cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Sent Vinsent da Grenadinad
Geografijan andmused
thumb|left|250px|Sent Vinsentan da Grenadinoiden kart. Sent Vinsent da Grenadinad sijadasoiš järedal Sent Vinsent-sarel (344 km²) i Grenadinad-sariden kogol (niiden pohjoižel kahtel koumandesel, läz 30 sart, 45 km²).
Valdkund om meriröunoiš Sent Lüsijanke pohjoižpoles da Grenadanke suvipoles. Matkad Barbadoshasai om 168 kilometrad päivnouzmpolehe. Randanpird om 84 km.
Kaikiš korktemb čokkoim om aktivine Sufrier-vulkan, 1234 metrad kortte valdmeren pindan päl.
Londuseližed varad oma mec (päsarel), kala, väghine mahuz.
Politine sistem
Ohjandusen form om parlamentine monarhii, federacii parlamentiženke demokratijanke konstitucižen monarhan ohjandusen al. Valdkundan pämez' om Suren Britanijan Elizavet Toine-kunigaznaine, hän paneb radsijha jenaral-gubernatorad (Governor-General).
Vl 2015 tal'vkun 9. päiväl Sent Vinsentan da Grenadinoiden järgenduseližed valičendad oliba valdkundan parlamentha. Päministr om Ral'f Gonsalveš vs 2001 keväz'kun 29. päiväspäi (nellänz' strok). Sjuzen Dugan radab jenaral-gubernatoran vs 2019 elokun 1. päiväspäi.
Administrativiž-territorialine jagand
Kacu kirjutuz: Sent Vinsentan da Grenadinoiden administrativiž-territorialine jagand.
Sent Vinsent da Grenadinad alajagasoiš 6 tulendaks (parish), niišpäi viž oma Sent Vinsental i üks' ühtenzoitab Grenadinoid.
Eläjad
Sent Vinsentas da Grenadinoiš elädas vinsentalaižed. Vn 2014 heinkus valdkundan ristitišt oli 102 918 eläjad. Ristitišton lugu om kaikenaigaine vspäi 1990.
Augotižlibundan mödhe (2012): afrikalaižed — 71,2%, segoitadud augotižlibundanke — 23,0%, sijaližed indejalaižed — 3,0%, indijalaižed — 1,1%, evropalaižed — 1,5%, toiženke augotižlibundanke — 0,2%.
Uskondan mödhe (2012): protestantad — 75,0%, riman katolikad — 6,3%, rastafarad — 1,1%, Jehovan tundištajad — 0,8%, toižed uskojad — 4,7%, religijatomad — 7,5%, märhapanendata — 4,6%.
Vl 2005 kaik oli 7 eländpunktad enamba 1 tuhad kaikenaigaiženke ristitištonke. Lidnalaižiden pala om 53% (2020).
Ižanduz
Valdkundan ižanduz baziruiše turizmal i bankoiden ofšorzonal.
Vl 2009 Sent Vinsentan da Grenadinoiden päeksport oli purehlaivad da jahtad (55%); toine eksport — buksirad (6%), nižu (6%), bananad (4%).
47news
47news (47 новостей из Ленинградской области «Nell'kümne seičeme uzištust Leningradan agjaspäi») om Leningradan agjan elektronine SMI, Intenet-lehtez.
Edheotand starinoičeb ei vaiše oblastin, no Piterin-ki uzištusiden polhe. Nece om Lenindradan agjan kaikiš populärižemb elektronine SMI.
Irdkosketused
Kategorii:Internet-SMI Kategorii:Leningradan agj
Huanhe
thumb|right|400px|Huanhe-jogen kart Huanhe (黃河 / 黄河, pin'jin': Huáng hé — «pakuine jogi», niman mujun mödhe) om jogi Kitaiš. Lankteb Tünen valdmeren Pakuižhe merhe (nimitihe sidä jogen mödhe), sen Bohai-lahthe.
Ühthižed andmused
Jogen piduz om 5 464 km, basseinan pind — 752 tuh. nellikkilometrad. Veden keskmäine mülü om 2 571 m³/s jogensus. Huanhe jokseb 2 avtonomižen rajonan da 7 agjan (provincijan) kal't.
Geografijan andmused
Ližajoged: oiktad — Macüi, Dasähe, Taohe, Udinhe, Veihe (kaikiš znamasižemb), Lohe; hurad — Datunhe, Huanšui, Czulihe, Daheihe, Fenhe.
Sured eländpunktad (mödvedhe): Lan'čžou, In'čuan', Baotou, Čženčžou, Czinan'. Om ehtatimid da 28 sildad ajelemha joges päliči.
Kävutand i sur'veded
thumb|left|200px|Hukou-vezilanktendad Huanhe-jogen joksmuses. Huanhen bassein varatoitab jomižvedel 140 mln ristituid, ottas vet kastelemha-ki pöudoid. Pahaks, jogen joksmuz veb lujile sur'vezile kaikuččes kahtendes-koumandes vodes, aigkirjoiden mödhe jäl'gmäižes koumes tuhad vodes. Vl 1960−2016 saudihe 16 gidroelektrostancijad, no sur'veded oleldas tähäsai: joginiškad jädudas, sid' sulatas ühtenaigašti. Sur' Kitain tazangišt om lapak, se azj kändab sur'vezid katastrofaks. Ühteltoštkümnendel vodel meiden erad jogi vajehti vagod, mi kucui Sin'-dinastijan lähtendad (voded 9-23 m.e.). Huanhe jokseb nügüdläižedme vagodme vspäi 1897, i vajehtab vagod suril vai penil pidustoil joga 110-130 vot.
Homaičendad
Kategorii:Kitain joged Kategorii:Joged kirjamišton mödhe
Galac
Galac (Galați [ɡaˈlat͡sʲ]) om Romanijan lidn da port valdkundan päivnouzmas-suvipäivnouzmas. Se om valdkundan kahesanz' lidn eläjiden lugun mödhe, Galacan ümbrikon administrativine keskuz.
Istorii
Eländpunkt mainitase vspäi 1445. Nimituz libub grekižes Galazion-sanaspäi (Γαλαζιον «taivazma»), mugoi lidnan nimi oli Vizantijan imperijas.
Galac šingotase raudan metallurgijan «Arselor-Mittal»-kompanijan kombinatal, laivansauvomižel i merijogiportal, himižel tegimištol, tekstilin da meblin pästandal.
Geografijan andmused
Lidn sijadase röunanno Moldovanke, kontrol'punkt radab lidnanno, i ei edahan Ukrainan röunaspäi. Levitase Dunain suhišton hural randal, koumel terrasal, 55 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Mustmerennoks om 80 kilometrad. Lähembaine järed lidn om Brejil 15 km suvhe Dunain ülezjogen.
Klimat om ven kontinentaline, keza om räk. Voden keskmäine lämuz om +11,1 C°, minimaline il'man lämuz oleskeli −28,6 C°. Paneb sadegid 487 mm vodes, 24 millimetraspäi uhokus 69 millimetrhasai kezakus.
Eläjad
Vn 2011 Romanijan rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 249 432 ristitud. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 326 141 eläjad vl 1992.
Ristitišton 98,5% oma romanijalaižed (2011).
Galacan «Dunărea de Jos» (Aladunain) universitet radab vspäi 1974 (11 752 üläopenikad 2015−2016. openduzvodes), se om sätud politehnižen i pedagogižen institutoiden ühtištusel.
Irdkosketused
Kategorii:Romanijan lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe *
Tigr
Tigr (Panthera tigris) om kažinvuiččiden (vai kažiden) sugukundan lihansöi (Carnivora) imetaiživat.
«Tigr»-sana sündui amuižgrekan kelen τίγρις-sanaspäi, kudamb sündui amuižpersijan kelen *tigri-sanaspäi vanhanke «*taig»-tüvenke, znamoičeb «terav, hered». Erik erigoiči toižiš panteroišpäi läz 2 mln vozid tagaz nügüdläižen Pohjoižen Kitain territorijal.
Kaik 4..6,5 tuhad eričuid elädas mail'mas. Tigr, jaguar (Panthera onca), lev (Panthera leo) da leopard (Panthera pardus) sätas Panteroiden heimod. Tigran mectuz om kel'tud kaikes mail'mas.
Alaerikod
Tetas üks'toštkümne alaerikod: kuz' alaerikod om kaičenus 21. voz'sadan augotišel, koume kadoiba ristitun tagut, kaks' oma kividunuded živatad.
Homaičendad
Kategorii:Kažinvuiččed Kategorii:Živatad kirjamišton mödhe Kategorii:Imetaiživatad
Svökl (heim)
Svökl (Beta) om üks'voččiden, kaks'voččiden i äivoččiden heinäsižiden kazmusiden heim. Kogoneb 10 erikospäi. Mülütadas Amarantižed-sugukundha. Maižanduseline svökl om järgeližen svöklan alaerikod.
Leviganduz
Kul'turine kazmuz libub Edahaižen Päivnouzman i Indijan mecerikoišpäi, ottihe lehtesid sömäks amussai. 20. voz'sadaspäi kaik svöklan erikod oma kaikil kontinentil päiči Antarktidas.
Svökl mainitaškanzihe Keskmeren maiš i Vavilonas, kävutihe jurid vaiše zelläks. Amuižed grekalaižed arvostiba svöklad i toihe sidä Apollon-jumalale andaks. Teofrastan mödhe, ezmäižed jur'plodud oliba tetabad 4. voz'sadal EME. Järgeližen svöklan kul'turižed jur'plodud sünduiba meiden eran augotišel. Tetihe niiš Venäs avaros 10.-11. voz'sadal, kazmuz leviganzi Evropan päivlaskmas i pohjoižes 13.-14. voz'sadal. Svöklan sötmižtoižend om sätud Saksanman territorijal 16. voz'sadas, sahartoižend — sigä-žo 19. voz'sadan augotišele.
Kävutand
Ottas kävutamižhe läz kaikiden erikoiden lehtesid i jur'ploduid — ristituile sömäks, živatištole sötmižkazmuseks, mugažo torhudeks tegimištos. Saharsvökl om saharan kahtenz' purde mail'mas saharrogon jäl'ghe.
Jur'plod mülütab kalijad, antioksidantoid, foliimuiktust. Alendab veren painut, rahvahaline medicin spravitab umbaidusid svöklan abul.
Hot-dog
thumb|right|250px|Hot-dogad ketčupanke i gorčicanke Hot-dog (hot dog — «hul koir») om sendvič sosiskanke vai kolbasanke. Tobjimalaz hot-dogha mülüb painatoz — ketčup i/vai gorčic. Mugažo sihe voidas mülüda veresed, marinuidud vai räkištadud maplodud, vihandused, sagud, bekon. Hot-dogad tobjimalaz södas astjoita. Necil sömižel om äi toižendoid.
Keskmäine hot-dog om 69 grammad vedutte. Üks' amerikalaine söb enamba 60 hot-dogad vodes. AÜV:oiden sosiskantorgusen vozne mülü om 1,7 mlrd US$.
Homaičendad
Kategorii:Voileibäd Kategorii:Lihasömižed Kategorii:AÜV:oiden keitand
Mukherdži Rani
Rani Mukherdži (रानी मुखर्जी, রাণী মুখার্জী [rɑ:niː mʉkhərdʒiː], Rani Mukerji; sünd. 21. keväz'ku 1978, Kolkat, Päivlaskmaine Bengalii, Indii) om indijalaine Bollivudan aktris.
Biografii
Rani om sündnu Kolkat-lidnha, Ram-kinorežissöran i Krišna-pajatajan sämižkanzha. Openui «Maneckji Cooper High School»-aluzkundas Mumbain pohjoižes Džuhu-ezilidnas. Om naižuniversitetan pästnikan (Mumbai).
Fil'mdase vspäi 1996 hindikel'žes kinos tobjimalaz.
Kanz
Vspäi 2014 aktris om lähtnu mehele. Aditja Čopra om hänen mužik, režissör. Vl 2015 Rani kändihe mamaks, Adira-tütär om sündnu.
Irdkosketused
Kategorii:Indijan aktrisad Kategorii:Aktrisad kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe Kategorii:Sündnuded vl 1978
Lakki Ken
Ken Lakki (Ken Luckey; sünd. 1985, Dallas, Tehas, AÜV) om amerikalaine akt'or da prodüser.
Biografii
Om sündnu vl 1985 Dallas-lidnha, kurdižlamanoiden kanzha. Sirdi Los Andželesha jäl'ges üläškolan lopindad.
Fil'mzihe erazvuiččiš serialoiš, n. k. «Doktor Haus», «Smolvilin peitused», «CSI» da m. e..
Irdkosketused
Kategorii:AÜV:oiden akt'orad Kategorii:Akt'orad kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe Kategorii:Sündnuded Dallasha
Rapl
thumb|left|250px|Raplan video dronaspäi 1 min 24 s hätkte, 12. reduku 2021 Rapl (estin kelel: Rapla) om Estinman lidn valdkundan keskuzpalan lodehes. Se om Raplan makundan da volostin administrativine keskuz.
Istorii
Eländpunkt mainitase Danijan makirjas vspäi 1241. Šingotaškanzihe makundan keskuseks 19. voz'sadan lopus, savičuntegim radaškanzi vl 1898. Vl 1899 «Tallidn — Vil'jandi»-raudte läbiti žilod, se mäneb päivnouzmaižeks röunaks. Vl 1993 Rapl sai lidnan statusad.
Geografijan andmused
Lidn sijadase Vigal-jogen hural randal tobjimalaz (Vigala 95 km pitte, Kazarin hura ližajogi, se lankteb Rigan lahthe), 67 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Tallidnan röunhasai om 30 km pohjoižhe orhal, avtotel vai raudtel.
Koume žilod da 38 küläd mülüdas volostihe Raplan ližaks. Volostin pind — 243,3 km².
Eläjad
Vn 2011 Estinman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 5 202 ristitud (makundan seičemendez), volostin — 9 051 ristitud (makundan nelländez). Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 6 271 eläjad vl 1989.
Rahvahad (2011) estilaižed — 95,75%, venänikad — 2,67%, suomalaižed — 0,48%, toižed rahvahad — 1,1%.
Irdkosketused
Kategorii:Estinman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe *
Baltika (oludenkeituden kompanii)
thumb|right|250px|«Baltika»-kompanijan produkcii laukas Oludenkeituden «Baltika»-kompanii (Пивоваренная компания «Балтика») om kaikiš suremb venämalaine oludenkeituden kompanii. Päfater sijadase Piteriš.
Kompanijan ezmäine tegim radaškanzi Piteriš vl 1990 kuti «Baltika — Sankt-Peterburg». Taimuraz Bolloev-edheotai osetijan augotižlibundanke oli sen tegimen direktoran, sid' pädirektoran i prezidentan vll 1991−2004. Edheotand oli privatiziruidud, oli avoinudeks akcionersebraks vll 1998−2014. Vll 2012−2014 danine Carlsberg Group-kompanii lainzi «Baltikad» i kändihe sen üks'jäižeks valdoičijaks skandinavižen Baltic Beverages Holding-kompanijan kal't. Vl 2021 kompanijan radnikoiden lugu oli 8860 ristitud. Tehmižlavuded sijadasoiš neniš lidnoiš: Piter (pätegim), Habarovsk, Jaroslavl', Novosibirsk, Rostov Donal, Samar (Kinel'skii-žilo), Tul, Voronež, verhiš maiš — Baku. Edel vn 2015 semendkud tegimed radoiba Krasnojarskas i Čeläbinskas mugažo.
Venälamaine kompanii pästab produkcijad enamba mi kaks'kümnen torguindmarkan al, oluden ližaks ned oma vas, mineralvezi, energetižed jomad.
Irdkosketused
Kategorii:Oluden tegijad Kategorii:Venäman kompanijad Kategorii:Kompanijad kirjamišton mödhe Kategorii:Piter
Jalov
Jalov (Yalova) om lidn Turkanman lodehes. Se om kurort hulil mineraližil purtkil, Jalovan agjan administrativine keskuz (vspäi 1995).
Istorii
Amuižen aigan eländpunktan nimituz oli Pilai (Πύλαι). Vl 1302 osmanižed turkad otiba eländpunktad vägel, i pigai se kändihe Ottomanan imperijan palaks. Lidnan nimi libub turkan kelen sanoišpäi: yalı «kodi randal» i ova znamoičeb «tazangišt».
Jalov šingotase laivansauvomižel (tankerad, sured traulerad da toižed specialižed laivad, laivmašiništon vajehtuz i kohenduz), lebutahoks.
Geografijan andmused
Klimat om Keskmeren. Voden keskmäine lämuz om +15,1 C°, kezakun-sügüz'kun +21..+24 C°, tal'vkun-keväz'kun +7..+9 C°. Ekstremumad oma −11 C° i +42 C°. Paneb sadegid 748 mm vodes, vähemba heinkus-elokus (22..34 mm kus), enamba tal'vkus (105 mm).
Čainik
thumb|right|250px|Čainik saubata Čainik om saubaline astii, mülütim n'okunke, saubanke (tobjimalaz, no voib olda erindoid — kacu foto) i korvaiženke, vardenke. Kävutadas veden lämbitamižen da kehutandan täht.
Jalov
Eläjad
Vl 2012 lidnan eläjiden lugu oli 102 874 ristitud. Kaikiš suremb ristitišt oli 129 013 eläjad vl 2019. Agjan viž kudendest elädas lidnas.
Čainik
Tehtas čainikoid metallaspäi tobjimalaz, elektrižid — plastikaspäi. Porcellanine astii vaumičemha čajud kucuse čainikaks mugažo.
Jalov
Irdkosketused
Kategorii:Turkanman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe *
Lapua
Lapua (mugažo suomen kelel, Lappo, suomen virkand: [ˈlɑpuɑ]) om Suomenman lidn da lidnankund valdkundan päivlaskmas. Se om Suvipohjanma-agjan nellänz' lidnankund kahesaspäi eläjiden lugun mödhe.
Istorii
Ezmäine eländpunkt lidnan sijas oli 14. voz'sadan augotišespäi. Ročilaižed nimitihe tahondad i joged sijaližiden saamalaižiden mödhe (lappar). Tora mäni Lapuanno Venälaiž-Ročin sodan aigan (1808−1809) heinkun 2. (14.) päiväl, ročilaižed otiba vägestust.
Municipalitetan aluz om pandud vl 1865. Mülütihe Lappajärvi-municipalitetad küläkundha vl 1938. Antikommunistine likund oli olmas žilos. Lapuan fabrik tegi sobid Suomenman armijan täht Tal'vsodan aigan. Kätihe kundad lidnanvuiččeks (kauppala) vl 1964. Järed poukahtuz tegihe sodaamunicijan fabrikal vn 1976 13. sulakud, 40 ristitud pölištuiba, naižed päpaloin. Se om kaikiš suremb onetomuz Suomenman nügüd'aigaižes istorijas, mugoman jäl'ghe sirtihe fabrikad videndele kilometrale lidnan keskusespäi. Kund sai lidnan statusad (kaupunki) vl 1977.
Lapua šingotase mašinansauvomižel («MSK Group»), mašiništon pästandal geotermaližen energijan samižen täht («Suomen Lämpöpumpputekniikka Oy»), mectuz- i sodaamunicijan fabrikal (pul'kad da niiden kartridžad, sobad — «Nammo Lapua»), äisarakoižen «Metso»-kompanijan «Metso Power Oy»-edheotandal, mugažo ümbrišton openduzkeskuseks. Nened muzikfestivalid oleskeldas lidnas: Vanhan Paukun Festivaali, Ritafest, Lapuan Urkufestivaali.
Geografijan andmused
Lidn sijadase agjan pohjoižpalas, Lapuanjogen randoil (Lapuanjoki 150 km pitte, lankteb Botnižhe lahthe). Matkad lidnaspäi agjan Seinjogi-keskushesai om 27 km suvhe-suvipäivlaskmha avtotedme vai raudtedme, Hel'sinkihesai om 328 km suvhe-suvipäivnouzmha orhal, 384 km avtol vai raudtel. Lähembaine lidn om Kauhav 17 km pohjoižhe avtol vai jonusel.
Vl 2020 lidnan ühthine pind — 750,78 km², sidä kesken kuivma 737,15 km², vezi i sokaz tahond otiba 13,63 nellikkilometrad.
Eläjad
Vl 1980 lidnankundan eläjiden lugu oli 14 567 ristitud, vl 2010 — 14 428 ristitud. Kaikiš suremb ristitišt oli 14 644 eläjad vl 1985. Ristituiden koume nelländest eläb lidnankundan keskuses.
Mamankelen mödhe (2016): suomen kel' — 97,4%, ročin kel' — 0,1%, toižed keled — 2,5%.
Arto Lepistö radoi edeližeks lidnanpämeheks (2012−2017).
Irdkosketused
Kategorii:Suomenman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Suvipohjanma
Sursk
Sursk (ven. i Сурск) om Venäman lidn da lidnankund Penzan agjan päivnouzmas. Mülüb Gorodiščen rajonha, sen kahtenz' lidn i nellänz' eländpunkt eläjiden lugun mödhe.
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud Astafjev-pomeššikal vl 1849 kuti Nikol'skii-futor (Никольский хутор) vatefabrikanno. Kätihe sidä lidnanvuiččes Nikol'skii futor-žiloks vl 1928. Vl 1941 valamižmehanine tegim oli evakuiruidud sihe Višnii Voločok-lidnaspäi. Žilo sai lidnan statusad Sursk-nimitisenke vn 1953 elokus, nimitihe jogen mödhe.
Sursk šingotase savičun tegimel i leibtegimel. Järed rujopoligon täudase läz lidnad.
Geografijan andmused
Lidn sijadase rajonan suves, Sur-jogen üläjoksmusen hural randal tobjimalaz (Volgan oigedpol'ne bassein), 220 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Penzhasai om 48 km päivlaskmha-lodeheze orhal vai 76 km avtotel. Lähembaine lidn om Gorodišče-rajonkeskuz 22 km pohjoižhe orhal vai 27 km avtotedme. Lähembaine Asejevskai-raudtestancii (Асеевская) radab koumes kilometras pohjoižhe lidnaspäi, «Penz — Sizran'»-keskustal.
Sursk om lidnankundan üks'jäine eländpunkt. Lidnankundan pind — 6,37 km².
Eläjad
Vl 1939 lidnan ristitišt oli 7 222 eläjad. Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 7 034 ristitud, rajonan kahesandez. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 11 608 eläjad vl 1959.
Rahvahad (2010): venälaižed — 78,7%, totarlaižed — 15,2%, mordvinalaižed — 4,9%, toižed rahvahad — 1,2%.
Ortodoksižen hristanuskondan Kazanin Jumalanmaman jumalaižen jumalanpert' om letud vspäi 2002.
Professionaližen opendusen lähembaižed aluzkundad ratas Penz-, Zarečnii- i Kuzneck-lidnoiš.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Penzan agjan lidnad Kategorii:Gorodiščen rajon (Penzan agj)
Polärnii
Polärnii (Поля́рный) om Venäman lidn Murmanskan agjan pohjoižes. Vspäi 2008 om sodahoštusen lidnaks i mülüb Sauptud administrativiž-territorialižhe «Aleksandrovsk»-ühtnikha (521 km²) territorialižeks ümbrikoks.
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1896 kuti kommertižen Aleksandrovsk-portan žilo Sergei Vitten taričendan mödhe. Se sai oficiališt lidnan statusad vl 1899 üläihastuzavaidusen ühtes. Vl 1926 kätihe Aleksandrovskoje-žiloks, vl 1931 udesnimitihe Polärnoje-žiloks. Vspäi 1939 om lidnan statusanke tošti da nügüdläiženke nimenke.
Pohjoižen laivišton trallaividen baziruindan jädumatoi punkt i laivankohenduztegim oma olmas Polärnii-lidnas, mugažo leibtegim radab.
Geografijan andmused
Lidn sijadase tundras, Barencan meren Jekaterinan merikaran randal, 20 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Kaikiš korktemb čokkoim om Vestnik-mägenpä 115 metrad korktusel. Matkad SATÜ:n Snežnogorsk-keskushesai om kahesas kilometras päivlaskmha orhal vai 14 km avtotedme (avtobusad ühtenzoittas lidnoid), Murmanskhasai — 30 km suvipäivlaskmha orhal vai 60 km avtotedme.
Sigankorv
Sigankorv vai Sovehk (Calla palustris) om äivozne heinäsine kazmuz. Erik om Sigankorv-heimon (Calla) i Calloideae-alasugukundan üks'jäine. Mülüb Aroidižed-sugukundha.
Polärnii
Geografijan andmused
Klimat om subarktine meren. Voden keskmäine lämuz om +1,4 C°, kezakun-elokun +9..+12 C°, tal'vkun-keväz'kun −5..−8 C°.
Sigankorv
Leviganduz
Kazmuz om levitadud Pohjoižen mapoliškon venon vönen sokhiš i toižiš nepsoiš maiš. Sugukundan kaikiš pohjoižemb erik.
Sigankorv kazvab letkesižil i savikahil mahusil, pil'vesenvastaine.
Ümbrikirjutand
Levedlehtesine kazmuz 10..25 sm kortte, seikh om venui. Jurišt sase üht metrad da sen enamba, sarakoičese sol'miš. Se om pall'az südäimes, 8..20 mm sankte, ližajuriden piduz om 60 sanimetrhasai. Henod juruded oma 1..2 mm sankte.
Vauktad änikod oma henomb mi 1 sm, ned sätas änikust 6 sanimetrhasai pitte. Änikoičeb semendkun keskespäi kezakun polehesai. Pölüstoitand tegese gavedil vaiše. Plodud küpsnedas ühtes kus sen jäl'ghe, elokuhusai, ned oma rusttad marjad 6..8 mm änikoiden sijas.
Mustjogen sild
thumb|right|250px|Mustjogen sild vn 2010 uhokus Mustjogen sild (Чернореченский мост) om ramine raudbetonine üks'keskustaine avtotesild Piterin Merenrandaižes rajonas Mustjoges päliči.
Sigankorv
Kävutand
Kazmusen kaik palad oma morijad ristitun i järedan sar'vikahan kabjživatišton täht, no kävutase rahvahaližes medicinas irdpolespäi. Ottas preparatoid jurespäi südäimehe ümbriradmižen jäl'ghe. Mäneb sötkeks hirvile, ondatroile, buroile kondjile, majagile.
Mustjogen sild
Sild ühtenzoitab Toržkovskai-irdad hural randal Savuškinan i Krilov-akademikan irdoidenke oiktal randal. Lanskoi-avtotesild om saudud ülezjogen, Stroganovan sild jaugnikoiden täht sijadase mödvedhe.
Sigankorv
Kävutand
Kazvatadas sigankorvad dekorativižeks, peitab vezištoiden randoid.
Kongon Tazovaldkund
Kongon Tazovaldkund (République du Congo), om ekvatorialine valdkund Keskmäižes Afrikas. Pälidn da kaikiš suremb lidn om Brazzavil'.
Sigankorv
Homaičendad
Kategorii:Aroidižed Kategorii:Kazmused kirjamišton mödhe Kategorii:Heinäsižed kazmused Kategorii:Dekorativižed kazmused
Mustjogen sild
Ezmäine sild nügüd'aigaižen sijas oli saudud puspäi 19. voz'sadan augotišes Komendantskii-nimenke lähižen pöudon nimen mödhe. Vspäi 1836 nimitihe sildad Nikol'skii-sildaks külän mödhe hural randal. Vspäi 1849 om nügüdläiženke nimitusenke. Raudbetonine sild om saudud vozil 1967−1969 metalližen sildan sijas, A. D. Gutcait-inžener i L. A. Noskov-arhitektor oma projektan tegijad. Raudbetonižed plitad oma pandud raudbetonižihe balkoihe.
Polärnii
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 17 293 ristitud. Kaik 17 568 eläjad oli lidnas vl 2017. Kaikiš suremb ristitišt oli 27 635 eläjad vl 1989.
Čai
thumb|right|250px|Čai (jom) left|thumb|250px|[[Čai (kazmuz)|Čajunpu, kudamban lehtesišpäi tehtas jom.]] Čai (茶 «ča», चाय «čai») om hul vai vilu jom. Se jom om londuseline, hajukaz da verestai.
Mustjogen sild
Sild om 30 m pitte da 38 m levette, se om avtoiden, tramvaiden da jaugnikoiden täht. Kaks' tramvaited, kuz' avtoted i kaks' trotuarad. Käzipud oma tehtud kaugedraudaspäi. Raudbetonparapet erigoitab trotuaroid avtoteišpäi.
Čai
Poimdäs i vaumitas čajunpun (Camellia sinensis) lehtesid eriližel mahtusel edel varhapanendad — kuidas i fermentiruidas. Miše tehta čajud, pidab unotada čajun lehtesid kehujal vai palabal vedel, i om paremba joda lophusai 15..20 minutas sen jäl'ghe.
Mustjogen sild
Irdkosketused
Kategorii:Piterin sildad Kategorii:Sildad kirjamišton mödhe Kategorii:Merenrandaine rajon (Piter)
Čai
Istorii
Čai om tetab Azijas jo enamba viž tuhad vozid. Ezmäi kävutihe čajud zelläks, sid' otaškanzihe jomaks Kitain territorijal Tan-dinastijan aigan, se jätkustui kitajalaižiden verod, miše lämän veden jond om ližakaz tervhuden täht.
Čajun lehtesed putuiba Venämaha vaiše 17. voz'sadal, ende ottihe erazvuiččid sijaližid heinid.
Etimologii
Čajun-joman nimituz, mugažo kut i čajun-kazmusen nimi om tulnu vepsän kel'he venäkelespäi (чай).
Homaičendad
Kategorii:Jomad
Polärnii
Eläjad
Ortodoksižen hristanuskondan kaks' pühäpertid oma avaitud: ph. Mikulai-čudonsädajan jumalanpert' (om pühästadud vl 1999) i puine časoun' (om letud vll 2014−2017).
Murmanskan valdkundaližen tehnižen universitetan filial om lidnan professionaližen opendusen aluzkundaks.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Murmanskan agjan lidnad Kategorii:Sauptud administrativiž-territorialine «Aleksandrovsk»-ühtnik
Kongon Tazovaldkund
Istorii
Vozil 1885−1947 nügüdläižen Kongon Tazovaldkundan territorii oli Francijan Ekvatorialižen Afrikan palaks.
Vl 1960 elokun 15. päiväl Kongon Tazovaldkund tedoti ičeze ripmatomudes Francijaspäi.
Jäl'gmäine Konstitucijan udištamine oli vn 2015 kül'mkus, se om vahvištadud kaiken rahvahan referenduman jäl'ghe.
Keled
Valdkundas üks' oficialine kel' om olmas — francijan kel'. Sen ližaks, om kaht muga nimitadud nacijoidenkeskeižiden kontaktoiden kel't: lingala, kongon (kikongo).
Kongon Tazovaldkundan nimituz nacionaližil kelil:
Geografijan andmused
thumb|left|250px|Kongon topografine kart. Kongon Tazovaldkund om mavaldkundröunoiš Gabonanke päivlaskmas (röunan piduz — 1903 km), Kamerunanke (523 km) da Keskafrikan Tazovaldkundanke (467 km) pohjoižes, Kongon Demokratiženke Tazovaldkundanke päivnouzmas da suves (2410 km), Angolanke suvipäivlaskmas (201 km). Ühthine röunoiden piduz — 5504 km. Päivlaskmas om 169 km Atlantižen valdmeren randištod.
Valdkundan territorii om Kongo- da Kvilu-jogiden bassein. Kaikiš korktemb čokkoim om Nabeb-mägi, 1020 m ü.m.t. korktusel.
Klimat om ekvatorialine pohjoižes da subekvatorialine valdkundan suves. Luja nepsuz om kaikes vodes ani. Paneb sadegid 1200..2000 mm vodes. Sulakun keskmäine lämuz om +26 C°, heinkun — +22 C°.
Londuseližed pävarad oma kivivoi, londuseline gaz, diamantad, vas'k, hahktin, cink, uran, raudkivend. Vihmmec katab valdkundan territorijan seičeme kümnendest.
Tobmuz
Kongon Tazovaldkund om unitarine prezidentine tazovaldkund äjiden partijoiden sistemanke da dominirujanke partijanke. Valdkundan i ohjastusen pämez' om prezident, kaik rahvaz valičeb händast videks vodeks (edel 2015 vot — seičemeks), kahtenz' strok om voimusine. Nügüdläine Deni Sassu-Ngesso-prezident ištub radsijal vspäi 1997, hän-žo oli prezidental vll 1979−1992. Sikš ku vajehtihe konstitucijad kahtišti, ka nece om ühtenz' strok, eile seičemenz'. Prezident paneb ministrišton ühtnijoid radnikusile.
Valdkundan parlament om kaks'kodine. Üläkodi om Senat (Sénat), se mülütab 72 ühtnijad, valitas heid kuzin kaikuččes agjaspäi niiden suimil kudeks vodeks. Alakodi om Nacionaline Suim (Assemblée Nationale), se kogoneb 139 ristituspäi, üksin valičemižümbrikospäi, kaik rahvaz valičeb heid videks vodeks.
Vn 2016 keväz'kun 20. päiväl prezidentan järgenduseližed valičendad oliba, Deni Sassu-Ngesso sai vägestust ezmäižes turas (60,19%). Valitihe parlamentan alakodin ühtnijoid järgkerdan vn 2017 heinkun 16. päiväl. Anatol' Kollinet Makosso radab päministran vn 2021 semendkun 13. päiväspäi.
Administrativiž-territorialine jagand
Kacu kirjutuz: Kongon Tazovaldkundan administrativiž-territorialine jagand.
Administrativiž-territorialižikš Kongon Tazovaldkund jagase 12 agjaks (département), niiden keskes Brazzavil'-pälidn da Puent Nuar-lidn oma agjoikš. Agjad alajagasoiš 86 ümbrikoks, mugažo 6 kommunaks.
Eläjad
Vl 2014 valdkundan eläjiden lugu oli 4 662 446 ristitud. Kaikiš suremb ristitišt om nügüd'. Urbaniziruidud ristitišt om 67% (2018).
Uskondan mödhe (2010): riman katolikad — 33,1%, hristanuskondan udessündutamižen / nouzendan jumalankodikundoiden polenpidajad — 22,3%, protestantad — 19,9%, salütistad — 2,2%, islamanuskojad — 1,6%, kimbanguistad — 1,5%, toižed uskojad — 8,1%, religijatomad — 11,3%.
Kongon Tazovaldkundan järedad lidnad (enamba 800 tuh. ristituid, surembaspäi penembha): Brazzavil' (pälidn) i Puent Nuar. Neniš lidnoiš eläb valdkundan ristitišton läz pol't.
Munarič
thumb|right|250px|Sil'mmunarič Munarič om sömine, tehtas sidä rehtiläl muretud munišpäi koreta, kanamunišpäi päpaloin. Räkištadas segoitadud pakušanke (se om omlet maidon ližadusenke) vai segoitandata (sil'mmunarič) pühävoil vai toižel razval solan ližadusenke.
Vaumitadas blödad ližadusidenke-ki. Recept čaptud tomatoidenke om levitadud. Ližadused i ližablödad oleldas kova sagud, bekon, kolbas, räkištadud liha, sened, lauk, haudutadud maplodud i äi tošt erazvuiččiš ühtnendoiš da variantoiš.
Italine frittat vaumičese vitkol lämoil erazvuiččiš ingredijentoišpäi, muniden ližaks se om kartohk, lauk, parmezan-sagud, erasti liha. Munarič bekonanke om veroline murgin Sures Britanijas i Irlandijas. Ispanine «uevos»-munarič (huevos) voib anttas läpuškan päl. Ispanine tortil'j om munarič kartohkanke. Slokosttäs omletoid rissüdämenke Japonijas i Indonezijas.
Homaičendad
Kategorii:Sömižed kanamunišpäi
Zdvižen'
thumbnail|right|250px|Pühänikjumalaine, [[Uz'lidn, 15. voz'sada]] Zdvižen' (vai Zdvižen'jad; ῾Η παγκόσμιος ὕψωσις τοῦ τιμίου καὶ ζωοποιοῦ Σταυροῦ, Exaltatio S. Crucis, Воздвижение Креста Господня) om üks' hristanuskondan kaikiš surembiš praznikoišpäi (pühänikoišpäi), kaks'toštkümnen kesken.
Pühänik om pandud Sündun Ristan löudandan ph. Jelenal muštoks, se azj tegihe Jerusalimas Golgof-mägenno vl 326 kaivandusiden satuseks.
Praznikoitas sügüz'kun 27. päiväl ortodoksižiš valdkundoiš (14. päiv vanhan stilin mödhe), katolikad — 14. päiväl sügüz'kud.
Homaičendad
Kategorii:Hristanuskondpraznikad Kategorii:Praznikad kirjamišton mödhe
Ketan kel'
Ketan kel' (ičeze nimituz: Остыганна ӄа' ) om ketalaižiden kel', üks' jenisejižiš kelišpäi.
Gamburger
thumb|right|250px|Hamburger [[salat (kazmuz)|salatanke]] Gamburger om sendvičun toižend. Se kogoneb čaptud räkištadud kotletaspäi leiktud nižunikas.
Ketan kel'
Pagižijoiden lugu — 213 ristitud (vn 2010 Venäman rahvahanlugemine), hö elädas Krasnojarskan randas tobjimalaz.
Gamburger
Lihan ližaks (se om lehmänliha päpaloin), gamburgeras voib olda äi erazvuiččid magutesid, ozutesikš: ketčup i majonez, salatlehtesed, marinuidud ogurc, toreh vai räkištadud lauk, pomidor.
Ketan kel'
Kirilline kirjamišt om olmas 1980-nziš vozišpäi:
Gamburger
Istorii
Gamburgeran nimituz libui germanižes Gamburg-lidnan nimespäi, äi ristituid ujuiba sišpäi Amerikha elämižhe. Saksan kelen Hamburger-sana znamoičeb «gamburgine» i om adjektivaks.
Ketan kel'
Erištadas toižid-ki kirjamid openduzpurtkiš: а’ ё’ и’ о’ у’ ъ’ ы’ э’ ю’ я’ аа ии оо уу ъъ ыы ээ.
Gamburger
Istorii
Vl 1921 amerikaine White Castle-kompanii Kanzasaspäi zavodihe radod, i sen aigan čudosižed gamburgerad oliba kompanijan firmblödaks. Seižui arv (viž centad vhesai 1946) i čudokahuz vediba ostajid. Kahtelmused produktan varuitomudes oliba heittud edheotandan Billi Ingram-pidajan nügal tegendal, konz paukatud ristitud vauged halat päl sädiba mel'kuvad, miše eskai lekarid osttas gamburgeroid. 1940-nziden voziden lopus White Castle-firman konkurentad kazvoiba, McDonald’s tegihe todesižeks konkurentaks.
Ketan kel'
Homaičendad
Kategorii:Paleoazijalaižed keled Kategorii:Keled i dialektad kirjamišton mödhe Kategorii:Venäman keled Kategorii:Ketalaižed
Nevjansk
thumb|left|250px|Lidnan nägu Man kaimdajaspäi aigemba mi 2006. voz' Nevjansk (Невьянск) om Venäman lidn Sverdlovskan agjan suvipäivlaskmas. Se om Nevjanskan lidnümbrikon administrativine keskuz (edel 2006. vot — rajonan).
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud Petr I-carin käskön mödhe vl 1701 kuti Nevjan Tegim-žilo (посёлок Невьянский Завод) tehmaha raudad, nimitihe jogen mödhe. Vspäi 1878 raudtestancii om olmas. Žilo sai lidnan statusad vl 1919. Vspäi 1963 alištub agjan tobmudele oikti.
Nevjansk šingotase mašiništonsauvomižen tegimel (edel 1904. vot metallurgine; hangoikahad GEKA-kormadimed, kompressorstancijad, varapalad burauduzmašiništon täht), sauvondmaterialiden pästandal (kuivsegoitused), torviden polimerizoläcijan edheotandal i trikotažfabrikal.
Geografijan andmused
Lidn sijadase Neiv- (Nevj) jogen randal (Нейва vai Невья, Turan oigedpol'ne bassein, Obin hurapol'ne bassein), Keskmäižen Uralan pautkidenno, 240 m keskmäižel korktusel valdmeren pindan päl. Nevjan uiton (7,72 km²) padosein om saudud metallurgižen tegimen täht vl 1700, uit otab lidnan suvipäivnouzmad. Matkad Jekaterinburghasai om 74 km suvhe avtotedme vai 99 km raudtedme. Nevjansk om Jekaterinburg — Alatagil keskustal, matkad Alatagilhasai om 50 km pohjoižhe, sidä kesken «Malind»-kiruhjonusel. Lähembaižed lidnad oma Kirovgrad 10 km suvipäivlaskmha Nevjanskan ümbrikon Cementnii-žilonke da sen cementtegimenke pol'tel, Ülätagil 20 km suvipäivlaskmha i Novoural'sk 30 km suvhe.
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 24 567 ristitud, lidnümbrikon viž ühesandest. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 32 361 eläjad vl 1979.
Ortodoksižen hristanuskondan seičeme pühäpertid oma avaitud lidnas: Spasan Toižetamižen päjumalanpert' (om saudud 1824−1826), nell' jumalanpertid i kaks' časounäd. Päjumalanpert' i värištui čuhunduz (1732) oma kaikiš znamasižembad amuižed sauvused. Vanhuskolaižiden jumalaižiden pirdandan keskuz.
Uralan kaivuztegimiden kolledž Demidovoiden nimed om professionaližen opendusen aluzkundaks.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Sverdlovskan agjan lidnad *
Jamalan Nenciden avtonomižen ümbrikon lidnad
Jamalan Nenciden avtonomine ümbrik om Tümenin agjan pala. Kaik om kahesa lidnad (город) i nell' lidnanvuittušt žilod (ven. посёлок городского типа) neciš regionas.
Lidnad
* lidnan ristitišt erineb lidnümbrikon ristitišton luguspäi.
Homaičendad
Kategorii:Lidnoiden nimikirjutesed Venälaižen Federacijan subjektoiden mödhe
Kant Immanuel'
Immanuel' Kant (Immanuel Kant [ɪ'ma:nu̯e:l 'kant]; sünd. 22. sulaku 1724, Königsberg, Prussii (nüg. Kaliningrad, Venäma) — kol. 12. uhoku 1804, sigä-žo) oli germanijalaine filosof. Saksanman klassižen filosofijan alusenpanii, radoi Vauktustusen i romantizman aigoiden röunal.
Kantan üleižed i sistematižed tedotöd koskiba epistemologijad, metafizikad, etikad i estetikad. Ned valatoitiba lujas Päivlaskmman Uden aigan filosofijad. Tedomez' sädi töid tedon toižiš-ki sferoiš: religii, astronomii, oiktuz, istorii.
Biografii
Tuleban aigan filosof oli vällenke tervhudenke lapsessai, i hänen mam napri antta hüväladušt opendust. Priha oli prestižiden «Fridrihs-Kollegium»-gimnazijan pästnikan (Collegium Fridericianum), sid' tuli Königsbergan universitetha opendusen täht vl 1740. Openui siš hätken aigan, no jäti opendust kesken gollüden tagut i radoi privatižeks opendajaks.
Vll 1755 vahvišti dissertacijad doktoran arvon sandanke. Openzi 40 vot siš-žo universitetas.
Homaičendad
Kategorii:Saksanman filosofad Kategorii:Saksanman tedomehed Kategorii:Filosofad kirjamišton mödhe Kategorii:Tedomehed kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe
Ploješti
Ploješti (Ploiești [ploˈjeʃtʲ]) om lidn Romanijan suves. Se om Prahovan ümbrikon administrativine keskuz.
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1596 Valahijan Mihai Rohked-valdoičijan ohjandusen aigan (1593−1601). Lidn kändihe torguindan da käzitöiden edheotandoiden keskuseks 17.-18. voz'sadoil. Kivivoin samižen keskuz 19. voz'sadan keskespäi.
Karpatan manrehkaiduz mureni lidnad lujas vn 1940 10. kül'mkud. Ploještin region oli kivivoin päpurtkeks nacistižen Germanijan täht Toižen mail'man sodan aigan.
Ploješti šingotase kivivoin samižel da sen ümbriradmižel tähäsai.
Geografijan andmused
Lidn sijadase Dambu-jogen randal (Dâmbu, Prahovan i Dunain bassein), 165 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Buharesthasai om 56 km suvhe.
Klimat om ven kontinentaline räkanke kezanke, Buharest-pälidnan klimatan pojav. Paneb sadegid 600 mm vodes, enamba kezaaigan.
Eläjad
Vn 2011 Romanijan rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 209 945 ristitud. Kaikiš suremb ristitišt oli 252 715 vl 1992.
Eläjiden 90,6% oma romanijalaižed, 90,7% — ortodoksižed hristanuskojad (2011).
Kaks' universitetad oma lidnas: kivivoin da gazan (vspäi 1948) i George Baritiun nimed (alusenpanend 2002). Niiden ližaks, seičeme kolledžad i viž üläškolad anttas opendust lidnas.
Irdkosketused
Kategorii:Romanijan lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe *
Kühkjaižed (sugukund)
Kühkjaižed (Columbidae) om linduiden sugukund Kühkjaiženvuiččed-heimkundaspäi. Sugukund mülütab läz 300 erikod 41 heimos.
Leviganduz
Erikoiden kaikiš enamb erazvuiččend om Avstralijas, Suvižes i Suvipäivnouzmaižes Azijas, Suviamerikas. Erikoiden enambuz eläb nepsoiš tropižiš mecoiš, koume erikod videspäi oma sar'hižed vaiše. Erased-se erikod kut gulüine (Columba livia) kaičesoiš hüvin lidnan arvoimižiš i elädas mail'man äjiš järedoiš lidnoiš.
Kacmata sihe, miše äjad erikod ližaziba iceze levigandmižavarut, kümne erikod kadoiba voden 1600 jäl'ghe. Nügüd' sugukundan kaikutte videnz' erik om kadondan röunal invazivižiden erikoiden tagut saril i mectusen tagut. Sar'hižen Drontižed-alasugukundan erikod kadoiba 17. voz'sadal.
Ümbrikirjutand
Parad oma monogamižed.
Homaičendad
Kategorii:Živatad kirjamišton mödhe Kategorii:Lindud
Gur'jevsk (Kemerovon agj)
Gur'jevsk (Гу́рьевск) om Venäman lidn da lidnankund Kemerovon agjan päivlaskmas. Se om Gur'jevskan rajonan administrativine keskuz (1935−1963 i vspäi 1987) da kaikiš suremb lidn, toine om Salair.
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1816 kuti hobedansuladuztegim da žilo senno, nimitihe ph. Gurijan vai finansiden Dmitrii Gurjev-ministran (1810−1823) kanzannimen mödhe. Vspäi 1826 pästtihe kaugedraudad tegimel. Kätihe radnikžilod lidnaks vl 1938.
Gur'jevsk-lidn šingotase raudan metallurgijan tegimel (terased, vanundtegesed, läz 2 tuhad radnikoid), mugažo pen' kivivoinümbriradai tegim, sömänkombinat i inertižen pölün fabrik ratas.
Geografijan andmused
Gur'jevsk om lidnankundan üks'jäine eländpunkt.
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 24 817 ristitud, rajonan pol'. Kaikiš suremb ristitišt oli 31 tuhad eläjid vl 1967.
Belovon äiprofil'žen tehnikuman filial om professionaližen opendusen aluzkundaks.
Edeline lidnan pämez' om Mihail Podanev (sügüz'ku 2015 — sulaku 2020).
Meleuz
Meleuz (Мелеуз, Мәләүез, Мәләвез) om Venäman lidn da lidnankund Baškortostanan Tazovaldkundan suves. Se om Meleuzan rajonan administrativine keskuz da pala.
Istorii
Meleuzan ižandusen päsarakod oma himine (mineraližiden heretusiden tegim), sauvondmaterialiden (raudbeton, pumaterialad, lämuzizoläcii) i sömtegimišt (maidkonservad, sahar, surmiden pakuitez), mugažo gazan da kivivoin kompanijoiden objektoiden sauvondedheotand baziruiše lidnas.
Geografijan andmused
Lidn sijadase Vaugedjogen hural randal tobjimalaz, 170 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Pened Meleuz- i Karan-joged lanktas Vaugedjogehe huralpäi. Matkad Ufahasai om 195 km pohjoižhe orhal vai 210 km avtotedme. Lähembaine lidn om Kumertau 18 km suvhe. Meleuz-raudtestancii om olmas «Uf — Orenburg»-jonol vspäi 1951.
Meleuz om lidnankundan üks'jäine eländpunkt.
Eläjad
Vn 2010 kaiken Venäman rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 61 390 ristitud, rajonan seičeme kümnendest. Kaikiš suremb ristitišt oli 60..62 tuhad eläjid vozil 1996−2014 (62 949 rist. vl 2002).
Rahvahad (enamba 1% vl 2010, ozutadud rahvahudenke): venälaižed — 47,9%, baškiralaižed — 29,1%, totarlaižed — 15,8%, čuvašalaižed — 3,8%, ukrainalaižed — 1,3%, toižed rahvahad — 2,1%.
Islaman pämečet' om om saudud vl 1907. Ortodoksižen hristanuskondan Jumalanmaman Kazanin jumalaižen jumalanpert' om letud vll 1990−1994.
Professionaližen opendusen aluzkundad oma kaks' profškolad (nomer 137 kolonijanno i nomer 139), Meleuzan industrialine i äiprofil'ne professionaline kolledžad, Ufan politehnižen tehnikuman filial.
Edeline lidnan Administracijan pämez' om Fanil' Iskužin (2006 — kül'mku 2020).
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Baškortostanan Tazovaldkundan lidnad *
Diamonds Never Made a Lady
«Diamonds Never Made a Lady» (Brill'jantad ei kända ledikš nikonz) om vn 1985 saksalaižel Lift Up-muzikgruppan pajo da ühtennimine singl Diter Bolenan avtorusel i prodüsiruindal. Singl om pästtud Saksanmaha (kaks' variantad) i Kanadha, kompozicijan instrumentaline-ki versii mülüb niihe.
Pajo om pästtud mugažo Modern Talking-duetan «The 1st Album»-al'bomas vl 1985, äneti Tomas Anders.
Pajon tekst om anglijan kelel. Originaližen pajon žanr om sintipop.
Homaičendad
Kategorii:Modern Talking:an pajod Kategorii:Pajod kirjamišton mödhe Kategorii:Singlad kirjamišton mödhe Kategorii:Vn 1985 pajod Kategorii:Vn 1985 singlad Kategorii:Pajod anglijan kelel
Serebro
thumb|right|250px|Serebro [[Evrovizii|Evrovizijal, 2007.]] «Serebro» (venäkelel: Серебро, kändase «hobed») om populärine venämalaine muzikaline popgrupp Moskvaspäi. Oli olmas vspäi 2006 vhesai 2019. Ezini pajoid venän i anglijan kelil.
Mülükund: Jelena Temnikova, Ol'ga Serebräkina i Anastasija Karpova.
Vl 2007 Serebro ezini «Evrovizii»-konkursal, siš pajati «Song »-pajon. Grupp sai koumanden sijan.
Homaičendad
Kategorii:Venäman muzikgruppad‎ Kategorii:Evropopgruppad Kategorii:Muzikgruppad kirjamišton mödhe Kategorii:Muzikgruppad vl 2006 alusenpanendanke Kategorii:Muzikgruppad vl 2019 čihodamiženke Kategorii:Evrovizijan ühtnijad
Hernehhein
Leviganduz
Navedib nituid, mecoiden vauvhid sijid, penzhištod. Voib löuta jogiden, järviden i soiden randoil. Levigandeb linmail rujoheinäks.
Ümbrikirjutand
Täuz'kaznu hernehhein oleskeleb 15..30 santimetrad kortte. Jurišt om ujelii. Lehtesed kazdas paroil.
Ruskedsinižed änikod kazdas lühüdal jaugal, änikuz om tähkanvuitte. Plodud oma munanvuiččed koumetahkoižed pähkmuded.
Kävutand
Kazmuz mülütab C-vitaminad. Rahvahaline medicin kävutab hernehheinäd verenjoksmust i kül'mehtust vaste.
Hernehhein om antioksidant, stimuliruib immunitetad, azotab virusläžundoid i palatuzprocessid. Ottas kävutamižhe sportivižen sömižen palaks bodibildingan aigan.
Homaičendad
Kategorii:Lamiaceae Kategorii:Kazmused kirjamišton mödhe Kategorii:Heinäsižed kazmused Kategorii:Zell'kazmused Kategorii:Rujoheinäd
Evrejan avtonomine agj
Evrejan avtonomine agj (Еврейская автономная область, ייִדישע אױטאָנאָמע געגנט eidiše aoitonome gegnt) om Venälaižen Federacijan subjekt. Se mülüb Edahaižen Päivnouzmpolen federaližhe ümbrikho.
Pälidn da kaikiš suremb lidn om Birobidžan.
Nece om evrejalaižiden üks' kahtes ühtnikaspäi oficialižen juridižen statusanke mail'mas, toine om Izrail'.
Keled
Valdkundkel' om üks'jäine — venäkel'.
Jidiš da ivrit oma vaiše ühten rahvahišpäi keled. Evrejan avtonomižen agjan Päkäskusen mödhe arvoimižed sädas niiden da toižiden rahvahiden kelid kaičemha, opendamha da šingotamha.
Istorii
Evrejan avtonomine agj om olmas vs 1934 semendkun 7. päiväspäi.
Geografijan andmused
thumb|left|250px|Evrejan avtonomižen agjan reljefan kart. Agjal om röunoid Kitainke suves da päivlaskmas (sen Heilunczän-agjanke), Amuran agjanke lodehes, Habarovskan randanke pohjoižes da pohjoižpäivnouzmas. Evrejan avtonomine agj om mererandatoi.
Pind om 36 271 km². Znamasine Amur-jogi om Kitainke röunaks agjan suves da päivlaskmas. Jogen vagon leveduz om 1,5..2,5 km.
Keskamuran alangišt om agjan suves, se otab agjan pol't. Toine pala om Pen' Hingan da toižed pened mägisel'gad, ned sijadasoiš agjan lodehes da pohjoižes. Agjan kaikiš korktemb čokkoim om Üläopenikoiden mägi (1421 m).
Klimat om ven mussonine. Tal'vel paneb vähä lunt, om vilu. Vilukun keskmäine lämuz om −19 C° suves da −25 C° pohjoižil mägil. Keza om läm' da neps. Paneb sadegid 600..700 mm vodes, niišpäi koume nelländest — semendkus-sügüz'kus.
Londuseližed varad oma bur hil', kivihil', metallad (raudkivend, tin, marganc, kuld, magnii, berillii da tž. harvad mametallad), sauvondmaterialad (mouckivi, saved, letked, gravii, sauvondkivi), grafit, tal'k, mineraližed mujud, fosforitad, mec, reskvezi.
Tobmuz
thumb|right|250px|Agjan ohjastusen pert' [[Birobidžanas (2015)]] Avtonomižen agjan pämez' nimitase gubernatoraks. Aleksandr Levintal' radab gubernatoran vs 2015 uhokun 24. päiväspäi. Kaik rahvaz änestab gubernatorad videks vodeks, enamba kaht strokud jäl'geten ei sa. Gubernator-žo radab Ohjastusen ezimehen, hän märičeb sen strukturad da paneb sen ühtnijoid radnikusile. Varagubernator, kaks' ezmäšt Ohjandusen varaezimest da koume muite Ohjandusen varaezimest oma hänele abhu.
Evrejan avtonomižen agjan üks'kodine parlament om Käskusenandai Suim (לעגיסלאַטיווע אַסעמבלי פון די אידישע אַוטאָנאָמאָוס קאנט legislative asembli fun di idiše autonomous kant). Kaik rahvaz valičeb sen 19 ezitajad videks vodeks. Lübov' Pavlova radab Käskusenandajan Suiman ezimeheks vs 2016 sügüz'kun 30. päiväspäi.
Radonoigendai tobmuz om Evrejan avtonomižen agjan Ohjastuz. Agjan ohjandused, komitetad da valdkundaližed inspekcijad alištudas Ohjastusele.
Eläjad
Vl 2010 kaiken Venäman rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 176 558 ristitud. Kaikutte seičemenz' ristit kümnespäi om lidnalaine.
Kaik om kaks' lidnad agjas da 11 lidnanvuittušt žilod. Ei ole toižid järedoid lidnoid. Vl 2010 kaik oli 5 eländpunktad enamba mi 5 tuh. eläjidenke.
Rahvahad (enamba 0,4% vl 2010): venälaižed — 90,1%, ukrainalaižed — 2,8%, evrejalaižed — 0,9%, totarlaižed — 0,5%, vaugedvenälaižed — 0,4%, azerbaidžanlaižed — 0,4%, toižed rahvahad — 2,7%, rahvahuden ozutandata — 2,2%.
Erased toižed igähižed rahvahad: nanalaižed — 95 rist. (0,05%), kitajalaižed — 84 rist. (0,05%), evenkalaižed — 63 rist. (0,04%), nivhalaižed — 24 rist. (0,01%), ul'čilaižed — 19 rist. (0,01%), evenalaižed (lamutalaižed) — 12 rist. (0,01%), udegelaižed — 8 rist. (0,005%).
Simpson Džessika
Džessika Simpson (Jessica Ann Simpson — nimi sündundan jäl'ghe), nügüdläine nimi om Džessika Enn Džonson (Jessica Ann Johnson; sünd. 10. heinku 1980, Abilin, Tehas, AÜV), — amerikalaine pajatai, aktris, biznesnaine, kostümiden dizainer.
Biografii
Aktris om lähtnu mehele kahtenden kerdan vspäi 2014, NFL:an Erik Džonson-vändai om hänen mužik. Heil om koume last: Maksvell Drü-tütär (om sündnu vl 2012) , Eik Knut-poig (om sündnu vl 2013) i Bördi Mei-tütär (om sündnu vl 2019).
Irdkosketused
Kategorii:AÜV:oiden pajatajad Kategorii:AÜV:oiden aktrisad Kategorii:Aktrisad kirjamišton mödhe Kategorii:Pajatajad kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe Kategorii:Sündnuded Tehasha
Puččini Džakomo
Džakomo Antonio Domeniko Mikele Sekondo Maria Puččini (Giacomo Antonio Domenico Michele Secondo Maria Puccini [ˈdʒaːkomo putˈtʃiːni]; sünd. 22. tal'vku 1858, Lukk, Toskanan Sur' gercogkund, — kol. 29. kül'mku 1924, Brüssel', Bel'gii) oli italijalaine muzikankirjutai.
Sädused
Ei ole ezivändoid hänen melodižiš operoiš. Valitud sädused: «Bogemkund» (La bohème, 1896), «Toska» (Tosca, 1900), «Batterfläi-madam» (Madama Butterfly, 1904), i «Turandot» (mugažo italijan kelel, 1924, jäti kesken).
Kanz
Džakomo Puččini oli nainu vspäi 1904, El'vira Gemignani (neiččel Bonturi, 1860−1930) oli hänen ak. Hö tegiba tundmust i besedoičeškanzihe vl 1884, Antonio-poig (1886−1946) sündui. Sil aigal El'vira eli naimiželos Narciso-mužikanke, kudamb oli akoiden paimen, koli-ki sudaruškan mužikan kädespäi vl 1903. Džakomon i El'viran naind ei olend vahv, mužik eli sudaruškoidenke, sidä kesken tetabidenke pajatajidenke naižidenke.