cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Irlandijan kel'
thumb|right|250px|Irlandijankel'židen procent Irlandijas thumb|right|250px|Lugemine irlandijan kelel, failan hätkeližuz om 12 min 34 s Irlandijan kel' (ičeze nimituz: Gaeilge [ˈɡeːlʲɟə], Gaeilge na hÉireann) om valdkundkel' Irlandijas, mugažo EÜ:n üks' oficialižiš kelišpäi. Se om indoevropine, kel'tine kel'.
Kelen reguliruindorganizacii om Nevondkund irlandijan keles (irl. Foras na Gaeilge, FnaG «Irlandine institut»). Se om sätud vn 1999 2. päiväl tal'vkud Irlandijan Tazovaldkundan ohjastusen aluzkundoiden ühtištusel, pätegendad — kelen kaičend da levitand Irlandii-saredme.
Leviganduz
Pagižijoiden lugu om 73 tuhad ristituid kuti maman kel', 1,76 mln kuti toine kel' Irlandijan Tazovaldkundas (vn 2016 Irlandijan rahvahanlugemine, ezmäine om anglijan kel' paksumba kaiked), 104,9 tuhad Pohjoižirlandijas (vl 2011) da 25,8 tuhad AÜV:oiš.
Tahondad pagižijoiden kaikiš surembanke procentanke mamakeleks sijadasoiš Irlandii-saren agjoidme.
Kirjkel'
Nügüd'aigaine irlandijan kirjkel' om latinan kirjamišton pohjal (Cló Rómhánach «latinan šrift»), se om sätud päivlaskmaižen paginan alusel i kogoneb 18 kirjamespäi, völ kahesa kirjant (j, k, q, v, w, x, y, z) kävutasoiš velgsanoiš vaiše. Ei ole paginoiden virkandan äjid statjoid kirjkeles. Edel 20. voz'sadan kesked paindihe irlandijankel'žid kirjoid gelan šriftal (Cló Gaelach), sen erased kirjamed oma latinan pojavad, kävutadas irdpol'žiš kirjutesiš tähäsai.
Ogamine kirjkel' oli 4.-6. voz'sadoil, konz' kirjutihe znamoid-kirjamid pidust' pirdad, se libui latinan vai saksan kirjkelišpäi.
Homaičendad
Kategorii:Kel'tižed keled Kategorii:Keled i dialektad kirjamišton mödhe Kategorii:Irlandijan keled
Nedal'
Üks' nedal' om seičeme päiväd, nedalin päiväd. Ühtes kus om nell'..viž nedalid (täuded i palahižed), vodes om 52..54 nedalid.
Kalendarine nedal' märhapanese rahvahidenkeskeižel ISO 8601-standartal (2.2.8.-punkt) kuti aigan seičemepäiväine pord, zavodiše ezmärgaspäi. Äjad valdkundad pidadas necidä standartad, no erasiš om toižin: nedal' zavodiše pühäpäiväl AÜV:oiš i Kanadas, sobatal islaman maiš (Pohjoižafrik i Lähine Päivnouzmma).
Vedadas kul'turan aigtegoiden nedalid: kirjkelen nedal', modan nedal' dai m.e.. Hristanuskondan verod oma nedalin päivihe sidodud, uskojil om aigtegoiden nedalid mugažo (oz., Sur' nedal').
Homaičendad
Kategorii:Aigan märičendühtnikad
Powerwolf
Powerwolf om germanijalaine metalgrupp, kudamb edestab muzikad pauer metal i hevi-metal-stiliš. Gruppan aluz om pandud Saarbrükken-lidnha vl 2003.
Muzikgrupp höksib satanizmad i katolišt uskondad mugoižiš pajoiš kut «Panic in the Pentagram» i «Coleus Sanctus». Nimitab ičtaze religijan kaclijoil, ei ole borcujil sen hüvüdhe näht.
Irdkosketused
Kategorii:Saksanman muzikgruppad Kategorii:Muzikgruppad kirjamišton mödhe Kategorii:Pauermetalgruppad Kategorii:Muzikgruppad vl 2003 alusenpanendanke
Angolan kvanz
Angolan kvanz (Kwanza) om Angolan valdkundvalüt. Se om väges vspäi 1977, vajehti Angolan eskudod 1:1 rindatuses. Eli läbi röunatud vajehtuses vl 1990 (1:1 rindatusenke) i kahtes denominacijas (vl 1995 — 1:1000, vl 1999 — 1:1 mln).
Giperinfläcii jätktase valdkundas (sulaku 2020). Rahuded pörundas: 10 i 50 sentimod, 1, 5, 10, 20 kvanzad. Banknotad oma 1, 5, 10, 50, 100, 200, 500, 1000, 2000, 5000 kvanzad nominalanke. Edel 1999. vot lvejad oliba henoikš rahoikš (Lvei om Kvanzan ližajogi). Paindas banknotoid Venäman Goznak-fabrikal.
Valütkurs om vajehtui (ujui). Rahoiden kuvad oma kel'tud päiči vižkümnevoččiš da sen amuižemb.
Homaičendad
Kategorii:Rahaühtnikad Kategorii:Angol
Viking (fil'm, 2016)
Kavutadäs virkehid ročin, norvegijan i grekan kelil fil'man erasiš paginoiš.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman fil'mad Kategorii:Istorižed fil'mad Kategorii:Fil'mad kirjamišton mödhe Kategorii:Vn 2016 fil'mad Kategorii:Fil'mad venän kelel
Rahov
Rahov (Рáхів) om Ukrainan lidn Karpatantagaižen agjan suvipäivnouzmas. Se om Rahovan rajonan administrativine keskuz.
Nügüdläižen eländpunktan aluz om pandud vl 1447. Raudte tuli žilho vn 1895 elokus. Kätihe žilod lidnanvuiččeks vl 1947, se sai lidnan statusad vl 1958.
Lidn sijadase rajonan keskuzpalan suves, Tis-jogen randal i Karpatoiden suvipautkil, 400..1200 m korktusil, 430 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. «Užgorod — Ivano-Frankovsk»-avtote läbitab lidnad.
Vl 2011 eläjiden lugu oli 15 137 ristitud.
Homaičendad
Kategorii:Ukrainan lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Karpatantagaine agj
Korejan Tazovaldkundan administrativiž-territorialine jagand
Kaik om 9 agjad (provincijad) Suvikorejas, 6 lidnad agjan oiktusidenke (metropolii-lidnad) da 1 lidn eriliženke statusanke.
Pälidnad
A Kategorii:Administrativine jagand valdkundoiden mödhe
Vepsän Vikipedii
thumb|155px|Vepsän Vikipedijan logotip Vepsän Vikipedii om joudai enciklopedii vepsän kelel, Vikipedijan vepsänkel'ne jaguz.
Se om avaitud vl 2012, uhokun 1. päiväl. Vozil 2008 (uhoku) — 2012 (viluku) Vepsän Vikipedii oli Inkubatoras.
Vepsän Vikipedii kirjutase latinan kirjamištol läz täuzin, se om ezmäine mugoine Venäman rahvahiden vikipedijoiden keskes.
Vl 2015 tal'vkun 28. päiväl 5000-nz' kirjutuz om sätud.
Nügüdläine kirjutusiden lugu om (vn 2023  1. päivän), süvüz —.
Vikipedijas om vähä jagusid vähäluguižiden rahvahiden kelil. Ningoi enciklopedii, kut vepsänkel'ne, abutab lujas kelen kaičemižele. Ližaks, se om uden kirjankelen laboratorii.
Statistikad
Kacu edemba: Kategorii:Statistik Vikipedijas.
Kirjutusiden tematik
Kaikiš äiluguižembad kirjutused oma temoiš:
Barbados
Barbados (mugažo anglijan kelel, virktas [bɑːrˈbeɪdɒs] vai [bɑːrˈbeɪdoʊs], nece om täuz' oficialine nimituz) om sar'hine valdkund Pohjoižamerikas, Kariban meren ühtennimižel sarel. Pälidn da kaikiš suremb lidn om Bridžtaun.
Geografijan andmused
thumb|left|250px|Barbadosan geografine kart Barbados sijadase ühtennimižel sarel 434 km pohjoižpäivnouzmpolehe Suviamerikaspäi (Venesuelaspäi). Valdkundan pind om 430 km². Randanpird — 97 km.
Kaikiš korktemb čokkoim om Hillabi-mägi 336 metrad kortte valdmeren pindan päl.
Klimat om meren tropine mussonine. Vihmsezon oleskeleb kezakuspäi kül'mkuhusai.
Londuseližed pävarad oma kivivoi da londuseline gaz, kala.
Politine sistem
thumb|right|250px|Barbadosan parlamentan pert' [[Bridžtaunas]] Ohjandusen form om tazovaldkund (vn 2021 kül'mkun 30. päivhäsai oli unitarine konstitucine monarhii parlamentiženke demokratijanke). Valdkundan pämez' om prezident (ende oli britanine Elizavet Toine-kunigaznaine). Päministr (Prime Minister of Barbados) om otnuden tobmut alakodin partijan lider. Konstitucijan mödhe jenaral-gubernator vahvištab ohjastusen ministrid.
Parlament om kaks'kodine. Üläkodi om Senat (Senate) 21 ühtnijanke, jenaral-gubernator paneb heid radsijha. Alakodi om sädud vl 1639 Suiman Kodi (angl.: House of Assembly) 30 ezitajanke, kaik rahvaz valičeb heid videks vodeks.
Administrativiž-territorialine jagand
Kacu kirjutuz: Barbadosan administrativiž-territorialine jagand.
Barbados jagase 11 tulendaks (parish), niišpäi vaiše kaks' oma mererandatomad.
Eläjad
Barbadosal elädas barbadosalaižed. Vl 2009 eläjiden lugu oli 284 589 ristitud, vl 2014 — 289 680 eläjad. Kaikiš suremb ristitišt om nügüd'.
Uskondan mödhe (2010): protestantad — 66,4%, riman katolikad — 3,8%, toižed hristanuskojad — 5,4%, rastafarilaižed — 1,0%, toižed uskojad — 1,5%, religijatomad — 20,6%, märhapanendata — 1,3%.
Ižanduz
Valdkund šingotase finansižil holitišil, turizmal, maižandusen produktoil.
Vl 2009 Barbadosan päeksport oli zelläd (10%), kundaližen transportan likkuimed (10%), alkogoližed jomad (9%); toine eksport — rogosahar (4%), cement (4%), sömrazvad (4%, margarin tobjimalaz), juvelirižed tegesed (3%), kivivoi (3%), radiopalad (3%), časud (3%), parfümerii (3%), argvoi (1%), sobad (1%), ladimed navigacijan täht (1%).
Šebekino
Šebekino (Шебе́кино) om Venäman valdkundröunanverine lidn Belgorodan agjas. Se om Šebekinon lidnümbrikon (edel vn 2018 sulakud — rajonan) administrativine keskuz da üks'jäine lidn.
Istorii
Eländpunkt mainitase ezmäižen kerdan vl 1713 kuti Šebeko-alapolknikan manmehiden külä. Vspäi 1928 oli Šebekinon rajonan keskuseks. Vn 1938 16. päiväl tal'vkud radnikžilo sai lidnan statusad. Vozil 1942 (14. kezaku) — 1943 (9. uhoku) lidn oli nacistižen Germanijan okkupacijan al. Mülütihe rajonha vl 2006. Vll 2004−2018 Šebekino oli lidnankundaks.
Šebekinon ižandusen päsarakod oma himine (ezmäine kodihimijan tegim NSTÜ:s), mašinansauvomine (mašiništ sömtegimišton täht ), sauvondmaterialiden tehmine (niiden kombinat, melan, asfal'tan, raudbetonan i čomitandmaterialoiden tegimed), sömtegimišt (voitegim, konservtegim, makaroniž-konditerine edheotand), om sötken tegimid. Edel Oktäbrin revolücijad mugažo järed saharantegim, nahktegim, etilspirtan tegim, savičuntegim i hebonvodindan ferm radoiba Šebekinos da läz sidä.
Geografijan andmused
Lidn sijadase Nežegol'-jogen randoil (Не́жеголь 75 km pitte, Severskii Doncan hura ližajogi), Severskii Doncan randpolel, 110 m korktusel valdmeren pindan päl. Matkad Belgorodhasai om 30 km lodeheze, Ukrainan valdkundröun om viž kilometrad suvhe. Lähembaine lidn om Har'kovan agjan Volčansk (Вовчанськ) 10 km suvhe.
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan da lidnankundan eläjiden lugu oli 44 279 ristitud, rajonan pol'. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli läz 45 tuhad eläjid vozil 1989−2009.
Ortodoksižen hristanuskondan nell' jumalanpertid oma letud lidnas: Jumalanmaman «Kaikiden gorähižiden ihastuz»-jumalaižen (2004−2006), Phh. Kosma da Damian Rimalaižiden (1991−1996), Mikulai-čudonsädajan (1991−2000 enččes privatižes pertiš), Jumalanmaman Tihvinan jumalaižen Titovkas (2004−2010).
Kaikiš, kaikiš, kaikiš, kaikiš
Kaikiš, kaikiš, kaikiš, kaikiš (Самый, самый, самый, самый) om nevondkundaline mul'tfil'm. Se om Vasilii Livanovan ezmäine fil'm.
Šebekino
Eläjad
Šebekinon tegimišton i transportan tehnikum om lidnan professionaližen opendusen aluzkundaks.
Kaikiš, kaikiš, kaikiš, kaikiš
Homaičendad
Kategorii:NSTÜ:n mul'tfil'mad Kategorii:Mul'tfil'mad kirjamišton mödhe Kategorii:Vn 1966 fil'mad Kategorii:Mul'tfil'mad venän kelel
Šebekino
Eläjad
Lidnankundan jäl'gmäine pämez' om Dmitrii Pisklov (tal'vku 2017 — reduku 2019). Vn 2019 redukus lidnan erigoittud Administracii om likvidiruidud.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Belgorodan agjan lidnad *
Galaktik
thumb|right|250px|Galaktikoiden toižendad Habblan klassifikacijan sheman mödhe: E znamoičeb elliptišt galaktikad, S — spirališt; SB om spiraline galaktik baranke. Galaktik (γᾰλαξίας [ɣa.laˈksi.as] «Maidte» γάλα, γάλακτος-sanoišpäi gala, galaktos «maid») om astronomine objekt, sidodud gravitacijal sistem, mülütab tähthid, tähthiden kogodusid, tähthidenkeskešt gazad da pölüd, pimedad materijad, planetoid. Kaik ned objektad punodas massoiden ühthižes keskuses ümbri.
Päiči Meiden galaktikad, kaik galaktikad oma lujas edahan meišpäi. Märitas keskust lähembaižihesai megaparsekoil, edahaižihesai rusttan sirdandan (z) ühtnikoil. Vl 2022 kaikiš edahaižemb löutud galaktik om CEERS-93316 (z = 16,7). Vaiše nell' galaktikad voib nähta Man öližel taivhal: M33-galaktik Koumesaumnikan tähthištos i Andromedan galaktik Pohjoižes mapoliškos, Sur' i Pen' Magellanan pil'ved (meiden galaktikan kaimdajad) Suvižes mapoliškos.
Tedoidused
Galaktikoiden ühthine lugu Kaikusen nägujas palas om tedmatoi tarkoikti tähäsai. 1990-nzil vozil arvoidihe sidä lugud «Habbl»-teleskopan andmusiden mödhe i lugetihe, miše kaik om läz 100 milliardad galaktikoid. Vl 2016 kactihe lugud tošti i ližatihe kahthe trillionhasai. Vn 2021 sadud New Horizons-apparatal uziden andmusiden mödhe penetihe galaktikoiden lugud, i nügüd' se om severz'-se sadad milliardoid.
Saihe vaiše läz 30 galaktikoiden nägud erigoittud tähthidenke 1990-nzile vozile, kaik Sijaližed gruppaspäi. Galaktikoiden lugu korktanke tarkoiktusenke ližadui lujas kosmižen «Habbl»-teleskopan i kümnemetrižiden kuivmateleskopoiden töhöpästandan jäl'ghe.
Ümbrikirjutand
Galaktikoiden erazvuiččend om luja. Toižendad forman mödhe: sferanvuiččed elliptižed, diskanvuiččed spiraližed, galaktikad baranke, linzanvuiččed, liliputal'žed, väranke formanke da toižed.
Mass vajehtase 0,5 ⋅106 Päiväižen massaspäi liliputal'žil galaktikoil (oz., Segue 2) i 2,5⋅1015 Päiväižen masshasai ülägigantižil galaktikoil (kut IC 1101). Sen rindataden, meiden Maidte-galaktikan mass om 2⋅1011 Päiväižen massad.
Galaktikoiden diametr oleleb 5..250 kiloparsekad (vai 16..800 tuhad vauktuzvozid), oz., Maidten diametr om läz 30 kiloparsekad vai 100 tuhad vauktuzvozid. Kaikiš suremban tetaban (vl 2021) IC 1101-galaktikan diametr om enamba mi 600 kiloparsekad.
Homaičendad
Kategorii:Astronomižed terminad
Talosto
«Talosto» (Талосто, kändase suomen kelespäi kuti «kodilezi») om venämalaine kompanii, saubaline akcionerine sebr Piterin päfateranke. Kül'menzoittud söndtavaroiden da sömižpol'fabrikatoiden tegii, sen paloin tegeb jähižen.
Kompanii zavodi radmižen Piteriš vspäi 1992 kuti edheotand suomen da venän investicijoidenke vedamha Ingman- da Valio-kompanijoiden produktoid verhiš maišpäi. Ezmäine tatanmaine tegim om avaitud vl 1995. Vn 1997 redukus «Talosto» osti pertinsauvondan kombinatan sauvusid Piterin Kuznecovskai-irdal, kändi sidä kül'menzoittud produkcijan tegimeks (pel'menid, tahtaz, pörükad, varenikad, kürzad) i sirdi sihe päofisad.
Sebran pidajad oma sen ohjandajad: Aleksei Abrosimov-pädirektor (50 %), direktoroiden nevondkundan Aleksei Vlasjev-ezimez' (25 %) i kommertine Jurii Dementjev-direktor (25 %).
Irdkosketused
Kategorii:Söndtavarad Kategorii:Venäman kompanijad Kategorii:Kompanijad kirjamišton mödhe Kategorii:Piter
Pokrovsk
Pokrovsk voib znamoita nenid eländpunktoid:
Čužan kiv
«Čužan kiv» (Mamankel' , «Чужан кыв», «Родной язык») om üks' tedoližmetodižiš aiglehtesišpäi Venäman Komin Tazovaldkundas.
Pästtas vlpäi 1997. Lähtleb kaks' kerdad vodes. Kirjutused oma komin i venän kelil, niiden sädajad — Siktivkaran üläopendusen aluzkundad i Venäman Tedoakademijan Komin keskuz. Tiraž — 100..500 ekzemplärad.
Kategorii:Komin kel' Kategorii:Venäman aiglehtesed Kategorii:Aiglehtesed kirjamišton mödhe Kategorii:Komin Tazovaldkund
Lodehline marin kel'
Lodehline marin kel' (ičeze nimituz: йөтнӫмӓл-кӓсвел маре йӹлмӹ) om suomalaiž-ugrilaine kel', lodehližiden marilaižiden kel'.
Lodehližen marin kelen kirjamišt
Lodehližen marin kelen kirjamišt mülütab 40 kirjant.
Lodehližen marin kelen grammatik
Lodehližes marin keles om 11 kändod.
Lugusanad
Lodehližen marin kelen luguvaihil om kaks' formad: lühüd da täuz'.
Homaičendad
Kategorii:Keled i dialektad kirjamišton mödhe Kategorii:Venäman keled Kategorii:Suomalaiž-ugrilaižed keled
Kortes Ernan
Fernando Kortés de Monroi i Pisarro Al'tamirano (Fernando Cortés de Monroy y Pizarro Altamirano), tetas kuti Ernan Kortes (Hernán Cortés; sünd. 1485, Medel'jin, Kastilijan da Leonan kunigahuz — kol. 2. tal'vku, 1547, Sevil'jan Kastil'jeha de la Kuest-ezilidn, Ispanii) oli ispanijalaine konkistador, anasti Meksikad i likvidirui actekiden valdkundad.
Kortes toi Evropha vanilid i šokoladan receptad, kävutaškanzihe niid 1520-nziš vozišpäi.
Biografii
Libui sugukahiden idal'goiden gol'dunudes roduspäi. Openui Salamankan universitetas kaks' vot, sid' valiči sodakar'jerad.
Sodakar'jer
thumb|left|250px|Vn 1519 Kortesan matk Kubaspäi actekiden [[Tenočtitlan-pälidnhasai, merimatk om ozutadud rusttal mujul, Meksikan röunad oma nügüd'aigaižed.]] Konkistador ühtni Kuban alištushe vll 1510−1514. Oti iniciativ ičeze käzihe i leviti anastuzsodad Meksikas vll 1519−1521. Oli Uz' Ispanii-kolonijan jenaral-gubernatoran vll 1522−26, pördui Evropha kovan voibištelendan tagut tobmudehe näht.
Homaičendad
Kategorii:Konkistadorad Kategorii:Ispanijan istorii Kategorii:Meksikan istorii Kategorii:Kolonializm Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe
Lavaš
thumb|right|250px|Lavaš torgusel [[Jerevanas.]] Lavaš (լավաշ lavaš, ლავაში‎ lavaši, lәvәş, lavaş, lavaş, fetir, nanê loş, lavâš) om resk vauged lapak leib nižujauhospäi, kudamb nägub kuti sur' hoik läpušk.
Blöd libub Iranan i Kavkazan regionoišpäi. Om levitadud Päivlaskmaižes Azijas tähäsai tobjimalaz. Leibän päine toižend vaiše Armenijas. Vaumitadas veroližes tandir-päčiš (mugažo tendir i tonir).
Ümbrikirjutand
Läpušk om hoik ellipsanvuitte, 2..5 mm sankte, 90..110 sm pitte i 40..50 sm levette. Vedaduz om läz 250 grammad. Vilugoičese üksin rippujas olendas, sen jäl'ghe panese labodehikš 8..10 lavašad ühtes. Kuivase il'mas teravas. Kuivatud lavaš voib kaitas hätken lujas.
Homaičendad
Kategorii:Leibänpaštandtegesed
Tavd (lidn)
Tavd (Тавда́) om Venäman lidn Sverdlovskan agjan päivnouzmas. Se om Tavdan lidnümbrikon administrativine keskuz, agjan kaikiš päivnouzmaižemb lidn.
Istorii
Mansilaižed oma igähine rahvaz lidnümbrikon tahondal, tāğl, tāgt znamoičeb «täuz'» heiden kelel i libub amuižen ezikelen «*täwde»-sanantüvespäi. Ezmäižen eländpunktan aluz lidnan territorijal oli pandud Karatunk-jogensunno 1870-nzil vozil kuti Karatunk-külä (Каратунка, nügüd' üks' irdoišpäi) vatefabrikanno. Tavd-žilo sündui vl 1910 varatoitamha Transsiban sauvondad puižil špaloil, nimitihe jogen mödhe. Saudihe Tavd-raudtestancijad vl 1916. Žilo sai lidnan statusad vn 1937 20. päiväl heinkud. Vodele 1969 jätksihe raudted lidnaspäi Jugraha mecad varhapanemha.
Tavd šingotase mectegimel (pertiden sauvond), meckombinatal (pilindmaterialad i tehnologine pärzak), faneran kombinatal i leibäntegimel. Ende mehanine tegim (mecavtotehnik), gidrolizan tegim, suks'fabrik i maidtegim radoiba.
Geografijan andmused
Lidn sijadase Tavd-laivjogen oiktal randal (Tobolan hura ližajogi, Obin hurapol'ne bassein), 70 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Jekaterinburghasai om 310 km suvipäivlaskmha orhal, 358 km avtotedme vai üks'teižedme raudtedme. Lendimport om lidnan pohjoižes, se eile rados passažiroiden täht. Lähembaižed lidnad oma Tümen' (Tümenin agj) 100 km suvhe orhal vai 128 km avtotedme i Turinsk 93 km päivlaskmha orhal, 105 km avtotedme vai raudtel.
Kaik om 260 irdad lidnas, kaks' torgud oma olmas (Keskuzline i Vägestusen).
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 35 421 ristitud, lidnümbrikon nell' videndest. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 49 tuhad eläjid vl 1967.
Rahvahad (ozutadud rahvahudenke vl 2010): venälaižed — 95,6%, totarlaižed — 1,0%, toižed rahvahad — 3,4%.
Tavdan tehnikum Agei Jelohinan nimed om professionaližen opendusen aluzkundaks.
Edeline lidnümbrikon pämez' om Viktor Lačimov (tal'vku 2010 — semendku 2021).
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Sverdlovskan agjan lidnad *
Lieks
Lieks (suom. i Lieksa) om Suomenman lidn da lidnankund valdkundan päivnouzmas. Se om Pohjoižkarjal-agjan kahtenz' lidn videspäi eläjiden lugun mödhe i kaikiš suremb lidnankund pindan mödhe.
Istorii
Brage-lidn (Brahea) oli olmas Lieksan territorijal vll 1653−1685, om pandud mantazole Ročinman tobmuden pätandan mödhe. Municipalitetan aluz om pandud vl 1900. Nimituz libub jogen nimespäi, a se saamen kelen leakša-sanaspäi «sokaz alangišt». Šingotihe mecan samižel da möndal. Vl 1934 vanh lidn oli muretud lämoipalol. Kätihe kundad lidnanvuiččeks (kauppala) vl 1936. Kund sai lidnan statusad vl 1973, sil-žo aigal ližatihe Pielisjärvi-kundad Lieksan lidnankundha.
Lieks šingotase kartonbumagaižel kombinatal («Pankaboard Oy»), mecanümbriradajal tegimel («Binderholz Nordic»), mecpilindan edheotandal («Anaika Wood»), pakuitezmaterialiden tehmižel sömtegimišton täht («Amcor Flexibles»), kompozitmaterialiden tehmižel («Joptec Composites») i räzintegesiden tegimel («Suomen Kumitehdas Oy»). Lidnankund om professionaližen opendusen keskuz: Hristianine kolledž, muzikkolledž, Rahvahaline profškol, «Riverii»-kolledžan filial. Vas'ksoitoiden jogavozne Vaskiviikko-muzikfestival' oleskeleb lidnas vspäi 1980.
Geografijan andmused
Lidn sijadase agjan pohjoižpalas, Pielinen-järven päivnouzmaižel randal (894 km², 93 m ü.m.t., Neva-jogen bassein), Lieksanjogen (Lieksanjoki) lanktendanno sihe. Kaks' rahvahališt puištod oma lidnankundan territorijal: Koli i Patvinsuo. Matkad Venäman röunhasai om 30 km pohjoižpäivnouzmha orhal. Matkad agjan Jogensu-keskushesai om 85 km suvhe orhal, 95 km avtotel vai raudtel, Hel'sinki-pälidnhasai om 440 km suvipäivlaskmha orhal, 528 km avtotedme vai raudtedme. Lähembaine lidn om Nurmes 46 km lodeheze orhal, 55 km avtotedme vai raudtedme.
Vl 2020 lidnankundan pind om 4 067,71 km², sidä kesken kuiv ma — 3 417,89 km², vezi i sokaz tahond ottas kudendest (649,82 km²).
Eläjad
Vl 1980 lidnankundan eläjiden lugu oli 19 157 ristitud (kaikiš suremb ristitišt), vl 2010 — 12 687 ristitud. Eläjiden kaks' koumandest koncentriruidas lidnankundan keskuses.
Mamankel' (2016): suomen kel' — 96,0%, ročin kel' — 0,1%, toižed keled — 3,9%.
Irdkosketused
Kategorii:Suomenman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Pohjoižkarjal
Omutninsk
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1773 kuti žilo sauvomha da holitamha kaugedraudan tegint Omutnai (Omutnic)-jogen randal. Tegim radaškanzi vl 1775. Nimitihe žilod Osokino tegimen pidajan kanzannimen mödhe, sid' Rabočii-žilo, Omutnai i Omutninskii tegim jogen mödhe. Radnikžilo sai lidnan statusad vl 1921. Raudte tuli lidnha vl 1931. Raudtestancii om saudud vodele 1940, sen nimituz om Stal'nai (Стальная «teraz»). Metallurgine tegim pästab profilän enamba tuhad toižendoid, radab raudlomul.
Omutninsk šingotase raudan metallurgijan tegimel, mecan ümbriradmižel i sömtegimištol.
Geografijan andmused
Lidn sijadase rajonan suvipalas, Omutnai-jogen (Омутная 56 km pitte, lankteb Vätkan üläjoksmushe huralpäi 8 kilometras pohjoižpäivnouzmha lidnan keskusespäi) i sen Omutninskii-uiton-vezivaradimen (10 km²) randoil, 210 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad agjan Kirov-pälidnhasai om 146 km päivlaskmha orhal, 171 km avtotedme vai 232 km raudtedme. Lähembaižed lidnad oma Glazov (Udmurtijan Tazovaldkund) 66 km suvhe-suvipäivnouzmha orhal vai 95 km avtotedme, Zujevk 70 km suvipäivlaskmha orhal, 125 km avtotedme vai raudtedme, Vauged Holunic 79 km päivlaskmha orhal vai 93 km avtotedme, i Kirs 75 km pohjoižhe orhal, 90 km avtotedme vai raudtedme.
Koume žilod i kaks' küläd mülüdas lidnankundha Omutninskan ližaks, sidä kesken üks' žilo seižub kaikenaigaižeta ristitištota.
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 23 615 ristitud, lidnankundan — 24 185 ristitud, rajonan pol'. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 28..29 tuhad eläjid vll 1970−2001 (29 600 eläjad vl 1992). Kaik 22 798 ristitud elihe lidnankundas vl 2017.
Professionaližen opendusen aluzkundad oma Omutninskan politehnine tehnikum, Omutninskan pedagogikan, ekonomikan da oiktusen kolledž, mugažo Kirovan medicinižen kolledžan Omutninskan filial.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Kirovan agjan lidnad *
Kasablank
Kasablank (الدار البيضاء Ad-dār al-bayḍāʾ «vauged pert'», ⴰⵏⴼⴰ Anfa, Casablanca) om lidn da meriport Marokon lodehes. Se om valdkundan kaikiš suremb lidn, Kasablank — Settat-agjan administrativine keskuz.
Istorii
Vanh mavroiden lidn oli tetab Anf-nimitusenke keskaigan. Om udessaudud vn 1755 manrehkaidusen jäl'ghe.
Kasablank om populärine turistine keskuz, šingotase nenil sarakoil: kalan püdo i ümbriradmine, sauvondmaterialiden tehmine (pumaterialad, stökol), meblin pästand, finansine sarak.
Geografijan andmused
Lidn sijadase Atlantižen valdmeren randal, 0..150 m korktusil, 27 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Rabat-pälidnhasai om 70 km pohjoižpäivnouzmha valdmererandadme. Meriport om saudud ratud merikaran randal.
Eläjad
Vl 2012 lidnan eläjiden lugu oli 3 356 337 ristitud. Läz 7,2 mln ristituid elädas lidnaglomeracijas.
Transport
Avtobusad, kiruhtramvaid (2 jonod, 47 km raudted vl 2019) da taksid oma kundaližeks transportaks lidnas.
Rahvahidenkeskeine civiline Muhammed V-lendimport (CMN, 8,2 mln passažiroid vl 2015) sijadase 20 km suvhe lidnan keskusespäi orhal vai 30 km avtotedme. Tehtas reisid Evropan i Keskmeren äjihe lidnoihe, Monrealihe, Saudan Arabijha i Persijan lahten maihe, Afrikan äjihe pälidnoihe, mugažo Marokodme.
Irdkosketused
Kategorii:Marokon lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe *
Pretorii
Pretorii (afrikaans- i anglijan kelil: Pretoria) om Suviafrikan Tazovaldkundan pälidn de fakto, prezidentan da ohjastusen olendsija. Lidn mülüb Gauteng-provincijan Tsvane-lidnümbrikho.
Pretorii om valdkundan ekonomine, torguind- da tedoline keskuz.
Geografijan andmused
Pretorii sijadase valdkundan pohjoižpäivnouzmaižes poles. Lidn seižub alangištol 1339 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Kukhad kaitas necidä alangištod viluid suvižid tulleid vaste.
Klimat om subtropine neps. Pit'k räk keza (vilukus) da lühüd tal'v (heinkus) oleldas. Paneb lunt tal'vel lujas harvas. Äi päipaštod om vodes läbi. Voden keskmäine lämuz om +18,6 C°. Paneb sadegid 733 mm vodes.
Eläjad
Vn 2011 rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 741 651 ristitud. Lidnan aglomeracii om 6298 km² surtte, läz 3 mln eläjidenke.
Transport
Pretorii sädab konurbacijad Johannesburganke, miččen keskuz seižub 55 km suvhe. Gautrein-jonused ühtenzoittas lidnan rajonad keskneze, lidnad — rahvahidenkeskeižidenke lendimportoidenke da Johannesburganke.
Kaks' rahvahidenkeskešt lendimportad sijadasoiš lähižes Johannesburgas: O.R. Tambo (JNB) — pälendimport, 45 km suvipolehe Pretorijan keskusespäi, da Lanserii (HLA) — 35 km suvipäivlaskmha Pretorijaspäi. Sen ližaks, üks' lendimport om lidnan pohjoižes penen aviacijan täht. Kaks' il'mvägiden sodabazad om saudud lidnan suves, Svartkop i Voterkluf.
Irdkosketused
Kategorii:Suviafrikan Tazovaldkundan lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe * Kategorii:Pälidnad Kategorii:Gauteng
Tu-154
thumb|250px|«[[Aeroflot»-aviakompanijan Tu-154.]] thumb|right|250px|Tu-154 koumes projekcijas. Tupolev Tu-154 (venäkelel: Ту-154; PAKO:n kodifikacijan mödhe: Careless — «Holetoi») om passažirlendim koumenke likutimenke keskpidusen avialinijoiden täht. Se om sädud 1960-nzil vozil Nevondkundaližes Ühtištuses Tupolevan Konstruktorbüros Tu-104:n vajehtusen täht.
Kävutandan istorii
Se om kaikiš massižemb nevondkundaline reaktivine passažirlendim, kudamb oli XXI. voz'sadan augotišes lujas levitadud keskpidusen maršrutoil Venämas. Tu-154:n kaikiš lühüdamb maršrut oli Baku — Aktau (388 km), i kaikiš pidemb — Moskv — Nerüngri (5200 km). Vozil 2008 da 2009 S7-, Aeroflot- da Rossija- aviakompanijad pučihe Tu-154:späi moraližen kulutusen i ekonomižen effektatomuden tagut.
Modifikacijad
Tu-154-lendimel om erazvuiččid modifikacijoid: Tu-154A, Tu-154B, Tu-154B1, Tu-154B2 da Tu-154M. Vaiše Tu-154М-modifikacijale voib lendelta Evropan Ühtišusen maihe, toižil kel'd om lujan judun taguiči.
Ümbrikirjutand
Lendimen veduz om 54 tonnad, suugiden maihutuzkeskust om 37,55 metrad, füzeläžan piduz om 47,9 metrad. Lendim om 11,4 metrad korkte, passažiroiden lugu oleskeleb 152:späi 180:he ristithusai.
Irdkosketused
Kategorii:Tupolev:an lendimed Kategorii:NSTÜ:n lendimed Kategorii:Lendimed kirjamišton mödhe Kategorii:Passažirlendimed
Dhavan Varun
Varun Dhavan (वरुण धवन [ʋəɾʊɳ d̪ʱəʋən];, Varun Dhavan; sünd. 24. sulaku 1987, Mumbai, Maharaštr, Indii) om indine hindikel'ne akt'or.
Biografii
Varun om sündnu Mumbai-lidnha, Devid Dhavan-kinorežissöran sämižkanzha. Sai professionališt keskopendust torguindan da ekonomikan kolledžas. Mez' openui britanižes Nottingham Trent University-aluzkundas, om pästtud sišpäi biznesan ohjandusen arvonke.
Debütirui akt'oraks vn 2012 «Voden üläopenik»-fil'mas, se om satusekaz kommertižikš.
Vn 2021 24. päiväl vilukud Varun Dhavan nai, oti Nataša Dalal-modandizaineran akaks, mel'heižed besedoičiba edel sidä hätken.
Bela Lugosi's Dead
«Bela Lugosi's Dead» (Bela Lugoši om kolnu) om Bauhaus:an legendine pajo da heiden debütine singl, kudamb om pästtud 1979-nden voden elokul.
Nece om ezmäine pajo gotikrok-žanras. Se valatoiti jügedrokan šingoteshe, da mugažo gotižen subkul'turan sündundaha.
Homaičendad
Kategorii:Bauhaus:an pajod Kategorii:Pajod kirjamišton mödhe Kategorii:Singlad kirjamišton mödhe Kategorii:Vn 1979 pajod Kategorii:Vn 1979 singlad Kategorii:Pajod anglijan kelel Kategorii:Debütižed singlad Kategorii:Gotad (subkul'tur)
Petuhov Anatolii
Anatolii Vasil'jevič Petuhov (Анатолий Васильевич Петухов; sünd. 2. kül'mku 1934, Šimgär', Vitegran rajon, Leningradan agj, Venäman NFST, NSTÜ — kol. 30. eloku 2016, Vologd, Vologdan agj, Venäma ) oli vepsän kirjutai, kudamb sädi prozad vepsän da venän kelil. Hän oli ezmäižen professionaližen vepsläižen kirjutajan. Kirjuti starinoid da penid sanutesid.
Biografii
Vozil 1990−1993 kirjutai da lehtezmez' oli Venäman Ülembaižen Nevondkundan ezitajan, mülüi Nevondkundha rahvahuziden azjoiš ühtnijaks.
Homaičendad
Kategorii:Vepsän kirjutajad Kategorii:Vepsän politikanmehed Kategorii:Vepsläižed Kategorii:Venäman kirjutajad Kategorii:Venäman politikanmehed Kategorii:Valdkundmehed Kategorii:Kirjutajad kirjamišton mödhe Kategorii:Politikanmehed kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe Kategorii:Sündnuded Šimgär'-külähä Kategorii:Kolnuded Vologdas
Läpušk
Keskuzazijan i Kavkazan rahvahiden järgeline leib, no om levitadud mail'madme veroližeks blödaks, Šotlandijaspäi Latinižen Amerikan indejalaižihesai.
Tahtaz oleleb nižušpäi i rughine, maged vai resk, da toižed. Voib ližata läpuškon tahthaze nenid komponentid: eriližmagutesed, jändused sigarazvan räkištandaspäi, sagud, marjad vai fruktad.
Homaičendad
Kategorii:Leibänpaštandtegesed
Batcave
«Batcave» ([bætˈkeɪv], Öläpakoiden kar anglijan kelespäi) oli öine klub Londonas, gotižen subkul'turan sündundtaho. Oli sätud 1982-nden voden heinkus, heittihe vl 1985.
Nece oli kaikiš tetabamb gotikklub mail'mas. Vajehtihe sijadust severz'-se kerdoid. Subkul'turan ezitajad tehtiba sädamižkontaktoid klubas i formiruiba ühthižen gotiklavan. Aigan mändes subkul'turan populärižuz poleni, klub kändihe mel'heižtahoks turistoiden täht, i sauptihe sidä.
Kategorii:Gotad (subkul'tur) Kategorii:Öižed klubad Kategorii:London
Voiviv Kodzuv
«Voiviv Kodzuv» (Pohjoine tähtaz, «Войвыв кодзув») om kominkel'ne literaturiž-čomamahtoine da kundaliž-politine aiglehtez. Tazovaldkundan Kirjutajiden Ühtnend sädab sidä.
Pästtas aiglehtest Siktivkaras, sen aluz om pandud vl 1926 «Ордым»-nimenke (Tehut), vll 1931−1946 «Ударник» (Väges radai). Om nügüdläiženke nimitusenke vspäi 1946. Tiraž — 938 ekzemplärad, vl 1971 oli 5 tuhad.
Aiglehtesen kaikenaigaižed jagused oma «Runoišt», «Proz», «Dramaturgii», «Arvostelend», «Kodirandantedištand», «Fol'klor» i «Publicistik», Venäman toižiden rahvahiden sädusiden kändused.
Irdkosketused
Kategorii:Komin kel' Kategorii:Venäman aiglehtesed Kategorii:Aiglehtesed kirjamišton mödhe Kategorii:Komin Tazovaldkund
Paha Šerafettin-kaži
«Paha Šerafettin-kaži» (Kötü Kedi Şerafettin, Bad Cat Movie), om voden 2016 turkan mul'tfil'm.
Irdkosketused
Kategorii:Turkanman fil'mad Kategorii:Mul'tfil'mad kirjamišton mödhe Kategorii:Komedijan fil'mad Kategorii:Torafil'mad Kategorii:Vn 2016 fil'mad Kategorii:Fil'mad turkan kelel
Krasnoarmeisk (Saratovan agj)
thumb|left|250px|Edeline tekstil'fabrik vl 2000
Krasnoarmeisk (Красноарме́йск, Krasnoarmeisk) om Venäman lidn da lidnankund Saratovan agjan suves. Se om Krasnoarmeiskan rajonan administrativine keskuz.
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1765 kuti sirdanuziden saksalaižiden Bal'cer-žilo (kolonii, Balzer), nimitihe ezmäižen tobminan Bal'cer Bartuli-manmehen nimen mödhe. Žilo sai oficiališt Pall'az Karamiš-nimitust (Голый Карамыш) jogen mödhe vn 1768 uhokus. Kätihe makundan keskuseks vl 1918, saksan avtonomijan kantonan keskuseks vl 1922. Žilo sai lidnan statusad vl 1925 Bal'cer-nimitusenke. Udesnimitihe vn 1942 semendkus Rusttan armijan oiktastuseks. Ei ole raudteühtenzoitust, tegimištoline raudtesarak om demontiruidud 1990-nzil vozil.
Krasnoarmeisk šingotase mašinansauvomižel (mehanine tegim, avtopaloiden pästand), keramikantegimel (kaidraižuiženke raudtenke kar'jeraspäi), kahtel omblendfabrikal.
Geografijan andmused
Lidn sijadase rajonan pohjoižpäivnouzmas, Pall'az Karamiš-joginiškan randoil (23 km pitte, Donan hurapol'ne bassein), 210 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Saratovan keskushesai om 60 km pohjoižhe orhal vai 80 km avtotel. Toine lähembaine lidn om Žirnovsk (Volgogradan agj) 64 km päivlaskmha orhal vai 100 km avtotedme. «Saratov — Kamišin»-avtotekeskust mäneb koumes kilometras päivlaskmha lidnaspäi. Ümbäravtote om saudud lidnan suves. Volgan Volgogradan vezivaradimen rand om 15 kilometras pohjoižpäivnouzmha i päivnouzmha.
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan i lidnankundan eläjiden lugu oli 24 364 ristitud, rajonan viž ühesandest. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli enamba 25 tuhad eläjid vll 1996−2005 (25 900 rist. vl 1998). Vn 2014 semendkus mülütihe koumed pen't municipališt ühtnikad lidnankundha. Kaik 22 994 ristitud elihe lidnas i 24 884 ristitud kaikes lidnankundas vl 2018.
Rahvahad (2010): venälaižed — 91,7%, totarlaižed — 1,6%, ukrainalaižed — 1,5%, toižed rahvahad — 5,2%.
Ortodoksižen hristanuskondan phh. Pedroin da Pauloin kaks' jumalanpertid oma olmas lidnas: vanh (vspäi 1992) i uz' (om saudud vll 2004−2007).
El' Ain
Istorii
Vl 2018 islaman amuižen pühäpertin aluz om löutud lidnan territorijal. Alusen igä om enamba tuhad vot.
Krasnoarmeisk (Saratovan agj)
Eläjad
Krasnoarmeiskan avtosauvomižen kolledž — Venäman rahvahaližen ižandusen i valdkundaližen radnikoičendan akademijan filial om lidnan professionaližen opendusen aluzkundaks.
El' Ain
Istorii
El' Ain šingotase torguindal (mollad), Coca-Cola:n tegimel, cementan tegimel, opendusen keskuseks, turizmal (lidnuz, adivpertid oazisanno, sur' zoopark).
Krasnoarmeisk (Saratovan agj)
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Saratovan agjan lidnad *
El' Ain
Geografijan andmused
El' Ain om valdkundan üks'jäine järed lidn sijadusenke edehko mererandalpäi. Oazis om ümbärtüd letetazangištoil i mägil. Om mineraližiden veziden purtkid ezimägištol.
Klimat om räk kuiv letetazangišton. Voden keskmäine lämuz om +28,8 C°, kezakun-elokun +36..+37 C°, tal'vkun-uhokun +18..+21 C°. Ekstremumad oma +5,6 C° i +49,3 C°. Paneb sadegid 61 mm vodes, enamba vilukus (12 mm) i keväz'kus (19 mm).
Eläjad
Vl 2012 lidnan eläjiden lugu oli 518 316 ristitud, vl 2017 — 766 936 ristitud. Kaikiš suremb ristitišt om nügüd'. Territorii 13 100 km² pindanke alištui lidnan tobmudele vl 2012, nügüd'aigan 15 123 km².
AÜE:n universitet om saudud lidnas (United Arab Emirates University, UAEU, جامعة الإمارات العربية المتحدة, alusenpanend 1976, 15 tuh. üläopenikoid).
Transport
Rahvahidenkeskeine civiline El' Ain-lendimport (AAN / OMAL, 136 tuhad passažiroid vl 2017) radab vspäi 1994 i sijadase 15 km päivlaskmha lidnaspäi. Tehtas reisid Kairha, Kuveitha, Pakistanha, om sezonreisid Džiddha.
Irdkosketused
Kategorii:Araban Ühtenzoittud Emiratoiden lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Abu Dabi (emirat)
Salavat
Salavat (Салава́т, Салават, Салауат) om Venäman lidn da lidnümbrik Baškortostanan Tazovaldkundan keskuzpalan suvipäivlaskmas. Se om tazovaldkundan koumanz' lidn eläjiden lugun mödhe.
Vezinouzendoiden ma
«Vezinouzendoiden ma» (Tideland) om voden 2005 kanadiž-britanine dramfil'm. Režissör — Terri Gilliam. Se om amerikaižen Mitč Kallin-kirjutajan ühtennimižen romanan (2000) ekranizacii.
Salavat
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vn 1948 30. päiväl kezakud kuti Novostroi-žilo sauvomha kivivoihimišt kombinatad ümbriradamha sijališt kivivoid i geptilan pästandan täht. Kaks'kümne viž tuhad türmatud da ottud plenha mehid sauvoiba sidä. Vl 1949 udesnimitihe žilod Salavat-radnikžiloks baškiralaižiden Salavat Julajev-vägimehen nimen mödhe, oli alištunu Išimbai-lidnan Nevondkundale. Vspäi 1954 om lidnaks tazovaldkundan alištusenke.
Salavat-lidnan ižandusen päsarakod oma kivivoihimine da gazhimine (pästtas poltusid, spirtoid, polietilenad, azotheretusid), kivivoimašiništon tehmine, sauvondmaterialad da tegesed (metalližed konstrukcijad, raudbetontegesed, mineraline izoläcii), stöklantehmine, omblendtegimišt, sömtegimišt, mecan ümbriradmine.
Vezinouzendoiden ma
Fil'mdand mäni Kanadan Saskačevan-provincijas vn 2004 redukus-kül'mkus. Fil'man ezmäine ozutez tegihe Toronton kinofestivalil vn 2005 sügüz'kus. Nece fil'm sai erazvuiččid arvostelijoiden da kacujiden vastusid äiluguižiden trešan scenoiden taguiči.
Salavat
Geografijan andmused
Lidn sijadase Vaugedjogen (Ағиҙел) hural randal, 150 m keskmäižel korktusel valdmeren pindan päl, kaikiš suremb korktuz om 175 metrad. Matkad Ufahasai om 155 km pohjoižhe avtotedme. Salavat mülüb Suvibaškortostanan aglomeracijha (565 tuh. rist. vl 2016). Lähembaižed lidnad (avtotedme) oma Meleuz 47 km suvhe, Sterlitamak 30 km pohjoižhe i Išimbai kaks' kilometrad pohjoižpäivnouzmha.
Salavat om lidnümbrikon üks'jäine eländpunkt. Röunatab Išimbain, Meleuzan i Sterlitamakan rajonidenke.
Eläjad
Vl 1959 lidnan ristitišt oli 60 667 eläjad, vl 1979 — 137 237 eläjad. Vn 2010 kaiken Venäman rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 156 095 ristitud. Kaikiš suremb ristitišt oli 157..158 tuhad eläjid vozil 1995−2006.
Rahvahad (enamba 1% vl 2010, ozutadud rahvahudenke): venälaižed — 54,9%, totarlaižed — 20,8%, baškiralaižed — 18,0%, čuvašalaižed — 2,1%, ukrainalaižed — 1,5%, toižed rahvahad — 2,7%.
Islaman Salavatan pämečet' i «Ihlas»-pühäpert' oma avaitud lidnas. Ortodoksižen hristanuskondan Jumalanmaman Emäganpäivän päjumalanpert' sijadase lidnas. Om judaizman i protestantizman kundoid.
Professionaližen opendusen aluzkundad: indistrialine, mehanikan da sauvondan , opendusen i proftehnologijoiden , medicinine i muzikaline kolledžad, ekonomikan da ohjastusen, gumanitarine i opendusen tehnologijoiden institutad, Venäman üläopendusen aluzkundoiden (Uf, Moskv) koume filialad.
Lidnümbrikon Administracijan pämez' om Igor' Mironov vspäi 2020.
Transport
Avtobusad, tramvaid, ezilidnelektrojonused, rel'savtobusad da taksid oma kundaližeks transportaks lidnas i sen aglomeracijas. «Uf — Orenburg»-avtote ümbärdab lidnad päivlaskmaižeks röunaks. Avtotesild ühtenzoitab Išimbai-lidnanke Vaugedjoges päliči. Salavat-raudtestancii om olmas vspäi 1951 «Uf — Orenburg»-jonol.
Lähembaine Sterlitamakan lendimport radoi aktivižikš vhesai 1997, om sauptud, alastub rekonstrukcijale vspäi 2008.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Baškortostanan Tazovaldkundan lidnad Kategorii:Baškortostanan Tazovaldkundan lidnümbrikod
Jelec
Jelec (Еле́ц) om Venäman lidn, lidnümbrik da transporttesol'm Lipeckan agjan päivlaskmas. Se om agjan kahtenz' lidn eläjiden lugun mödhe, mugažo Jelecan rajonan administrativižeks keskuseks, ei mülü sihe. Om «sodahoštusen lidn»-arvonke vn 2007 redukuspäi.
Istorii
Eländpunkt mainitase ezmäižen kerdan Nikonan aigkirjas vl 1146 i vl 1147 kuti Jelec-lidn, ruhtinased ajelihe sen kal't. Kalaidajad heimod paniba lidnad mantazole vl 1395, rikoiba Jelecan ruhtinast vl 1414 i eläjad oliba pagenuded Räzanin maihe.
Jelecan aluz om pandud tošti vl 1591 kuti lidnuz Födor I Čudokaz-carin käskön mödhe. Heittihe lidnust vn 1769 suren lämoipalon jäl'ghe. Jelec sai makundan lidnan oficiališt statusad vn 1778 5 (16). sügüz'kud Jekaterina II-imperatornaižen käskön mödhe. Ezmäine raudte tuli lidnha Uzlovai-stancijaspäi vl 1874, saudihe vedimdepod. Toižen mail'man sodan aigan lidn oli okkupiruidud nacistoil (3.-9. tal'vku 1941, päzutihe täuzin vl 1942). Ühtištuihe äi lähižid žiloid lidnanke sen levigandusen aigan.
Jelec šingotase mouckiven samižel lidnanno (nell' kar'jerad), mašinansauvomižen tegimil (gidrocilindrad, pompad), järedal himižel tegimel (elektrojoksmusen himižed purtked i akkumulätorbatarejad tegimišton da armijan täht, irdaližed pidatimed, elektrodad), torguindmebelin pästandal, sömtegimištol (sahartegim), kružavan pramozlal i tabakfabrikal.
Geografijan andmused
Lidn sijadase rajonan pohjoižpalas, Hered Sosn-jogen molembil randoil (Быстрая Сосна 296 km pitte, Donan oiged ližajogi). Oiged rand om 140 m ü.m.t. keskmäižel korktusel, hura rand — 220 m ü.m.t. keskkorktusel. Jel'čik-jogi (Ельчик 26 km pitte, ende Елец) lankteb Heredha Sosnaha huralpäi lidnan territorijal. Matkad Lipeckhasai om 75 km päivnouzmha orhal, 85 km avtotel vai 80 km raudtel. Toižed lähembaižed lidnad oma Zadonsk 38 km suvipäivnouzmha orhal vai 43 km avtotedme, i Jefremov (Tulan agj) 64 km pohjoižhe-lodeheze orhal, 72 km avtotedme vai 83 km raudtedme. «Don»-avtote (M4-trass) ümbärdab lidnad pohjoižpäivnouzmaspäi, edel 2011. vot läbiti. Jelec-raudtestancii radab lidnan suves vspäi 1868, Hered Sosn-jogen oiktal randal. Stancii om raudtesol'meks vspäi 1933, se om elektrificiruidud vl 1990, sortiruindstancii om olmas.
Jelec om lidnümbrikon üks'jäine eländpunkt. Lidnümbrikon pind — 71 km².
Eläjad
Vl 1897 ristitišt oli 46 956 eläjad, vl 1939 — 50 891 eläjad. Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 108 404 ristitud. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 117..122 tuhad eläjid vll 1986−2001 (122 tuh. rist. vl 1997). Ortodoksižen hristanuskondan ph. Stroican mez'jumalankodi, Jumalanmaman «Znam»-jumalaižen naižjumalankodi, Sündun Voznesenjan päjumalanpert', kahesatoštkümne jumalanpertid i kümne časounäd oma olmas lidnas.
Rahvahad (2010): venälaižed — 97,4%, toižed rahvahad — 2,6%.
Professionaližen opendusen aluzkundad oma Jelecan čomamahtoiden i medicinine kolledžad, raudteiden i tegimištoliž-ekonomine tehnikumad, Jelecan valdkundaline universitet Ivan Buninan nimed, üläopendusen aluzkundoiden nell' filialad.
Novokubansk
Novokubansk (Новокуба́нск) om Venäman lidn da lidnankund Krasnodaran randan päivnouzmas, Armaviran pohjoine kaimdailidn. Se om Novokubanskan rajonan administrativine keskuz.
Jelec
Galerei
thumb|center|1000px| Lidnan ühthine nägu Puškinan skveranke vn 2014 elokus
The Roop
The Roop om litvalaine popgrupp Vil'nüs-pälidnaspäi. Om olmas vspäi 2014, pajatab poprok- i denspop-žanras, anglijan kelel tobjimalaz. Muzikgrupp linneb valdkundan ezitajaks vn 2020 Evrovizii-konkursal «On Fire»-pajonke.
Novokubansk
Istorii
thumb|right|150px|Nevondkundaline lidnanznam Eländpunktan aluz om pandud vl 1867 kuti Kubanskoje-žilo Kavkazan polkiden saldatoil erindas. Edel 1922 vot nimitaškanzihe sidä Novokubanskoje:ks. Vl 1961 kätihe sidä Novokubanskii-radnikžiloks. Vn 1966 11. päiväl kezakud se sai lidnan statusad nügüdläiženke nimenke. Lidn eli läbi sur'vedes vn 2002 kezakul, urzi dambad i veden korktuz lidnas ületi kaht metrad.
The Roop
Mülükundas oma Vaidotas Valükevičüs, Robertas Baranauskas i Mantas Banišauskas.
Jelec
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Lipeckan agjan lidnad Kategorii:Lipeckan agjan lidnümbrikod *
Novokubansk
Istorii
Novokubansk šingotase sömtegimišton keskuseks sijaližel torhudel (leibtegim, saharan tegim), mugažo sauvondmaterialiden tegimed oma olmas lidnas (savič krepindan täht, profiline torv). Eläjiden znamasine pala radab Armaviras. Kon'jakan järed tegim om rajonan territorijal. KubNIITiM om federaližen «Rosinformagroteh»-tedoaluzkundan filial, om otnus maižandusen sferha.
Geografijan andmused
Lidn sijadase Kuban'-jogen hural randpolel, ühtes kilometras jogespäi, 145 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Krasnodarhasai om 162 km päivlaskmha orhal vai 205 km avtotedme. Lähembaine lidn om Armavir, om nell' kilometrad matkad lidnoiden röunoiden keskes avtotedme. Kubanskai-raudtestancii (Кубанская) om olmas «Armavir — Kropotkin»-keskustal. Koumekilometrine sarak ühtenzoitab lidnad «Kavkaz»-avtotenke suvipäivlaskmas.
Novokubansk om lidnankundan üks'jäine eländpunkt.
Eläjad
Rahvahad (enamba 1% vl 2010): venälaižed — 88,2%, armenijalaižed — 6,3%, ukrainalaižed — 1,6%, toižed rahvahad — 2,7%, rahvahuden ozutandata — 1,2%.
Ortodoksižen hristanuskondan kaks' jumalanpertid oma avaitud lidnas: Ioann-jumalantedomehen i Jumalanmaman Katken.
Novokubanskan agrariž-politehnine tehnikum radab rajonan lähižes Pročnookopskai-stanicas, kudes kilometras lidnaspäi Kubanin vastrandal. Toižed lähembaižed professionaližen opendusen aluzkundad sijadasoiš Armaviras.
Edeližed lidnankundan pämehed (Administracijan pämehed) oma Ruslan Kadirov (eloku 2018 — reduku 2020) i Aleksandr Jelisejev (sulaku 2016 — semendku 2018).
Balling Nora
thumb|left|250px|«Nora»-čepiine Tomas Andersan täht. Eleonora-Izabel' Balling (Anders) (Nora-Isabelle Balling (Anders); sünd. 31. heinku 1964, Koblenc, Reinland-Pfal'c, Saksanma) om saksalaine fotomodel', ezmäine Tomas Andersan (Modern Talking:an enččen solistan) ak (1985−1999).
Novokubansk
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Krasnodaran randan lidnad *
Balling Nora
Arni hän provocirui Modern Talking:an ezmäšt čihodamišt 1987. vodes.
Homaičendad
Kategorii:Saksanman fotomodelid Kategorii:Fotomodelid kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe Kategorii:Sündnuded Koblencha Kategorii:Sündnuded vl 1964
The Roop
Irdkosketused
Kategorii:Litvanman muzikgruppad Kategorii:Muzikgruppad kirjamišton mödhe Kategorii:Muzikgruppad vl 2014 alusenpanendanke
World of Warcraft
thumb|right|250px|Vändon logotip serveral. World of Warcraft om kaikiš populärižemb MMORPG mail'mas Ginnessan Rekordkirjan mödhe.
Sen tegii — Blizzard Entertainment-kompanii.
Irdkosketused
Kategorii:Kompjutervändod kirjamišton mödhe Kategorii:MMORPG kirjamišton mödhe Kategorii:Ginnessan Rekordkirjan objektad
Šergill Džimmi
Džimmi Šergill (ਜਿੰਮੀ ਸ਼ੇਰਗਿੱਲ, जिम्मी शेरगिल, Jimmy Shergill), todesine nimi om Džasdžit Singh Gill (angl. Jasjit Singh Gill; sünd. 3. tal'vku 1970, Gorakhpur, Uttar Pradeš, Indii), om indijalaine akt'or da prodüser.
Biografii
Džasdžit om sündnu Gorakhpur-lidnan ümbrištho, manpidajiden da vinantegijoiden kanzha. Hän openzihe Pendžaban universitetas Patial-lidnas. Dvojurodnii vell' uskotoiti händast oigendamhas Mumbaihe da kodvimha ičtaze fil'man roliš.
Irdkosketused
Kategorii:Indijan akt'orad Kategorii:Akt'orad kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe Kategorii:Sündnuded Uttar Pradešha
Škoder
Škoder (Shkodër [ˈʃkɔˈdəɾ] i Shkodra) om lidn Albanijan lodehes. Se om valdkundan videnz' lidn eläjiden lugun mödhe, Škoderan agjan administrativine keskuz.