cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Navašino
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 16 416 ristitud, lidnümbrikon kaks' koumandest. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli läz 19 tuhad eläjid vll 1989−2001 (19 300 rist. vll 1996−1998).
Rahvahad (2010): venälaižed — 98,8%, toižed rahvahad — 1,2%.
Navašinon politehnine tehnikum (edel 2016. vot — laivanmehanine) om professionaližen opendusen aluzkundaks.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Alalidnan agjan lidnad *
K
<div style="float:right; margin: 0 0 0.2em 0.2em; padding: 0.2em 0.6em; font-size: 350%; line-height: 1.1em; background-color: #ddddff; border: 1px solid #aaaaff;"> Kk K (k) om latinan kirjamišton 11. kirjam.
Om 12. kirjameks vepsän kirjamištos, lugetas [koo].
Kategorii:Latinan kirjamed
Krasnoperekopsk
Krasnoperekopsk (Красноперекопск, Красноперекопськ, Красноперекопск / Krasnoperekopsk) om lidn da lidnümbrik Kriman pohjoižes. Se om Krasnoperekopskan rajonan administrativižeks keskuseks mugažo, ei mülü sihe.
Uhoku
Uhoku om voden kahtenz' ku grigorianižes da julianižes kalendariš, koumanz' tal'ven ku. Kogoneb 28 päiväspäi vai 29 (ližapäivvodel, kerdan nelläs vodes) päiväspäi.
Krasnoperekopsk
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1932 sauvomha bromtegint sijaližel torhudel. Nimitadas nügüdläižikš vspäi 1938. Radnikžilo sai lidnan statusad vl 1966. Vn 2016 semendkus Ukrainan parlament udesnimiti lidnad, sen uz' nimituz linneb Jani Kapu (Яни Капу, Янъы Къапы / Yañı Qapı) tobmuden pördumižen jäl'ghe Ukrainale.
Uhoku
Irdkosketused
Kategorii:Kud
Krasnoperekopsk
Istorii
Krasnoperekopsk šingotase himižel tegimištol (bromtegim i kal'ciniruidud sodan tegim), sauvondmaterialiden pästandal (plastiktorved) i mašinansauvomižel (vilugoitimed, sidä kesken oludtegimiden täht).
Geografijan andmused
Lidn sijadase Perekopan kaglhan suves, «Džankoi — Herson»-raudtekeskustal, 5 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Pohjoižkriman kanal om lidnan päivnouzmaižeks röunaks. Matkad Simferopolihesai om 114 km suvhe orhal vai 124 km avtotedme, 155 km raudtedme. Lähembaine lidn om Armänsk 20 km pohjoižhe-lodeheze.
Eläjad
Vl 2013 lidnan eläjiden lugu oli 29 564 ristitud, se poleni vl 2014 (26 268 ristitud) ukrainalaižiden palan sirdandan tagut Ukrainan toižihe agjoihe. Kaikiš suremb ristitišt oli läz 30 tuhad eläjid vll 1989−2013 (31 143 rist. vl 1989).
Rahvahad (enamba 0,4% vl 2014): venänikad — 57,3%, ukrainalaižed — 28,9%, totarlaižed — 2,5%, krimantatarlaižed — 1,8%, korejalaižed — 1,5%, vaugedvenälaižed — 0,9%, toižed rahvahad — 1,8%, rahvahuden ozutandata — 5,3%.
Einšteinii
thumb|left|200px|Einšteinii
Krasnoperekopsk
Irdkosketused
Kategorii:Kriman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Kriman lidnümbrikod *
Šči
thumb|right|250px|Blöd ščid Šči (щи) om venälaine rahvahan jogapäiväline sömine, kapustkeitoz. Päkomponentad oma maplodud i muiged ližaduz.
Einšteinii
thumb|right|250px|Einšteinijan spektran nägui pala Einšteinii (Es — einsteinium latinan kelel) om 99nz' himine element himižiden elementoiden periodižes tabludes, aktinoidoiden gruppaspäi (koumanz' grupp, seičemenz' period).
Ühthine ümbrikirjutand
Ei voi löuta einšteinijad londuses. Se om ratud transplutonine element.
Šči
Blöd sättub pühän aigale. Jauhon ližaduz oli velgusine 19. voz'sadahasai. Slokostindan mahtuz jäi vajehtamata: savipados (möhemba kaugedraudaspäi), venälaižes päčiš, kudambad pidadas pehmdan lämuzrežiman.
Einšteinii
Ühthine ümbrikirjutand
Tehtas kaiked einšteinijad atomreaktoriš lujas penikaižin verdoin. Ezmäine makroskopine einšteinijan verd 0,01 mkg vedutte om sadud vl 1961.
Šči
Kategorii:Sömižed Kategorii:Venälaine keitand
Einšteinii
Avaidusen istorii
Amerikaine Al'bert Giorso-fizikantedomez' da himik kollegidenke avaižiba einšteinijan Kalifornijan universitetas (Berkli) vn 1952 tal'vkus ezmäižen vezinikbomban poukahtusen jäl'giš (Ivy Mike test) Maršallan sariden Enivetok-atollal.
Element om nimitadud Al'bert Einštein-fizikantedomehen muštoks.
Fizižed ičendad
Einšteinii om radioaktivine hobedakaz metall. Paramagnetik. Kristalline segluz om kubine tahkonkeskustoittud.
Atommass — 252,083. Ninevuz (normaližiš arvoimižiš) — 8,84 g/sm³. Suladandlämuz — 1133 K (860 C°). Kehundlämuz — 1269 K (996 C°, ezimeletaden).
Tetas 18 ratud izotopad 240..257 atommassanke i koume izomärad (250m, 254m i 256m). Kaikiš hätkembad oma 252Es-izotop 471,7 päiväd pol'čihodamižen pordonke i 254Es (T½=275,7 päiväd).
Elementan izotopad čihotas erazvuiččin: kätas kalifornijaks päpaloin β-čihodamižen kal't, vai berklijaks päpaloin α-čihodamižen kal't. Fermii sädase jüžmakombiš izotopoišpäi i izomerišpäi β−-čihodamižes.
Himižed ičendad
Elementan muiktuzmärad himižiš reakcijoiš oma +2 i +3.
Nened ühtnendad oma tedoitud: Es2O3, EsCl3, EsOCl, EsBr2, EsBr3, EsI2 и EsI3.
Irdkosketused
Kategorii:Himižed elementad kirjamišton mödhe
Koimbr
Koimbr (Coimbra [ˈkwĩbɾɐ]) om lidn Portugalijan keskuzpalan pohjoižes. Se om ühtennimižen municipalitetan keskuz.
Istorii
Eländpunkt oli Koimbran grafkundan pälidnaks vll 871−987 i 1064−1096. Koimbr oli Portugalijan ezmäižeks pälidnaks. Municipalitetan aluz om pandud vl 1111.
Lidn om tetab vanhal järedal universitetal (23,4 tuhad üläopenikoid vl 2013), eläjiden koumandesen rad om sidodud sihe. Universitetan aluz om pandud Lissabonha vl 1290, no sirtihe sidä se Koimbrha (1308−1338, 1354−1377), se tagaz. Vspäi 1537 universitet radab Koimbras rattemata.
Geografijan andmused
Lidn sijadase Mondegu-jogen randal (Mondego 220 km pitte), 43 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Lissabon-pälidnhasai om 182 km suvhe.
Vn 2011 rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 143 396 ristitud 319,40 km² pindal. Läz 430 tuhad eläjid om lidnaglomeracijas (nellänz' surtte valdkundas).
Irdkosketused
Kategorii:Portugalijan lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe
Hjuston
Hjuston (angl. i Houston, virktas: angl. [ˈhjuːstən], isp. ['xjus.ton]) om AÜV:oiden lidn-millioner Tehas-štatan suves, sen kaikiš suremb lidn da AÜV:oiden nellänz' lidn ristitišton lugun mödhe. Lidnan aglomeracii om videnz' surtte AÜV:oiš ristitišton lugun mödhe (6,5 mln vl 2014). Äiluguižed ezilidnad sadas Meksikan lahthesai, kudambaspäi lidnan keskuz sijadase 50 kilometras.
Lidn om aeronaftikan tedoidusiden keskuz, mugažo biotehnologijoiden keskuz. Meriport om kaikiš järedamb AÜV:oiš rahahidenkeskeižiden jüguiden vedandan mödhe. Hjustonas tehtas mašiništ kivivoid samha. Om äi kivivoin ümbriradajid tegimid, AÜV:oiden polimeriden 40% tehtas täs.
Istorii
Vl 1836 Avgust da Džon Allen-vellesed edheotajad paniba lidnan alusen sädamha Tehasan pälidnad. Hjuston-žilo sai lidnan statusad vl 1837. Se om nimitadud Tehasan Tazovaldkundan ezmäižen valitud prezidentan oiktastuseks (Semüel Hjuston).
Vozil 1837−1839 Hjuston oli Tehasan Tazovaldkundan pordaigaižeks pälidnaks.
Geografijan andmused
Lidn sijadase tazangištol 15..38 metrad ü.m.t. korktusil, Buffalo Baju-jogen molembil randoil.
Klimat om subtropine neps. Läm' suvipäivnouzmaine tullei puhub Meksikan lahtespäi vodes läbi, ka om kaikenaigaine upar'. Vilukun kesklämuz om +12 C°, heinkun da elokun — +29 C°. Paneb sadegid 1260 mm vodes, kuidme läz tazomäras, kaikiš enamba — semendkus, kezakus da redukus.
Ižanduz
Suren Hjustonan kogosüdäiprodukt om 449 bln US$ (vl 2012, nellänz' sija valdkundas).
Transport
Avtobusad, kiruhavtobusad da kiruhtramvaid (METRORail) oma kundaližeks transportaks lidnan südäimes.
Rahvahidenkeskeine civiline Bušan Džordžan nimel nimitadud Hjuston Interkontinental-lendimport (IAH) sijadase 32 kilometras pohjoižhe lidnan keskusespäi. Se om kudenz' lendimport mail'mas lendahtandoiden da ištutandoiden lugun mödhe. Sišpäi tehtas reisid AÜV:oiden südäimes, Meksikha, Amerikan, Evropan da Azijan äjihe maihe.
Irdkosketused
Kategorii:Amerikan Ühtenzoittud Valdkundoiden lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Tehasan lidnad
Puri Om
Puri Om (ओम पुरी, Om Puri), täuz' nimi Om Radžeš Puri (ਓਮ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਪੁਰੀ; sünd. 18. reduku 1950, Ambal-lidn, Pendžab-štat, Indii — kol. 6. viluku 2017, Mumbai, Maharaštr, Indii) oli indijalaine fil'miden i televizijan akt'or. Edesti rolid mugažo Suren Britanijan, AÜV:oiden i Pakistanan erasiš fil'miš.
Om kinoarvlahjoiden rivin laureatan, sidä kesken Indijan: Filmware Awards (1981, 2009 elonaigaižiš satusiš) i Rahvahaline kinopremii (1982, 1984).
Biografii
Om Puri oli sündnu Ambal-lidnha (Ambala). Radžeš Puri-tat radoi raudtel i Indijan armijas. Lapsessai Om radoi surustuzsijas i čailaukas da openui.
Školan jäl'ghe Om Radžeš Puri ühtni Rahvahaližhe dramškolha Deliš. Aktivine kar'jer jätkustui vspäi 1972 surmhasai.
Kanz
Akt'or oli naižiš kaks' kerdad, akad: Sima Kapur-kirjutai (1991, erigoitihe) i Nandita Puri-lehtezmez' (1993−2013, erigoitihe), Ishaan-poig kahtendes naižimelospäi.
Elist
Elist (Элиста́, Элст — «letkesine») om lidn da lidnümbrik Venäman suvipäivlaskmas. Se om Kalmikijan Tazovaldkundan pälidn da kaikiš suremb lidn.
Istorii
Elist šingotase kivivoin geotedištelendan da samižen «KalmTatneft»-kompanijal, londuseližen gazan transportiruindal (Gazprom), sauvondal, sömtegimištol, omblendan edheotandoil.
Geografijan andmused
Lidn sijadase tazovaldkundan päivlaskmas, 120 m korktusel valdmeren pindan päl, Ergeni-ülüden suvipäivnouzmas. Matkad Moskvhasai om 1250 km lodeheze orhal. Lähembaižed järedad lidnad oma Astrahan' (300 km päivnouzmha avtotedme), Stavropol' (260 km suvipäivlaskmha avtotedme), Volgodonsk (230 km lodeheze avtotedme) i Volgograd (260 km pohjoižhe avtotedme). Elist-raudtestancii radab sarakon lopus Stavropolin randan Svetlograd-lidnaspäi, matkad sihesai om 184 km.
Klimat om ven terav kontinentaline, päipaštokaz da kuivahk. Kuivad päivnouzmaižed tulleid oma paksud. Voden keskmäine lämuz om +9,8 C°. Ekstremumad oma −34 C° i +44 C°. Paneb sadegid 349 mm vodes, semendkus-kezakus enamba kaiked (43..50 mm kus).
Nell' žilod mülüdas lidnümbrikho Elist-lidnan ližaks: Aršan (3927 rist. vl 2010), pened Salin (Салын), Lol (Лола) i Maksimovk (Максимовка). Lidnümbrikon pind om 396,57 km².
Eläjad
Vn 2010 kaiken Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 103 749 ristitud, lidnümbrikon — 108 289 ristitud. Sil aigalpäi niiden eläjiden lugu om stabiline da kaikiš suremb kaikes aigas (107 800 ristitud vl 2001). Vl 2017 lidnan eläjiden lugu oli 103 899 ristitud.
Rahvahad (enamba 0,4% lidnümbrikos vn 2010 rahvahanlugemižen mödhe): kalmikalaižed — 66,1%, venälaižed — 24,9%, kazahlaižed — 0,6%, ukrainalaižed — 0,4%, toižed rahvahad — 3,2%, rahvahuden ozutandata — 4,8%.
Novoural'sk
Novoural'sk  (Новоура́льск) om Venäman sauptud lidn Sverdlovskan agjan suvipäivlaskmas. Se om agjan kudenz' lidn eläjiden lugun mödhe, Novoural'skan lidnümbrikon administrativine keskuz.
Elist
Eläjad
Buddizman Säküsn-Süme-pühäpert' om letud vodele 1996, «Buddan kuldaine kodi»-keskuzhurul (Бурхн Багшин алтн сүме) om saudud vspäi 2004. Koume stupad sijadasoiš lidnan rajoniš. Ortodoksižen hristanuskondan seičeme pühäpertid oma olmas lidnas: kafedraline Jumalanmaman Kazanin jumalaižen (1990−1996) päjumalanpert', phh. Kirillan i Mefodijan päjumalanpert' (om sauvomas vspäi 2018), nell' jumalanpertid i ph. Sergii Radonežalaižen časoun'. Katoližen tulendan pühäpert' radab. Islaman üks'jäine mečet' paloi vl 2014.
Novoural'sk
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vn 1941 17. päiväl uhokud kuti kebnoiden ühthesuladusiden tegim (palad lendimiden täht) da žilo senno. Vl 1946 sauvoškanzihe uranan küllästamižen D-1-tegint. Vodele 1951 saudihe gazdiffuzijan tegint. Žilo sai lidnan statusad vn 1954, i vhesai 1994 sen oficialine nimi oli Sverdlovsk-44. Elektrohimine kombinat om saudud 1960-nzil vozil erigoitamha uranan izotopoid.
Novoural'sk šingotase uranan ümbriradmižel i tedoiduzkompleksal (Rosatom), ladimiden tegimel atomelektrostancijoiden täht, zell'sintezan tegimel, avtokatalizatoriden edheotandal, sömtegimištol (lihakombinat, maidtegim, leibänedheotand).
Elist
Irdkosketused
* Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe * Kategorii:Kalmikijan Tazovaldkundan lidnümbrikod
Novoural'sk
Geografijan andmused
Lidn sijadase Keskmäižen Uralan päivnouzmaižil pautkil, Bunark-jogen (Бунарка, 10 km pitte, Neivan hura ližajogi, Obin hurapol'ne bassein) i sen oiktan Ol'hovk-ližajogen randoil, Neivan da sen uitoiden hural randpolel, 300 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Verh-Neivinsk-raudtestancii om ühthine lähembaiženke žilonke. Kiruhjonused ajadas «Jekaterinburg — Alatagil»-keskustal, raudte om lidnan päivnouzmaižeks röunaks. Matkad Jekaterinburghasai om 54 km suvipäivnouzmha orhal, 77 km avtotedme vai raudtedme. Lähembaine lidn om Ülätagil 10 km lodeheze orhal, avtotedme vai raudtel.
Kaks' žilod da koume küläd mülüdas lidnümbrikho Novoural'skan ližaks. Lidnümbrikon pind — 420,6 km². Röunatab vanhanke Verh-Neivinskii-žilonke da lidnümbrikonke pohjoižpäivnouzmas.
Tulend verazmalaižile Novoural'skha om kel'tud, tatanmalaižile tegese pästandbumagoiden mödhe. Eländpunkt om ümbärtud ogakahal vanuimel, om 10 kontrol'punktad. Lidnümbrikon toižed eländpunktad oma avaitud.
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 85 522 ristitud, lidnümbrikon — 88 308 ristitud (96 procentad). Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 95 414 eläjad vl 2002. Vl 2017 kaik 81 577 ristitud elihe lidnas i 84 229 ristitud kaikes lidnümbrikos.
Ortodoksižen hristanuskondan ph. Serafim Sarovalaižen puine jumalanpert' i ph. Sergii Radonežalaižen hengeliž-vauktustuzkeskuz ratas lidnas.
Professionaližen opendusen aluzkundad: Novoural'skan tehnologine kolledž, Novoural'skan tehnologine institut (MIFI:n pala, Moskv) i Uralan politehnine kolledž senno, Sverdlovskan agjan medicinižen kolledžan filial (Jekaterinburg).
Edeližed lidnümbrikon pämehed oma Aleksandr Baranov (heinku 2017 — keväz'ku 2019) i Vladimir Cvetov (kezaku 2019 — keväz'ku 2021).
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Sverdlovskan agjan lidnad Kategorii:Sverdlovskan agjan lidnümbrikod Kategorii:Sauptud administrativiž-territorialižed ühtnikad
Kurganan agjan lidnad
Kaik om ühesa lidnad (город) i 6 lidnanvuittušt žilod (ven. посёлок городского типа) Kurganan agjas.
Lidnad
* lidnan ristitišt erineb lidnümbrikon ristitišton luguspäi.
Homaičendad
Kategorii:Lidnoiden nimikirjutesed Venälaižen Federacijan subjektoiden mödhe
Eloku
Eloku om voden kahesanz' ku grigorianižes da julianižes kalendariš, kezan koumanz' ku. Kogoneb 31 päiväspäi.
Irdkosketused
Kategorii:Kud
L
Om 13. kirjam vepsän kirjamištos.
Gusinoozörsk
Gusinoozörsk (Гусиноозёрск, Галуута нуур хото) om Venäman lidn da lidnankund Burätijan Tazovaldkundan päivlaskmas. Se om Selengan rajonan administrativine keskuz, mülüb rajonha vspäi 1998.
Atlantis Is Calling (S.O.S. for Love)
«Atlantis Is Calling (S.O.S. for Love)» (Atlantid heikaidab (S.O.S.-signal armastusele)) om Modern Talking-duetan pajo da ühtennimine singl «Ready for Romance»-al'bomas, kudamb om pästtud 1986-nden voden sulakul.
Gusinoozörsk
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1939 Šahtid-radnikžiloks (Шахты) samha kivihil't. Vspäi 1953 om lidnan statusanke da nügüdläiženke nimenke, nimitadud järven mödhe burätan kelespäi. Vspäi 2000 järedad avol'jaižed löudmižsijad seištas muite pahan kivihilen tagut, vaiše pened kaivuded oma rados.
Atlantis Is Calling (S.O.S. for Love)
Pajon tegii om Diter Bolen. Sen tekst om anglijan kelel. Singl om änetadud Gamburgas vn 1985 lopus, kompozicijad oma sintipop- i disko-žanroiš. Pästtihe singlad tošti läz 18 kerdad.
L
Irdkosketused
Kategorii:Latinan kirjamed
Gusinoozörsk
Geografijan andmused
Lidn sijadase katl'uses, Hanh'järven pohjoižpäivnouzmaižel randal. Matkad Ulan Udehesai om 110 km pohjoižpäivnouzmha federaližedme A340-avtotedme vai «Ulanbatar — Ulan Ude»-raudtedme. Raudtestancijan nimi om Zagustai (Загустай, Загаһатай), sijadase 6 km lodeheze lidnan keskusespäi. Lähembaižed lidnad oma Babuškin 66 km lodeheze orhal vai 273 km avtotedme i Ulan Ude.
Klimat om terav kontinentaline. Kaks' pen't žilod mülüdas lidnankundha lidnan ližaks: Zagustai-žilo raudtestancijanno i Jarventagaine-žilo (Заозёрный, enzne sodalidnut).
Atlantis Is Calling (S.O.S. for Love)
Kategorii:Modern Talking:an pajod Kategorii:Pajod kirjamišton mödhe Kategorii:Singlad kirjamišton mödhe Kategorii:Vn 1986 pajod Kategorii:Vn 1986 singlad Kategorii:Pajod anglijan kelel
Gusinoozörsk
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 23 588 ristitud, lidnankundan — 24 582 ristitud, rajonan nell' seičemendest. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 32 800 eläjad vl 1997. Vl 2017 kaik 23 280 ristitud elihe lidnas, 24 564 ristitud kaikes lidnankundas.
Buddizman kaks' dacanad (jumalankodi i pühäpert'), ortodoksižen hristanuskondan ph. Jurgii Vägestusenkandajan jumalanpert' oma lidnas da läz sidä.
Gusinoozerskan GRES i energetine tehnikum oma lidnas.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Burätijan Tazovaldkundan lidnad *
Hirenhänd (heim)
Hirenhänd (Myosurus) om üks'voččiden heinäsižiden kazmusiden heim. Se mülüb Vesnuhheinižed-sugukundha.
Leviganduz
Hirenhändad oma levitadud kaikil kontinentil päiči tropikoiš, mugažo eile Päivnouzmaižes Azijas. Erikoiden luja erazvuiččend om Pohjoižamerikan päivlaskmas.
Ümbrikirjutand
Kazmused oma pened, jured oma nitinvuiččed. Äiluguižed lehtesed kazdas jurišton alusespäi, ned oma linijanvuiččed. Änikon varded seištas lehtesita, ned varded oma lühüdad lujas erasil erikoil.
Änikod oma henod, üksin varden ülähän, kaks'suguižed. Viž pakuižvihandad äniklehtest om änikos, 5..25 pölükäd. Änikon keskuzsija pideneb lujas edel plodun küpsnendad. Plod om keratud henod pähkmuded, ned oma nügünke.
Erikod
Läz 15 erikod mülüdas heimho, niiden keskes:
Homaičendad
Kategorii:Vesnuhheinižed Kategorii:Kazmused kirjamišton mödhe Kategorii:Heinäsižed kazmused Kategorii:Rujoheinäd
NGC 245
thumb|right|250px|NGC 245 NGC 245 (vai UGC 476; PGC 2691) om spiraline galaktik Kitan tähthištos. Britanine Uil'jam Geršel'-astronom avaiži objektad 1785-nden voden redukul.
Irdkosketused
Kategorii:Galaktikad Kategorii:Astronomižed objektad kirjamišton mödhe
Paimnen torvut
«Paimnen torvut» (Магия пастушьего рожка, The Magic Horn) om voden 2015 Venäman dokumentaline fil'm veroližen vepsän paimnen kalun polhe. Siš om venäkel'žid i anglijankel'žid titroid.
Sädusen tiraž om 300 DVD:n ekzemplärad.
Edesine lugemine
Kategorii:Fil'mad Vepsänman polhe Kategorii:Venäman fil'mad Kategorii:Dokumentaližed fil'mad Kategorii:Fil'mad kirjamišton mödhe Kategorii:Vn 2015 fil'mad Kategorii:Fil'mad suomen kelel Kategorii:Fil'mad venän kelel Kategorii:Fil'mad vepsän kelel
Bonn
thumb|left|200px|Lidnan rajonad. Bonn (mugažo saksan kelel, saksalaižed virktas [ˈbɔn]) om Saksanman lidn Pohjoine Rein da Vestfalii-federacijanmas, Rurštadtan kaikiš suvemb pala. Vozil 1949−1990 oli Saksanman Federativižen Tazovaldkundan pälidnaks («federaližeks lidnaks»), erased federaližed radnikoičendad sijadasoiš lidnas tähäsai.
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 11 edel m.e. rimalaižil kuti Castra Bonnensia-lidnuz. Vspäi 1288 ičeze lidnan nevondkund tegeb ištundoid lidnas. Vozil 1597−1794 Bonn oli Köl'nan arhiepiskopan rezidencijaks. Vspäi 1844 raudte ühtenzoitab lidnad Köl'nanke.
«Deutsche Telekom»- i «Deutsche Post»-kompanijoiden päfaterad sijadasoiš Bonnas, mugažo ÜRO:n läz 20 aluzkundad ratas lidnas.
Geografijan andmused
Bonn sijadase valdkundan päivlaskmas, seižub Rein-jogen molembil randoil, 60 m keskmäižel korktusel valdmeren pindan päl. Lähembaine järed lidn om Köl'n 24 km pohjoižhe.
Bonn jagase 4 lidnümbrikho (Stadtbezirk), ned alajagasoiš 51 lidnrajonha (Stadtteil).
Eläjad
Vn 2013 lopus eläjiden lugu oli 311 287 ristitud. Kaikiš suremb ristitišt oli 327 503 eläjad vn 2011 lopus.
Transport
Tramvaid, avtobusad da lidnelektrojonused oma kundaližeks transportaks. Ezilidnelektrojonused da U-bahn ühtenzoittas lidnad Köl'nanke, kiruhjonused — Saksanman toižidenke järedoidenke lidnoidenke, Siegburg/Bonn-stancii om saudud «Köl'n — Frankfurt»-jonol. Jogiport om Reinal, kävutase vemha ujuden jüguid, passažirlaivad ühtenzoittas Köl'nanke i Düssel'dorfanke.
Rahvahidenkeskeine civiline «Köl'n Bonn»-lendimport (CGN, 12,3 mln passažiroid vl 2017) sijadase 15 km pohjoižpäivnouzmha Bonnan keskusespäi, tehtas reisid Evropan i Turkanman äjihe lidnoihe tobjimalaz, om čarterreisid Keskmeren kurortoihe.
Ezdran kirj
thumb|right|250px|Ezra kucub Pühäpertin toštmižsauvondale, saksalaižen [[Julius Šnorr fon Karol'sfel'd-pirdajan gravür vn 1860 Biblijan pästandas]] Ezdran kirj (עֶזְרָא Ezra, Ἒσδρας Esdras, Esdrae, Книга Ездры) om evrejan Tanah-biblijan kirj Ktuvim-jagusespäi i hristanuskondan 15. Vanhan Zavetan kirj.
Original om sätud evrejan kelel, 5. voz'sadal EME. Kirj kogoneb kümnes jagusespäi, ühtenzoittas niid kahthe palaha. Tegii om judaizman Ezra-pap'. Om toižid kirjoid, kudambiden tegijaks nimitadas Ezdrad, ned ei mülügoi kanonha.
Kategorii:Vanhan Zavetan kirjad
Det gamle riket
«Det gamle riket» (Vanh kunigahuz) om norvegižen Windir-gruppan kahtenz' demoal'bom. Se om pästtud vl 1996.
Demoal'bom om sätud metal-stilin blek- i folk-čuradusiš. Sen nellän pajon ühthine hätkeližuz om 22 min 16 s.
Irdkosketused
Kategorii:Windir:an al'bomad Kategorii:Al'bomad kirjamišton mödhe Kategorii:Vn 1996 al'bomad Kategorii:Demoal'bomad
Zuerat
Zuerat (الزويرات‎, Zouerate / Zouérat) om lidn Mavritanijan pohjoižpalas. Se valdkundan kudenz' lidn eläjiden lugun mödhe, Tiris Zemmur-agjan administrativine keskuz.
Istorii
Raudan samine Zueratan tahondas mainitase ezmäižen kerdan 11. voz'sadal völ. Vl 1952 todištihe raudkivendon kommertižid varoid, i vl 1958 ezmäižed tarhad oliba anttud radho koncessijan arvoimižil. Vspäi 1974 samine om nacionaliziruidud, i nügüd'aigan valdkundaline SNIM-kompanii sab raudkivendod päpaloin. Vll 1981 i 1990 löutihe raudan toižid varoid 30..60 kilometras Zuerataspäi.
Zuerat šingotase raudkivendon samižel. Pit'kad vagonrived kivendonke ajasoiš raudtedme 650 km pitte Nuadibu-porthasai, tagaz todas ajaden raudtedme sauvondmaterialid, jondvet da kaik tošt lidnan täht.
Geografijan andmused
Lidn sijadase agjan suvipäivlaskmas, 380 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Lähembaine lidn om Fderik 30 km päivlaskmha, läz Päivlaskmaine Sahar-territorijan röunad.
Klimat om tropine räk kuiv letetazangišton. Voden keskmäine lämuz om +25,6 C°, tal'vkun-uhokun +16..+19 C°, kezakun-sügüz'kun +32..+34 C°. Ekstremumad oma +6 C° i +47 C°. Paneb sadegid 56 mm vodes, enamba kaiked sügüz'kus (21 mm).
Lidn kogoneb severziš-se erigoittud rajonišpäi: Mavritanijan radnikoiden, radnikoiden verhiš maišpäi, «ižandoiden», ohjandajiden, administrativine keskuz.
Eläjad
Vl 2005 lidnan eläjiden lugu oli 37 977 ristitud, agjan nell' videndest. Ristitišt radab kaivuztegimištos i sen holitajiš edheotandoiš. Om äi radnikoid Afrikan verhiš maišpäi.
Tazadit-lendimport (OUZ / GQPZ) radab, se ühtenzoitab pälidnanke i Kasablank-lidnanke.
Homaičendad
Kategorii:Mavritanijan lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe *
Jakobi Doreen
Doreen Jakobi (Doreen Jacobi; sünd. 28 uhoku 1974, Potsdam, GDT) om germanijalaine aktris da enzne model'.
Irdkosketused
Kategorii:Saksanman aktrisad Kategorii:Aktrisad kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe Kategorii:Sündnuded Saksanmaha
Keep Love Alive
«Keep Love Alive» (Laske armastuz eläb) om Modern Talking-muzikgruppan seičemenz' pajo koumandes «Ready for Romance»-al'bomas (1986). Singl om pästtud sil-žo vodel, da vaiše Portugalijha.
Pajon tekst om sätud anglijan kelel, originalan žanr om sintipop. Kompozicijan tegii om Diter Bolen, äneti Tomas Anders.
Kategorii:Modern Talking:an pajod Kategorii:Pajod kirjamišton mödhe Kategorii:Singlad kirjamišton mödhe Kategorii:Vn 1986 pajod Kategorii:Vn 1986 singlad Kategorii:Pajod anglijan kelel
Džaipur
Džaipur (जयपुर, Jaipur [ˈdʒaɪpʊər], «Ruza lidn»-närituznimenke) om Indijan lidn-millioner, Radžasthan-štatan pälidn, sen kaikiš suremb lidn da Indijan kümnenz' lidn ristitišton lugun mödhe. Džaipur-ümbrikos elädas 6,6 mln ristitud vl 2011.
Matkad Udhe Delihesai om 260 km pohjoižpäivnouzmha.
Lidn om pol'kalližarvoižiden kividen ümbriradmižen tetab keskuz.
Istorii
Vl 1727 kül'mkun 18. päiväl Savai Džai Singh II-maharadž pani lidnan alusen sädamha Dhundhar-radžankundan pälidnad da sauvoi sidä kahesas vodes. Hänen nimen mödhe lidn om nimitadud-ki. Se oli lidnuz 9 oigesaumaižen sektoranke da seičemen verajanke, saudud bengaližen Čakravartin Vidjaharan-arhitektoran projektan mödhe. Sil aigal oigedsaumaine planiruind oli vaiše neciš Indijan lidnas, hot' se kožub indižele verole.
Vhesai 1949 Džaipur oli Dhundhar-radžankundan pälidnaks.
Geografijan andmused
Lidn seižub 431 metrad keskkorktusel. Banas- da Bangang-joged läbitadas Džaipur-ümbrikod.
Klimat om tropine kuiv. Vilukun kesklämuz om +15°C, semendkun da heinkun — +33°C. Paneb sadegid 635 mm vodes, niišpäi 430 mm kahtes kus — heinku da eloku.
Transport
Avtobusad da kiruhavtobusad oma kundaližeks transportaks.
Vspäi 2015 metro radab lidnas (1 jono, 9 stancijad, 9,6 km raudted), 8 stancijad oma manpäližed da 1 stancii manalaine om.
Rahvahidenkeskeine civiline Džaipur-lendimport (JAI) sijadase suvižes Sanganer-ezilidnas, 13 kilometras lidnan keskusespäi. Sišpäi tehtas reisid Indijan südäimes, Emiratoihe da Omanha.
Irdkosketused
Kategorii:Indijan lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe * Kategorii:Radžasthanan lidnad
Lugan rajon
Lugan rajon (Лужский район) om municipaline ühtnik Leningradan agjas.
Administrativine keskuz om Lug-lidn (mülüb rajonha vspäi 2006), sijadase rajonan pohjoižes. Rajonan ristitišton läz pol't eläb siš.
Istorii
Rajonan aluz om pandud vl 1927 elokun 1. päiväl Leningradan agjan Lugan ümbrikho ühten aigan niiden sädandanke. Vl 1930 heinkun 23. päiväl heitihe ümbrikod, i siš aigaspäi rajon mülüb Leningradan agjaha kuti administrativine ühtnik. Vozil 1939−2006 Lug-lidn oli alištunu agjan tobmudele oikti.
Toižen mail'man voinan aigan vozil 1941 (eloku) — 1944 (uhoku) rajonan territorii oli okkupiruidud. Vs 1959 redukun 22. päiväspäi enččen Oredežan rajonan territorii mülüb Lugan rajonha. Vs 1963 uhokun 1. päiväspäi Slancin rajonan enzne pala mülüb Lugan rajonha. Rajon om olmas nügüdläižiš röunoiš vspäi 2006.
Geografijan andmused
Lugan rajon om Leningradan agjan suvipäivlaskmaine taho. Pind — 6 006 nellikkilometrad (videnz' sija agjas). Mec katab kaks' videndest rajonan territorijad (2354 km²).
Om röunoid 8 Venäman rajonanke:
Londuseližed varad oma turbaz, letked, mec, reskvezi.
Vspäi 2006 rajonan territorii alajagase 15 municipaližhe ühtnikha: 2 lidnkundha da 13 küläkundha.
Fotografii
thumb|right|250px|Fotografijan seans fotoatel'jes, 1920-nded voded Fotografii om kuviden kirjutamižen tehnologii, optižen sädegoičendan registracii vauktusenmujujan materialan abul vai toižetujal ladimel pol'veimišpäi.
Lugan rajon
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 78 759 ristitud (seičemenz' sija agjas).
Fotografii
Otnus fotografijha mez' om fotograf, hänen ladim om fotoapparat. Hän-žo tegeb fotokuvan sädandan kaikid toižid pordhid paksus. Analogfotografijan ližaprofessijad oma fotolaborant, retušan ližadai, fotoredaktor. Nügüd'aigan (vozišpäi 1998−2005) kaik process mäneb digitaližes nägus, i se mahtuz kävutase päpaloin.
Vn 1826 Nägu iknaspäi Le Gras om kaikiš vanhemb kaičenus fotokuva mirus. Odviden himižiden materialoiden löudmine 19. voz'sadan kahtendes poles märhapani fotografijan levigandust. Pästaškanzihe ezmäižid aiglehtesid fotokuviden avaronke kävutandanke vspäi 1901. Kaikile sättui mujufotografii om olmas vspäi 1906. Amerikaine Polaroid-kompanii pästaškanzi «Polaroid Land 95»-fotoapparatad vn 1948 kül'mkus, i edesižes se oli monopolii kurofotografijan sferas.
Lugan rajon
Eläjad
Kaik om 348 eländpunktad rajonas, sidä kesken 1 lidn, 1 lidnanvuitte žilo, 22 muite žilod, 1 žilo raudtestancijanno, 316 küläd, 5 sijašt da 2 kordonad.
Fotografii
Fotografijan toižendad: navedijoiden, fotožurnalistik, fotočomamaht, käskuzkundaline, tedoline, fototerapii, kommertine. Jäl'gmäižhe kaik paukatud radmine mülüb päiči čomamahtoižes, i sen fotografijan toižendad oma reklaman, modan, koncertine, kriminaline, sömän pakuitesen da reklaman, aiglehtesiden täht, fotoportret, sajan, arhitekturan i landšaftan, pertin südäinägun, fotomectuz, paparaccin, kodiživatoiden, äifokusaine fotobankoiden täht.
Lugan rajon
Eläjad
Toižed sured eländpunktad oma lidnanvuitte Tolmačovo-žilo (2,9 tuh. rist. vl 2016), mugažo Oredež-žilo (2,7 tuh. rist. vl 2010) da Zaklin'je-külä (2,7 tuh. rist. vl 2010).
Just We Two (Mona Lisa)
«Just We Two (Mona Lisa)» (Vaiše mö kahten kesken (Mona Liza)) om Modern Talking-muzikgruppan kahtenz' pajo koumandes «Ready for Romance»-studijanal'bomas (1986). Pajon tekst om anglijan kelel.
Fotografii
Fotografijan tehnikad: veroline fotografii (kahtes märičendas järgeližen fotoladimen abul), stereofotografii, ühthižen nägun fotografii (panoramine, sidä kesken kaks'pol'ne), fotografii nägumatomiš sädegoičendoiš (infrarusked, ul'traruskedsinine, röntgenine da tž.), fotografik (sidä kesken fotomontaž), vauktuzkendan fotografii, standartatomad tehnikad (oz., vauktuzgrafik, fotografiruind kaidon pilan kal't).
Lugan rajon
Eläjad
Rahvahad (vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe, enamba 0,4%): venälaižed — 82,3%, ukrainalaižed — 1,8%, vaugedvenälaižed — 1,0%, totarlaižed — 0,4%, toižed rahvahad — 2,4%, rahvahuden ozutandata — 12,1% (jäl'gmäižiden keskes vaiše 2,8% mahttas pagišta venäkelel).
NGC 244
thumb|right|250px|NGC 0244 NGC 244 (toižed nimed — PGC 2675, MCG-03-03-003) om linzanvuitte galaktik (S0) Kitan tähthištos. Britanine Uil'jam Heršel'-astronom avaiži objektad 1785-nden voden tal'vkul.
Just We Two (Mona Lisa)
Kategorii:Modern Talking:an pajod Kategorii:Pajod kirjamišton mödhe Kategorii:Singlad kirjamišton mödhe Kategorii:Vn 1986 pajod Kategorii:Vn 1986 singlad Kategorii:Pajod anglijan kelel
Lugan rajon
Eläjad
Erased igähižed rahvahad: estilaižed — 36 rist. (0,05%), karjalaižed — 36 rist. (0,05%), suomalaižed — 27 rist. (0,03%), vepsläižed — 3 rist. (vähemba mi 0,01%).
Fotografii
Fotografijan teorii om analitikan čuraduz, tedoidab fotokuvid. Sen keskuzproblem om kuvan i objektan kriterijoiden märhapanend.
Lugan rajon
Ižanduz
Rajonan ižandusen päsarakod oma sauvondmaterialoiden tehmine (abrazivtegesed, raudbetontegesed, metallkonstrukcijad), grafittegesed, stökoltegimišt (vinbutulkad), sömtegimišt, plastikpalad avtoiden südäimen täht, maižanduz.
Villem-Aleksandr
Villem-Aleksandr vai Villem IV (Willem-Alexander der Nederlanden; sünd. 27. sulaku 1967, Utreht, Alamad), täuz' nimi — Villem-Aleksandr Klaus Georg Ferdinand (alam.: Willem-Alexander Claus George Ferdinand), om Alamaiden kunigaz vs 2013 sulakun 30. päiväspäi. Hän om seičemenz' kunigaz Oranžan da Nassaun dinastijaspäi.
Biografii
Beatriks-princessan (kunigaznaine vll 1980−2013) i Klaus-princan ezmäine laps'. Villem-Aleksandr sai Oranžan princan arvod maman tulendan jäl'ghe valdištmele vn 1980 30. päiväl sulakud. Hän kahtenke vellenke — Johan Frizo (1968−2013) i Konstantin (1969) — kazvoiba Drakenstein-lidnuses.
Villem-Aleksandr om istorik openduses, om Leidenan universitetan pästnikan (1987−1993).
Homaičendad
Kategorii:Valdkundmehed Kategorii:Monarhad Kategorii:Alamaiden kunigahad Kategorii:Alamad Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe Kategorii:Oranžan da Nassaun dinastii Kategorii:Sündnuded Utrehtha
M
<div style="float:right; margin: 0 0 0.2em 0.2em; padding: 0.2em 0.6em; font-size: 350%; line-height: 1.1em; background-color: #ddddff; border: 1px solid #aaaaff;"> Mm M (m) om latinan kirjamišton kirjam.
Om 14. kirjam vepsän kirjamištos.
Irdkosketused
Kategorii:Latinan kirjamed
Ridžvejan te
thumb|right|250px|Ten kart thumb|right|250px|Ridžvejan te. Grimz-Ditč-pudotesel läz Monguellad Ridžvejan te (The Ridgeway) om Suren Britanijan üks' kaikiš amuižembiš kaičenus teišpäi.
Te om varatud neolitan aigaspäi, om tehtud läz 3 tuhad vozid edel m.e. ümbärdamha olnuzid enččes kor'bid i soid lähižiš alangištoiš. Ten piduz om 140 km, se mäneb kukhidme (ridge) Anglijan suvipalan viden grafkundan territorijadme. Rahvahaline Ridgeway National Trail-maršrut om avaitud matkadajiden täht endevanhan ten alusel vl 1972. Matkkirjad jagadas ted kudeks keskustaks.
Äi neolitan, bronz- i raudaigoiden arheologižid da istorižid muštnikoid sijadasoiš Ridžuein läheli. Te om avaitud veloturistoile.
Irdkosketused
Kategorii:Istorižed ted Kategorii:Anglii Kategorii:Bakingemšir Kategorii:Berkšir Kategorii:Hartfordšir Kategorii:Oksfordšir Kategorii:Uiltšir
Uf
thumb|left|200px|Ufan administrativižed rajonad: 1. Döman rajon 2. Kalininan rajon 3. Kirovan rajon 4. Leninan rajon 5. Oktäbr'skii rajon 6. Ordžonikidzen rajon 7. Nevondkundaline rajon Uf (Уфа [ʊˈfa], Өфө [ʏ̞ˈfʏ̞], Уфа) om millionniklidn Venämas. Se om Baškortostanan Tazovaldkundan pälidn da kaikiš suremb lidn, sädab Ufan lidnümbrikod, mugažo om Ufan rajonan administrativižeks keskuseks.
Istorii
Nügüdläižen eländpunktan aluz om pandud vl 1574 kuti lidnuz (puine kreml'). Se sai lidnan statusad vl 1586.
Vspäi 1802 Uf oli Orenburgan gubernijan pälidnaks, sid' vozil 1865−1919 — Ufan gubernijan keskuseks. Kändihe mašinansauvomižen keskuseks tegimiden evakuacijan tagut Suren sodan aigan.
Uf šingotase kivivoin ümbriradmižel, himižen tegimištol, mašinansauvomižel (avialikutimed, avtopalad, agregatad, mašiništ kivivoin sarakon täht), elektrotehnižen sarakon tegimil (mikroelektronikan «Magnetron», telekommunikacine mašiništ, transformatorad), raudbetontegesiden (kaks' tegint) i klejatud faneran pästandal, sömtegimištol.
Geografijan andmused
Lidn sijadase tazovaldkundan keskuses, ühtennimižen jogen muugotil randoil sen lanktendan sijas Vaugedjogehe (Volgan bassein), 150 metrad keskmäižel korktusel valdmeren pindan päl. Reljef om tazo jogialangištoidenke. Lidnan keskuz sijadase muga nimitadud «Ufan pol'sarel» Vauged- da Uf- jogiden keskes. Uf seižub mecstepin zonan pohjoižes. Kaik 20 karad om lidnan manaluižes.
Matkad Moskvhasai om 1567 km raudtel päivlaskmha. Lähembaine toine järed lidn om Sterlitamak 100 kilometras suvhe.
Tobmuz
Uf jagase seičemeks administrativižeks rajonaks, sen ližaks 24 eländpunktad mülüdas lidnümbrikho.
Ufan lidnümbrikon pämez' om sen Nevondkundan ezimez'. Edeline ezimez' om Valerii Trofimov (4. kucund, sügüz'ku 2016 — sügüz'ku 2021).
Lidnümbrikon Administracijan edeližed pämehed:
Nügüdläine Ufan Administracijan pämez' om Ratmir Mavliev vn 2022 uhokuspäi.
Eläjad
Vl 1913 lidnan ristitišt oli 100 700 eläjad. Vn 2010 kaiken Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 1 062 319 ristitud, lidnümbrikon — 1 071 640 ristitud. Vl 2017 kaik 1 115 560 eläjad oli lidnas i 1 126 098 eläjad kaikes lidnümbrikos, tazovaldkundan ristitišton kaks' seičemendest. Kaikiš suremb ristitišt om nügüd'. Läz 1,45 mln ristituid elädas lidnaglomeracijas (Uf i lähižed rajonad, 2017).
Rahvahad (enamba 1% vl 2010, ozutadud rahvahudenke): venälaižed — 48,9%, totarlaižed — 28,3%, baškiralaižed — 17,1%, ukrainalaižed — 1,2%, toižed rahvahad — 4,5%.
Hristanuskondan 24, islaman 18 pühäpertid da judaizman üks' pühäpert' oma olmas lidnas.
Transport
Avtobusad, trolleibusad, tramvaid da taksid oma kundaližeks transportaks lidnas. Raudtesild da koume avtotesildad ühtenzoittas Vaugedjogen randoid. Jogitransport om šingotadud, kezaaigan om ehtatimid jogiš päliči.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe * * Kategorii:Baškortostanan Tazovaldkundan lidnümbrikod *
Azijan valdkundad
Sen ližaks 6 rippujad territorijad sijadasoiš Azijas, mugažo 7 paloin tundištadud valdkundad.
Roman Pol
Pol Roman (Paul Roman; sünd. Sidneihe, Avstralii) om avstralijalaine akt'or.
Irdkosketused
Kategorii:Avstralijan akt'orad Kategorii:Akt'orad kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe Kategorii:Sündnuded Sidneihe
Balašov (lidn)
Balašov (Балашо́в) om Venäman lidn, lidnankund da raudtesol'm Saratovan agjan päivlaskmas. Se om agjan nellänz' lidn eläjiden lugun mödhe, Balašovan rajonan administrativine keskuz.
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud 17. voz'sadal kuti Vasilii Balaškan futor. Oli küläks i imperatorižen pert'kulun Balašovo-žiloks (дворцовое село Балашово) vspäi 1768. Sai makundan lidnan statusad nügüdläiženke nimitusenke vn 1780 kül'mkus. Vll 1954−1957 oli Balašovan agjan keskuseks.
Balašov šingotase tekstilinkombinatal (sintetižed kanghad), sömtegimištol (sahar, jauh, leibäntegesed, makaronad, villän i voikul'turoiden varadand, kanafabrik), sauvondmaterialiden pästandal (beton i raudbetontegesed), elektroizoläcijan edheotand šoidkiven alusel, mugažo vedimdepo, laps'sobiden fabrik i kengiden edheotand ratas lidnas.
Geografijan andmused
Lidn sijadase rajonan keskuzpalan päivlaskmas, Hopr-jogen üläjoksmusen hural randal (Хопёр, Donan hura ližajogi), 140 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Voronežan agjan röunhasai om 35 km suvipäivlaskmha, Saratovhasai om 200 km päivnouzmha orhal, 212 km avtotel vai 300 km raudtel. Lähembaižed lidnad oma Borisoglebsk i Povorino (Voronežan agj) 75 km päivlaskmha-suvipäivlaskmha orhal, 90 km avtotedme vai raudtedme, Arkadak 50 km pohjoižhe-pohjoižpäivnouzmha orhal, 59 km avtotel vai raudtel, i Kalininsk 91 km päivnouzmha orhal, 98 km avtotedme vai 300 km raudtedme.
Eläjad
Vl 1939 48 tuhad ristituid elihe lidnas. Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 82 227 ristitud, rajonan koume nelländest. Kaikiš suremb ristitišt oli 95..99 tuhad eläjid vll 1982−2006 (99 tuh. rist. vl 1987 i 98 330 rist. vl 2002).
Rahvahad (2010): venälaižed — 96,4%, ukrainalaižed — 1,3%, toižed rahvahad — 2,3%.
Ortodoksižen hristanuskondan seičeme pühäpertid oma kaičenus lidnas: Mikoi-arhangelan kafedraline päjumalanpert' (1908, edel Surt sodad baptizman pühäpert'), nell' jumalanpertid i kaks' časounäd. Islaman mečet' om avaitud.
Professionaližen opendusen aluzkundad oma Balašovan maižandusen mehanizacijan tehnikum, privatine Balašovan biznesan da tehnologijoiden kooperativine tehnikum, Saratovan agjan bazine medicinine kolledž — Balašovan filial , Saratovan čomamahtoižen kolledžan filial, Saratovan valdkundaližen universitetan Balašovan filial, Balašovan lendandškol — Krasnodaran sodaaviacijan institutan fakul'tet.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Saratovan agjan lidnad *
N
<div style="float:right; margin: 0 0 0.2em 0.2em; padding: 0.2em 0.6em; font-size: 350%; line-height: 1.1em; background-color: #ddddff; border: 1px solid #aaaaff;"> Nn N (n) om latinan kirjamišton kirjam.
Om 15. kirjam vepsän kirjamištos.
Irdkosketused
Kategorii:Latinan kirjamed
Klincad
thumb|left|250px|Tehnine škol Klincoiš (2014, naižgimnazijan sauvuz istorižikš) Klincad (Клинцы́) om Venäman lidn da lidnümbrik valdkundan päivlaskmas, Bränskan agjas. Se om agjan kahtenz' surtte lidn, mugažo om Klincan rajonan administrativižeks keskuseks.
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vanhuskolaižil vl 1707 kuti Klinci-slabad, om nimitadud edeleläjiden kanzannimen mödhe (Клинец) äilugus. 19. voz'sadal se kändihe tekstil'tegimišton keskuseks, oli olmas 25 edheotandad, niiden kesken 10 vatefabrikad da 11 nahktegint. Ühtennimine Klincad-raudtestancii radab «Bränsk — Gomel'»-keskustal vspäi 1887. Žilo sai lidnan statusad vl 1925.
Klincan ižandusen päedheotandad oma avtolibutimiden tegim, tulkimrenghiden tegim da silikatsavičun tegim. Mugažo sauvondmaterialiden kombinat, «Metrobeton»-tegim, špagatanfabrik, konservtegim, maidedheotand da kengidenfabrik oma saudud.
Geografijan andmused
Lidn sijadase agjan päivlaskmas, seižub Moskovk-jogen randal (Московка, Turosnan ližajogi, Dnepran bassein), 150..160 m ü.m.t. korktusil. Matkad Bränskhasai om 164 km pohjoižpäivnouzmha, Ukrainan röunhasai — läz 50 km suvhe, Vaugedvenäman röunhasai — läz 50 km päivlaskmha da pohjoižhe.
Kaik kaks' žilod mülüdas ümbrikho Klincad-lidnan ližaks: Zaimišče (5226 rist. vl 2013) i Ardon' (2418 rist. vl 2013).
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 62 510 ristitud, lidnümbrikon — 70 350 ristitud. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 72 tuhad eläjid vozil 1986−1987. Vl 2017 kaik 62 832 eläjad oli lidnas i 70 164 eläjad kaikes lidnümbrikos.
Ortodoksižen hristanuskondan üks'toštkümne pühäpertid oma kaičenus i saudud lidnas: phh. Petr- i Pavel-appstoloiden kafedraline päjumalanpert' (letihe vll 1835−1848), Jumalannägundan päjumalanpert' (om avaitud vl 2020), Klincan Emäganpäivän naižjumalankodi, seičeme jumalanpertid i časoun'. Niiden ližaks kuz' jumalanpertid ei ole kaičenus.
Lidnümbrikon pämez' om Lidnan nevondkundan ezimez'.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Bränskan agjan lidnad Kategorii:Bränskan agjan lidnümbrikod *
Doctor For My Heart
«Doctor For My Heart» (Lekar' minun südäikerale) om amerikaižen Grant Miller-pajatajan pajo Diter Bolenan avtorusel i vn 1986 ühtennimine singl, pästtihe Saksanmaha. Kompozicii om pästtud mugažo Modern Talking-duetan koumandes «Ready for Romance»-studijanal'bomas 1986-ndel vodel nelländeks pajoks, siš Tomas Anders edesti pajod.
Kategorii:Modern Talking:an pajod Kategorii:Pajod kirjamišton mödhe Kategorii:Singlad kirjamišton mödhe Kategorii:Vn 1986 pajod Kategorii:Vn 1986 singlad Kategorii:Pajod anglijan kelel
Koume idiotad
«Koume idiotad» (थ्री इडीयट्स Thri aaidijets, 3 idiots) om vn 2009 indine kinokomedii.
Homaičendad
Kategorii:Indijan fil'mad Kategorii:Komedijan fil'mad Kategorii:Fil'mad kirjamišton mödhe Kategorii:Vn 2009 fil'mad Kategorii:Fil'mad hindi-kelel Kategorii:Fil'mad anglijan kelel
Ščecinan tramvai
thumb|250px|«Pesa 120Na»-model' Ščecinas vl 2017 thumb|right|250px|Linijoiden kart vspäi 2017 Ščecinan tramvai (Tramwaje w Szczecinie) om tramvai Pol'šanmas. Se om avaitud elokun 23. päiväl 1879-ndel vodel. Ščecinan tramvaiš kaik kaks'toštkümne linijad funkcioniruib nügüd', tramvaiteiden ühthine piduz om 112,77 km. Stancijoiden lugu om 98. Siš om kaks' depod i 12 tehništ stancijad.
Irdkosketused
Kategorii:Kundaline transport T
Drezden
thumb|left|250px|Lidnan ümbrikod (2012) Drezden (Dresden [ˈdʁeːsdn̩], Drezno, Drážďany) om lidn Saksanman päivnouzmas. Se om Saksonijan administrativine keskuz, federacijanman kahtenz' surtte lidn Läipcigan jäl'ghe.
Istorii
Eländpunkt mainitase ezmäižen kerdan vl 1206 kuti ridan objekt Acta sunt hec dresdene-dokumentas, vl 1216 mainitase lidnan statusanke.
Jäl'gmaižen mail'man sodan lopus Vanhan lidnan rajon (saks. Altstadt) oli pandud mantazole (om udessündutadud täuzin), enamba 100 tuhad ristituid pölištui Suren Britanijan i AÜV:oiden bombardiruindan aigan da lämoipalospäi vn 1945 13. i 14. uhokud.
Drezden šingotase lendimiden tehmižel (Airbus), kal'hiden kebnavtoiden ühthekeradamižel (Volkswagen), torguindmašiništon pästandal, AMD:n ližaprocessoriden fabrikal, farmaceftižel sarakol (vakcin), muziksoitoiden edheotandoil, turizmal (8 mln rist. vl 2009).
Eläjad
Vl 2013 lidnan eläjiden lugu oli 530 754 ristitud. Vl 2008 kaik 780 561 ristitud elihe ezilidnoidenke. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 649 252 eläjad vl 1933.
Üläopendusen 12 aluzkundad ratas lidnas.
Irdkosketused
Kategorii:Saksanman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe *
Udmurt dunne
thumb|right|250px|Lugendlehtesen nomeran ezilehtpol' (12. heinku 2017) oficialižel saital. Udmurt dunne (Удмурт дунне — «Udmurtan mail'm», nimituz vspäi 1992) om Udmurtijan Tazovaldkundan tobmuden lehtez udmurtan kelel.
Lähtleb vspäi 1915, nügüd'aigan kaks' kerdad nedališ, päofis om Iževskas. Tiraž — 4 350 ekzemplärad (2015). Nevondkundaližen aigan «Советской Удмуртия»-lehtez (1943−1991) oli jogapäiväline 12,5 tuh. egzemplärinke kerdalaz. Sait om olmas vspäi 2006.
Lehtez starinoičeb tazovaldkundan kundaliž-politižiš aigtegoiš pätničidme. Nened temad publikoitas ližalehtesiš kaikuččel tožnargel: materialad norišton täht («Дарт»), udmurtalaižiden istorijas i kul'turas («Герд»), literaturižed sädused («Ингож»).
Irdkosketused
Kategorii:Lehtesed Kategorii:Udmurtijan Tazovaldkund Kategorii:Udmurtan kel'
Ust'-Labinsk
Ust'-Labinsk (Усть-Лаби́нск, Лэбап) om Venäman lidn, lidnankund da avtotesol'm Krasnodaran randan keskuzpalas. Se om Ust'-Labinskan rajonan administrativine keskuz.
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1794 kuti Ust'-Labinskai-stanic (станица Усть-Лабинская) sirdanuzil Donan randaspäi kozakoil. Vl 1900 saudihe raudtestancijan «Jekaterinodar — Kavkazskai»-keskustal. Stanic sai lidnan statusad nügüdläiženke nimenke vl 1958. Stanican lidnusen varmitesed oma kaičenus hüvin.
Ust'-Labinsk šingotase sömtegimištol (efirvoiden ekstrakcijan kombinat, saharan tegim, lihakombinat), sauvondmaterialiden pästandan edheotandoil (gazbetontegesed, raudbetontegesed), kohenduzmehanižel tegimel (mašiništ sahar-, voi- i sauvondtegimištoiden täht, metallan ümbriradmine), propilenhavadoiden tegimel. Lidn om maižanduzrajonan keskuseks, kazvatadas villänkul'turoid, änikoid, semnid, i lindvodindan ferm radab. «Kuban'»-agroholdingan päfater om saudud lidnas.
Geografijan andmused
Lidn sijadase Kuban'-jogen oiktal korktal randal, sen ühthejoksmust vaste Labanjogenke. Ust'-Labinsk seižub Adigejan Tazovaldkundan röunanno, 75 m korktusel valdmeren pindan päl. Matkad Krasnodarhasai om 62 km päivlaskmha. Lähembaine lidn om Korenovsk 30 km lodeheze avtotedme.
Ust'-Labinsk om lidnankundan üks'jäine eländpunkt.
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 43 270 ristitud. Kaikiš suremb ristitišt oli läz 44 tuhad eläjid vozil 1996−2003. Vl 2018 lidnan ristitišt oli 40 687 eläjad.
Rahvahad (enamba 1% vl 2010): venälaižed — 91,9%, armenijalaižed — 3,2%, ukrainalaižed — 1,3%, toižed rahvahad — 3,1%, rahvahuden ozutandata — 0,5%.
Ust'-Labinskan socialiž-pedagogine kolledž om lidnan professionaližen opendusen aluzkundaks. Saudud Oleg Deripaska-edheotajan fondal licei lahjoitud lapsiden täht om avaitud vl 2022.
Edeline lidnankundan pämez' (Administracijan pämez') om Sergei Viskubov (reduku 2017 — semendku 2019). Lidnankundan Nevondkundan ezimez' om Svetlana Agibalova vn 2019 kül'mkuspäi.
Džankoi
Džankoi (ven. i Джанкой; Джанкой / Canköy, libub necen kelen джанъы кой-sanoišpäi «uz' külä») om lidn da lidnümbrik Kriman pohjoižes. Lidn om ümbärtud Džankoin rajonal, sen administrativižeks keskuseks (vspäi 1923) i ei mülü sihe.
Istorii
Eländpunkt mainitase ezmäižen kerdan krimantatarlaižiden küläks vl 1855. Vll 1860−1865 krimantatarlaižed oliba deportiruidud Osmanan imperijan territorijha. Vl 1874 raudte läbiti küläd, vspäi 1892 Džankoi om raudtesol'meks. Sai lidnan statusad vn 1917 3. päiväl kezakud. Toižen mail'man sodan aigan lidn oli okkupiruidud nacistižen Germanijan sodavägil (31. reduku 1941 — 11. sulaku 1944).