cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kuusamo
Geografijan andmused
Lidn sijadase agjan pohjoižpäivnouzmas, kundan keskuzpalas. Matkad Venäman röunhasai (Karjal) om 40 km päivnouzmha orhal, agjan Oulu-pälidnhasai om 202 km suvipäivlaskmha orhal vai 215 km avtotedme, Hel'sinkihesai om 680 km suvhe orhal vai 795 km avtotedme, Pohjoine polärine pird om 60 km pohjoižhe. Lähembaižed lidnad oma Pudasjärvi 130 km suvipäivlaskmha avtol i Kemijärvi 115 km lodeheze orhal vai 140 km avtotedme. Lähembaižed raudtestancijad oma Taivalkoski 65 km suvipäivlaskmha orhal da avtotel i Sall (Salla) 99 km pohjoižhe orhal vai 115 km avtotedme. Toine mail'mansodan aigan kaidraižuine raudte 178 km pitte oli saudud da radoi lidnankundas.
Vl 2020 lidnan ühthine pind — 5 808,96 km², sidä kesken kuivma oli 4 978,52 km², vezi da sokaz ma otiba 830,44 nellikkilometrad.
Kuusamon lendimport (KAO, 87,7 tuh. passažiroid vl 2017) radab 6 km pohjoižpäivnouzmha lidnan keskusespäi, matkad Ruk-kurorthasai om 27 km pohjoižhe, tehtas reisid Hel'sinkihe i sezonreisid Päivlaskmaižen Evropan erasihe järedoihe lidnoihe. «Suoper' — Kuusamo»-avtokontrol'punkt radab Venäman röunal (Karjalan Louhin rajon) 50 km suvipäivnouzmha lidnaspäi, punkt om saudud kaikiden täht vspäi 2006.
Rai Ašvarija
Ašvarija Rai Baččan (ಐಶ್ವರ್ಯ ರೈ Aišvarja Rai, ऐश्वर्या राय Aišvarja Rai, Aishwarya Rai Bachchan; sünd. 1. kül'mku 1973, Mangalur, Karnatak-štat, Indii) om indijalaine aktris, fotomodel da Miss Mail'm 1994.
Kuusamo
Eläjad
Vl 1980 eläjiden lugu oli 17 200 ristitud, vl 2010 — 16 492 ristitud. Kaikiš suremb kundan ristitišt oli 20 795 eläjad vl 1965 i 18 687 eläjad vl 1995. Kundan eläjiden kaks' koumandest oma Kuusamo-lidnas.
Mamankelen mödhe (2016): suomen kel' — 98,1%, ročin kel' — 0,2%, toižed keled — 1,7%.
Rai Ašvarija
Biografii
Vspäi 2007 om lähtnu mehele, Abhišek Baččan om hänen mužik, akt'or. Vl 2011 Ašvarija kändihe mamaks, Aaradhija-tütär om sündnu.
Kuusamo
Eläjad
Edeline lidnan pämez' oli Timo Halonen (2003−2015).
Rai Ašvarija
Irdkosketused
Kategorii:Indijan aktrisad Kategorii:Indijan fotomodelid Kategorii:Aktrisad kirjamišton mödhe Kategorii:Fotomodelid kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe Kategorii:Sündnuded Karnatak-štatha
Kuusamo
Irdkosketused
Kategorii:Suomenman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Pohjoižpohjanma
Lahiri Bappi
Homaičendad
Kategorii:Indijan muzikankirjutajad Kategorii:Indijan pajatajad Kategorii:Muzikankirjutajad kirjamišton mödhe Kategorii:Pajatajad kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe Kategorii:Sündnuded Päivlaskmaižhe Bengalijha
Lüpin
Lüpin (Lupinus) om üks'voččiden i äivoččiden kazmusiden heim. Mülüb Bobanvuiččed-sugukundha. Läz 626 erikod, elonformad oleldas heinäd, pol'penzhaižed, pol'penzhad, penzhad.
Leviganduz
Erikoden äjüz kazvab kahtel surel territorijal: Lupinus-alaheimon erikod (läz 10) kazdas Keskmeren maiš, Platycarpos-alaheimon (läz 200) — Amerikadme. Erikoiden tobj pala kazvab Andiden i Kordil'jeriden al'pižes i subal'pižes vöiš.
G
<div style="float:right; margin: 0 0 0.2em 0.2em; padding: 0.2em 0.6em; font-size: 350%; line-height: 1.1em; background-color: #ddddff; border: 1px solid #aaaaff;"> Gg G (g) om latinan kirjamišton kirjam.
Lüpin
Leviganduz
Kaik erikod oma seižujad kuivaigad vaste. Erased erikod kazdas rahvahatomiš letkesižiš maiš (Amerikan mägitahondad, Saharan oazisad). Severz'-se Pohjoižamerikan erikoid oma pakaiženvastaižed (oz., Lupinus arcticus). Keskmeren maiš lüpinad kazdas mererandaližil letkil, nituil, pustolänil, kall'oiden karoiš, oma kul'turkazmusiden rujoheinikš.
G
Irdkosketused
Kategorii:Latinan kirjamed
Lüpin
Kävutand
Anttas sötkeks kaloile kazvatandan aigan. Ištutadas dekorativižeks kazmuseks segoituses toižidenke änikoidenke. Eile nektarad lüpinan erikoil, no anttas heid'omad mezjäižile.
Homaičendad
Kategorii:Bobanvuiččed Kategorii:Kazmused kirjamišton mödhe Kategorii:Heinäsižed kazmused Kategorii:Penzhad Kategorii:Dekorativižed kazmused Kategorii:Sötmižkazmused
Ročin kel'
thumb|right|250px|Ročin kelen levigandusen mamankeleks kart Pohjoiževropas vl 2007 Ročin kel' (ičeze nimituz: svenska) om indoevropine, germanine kel'. Se om valdkundkeleks Ročinmas, Suomenmas i EÜ:s.
Leviganduz
Pagižijoiden lugu om läz 10 millionad ristituid kut mamankel' i 3,2 mln ristituid (2018) toižeks keleks (Suomenmas päpaloin). Mamankeleks om Ročinmas, Suomenman mererandišton lidnoiš i sen Ahvenanma-avtonomijas.
Reguliruindorganzacii om olmas vspäi 1944, nügüd' Ročinman Kel'nevondkund (nimitase Språkrådet vspäi 2006, Stokhol'm).
Ümbrikirjutand
Ročin kirjkel' om latinan kirjamišton pohjal, Å, Ä, Ö, É i W-kirjamiden ližadusenke. Kaik om 18 sätkulundad i 17 vokalid, lugu vajehtase paginha kacten.
Kuz' paginoiden joukud: Norrlandan, Svealandan, Gotland-saren, Götalandan, Ročinman suven paginad i Suomenman ročin kel'. Äi sirdanuzid mehid agjoišpäi tuli Stokhol'mha, ka pälidnan paginad oma ottud kirjankelen (Rikssvenska) aluseks.
Sanan painend om kahtenvuitte: i vägel (dinamine, painab ezmäižhe tavhu tobjimalaz), i muzikaline (kaks' tonad, kävutand om erazvuitte paginoidme). Tonad oma ühtenz' (akut) i kahtenz' (gravis), erased omonimad erištudas tonal vaiše. Vokalid i konsonantad oleldas pit'kad i järgeližed, tetpaine pit'k kulund om tavus dinamižen painendan al. Tonpainend i kulundoiden piduz jädas znamoita kirjkeles. Kändoid ei ole, ned läksiba kelen šingotesen aigan. Kaks' sugud: ühthine (enččes mužik- i naižsugud, jädas eriži severziš-se paginoiš) i keskmäine.
Homaičendad
Kategorii:Keled i dialektad kirjamišton mödhe Kategorii:Ročinman keled Kategorii:Suomenman keled
Šokoladtipad
Kaik om nell' šokoladan toižendad mülündan mödhe: must (karged), maid-, vauged i ruskedvauvaz.
Kaikutte šokoladan toižend mülütab kakaod. Vauged šokolad om kakaotuhkata, no kakaovoinke.
t
Sosnovoborsk
Sosnovoborsk om Venäman toponim. Se voib znamoita:
Dmitrovsk
thumb|left|250px|Ph. Dmitrii Solunalaižen jumalanpert', vn 2020 nägu Dmitrovsk (Дмитро́вск) om Venäman lidn da lidnankund Orelan agjan suvipäivlaskmas. Se om Dmitrovskan rajonan administrativine keskuz da pala.
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1711 kuti Dmitrovk-žilo usadibanke (село Дмитровка vai Дмитриевка) sirdanudel Moldovan ruhtinazkundan Dmitrii Kantemir-gospodaril (1676−1723). Nened rahvahad eliba žilos: moldovalaižed, romanijalaižed, ukrainalaižed i baškiralaižed. Žilo kändihe valdkundaližeks vl 1780 i sai makundan lidnan statusad vl 1782 nügüdläiženke nimitisenke, no nimitihe Mitrijevk:aks paginkeles 20. voz'sadahasai. Usadiban territorii om kaičenus tähäsai lidnan suves. Lidn šingotihe käziradoil i torguindal, revolücijan jäl'ghe — tegimil-ki. Vll 1928−2005 lidnan nimituz oli Dmitrovsk-Orlovskii, muga erasil-se kartoil tähäsai, erištamha Kurskan agjan Dmitrijev-lidnaspäi. Toižen mail'man sodan aigan lidn oli okkupiruidud nacistoil (2. reduku 1941 — 12. eloku 1943), muretihe sidä lujas.
Dmitrovsk šingotase sömtegimištol (sagudmaidtegim, leibtegim, lihakombinat) i linkapken edheotandal.
Geografijan andmused
Lidn sijadase rajonan päivlaskmas, Neruss-jogen üläjoksmusen hural randal (Неру́сса 161 km pitte, Desnan hura ližajogi), 212 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Obščeric-jogi (ven. Общерица 19 km pitte) ümbärdab lidnad suvipäivlaskmaspäi da lankteb Nerussha, uit om saudud lidnan suviröunal. Matkad Bränskan agjhasai om 8 km päivlaskmha orhal. Matkad Orelhasai om 80 km pohjoižpäivnouzmha orhal vai 92 km avtotel. Lähembaine lidn om Železnogorsk (Kurskan agj, raudtestancijanke) 24 km suvipäivnouzmha orhal vai 29 km avtotedme.
Klimat om ven kontinentaline. Voden keskmäine lämuz om +5,5 C°, kezakun-elokun +17..+19 C°, vilukun-uhokun — −8..−9 C°. Paneb sadegid 608 mm vodes, enamba kezakus-heinkus (72..81 mm kus), vähemba vilukus-keväz'kus (30..38 mm kus).
Dmitrovsk om lidnankundan üks'jäine eländpunkt. Lidnankundan pind — 56,38 km².
Eläjad
Vl 1897 lidnan ristitišt oli 5 291 eläjad, vl 1939 — 5 421 eläjad. Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 5 648 ristitud, rajonan pol'. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 10 400 eläjad vl 1913 i 7 000 eläjid vl 1996. Vl 2017 lidnan ristitišt oli 5 181 eläjad.
Rahvahad (2010): venälaižed — 98,0%, toižed rahvahad — 2,0%.
Ortodoksižen hristanuskondan koume pühäpertid oma avaitud lidnas: ph. Dmitrii Solunalaižen jumalanpert' (om saudud vll 1721−1725), puine ph. Johann-edelkävujan Sündundan jumalanpert' (letihe vodele 2014) i ph. Stroican časoun' (2004). 19. voz'sadan lopus kaik seičeme jumalanpertid i koume časounäd oli avaitud lidnas.
Orelan agrotehnologijoiden da transportan tehnikum — Dmitrovskan filial om lidnan professionaližen opendusen aluzkundaks.
Lidnankundan pämez' om Rahvahan deputatoiden Nevondkundan ezimez'. Lidnan Administracii om likvidiruidud vn 2017 keväz'kus, rajonan administracii tegeb sen velgusid.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Orelan agjan lidnad *
Puzuänikoižed
Tipine heim om Astr (Aster) Puzuänikoižed-alasugukundaspäi, heimon tipine erik om stepin astr (Aster amellus).
Leviganduz
Erikoiden «änikod» oma änikused todeks, sišpäi sugukundan nimituz. Sugukundan kazmused oma levitadud kaikil kontinentil i klimatižil zonoil, no enamba kaiked erikoid om Pohjoižamerikas i Evrazijan subtropižes vönes.
Ümbrikirjutand
Erikod oma üks'voččed vai äivoččed heinäsižed kazmused tobjimalaz, erasti penzhad vai madalad pud, kaks' erikod oma todesižed pud: Scalesia pedunculata Galapagosan saril i Brachylaena merana Madagaskaral.
Jur' om värtmenvuitte. Lehtesed čereduišoiš päpaloin. Gavedid pölüstoitas kazmusid. Plod om semnikaz pähkmut, äjiden erikoiden semned oma ogakahad vai höunhesižed levigandemha.
Alasugukundad
Kaik lugetas 13 alasugukundad. Nimikirjutez erikoiden lugun mödhe:
Nell' alasugukundad ottas sugukundan erikoiden 99%: Asteroideae (70%), Cichorioideae (14%), Carduoideae (11%) i Mutisioideae (3%).
Homaičendad
Kategorii:Kazmused kirjamišton mödhe
Frunzen rajon (Piter)
thumb|right|250px|Frunzen rajon Piterin kartal Frunzen rajon (Фрунзенский район) om rajon Piterin keskuzpalas i suvipäivnouzmas.
Geografijan andmused
Rajonan pind om 37,47 nellikkilometrad. Se om läz 11 km pitte i nell'hä kilometrhasai levette. Om ümbärtud Piterin toižil rajonil kaikiš polišpäi:
Seičeme metrostancijad kahtel jonol ratas rajonan territorijal.
Frunzen rajon jagase kudeks ümbrikoks (ende nomerad 71..76): Volkovskoje, nomer 72, Kupčino, Georgijevskii, Aleksandrovskii, Balkanskii.
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 401 779 ristitud. Kaikiš suremb rajonan ristitišt oli 407 570 eläjad vl 2015. Kaik 383 799 ristitud eliba rajonas vl 2022.
Ramazzotti Eros
Biografii
Eros om sündnu Rim-lidnha. Vl 1984 pajatai ühtni ezmäižen kerdan Sanremon muzikfestivalihe «Terra promessa»-pajonke.
Vl 1986 Eros ozutase NSTÜ:s «Цветы и песни Сан-Ремо в Москве»-koncertan ühtnijaks.
Om naižiš kahtenden kerdan. Marika Pellegrinelli om hänen nügüdläine ak, model' da aktris. Erosal koume lapsed oma olmas: Aurora-tütär (ühtendes naindaspäi, sünd. 1996), Raffaella-tütär (kahtendes naindaspäi, sünd. 2011) da Grabrio Tullio-poig (kahtendes naindaspäi, sünd. 2015).
Irdkosketused
Kategorii:Italijan pajatajad Kategorii:Pajatajad kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe Kategorii:Sündnuded vl 1963
Valdai (lidn)
Valdai (Валда́й) om Venäman lidn da lidnankund Uz'lidnan agjan suvipäivnouzmas. Se om Valdain rajonan administrativine keskuz.
Istorii
Eländpunkt mainitase ezmäižen kerdan vl 1495 kuti Valdain selišš (Валдайское селище), nimitihe tahondan da järven mödhe. Žilo sai lidnan statusad vl 1770, sijazihe «Moskv — Piter»-traktal (nüg. M10-trass).
Valdai-lidn šingotase mašiništonsauvomižel (optiž-mehanine tegim, pomptegim ) i sömtegimištol (konservtegim , leibäntegim).
Borodino
Borodino voib znamoita:
Valdai (lidn)
Geografijan andmused
Lidn sijadase ühtennimižen järven randan da ülüden päivlaskmas, 210 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Surhe Uz'lidnhasai om 130 km lodeheze orhal vai 140 km avtotedme. Lähembaižed lidnad oma Okulovk 44 km pohjoižpäivnouzmha orhal vai 66 km avtol i Bologoje (Tverin agj) 48 km päivnouzmha orhal vai 66 km M10-trassadme.
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 16 098 ristitud, lidnankundan — 16 983 ristitud, rajonan kaks' koumandest. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli enamba 19 tuh. eläjid vll 1989−1998 (19 800 rist. vl 1996). Vl 2017 kaik 14 379 ristitud elihe lidnas i 15 169 ristitud kaikes lidnankundas.
Ortodoksižen hristanuskondan kuz' pühäpertid oma saudud lidnas: Eläban Eziauguižen Stroican päjumalanpert' (vspäi 1744), nell' jumalanpertid i časoun'. Niiden ližaks Iverin Jumalanmaman jumalaižen Pühäjärven mez'jumalankodi om olmas vspäi 1653 järven sarel, kümnes kilometras lidnan keskusespäi avtotedme.
Valdain agrarine tehnikum om lidnan professionaližen opendusen aluzkundaks, enzne Valdain servisan da ohjandusen kolledž om mülütadud sihe vspäi 2017.
Lidnankundan pämez' om Deputatoiden nevondkundan ezimez'. Lidnankundan Administracii om likvidiruidud vn 2016 uhokus, sen jäl'gmäine pämez' oli Jurii Stade vn 2013 redukuspäi. Rajonan Administracii tegeb sen velgusidme.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Uz'lidnan agjan lidnad *
Dominikanine Tazovaldkund
Dominikanine Tazovaldkund (República Dominicana [reˈpuβlika ðominiˈkana], se om täuz' oficialine nimituz), om valdkund Kariban meren randal. Se otab Haiti-saren koume nelländest päivnouzmpoles. Valdkundan pälidn da kaikiš suremb lidn om Santo Domingo.
Istorii
Vn 1844 27. päiväl uhokud Dominikanine Tazovaldkund tedištoiti ičeze ripmatomudes Haitišpäi.
Jäl'gmaine Konstitucii om 39nz' lugul vspäi 1844, se om hüvästadud parlamental vn 2015 13. päiväl heinkud i om väges vajehtusita.
Geografijan andmused
thumb|left|250px|Dominikanižen Tazovaldkundan reljefan kart Dominikanine Tazovaldkund om mavaldkundröunoiš Haitinke päivlaskmas, röunan piduz — 376 km. Mererandan pird om 1288 km. Puerto Riko-sar' sijadase päivnouzmpoles Mon-sal'men kal't, nece om AÜV:oiden rippui territorii.
Rel'jef om mägikaz tobjimalaz. Valdkundan kaikiš korktemb čokkoim om Duarte-mägenoc, 3087 m ü.m.t. kortte. Kaikiš madalamb čokkoim om Enrikiljo-järven pind man suvipäivlaskmas 44 m a.m.t., valdmeren pindan al.
Klimat om tropine. Paneb sadegid 1500 mm vodes (2540 mm pohjoižpäivnouzmaižil pautkil, 760 mm suvipäivlaskmas). Voden keskmäine lämuz om +25 C° (+21° keskmägil, +28° mererandal), ei oleskelend haloid.
Londuseližed pävarad oma metallad (boksitad, raudkivend, nikel', titan, vas'k, kuld, hobed); toižed varad oma keitandsol, sauvondgips.
Politine sistem
thumb|right|250px|Dominikanižen Tazovaldkundan prezidentan da ohjastusen pert'kulu [[Santo Domingos]] Ohjandusen form om unitarine prezidentine tazovaldkund. Valdkundan pämez' om prezident (Presidente de la República Dominicana). Prezident paneb ministrid da provincijoiden pämehid radsijha. Kaik rahvaz valičeb prezidentad i varaprezidentad nelläks vodeks, kahtenden strokun voimuz om olmas.
Parlament om kaks'kodine Nacionaline Kongress (Congreso Nacional de la República Dominicana). Üläkodi om Senat (Senado), 32 ühtnijad nelläks vodeks, üksin kaikuččes provincijaspäi. Alakodi om Ezitajiden Kodi (Cámara de Diputados) 190 deputatanke. Kaik rahvaz valičeb sen ühtnijoid nelläks vodeks.
Käskuzkundaližen tobmuden pä om Ülembaine käskuzkund (Poder Judicial de la República Dominicana).
Valdkundan päjärgvaličendad oliba vn 2020 5. päiväl heinkud, valitihe parlamentan ühtnijoid, prezidentad i municipalitetoiden tobmut ühten aigan. Luis Abinader om nügüdläine prezident vs 2020 elokun 16. päiväspäi, sai 52,51% änid, nece hänen ühtenz' strok om.
Administrativiž-territorialine jagand
Kacu kirjutuz: Dominikanižen Tazovaldkundan administrativiž-territorialine jagand.
Valdkund jagase 31 agjaks (provincijaks) ühtenke pälidnanke (Nacionaline ümbrik). Agjad alajagasoiš 159 municipalitetaks (municipio, päiči pälidnas).
Eläjad
Dominikanižes Tazovaldkundas elädas dominikanilaižed. Vl 2014 kaik 10 349 741 ristitud elihe valdkundas.
Ristitišt augotižlibundan mödhe (2014): segoitadud rodul — 70,4% (mestizo i indejalaižed 58%, mulatad 12,4%), afrikalaižed 15,8%, evropalaižed — 13,5%, toižed rahvahad — 0,3%.
Uskojad (2017): riman katolikad — 47,8%, ateistad — 28%, protestantad — 21,3%, toižed uskojad — 2,2%, uskondan ozutandata — 0,7%.
Dominikanižen Tazovaldkundan toižed sured lidnad (enamba 200 tuh. ristituid vn 2010 rahvahanlugemižen mödhe, surembaspäi penembha): Santjago de los Treinta Kabaljeros, Los Al'karrisos, Iguei, Konsepsion de la Veg, San Kristobal'. Kaik om 34 lidnad enamba 30 tuh. ristitištonke. Lidnalaižiden pala om 82,5% (2020).
Ižanduz
Dominikanižen Tazovaldkundan ekonomik om ühtenz' vai kahtenz' surtte Keskuzamerikan da Kariban meren maiden keskes.
Vl 2009 Dominikanižen Tazovaldkundan päeksport oli sobad (20%), medicinine instrument (17%); toine eksport — sigarad, kakao, elektromašiništ, cement, vas'k.
Oreo
thumb|right|250px|Kaks' Oreo-Minis-paštikod [[Nju Jorkan supermarketaspäi («Nabisco» om tegijaks), 2017.]] «Oreo» (angline virkand: [ˈɔːrioʊ]) oma paštikod amerikaižes «Nabisco»-kompanijaspäi. Pästtas vspäi 1912. Nimitusen augotižlibund ei ole sel'ged, se om registriruidud torguindznamaks vn 1912 keväz'kus.
Paštik kogoneb kahtes šokoladižsaharižes (tobjimalaz) mustas koržudes-diskaspäi, maged kremsüdäin om niiden keskes. Koume erazvuittušt surut: mini, järgeline i kaksitadud sanktusenke (Double Stuf).
Paštikoiden pästand zavodihe Nju Jorkas «National Biscuit Company»-edheotandal (nüg. «Nabisco», mülüb «Mondelez International»-gruppha). Tehtas i mödas kaiked mail'madme, sidä kesken «Kraft Foods»-kompanijal, miččen jaguseks «Nabisco» oli edel vn 2012 jagod.
Homaičendad
Kategorii:Paštikod Kategorii:Mondelez International Kategorii:Kraft Foods
Ristad (kartankarv)
thumbnail|right|220px|Ristoiden znam Ristad (kävutase vaiše äilugus; trèfle(s), clubs, трефы, крести, жёлуди) om must kartankarv. Se om francijan pačkan üks' nelläs kartankarvaspäi.
Ristoiden znamad — ♣, ♧. Francijankel'ne «trèfle»-nimituz znamoičeb «papuš». Kartankarvan znam om papušan stilizuidud koumepalaine lehtez vardenke alahaks. Nell'mujuižes pačkas ristoiden muju voib olda vihandan, se pačk kävutase pokeras i amerikaižes bridžas.
52-kartaižes pačkas
tuz* 2* 3* 4* 5* 6* 7* 8* 9* 10* saldat (Lanselot)* dam (Aržin)* kunigaz (Aleksandr)
Homaičendad
Kategorii:Rist
Apatitad
Apatitad (Апатиты [əpɐˈtʲitɨ]) om Venäman lidn Murmanskan agjan keskuzpalas. Se om agjan kahtenz' lidn eläjiden lugun mödhe, Apatitoiden lidnümbrikon administrativine keskuz.
Lidn om Edahaižen Pohjoižen tedokeskuz mail'man znamoičendanke. Venäman Tedoakademijan Kolan tedokeskusen kahesa institutad ühesaspäi da kaks' tedoiduzkeskust sijadasoiš Apatitoiš.
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1926 kuti pen' Apatitad-žilo 7 eläjanke. Vl 1935 ühtištuihe sidä Belii-raudtestancijanke (vspäi 1916, nüg. Apatitad I-stancii) i «Industrii»-sovhozan žilonke (oli olmas vspäi 1930), kätihe Apatitad-radnikžiloks šingotamha apatitkivendon löudmižsijad, se om kaikiš suremb mail'mas tähäsai. Ühtištuihe radnikžilod lähiženke lidnanvuiččenke Molodöžnii-žilonke (5980 rist. vl 1959) da anttihe lidnan statusad vn 1966 7. päiväl heinkud.
Apatitad-lidnan tegimišton päsarakod oma apatitkoncentratan pästand i nefelinan erigoitmine sijaližes kivendospäi, sauvondmaterialiden tehmine (raudbetontegesed), sömtegimišt, lämuden i elektrusen tehmine. Apatitoiden lämuzelektrostancii kävutab kivihil't.
Geografijan andmused
Lidn sijadase kukhikahas tahondas, Ekostrovskai Imandr-järven (351 km²) päivnouzmaižel randpolel, 129..278 m korktusil, 178 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Murmanskhasai om 157 km pohjoižhe raudtedme vai «Kol»-avtotedme. Lähembaine lidn om Kirovsk 15 km päivnouzmha avtotedme.
Tiklaht-kezažilo i Hibinad-raudtestancii kaikenaigaižeta ristitištota mülüdas lidnümbrikho Apatitoiden ližaks. Lidnümbrikon pind om 2 500 nellikkilometrad.
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 59 672 ristitud, lidnümbrikon — 59 674 ristitud. Vl 2016 kaik 56 730 ristitud eliba lidnas. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 88 026 eläjad vl 1989.
Rahvahad (vl 2010, enamba 0,4%): venälaižed — 84,0%, ukrainalaižed — 2,5%, vaugedvenälaižed — 1,6%, totarlaižed — 0,5%, azerbaidžanlaižed — 0,4%, toižed rahvahad — 2,1%, rahvahuden ozutandata — 8,9%.
Hristanuskondan viž pühäperid om olmas lidnas: ortodoksižen hristanudkondan koume jumalanpertid i baptizman kaks' jumalanpertid.
Professionaližen opendusen aluzkundad oma Apatitoiden politehnine kolledž, Kolan medicinine kolledž , Murmanskan kahten universitetan filialad.
Municipaližen ühtnikan edeline pämez' (Deputatoiden nevondkundan ezimez') om Aleksei Gilärov (kezaku 2015 — sügüz'ku 2021).
Transport
Avtobusad da maršruttaksid oma kundaližeks transportaks lidnas. Koume raudtestancijad da platform oma olmas.
Tatanmaine civiline Hibinad-lendimport (KVK / АПХ / ULMK, 60,1 tuhad passažiroid vl 2017) sijadase 12 km suvhe lidnaspäi. Tehtas reisid Piterihe, Moskvha i Čerepovecan lendimporthasai, mugažo sezonreisid Mustmeren lebutahoiže.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Murmanskan agjan lidnad Kategorii:Murmanskan agjan lidnümbrikod
Artut'
thumb|left|200px|Artut' normaližiš arvoimižiš
Artut' (Hg — hydrargyrum latinan kelel, amuižgrekan kelen ὕδωρ «vezi»- da ἄργυρος «hobed»-sanoišpäi) om 80nz' himine element himižiden elementoiden periodižes tabludes. Sen sijaduz om kahtendestoštkümnendes gruppas (vanhtunuden klassifikacijan mödhe — kahtenden gruppan laptalagruppas), tabluden kudendes periodas.
Metallan paginnimi oleleb eläb hobed.
Ühthine ümbrikirjutand
Element om harv londuses lujas (83 milligrammad tonnas), no om olmas artutin löudmižsijid äjiš valdkundoiš. Voib löuta sidä puhthas olendas mugažo, se om m. n. ičesündui artut'.
Artut' da sen ühtnendad oma lujas toksižed.
Fizižed ičendad
Artut' om nozol hobedaižvauged päličmänendmetall. Se om üks'jäine nozol metall normaližiš arvoimižiš. Kovan artutin kristalline segluz om romboedrine.
Atommass — 200,592. Ninevuz (normaližiš arvoimižiš) — 13,534 g/sm³. Suladandlämuz — 234,32 K (−38,83 C°). Kehundlämuz — 629,88 K (356,73 C°).
Londuseline artut' kogoneb seičemes stabiližes izotopaspäi: 196Hg (0,15%), 198Hg (10,04%), 199Hg (16,94%), 200Hg (23,14%), 201Hg (13,17%), 202Hg (29,74%) i 204Hg (6,82%). Tetas 33 ratud radioaktivišt izotopad 171..195, 197, 203, 205..210 atommassanke, i 16 izomärad.
Himižed ičendad
Artutin himine aktivižuz om väll'. Muigotandmär oleleb +1 i +2. Reagiruib galogenidenke i azotmuiktusenke. Sädab hapandusid lämudel +300 C°, no hapanduz čihodase tagaz lämudel +340 C°.
Kävutand
Artutin kävutand om röunatud lujan toksižuden taguiči. Ottas metallad kävutamižhe metallurgijas (sekundarižen alüminijan ümbriradmine, kuldan kivendon ümbriradmine) da tehnikas (andimed, minibatarejad i detonatorad), maižanduses (pesticidad), 21. voz'sadahasai oli zelläks medicinas.
Irdkosketused
Kategorii:Himižed elementad kirjamišton mödhe
Lahor
Lahor (لاھور‎, Lahore [laːˈhoːr]) om lidn Pakistanan pohjoižpäivnouzmas. Se om valdkundan kahtenz' lidn eläjiden lugun mödhe, Pendžab-štatan administrativine keskuz.
Istorii
Eländpunkt mainitase 10. voz'sadaspäi kuti Lavkot («Lav:an lidnuz»). Islaman hengeline keskuz 13. voz'sadaspäi. Vll 1799−1848 oli sikhoiden ripmatoman valdkundan pälidnaks.
Lahor šingotase nenil ižandusen sarakoil: tekstiline, sömtegimišt, himine, metallan ümbriradmine, mašinansauvomine, kinon tehmine (Lollivud). Pakistanan raudteiden päfater om saudud neciš lidnas.
Eläjad
Vl 2010 eläjiden lugu oli 7 129 629 ristitud, vl 1998 — 5 209 088 ristitud.
Vn 2017 Pakistanan rahvahanlugemižen mödhe eläjiden 97% oma islamanuskojad, 2% — hristanuskojad, 1% — toižed uskojad (induizm, sikhizm).
Transport
Avtobusad, minibusad, taksid, avto- i motorikšad oma kundaližeks transportaks lidnas. Avtomatižen metropolitenan koume jonod oma sauvomas, ezmäine jono radaškandeb vl 2019.
Hilok
Hilok om Venäman toponim. Se voib znamoita:
Lahor
Transport
Rahvahidenkeskeine Allama Ikbal-lendimport (LHE, 5 mln passažiroid 2017−18 finansižel vodel) sijadase lidnan päivnouzmas, avtoümbärten südäimes.
Irdkosketused
Kategorii:Pakistanan lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe *
Pavlovsk
Pavlovsk om toponim venäkel'žiš tahondoiš. Se voib znamoita:
Lantanoidad
thumb|right|300px|Lantanoidoiden ozutesed puhthikš substancijoikš Lantanoidad om 15 himižiden elementoiden (metalloiden) heim, 57..71 nomeridenke, lantanaspäi lütecijhesai. Ühthine znam om Ln.
Kaik nened elementad sijadasoiš himižiden elementoiden periodižen tabluden III gruppas, kudendes periodas.
Kaik lantanoidad oma harvad londuses lujas. Kaikiden elementoiden stabiližed izotopad oma olmas päiči prometijas. Niiden kävutamine om erazvuitte; kaikuččel lantanoidal om ičendoid, kudambad pandas märha sen kävutamižen pöudod.
Elementoiden heimon nimituz libub amuižgrekan kelen λανθάνειν-sanaspäi (lantanein «venuda peitol'žen»), sen mödhe lantan-ki-element om nimitadud. Norvegine Viktor Gol'dšmidt-geohimik mainiti lantanoid-nimitust ezmäižen kerdan ičeze vn 1925 tedotös, hän-žo andoi nimitust aktinoidad-gruppale vl 1937.
Homaičendad
Kategorii:Himižiden elementoiden gruppad
Optimal
«Optimal» oli saksalaine neiččiden diskopop- / džaz- / sintipopgrupp Osnabrükaspäi, 1983. vlpäi 1985. vhesai.
Mülükund
Mülükundas oliba:
Istorii
Grupp änetoiti vaiše kaks' singlad toižetujas mülükundas.
Ühten ezinendan aigan prodüser Diter Bolen homaiči heid i tariči ühthižtön kahtele ühtnijale. Jäl'ges sidä kollektiv čihozi. Karolina linni ani tetabaks diskoedestajaks edelespäi Evropas, a vot Sabinan da Sil'vijan kar'jerad oliba vähemb satusekahad. Klaudijan personaline elo om tundmatoi.
Homaičendad
Kategorii:Saksanman muzikgruppad Kategorii:Sintipopgruppad Kategorii:Muzikgruppad kirjamišton mödhe Kategorii:Muzikgruppad vl 1983 alusenpanendanke Kategorii:Muzikgruppad vl 1985 čihodamiženke Kategorii:Disko
Šilk
Šilk voib znamoita:
Šokolad
thumb|right|250px|Karktan (mustan) šokoladan n'okuižed Šokolad om konditerine tegez, kudambad tehtas kakaospäi da toižiš ingridientoišpäi. Kakaon i šokoladan kodima oma Keskuzline da Suvine Amerikad. Šokolad-sana om libub actekoiden nahuatl'-kelespäi i znamoičeb «karged vezi» vai «sadud peksmižel jom».
Sömän kaikiš populärižembiš toižendoišpäi mail'mas.
Kävutand
Ottas kävutamižhe kulinarijas paksus kuti desertan pala — tortad, pudingad, mussad, pirgaižed, paštikod, kan'fetad.
Pästtas šokoladan erazvuiččid toižendoid: ližadusidenke vai ei, erazvuiččel formal, mugažo jomaks maidonke vai palab šokolad. Ližadused oma kofe, etilspirt, kon'jak, vanilin, perč, kuivatud vinmarj, pähkmed, vahläd, cukatad, marjasine džem (keitiž).
Olsson Tai
Tai Olsson, täuz' nimi — Tailer «Tai» Olsson (angl. i franc.: Tyler „Ty“ Olsson; sünd. 28. viluku 1974, Galifaks, Uz' Šotlandii, Kanad), om kanadalaine kinon da änetoitandan akt'or.
Šokolad
Kävutand
Kaičendan strok rippub lämudespäi, kakaon palaspäi, ližadusišpäi, razvdusespäi. Voib olda 12 kuhusai sättujan kaičendan arvoimižiš, +18 C° vai sen madalamba, oiktata päivänvauktuseta. Kožundan dat panese pakuitesel. Vanhtunuden produktan tunduz om vauged kerteh pindal i tahkoil eriližešti.
Olsson Tai
Biografii
Olsson om sündnu Galifaksha vl 1974, edelespäi sirdi elämhä Ottav-pälidnha, kus ezmäi openzihe «Kenterberi»-üläškolas, sid' — «Studio 58»-studijas.
Šokolad
Istorii
Šokolad-jom om tetab Evropas 1520-nziš vozišpäi, aigan mändes se kändihe karktaspäi magedaks.
Olsson Tai
Biografii
Hän om tutab kut toižkäzižiden roliden vändai ningoiš popul'arižiš fil'miš kut «Iks-Ristitud 2», «Riddikan Hronikad», «Hämär. Sag. Päiduz. 1» i m. e. Olssonan kaikiš znamasižembiden roliden keskes — Mark Bingeman mel'kuva «93. reis»-fil'mas. Hän radab änetoitandan akt'oran mugažo.
Šokolad
Istorii
Alamalaine Konrad Johannes van Hauten sai patentad kakaovoin kebnas erigoičendas kakaotuhkaspäi vl 1828. Se avaiduz laski sada kovad šokoladad i zavodi nügüd'aigašt pordod desertan istorijas.
Olsson Tai
Biografii
Tajal om kaks' last ezmäižes akaspäi.
Šokolad
Homaičendad
Kategorii:Konditerižed tegesed
Olsson Tai
Irdkosketused
Kategorii:Kanadan akt'orad Kategorii:Änetoitandan akt'orad kirjamišton mödhe Kategorii:Akt'orad kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe Kategorii:Sündnuded Galifaksha
Agidel'
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud žiloks sauvomha Baškiran atomelektrostancijad vl 1980, nimitihe Agidelikš jogen baškiran nimitusen mödhe (ühtejitte lidnan nimenke), se korreliruib totaran kelen ak idel-sanoidenke «vauged Volg». Vn 1990 sügüz'kul azotadihe sauvomišt kundusen protestoiden lainhen tagut. Vl 1991 žilo sai lidnan statusad. Vl 1998 Baškortostanan Nevondkund heiti sauvondan kel'dod, no eile valdkundan planoiš jätkata sauvomišt vhesai 2035. «Rosatom:an» radnikad holitadas AES:an sauvusid tähäsai. Vl 2021 tazovaldkundan šingotesen korporacii tariči sauda terasen valamižtegint stancijan sijas.
Agidel' šingotase savičun tegimel i «Bašspirt»-kompanijan tehmižel.
Geografijan andmused
Lidn sijadase Vaugedjogen (Agidel'-jogen) oiktal randal 30 kilometras sen ühthejoksmusespäi Kamanke, 80 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Ufahasai om 180 km suvipäivnouzmha orhal vai 220 km avtotedme. Lähembaine lidn om Neftekamsk 30 km pohjoižpäivnouzmha orhal vai 37 km avtotedme.
Agidel' om lidnümbrikon üks'jäine eländpunkt. Krasnokaman rajon ümbärdab lidnan territorijad. Lidnümbrik röunatab Tatarstananke suvipäivlaskmas.
Eläjad
Vn 2010 kaiken Venäman rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 16 370 ristitud. Kaikiš suremb ristitišt oli 18,7..20 tuh. eläjid vll 1996−2009 (20 tuh. rist. vl 1998).
Rahvahad (enamba 1% vl 2010, ozutadud rahvahudenke): totarlaižed — 53,6%, baškiralaižed — 22,2%, venälaižed — 16,2%, marilaižed — 4,3%, udmurtalaižed — 1,5%, toižed rahvahad — 2,2%.
Islaman «Nur»-mečet' om avaitud vl 2003. Ortodoksižen hristanuskondan ph. Spiridon Trimifuntalaižen jumalanpert' om väges.
Professionaližen opendusen aluzkund om Ufan poltusiž-energetižen kolledžan filial.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Baškortostanan Tazovaldkundan lidnad Kategorii:Baškortostanan Tazovaldkundan lidnümbrikod
Sabata
Süžet
Tehas-štatan Dogerti-lidnas planiruidud hüvin bankan röstuz tegese, vargastihe seifad 100 tuhad dollaroidenke. Professionaline Sabata-ambui tedištab sen polhe, sabustab i rikob banditoid. Tob rahoid bankha i sab viž tuhad dollaroid arvlahjaks.
Pigai aigtegon jäl'ghe Sabata löudab röstusen todesižid sponsoroid: O'Hara-sudii, salunan Ferguson-pidai i elokaz Stengel. Ned koume mest tahtoidas ostta man tarhad tuleban aigan raudtesarakon röunanno. Sabata šantažiruib heid i küzub kümne tuhad dollaroid ičeze vaikneižuses. Stengel pučiše maksandaspäi i oigendab hänele killeroid, andab rahoid rikondas Sabatan Bandžo-sebranikale. Sabata el'gendab, miše kaik Dogerti om hänen vaste i rahoid ei linne, värenzoitab rikondad Bandžonke i okaib lidnad.
Homaičendad
Kategorii:Italijan fil'mad Kategorii:Fil'mad kirjamišton mödhe Kategorii:Vn 1969 fil'mad Kategorii:Vestern Kategorii:Fil'mad anglijan kelel
Petrovsk-Zabaikal'skii
Petrovsk-Zabaikal'skii (Петро́вск-Забайка́льский) om Venäman lidn da lidnümbrik Baikalantagaižen randan suvipäivlaskmas. Se om Petrovsk-Zabaikal'skijan rajonan administrativižeks keskuseks, ei mülü rajonha.
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1789 kuti Petran Tegim (Петровский Завод). Vl 1926 se sai lidnan statusad da oli udesnimitadud nügüdläižikš. Lidnan raudtestancii om olmas vspäi 1900, se om Transsiban pala i «Petran Tegim»-nimenke tähäsai.
Petrovsk-Zabaikal'skijan ižandusen päsarakod oma mecan ümbriradmine i sömtegimišt. Raudmetallurgijan i stöklan tegimed ei ole rados.
Geografijan andmused
Lidn seižub mägidenkeskeižes katl'uses, Baläg- da Mikirt-jogiden kaidoiš alangištoiš (Hilokan i Selengan oigedpol'ne bassein), 800 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Čithasai om 414 km päivnouzmha raudtedme vai 480 km «Baikal»-avtotedme (R258), Burätijan Tazovaldkundhasai — 15..20 km lodeheze. Lähembaine lidn om Ulan Ude 105 km lodeheze orhal vai 200 km avtotedme.
Klimat om vilu subarktižen röunal. Voden keskmäine lämuz om −2,8 C°, kezakun-elokun +13..+16 C°, tal'vkun-uhokun −21..−25 C°.
Petrovsk-Zabaikal'skii om lidnümbrikon üks'jäine eländpunkt.
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 18 549 ristitud. Kaikiš suremb ristitišt oli 28..30 tuhad eläjid vozil 1959−1992 (30 945 rist. vl 1979).
Ortodoksižen hristanuskondan Pühän Jumalanmaman Katken jumalanpert' om saudud vll 2004−2008.
Professionaližen opendusen aluzkundad: Čitan politehnižen kolledžan filial (edel 2016. vot professionaliž-pedagogine tehnikum) i Čitan medicinižen kolledžan filial (ende medicinine škol-tehnikum).
Edeline lidnan pämez' om Aleksandr Taranov (2009 — reduku 2018).
Aidver'hernhut
Aidver'hernhut (Vicia sepium) om äivozne heinäsine kazmuz Bobanvuiččed-sugukundaspäi. Mülüb Vik-heimho.
Petrovsk-Zabaikal'skii
Transport
Maršruttaksid da taksid oma kundaližtransportaks lidnas. Ezilidnelektrojonused ühtenzoittas lidnad Ulan Udenke i Hilok-lidnanke.
Aidver'hernhut
Leviganduz
Londuseline areal om kaik Evrop i Sibir', voib vastata suvemb mägirajoniš. Invazivine erik Sahalin-sarel, Grenlandas i Pohjoižamerikan pohjoižpäivnouzmas.
Petrovsk-Zabaikal'skii
Transport
Dekabristad-raudtestancii (Декабристы) om toine lidnas, sijadase kudes kilometras päraudtestancijaspäi Čitan polehe.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Baikalantagaižen randan lidnad Kategorii:Baikalantagaižen randan lidnümbrikod *
Aidver'hernhut
Ümbrikirjutand
Kazmuz oleskeleb 20..60 sm kortte, sen ližaks om pit'kid manalaižid ujelijoid vezoid. Seikh om püštoiged vai libui, sarakoičese vai ei. Lehtesed mülütadas 4..8 parad i lopišoiš tabadandragoil. Kaikutte lehtesut om 3,5 santimetrhasai pitte, pall'az vai barhatakaz harvemba, nügu paksus.
Aidver'hernhuden änikod kazdas lehtesiden kaimloiš tophikš nellhäsai lugul, joga om 12..15 mm surtte. Änikon muju om sinivauvhaiž-ruskedvauvaz. Plod om bobad-paugud 2,5..4 sm pitte i 6..8 mm levette. Küpsad semned oma pal'had loštajad.
Kävutand
Mezjäižed keratas nektarad. Kazmuz om rujoheinäks pöudoil.
Homaičendad
Kategorii:Bobanvuiččed Kategorii:Kazmused kirjamišton mödhe Kategorii:Heinäsižed kazmused Kategorii:Mezikazmused Kategorii:Rujoheinäd
Sahar
Sahar voib znamoita:
Slavgorod
Slavgorod (Сла́вгород) om eländpunktoiden nimituz venäkel'žiš maiš. Se voib znamoita:
Vagaršapat
thumb|left|250px|Lidnan kart (1990) Vagaršapat (Վաղարշապատ [vɑʁɑɾʃɑˈpɑt] Vagaršapat) om lidn Armenijan päivlaskmas. Mülüb Armaviran agjaha, Jerevanan kaikiš suremb ezilidn.
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud 2. voz'sadal EME Vardkesavan-nimitusenke. Suren Armenijan Vagarš I-carin aigan (140-nded voded) ümbärtihe lidnad seinäl, i se oli valdkundan pälidnaks 2.-4. voz'sadoil. Vll 1945−1992 lidnan oficialine nimi oli Ečmiadzin (Էջմիածին [ɛt͡ʃʰmjɑˈt͡sin]), se kävutase avaros tähäsai.
Vagaršapat šingotase ladimensauvondan tegimel, sauvondmaterialiden pästandal i sömtegimištol (vinankombinat, konservtegim). Nevondkundaližen aigan niiden ližaks pästtihe suveniroid, plastmassoid, metalližid koditegesid.
Geografijan andmused
Lidn sijadase agjan päivnouzmaiženno röunanno, Araratan tazangištol, 853 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Jerevanhasai om 20 km päivnouzmha.
Klimat om ven kuivahk. Voden keskmäine lämuz om +12,1 C°, heinkun-elokun +25 C°, tal'vkun-uhokun 0..−3 C°. Paneb sadegid 301 mm vodes, enamba semendkus (51 mm), vähemba heinkus-sügüz'kus (12..16 mm kus).
Eläjad
Vl 2011 lidnan eläjiden lugu oli 46 540 ristitud. Kaikiš suremb ristitišt oli 60 tuhad eläjid vl 1990.
Üläopendusen aluzkundad oma «Grigor Lusavorič»-universitet medkolledžanke (radab vspäi 1995) i Hengeline Gevorgän-seminarii (vai ph. Jurgijan, 1874−1917, 1945—).
Irdkosketused
Kategorii:Armenijan lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Armaviran agj
Ndžamen
Ndžamen (N'Djaména [n(ə)dʒa.me.na], إنجامينا Indžamīnā) om Čadan pälidn da kaikiš suremb lidn. Se om üks' Čadan regionišpäi.
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vn 1900 29. päiväl semendkud, i edel 1973 vot lidnan nimi oli Fort Lami (Fort-Lamy). Suren sodan aigan vl 1942 Germanijan aviacii bombardirui lendimportad i mureni lendimiden kümenikad poltusen varažomanke. Vhesai 1960 (Čadan ripmatomuz Francijaspäi) se oli pen' lidneihut 10..50 tuh. ristitištonke.
Geografii
Ndžamen sijadase valdkundan suvipäivlaskmpoles Kamerunan röunanno, Šari-jogen oiktal randal, Sahel'-zonan keskuses. Lidn seižub sokahas tahondas, 298 m ü.m.t. keskmäižel korktusel.
Klimat om subekvatorialine da lujas räk. Päivän lämuz om +23..+33 C° vodes läbi. Paneb sadegid 510 mm vodes, enamba heinkus-elokus (318 mm), kuiv sezon oleleb kül'mkus-keväz'kus (0,4 mm sezonas).
Ndžamen jagase 10 rajonaks (arrondissement).
Eläjad
Vn 2009 rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 993 492 ristitud. Ristitišt om äirahvahaline, kogoneb igähižiš heimoišpäi.
Kaik enamba 70 liceid om olmas lidnas (privatižed tobjimalaz), 21 korktad školad (privatižed tobjimalaz), 11 universitetad (valdkundaližed i privatižed), 14 kul'turkeskust.
Lidnan edeline pämez' oli madam Mariam Džimet Ibet (2016 kül'mku — 2018 tal'vku).
Transport
Rahvahidenkeskeine soda- da civiline Ndžamenan lendimport (NDJ) sijadase lidnan röunal. Nece om üks'jäine rahvahidenkeskeine lendimport valdkundas. Tehtas reisid Pohjoižen i Päivlaskmaižen Afrikan maihe, Parižha i Stambulha, mugažo Čadadme. Francijan il'mväged kävutadas sidä sodabazaks.
Homaičendad
Kategorii:Čadan lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe * Kategorii:Pälidnad Kategorii:Čadan agjad
Sag Harlokas
Serialas om kuz' epizodad da 30 minutad hätkte. Se läksi ekranoile vodes 1999 (25. sulaku — 25. kül'mku). Om tehtud vll «Šinčoša»-kompanii täht.
Irdkosketused
Kategorii:Japonijan TV-serialad Kategorii:Mul'tserialad Kategorii:Kosmine Harlok-merirazbainik Kategorii:TV-serialad kirjamišton mödhe Kategorii:Vn 1998 serialad Kategorii:TV-serialad japonan kelel
Li Themin
Li Themin (이태민; sünd. 18. heinku 1993, Seul, Suvikorei), paksus Themin muite, om korejalaine pajatai, kargaidai, fil'miden i bobuštuzšouiden akt'or. Om «SHINee»-muzikgruppan ühtnijan vspäi 2008. Zavodi solišt kar'jerad mugažo, edestab pajoid korejan i japonan kelil.
Irdkosketused
Kategorii:Suvikorejan pajatajad Kategorii:Suvikorejan akt'orad Kategorii:Akt'orad kirjamišton mödhe Kategorii:Pajatajad kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe Kategorii:Sündnuded Seulha Kategorii:SHINee:n ühtnijad Kategorii:Sündnuded vl 1993
Ahmedabad
Ahmedabad (mugažo anglijan kelel, virktas [ˈəhmədɑːbɑːd]; अहमदाबाद Ahmadābād, અમદાવાદ Amdāvād) om lidn Indijan päivlaskmas. Se om valdkundan videnz' lidn eläjiden lugun mödhe, Gudžarat-štatan kaikiš suremb lidn.
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1411 nügüdläiženke nimitusenke läz 11. voz'sadan Karnavati-lidnad. Vll 1960−1970 oli štatan pälidnaks.
Ahmedabad šingotase tekstil'fabrikoil (puvillkangaz), juvelirtöil, avtosauvomižel (Tata Motors), zell'tegimištol, IT-kompanijoil, mugažo Indijan kahtenz' igäl fondbirž radab lidnas. Lidnan kogosüdäiprodukt oli US$64 mlrd vl 2014.
Geografijan andmused
Lidn sijadase štatan keskuzpalan pohjoižpäivnouzmas, tazangištol, Sabarmati-jogen randoil (391 km pitte, lankteb Arabijan merhe), 53 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad štatan Gandinagar-pälidnhasai om 23 km pohjoižhe.
Eläjad
Vn 2011 Indijan rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 5 633 927 ristitud, lidnaglomeracijan — 6,3 mln ristituid. Kaikiš suremb ristitišt om nügüd'.
Transport
Metro om sauvomas lidnas vspäi 2015, ezmäine jono radab vspäi 2019 (6 km pitte). Avtokiruhte nomer 8 ühtenzoitab Mumbainke i Delinke, päraudtestancii om olmas.
Rahvahidenkeskeine civiline lendimport enččen Sardar Vallabbhai Patel-päministran nimed (AMD, 11,1 mln matknikoid vl 2018) sijadase 9 km pohjoižhe lidnan keskusespäi. Tehtas reisid Persijan lahten maihe, Singapurha i Indijan äjihe lidnoihe.
Gar d'Aržikur P'jerrpon
thumb|right|250px|Gar d'Aržikur P'jerrpon thumb|right|250px|Enzne stancijan pert'; nügüd' om saubas Gar d'Aržikur P'jerrpon (franc.: Gare d'Hargicourt — Pierrepont) om raudtestancii Francijas, Am'jen—Komp'jen'-linijas. Om Aržikur-kommunan südäimes, läz P'jerrpon sür Avr-kommunad.
Om üks' platform.
Kanfetad
thumb|right|250px|Kanfetad Kanfetad (confetto latinižen confectum-sanaspäi «tehtud», «pästtud») oma erazvuiččed sahar- vai šokoladtegesed, mugažo praline i sahardudud fruktad.
Kanfetan form voib olda erazvuitte lujas. Tehtas konditerižes edheotandas. Mödas ühthižes pakuiteses, kores vai niita.
Produktan üläkulutand ei ole mäne tervhudeks saharan korktan olendan tagut, se imese verehe teravas i kucub problemoid ristituil diabetata eskai. Sen ližaks, magutesiden sönd kucub hambhiden kariesad, i tariž puhtastada hambhid kanfetoiden jäl'ghe kerdalaz.
Toižendad
Erased toižendad: karamel', iris, trüfelid, äišoidukahad, jähižen alusel, diabetižed (dietižed).
Kanfetmass oleleb: pomadine, fruktine, marcipanine, pähkmidenke (praline), maidokaz, pekstud, likörine, krem, karamelin alusel, gril'jäžine, cukatad, kuivatud fruktad, spirtuidud fruktad, marjad.
Kanfetkorpusan toižendad: üks'jäižed, kaksitadud, kombiniruidud, äišoidukahad, karamelin alusel, vahlidenke.
Glazurin toižendad: šokoladine, pomadine, saharakaz, razvanke, maidokaz šokoladine, šokoladine mindaline, fruktžele, karamelin massaspäi.
Homaičendad
Kategorii:Konditerižed tegesed
Šuiskoje (Vologdan agj)
Šuiskoje (Шу́йское) om Venäman žilo Vologdan agjan keskuzpalan suves. Se om Jogidenkeskeižen rajonan administrativine keskuz da kaikiš suremb eländpunkt, mugažo Suhonan küläkundan keskuz.
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud 13. voz'sadal, mainitase kirjutadud purtkiš vspäi 1555. Šuiskii Lidnut oli kaičijaks lidnuseks, sured jogivaldmad i laivankohendusen edheotandad radoiba siš 16. voz'sadan lopus. Om rajonan keskuseks sen sädandan aigaspäi vl 1929.
Šuiskoje šingotase valdkundaližil holitišil, mecan i garblon varhapanendal, pilindmaterialiden pästandal.
Geografijan andmused
Žilo sijadase rajonan lodehes-pohjoižes, Suhon-jogen oiktal randal, sihe langenijoiden Šui- (Шуя 54 km pitte) i Šeibuht- (Шейбухта 41 km pitte) jogiden suiden keskes. Pen' Pol'-külä (Малая Сторона, 62 rist. vl 2010) om Suhonan vastrandal. Matkad agjan Vologd-pälidnhasai om 65 kilometrad päivlaskmha-suvipäivlaskmha orhal vai 92 km avtotedme. Toižed lähembaižed lidnad oma Gräzovec (raudtestancijanke) 70 kilometrad suvipäivlaskmha orhal vai 81 km avtotedme, Sokol i Kadnikov 52 kilometrad lodeheze orhal vai 130 km avtotedme, Soligalič (Kostroman agj) 80 km päivnouzmha-suvipäivnouzmha orhal vai 370 km avtol.
Klimat om ven. Voden keskmäine lämuz om +2,5 C°, kezakun..elokun +15..+18 C°, tal'vkun..uhokun −10..−12 C°.
Eläjad
Vn 2002 Venäman rahvahanlugemižen mödhe žilon eläjiden lugu oli 2 436 ristitud. Vl 2010 kaik 2 220 ristitud elihe žilos. Kaikiš suremb žilon ristitišt oli 2 531 eläjad vl 1989. Vl 1959 niid oli 1819. Vl 2021 kaik 3 128 ristitud elihe küläkundas (3207 rist. vl 2011, 2965 rist. vl 2017, 3256 rist. vl 2018). Rajonan ristitišton kaks' videndest eläb žilos, koume videndest — küläkundas.
Nened valdkundaližen büdžetan aluzkundad ratas žilos: keskškol, päivkodi, lapsiden sädamižen keskuz, lapsiden da norišton sportškol, lapsiden čomamahtoiden škol, rajonan läžundkodi, ristitišton socialižen holitusen keskuz, kanzan i lapsiden socialižen abun keskuz, rauhiden mehiden kodi, kul'turkeskuz, rajonan čomamahtoine kodirandantedištandmuzei, počtan palakund, avtobusstancii. Edheotandad: sömsija, kafe, zell'lauk, torguz.
Irdkosketused
Kategorii:Vologdan agjan žilod Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe *
Nevan rajon
thumb|right|250px|Nevan rajon Piterin kartal Nevan rajon (Невский район) om rajon Piterin päivnouzmas. Nece om üks'jäine rajon, kudamb sijadase Nevan molembil randoil.
Istorii
Rajonan aluz om pandud Šlissel'burgan tarh-ezilidnan sijas vn 1917 keväz'kus-semendkus nügüdläiženke nimenke. Vozil 1920−1948 nimitihe Volodarskijan rajon:aks. Vl 1950 Ribackoje-žilo om mülütadud rajonha Leningradan agjaspäi.
Geografijan andmused
Nevan rajonan pind — 61,79 nellikkilometrad.
Röunatab nenidenke rajonidenke:
Seičeme metrostancijad ratas kahtel jonol rajonan territorijal. Koume sildad ühtenzoittas Nevan randoid: Sur' Obuhovskii sild (om saudud Piterin i Leningradan agjan röunal), Volodarskii-sild i Finländskii-raudtesild.
Rajon jagase ühesaks nimitadud municipaližeks ümbrikoks (ende nomerad 49..57): Nevan zastav (Невская застава), Ivanovskii, Obuhovskii, Ribackoje, Rahvahaline (Народный), nomer 54, Nevskii, Okkervil', Oigedrandaline (Правобережный).
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 466 013 ristitud. Kaik 546 475 ristitud elihe rajonas vl 2021. Kaikiš suremb ristitišt om nügüd'.
Despacito
Despacito (ispanine virkand AÜV:oiš: [despa'sito], kändase «Hilläšti» vai «Vitkos») om Luis Fonsi-muzikantan Puerto Rikospäi da Deddi Janki-pajatajan pajo latinpop-žanras. Originaline pajo om pästtud vn 2017 13. päiväl vilukud, änetadihe Florid-štatas vl 2016. Pajon tekst om ispanijan kelel.
Ühtennimine singl om pästtud sen-žo voden sulakus, se kändihe lujas populärižeks YouTube-internetsaital, otli ühtent sijad AÜV:oiden hitparadoiš 16 nedalid.
Necen pajon muzikankirjutajad oma Luis Rodrigez, Erika Ender da Ramon Ajala.
Miškin
Miškin (Мышкин) om Venäman lidn da lidnankund Jaroslavlin agjan päivlaskmas. Se om Miškinan rajonan administrativine keskuz da pala.