cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Bordo (lidn)
Transport
Rahvahidenkeskeine soda- da civiline Bordo-Merin'jak-lendimport (BOD, 6,2 mln passažiroid vodes 2017) sijadase 12 km päivlaskmha lidnan keskusespäi Merin'jak-ezilidnas. Tehtas reisid EÜ:n i Pohjoižen Afrikan maihe, Turkanmaha, mugažo Francijan erasihe lidnoihe.
Funafuti
Homaičendad
Kategorii:Tuvalun eländpunktad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe * Kategorii:Pälidnad Kategorii:Tuvalun regionad
Bordo (lidn)
Irdkosketused
Kategorii:Francijan lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe *
Mihailovan pert'kulu
thumb|right|250px|Mihailovan pert'kulu vn 2012 kezakus. Mihailovan pert'kulu (Михайловский дворец) om pert'kulu Piterin keskuses Čomamahtoiden torgul. Kaičese korktan klassicizman arhitekturan muštnikaks.
Sauvuz om osttud valdkundal vl 1895. Venälaine muzei sijadase neciš sauvuses vn 1898 keväz'kuspäi Nikolai II-imperatoran käskön mödhe.
Kategorii:Piterin pert'kulud Kategorii:Pert'kulud kirjamišton mödhe Kategorii:Keskuzrajon (Piter)
Nkruma Kvame
Frensis Nvia Kofi Kvame Nkruma (Francis Nwia Kofie Kwame Nkrumah; sünd. 21. sügüz'ku 1909, Nkroful-külä Britanijan Kuldrandan suvipäivlaskmas, nüg. Gan — kol. 27. sulaku 1972, Buharest, Romanii) oli ripmatoman Ganan ezmäine päministr (1957−1960) i ezmäine prezident (1960−1966), mugažo radoi Britanijan Kuldrandan päministran (1952−1957). Sai fel'dmaršalan sodaarvod (1965).
Kvame Nkruma oli filosofan, sociologan, politologan, kirjuti anglijan kelel. Panafrikanizman koncepcijan polenpidajai, zavodi Afrikan ühtenzoitust Ganan i Gvinejan Ühtnendan sädandal (1959). Afrikan Ühtmuden Organizacijan (1963−2002) üks' alusenpanijoišpäi, vspäi 2002 Afrikanine Ühtištuz om olmas sen sijas.
Augotižlibund i openduz
Nkruma oli sündnu käziradajan-juveliran kanzha, tatal lapsed oliba toižiš-ki akoišpäi. Üks' nimišpäi Kvame znamoičeb «sobat», sündnundan nedal'päiv, hänen heimon veron mödhe. Openui sijaližes katoližes školas, hot' openduz oli maksline. Sai professionališt opendust Akkras (1927−1930), radoi opendajan školoiš. Sai üläopendust Linkol'nan universitetas (Pensil'vanii, AÜV, 1935−1943), sid' eli i openui ekonomikad da oiktust Londonas (1945−1947).
Kvame Nkruma tuli Päivlaskmaižen Afrikan üläopenikoiden ühtnendha i teravas kändihe sen varaprezidental, vaumiči 5. Panafrikašt kongressad (Mančester, reduku 1945). Vl 1947 pördui kodimale i borcui valdkundan ripmatomudehe näht.
Prezidentižuz
Gan oli poleks šingotadud ma ripmatomuden sandan aigan, kakaon surenke eksportanke, no ümbriradajata tegimištota. Nkruma valiči socializman sauvondad sabutamha šingotadud valdkundoid ühten ristitunpol'ven aigan. Prezidentan avtoritarine politik vei Ganad finansižennoks krizisannoks i sodakukerdusennoks. Vspäi 1966 Nkruma eli Gvinejan Konakri-pälidnas.
Kanz
Politikanmez' oli nainu, Fatija Nkruma oli hänen ak, sündutihe koumed poigad i üht tütärt naimiželos.
Homaičendad
Kategorii:Ganan filosofad Kategorii:Ganan prezidentad Kategorii:Ganan päministrad Kategorii:Ganan tedomehed Kategorii:Filosofad kirjamišton mödhe Kategorii:Politikanmehed kirjamišton mödhe Kategorii:Tedomehed kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe Kategorii:Panafrikanizm Kategorii:Sündnuded Ganha Kategorii:Kolnuded Buharestas
Vitebsk
Vitebsk (Вiцебск, Витебск) om lidn Vaugedvenäman pohjoižpäivnouzmas, Vitebskan agjan da Vitebskan rajonan adminisrativine keskuz. Se om Vaugedvenäman toine kaikiš amuižemb lidn Polockan jäl'ghe i nellänz' ristituiden lugun mödhe.
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 974, mainitase ezmäižen kerdan vl 1021 kuti Vidbesk-lidn. Vozil 1101−1320 oli ühtennimižen ruhtinazkundan keskuseks, vll 1508−1793 — Vitebskan sodaveikundan keskuz Sures Litvanman ruhtinazkundas. Vspäi 1772 oli mülünu Venäman imperijha.
Geografijan andmused
Lidn oti ičeze nimen Vit'b-jogespäi, kudamban suhu lidnan aluz om pandud. Sijadase agjan päivnouzmaižes palas Päivlaskmaine Dvin-jogen (Заходняя Дзвіна) kukhikahil randoil, 125..204 m korktusil valdmeren pindan päl.
Klimat om ven kontinentaline.
Ristitišt
thumb|left|200px|Vitebskan administrativine jagand Vl 2012 eläjiden lugu oli 367,7 tuh. ristituid.
Administrativiž-territorialine jagand
Vitebsk jagase koumeks rajonaks: Raudten, Oktäbrin i Pervomaiskii.
Raudten rajon sijadase lidnan päivlaskmaižes palas Päivlaskmaižen Dvinan oiktal randal. Rajonan territorijal keskendab lidnan tegimišton znamasine pala: ratas 25 tegimištedheotandad, 34 kohendusen da sauvondan organizacijad, kommunaližen ižandusen kompanijad, 20 transport- i sidoorganizacijad, päraudtestancii da avtobusvagzal.
Oktäbrin rajon om lidnan istorijan, kul'turan da tegimišton keskuz. Territorii otab pindan enamba mi 3500 ha. Sijadase lidnan pohjoižpäivnouzmas. Rajonan eländmassivad ühtištoittas nell' prospektad i enamb 298 irdad da kujod, kudambiden piduz om enamb 300 km. Vn 1999 rahvahanlugemižen mödhe 129 137 ristitud elädas rajonas.
Pervomaiskii rajon kogoneb kahtes sures palaspäi, kudambad sijadasoiš Päivlaskmaižen Dvinan i Lučosan randoidme lidnan suvipalas. Se om Vitebskan kaikiš tobjemb rajon. Ristitišt om läz 180 tuhad ristituid. Om tehtud vl 1940 heinkun 19. päiväl.
Irdkosketused
Kategorii:Vaugedvenäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe *
Raud
thumb|left|170px|Puhthan raudan palaižed ühten kubižen santimetran kohtha
Raud (Fe — ferrum latinan kelel) om 26nz' himine element himižiden elementoiden periodižes tabludes. Sen sijaduz om kahesandes gruppas (vanhtunuden klassifikacijan mödhe — kahesanden gruppan laptalagruppas), tabluden nelländes periodas.
Ühthine ümbrikirjutand ​
Raud om lujas levitadud londuses (4,65% Man kores, kahtenz' alüminijan taga, äi Man südäitukus ezimeletaden), i voib erasišti löuta sidä puhthas olendas (m. n. ičesündui raud). Elementan znamoičend om sur'kulu ristitun täht.
Fizižed ičendad
Puhtaz raud om tagokaz da sitked hobedaižvauged metall. Eskai pened ližadused (hil'nik i leguruind metalloil) vajehtadas raudan ičendoid, se kovidub, no i hudruz ližadub, kändase räbedaks. Kaik om viž kristallišt seglust raudal, niiden keskes nell' normaližel painudel: α-segluz (ferrit, 769 C° da sen alemba), β-form (paramagnetik, 769..917 C°), tahkoncentriruitud γ-segluz (austenit, 917..1394 C°) i δ-variant (1394 C° da sen korktemba), sikš termine ümbriradmine om tarbhaine lujas teraraudan tehmižen aigan.
Atommass — 55,847. Ninevuz (normaližiš arvoimižiš) — 7,874 g/sm³. Suladandlämuz — 1812 K. Kehundlämuz — 3134 K.
Londuseline raud kogoneb nelläs stabiližes izotopaspäi: 54Fe (5,845%), 56Fe (91,754%), 57Fe (2,119%) i 58Fe (0,282%). Tetas 24 radioaktivišt ratud izotopad 45..53, 55, 59..72 atommassanke i 6 izomärad mugažo.
Himižed ičendad
Metallal om luja himine reakcine mahtuz. Raud palab puhthan hapanikan atmosferas. Hen pölü voib virizuda iče il'mas. Ireg raud voib mülütada 0,8 procenthasai ližoid.
Irdkosketused
Kategorii:Himižed elementad kirjamišton mödhe
Venäman avtonomerad
thumb|right|400px|Venäman avtonomeran ozutez. Avtonomeriden indeks Venämas:
Homaičendad
A Kategorii:Avtonomerad Kategorii:Venäma
Päivnouzmaine kariban dollar
Päivnouzmaine kariban dollar (East Caribbean dollar) om kuden valdkundan valüt: Antigua da Barbud, Dominik, Grenad, Sent Kits da Nevis, Sent Lüsii, Sent Vinsent da Grenadinad, mugažo Montserrat-territorijan. Vajehti Britanižen Vest-Indijan dollarad vn 1965 redukus.
1 dollar = 100 centad. Valütkod om XCD. Simvolad: $, EC$. Valütan regulätor om Päivnouzmaižkariban Keskuzbank, sen päfater sijadase Baster-lidnas.
Valütan kurs om tazostadud AÜV:oiden dollarha vn 1976 heinkuspäi: US$1 = EC$2,7.
Zernograd
Zernograd (Зерногра́д) om Venäman lidn da lidnankund Rostovan agjan suvipäivlaskmas. Se om Zernogradan rajonan administrativine keskuz.
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1929 kuti žilo Verblüd-raudtesarakonno tedoidamha vill'sovhozan ižandusen formad. Vn 1933 10. päiväl uhokud registriruihe žilod Zernovoi-nimitusenke. Toižen mail'man sodan aigan se oli okkupiruidud nacistoil (30.07.1942 — 30.01.1943), i tedoinstitut oli evakuiruidud Kustanai-lidnha (Kazahstan). Tedolidnut sai lidnan statusad vl 1951. Udesnimitihe nügüdläižikš vl 1960.
Zernograd šingotase opendusen i tedon aluzkundoil, mašinansauvomižel (maižanduzmašinad, materialad i tehnik sadun täht), sauvondmaterialiden pästandal (torved, stökolpaketad), sömtegimištol (surmän edheotand, kalankazvatand). Maižandusen koume tedoinstitutad ratas lidnas.
Geografijan andmused
Lidn sijadase rajonan keskuzpalas, Kagal'nik-jogen basseinas (Кагальник 162 km pitte, lankteb Azovmerhe), 85 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Rostovhasai Donal om 61 km lodeheze orhal, 77 km avtotel vai raudtel. Toižed lähembaižed lidnad oma Bataisk 54 km lodeheze orhal, 64 km avtotedme vai raudtedme, i Sal'sk 103 km suvipäivnouzmha-päivnouzmha orhal, 121 km avtotedme vai raudtedme. Zernograd-raudtestancii (edel 1973 vot Verblüd) radab «Bataisk — Sal'sk»-keskustal. «Zernograd»-sodalendimport i sodajaguz oma 6 km päivnouzmha lidnaspäi.
Kahesa žilod i kaks' futorad mülüdas lidnankundha Zernogradan ližaks.
Eläjad
Vl 1939 žilon ristitišt oli 8 800 eläjad. Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 26 842 ristitud, lidnankundan — 30 849 ristitud, rajonan pol'. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 28..29 tuhad eläjad vll 1996−2006 (29 700 rist. vl 1998). Kaik 28 588 ristitud elihe lidnankundas vl 2017.
Rahvahad (2010): venälaižed — 94,6%, ukrainalaižed — 1,8%, armenijalaižed — 1,3%, toižed rahvahad — 2,3%.
Professionaližen opendusen aluzkundad oma Zernogradan pedagogine kolledž, Zernogradan agrotehnologijoiden tehnikum, Azovan-Mustmeren inženerine institut — Donan valdkundaližen agrarižen universitetan filial.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Rostovan agjan lidnad *
Tatarsk
Tatarsk (Тата́рск) om Venäman lidn da lidnankund Novosibirskan agjan päivlaskmas. Se om Tatarskan rajonan administrativine keskuz.
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1894 kuti Tatarskai-raudtestancii (Татарская) žilonke senno sauvomha da holitamha Transsibad i sirdnikoiden Venäman imperijan evropižes palaspäi bazaks. Nimitihe lähižen Tatarkankülän (деревня Татарка) mödhe, sijazihe kahtes virstas da oli pandud 18. voz'sadal. Žilo sai lidnan statusad vn 1911 27. päiväl vilukud. Vll 1912−1914 saudihe Kulundan magistralid suvipäivnouzmha vemha villäd ajaden, kätihe Tatarskad raudtesol'meks.
Tatarsk šingotase raudten edheotandoil (vagonoiden kohenduzdepo, raudten distancii) i sömtegimištol (leibänkombinat, villänelevator, kuivan maidon tegim).
Geografijan andmused
Lidn sijadase 105 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Novosibirskhasai om 443 km päivnouzmha orhal, 473 km avtotedme vai raudtedme. Lähembaine lidn om Kalačinsk (Omskan agj) 90 km päivlaskmha Transsibal vai avtotedme. «Irtiš»-avtote (R-254) om lidnan suviröunaks.
Tatarsk om lidnankundan üks'jäine eländpunkt.
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 24 217 ristitud, rajonan koume videndest. Kaikiš suremb ristitišt oli 29..30 tuhad eläjid vll 1959−1998 (30 893 eläjad vl 1979).
Ortodoksižen hristanuskondan Jumalanmaman Katken jumalanpert' om saudud vll 1994−2001.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Novosibirskan agjan lidnad *
Turinsk
Turinsk (Тури́нск) om Venäman lidn Sverdlovskan agjan päivnouzmas. Se om Turinskan lidnümbrikon (edel 2006. vot — rajonan) administrativine keskuz.
Istorii
Ende Jepančin-jurt-eländpunkt oli olmas lidnan sijas, se oli muretud Jermakal. Nügüdläižen eländpunktan aluz om pandud vl 1600 kuti lidnuz kaičemha vezited Solikamskaspäi Sibirihesai, nimitihe jogen mödhe. 1640-nziš vozišpäi eländpunkt šingotihe sijaližen villän torguindal. Vl 1750 lidnuz paloi lophu, no panihe bumagmanufakturan alust. Turinsk sai Tobol'skan agjan makundan lidnan statusad vl 1782. Tavdan raudte läbiti lidnad vodele 1916, raudtestancii nimitase Turinsk-Ural'skii.
Turinsk šingotase cellülozbumagaižel tegimel (bumag, špalerad, pukuidlehthed), metallan i mecan ümbriradmižel, sömtegimištol, lebukeskusel hulanno purtkenno.
Geografijan andmused
thumb|left|250px|Turinskan avtotesild vl 2011 Lidn sijadase Turan tazangištol, Tur-jogen oiktal randal (Тура́, Tobolan hura ližajogi, Obin hurapol'ne bassein), 80 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Kaks'kilometrine avtotesild ühtenzoitab Turan randoid «Jekaterinburg — Tavd»-avtotel, se ümbärdab lidnad pohjoižespäi. Matkad Jekaterinburghasai om 228 km suvipäivlaskmha orhal, 260 km avtotedme vai raudtedme. Lähembaine lidn om Irbit 55 km suvipäivlaskmha orhal, 64 km avtotedme vai raudtedme.
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 17 925 ristitud, lidnümbrikon kaks' koumandest. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 22..23 tuh. eläjid vll 1967−1998 (23 300 rist. vl 1992).
Rahvahad (ozutadud rahvahudenke vl 2010): venälaižed — 96,8%, toižed rahvahad — 3,2%.
Ortodoksižen hristanuskondan kaks' jumalanpertid i ph. Mikulain naižjumalankodi oma olmas lidnas.
Turinskan äiprofil'ne tehnikum om professionaližen opendusen aluzkundaks.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Sverdlovskan agjan lidnad *
Azerbaidžanan Vikipedii
thumb|right|150px|Azerbaidžanan Vikipedijan logotip Azerbaidžanan Vikipedii (ičeze nimituz: Azərbaycanca Vikipediya) om joudai enciklopedii azerbaidžanan kelel, Vikipedijan azerbaidžanankel'ne jaguz.
Nece jaguz om avaitud vl 2002 kezakun 2. päiväl. Eziauguižešti oli kahtel kirjkelel: latinan kirjamišt om Azerbaidžanas, Iranan azerbaidzanlaižed kävutadas araban kirjkel't. Vn 2015 heinkun 22. päiväspäi eriline jaguz araban kirjkelenke om olmas, nimitadas sidä Suviazerbaidžanan Vikipedijaks (azb), sirtihe sihe kaikid mugoižid kirjutusid vn 2015 lophusai.
Nügüdläine kirjutusiden lugu om (vn 2023  1. päivän), süvüz —.
Makron Emmanuel'
Emmanuel' Žan-Mišel' Frederik Makron (Emmanuel Jean-Michel Frédéric Macron [emanɥɛl ʒɑ̃ miʃɛl fʁedeʁik makʁɔ̃]; sünd. 21. tal'vku 1977, Am'jen, Francii) om nügüdläine 25. Francijan prezident, valdkundan azekhiden vägiden päkäsknik da 67. Andorran ruhtinaz vs 2017 semendkun 14. päiväspäi.
Biografii
Emmanuel' om sündnu Am'jen-lidnha, nevrologijan Žan-Mišel'-professoran da Fransuaza-lekarin kanzha. Hän openzihe Pariž X — Nanteran universitetas, Politižiden tedoidusiden institutas i Nacionaližes administracijan školas. Vll 1999−2001 mez' oli Pol' Rikör-filosofan abunikan.
Makron oli inspektoran Francijan Ekonomikan ministruses vspäi 2004 vhesai 2008. Ühtni Laudkundha Francijan ekonomižes kazvandas vspäi 2007. Radoi investicijoiden bankiran Rothschild & Cie Banque-aluzkundas. Vll 2012−2014 oli Francijan prezidentan päsekretarin varapämehen. Sid' vll 2014−2016 hän radoi ekonomikan, finansoiden da digitaližiden azjoiden ministraks Francijan ohjastuses.
Vspäi 2007 Makron om nainu. Bridžit om hänen ak, enččel francijan kelen opendai.
Homaičendad
Kategorii:Valdkundmehed Kategorii:Francijan prezidentad Kategorii:Francii Kategorii:Andorran pämehed Kategorii:Andorr Kategorii:Politikanmehed kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe Kategorii:Sündnuded Am'jenha
Jänišankäbälad
Jänišankäbälad (Antennaria dioica) om äivozne heinäsine kazmuz. Mülüb Puzuänikoižed-sugukundha.
Leviganduz
Voib löuta londuses Pohjoižen mapoliškon subarktižes i venos vöiš. Kazmuz om levitadud Evropas, Azijas (Venäma, Kazahstan, Mongolii, Kitain pohjoine, Japonii) i Pohjoižamerikas (Aläsk).
Kazvab pedajikoiš, kanabrän žomiden keskes, mugažo kuivil nituil i pallištoil. Jänišankäbälad navettäs päivänvauktust i letemad.
Ümbrikirjutand
Hoik jurišt andab ujelijoid seikhid i severzid-se oiktoid änikoičijoid seikhid 10..30 sm kortte. Änikuz om kändaz, kazmused oma erazsuguižed. Naižänikod oma ruskedvauvhad päpaloin, mužikänikod — vauktan mujun.
Kävutand
Mecživatad söttas heinäd: jänišad, pedrad. Ottas zelläks jänišankäbäliden heinäd (Herba Antennuriae dioicae) i butonid (Flores Antennariae dioicae), niiden sättundan strok om üks' voz'. Om sätud dekorativižid sortuid.
Homaičendad
Kategorii:Puzuänikoižed Kategorii:Kazmused kirjamišton mödhe Kategorii:Heinäsižed kazmused Kategorii:Dekorativižed kazmused Kategorii:Zell'kazmused
Vell' (fil'm, 1997)
«Vell'» (Брат) om voden 1997 venämalaine kriminaline dram i torafil'm.
Se om Aleksei Balabanov-režissöran nellänz' fil'm. Balabanov muštelti, miše «Vellän» istorii sündui hänen vanhas meletusespäi ühtenzoitta banditoid i muzikantoid ühtes fil'mas, edel hän oli kosketusiš heidenke molembidenke. Fil'mdand oti 31 päiväd i mäni Piteriš tobjimalaz, päiči erasiš scenoiš Priozersk-lidnas.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman fil'mad Kategorii:Dramfil'mad Kategorii:Torafil'mad Kategorii:Fil'mad kirjamišton mödhe Kategorii:Vn 1997 fil'mad Kategorii:Fil'mad venän kelel
Šumerl'
Šumerl' (Шу́мерля, Çĕмĕрле) om Venäman lidn da lidnümbrik Čuvašijan Tazovaldkundan päivlaskmas. Se om tazovaldkundan videnz' lidn eläjiden lugun mödhe, Šumerlin rajonan administrativižeks keskuseks (vspäi 1935), ei mülü rajonha.
Istorii
Nügüdläižen eländpunktan aluz om pandud vl 1916 kuti Šumerl'-raudtestancii da sen žilo «Moskv — Kazan'»-raudten sauvomižes, nimitihe lähižen Šumerl'-külän mödhe. Vl 1930 kätihe Šumerlid radnikžiloks, vl 1937 anttihe lidnan statusad.
Šumerlin ižandusen päsarakod oma avtosauvomine (avtofurgoniden tegim, avtod specialiženke konor'anke — sömsija, kirhuližen abun) i sömtegimišt (leibtegim, voitegim, sömkombinat), mugažo omblendfabrik om olmas.
Geografijan andmused
Lidn sijadase Sur-jogen (Сăр, Volgan oigedpol'ne bassein) oiktal randpolel, 3 kilometras jogespäi, 100 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Čeboksarhasai om 85 km pohjoižpäivnouzmha orhal vai 105 km avtotedme. Lähembaižed lidnad oma Kanaš 68 km päivnouzmha orhal, Sergač (Alalidnan agj) 59 km päivlaskmha orhal i Jadrin 60 km pohjoižhe avtotedme.
Šumerl' om lidnümbrikon üks'jäine eländpunkt.
Eläjad
Ortodoksižen hristanuskondan kaks' jumalanpertid oma olmas lidnas: Ioann-jumalantedomehen (sauvomine jätktase vspäi 2009) i ph. Serafim Sarovalaižen (om letud vll 1988−1990).
Šumerlin politehnine tehnikum om professionaližen opendusen aluzkundaks.
Lidnan Administracijan pämez' om Valerii Šigašev vn 2020 semendkuspäi.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Čuvašijan Tazovaldkundan lidnad Kategorii:Čuvašijan Tazovaldkundan lidnümbrikod *
Hohol'
Hohol'  (Mallotus villosus) om merikala, mülüb Korehenvuiččed-sugukundha (Osmeridae).
Leviganduz
Putub meres läz Pohjošt polärišt pirdad — Jävaldmeren eläbas zonas, Atlantižen i Tünen valdmeriden pohjoižiš viluveziš. Kudondaigan kova tullei voib tactä hoholid mererandale i katta sen äjid kilometrid Venäman Edahaižen Päivnouzman suves. Kala sase Korejhasai i AÜV:oiden pohjoižpäivnouzmhasai arealan suves.
Anofrijev Oleg
Oleg Andrejevič Anofrijev (Олег Андреевич Анофриев; sünd. 20. heinku 1930, Gelendžik, Pohjoižkavkazan rand, Venäman NFST, NSTÜ — koli 28. keväz'ku 2018, Moskv, Venäma) — oli nevondkundaline da venämalaine pajatai, ak'tor, muzikankirjutai, režissör, änetoiti mul'tfil'mid. Venäman NFST:n arvostadud artist (1969), Venäman rahvahan artist (2004).
Hohol'
Ümbrikirjutand
Kala kazvab vaiše meros. Hibjan piduz 25 santimetrhasai, veduz 52 grammhasai, elon igä om kümnehe vodhesai. Suguküpsnend oleskeleb kaks'-koumevoččes igäs, ižačud vodes möhemba, mi emäčud. Hoholin somuz da hambaz om hen. Sel'g om olivanpun da vihandan mujun polhe, kül'ged i pök oma hobedakahad. Möukun palaine om pakuižvauvaz hen, 0,5..1,2 mm diametral. Vizud lähttas kahesandel päiväl vedhe +12 C° lämudenke i 55-ndel päiväl veden lämudel 0 C°. Hohol' sötlese planktonan rakanvuiččil živatoil.
Anofrijev Oleg
Biografii
Oleg oli sündnu Gelendžik-lidnha, Andrei-lekarin i Marija-kodiemägen kanzha koumeks norembaks poigaks. Pereh eli Moskvas tobjimalaz.
Hohol'
Ümbrikirjutand
Ižačun kül'giš somusen palaižiden rived oma olmas karvusen pojavan krepindanke.
Kävutand
Pütas kalad kudondaigan jäl'ghe. Mail'man vozne saliž sase 1 mln tonnoihesai, ületi 2 mln tonnoid vll 1975−1985. Ottas dietižeks söndtavaraks: äi vitaminoid i mikroelementoid (sidä kesken jod), kebnad sömänsulatusele vauktušed (massan 23 procenthasai), poleneb holesterinad olendad veres, vähemb kalorijoid lihan rindataden.
Anofrijev Oleg
Irdkosketused
Kategorii:NSTÜ:n akt'orad Kategorii:Venäman akt'orad Kategorii:NSTÜ:n pajatajad Kategorii:Venäman pajatajad Kategorii:Akt'orad kirjamišton mödhe Kategorii:Pajatajad kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe Kategorii:Sündnuded Gelendžikha Kategorii:Änetoitandan akt'orad kirjamišton mödhe
Hohol'
Kävutand
Pidab räkištada kalad hüvin edel söndad, i paremba keitta hoholid, sikš miše voib olda äi madoid-parazitoid hözötadud-savukurdüd kalas.
Homaičendad
Kategorii:Kalad Kategorii:Živatad kirjamišton mödhe Kategorii:Püduzkalad
Lävä
thumb|right|260px|[[Lehmäd läväs]] Lävä om aidoitez järedoile kodiživatoile: järed sar'vikaz kabjživatišt, lambhad, sigad da toižed živatad. Siš ičeze stai om kaikuččel järedal živatal. His, ol'gen varažom i herekogo sijadasoiš lävänno.
Tehtas parzišpäi tobjimalaz, keskustal pertišpäi (vai sen elämižsijaspäi ühten katusen al ende) gigijenha näht. Lävän päfunkcii om živatoiden kaičend vilud i sadegid vaste.
Irdkosketused
Kategorii:Manmehen tanaz Kategorii:Maižanduz
Vladivostok
thumb|left|250px|Lidnan administrativižed rajonad Vladivostok (Владивосток [vlɐdʲɪvɐˈstok]) om lidn (vspäi 1880), lidnümbrik da joudai jüguport (vs 2015 redukun 12. päiväspäi) Venäman suvipäivnouzmas. Se om Merenrandaližen randan administrativine keskuz da kaikiš suremb lidn.
Lidn om randan tegimišton da opendusen keskuz. Se om Transsibirin raudten lopstancii, Tünvaldmerižen laivišton päsodameribaz.
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1860 kuti sodapost i port kozujanke merikaranke da sijadusenke torguindteil. Vladivostok sai lidnan statusad vl 1880. 20. voz'sadan augotišes lidn vastsi äi sirdnikoid Venäman man'čžurižiš kolonijoišpäi, sikš miše Japonii anasti niid.
Vspäi 1938 lidn om Merenrandaližen randan keskuseks, randan alusenpanendaspäi. Toižen mail'man sodan aigan lidnan port vastsi da ümbriradoi verazmašt abud «lend-liz»-programan mödhe severdha kerdha enamba, mi portad NSTÜ:n pohjoižes. Vozil 1951−1991 lidn oli sauptud, kaitud verazmalaižiden tulendad vaste sodavaruitomudehe näht. Nügüd' om 23 verazmašt konsulust lidnas.
Geografijan andmused
Lidn sijadase kukhil Murav'jov-Amurskijan pol'sarel i Tünen valdmeren Japonijan meren Suren Petran lahten penil saril. Röun Kitainke om 60 km päivlaskmha. Lähembaižed järedad lidnad oma Artöm pohjoižpäivnouzmha, Nahotk 88 km päivnouzmha orhal da Ussuriisk 76 km pohjoižhe (satas Vladivostokan konurbacijad 1 mln eläjidenke), mugažo Kitain da Pohjoižkorejan lidnad.
Vladivostok-lidn jagase videks administrativižeks rajonaks: Leninan, Pervomaiskii, Pervorečenskii, Nevondkundaline da Frunzen rajonad. Viž žilod mülüdas lidnümbrikho Vladivostokan ližaks, sidä kesken järed Trudovoje-žilo (18 522 rist. vl 2010). Lidnümbrikon pind — 561,54 km².
Eläjad
Vl 1897 lidnan ristitišt oli 28 933 eläjad. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 648 tuhad ristituid vozil 1991−1992. Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 592 034 ristitud, lidnümbrikon — 616 807 ristitud. Vl 2017 kaik 606 589 ristitud elihe lidnas i 633 414 ristitud kaikes lidnümbrikos.
Edeližed lidnan pämehed oma Vitalii Verkejenko (tal'vku 2017 — reduku 2018) i Oleg Gumenük (tal'vku 2018 — semendku 2021).
Transport
Avtobusad da ezilidnelektrojonused tobjimalaz, trolleibusad, tramvaid, funikulörad, ehtatimed, likutimvenehed oma kundaližeks transportaks lidnas da sen ümbrištos.
Antiguan da Barbudan valdkundznam
right|250px Antiguan da Barbudan valdkundznam (Coat of arms of Antigua and Barbuda) om Antigua da Barbud-valdkundan üks' oficialižiš simvolišpäi. Se om vahvištadud 1967-nden voden 16. päiväl uhokud. Sädi Gordon Hristofer (angl. Gordon Christopher) vl 1966.
Vladivostok
Transport
Rahvahidenkeskeine soda- da civiline Vladivostok (Kneviči)-lendimport (VVO / ВВО) sijadase 38 km pohjoižpäivnouzmha lidnan keskusespäi, läz Artöm-lidnad. Sišpäi tehtas reisid Kitaihe, Pohjoižkorejha da Suvikorejha, Japonijan lidnoihe, Tailandha, čarterreisid Uzbekistanha, mugažo Venämadme.
Antiguan da Barbudan valdkundznam
Ümbrikirjutand
Ananas kuvadase valdkundznaman ülähän, sared oma tetabad necil fruktal. Koume tošt levitadud sijališt kazmust oma laudas ümbri: rusked gibiskus, saharrogo, jukk. Mecpedroiden par taholižes londusespäi pid'oiteleb laudan.
Vladivostok
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe * Kategorii:Merenrandaližen randan lidnad Kategorii:Merenrandaližen randan lidnümbrikod
Antiguan da Barbudan valdkundznam
Ümbrikirjutand
Päiväine nouzeb sinivauvhiden merialdoiden päl, ani kuti valdkundflagal. Stilizuidud saharantegim kuvadase laudan alusel, edel mert. Päiväine simvolizuruib ut augud, must tagama edestab sariden äjiden rahvahanikoiden afrikaništ augotižlibundad.
Kirjeine sijadase laudan aluses, valdkundan anglijankel'ne deviz om kirjutadud sil: Each Endeavouring, All Achieving «Ühthine tegese kaikuččen naprindoil».
Kategorii:Valdkundznamad V
Antiguan da Barbudan flag
border|right|250px Antiguan da Barbudan flag (Flag of Antigua and Barbuda) om Antigua da Barbud-valdkundan üks' oficialižiš simvolišpäi. Se om vahvištadud 1967-nden voden 27. päiväl uhokud. Sädi rahvahaline Redžinald Samüel'-pirdai da skul'ptor (angl. Sir Reginald Samuel), hänen variant oli valitud konkursal 600 pirdatesespäi. Flagan proporcii om 2:3.
Ümbrikirjutand
Lapakoiged trikolor mustan, sinižen (flagan levedusen pol'), i vauktan mujun, šoiduiden levedusiden rindatuz om 9:5:9. Kaks' rusttad oigedsaumnikad kuvadasoiš teran molembiš polišpäi. Päiväine nouzeb mustal šoidul, ühesa sädegid.
Mujuiden znamoičend:
Mramorine pert'kulu (Piter)
thumb|right|250px|Mramorine pert'kulu vn 2012 kezakus Mramorine pert'kulu (Мраморный дворец) om Venäman pert'kulu klassicizman stiliš Piterin istorižes keskuses. Vspäi 1992 — Venälaižen muzejan filial.
Sauvuz sijadase Ezmäižel Admiralteiskii-sarel, Millionnai-irdan zavodindas.
Istorii
Vll 1714−1737 Počtantanaz da sen valdmad oliba olmas, tanaz paloi lophu. Pert'kulu om saudud sen pustolänin sijas Jekaterina II-imperatornaižen käskön mödhe vozil 1768−1785. Arhitektor — Antonio Rinal'di, letihe pert'kulud hänen i Petr Jegorov-arhitektoran projektan mödhe. Imperatornaine tahtoi lahjoita pert'kulud Grigorii Orlov-favoritale, hän abuti Jekaterinale sada valdištint. No graf koli vl 1783, edel sauvondan vaumičendad. Sil-žo vodel imperatornaine osti sauvust valdkundale Orlovan jäl'gnikoil.
Lidnan ezmäine sauvuz krepindanke londuseližes kivespäi (ozrikkivi, mramor). Znamasižed südäimed oma päpordhad i Mramorine (Orlovan) zal. Fligel' sijadase pert'kulunno.
Kaikenaigaine «Verazmaižed pirdajad Venämas, 18. — 19. voz'sadan ezmäine pol'»-ekspozicii sijadase Mramorižen pert'kulun zaloiš vspäi 1992. Venäman i verhiden maiden nügüd'aigaižiden mastariden pordaigaližed ozutelendad tegesoiš regulärižikš. Pert'kulu kävutase erazvuiččiden kongressoiden täht mugažo.
Vell' 2
«Vell' 2» (Брат 2, The Brother 2, Avstralijan variant Brother II i Kanadan — On the Way Home «Tedme kodinnoks») om voden 2000 venämalaine dram- da torafil'm. Om vn 1997 «Vell'»-fil'man jätkusen.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman fil'mad Kategorii:Dramfil'mad Kategorii:Torafil'mad Kategorii:Fil'mad kirjamišton mödhe Kategorii:Vn 2000 fil'mad Kategorii:Fil'mad venän kelel Kategorii:Fil'mad anglijan kelel
Alamad
Alamad vai Niderland (Nederland [ˈneːdərlɑnt]), vhesai 2020 mugažo Gollandii, täuz' oficialine nimituz — Alaman Kunigahuz (Koninkrijk der Nederlanden), om valdkund Päivlaskmaižes Evropas, Pohjoižmeren randal, EÜ:n ühtnii vspäi 1957 (sen üks' alusenpanijoišpäi) i PAKO:n üks' alusenpanijoišpäi. Oficialine pälidn da kaikiš suremb lidn om Amsterdam, faktine pälidn — Hag (monarhan, ohjastusen da parlamentan rezidencijad sijadasoiš siš).
Alamad oma kaikiš tihedašti elänzoittud Evropan sur' valdkund.
Istorii
Vn 1581 26. päiväl heinkud Alamad tedištoitihe ripmatomudes Ispanijaspäi. Toižed valdkundad tundištihe ripmatomut Kahesakümnevoččen sodan jäl'ghe (1568−1648). Ižandusen i kul'turan änikoičendan pord mäni kaiken 17. voz'sadan aigan.
Alamad kändihe monarhijaks francižen okkupacijan lopindan jäl'ghe 19. voz'sadan augotišes. Vl 1830 Bel'gii erigoittihe täuzin, vl 1890 Lüksemburg sait ripmatomut. Vspäi 1848 Alamad oma konstitucižeks monarhijaks. Ezmäižen mail'man sodan aigan Alamad oliba neitraližeks valdkundaks. Alamad oliba okkupiruidud Saksanmal Toižen mail'man sodan aigan vozil 1940−1945.
Geografijan andmused
thumb|left|250px|Alamaiden reljefan kart vl 2012 Alamad oma mavaldkundröunoiš Saksanmanke päivnouzmas (röunan piduz — 575 km) da Bel'gijanke suvipäivlaskmas (478 km). Ühthine röunoiden piduz — 1053 km. Randanpird om 451 km. Valdkundan pind — 41 543 km², sidä kesken ma — 33 893 km², vezi — 7 650 km².
Valdkundan kaikiš korktemb čokkoim om Vaalserberg-sija, 322 m valdmeren pindan päl, Kariban meres — Sceneri-mägi (862 m, Sab-sarel). Kaikiš madalamb čokkoim om Züidplas-pol'der, seičeme metrad alemba meren pindad. Valdkundan läz pol't territorijad sijadase alemba meren pindad, völ koumandez om ühten metran penemba meren pindan päl korktusidenke. Znamasižed joged oma Maas da Rein niiden suhištoidenke. Kaikiš suremb järv om ratud Eisselmer-järv, se om kaikiš järedamb Päivlaskmaižes Evropas.
Alamaiden klimat om ven meren. Lämuz vilukul om 0..+2 C°, heinkul — +16..+17 C°. Paneb sadegid 650..750 millimetrad vodes, vihmub läz kaikuččel päiväl. Mec katab territorijan üks'toštkümnendest.
Londuseližed pävarad oma kivivoi, londuseline gaz; toižed varad — turbaz, mouckivi, keitandsol, letked, gravii, väghine mahuz.
Politine sistem
thumb|right|250px|Alaman Kunigahusen parlamentan üläkodin pert' [[Hagas]] Ohjandusen form om unitarine parlamentine konstitucine monarhii. Vspäi 2013 valdkundan pämez' om Villem-Aleksandr-kunigaz. Hän delegiruib valdatusid ministrištole. Hot' Konstitucijan mödhe kunigaz voib panda ministrid radsijihe da allekirjutada kaikuččen käskusen, faktižikš parlamentan ühtnijad tehtas necidä. Ohjastuz sättutab znamasižid pätandoid parlamentanke. Ohjastusen ühtnijad oma ministrad (kogotas Ministriden Nevondkundha) da valdkundsekretarid.
Parlamentan alakodin ühtnijoiden järgenduseližed valičendad oliba vn 2017 15. päiväl keväz'kud. Mark Rütte radab päministran vs 2010 redukun 14. päiväspäi.
Administrativiž-territorialine jagand
Kacu kirjutuz: Alamaiden administrativiž-territorialine jagand.
Eläjad
Vl 2012 eläjiden lugu oli 16 847 007 ristitud, vodel 2017 — 17 100 475 ristitud. Kaikiš suremb ristitišt om nügüd'.
Nene rahvahad elädas Alamaiš (2018, enamba 1%, ozutadud rahvahudenke): alamalaižed — 76,9%, EÜ:n augotižlibundanke — 6,4%, turkad — 2,4%, marokolaižed — 2,3%, indonezijalaižed — 2,1%, saksalaižed — 2,1%, surinamalaižed — 2,0%, pol'šanmalaižed — 1,0%, toižed rahvahad — 4,8%.
Uskondan mödhe (2017): riman katolikad — 23,6%, protestantad — 14,9%, islamanuskojad — 5,1%, toižed uskojad — 5,7% (sidä kesken induistad, buddistad i judaistad), religijatomad — 50,7%.
Alamaiden sured lidnad (enamba 500 tuh. ristituid vl 2012, surembaspäi penembha): Amsterdam (oficialine pälidn), Rotterdam, Hag (pälidn de-fakto). Lidnalaižiden pala om 92,2% (2020).
Ižanduz
Šingotadud postindustrialine ižanduz. Radajiden 1,2% oma ottud maižandushe, 17,2% ratas industrijas, 81,6% — holitišiden sferas (2015). Tegimišton päsarakod oma londuseližen gazan i kivivoin samine, elektrotehnine, kivivoinhimine, avia-, avto- i laivansauvomine, raudan metallurgii, sömtegimišt. Znamasižed sarakod oma rahvahidenkeskeine turizm i ofšorzonad Kariban meren saril.
Vl 2012 Alamaiden päeksport oli kivivoi (20%), elektrotehnik ofisan da kodin täht (läz 12%), likkuimed da niiden palad (läz 10%), himižen tegimišton produkcii (läz 10%); toine da toštmižeksport — zelläd (2%), änikod (2%, sidä kesken mahusenke), kakaovoi, sobad, sagud da maplodud. EÜ:n ühtnijad i Sur' Britanii oma pätorguindpartnorikš.
Minoug Kaili
Kaili Enn Minoug (Kylie Ann Minogue; sünd. 28. semendku 1968, Mel'burn, Viktorii-štat, Avstralii) om avstralijalaine pajatai, muzikankirjutai da televizijan i kinon aktris.
Biografii
Kaili om sündnu Mel'burn-lidnha, Ron Minoug-avstralijalaižen videndes pol'ves i Kerol Minoug-britanijalaižen (neiččel Džons) pereheze.
Zavodi kar'jerad lapsen völ vspäi 1976, ühtni «Taivhaližed ted»- (Skyways), «Sallivanad»- (The Sullivans) i «Hendersonad-lapsed»- (The Henderson Kids) TV-serijoihe. Sil aigal Danni-sizar oli tetabamba pajatajaks. Kaili fil'mzihe «Susedad»-TV-serialan aktrisaks (1986−1988) i kändi tutabaks, sai hüvid satusid kuti pajatai naine vspäi 1988. Vodele 2015 möi enamba 80 mln platoid kaiked mail'madme.
Fresno
thumb|left|250px|Fresnon transportine kart (2010) Fresno (mugažo anglijan kelel, virktas [ˈfrɛznoʊ], «sarnipu» ispanijaks) om AÜV:oiden lidn Kalifornii-štatan keskuzpalas. Se om AÜV:oiden 34nz' i štatan videnz' lidn eläjiden lugun mödhe.
Minoug Kaili
Biografii
Kaili eläb da radab Londonas 1990-nziš vozišpäi.
Fresno
Istorii
Ende jokuts- i mivok-indejalaižed oliba enambuses lidnan tahondas. Fresnon ümbrik om sätud vl 1856 Kalifornijan kuldsäruläžundan aigan. Eländpunktan aluz om pandud vl 1872 kuti žilo udenno Fresno-stancijanno Suvitün'valdmerižel raudtel. Sai lidnan oiktusid vl 1885.
Minoug Kaili
Kanz
Aktris besedoiči nellänke mužikanke, no ei ole lähtnu mehele tähäsai. Noremb Danni-sizar om Kailil (sünd. 1971), om pajatajan mugažo. Brendan-vell' (sünd. 1970) radab televizijan uzištusiden operatoraks.
Fresno
Istorii
Fresno šingotase tervhudenkaičendan i opendusen aluzkundoil, sömtegimištol (sidä kesken lihan ümbriradmine), varjoičendsistemiden «Pelco»-kompanijal, turizmal (läz 20 aigtegod vodes, 20 muzejad i kul'turan aluzkundad, rahvahaližed puištod järvidenke ümbrištos). Lidnan territorii om ümbärtud maižanduzrajonal. Valdkundan sodavägiden äiluguižed palakundad baziruišoiš lidnanno.
Minoug Kaili
Irdkosketused
Kategorii:Avstralijan pajatajad Kategorii:Avstralijan aktrisad Kategorii:Aktrisad kirjamišton mödhe Kategorii:Pajatajad kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe Kategorii:Sündnuded Mel'burnha
Fresno
Geografijan andmused
Lidn sijadase San-Hoakin-jogen alangištos (San Joaquin Valley), 94 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. San-Hoakin-jogi om lidnan pohjoižröunaks. Ühthine pind om 297,07 km², sidä kesken kuivma 296,34 km², vezi 0,73 km².
Klimat om päipaštokaz kuiv. Voden keskmäine lämuz om +17,9 C°, minimaline lämuz oleli −8 C°. Paneb sadegid 292 mm vodes, enamba tal'vkus-keväz'kus (45..56 mm kus).
Eläjad
Vodel 2010 eläjiden lugu oli 494 665 ristitud, ezilidnoidenke — läz 1 mln ristituid. Kaikiš suremb lidnan ristitišt om nügüd'.
Rahvahad augotižlibundan mödhe (2010): evropalaižed — 50,6% (ispanijalaižita 30,0%), ispanijalaižed i latinamerikalaižed — 46,9%, azijalaižed — 12,6%, afroamerikalaižed — 8,3%, indejalaižed — 1,7%, valdmerimalaižed — 0,2%; sidä kesken segoitadud augotižlibundanke — 5%.
Transport
Avtobusad i kiruhavtobusad oma kundaližeks transportaks lidnas da sen ümbrištos. Fresno Area Express-organizacii (FAX) ohjastab kundališt transportad. Raudtestancii radab lidnan keskuses, Fresno-stancii kirhuližel «San Francisko — Los Andželes»-raudtel om sauvomas.
Irdkosketused
Kategorii:Amerikan Ühtenzoittud Valdkundoiden lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Kalifornijan lidnad
Pudasjärvi
Istorii
Jumalanpertin tulend om sätud vl 1639. Municipalitetan aluz om pandud vl 1865. Anttihe lidnan statusad (kaupunki) vl 2004. Kundan ohjastuz päti kucta immigrantoid elämhä lidnas vspäi 2012, ližata heiden palad kümnendeshesai.
Pudasjärvi šingotase kahtel mecanümbriradmižel tegimel («Kontiotuote Oy» — pardekahad pertid, «Profin Oy» — iknad da uksed) i maižanduzprodukcijan ümbriradmižel («Apetit» i Niemitalon sagud). Mägisuks'kurort radab Iso-Süöte-mägel vspäi 1980 (17 pautet).
Geografijan andmused
Lidn sijadase agjan pohjoižes, Iijogen molembil randoil (Iijoki 340 km pitte, lankteb Botnižhe lahthe). Kaikiš korktemb čokkoim om Iso-Süöte-mägi (suom. Iso-Syöte) 432 m ü.m.t.. EÜ:n kaikiš amuižembad kall'formacijad oma Siuruankülän pindal, mineraloidenke 3,5 mlrd vozid igäl.
Matkad agjan Oulu-keskushesai om 81 km päivlaskmha-suvipäivlaskmha orhal vai 88 km avtol, se-žo lähembaine lidn. Matkad Hel'sinki-pälidnhasai — 587 km suvhe-suvipäivlaskmha orhal vai 691 km avtotedme.
Bardveič
thumb|right|250px|Varuitoi bardveič Bardveič om ladim hibusiden ajandan täht. Se pid'oiteleb terasišt terad, voib vajehtada terad vai ei. Teran agjad ozutadas puišpäi vaiše vähän varuitomuden täht.
Pudasjärvi
Geografijan andmused
Vl 2020 lidnankundan pind — 5867,27 nellikkilometrad, sidä kesken kuiv ma 5638,28 km², vezi i sokaz tahond ottas 228,99 km².
Bardveič
Mužikad ajaiba ičtaze varuližil bardveičil edel puiden melestegendad. Ezmäine varuitoi bardveič tuli torgusennoks Sures Britanijas vl 1874.
Pudasjärvi
Geografijan andmused
Kaik 15 küläd alištudas Pudasjärvin tobmudele. Lidnas om 27 valičendtarhad.
Eläjad
Vl 1980 eläjiden lugu oli 11 493 ristitud (kaikiš suremb ristitišt vspäi 1980), vl 2010 — 8 827 ristitud. Eläjiden pol' eläb lidnankundan keskuses, sen nimituz om Kurenalus vai Kurenal (Kurenalus / Kurenala).
Kodikelen mödhe (2016): suomen kel' — 97,9%, ročin kel' — 0,1%, toižed keled — 2,0%.
Kaarina Daavittila radoi edeližen lidnanpämehen (2008−2014).
Irdkosketused
Kategorii:Suomenman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Pohjoižpohjanma
Haapsalu
thumb|left|250px|Vn 2012 lidnan kart thumb|right|250px|Lidnan video dronaspäi 1 min 7 s hätkte, vn 2022 kezaku Haapsalu vai Habsar'  (estin kelel: Haapsalu, edel 20. voz'sadad venäkel'ne nimituz oli Gapsal' , Hapsal) om Estinman lidn valdkundan lodehes. Se om Läänen makundan administrativine keskuz.
Istorii
Eländpunkt mainitase vspäi 1279 kuti Saare-Läänen (Ezelin) arhijerejankundan rezidencii i oli sil vhesai 1559, konz Danii osti necidä mad. Vll 1583−1710 alištui Ročinman tobmudele, vll 1721−1918 oli Venäman imperijan palaks. Vhesai 1944 znamasine ročin kund eli lidnas. Vl 2004 rušihe raudted lidnannoks Riisipere-žilospäi, se oli olmas vspäi 1905.
Haapsalu šingotase turizmal i kurortlidnaks.
Geografijan andmused
Lidn sijadase Baltijan meren Haapsalu-lahten randal. Moonzundan sarišt om lidnad vaste. Matkad Tallidnan keskushesai om 88 km pohjoižpäivnouzmha orhal vai 100 km avtotedme.
Eläjad
Vn 2011 Estinman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 10 251 ristitud. Kaikiš suremb ristitišt oli 14 617 eläjad vl 1989.
Rahvahad (enamba 0,4% vl 2011): estilaižed — 81,98%, venänikad — 13,92%, ukrainalaižed — 1,77%, vaugedvenälaižed — 0,60%, suomalaižed — 0,56%, toižed rahvahad — 1,17%.
Irdkosketused
Kategorii:Estinman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe *
Volgogradan agj
Se mülüb Federaližhe suviümbrikho.
Agjan administrativine keskuz da kaikiš suremb lidn om Volgograd-vägilidn.
Keled
Valdkundkel' om üks'jäine — venäkel'.
Istorii
Volgogradan agj om olmas vs 1936 tal'vkun 5. päiväspäi. Vozil 1936−1961 nimitihe sidä Stalingradan agjaks.
Volgogradan agjan Päkäskuz om vahvištadud vn 2012 24. päiväl uhokud Agjan Duman ezitajil. Se oti enččen Päkäskusen sijad (oli vahvištadud vl 1996).
Geografijan andmused
thumb|left|250px|Volgogradan agjan reljefan kart. Agj röunatab Kazahstananke päivnouzmas (sen Päivlaskmaiž-Kazahstanan agjanke), Astrahanin agjanke suvipäivnouzmas, Kalmikijan Tazovaldkundanke suves, Rostovan agjanke suvipäivlaskmas, Voronežan agjanke lodehes da Saratovan agjanke pohjoižes. Ühthine röunoiden piduz om 2221,9 km. Volgogradan agj om mererandatoi.
Reljef om kukhikaz. Volgan hura randišt om pol'letetazangištoks. Kaikiš korktemb čokkoim om Volganrandaližen ülüden nimetoi kukkaz (358 m).
Klimat om terav kontinentaline kuivahk. Heinkun keskmäine lämuz om +23..+25 C°, vilukun lämuz om −8..−12 C°. Paneb sadegid 500 mm päivlaskmas da 300 mm päivnouzmas. Lumikate venub 90..110 päiväd vodes.
Londuseližed varad oma londuseline gaz, kivivoi, metallad (raudkivend, magnii, titan, cirkonii), sauvondmaterialad (letked, saved, sauvondgips, mouckivi), kaliisol, fosforitad, keitandsol, reskvezi, gidroenergii.
Tobmuz
thumb|right|250px|Agjan gubernatoran, Administracijan da Duman ištundsija [[Volgogradas.]] Agjan pämez' nimitase gubernatoraks. Andrei Bočarov radab gubernatoran vs 2014 sulakun 4. päiväspäi. Kaik rahvaz änestab händast videks vodeks. Gubernator om mugažo agjan Administracijan pämez', hän märičeb sen strukturad da paneb sen ühtnijoid radnikusile. Kaks' ezmäšt varagubernatorad da kuz' muite varagubernatorad oma hänele abhu.
Volgogradan agjan üks'kodine parlament om Agjan Dum. Kaik rahvaz valičeb sen 38 ezitajad videks vodeks. Nikolai Semisotov radab Agjan Duman ezimeheks vs 2014 redukun 2. päiväspäi.
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 2 610 161 ristitud. Kaikutte koumanz' ristit nelläspäi om lidnalaine.
Rahvahad (enamba 0,5% vl 2010): venälaižed — 88,5%, kazahlaižed — 1,8%, ukrainalaižed — 1,4%, armenijalaižed — 1,1%, totarlaižed — 0,9%, azerbaidžanlaižed — 0,6%, toižed rahvahad — 4,0%, rahvahuden ozutandata — 1,7%.
Jäl'caine
Leviganduz
Levigandmižavaruz om Evrazijan pohjoižpala: Evrop pohjoižhe Al'pilpäi da Pohjoine Azii, putub Sibirin i Kirgizstanan jogiš. Voib lähtta reskvedenke Baltijan meren päivnouzmha. Om püduzkalaks Sibiriš.
Kala ujub peniš jogiš puhthanke vedenke i vitkonke joksmusenke, mugažo järviš niil jogil. Navedib kovad letkesišt vai kivišt pohjad.
Ümbrikirjutand
Hibj om ahtištadud kül'gišpäi vähän, 15 sm pitte, oleleb 40 santimetrhasai, ühten kilogramman vedutte da sen vähemba. Sel'g om taivazmaiž-hahk, pök om hobedaiž-vauktan mujun. Suugad oma hahkad pakuižen ližamujunke, niiden augotižlud oma muzavamb kaiken. Händanalaine suug om hangonvuitte. Pä om kaid, su om penehk.
Kändase kožujaks äikerdoičendan täht koumevoččen, sil aigal jäl'caižen hibj oleskeleb 11..14 sm pitte. Kudondaig tuleb keväz'kun lopuspäi semendkuhusai. Eläb 16 vodhesai.
Söte
Jäl'caine sötlese planktonal, madoil, koskhaižil, lipkaižil, kärbhaižil, vezikazmusištol.
Kala otab sömäks surel tahtol leibäd (aganoikast-ki), tahtast, neniden tähkheiniden villäd: šon, kagr, kukuruz. Söb lujauhod i räkištadud luid mugažo.
Homaičendad
Kategorii:Karpižed Kategorii:Kalad Kategorii:Živatad kirjamišton mödhe Kategorii:Püduzkalad
Ussuriisk
Ussuriisk (Уссурийск) om Venäman lidn Merenrandaližen randan suvipäivlaskmas. Se om Ussuriiskan lidnümbrikon (vhesai 2005 — rajonan) administrativine keskuz, randan kahtenz' lidn eläjiden lugun mödhe.
Istorii
Nügüd'aigaižen eländpunktan aluz om pandud sirdanuzil mehil Astrahanin i Voronežan gubernijoišpäi kuti Nikol'skoje-külä vn 1866 elokus, ph. Mikoi-čudonsädajan mödhe. Vl 1893 raudte ühtenzoiti küläd Vladivostokanke. Vn 1898 3. päiväl sulakud külä sai lidnan statusad, nimitihe sidä Nikol'sk:aks. 20. voz'sadan augotišes ukrainalaižed sirdanuded oliba ristitišton enambuses. Vl 1926 udesnimitihe lidnad Nikol'sk-Ussuriiskijaks erištamha NSTÜ:n toižiš lidnoišpäi. Vozil 1935−1957 lidnan nimi oli Vorošilov, vspäi 1957 nimitase nügüdläižikš.
Ussuriisk šingotase sömtegimištol (sahar, maidproduktad, likörad da vin), raudtevedimiden kohenduztegimel, kodielektronikan ühthekeradamižen tegimel, kartonkombinatal i kebnal tegimištol (sobad, nahkkengäd, mebel'fabrik).
Geografijan andmused
Lidn sijadase katl'uses, Hankanveren tazangištol, sambnuziden vulkanoiden keskes, 33 m keskmäižel korktusel valdmeren pindan päl. Pened joged oma Rakovk i Komarovk, mülüdas Razdol'nai-jogen (绥芬河 Suifen'-He) hurapol'žhe basseinha, se jokseb Amuran lahthe läz Vladivostokad. Matkad Vladivostokhasai om 76 km suvhe orhal vai 97 km «Ussuri»-avtotedme (A370), Kitain röunhasai — 50 km päivlaskmha orhal.
Kaik 37 eländpunktad mülüdas lidnümbrikho Ussuriiskan ližaks: kaks' žilod, kaks' raudtestancijad da 33 küläd ühesal territorijal. Lidnümbrikon pind om 3690 km².
Eläjad
Rahvahad (lidnümbrik vl 2010, enamba 1%, ozutadud rahvahudenke): venälaižed — 91,0%, korejalaižed — 3,0%, ukrainalaižed — 2,4%, toižed rahvahad — 3,6%.
Hellveto
Hellveto oli pol'šanmaine muzikprojekt, se edesti muzikad blekmetal i paganmetal-stiliš.
Ussuriisk
Eläjad
Edeline lidnümbrikon pämez' om Nikolai Rud' (sügüz'ku 2014 — sügüz'ku 2019).
Hellveto
Projektan aluz oli pandud Ostrolenk-lidnha vl 1995. Üks'jäine ühtnii oli Filip Mrovinski (Filip Mrowiński) — pään', gitar, basgitar, koskimsoitod, bangsoitod. Vspäi 2012 projekt jätkustub «Neoheresy»-nimitusenke.
Ussuriisk
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Merenrandaližen randan lidnad Kategorii:Merenrandaližen randan lidnümbrikod
Hellveto
Irdkosketused
Kategorii:Blekmetalgruppad Kategorii:Pol'šanman muzikankirjutajad Kategorii:Muzikgruppad kirjamišton mödhe Kategorii:Muzikgruppad vl 1995 alusenpanendanke Kategorii:Muzikgruppad vl 2012 čihodamiženke
D'jor
D'jor (vai D'jör, Győr ['ɟøːr], Raab, Iaurinum, Ђер / Đer) om lidn Mad'jaranman lodehes. Se om valdkundan kudenz' lidn eläjiden lugun mödhe, D'jor-Mošon-Šopron-agjan administrativine keskuz.
Istorii
Kel'tan eländpunkt oli olmas 5. voz'sadal EME. Riman aigan se oli varmitadud Arrabon-lidn (Ara Bona «jumalan altar'» i Arrabona), nimituz om kaičenus joges i saksan keles. Lidnuz oli udessaudud mad'jaralaižil, lidn nimitase nügüdläižikš 11. voz'sadaspäi. Oli okkupiruidud Osmanan imperijan sodavägil vll 1594−1598. Muretihe istorišt keskust vaiše paloin Toižen mail'man sodan aigan, i se om udessündutadud täuzin.
Geografijan andmused
Lidn sijadase valdkundan lodehes, Rab-jogen randal (Rába, Dunain oiged ližajogi), 108 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Budapešthasai om 130 km päivnouzmha Ven — Budapešt-avtotedme i raudtedme.
Eläjad
Vl 2012 eläjiden lugu oli 131 564 ristitud. Kaikiš suremb ristitišt oli 129..130 tuhad vspäi 1990 i om nügüd'.
Irdkosketused
Kategorii:Mad'jaranman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe *
Norvegijan konstitucijan päiv
«Norge i rødt, hvitt og blått» (Norvegii rusttas, vauktas da sinižes) om Norvegijan rahvahanpajo, kudamb om pühätadud necile praznikale. «Glittertind»-metalgruppal om pajon edestuz ičeze stiliš.
Irdkosketused
Kategorii:Norvegijan praznikad Kategorii:Praznikad kirjamišton mödhe Kategorii:17. semendku
Varuline bardveič
thumb|right|250px|Varuline bardveič Varuline bardveič om bardveič avoinudenke teranke.