajo Alla Pugačovanke) (3:39) <LI> История (Istorii) (3:35) <LI> Странник (Matknik) (4:45) <LI> Поцелуй (Čoksuine) (3:38) <LI> Жиголо (Džigolo) (3:39) <LI> Он твоя иллюзия (Hän om sinun manituzkuva) (3:52) <LI> Любовь сияет ярче (Armastuz säib lujemb) (3:15) <LI> Твои глаза, как море (Sinun sil'mad meren kartte) (4:12) <LI> Сердце в 1000 свечей (Südäikera 1000 tohust loštte) (3:42) <LI> Кайф (Kaif) (3:04) <LI> Обычная история (Järgeline istorii) (3:37) <LI> Яна (Jana) (3:44) <LI> Стоп! (Stop) (3:18) <LI> Карнавал - 2 (Karnaval - 2) (2:59) <LI> Я верю в любовь (Uskon armastushe) (4:10) </OL>
Irdkosketused
Kategorii:Kirkorovan Filippan al'bomad Kategorii:Al'bomad kirjamišton mödhe Kategorii:Vn 2007 al'bomad
Slovakan kel'
thumb|right|250px|Slovakan kelen levigandusen kart Slovakan kel' (ičeze nimitused: slovenčina, slovenský jazyk, slovenská reč) om Slovakijan oficialine kel'. Mugažo se om EÜ:n üks' oficialižiš kelišpäi.
Reguliruindorganzacii om Slovakijan Tazovaldkundan kul'turministrusen valdkundkelen palakund (Ministerstvo kultúry Slovenskej republiky. Odbor štátneho jazyka, Bratislav).
Leviganduz
Slovakan kel' om indoevropine, slavine kel'. Pagižijoiden lugu om 5,2 millionad ristituid (2015), heišpäi nell' videndest elädas Slovakijas (4,34 mln vl 2012), läz kaik kandajad mamankeleks oma slovakalaižed. Verhiš maiš enamba kelenkandajid om Čehanmas (235 tuhad vl 2011) i Serbijas (50 tuh. ristituid vl 2011). Kacmata sihe, miše slovakan amerikaine diaspor om pol'millionad, vaiše kaks' tuhad ristituid mahttas pagišta rahvahan kelel.
Koume paginoiden joukud: päivnouzmaine, keskuzline, päivlaskmaine. Paginoiden erazvuiččend sündui mägitahondan arvoimižiš.
Istorii
Slovakan kelen kirjutadud muštnikad zavodišoiš 15. voz'sadan lopuspäi, no velgsanad slovakan kelespäi oma čehan, saksan i latinan keliden aigaližembiš kirjoiš.
Eriližused
Toižiden slavižiden keliden erineden, [ä]-fonem om olmas slovakan keles (no kadob), om lühüdoid i pit'kid vokalid, mugažo konsonantoid ([l̥], [l̥̄], [r̥], [r̥̄]). Ritmižen ohjandimen mödhe, pit'k vokal' voib olda vaiše ühtes tavus lähižiš tavuišpäi. Palatalizuidud konsonantoiden kadob keles.
Kirjankelen painend om dinamine. Erigoittud sanan painend om fiksiruidud i sijadase ezmäižel tavul (ˈdruhá ˈmladosť «toine noruz», ˈlist ˈešte ˈneprišiel «kirjeine ei tulend völ») päiči statjas, konz eziabusana om (ˈkôň «ižahebo», no ˈna koni «ižahebon päl»). Erased pronominad i abusanad oma painmatomad.
Homaičendad
Kategorii:Keled i dialektad kirjamišton mödhe Kategorii:Čehanman keled Kategorii:Slovakijan keled
Bjanka
Bjanka (Бьянка); todesine nimi — Tatjana Eduardovna Lipnickaja (Таццяна Эдуардаўна Ліпніцкая, Татьяна Эдуардовна Липницкая; sünd. 17. kül'mku 1985, Minsk, Vaugedvenäman NST, NSTÜ) — vaugedvenälaine da venämalaine hiphoppajatai, muzikankirjutai, prodüser, kargaidai da aktris.
Kalahabuk
Kalahabuk (Pandion haliaetus) om järed lihansöi lind Habukanvuiččed-heimkundaspäi, Kalahabukad-heimon i Kalahabukižed-sugukundan üks'jäine eläb erik. Om avaros levitadud molembiš mapoliškoiš.
Bjanka
Biografii
Bjanka om sündnu Minsk-lidnha, vaugedvenälaižiden kanzha. Laps'aigas ühtni horha pajatajaks i rahvahaližiden karguiden sebrudehe. Radoi 4 vot Vaugedvenäman valdkundaližes simfonižen da estradan muzikan orkestras, vändi violončelil. Vl 2001 ezini pajatajaks ičeze repertuaranke, sai kahten rahvahidenkeskeižen «Vauged Venä»- da «Mal'v»- (Pol'šanma) festivalin pälahjad (gran-prid) kerdalaz da tegihe tutabaks. Kirjutab muzikad, tekstoid da horeografijad iče. Ühtenzoitab kaht stilid pajataden: amerikaine urban i venälaižed lühüdad pajoižed popfolkan ümbriradmižes.
Kalahabuk
Ümbrikirjutand
Pezoiteldas kaikiš varuitomiš sijiš, kus vezišt kalan äjüdenke om olmas. Sätas pezoid koumes..vides kilometras vedespäi tobjimalaz, mugažo peza voib olda hüväs sijas ani veden päl.
Bjanka
Irdkosketused
Kategorii:Vaugedvenäman pajatajad Kategorii:Venäman pajatajad Kategorii:Pajatajad kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe Kategorii:Sündnuded Minskha
Kalahabuk
Klassifikacii
Erik jagase nelläks alaerikoks, piidab käta niid erikoikš molekuläriž-genetižiden tedoidusiden alusel:
Homaičendad
Kategorii:Habukanvuiččed Kategorii:Živatad kirjamišton mödhe Kategorii:Lindud
Katar
Katar (قطر Katar [ˈqɑtˁɑr], sijaline virkand om [ɡitˁar]), täuz' oficialine nimituz — Kataran Valdkund (دولة قطر Davlat Katar), om valdkund Päivlaskmaižes Azijas. Sen pälidn da kaikiš suremb lidn om Doh.
Istorii
Vn 1971 1. päiväl sügüz'kud Katar tedištoiti ripmatomudes Sures Britanijaspäi.
Valdkundan ezmäine Konstitucii oli väges vspäi 1970. Nügüdläine kahtenz' lugul Konstitucii om vahvištadud referenduman jäl'ghe (98% oliba «za») i om väges vspäi 2003, vajehtusita.
Geografijan andmused
thumb|left|250px|Kataran topografine kart. Katar om mavaldkundröunoiš vaiše Saudan Arabijanke, röunan piduz — 87 km. Persijan lahten katarižen palan randanpird om 563 km.
Londuseližed pävarad oma kivivoi, londuseline gaz; toižed varad — kala.
Politine sistem
Ohjandusen form om unitarine parlamentine absolütine monarhii. Valdkundan pämez' om emir, hän-žo armijan päkäsknik (läz 12 tuhad sodamehid). Emir paneb radsijha päministrad, ministrišton i parlamentan ühtnijoid. Emiran vald om röunatud vaiše šariatan ramuzil. Politižed partijad, profühtnendad i demonstracijad oma kel'tüd valdkundas.
Parlament om üks'kodine Konsul'tativine Nevondkund (مجلس الشورى Madžlis aš-Šura) 45 ühtnijanke. Vn 2003 Konstitucijan mödhe 30 ühtnijad valitas, emir paneb 15, no eilend valičendoid parlamentha tähäsai (2019). Vn 2017 kül'mkus emir pani nell' našt parlamentan ühtnijoikš ezmäižen kerdan. Ministrišt taričeb käskusid, parlament hüvästab niid vai oigendab toštmižümbriradmižhe, i vaiše emirale sab allekirjutada käskusid.
Kataran pämez' om Tamim bin Hamad Al' Tani, hän om nellänz' lugul emir, vs 2013 kezakun 25. päiväspäi. Päministr (6nz' lugul) — Halid bin Halifa Al' Tani vs 2020 vilukun 20. päiväspäi.
Administrativiž-territorialine jagand
Kacu kirjutuz: Kataran administrativiž-territorialine jagand.
Valdkund jagase seičemeks agjaks (municipalitetaks, بلديات‎ baladijat).
Eläjad
Kataras elädas kataralaižed. Vl 2014 valdkundan ristitišt oli 2 123 160 eläjad. Kaikiš suremb ristitišt om nügüd'. Igähižed eläjad ottas vaiše 11,6% ristitištos (2015).
Uskondan mödhe (2010): islamanuskojad (oficialine religii) — 67,7%, hristanuskojad — 13,8%, induistad — 13,8%, buddistad — 3,1%, toižed uskojad — 0,7%, märhapanendata — 0,9%.
Toižed sured eländpunktad (enamba 100 tuh. ristituid vn 2010 rahvahanlugemižen mödhe, surembaspäi penembha): Ar Rajan, Ar Rajanan tegimištzon, Ad Dačir. Vl 2010 kaik oli 13 eländpunktad enamba 10 tuh. ristituidenke.
Rahvahanižanduz
Kaikiš suremb kogosüdäiprodukt ühtele hengele mail'mas severz'-se jäl'gmäižid vozid, US$129,360 vl 2017. Kaik KSP oli 359 mlrd US$ vl 2018 (kohtaižen ostmižmahtusen mödhe).
Ižandusen aluz om londuseližen gazan samine da eksport.
Leopard
Leopard (Panthera pardus) om Kažinvuiččed-sugukundan lihansöi imetaiživat.
Etimologii
«Leopard»-sana tuli vepsän kel'he venän kelespäi, sihe putui 18. voz'sadal Päivlaskmaižen Evropan kelišpäi: léopard, Leopard. Sündui niiš möhälatinan sanoiden leopardus-ühtištusespäi: leo «lev» i pardus «bars».
Leviganduz
Erik erigoiči toižiš panteroišpäi läz 3,8 mln vozid tagaz Azijan territorijal, sid' migrirui i eläškanzi Afrikas. Nügüd'aigaine leopardan form libui Afrikas 470..825 tuhad vozid tagaz i leviganzi Azijadme 170..300 tuhad vozid tagaz. Kadoi Evropas 10 tuhad vozid tagaz.
Erik jagase kahesaks..ühesaks alaerikoks levigandusen regionan mödhe. Eričuiden lugumär poleneb äjiš tahondoiš. Leopardan mectuz om kel'tud Azijan kaikiš maiš, oleleb kvotid Afrikan maiš.
Ümbrikirjutand
Suruded varjiruidas lujas alaerikho kacten. Hibjan piduz händata om 90..190 sm (160 sm keskmäras), händ om 60..110 sm pitte. Emäčun mass oleleb 32..65 kg, ižačun 60..75 kg. Ižačuiden korktuz sägus om 50..78 sm, henombiden emäčuiden oleleb 45 sm vaiše.
Živat eläb 10..11 vodhesai londuses, voib eläda 21 vot stajas. Oleskeleb täuz'kaznu elon koumandel vodel.
Kropivnickii
Kropivnickii (Кропивницький [kropeu̯nɪt͡sʲkɪi̯], enččel Єлисаветград (Elisavetgrad) vhesai 1924, vozil 1924−1934 Зінов'євськ (Zinovjevsk), vll 1934−1939 Кiрово (Kirovo) i vozil 1939−2016.07 Кіровоград (Kirovograd)) om Ukrainan lidn, sijadase agjan i Ukrainan keskuzpalas. Se om Kirovogradan agjan administrativine keskuz.
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1754 kuti lidnuz ph. Jelisavetan nimenke. Vl 1775 lidnuz ümbärdajidenke slabadoidenke saiba lidnan statusad. Lidn oli Ukrainan ižandusen znamasižeks keskuseks edel Odessan, Nikolajevan i Hersonan alusenpanendad.
Vl 2016 udesnimitihe Mark Kropivnickii-akt'oran da dramaturgan muštoks.
Kropivnickii šingotase maižanduztehnikan pästandal, sömtegimištol i urankivendon samižel da küllästamižel.
Geografijan andmused
Lidn sijadase Ingul-jogen randoil da Dnepranveren ülüden pautkil, 124 m ü.m.t. keskmäižel korktusel.
Klimat om ven kontinentaline. Voden keskmäine lämuz om +8,2 C°. Paneb sadegid 534 mm vodes, enamba kezal (50..70 mm kus).
Eläjad
Vl 1897 ristitišt oli 62,5 tuhad eläjid. Kaikiš suremb eläjiden lugu oli 269 803 ristitud vl 1989.
Rahvahad (vn 2001 rahvahanlugemižen mödhe, enamba 0,4%): ukrainalaižed — 85,8%, venälaižed — 12,0%, vaugedvenälaižed — 0,5%, toižed rahvahad — 1,7%.
Irdkosketused
Kategorii:Ukrainan lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe *
Volos (lidn)
thumb|left|250px|Lidnan päpalan kart (2011) Volos (Βόλος [ˈvolos]) om lidn Grekanman keskuzpalan pohjoižes. Se om valdkundan kudenz' lidn eläjiden lugun mödhe, Volos-kundan keskuz da päpala, mülüb Fessalii-agjaha (periferijha), sen kahtenz' surtte lidn.
Istorii
Eländpunktan ümbrišt om elänzoittud amussai. Volosan lidnuz oli Ottomanan imperijan aigan. Meriport i külä senno mainitasoiš vl 1833. Vl 1884 Volos-raudtestancii radaškanzi, ühtenzoitab lidnan portad agjan Laris-keskusenke. Lidnan ristitišt ližadui znamasižešti grekalaižiden sirdandan aigan Anatolijan pol'sarespäi. Vn 1955 sulakun manrehkaidused mureniba lidnad lujas.
Volos šingotase meriportal, terasen tegimil (koume tegijad: METKA, SIDENOR, Hellenic Steel Industry), cementan pästandal (Heracles General Cement). Bioekonomikan i agrotehnologijan tedoinstitut radab lidnas.
Geografijan andmused
Lidn sijadase agjan päivnouzmas, Pilion-mägiden alusenno (Πήλιο, 1610 metrhasai ü.m.t. kortte), Egeižen meren Pagasitikos-lahten randal, 15 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad agjan Laris-keskushesai om 60 km lodeheze, Afinad-pälidnhasai om 330 km suvhe, Salonikihesai om 220 km pohjoižhe.
Klimat om Keskmeren. Voden keskmäine lämuz om +17,4 C°, kezakun-elokun +25..+27 C°, tal'vkun-uhokun +8..+10 C°. Ekstremumad oma −8,2 C° i +44,2 C°. Paneb sadegid 429 mm vodes, enamba redukus-vilukus (47..58 mm kus), vähemba heinkus-elokus (11..15 mm kus).
Eläjad
Vn 2011 Grekanman rahvahanlugemižen mödhe lidnan ristitišt oli 86 046 eläjad, Volos-kundan 142 849 eläjad 387 km² pindal. Vl 2001 kaik 85 001 eläjad oli lidnas. Kaik 139 670 ristitud elihe lidnankundas vl 2021, agjan videndez.
Fessalijan universitet (Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Panepistimio Fessalias) baziruiše lidnas alusenpanendaspäi vl 1984. Sen palakundad om ližatud vl 2001, mülütihe toižid aluzkundoid vl 2013 i vl 2019. Läz 14 tuhad üläopenikoid (2014), kahesa fakul'tetad. Om kampusoid agjan nelläs toižes lidnas Volosale ližaks.
Irdkosketused
Kategorii:Grekanman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Fessalii
Džonni Hollidei
Džonni Hollidei (Johnny Hallyday, francine virkand [dʒɔ.ni a.li.dɛ(j)]), todesine nimi — Žan-Filipp Leo Smet (Jean-Philippe Léo Smet; sünd. 15. kezaku 1943, Pariž, Francii — kol. 5. tal'vku 2017, Marn-la-Kokett, Francii), oli francine pajatai da akt'or.
Biografii
Žan-Filipp oli sündnu Pariž-lidnha. Hänen tat oli bel'gijalaine, mam — francijalaine, laps' sai Bel'gijan rahvahanikust. Vspäi 1961 anttihe Francijan rahvahanikust. Tatan tädi kazvati last, sikš miše tat da mam erigoitihe toine toižespäi.
Tegi 181 koncertmatkad mail'madme, möi 110 mln diskoid ičeze änetusidenke, 18 al'bomad kätihe platinasižikš. Üks' kaikiš plodukahiš pajatajišpäi mail'mas. Pajati rok-n-roll-, šanson-, blüzrok- i kantrirok-stiliš. Koli ičeze pertiš Marn-la-Kokett-lidnas (Parižan päivlaskmaine ezilidn).
Kanz
Mez' oli naižiš koume kerdad. Letisija oli jäl'gmäižen akan vspäi 1996.
Üks' poig da koume tütärt jäihe Žanaspäi: David-poig (ühtendes naindaspäi, sünd. 1968), Lora (kahtendes naindaspäi, sündnu vl 1986), Žad (om ottud tütreks Vjetnamaspäi, om sündnu vl 2004), Džoi (om sündnu da ottud tütreks vl 2008).