cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Salehard
Geografijan andmused
Voden keskmäine lämuz om −5,7 C°. Heinkun lämuz +15 C°, vilukun i uhokun — −23 C°. Paneb sadegid 450 mm vodes, enamba kezakus-elokus. Polärine päiv Salehardas vedase 31 päivest voden aigan, kezakun 7. päiväspäi heinkun 7. päivhäsai. Sen aigan päiväižen üläpala ei laskte taivhanröunan taga, i ei oleskele polärišt öd lidnas.
.срб
Irdkosketused
С Kategorii:Serbii
Salehard
Geografijan andmused
Pel'vož-žilo (287 rist. vl 2017) mülüb lidnümbrikho Salehardan ližaks. Lidnümbrikon pind — 1 017,68 km².
Eläjad
Vn 2010 kaiken Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 42 544 ristitud, lidnümbrikon — 42 845 ristitud. Kaikiš suremb lidnan ristitišt om nügüd'. Ortodoksižen hristanuskondan Pedroin da Pauloin päjumalanpert' (om saudud vll 1883−1894), puine Jumalanmaman «Kaikiden gorähižiden ihastuz»-jumalaižen puine pühäpert' (2007), Aleksandr Nevalaižen jumalanpert' (2015) i Vladimiran časoun' (1994) oma olmas lidnas, järed Spasan Toižetamižen päjumalanpert' om sauvomas vspäi 2013. Sen ližaks, baptizman «Vefil'»-jumalanpert' radab, i islaman pühäpert' om saudud vl 2000.
Rahvahad (enamba 0,6% vl 2010): venälaižed — 61,3%, totarlaižed — 8,5%, ukrainalaižed — 5,8%, hantilaižed — 3,1%, nencalaižed — 2,8%, komi-ziränilaižed — 2,6%, kirgizlaižed — 1,0%, saksalaižed — 0,8%, vaugedvenälaižed — 0,7%, kumikad — 0,6%, čuvašalaižed — 0,6%, baškiralaižed — 0,6%, toižed rahvahad — 5,8%, rahvahuden ozutandata — 5,8%.
Jamalan polärine agroekonomine tehnikum i Jamalan äiprofil'ne kolledž oma professionaližen opendusen aluzkundoikš.
Irdkosketused
* Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe * Kategorii:Jamalan Nenciden avtonomižen ümbrikon lidnümbrikod
Mompha edax
Mompha edax om kojegenvuiččiden lipkaižiden erik Momphidae-sugukundas. Hodžes-entomolog avaiži da ümbrikirjuti sidä 1962.
Eläb Päivnouzmaižes Evropas.
Necil lipkaižel, ezimeletaden, ei ole völ nimid rahvahaližil kelil.
Homaičendad
Kategorii:Momphidae Kategorii:Živatad kirjamišton mödhe Kategorii:Lipkaižed Kategorii:Gavedid Kategorii:Živatad vepsän nimeta
Joucned
Joucned (Cygnus) om kezalinduiden heim. Mülüb Sorziden sugukundha.
Ümbrikirjutand
Pit'k kagl i suremb veduz erištab joucnid. Suugiden maihutuzkeskust sase 2,8 metrhasai, veduz voib olda enamba 15 kg. Käpšud oma lühüdad. Höunhišt oleleb puhtaz vauged, hahk vai must.
Kazvatadas poigaižid kanzal 1..2 vot. Joucnen verend oleskeleb kahtišti vodes: täuz' kezal i palah'ne sügüz'tal'vel. Täuz' kezaline verend zavodiše maihutuzsuugiden vajehtamižespäi i mäneb vitkos. Höunhišton verend augotase noril linduil, konz hö sasoiš täuz'kaznuziden pol't suruden mödhe.
Söte
Lindunpoigaižed sötlesoiš erazvuiččil vezimadoil, sadas niid kendäkonno i madalas vedes, mugažo kazmuzsömäl penes märas. Täuz'kaznuded lindud södas penid veziživatoid i vezikazmusid. Lindud lasktas kaglad madalha vedhe i kaivatas nimas hätken, tehtas kehkrad kopad 80 sanimetrhasai sen aigan samha vezikazmusiden jurid da norid vezoid. Kerdalaz tabatas henoid veziživatoid pohjanno i nimas.
Joucniden sötlend oleskeleb homendesil da ehtoil tobjimalaz.
Erikod
Kaik kuz' eläbad erikod om heimos:
Mugažo löutihe kümne kadonut kividunut erikod.
Homaičendad
Kategorii:Sorzanvuiččed Kategorii:Živatad kirjamišton mödhe Kategorii:Lindud
Keskuzrajon (Piter)
thumb|right|250px|Keskuzrajon Piterin kartal Keskuzrajon (Центральный район) om rajon Piteriš. Sijadase lidnan keskuzpalas, istorižen keskusen päivnouzmas.
Istorii
Rajon om sätud vn 1994 11. päiväl keväz'kud koumen enččen rajonan territorijoišpäi: Dzeržinskii, Kuibiševskii (oliba vspäi 1936) i Smol'ninskii (oli olmas vspäi 1930). Ühtennimižed käskuzkundad ratas rajonas tähäsai.
Geografijan andmused
Rajonan pind om 17,12 nellikkilometrad.
Röunatab lidnan nenidenke rajonidenke:
Neva-jogi röunatab rajonad pohjoižes i päivnouzmas, Obvodnii-kanal om suviröunaks. Ekologine situacii ei ole hüvä puištoiden vajaguden tagut.
Üks'toštkümne metrostancijad videl jonol ratas rajonan territorijal, mugažo Piter-Päine-raudtestancijan Moskvan vagzal.
Keskuzrajon jagase kudeks nimitadud municipaližeks ümbrikoks (ende nomerad 77..82): Dvorcovii («pert'kulun»), nomer 78, Liteinii, Smol'ninskoje, Ligovka-Jamskai, Vladimirskii.
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 214 625 ristitud. Kaik 203 870 ristitud elihe rajonas vl 2021. Vl 2002 ristitišt oli 236 856 eläjad.
Rajonan administracijan pämez' om Jelena Födorova vn 2021 redukuspäi. Edeline administracijan pämez' om Maksim Meiksin (uhoku 2019 — reduku 2021).
Taivan' (sar')
Ümbrikirjutand
Avoin Tün' valdmeri lainištab saren randoid päivnouzmas, sen Kitain Suvimeri da Filippinoiden meri — suves, i Kitain Päivnouzmmeri — pohjoižes. Kaikiš korktemb čokkoim om Juišan'-mägi 3952 m korkte. Ühesa ristitud kümnespäi elädas päivlaskmaižes mererandaližes tazangištos, kitajalaižed oma enambuz heiden keskes.
Saren pind om 35 834 nellikkilometrad. Joged oma äivezižed.
Klimat
Klimat om subtropine pohjoižes, tropine mussonine suves. Paneb sadegid 2-5 tuh. mm vodes.
Manrehkaidused da kovad vihmakahad tulleid oma paksud.
Homaičendad
* Kategorii:Kitain sared Kategorii:Sared kirjamišton mödhe Kategorii:Tün' valdmeri Kategorii:Filippinoiden meri Kategorii:Kitain Päivnouzmmeri Kategorii:Kitain Suvimeri
Velosiped
thumb|right|250px|Mägivelosipedad (Mauntinbaikad) thumb|right|250px|Velosipedan znam Velosiped (tuli francijan kelespäi, vélocipède-sana om saudud vēlōx «pigai»- i pes «jaug»-vaihišpäi), vai Velokezr, om likkuim (vai sportazeg) kezroil, vedase ristitun lihasiden vägel jaugsuksiden kal't vai käzibibuil (harvoin lujas).
Kaks'kezraižed velosipedad oma levitadud kaikiš enamba, om konstrukcijoid koumenke (tricikl) da sen enamba kezroidenke, mugažo ühtenke kezranke (unicikl). Kävutaškatihe likkuimeks edel motorizuidud kundaližen transportan šingotest, nügüd'aigan jäb levitadud transportaks eländpunktoiš, lidnaglomeracijoiš i peniš maiš. Pandas elektrolikutint levitamha velosipedan kävutandan tahondad.
Velosipedan kävutand om ajelend velosipedal. Velosipedistad ajeltas velosipedoil.
Istorii
Saudihe erazvuiččid velosipedid 19. voz'sadan augotišespäi. Meiden päividen likkuimiden pojav ezmäine velosiped oli sätud anglijalaižel Džon Kemp Starli-melestegijal vl 1884, pästtihe sidä tegimištol vspäi 1885 Rover-nimenke («kalaidai»). Edeližiden velosipediden erineden, Roveran čep'ajaim oli tagakezrale, kezroiden suruz oli ühtejitte, vedai ištui kezroiden keskes. Mugoman čep'ajaimen tagut 19. voz'sadan lopuspäi lugetas oiktaks sadas velosipedan ištmele rachal huras polespäi, kumaiten oiktan jaugan. Muga om heboraccastuses-ki šuiguiden vähän procentan tagut.
Ezmäine penenii velosiped om tehtud vl 1878, alüminijasižel ramal 1890-nzil vozil, venujanke vedajanke (ligerad, rikambent) vl 1895. Velosiped kändihe massižeks likkuimeks, erased ezmäižed avtokompanijad zavottihe tehmišt velosipedoiden pästandaspäi (Rover, Škoda, Opel'). Teiden ladun paremboičend pigustoiti avtoiden levigandust.
Klassifikacii
Toižendad kävutandan mödhe: lapsenvelosiped (sidä kesken suksita), sportvelosiped, voibuižvelosiped.
Teiden mödhe: järgeližiden teiden täht, manten täht, mägivelosiped, gibridine (manten i mägen täht keskes), fetbaik, turistine, BMX, velotrialan täht, velotrekan täht.
Konstrukcii
Palad: pal'cakahad vai monolitižed kezrad (šinoidenke vai ei, suugidenke päl tobjimalaz), ram jaugsuksidenke i čepinke, rul' ezihangoiženke, sadul, azotimed, čep'ajaimed, lamp, kuvastimed, kelloine, bagažsija.
Homaičendad
Kategorii:Likkuimed Kategorii:Lihazajaim
Tihuan
thumb|left|250px|Lidnan transportkart (2013) ümbrištonke Tihuan (Tijuana [tiˈxwana], anglijan kelen virkand: [tiːˈ(h)wɑːnə]) om lidn da municipalitet Meksikan lodehližes čogas. Se om Alakalifornii-štatan kaikiš suremb lidn, valdkundan kudenz' lidn eläjiden lugun mödhe. Sädab aglomeracijad AÜV:oiden San Diego-lidnanke, miččen keskuz sijadase 25 km pohjoižhe-lodeheze.
Istorii
Eländpunkt mainitase vl 1829 kuti Tihuan-rančo (kabjživatferm) sada nellikkilometrad pindal. Nimituz om sijaližen kumijai-rahvahan vajehtadud tivan-sana «mererand». Vl 1848 Tihuanan territorii kändihe röunmaks. Vl 1864 lidnan ohjastuz i käskuzkund oliba sätud. Lidn om registriruidud oficialižikš vn 1889 11. päiväl semendkud, se lugese alusenpanendan dataks. Municipalitet om tehtud vl 1925.
Geografijan andmused
thumb|left|250px|Tihuan om oiktalpäi, [[San Diegon municipalitet om huralpäi. Meksikan i AÜV:oiden valdkundröun]] Lidn sijadase štatan lodehes, 0..500 m korktusil, 31 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Tünen valdmeren rand om lidnas, no lidnan keskuz om saudud 15 kilometras päivnouzmha sišpäi. Reljef om koverikaz: kan'jonad, kukhad, mäged. Tihuan-jogi (Río Tijuana, 159 km pitte) läbitab lidnad päivnouzmaspäi lodeheze i lankteb valdmerhe San Diegon territorijal, sen vedhuz reguliruiše.
Eläjad
Vn 2010 Meksikan rahvahanlugemižen mödhe lidnan municipalitetan eläjiden lugu oli 1 589 683 ristitud 1239 km² pindal. Kaikiš suremb ristitišt om nügüd'. Kaik 2,1 mln ristituid elädas ezilidnoidenke (2019). Läz 5 mln eläjid om AÜV:oiden San Diego-lidnanke.
Potencialižiden emigrantoiden AÜV:oihe valu kaikes miruspäi lopiše lidnas, ka sen ristitišt ližadub teravas. Sil-žo aigal amerikalaižed tuldas Tihuanha millionad kerdoid vodes, hö sirtas elämhä (no ei rata) lidnas mugažo madaloiden arvoiden tagut kacmata ogerusiden surhe lugumärha.
Transport
Avtobusad, kiruhavtobusad i taksid oma kundaližeks transportaks lidnas. Kiruhtramvain jono ühtenzoitab San Diegonke. Lidn om znamasine avtoteiden hab Meksikan südäirajonihe da tagaz.
Rahvahidenkeskeine soda- da civiline Tihuan-lendimport Abelardo Rodriges-jenaralan nimed (TIJ, 8,9 mln passažiroid vl 2019) sijadase lidnan pohjoižpäivnouzmas, 300 metras AÜV:oiden röunaspäi. Tehtas passažirreisid Meksikan äjihe lidnoihe, om jügureisid AÜV:oihe.
Irdkosketused
Kategorii:Meksikan lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Alakalifornii
Veliž
Istorii
Eländpunkt mainitaškanzihe aigkirjoiš 12. voz'sadaspäi nügüdläiženke nimitusenke. Lidnan territorii oli ridan objektaks Venän i Litvanman keskes. Nellän puižen lidnusen sauvond zavodihe vn 1536 Ivan Grazii-carin käskön mödhe, i se voz' lugese lidnan alusenpanendan oficialižeks. Veliž oli Reč Pospolitai-valdkundan palaks 16. i 17. voz'sadoil. Vl 1776 sai makundan lidnan statusad. Vaiše kümnendez jäi lidnaspäi vn 1812 sodan jäl'ghe, no udessaudihe sidä. Toižen mail'man sodan aigan lidn oli okkupiruidud (14. heinku 1941 — 20. sügüz'ku 1943) i pandud mantazole, sidä kesken istorižed sauvused.
Veliž šingotase Moskvan elektromehanizmoiden tegimen filialal (avialadimed), sömtegimištol (maidtegim), meblinfabrikal i omblendfabrikal. Ende savičtegim radoi lidnas mugažo.
Geografijan andmused
Lidn sijadase rajonan keskuzpalan päivlaskmas, Päivlaskmaine Dvin-jogen molembil randoil (Baltijan meren bassein), 160 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Vaugedvenäman röunhasai (Vitebskan agj) om 13 km päivlaskmha orhal, Pskovan agjhasai om 17 km lodeheze avtotedme, Tverin agjahasai om 21 km pohjoižpäivnouzmha orhal. Matkad Smolenskhasai om 105 km suvhe-suvipäivnouzmha orhal vai 119 km avtotel. Lähembaine lidn om Demidov 43 km suvhe-suvipäivnouzmha orhal vai 46 km avtotedme. «Smolensk — Pskov»-avtotekeskust läbitab lidnad, ümbärte om sauvomas. Jüguiden i passažiroiden vend laivjogedme tuli lophu 1990-nzil vozil.
Kaik 17 küläd mülüdas lidnankundha Veližan ližaks. Lidnankundan pind — 42,49 km².
Eläjad
Vl 1939 lidnan ristitišt oli 11 400 eläjad. Vl 2012 lidnan eläjiden lugu oli 7 456 ristitud, lidnankundan — 7 965 ristitud, rajonan kaks' koumandest. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 12 200 eläjad vll 1897. Vl 2018 kaik 6 788 ristitud elihe lidnas i 7 210 ristitud kaikes lidnankundas.
Rahvahad (2010): venälaižed — 96,4%, ukrainalaižed — 1,3%, vaugedvenälaižed — 1,1%, toižed rahvahad — 1,2%.
Ortodoksižen hristanuskondan koume pühäpertid oma avaitud lidnas: Koumen pühämehiden jumalanpert' (vspäi 1869), phh. Kirillan da Mefodijan pühäpert' (letihe vll 2007−2009) i Pühän Jumalanmaman Katken časoun' (om saudud vl 2014 vai sen aigemba). Kaks' tošt ortodoksišt jumalanpertid, viž riman katolišt jumalanpertid i judaizman pühäpert' oliba pandud mantazole.
Professionaližen opendusen aluzkundad ratas lähembaižiš lidnoiš.
Lidnankundan pämez' om sen Deputatoiden Nevondkundan ezimez'. Edeline ezimez' om Konstantin Avseenok (sügüz'ku 2015 — eloku 2019). Lidnankundan erine administracii om likvidiruidud vn 2013 lopule.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Smolenskan agjan lidnad *
Rozmehein
Rozmehein (Filipendula) om äivoččiden heinäsižiden kazmusiden heim. Mülütadas Rozanvuiččed-sugukundha. Heim kogoneb 12 erikospäi.
Etimologii
Heimon latinine nimituz om saudud filum- «nit'» i pendere- «ripta» sanoišpäi, järgeližen rozmeheinän mugulad riptas hoikil juril. Vepsän nimituz om rozmevedhe sidodud.
Ümbrikirjutand
Kazdas Evropas, Azijan i Pohjoižamerikan venos vös. Navettäs nepsut, kaik erikod oma vilunvastaižed.
Heinäd oma järedad püštoiktanke seikhenke. Lehtesed oma höunhesižed, erasti sor'meližed.
Henod äiluguižed vauktad vai ruskedvauvhad änikod kazdas kändaz- vai löuste-änikusikš. Änikoitas kezan ezmäižel polel. Plod om äipähkmut.
Kävutand
Kävutadas norid jurištod vezoidenke sömäks. Ottas änikusid čajun vajehtimeks vai ližaduseks, Skandinavijas — ližatas oludhe i vinha andmaha mezihajud.
Mülütab äi askorbinmuiktust (läz 300 mg%) i salicilmuiktust, ka ottas kävutamižhe unotest zelläks irdpolel i südäimehe. Rozmehein om hüvä palatusenvastaine, antibakterialine, antitoksine abutuz, insekticid (gavedid vaste).
Homaičendad
Kategorii:Rozanvuiččed Kategorii:Kazmused kirjamišton mödhe Kategorii:Heinäsižed kazmused Kategorii:Sömkazmused Kategorii:Zell'kazmused
Uz' Ladog
Uz' Ladog (Но́вая Ла́дога, Uusi-Laatokka) om Venäman lidn da lidnankund Leningradan agjan keskuzpalas. Se om Volhovan rajonan kaikiš penemb lidn.
Istorii
Petr I pani eländpunktan alust vl 1704 lidnan statusanke kuti verf' sauvomha laivoid. Edel sidä Nikolo-Medvedskii (Nikol'sko-Medvedovskii)-jumalankodin aluz oli pandud 14.−15. voz'sadoil nügüdläižen lidnan territorijas. Jumalankodi oli tühjitadud Uden Ladogan alusenpanendan ühtes.
Uden Ladogan ižandusen päsarakod oma sömtegimišt, kalanpüdand da turizm, mugažo laivansauvomižtegim oli (sirdi Piterihe), verf' radab, kondensatorantegim da nahkgalanterejan fabrik (matkliphad) oma saudud lidnas.
Geografijan andmused
Lidn sijadase rajonan pohjoižes, Olhav-jogensun hural randal läz Ladoganjärved, 15 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Piterihesai om 130 kilometrad päivlaskmha, Volhov-rajonkeskushesai — 24 km suvhe.
Uz' Ladog jagase nelläks lidnanlaptaks. Kaik nell' pen't küläd mülüdas lidnankundha Uden Ladogan ližaks. Lidnankundan pind — 143,5 km².
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 8 838 ristitud, lidnankundan — 8 915 ristitud. Kaik 8 413 ristitud elihe lidnas vl 2017. Kaikiš suremb lidnan kaikenaigaine ristitišt oli 11 310 eläjad vl 1989.
Ortodoksižen hristanuskondan seičeme pühäpertid oma kaičenus i saudud lidnas: Pühän Jumalanmaman Sündundan päjumalanpert', ph. Mikulai-čudonsädajan päjumalanpert', viž jumalanpertid. Niiden ližaks kaks' časounäd oma kadonuded.
Professionaližen opendusen aluzkundad ratas lähembaižiš lidnoiš.
Transport
Kaks' federališt avtoted ühtenzoittas lidnas: «Kola» (P21, E105) i «Uz' Ladog — Vologd» (A114).
Lähembaine raudtestancii om Volhovstroi I, sijadase 24 km suvhe.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Leningradan agjan lidnad Kategorii:Volhovan rajon
Statistik
thumb|right|250px|[[Gistogramm standartižen normaližen järgendusen rindataden]] Statistik (status-sanaspäi «azjoiden olend») om massižiden andmusiden analizan i rindatusen tedo. Se ümbrikirjutab kvantitativižiden i kvalitatativižiden andmusiden keradust, märičendad, monitoringad. Massižiden kundaližiden nägusiden luguform (kvantitativine pol') tedoidase.
Statistikanradnikad oma otnus statistikha.
Saksalaine Gotfrid Ahenvall'-tedomez' toi «statistik»-terminad tedoho vl 1746. Hän tariči vajehtada sil «valdkundantedo»-kursan nimed Germanijan universitetoiš, muga statistikan šingotez zavodihe erigoittud tedoks i openduzdisciplinaks. Vedaškanzihe statistišt lugemišt äjan aigemba, oz., tegihe rahvahanlugemižid Amuižen Kitain territorijal, vedihe rahvahanikoiden ičezkaluišton lugemišt Amuižes Rimas, vaumitihe valdkundoiden sodapotencialiden rindatust.
Statistik kogoneb materialoid massižil statistižil kaclendoil i mülütab erinijad metodologijad niiden tedoidusiden täht. Statistižiden andmusiden analizan metodad oma: gruppiruindan, keskmäižiden suruziden, indeksmetod, balansmetod, grafižiden kuviden, klastermetod, diskriminantine, faktorine i komponentine analizad, optimizacii.
Gruppiruindan toižendad
Pidab jagada ühtmut gruppikš tedoidamha sidä rindatusen kal't. Gruppile pidab olda gomogenižikš erasel polel, voib ezitada gomogenižust parametraks i antta sen vajehtusen intervalid. Märitas mugomiden gruppiden tarbhašt lugud Stördžesan formulan mödhe: siš k om intervaliden (gruppiden) lugu, n — kaclendoiden ezimeletadud lugu.
Tipižed gruppad oma gomogenižed südäimes maksimaližikš i erazvuiččed irdpolespäi kut voib.
Koume gruppiruindan toižendad:
Sen ližaks, gruppiruind voib olda eziaugine (primarine) i sekundarine. Eziauguine gruppiruind tulese statistižes kaclendaspäi. Sekundarine gruppiruind tegese eziauguižen alusel.
Pirs Gai
Gai Edvard Pirs (Guy Edward Pearce; sünd. 5. reduku 1967, Ili, Anglii, Sur' Britanii) om avstralijalaine akt'or da muzikant.
Biografii
Gai om sündnu Ili-lidnha Anglijas. Sirdi kanzanke Avstralijha koumevoččes igäs. Eläb da radab Mel'burnas.
Kanz
Artist oli naižiš üks'jäižen kerdan vozil 1997−2015. Vl 2016 om Gai kändihe tataks, Monte-poig om sündnu.
Irdkosketused
Kategorii:Avstralijan akt'orad Kategorii:AÜV:oiden akt'orad Kategorii:Akt'orad kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe
Sakramento
Sakramento (Sacramento [sakɾaˈmento] «mess», «sakraline tego», anglijan virkand: [ˌsækrəˈmɛntoʊ]) om toponim. Se voib znamoita:
Rubcovsk
thumb|left|250px|Lidn ümbrištonke, vn 2018 kart Rubcovsk (Рубцовск) om Venäman lidn da lidnümbrik Sibirin suves, Altajan randan suvipäivlaskmas. Se om Rubcovskan rajonan administrativine keskuz mugažo (ei ole rajonan palaks).
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1886 kuti Rubcovo-külä Mihail Rubcov-saldatal erindas, nimitihe alusenpanijan kanzannimen mödhe. Oficialižešti alusenpanend oli vl 1892, konz tobmuz andoi laskendad otta mad kävutamižhe. Külä sai lidnan statusad vl 1927 nügüdläiženke nimenke.
Rubcovskan ižandusen päsarak om mašinoidensauvomine: likkuimed maižandusen täht manümbriradajanke mašiništonke, palad vagonoiden täht, mašiništ vilugoitamha maidod.
Geografijan andmused
Lidn sijadase Alei-jogen (Obin ližajogi) hural randal. Matkad Barnaulhasai om 290 km pohjoižpäivnouzmha. Lähembaižed järedad lidnad seištas Kazahstanas: Ust' Kamenogorsk 200 km suvipäivnouzmha orhal i Semei 140 km suvipäivlaskmha orhal.
Rubcovsk om lidnümbrikon üks'jäine eländpunkt.
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 147 002 ristitud. Kaikiš suremb ristitišt oli 170..173 tuhad eläjid vozil 1989−1996.
Professionaližen opendusen aluzkundad: Rubcovskan agrariž-tegimištoline tehnikum, pedagogine, medicinine i muzikaline kolledžad, Rubcovskan industrialine institut i Rubcovskan institut — Altajan universitetoiden filialad (Barnaul).
Transport
Avtobusad, trolleibusad, maršruttaksid da taksid oma kundaližtransportaks lidnas. Ühtennimine raudtestancii om «Barnaul — Semei»-raudtekeskustal.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Altajan randan lidnad Kategorii:Altajan randan lidnümbrikod *
Haruhi Suzumijan melanholii
Serialas om 28 epizodad, kaikutte om 24 minutad hätkte. Om tehtud japonižen «Chiba TV», «SUN-TV», «Tokyo MX», «TV Aichi», «TV Hokkaido», «TV Kanagawa», «Teletama»-kanaliden täht japonan kelel, 14 serijad läksiba ekranoile vodel 2006. Om ozutadud Venämas vodel 2007 («2x2»-telekanal). Ozutihe täuzin ezmäižen kerdan Japonijas vl 2009.
Homaičendad
Kategorii:Japonijan TV-serialad Kategorii:Animeserialad Kategorii:TV-serialad kirjamišton mödhe Kategorii:Vn 2006 serialad Kategorii:TV-serialad japonan kelel
Makiavelli Nikkolo
Nikkolo Makiavelli (Niccolò di Bernardo dei Machiavelli [nikkoˈlɔ mmakjaˈvɛlli]; sünd. 3. semendku 1469, Florencii, Florencijan Tazovaldkund — kol. 21. kezaku 1527, sigä-žo) oli italijalaine filosof da kirjutai, politikanmez' i sur'oigenu.
Nägan'
Nägan'  (Ня́гань, Нягань) om Venäman lidn da lidnümbrik Hantin da Mansin avtonomižen ümbrikon päivlaskmas. Om ümbärtud Oktäbr'skojen rajonan territorijal.
Kanabr'
Kanabr'  (Calluna vulgaris) om änikoičii igähižvihand kazmuz, penzhaine. Om Calluna-heimon üks'jäine erik. Heim mülüb Kanabränvuiččed-sugukundha.
Leviganduz
Kazmuz libui Suvipäivlaskmpol'žes Azijaspäi. Nügüd'aigaine levigandmižavaruz — Azijan ven vö, Evrop, Keskmeren randpol', Grenlandan rand, Amerikan atlantine randišt. Kanabr' om invazivine erik Udes Zelandijas.
Navedib kazda muiktoil soil (turbazsoil), palatišil, pedajikoiš i dubmecoiš muiktal mahusel. Valičeb avarod tahondoid, venon pimitandan sijid. Sädab žomid (kanabrik, kanabrišt).
Ümbrikirjutand
Madal penzhaine, kazvab 20..50 sm kortte, harvemba metrhasai da sen enamba. Seikhed sarakoičesoiš lujas. Lehtesed oma henod koumetahkoižed vardeta, 2..3 mm surtte.
Änikoičeb lilaiž-ruskedvauvhil tophil, om 5..30 henod änikod kaikuččes. Pölüstoitase mezjäižil i tulleil. Plod nimitase čiganančigičaižeks. Äikerdoičese semnil tobjimalaz.
Nägan'
Istorii
Ezmäižed kaikenaigaižed eläjad mainitadas niiš tahoiš 19. voz'sadan lopus.
Kanabr'
Kävutand
Ištutadas dekorativižeks kazmuseks saduiš, sai populärižust al'pižidenke kazmusidenke. Om sätud severz'-se kümenikoid sortuid.
Nägan'
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1965 kuti Näh-žilo varhapanemha mecad. Vodele 1967 saudihe raudted Ivdelišpäi (Sverdlovskan agj) žilhosai, ezmäine jonuz tuli, Nägan'-raudtestancii radab lidnan päivlaskmaižes palas. Vl 1978 sädihe «Krasnoleninskneftegazgeologija»-tedištelendekspedicijan, i pigai löutihe kivivoid žilon ümbrištos. Vl 1985 žilo sai lidnan statusad nügüdläiženke nimitusenke, udesnimitihe raudtestancijan mödhe.
Kanabr'
Kävutand
Kanabrän lehtišt om znamasine söte lambhiden täht.
Nägan'
Istorii
Nägan' šingotase kivivoin da sen gazan samižel (6 mln tonnoid i 1,5 mlrd m³ vl 2015, «PN-Nägan'neftegaz» om «Rosneft'»-kompanijan palaks), kivivoinümbriradajal tegimel, Näganin GRES:al, kivivoin gazan ümbriradmižel, irgän kvarcan edheotandal, mecan varhapanendal da ümbriradmižel brusha.
Kanabr'
Kävutand
Kanabr' om arvokahan medenkandajan kazmusen ičeze änikoičendan tagut möhäižel kezal. Mezi kanabräspäi abutab mezjäižile tal'vduda, hüvä antiseptik, kävutase zell'abutuseks.
Nägan'
Geografijan andmused
Lidn sijadase Nägin'jugan-jogen hural randal (Нягыньюган 120 km pitte, Obin hura ližajogi), 40 m keskmäižel korktusel valdmeren pindan päl. Matkad Hanti-Mansiiskhasai om 228 km suvipäivnouzmha orhal vai 288 km avtotedme. Lähembaižed lidnad oma Sovetskii 131 km suvipäivlaskmha orhal vai raudtel, 262 km avtotedme i sen lähine Jugorsk 10 kilometras edemba. Regionaline Nägan'-lendimport (NYA / НЯГ, 14,2 tuh. passažiroid vl 2017) om saudud 10 km suvipäivnouzmha lidnan röunaspäi, tehtas aterjreisid i letas ümbrikodme.
Makiavelli Nikkolo
Biografii
Nikkolo oli sündnu San Kašano in Val' di Pez-külähä läz Florencijad, Bernardo di Nikkolo Makiavelli-advokatan (1426−1500) i hänen Bartolomea di Stefano Neli-akan (1441−1496) kanzha. Kaks' vanhembašt sizart oli — Primavera (1465) i Margarita (1468), mugažo noremb Totto-vell' (1475). Openduz andoi tuleban aigan filosofale latinižen i italižen klassikan täuzid tedoid.
Nägan'
Geografijan andmused
Nägan' om lidnümbrikon üks'jäine eländpunkt. Lidnümbrikon pind — 814 km².
Eläjad
Vn 2010 kaiken Venäman rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 54 890 ristitud. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 60 700 eläjad vl 1996.
Makiavelli Nikkolo
Biografii
Makiavelli kirjuti severz'-se tedotöid sodateorijas, abuti nevondoil kaita Florencijad. Oli varmdan valdkundaližen tobmuden polenpidajan i laski kävutada miččid taht mahtusid samha necidä metod. Hänen politiž-filosofine «Valdoičii»-kirj (it. Il Principe, 1513) om pästtud tošti äi kerdoid vspäi 1532, se augotab erazvuiččid traktuindoid tähäsai, Makiavelli-ki jäti äi kommentarijoid kirjale. Vll 1520−1525 radnikoiči Florencijan istoriografal, kirjuti «Florencijan istorii»-kirjan i pästi satusekahid komedižid p'jesid: «Klicija» (1525) i «Mandragola» (1518). Sädi kaks' poemad: «Ezmäine dekad» (1504) i «Kahtenz' dekad» (1509), kirjuti «Bel'fagor»-romanan (1515).
Nägan'
Eläjad
Rahvahad (enamba 0,8% vl 2010): venälaižed — 67,5%, totarlaižed — 7,1%, ukrainalaižed — 5,0%, baškiralaižed — 2,1%, azerbaidžanlaižed — 1,7%, uzbekad — 1,5%, kirgizlaižed — 0,9%, vaugedvenälaižed — 0,9%, čuvašalaižed — 0,8%, kumikad — 0,8%, toižed rahvahad — 6,9%, rahvahuden ozutandata — 4,8%.
Makiavelli Nikkolo
Biografii
Filosof sai hüväd radnikust Florencijan Tazovaldkundan apparatas (1498−1512) i nai vn 1501 elokus, Marietta de Luidži Korsini oli Nikkolon ak. Sündutihe viž last naimiželos: Pjero, Bartolomea, Bernardo, Ludoviko, Guido.
Nägan'
Eläjad
Ortodoksižen hristanuskondan ph. Aleksii Moskvalaižen päjumalanpert' om saudud lidnha vll 1993−2004. Islaman mečet' om avaitud.
Makiavelli Nikkolo
Homaičendad
Kategorii:Italijan filosofad Kategorii:Italijan istorikad Kategorii:Italijan kirjutajad Kategorii:Filosofad kirjamišton mödhe Kategorii:Istorikad kirjamišton mödhe Kategorii:Kirjutajad kirjamišton mödhe Kategorii:Tedomehed kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe
Nägan'
Eläjad
Professionaližen opendusen aluzkundad: Näganin tehnologine kolledž, Uralan politehnižen kolledžan filial (Jekaterinburg), Uralan tegimištoliž-ekonomižen tehnikuman filial (Jekaterinburg) i Žirnovskan kivivoitehnikuman filial.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Hantin da Mansin avtonomižen ümbrikon lidnad Kategorii:Hantin da Mansin avtonomižen ümbrikon lidnümbrikod
Bagaman Sariden flag
border|right|250px Bagaman Sariden flag (Flag of the Bahamas) om Bagaman Sariden Ühtnendan üks' oficialižiš simvolišpäi. Flagan proporcii om 1:2.
Nügüdläine flag om vahvištadud 1973-nden voden 10. päiväl heinkud. Sädi Harvis Bein (Dr. Hervis Bain).
Ümbrikirjutand
Must oigedsaumnik tazostadud polidenke huralpäi simvolizuruib bagamalaižiden ühtmut da rohktust. Koume lapakoiktad šoidud oma tazostadud levedusenke, ned ozutadas sariden londuseližid arvoimižid: kuldaine šoid keskuzpalas om kuivma, kaks' akvamariništ šoidud ülähän i alahan — ümbärdai meri.
Kacu mugažo
Kategorii:Flagad F
Mansin kel'
Mansin kel' (ičeze nimituz om мāньси лāтыӈ da vanh nimituz om vogulan kel', kudamb tuli Vagil'-jogen nimituselpäi) om mansilaižiden rahvahan kel', üks' suomalaiž-ugrilaižišpäi kelišpäi. Sen kaikiš lähižembad keled oma hantin kel' da mad'jaran kel'.
Kelen pagižijad elädas erigoittud peniš gruppiš Sibirin lodehes Ob'-jogen hural randal Hantin da Mansin avtonomižes ümbrikos. Erased pagižijad elädas mugažo Jamalan Nenciden avtonomižes ümbrikos. Mansin küläd — ühtenzoittud toine toiženke vai izoliruidud — seištas järiden jogiden randoil. Om tobjid erinendoid kelen paginoiš eläjil edahan toine toižespäi mansin kelen pagižijoil.
Vn 1989 NSTÜ:n rahvahanlugemižen aigan 37,1% mansilašt märičihe mansin kel't ičeze mamankeleks. Vl 2010 mansilaižiden kahesa procentad oliba mansin kelen mahtusidenke.
Mansin kelen kaikiš lähižemb kel' om mad'jaran kel' tedomehiden melen mödhe. Nened keled oma pojavad vaihišton, grammatikan da fonetikan (om pit'kid vokalid völ mansin keles) mödhe.
Paginad da alapaginad
Kaikiš paginoiš om znamasižid erinendoid; kaikiš tobjembad erinendad oma fonetikas. Vaihištos mugažo om erasid erinendoid, ozutesikš, suvižil paginoil om äi ottud nencan kelespäi sanoid, i päivnouzmpol'žil — velgsanoid tataran kelespäi. Erasiden paginoiden pagižijad ei toimetagoi toine tošt ani.
Kirjamišt
Vl 1931 om sätud kirjamišt latinan kirjamišton pohjal mansin kelen täht. Vl 1938 vajehtihe sidä kirilližeks kirjamištoks. Vl 1980 om ližatud znam (makron) pit'kiden vokaliden täht.
Tämbeine kirjamišt:
А а	А̄ а̄	Б б	В в	Г г	Д д	Е е	Е̄ е̄	Ё ё	Ё̄ ё̄	Ж ж З з	И и	Ӣ ӣ	Й й	К к	Л л	М м	Н н	Ӈ ӈ	О о	О̄ о̄ П п	Р р	С с	Т т	У у	Ӯ ӯ	Ф ф	Х х	Ц ц	Ч ч	Ш ш Щ щ	Ъ ъ	Ы ы	Ы̄ ы̄	Ь ь	Э э	Э̄ э̄	Ю ю	Ю̄ ю̄	Я я	Я̄ я̄
Homaičendad
Kategorii:Keled i dialektad kirjamišton mödhe Kategorii:Venäman keled Kategorii:Suomalaiž-ugrilaižed keled Kategorii:Ugrilaižed keled
Zanevk
Zanevk (Заневка, Sannikko) om külä Leningradan agjan Vsevoložskan rajonas. Se oli Zanevkan küläkundan administrativižeks keskuseks vspäi 1960 vhesai 2016, sirtihe Janino-1-žilho koumes kilometras päivnouzmha. Zanevk-külä sijadase ani röunal Piterinke.
Eländpunkt mainitase ezmäižen kerdan vl 1927. Zanevkan nimitusen augotižlibund ei ole sel'ged todesižikš. Aigoin, se libub külän vanhas suomen Sannikko-nimitusespäi.
Külä sijadase lidnankundan lodehes, Piterin rengazavtoten ümbrusen südäimes. Röunatab Piterin Krasnogvardeiskii rajonanke päivlaskmas raudten taga. Kaik om nell' irdad da üks' kujo. Zanevskii Post-raudtestancii radab ümbärtel vspäi 1924, kuz' ted.
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe külän eläjiden lugu oli 903 ristitud. Kaikiš suremb ristitišt om nügüd'.
Sastamal
Sastamal (suom. i Sastamala) om Suomenman lidn valdkundan suvipäivlaskmas. Se om Pirkanma-agjan videnz' lidnankund 12:späi eläjiden lugun mödhe.
Istorii
Municipalitetan aluz om pandud vspäi 2009 lidnan statusanke, ühtištuihe Vammal-lidnad (Vammala) Äetsä- i Mouhijärvi küläkundoidenke. Kävutadas Karkku-municipalitetan znamad, mülütihe sidä Vammal-lidnha vl 1973. Lidnan nimituz libub tahondan Sastamall-nimespäi, mainitase Birger Maununpoja-kunigahan vn 1300 (vai 1303) kirjeižes. Kiikonen-municipalitet om lidnankundan palaks vspäi 2013.
Sastamal šingotase valdkundaližil i toižil holitišil (sauvusiden projektiruind), mašinansauvomižel (lämbituzsistemiden südäilaudad), plastik- i räzintegesiden edheotandal, mecan ümbriradmižel, kalaižandusel i maižandusel, niiden produkcijan ümbriradmižel. Kirjoiden päiväd i «Sastamala Gregoriana»-muzikfestival' oleskeldas lidnas.
Geografijan andmused
Lidn sijadase agjan suvipäivlaskmaiženno röunanno, Kokemäenjogen joksmusen zavodindanno (lankteb Botnižhe lahthe), Liekovezi- i Rautavezi-järviden randoil. Matkad agjan Tampereh-keskushesai om 49 km päivnouzmha-pohjoižpäivnouzmha, Hel'sinkihesai — 190 km suvipäivnouzmha avtotedme. Lähembaižed lidnad oma Huttinen (Sadakund) 25 km suvipäivlaskmha i Nokia 35 km päivnouzmha-pohjoižpäivnouzmha.
Vl 2020 lidnan ühthine pind oli 1531,75 km², sidä kesken kuivma 1429,04 km², vezi i sokaz ma otiba 102,71 nellikkilometrad.
Eläjad
Vl 1980 eläjiden lugu oli 27 591 ristitud (kaikiš suremb ristitišt), vl 2010 — 25 764 ristitud.
Mamankelen mödhe (2016): suomen kel' — 97,4%, ročin kel' — 0,1%, toižed keled — 2,5%.
Irdkosketused
Kategorii:Suomenman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Pirkanma
Sur' Zaborkrif
thumb|right|250px|Suren Zaborkrifan kart Sur' Zaborkrif om kaikiš suremb korallrif Man pindal i kaikiš jaredämb ratud eläbil organizmil objekt.
Ümbrikirjutand
Sur' Zaborkrif om kaikiš suremb ekosistem Mas. Om koralloiden 400 erikod, kaloiden — 1500, linduiden — 250, kazmusiden — 40 erikod saril. Leved da madal (100 metrhasai süvütte), tün' da ireg laht sijadase rifan i kontinentan keskes. Se om mödaine lujas meriolijoiden kazmusen täht veden vajehtamatoman lämuden taguiči. Jäl'gmäižed kahesa tuhad vozid rif kazvab intensivižikš valdmeren tazopindan ližadusen tagut.
Homaičendad
Kategorii:Mail'man jäl'guz Kategorii:Korallmeri Kategorii:Kvinslend Kategorii:Avstralijan geografii Kategorii:Kel'dtahod
Č'jusvill
thumb|left|250px|Žilon sijaduz štatas Č'jusvill (Chewsville) om žilo (ristitištlugemižen tahond) AÜV:oiden päivnouzmaižes Merilend-štatas, sen Vašington-ümbrikos. Heigerstaun-lidnan päivnouzmaine ezilidn.
Žilo sijadase 194 m ü.m.t. keskmäižel korktusel, sen pind om 2,2 km².
Č'jusvillan eläjiden lugu oli 293 ristitud 2000-ndes vodes, sidä kesken 94 % evropižen augotižlibundan, 6 % — toižed rahvahad.
Jogensu (lidn)
Istorii
Jogensu šingotase pusauvondmaterialiden tehmižel (UPM — faner, pilindmaterialad), biojändusiden pirolizan tegimel (Fortum), traktortegimel (John Deere), lukloiden da niiden sistemiden edheotandal (Abloy), sömtegimištol (Valio).
Geografijan andmused
Lidn sijadase Pühäsel'kä-järven pohjoižel randal. Jogensun keskusen pind oli 120,3 km² vl 2004.
Vl 2018 lidnankundan pind om 2 751,07 km², sidä kesken kuiv ma — 2 381,69 km², sokaz ma om 13,4% (369,38 km²).
Jogensu-lidn jagase 30 rajonaks.
Eläjad
Vl 1980 lidnankundan eläjiden lugu oli 63 969 ristitud. Kaikiš suremb ristitišt om nügüd'.
Mamankel' (2016): suomen kel' — 95,4%, ročin kel' — 0,1%, toižed keled — 4,5%.
Irdkosketused
Kategorii:Suomenman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe *
Koräžm
Koräžm (Коря́жма) om Venäman lidn da municipaline ühtnik (lidnümbrik) Arhangel'skan agjan suvipäivnouzmas.
Mainc
thumb|left|250px|Lidnan ümbrikod (2010). Mainc (Mainz [maɪ̯nt͡s]; Mayence) om lidn Saksanman päivlaskmas. Se om Reinland-Pfal'c-federacijanman administrativine keskuz da kaikiš suremb lidn.
Koräžm
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1535 kuti ''ph. Mikulain mez'jumalankodi''. Jumalankodi om tühjitadud vodel 1917, no sen pühäpertid oma väges. Valdmad Koräžm-nimitusen nügüdläiženke formanke (Коряжма) mainitase vl 1909. Projektiruihe cellülozbumagašt tegint vspäi 1936, zavodihe sauda radnikžilod da tegint vl 1954, kävutihe türmatud mehid rados. Radnikžilo kombinatanke saiba lidnan statusad vl 1985, om lidnaks agjan alištusenke.
Mainc
Istorii
Nügüdläižen eländpunktan aluz om pandud rimalaižiden sodavägiden Mogontiacium-sijaduseks 2 tuhad vot tagaz, vl 13 edel m.e.. Sen erased ruinad oma kaičenus tähäsai. Vl 1244 eländpunkt sai lidnan oiktusid.
Koräžm
Istorii
Koräžman ižandusen järed sarak om bumagan tehmine. Mugažo himine tegim i sauvondtrest oma olmas.
Mainc
Istorii
Vspäi 80 m.e. panihe arhijerejad (episkopad) Mogontiacium:ha, vozil 745−1803 panihe arhiepiskopad Maincha. Vl 1793 (keväz'ku — heinku) lidn oli Maincan Tazovaldkundan pälidnaks, se oli ezmäine demokratine valdkund nügüd'aigaižen Saksanman territorijal.
Koräžm
Geografijan andmused
Lidn sijadase Vičegd-jogen hural randal (Pohjoižen Dvinan oigedpol'ne bassein), 90 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Arhangel'skhasai om 635 km lodeheze. Lähembaižed lidnad oma Kotlas 30 km päivlaskmha i Sol'vičegodsk 12 km päivlaskmha.
Koräžm om lidnümbrikon üks'jäine eländpunkt.
Mainc
Istorii
Mainc om transportmašiništon sauvomižen keskuz da järed mediakeskuz.
Koräžm
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 39 641 ristitud. Kaik 37 092 eläjad oli lidnas vl 2017. Kaikiš suremb ristitišt oli 42..44 tuhad eläjid vozil 1979−2009.
Mainc
Geografijan andmused
Lidn seižub Rein-jogen hural randal, sijadase federacijanman päivnouzmaiženno röunanno, 82..245 m korktusil valdmeren pindan päl (89 m om keskmäine). Matkad Berlinhasai om 450 km pohjoižpäivnouzmha orhal, 570 km kiruhavtoteil vai 540 km raudtedme. Järed Visbaden-lidn om Reinan vastrandal, Main-jogi lankteb Reinha sen territorijal. «Lidnad-kaks'jaižed» oma lidnaglomeracijan keskuseks 490 tuh. eläjidenke.
Koräžm
Eläjad
Ortodoksižen hristanuskondan Koräžman ph. Mikulai-čudonsädajan jumalankodi om avaitud lidnas, kaks' jumalanpertid i časoun' oma siš.
Koräžman industrialine tehnikum da üläopendusen aluzkundoiden kaks' filialad anttas professionališt opendust.
Mainc
Geografijan andmused
Mainc jagase 15 ümbrikho (saks. Ortsbezirk), ned alajagasoiš 65 lidnrajonha (saks. Stadtteil).
Koräžm
Transport
Avtobusad oma kundaližtransportaks lidnas, ned-žo ühtenzoittas Koräžmad lähembaižidenke järedoidenke lidnoidenke. Ajeltas kümne kilometrad Nizovk-raudtestancijhasai (om «Kotlas — Uht»-raudtekeskustal), raudtesarak om olmas lidnas vaiše jüguiden täht.
Mainc
Eläjad
Vl 50 m.e. 16 tuh. ristituid elihe eländpunktas. Vl 2011 eläjiden lugu oli 200 957 ristitud. Vl 2015 ristitišt oli kaikiš suremb lidnan istorijas — 212 348 eläjad.
Koräžm
Transport
Lähembaine lendimport sijadase Kotlasas.
Mainc
Irdkosketused
Kategorii:Saksanman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe *
Koräžm
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Arhangel'skan agjan lidnad Kategorii:Arhangel'skan agjan lidnümbrikod
Miller Aleksei
Biografii
Aleksei om sündnu Leningradha, Venäman saksalaižiden kanzha. Openui lidnan keskškolas nomer 330. Vn 1984 Leningradan finansiž-ekonomižen institutan pästnik, vll 1987−1990 oli sen aspirantal, ekonomižiden tedoiden kandidat. Vll 1991−1996 radoi Piterin merijan irdpoližiden kosketusiden komitetas, šingoti lidnan investicižzonoid.
Navedib heboid i raccastuzsportad. Kacub «Zenit»-futbolkluban vändoid, sikš miše «Gazprom» om kluban päsponsoraks.
Homaičendad
Kategorii:Gazprom Kategorii:Venäman ohjandajad Kategorii:Ohjandajad kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe Kategorii:Sündnuded Piterihe Kategorii:Sündnuded vl 1962
Tulii
thumb|left|250px|Tulijan palaižed kubižen santimetran kohtha
Tulii (Tm — thulium latinan kelel) om 69nz' himine element himižiden elementoiden periodižes tabludes, lantanoidoiden gruppaspäi (koumanz' grupp, kudenz' period).
Ühthine ümbrikirjutand
Element om lujas harv londuses, pala Man kores — 0,27 grammad tonnas. Ročilaine himik Per Teodor Kleve avaiži tulijan hapandusen vl 1879. Nimitihe mifižen Tule-saren mödhe (Thule, Θούλη Fula), sijazihe sidä Evropan pohjoižes. Amerikalaine Teodor Uil'jam Ričards-himik sai metallad ezmäižen kerdan vl 1911 i märiči sen atommassad.
Tulii ližadab substancijoiden vajehtusen pigut ristitun hibjas, segojad solad oma vähäntoksižed. Kazmused läz ei otkoi tulijad südäimehe.
Fizižed ičendad
Tulii om pehmed da tagokaz, notked hobedakaz mametall. Kristalline segluz om geksagonaline ninev.
Atommass — 168,93422. Ninevuz (normaližiš arvoimižiš) — 9,321 g/sm³. Suladandlämuz — 1818 K (1545 C°). Kehundlämuz — 2223 K (1950 C°).
Londuseline tulii kogoneb üks'jäižes stabiližes 169Tm-izotopaspäi. Tetas 34 radioaktivišt izotopad 145..168, 170..179 atommassanke, i 26 izomärad, niiden keskes kaikiš hätkemb om 171Tm-izotop 1,92 vot pol'čihodamižen pordonke.
Fonetik
thumb|right|250px|Kulundoiden [[IPA-tablut (2018)]] Fonetik (φωνή foni «kulund») om kelentedon pala, kudamb oppib paginan kulundoid i kelen kulundsüdäint (tavud, kulundühtnendad, kulundoiden ühtenzoitusen čepiižhe käskusenmärižused paginas).
Kel'tedon toižiden paloiden erineden, fonetik tedoidab kelen pagižijoid materialižikš: virkandapparatan radod, kulundnägusiden akustižed pirdad i niiden vasthaotmine kelenkandajil.
Tulii
Kävutand
Metallan päeksportör — Kitai, mugažo om sen löudmižsijid AÜV:oiš, Kazahstanas, Venämas, Ukrainas, Avstralijas, Brazilijas, Indijas i Skandinavijas.
Fonetik
Kulundoiden sündundan mehanizman tedoiduz Evropas zavodihe 17. voz'sadal opendamha kurdižlamanoid. Indijas fonetikan šingotez zavodihe 6. voz'sadal EME.
Tulii
Irdkosketused
Kategorii:Himižed elementad kirjamišton mödhe
Fonetik
Fonetik tedoidab kulundnägusid kel'sisteman elementoikš, toižiden tedoiden erineden lingvistikan irdpolel. Kulundnägused kätas sanoid da sanundoid materialižeks kulundformaks, niita verbaline kosketuz ei ole olmas. Voib kacelta kelen kulundpol't kahtes aspektas: akustiž-artikulärine i funkcionaližkel'ne, ka fonologii om fonetikan alajaguz.
Jagadas fonetikad nelläks palaks: ühthine, rindatamižen, istorine i ümbrikirjutai.
Sunž (lidn)
Sunž (Су́нжа, Шолжа-Пхье) om Venäman lidn da lidnümbrik Ingušetijan Tazovaldkundan pohjoižpäivnouzmas. Se om tazovaldkundan kahtenz' surtte lidn, mugažo Sunžan rajonan administrativižeks keskuseks (ei mülü sihe vspäi 2017).
Istorii
Vll 1830−1845 Kurijürt-eländpunkt (КIури-Юрт) oli olmas Sunžan oiktal (suvižel) randal. Kavkazižen sodan jäl'ghe kozakad paniba Sunženskai-stanican alust (станица Сунженская) Sunžan hural (pohjoižel) randal vl 1845. Vl 1852 udesnimitihe Slepcovskai-stanicaks (Слепцовская) sodan vägimehen Nikolai Slepcov-majorjenaralan kanzannimen mödhe. Vl 1939 stanic sai ut oficiališt nint: Ordžonikidzevskai (Орджоникидзевская).
Ingušetijan sädandan jäl'ghe stanic kändihe röunanverižeks i oli kodikš pagenikoiden täht Čečenijaspäi sodategendoiden aigan. Vn 2015 5. päiväl kezakud kätihe stanicad lidnanvuiččeks žiloks, vn 2016 3. päiväl uhokud nimitihe žilod nügüdläižikš jogen mödhe. Vn 2016 tal'vkus Sunž-žilo sai lidnan statusad.
Sunž šingotase sömtegimišton edheotandoil: voisagudtegim, konservtegim, konditerine fabrik.
Geografijan andmused
Lidn sijadase Sunž-jogen hural randal tobjimalaz (Terekan bassein), 320 m keskmäižel korktusel valdmeren pindan päl. Matkad Magashasai om 30 km suvipäivlaskmha. Lähembaine lidn om Karabulak kahesas kilometras päivlaskmha. Federaline civiline Magas-lendimport (IGT / ИНШ / URMS, Магаса Аэропорт, 333 tuh. passažiroid vl 2019) sijadase lidnan päivlaskmaižel röunal.
Sunž om lidnümbrikon üks'jäine eländpunkt.
Eläjad
Vn 2010 kaiken Venäman rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 61 598 ristitud. Vl 2017 lidnan ristitišt oli 65 006 eläjad. Kaikiš suremb ristitišt oli 70 095 eläjad vl 2009, poleni Čečnän soda lopun tagut.
Rahvahad (vl 2010, enamba 0,9%, ozutadud rahvahudenke): ingušad — 90,1%, čečenalaižed — 7,5%, venälaižed — 0,9%, toižed rahvahad — 1,5%.
Gumanitarine innovacijoiden i lämoipalopäzutajiden kolledžad, Islaman institut i Ingušetijan valdkundaližen universitetan (alusenpandud tähä vl 1994) severz'-se korpusoid oma professionaližen opendusen aluzkundoikš.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Ingušetijan Tazovaldkundan lidnad Kategorii:Ingušetijan Tazovaldkundan lidnümbrikod
Napol'
thumb|left|250px|Lidn jagase 30 fartalaks (quartieri). Napol'  vai Neapol'  (Napoli [ˈnaːpoli], sijaline pagin: Napule [ˈnɑːpələ] vai [ˈnɑːpulə], νέα πόλις nea polis «uz' lidn») om lidn da meriport Italijan suves. Se om valdkundan koumanz' surtte lidn, Kampanii-agjan (regionan) da sen Metropolitenižen Napol'-lidnan administrativine keskuz.
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud 8. voz'sadal edel m.e. grekalaižil Partenop-nimenke mifologižen Partenopa-sirenan nimen mödhe. Mülüi Riman Tazovaldkundha, oli Rimalaižen imperijan palaks. Vozil 638−1137 oli Napolin gercogkundan pälidnaks.
Vozil 1942−43 oli alištunu amerikalaižiden bombardiruindale, äjad pertid oliba murenuded. Om äi mel'heižtahoid lidnas tähäsai, oz., 12. voz'sadan Kastel'-del'-Ovo-lidnuz Tirrenižen meren sarel.
Geografijan andmused
Lidn sijadase Vezuvii-vulkanan pautkidenno, Keskmeren Napolin lahten randoil, 17 m keskmäižel korktusel valdmeren pindan päl. Matkad Rimhasai om 200 km lodeheze. Lujad manrehkaidused oleldas (jäl'geline oli vl 1980), lämoikividen da tuhkan heitandad (jäl'geline oli vl 1944). Antižed Pompei- i Gerkulanum-lidnad oma löutud mas, ned sijadasoiš päivnouzmha Napolišpäi.
Klimat om subtropine neps. Paneb sadegid 1000 mm vodes, kuivahk sezon om semendkus-elokus (150 mm sezonas).
Napolin 30 fartalid kogotas 10 nomeruidud administrativižhe municipalitetha.
Eläjad
Vl 2013 eläjiden lugu oli 989 111 ristitud. Kaikiš suremb ristitišt oli 1 226 594 eläjad vl 1971, sid' ezilidnad šingotaškanziba. Enamba 3,1 mln elädas lidnaglomeracijas (2015, 9nz' sija EÜ:s), sen rahvahansageduz poleneb vspäi 2003.
Lugetas Napolid klassižen piccan sündnundan sijaks (pizza napoletana) tomatoiden tondan Evropha jäl'ghe vspäi 1522.
Vetlug (lidn)
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud marilaižil 13. voz'sadal, oli varmitadud vl 1285. Lidn oli anastadud Galičun ruhtinasiden sodavägil vl 1468, hö paniba lidnad mantazole, i Juran ristitišt oli pen' pit'kan aigan. Kazvataškanzi 17. voz'sadan augotišes tošti kuti Venäman sirdnikoiden Voskresenskii pagast, sid' Voskresenskoje-žilo. Nimitihe 18. voz'sadan zavodindaspäi Ülävoskresenie-žiloks (село Верхнее Воскресение), se sai makundan lidnan statusad nügüdläiženke nimenke vl 1778, nimituz jogen mödhe.
Napol'
Transport
Kundaline transport om avtobusad, tramvaid, trolleibusad, ezilidnelektrojonused, funikulörad da katamaranad. Raudted da avtoted ühtenzoittas lidnad Rimanke i Adriatižen meren randpolenke. Metropoliten om lidnas vspäi 1993 (3 jonod, 34 stancijad, 35 km raudted vl 2017).
Vetlug (lidn)
Istorii
Vetlug šingotase standartatoman mašiništon tegimel (järedad metalltegesed), mecan varhapanendal i sömtegimištol (leibtegim, mineralveziden tegim, likörvintegim).
Geografijan andmused
Lidn sijadase rajonan päivnouzmas, Vetlug-jogen keskjoksmusen oiktal korktal randal (Вӫтлӓ, Вӱтла, Volgan hura ližajogi), 110 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. «Uren' — Kotlas»-avtote läbitab lidnan päivnouzmašt palad, om saudud pidust' amušt tarabošsijad. Matkad Kostroman agjhasai om 12 km lodeheze, Alauz'lidnhasai om 200 km suvipäivlaskmha orhal vai 245 km avtotedme. Lähembaižed lidnad oma Šahunj 54 km päivnouzmha-suvipäivnouzmha orhal vai 66 km avtotedme, Uren' 43 km suvhe vai 46 km avtotedme, Šarj (Kostroman agj) 60 km pohjoižhe orhal vai 74 km avtotedme, kaikes koumes lidnas om raudtestancijoid.
Napol'
Transport
Rahvahidenkeskeine soda- da civiline lendimport (NAP, 9,9 mln passažiroid vl 2018) sijadase 6 km pohjoižhe lidnan keskusespäi Kapodikino-rajonas. Sišpäi tehtas reisid Evropan äjihe maihe da Italijadme.
Irdkosketused
Kategorii:Italijan lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe *
Vetlug (lidn)
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 8 954 ristitud, rajonan koume videndest. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli enamba 10 tuhad eläjid vl 1959 i vll 1979−2001 (10 400 rist. vl 1998).
Professionaližen opendusen aluzkundad oma Vetlugan mecagrotehnine tehnikum i Alalidnan medicinižen kolledžan Vetlugan filial.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Alalidnan agjan lidnad *
Alabaman kel'
Alabaman kel' vai Alabam (ičeze nimituz: albaamo innaaɬiilka) om üks' muskogižiš kelišpäi, kudambal pagištas alabam- da koasati-rahvahad AÜV:oiden Tehas-štatas. Pagižijoiden lugu om läz 100 ristitud.
Kirjkel'
Kirjkel' om latinan kirjamišton pohjal. Jäl'gmäine tavu om painandanke, ülenujiden i langenijoiden tonoiden sistem om olmas.
Homaičendad
Kategorii:Muskogižed keled Kategorii:Indejižed keled Kategorii:Keled i dialektad kirjamišton mödhe Kategorii:AÜV:oiden keled