cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kemerovon agjan lidnad
Kaik om kaks'kümne lidnad (город) i 23 lidnanvuittušt žilod (ven. посёлок городского типа) Kemerovon agjas.
Lidnad
* lidnan ristitišt erineb lidnümbrikon ristitišton luguspäi.
Homaičendad
Kategorii:Lidnoiden nimikirjutesed Venälaižen Federacijan subjektoiden mödhe
Belogorsk (Krim)
Belogorsk (Белогорск, Білогірськ, Къарасувбазар / Qarasuvbazar «torguz Karasu(-jogel)») om lidn Kriman keskuzpalan suves. Se om Belogorskan rajonan administrativine keskuz, mülüb sihe lidnankundaks.
Istorii
Eländpunkt mainitase 13. voz'sadaspäi. Edel 1944 vot lidnan oficialine nimi oli Karasubazar (Карасубаза́р). Se oli järed tranzitpunkt, Kriman orjidenpidajiden torguz radoi lidnas.
Belogorsk šingotase maižanduzrajonan keskuseks, sömtegimištol i sauvondmaterialiden edheotandoil (mouckiven samine), mecedheotandal.
Geografijan andmused
Lidn sijadase rajonan keskuzpalas, Bijuk-Karasu-jogen randal (Буюк Къарасув / Büyük Qarasuv 86 km pitte, Azovmeren bassein), 180 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Simferopolihesai om 42 km päivlaskmha «Simferopol' — Feodosii»-avtotekeskustadme.
Belogorsk om lidnankundan üks'jäine eländpunkt.
Eläjad
Vl 2013 Belogorskan eläjiden lugu oli 18 220 ristitud, vn 2014 Venäman rahvahanlugemižen mödhe — 16 354 ristitud. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 18 790 eläjad vl 2001.
Rahvahad (enamba 0,4% vl 2014): venänikad — 59,0%, krimantatarlaižed — 27,3%, ukrainalaižed — 7,1%, totarlaižed — 3,0%, vaugedvenälaižed — 0,4%, toižed rahvahad — 1,8%, rahvahuden ozutandata — 1,4%.
Irdkosketused
Kategorii:Kriman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe *
Venälaižen valdkundan pämehed
border|right|250px border|right|250px border|right|250px border|right|250px Se om täuz' Venälaižen valdkundan pämehiden nimikirjutez.
Nügüd'aigaine Venäma
Kategorii:Nimikirjutesed Pämehed Kategorii:Istorii *
Zavolžje (lidn)
Zavolžje (Заво́лжье) om Venäman lidn da lidnankund Alalidnan agjan päivlaskmas. Se om Gorodecan rajonan suremb lidn kahtespäi.
Istorii
Nevondkundaližen ohjastusen käsk Gor'kovskai-gidroelektrostancijan sauvondas om vahvištadud vn 1947 kül'mkus. Eländpunktan aluz om pandud Pestovo-külän sijha vl 1948 kuti sen gidroelektrostancijan (nüg. Alalidnan GES) sauvojiden žilo. Nimitihe Volg-jogen i sijadusen mödhe vastrandal amuižes Gorodec-lidnaspäi, hot' saudihe žilod ühtel randal Alauz'lidnanke. Raudte tuli žilho vn 1948 lopus i ühtenzoiti sidä Alauz'lidnanke. Zavolžjen keskuz om saudud N. Šelomov-arhitektoran mödhe. Odvan energijan purde i enččiden sauvojiden äjüz tegihe hüvikš süikš panemha materialanümbriradmižen edheotandoiden alust. Radnikžilo sai lidnan statusad vl 1964.
Visockii Vladimir
Vladimir Semönovič Visockii (Владимир Семёнович Высоцкий; sünd. 25. viluku 1938, Moskv, NSTÜ — kol. 25. heinku 1980, sigä-žo) oli legendine nevondkundaline (venämalaine) venäkel'ne pajatai, runokirjutai, teatran i kinon akt'or.
Zavolžje (lidn)
Istorii
Zavolžje šingotase Alalidnan GES:al, mašinansauvomižel (likutimtegim, ujelimtraktoriden tegim, avtokertkäreged, pörutüged), sauvondmaterialiden pästandal (mecan ümbriradmižen tegim, lämuzizoläcii, raudbetontegim), mugažo mebel'fabrik i medicinižen stökolpakuitesen tegim ratas lidnas.
Visockii Vladimir
Kar'jer
Edesti gitaral avtorine pajo-žanras. Ezmäižed sädused oma tehtud 1960-nzil vozil. Pajatihe pajoid sebranikoiden keskes, sid' magnitofonižed änetused leviganziba valdkundadme i saiba tetabut. Visockijan runoišt kosketi äjid temoid: irdaližed, lagerižed, satirižed, sarnaližed pajod, mugažo sodas, kodielos, sportas.
Zavolžje (lidn)
Geografijan andmused
Lidn sijadase rajonan keskuzpalan päivlaskmas, Volgan oiktal randal, 75 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Jüguraudtestancii nimitase Zavolžje-tovarnai, raudten lopuline punkt om Zavolžje-passažirskai-platform elektrojonusiden täht. Matkad Alauz'lidnan keskushesai om 51 km suvipäivnouzmha orhal, 61 km avtotedme vai 59 km raudtedme. Toižed lähembaižed lidnad oma Gorodec (rajonankeskuz) kaks' kilometrad päivnouzmha orhal vai kahesa kilometrad avtotedme, Balahn 12 km suvipäivnouzmha orhal, avtotedme vai raudtedme, i Čkalovsk 17 km lodeheze orhal vai 39 km avtotedme.
Visockii Vladimir
Kar'jer
Visockii oli pästnus MHAT:an školas-studijaspäi vl 1960 i edesti rolid kinos vspäi 1959, ühtni enamba mi 25 fil'mdandha. Hänen pajod kuluiba fil'miš. Vätud Visockijal rolid oma ekspressivižed i todesižed psihologižikš ühtenaigašti. Sai tetabut valdkundas Volodä-radistan rolin jäl'ghe vn 1967 «Püštoiktuz»-fil'mas.
Zavolžje (lidn)
Geografijan andmused
Zavolžje om lidnankundan üks'jäine eländpunkt.
Visockii Vladimir
Homaičendad
Kategorii:NSTÜ:n pajatajad Kategorii:Pajatajad kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe
Zavolžje (lidn)
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 40 460 ristitud, rajonan nell' ühesandest. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 45..46 tuhad eläjid vll 1992−2001 (46 800 rist. vl 1998). Vl 2017 lidnan ristitišt oli 38 527 eläjad.
Rahvahad (2010): venälaižed — 98,3%, toižed rahvahad — 1,7%.
Ortodoksižen hristanuskondan kaks' jumalanpertid oma saudud lidnas.
Zavolžjen avtolikutimiden tehnikum om lidnan professionaližen opendusen aluzkundaks.
Edeline sijaližen ičeohjandusen pämez' om Aleksandr Penskii (lidnan Duman ezimez', sügüz'ku 2015 — kül'mku 2019). Edeline lidnan Adinistracijan pämez' om Oksana Žestkova (sulaku 2016 — eloku 2020).
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Alalidnan agjan lidnad Kategorii:Gorodecan rajon
Piltsamaa
thumb|left|250px|Vn 2012 lidnan kart. Piltsamaa (Põltsamaa) om Estinman lidn valdkundan keskuzpalas. Mülüb Jigevan makundha, sen kahtenz' surtte lidn koumespäi, Piltsamaan volostin keskuz.
Istorii
Eländpunkt mainitase dokumentoiš ezmäižen kerdan vl 1234. Edel 1917 vot lidnan oficialine nimituz oli Oberpalen (Oberpahlen). Se oli marionetižen Livonijan kunigahusen (1570−1578) pälidnaks Livonijan sodan aigan, kunigahuz oli alištunu Ivan Grazii-carin tobmudele. Žilo sai lidnan statusad vn 1926 30. päiväl kezakud. Vll 1950−1962 lidn oli Piltsamaan rajonan keskuseks. Kadoti municipalitetan statusad vn 2017 reforman jäl'ghe.
Piltsamaa šingotase sömtegimištol (konservtegimed — frukt- da marjsüdäiveded, vinad, maploduiden konservad i painatosed), metallan ümbriradmižel eksportha, kompjuterprogramiden biznesan täht edheotandal, kleidüd pun pästandal iknoiden i uksiden täht, torguindal i turizmal.
Geografijan andmused
Lidn sijadase makundan päivlaskmas, ühtennimižen jogen randal (Põltsamaa jõgi 135 km pitte, Emajogen hurapol'ne bassein), 56..63 m ü.m.t. korktusil. Matkad Tallidnhasai om 112 km lodeheze orhal vai 127 km avtotel, Tartuhusai om 53 km suvipäivnouzmha orhal vai 60 km avtotedme. Lähembaine lidn om makundan Jigev-keskuz (raudtestancijanke) 29 km päivnouzmha-pohjoižpäivnouzmha avtotedme. «Tallidn — Tartu»-mante om lidnan pohjoižröunaks.
Koume žilod da 58 küläd alištudas Piltsamaan volostin (Põltsamaa vald) tobmudele vs 2017 redukun 24. päiväspäi. Volostin pind — 890 km².
Eläjad
Vn 2011 Estinman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 4 188 ristitud. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 5 261 eläjad vl 1989. Kaik 9 752 ristitud elihe Piltsamaan volostiš vl 2019.
Rahvahad (lidnalaižed, vl 2011): estilaižed — 98,0%, toižed rahvahad — 2,0%.
Lidnan edeline pämez' oli Jaan Aiaots vspäi 2003.
Irdkosketused
Kategorii:Estinman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Jigevan makund
Fort Uert
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1849 kuti kaikiš pohjoižemb lidnuz (fort) kümnespäi kaičemha uzid tehasalaižid Meksikaiž-amerikaižen sodan jäl'ghe (1846−1848). Nimitihe Uil'jam Dženkins Uert-majorjenaralan (1794–1849) kanzannimen mödhe, hän radoi Tehas-departamentan pämehen vl 1849.
Fort Uert šingotase bankoil (Bank of America, Wells Fargo), aviasauvomižel (Lockheed Martin, Bell Helicopter), sömtegimištol i maižanduztorguindal (järed kabjživatišt), turizmal. Neniden kompanijoiden päfaterad sijadasoiš lidnas: American Airlines Group, GM Financial, XTO Energy.
Geografijan andmused
Lidn sijadase pohjoižpäivnouzmha štatan keskuzpalaspäi, 216 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Aglomeracijan toine Dallas-keskuz sijadase ani päivnouzmha.
Eläjad
Vn 2010 AÜV:oiden rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 741 206 ristitud. Kaikiš suremb ristitišt om nügüd'.
Augotižlibundan mödhe (2010): evropalaižed — 61,1% (ispanijalaižed — 19,4%), afrikalaižed — 18,9%, latinoamerikalaižed (ispanijalaižita) — 14,7%, azijalaižed — 3,7%, indejalaižed — 0,6%, valdmerimalaižed — 0,1%, segoitadud augotižlibundanke — 3,1%.
Irdkosketused
Kategorii:Amerikan Ühtenzoittud Valdkundoiden lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Tehasan lidnad
De Goll' Šarl'
Šarl' de Goll'  (Charles de Gaulle [ʃaʁl də ɡol]), täuz' nimi Šarl' Andre Žozef Mari de Goll' Majo (Charles André Joseph Marie de Gaulle Maillot; sünd. 22. kül'mku 1890, Lill', Francii — kol. 9. kül'mku 1970, Kolombe le Döz Egliz-kommun Francijan pohjoižpäivnouzmas, om mahapandud sigäna-žo) oli Francijan 18. prezident jenaralan arvonke.
Biografii
Šarl' oli sündnu patriotižhe katoližhe kanzha. Anri de Goll'-tat (1848−1932) oli filosofijan i literaturan professoran, De Golliden bajarišton rodul, Žanna Majo (1860−1940) — mam, kodiemäg. Koume velled da sizar oli Šarlil.
Om Parižan Stanislavan privatižen katoližen kolledžan i Sen-Siran sodaškolan pästnikan, möhemba radoi opendajan siš kapitanan arvonke. Vll 1922−1924 openui Parižan Üläsodaškolas.
Valdkundaline radnikoičend
Jenaral oti Francijan Ministrišton ezimehen i kaičendministran radnikusid ühten aigan (1. kezaku 1958 — 8. viluku 1959), sid' radoi Francijan prezidentan 10 vot (8. viluku 1959 — 28. sulaku 1969). De Goll' vajehti Rene Kotid (4. Tazovaldkund) i oli Videnden Tazovaldkundan ezmäižeks prezidentaks, Žorž Pompidu radoi jäl'geližeks prezidentaks.
Kanz
Oli nainu vs 1921 sulakun 7. päiväspäi, eliba Ivonna de Goll'-akanke (neiččel Vandru, 1900−1979) Šarlin surmhasai. Sündutihe Filipp-poigad, Anna- i Elizabet-tütrid.
Homaičendad
Kategorii:Francijan prezidentad Kategorii:Andorran pämehed Kategorii:Francijan sodamehed Kategorii:Politikanmehed kirjamišton mödhe Kategorii:Sodamehed kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe Kategorii:Sündnuded Lillihe
Ekseter
thumb|left|250px|Ekseter-lidnan shematine kart (2012) Ekseter (Exeter [ˈɛksɨtə(r)], korn.: Karesk) om Suren Britanijan lidn Devon-grafkundas, sen administrativine keskuz. Sijadase Anglijan suvipäivlaskmas, Kornuoll-pol'sarel. Lidnan deviz om Semper fidelis («kaiken uskoline»).
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud istorijanedeližel aigal. Eks-laivjogi (River Exe 96 km pitte) andoi nimen lidnale. Anglikanižen jumalankodikundan Ekseteran päjumalanpert' om saudud vozil 1112−1400. Lidn sai siti-statusad (angl. city) vl 1974.
Ekseteran ižandusen sarakod oma tekstil'edheotandad, maižanduzmašinoiden tehmine. Tervhudenkaičendan organizacii i sänendustusen Met Office oma znamasižed valdkundas.
Geografijan andmused
Lidnan keskuz sijadase 15 kilometras Eks-jogen lanktendaspäi La Manšha, 7 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Jogen ližaks, šlüzatoi kanal ühtenzoitab lidnad La Manš-sal'menke, kanal om nell' metrad süvütte. Lähembaižed järedad lidnad oma Torki da Peinton 15 km suvhe, Plimut 60 km suvipäivlaskmha i Bristol' 110 km pohjoižpäivnouzmha.
Klimat om ven meren pehmdanke tal'venke. Voden keskmäine lämuz om +10,9 C°, heinkun-elokun +17 C°, tal'vkun-uhokun +6 C°. Ekstremumad oma −16 C° i +33 C°. Paneb sadegid 830 mm vodes, enamba redukus-vilukus (85..95 mm kus).
Eläjad
Vn 2011 Suren Britanijan rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 117 773 ristitud. Lidnaglomeracijan ristitišt oli 467 257 eläjad vl 2014.
Ekseteran universitet (University of Exeter, 23,6 tuhad üläopenikoid vl 2018) radab vspäi 1955, om sätud voziden 1838−1888 opendusen aluzkundoiden ühtištusel.
Irdkosketused
Kategorii:Suren Britanijan lidnad Kategorii:Anglijan lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe *
Nival
Nival (suom. i Nivala) om Suomenman lidn valdkundan keskuzpalan päivlaskmas, Pohjoižpohjanma-agjas. Se om agjan kudenz' lidn 11:späi eläjiden lugun mödhe.
Istorii
Municipalitetan aluz om pandud vl 1867. Vspäi 1942 nikelin da vas'ken samine oli läz Nivalad. Kätihe lidnaks (kaupunki) vl 1992. Jäl'gmäine kaivuz tuli bankrotnendale vl 2017 ekologijan tarbhaičendoiden tagut.
Nival šingotase elektrotehnižel tegimel («Nordic Aluminium», alüminijasižed komponentad elektronikan täht), opendusen da tedon keskusil, turizmal.
Geografijan andmused
Lidnankund sijadase agjan suves, Kalajogen randoil (Kalajoki 130 km pitte, lankteb Baltijan merhe). Kaikiš znamasižemb järv om Pidisjärvi (se-žo kundan istorine nimituz) ani suvhe municipalitetan keskusespäi, Kalajogi läbitab sidä. Kaks' tošt järved oma Suojärvi suvižes čogas i Erkkisjärvi päivnouzmas. Malisjogi (suom. Malisjoki) läbitab Nivalan keskust i lankteb Pidisjärvhe. Matkad agjan Oulu-pälidnhasai om 150 km pohjoižhe avtotel vai raudtel, Hel'sinkihesai om 418 km suvhe orhal, 482 km avtotedme vai raudtedme. Lähembaižed lidnad (avtoteidme) oma Haapajärvi 27 km suvipäivnouzmha, Haapavezi 37 km pohjoižpäivnouzmha i Üliviesk 28 km lodeheze. Nivalan raudtestancii radab «Iisalmi — Üliviesk»-keskustal.
Vl 2020 lidnankundan ühthine pind — 536,87 km², sidä kesken kuivma 527,84 km², vezi da sokaz tahond ottas 9,03 nellikkilometrad.
Eläjad
Vl 1980 eläjiden lugu oli 10 515 ristitud, vl 2010 — 11 025 ristitud. Kaikiš suremb kundan ristitišt oli 11 379 eläjad vl 1995. Ristituiden pol' eläb lidnankundan keskuses.
Mamankelen mödhe (2016): suomen kel' — 99,2%, ročin kel' — 0,1%, toižed keled — 0,7%.
Edeline lidnan pämez' om Kari Valtanen (2008−2015).
Irdkosketused
Kategorii:Suomenman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Pohjoižpohjanma
Süvären Aleksandr
Süvären Aleksandr (Amos) vai Aleksandr Süvärilaine (Александр (Амос) Свирский; sünd. 1448, Sermaks, Venäma — kol. 30. eloku 1533, Aleksandriž-Süvären jumalankodi, Venäma) oli Venäman ortodoksine pühämez', igumen. Vepsläine. Om kanoniziruidud vl 1547.
Mušt tegese 17. (30.) sulakud i 30. päiväl elokud (12. sügüz'kud).
Irdkosketused
Kategorii:Vepsän pühämehed Kategorii:Venäman pühämehed Kategorii:Hristanuskondan pühämehed Kategorii:Pühämehed kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe
Ülätur
thumb|left|250px|Lidnan da sen ümbrišton nägu kaimdajaspäi edel 2006. vot Ülätur (Ве́рхняя Тура́, Югары Түре) om Venäman lidn da lidnümbrik Sverdlovskan agjan päivlaskmas.
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1737 kuti kaugedraudan valamižtegim i žilo senno Tur-jogen randal. Vl 1766 panihe Alaturan alust, i nimitaškanzihe žilod nügüdläižikš sijadusen mödhe lähemb joginiškannoks. Vn 1928 27. päiväl elokud kätihe radnikžiloks. Vspäi 1941 Ülätur om lidnan statusanke. Vhesai 1996 oli alištunu lähižen Kušv-lidnan tobmudele.
Ülätur šingotase mašiništonsauvomižen tegimel (raudten elektročepiden irdaližed katkaižimed).
Geografijan andmused
Lidn sijadase Tur-jogen molembil randoil (Obinjogen hurapol'ne bassein), 220 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Padosein sädab Üläturan vezivaradimen, ned oma lidnan suvipäivlaskmas. Matkad Jekaterinburghasai om 175 km suvhe orhal, 203 km avtotedme vai raudtedme. Lähembaižed lidnad oma Krasnoural'sk 8 km päivnouzmha orhal, avtol i raudtel, i Kušv 4 km suvhe-suvipäivlaskmha orhal, avtotedme vai raudtel. Kilometrine sarak tuleb lidnha «Alatagil — Serov»-avtotekeskustalpäi.
Ülätur om lidnümbrikon üks'jäine eländpunkt. Lidnümbrikon pind — 236,43 km².
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 9 461 ristitud. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 16..17 tuhad eläjid vozil 1959−1970 (17 509 rist. vl 1959).
Üläturan mehanine tehnikum om professionaližen opendusen aluzkundaks.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Sverdlovskan agjan lidnad Kategorii:Sverdlovskan agjan lidnümbrikod
Järgeline hirs'
Järgeline hirs'  (Panicum miliaceum) om üks'voččiden heinäsižiden kazmusiden erik, tipine Hirs'-heimos. Mülütadas Tähkheiniden sugukundha.
Leviganduz
Hirs' om amuine arvokaz maižanduzkul'tur, libub Suvipäivnouzmaižes Azijaspäi. Om ottud kul'turha läz 7 tuhad vozid tagaz, kazvatadas kaikil kontinentil. Vill' järgeližes hirsišpäi nimitase šonaks, se om läz glütenatoi. Slokosttäs šonnikoid i šonpudrad, ližatas šonad keitoshe, söttas linduid. Kuzenajai i verensätai surin.
Kazmuz om lämännavedii, seižub kuivaigad i solatud mahust vaste, no ei tirpi muiktoid mahusid.
Biologine ümbrikirjutand
Ribujur' ličese pol'tošt metrad süvüdehesai, sase 1..1,2 m levette. Kazmuz oleskeleb 45..150 sm kortte. Severz'-se seikhid jurespäi, ned kazdas penzhan kartte. Seikh om cilindranvuitte, sarakoičese jurespäi.
Vegetacijan pord om 60..120 päiväd.
Kazvatand
Järgeližen hirsin mail'man satuz oli 28 mln tonnoid vl 2014. Kaikiš järedambad kazvatajad — Indii (11,4 mln tonnoid vl 2014) i Afrikan Sahelin zonan valdkundad (Niger, Mali, Nigerii, Sudan, Burkina-Faso, Efiopii i Čad — kaik 10,4 mln tonnoid). Ičeze znamasine tehmine om Kitaiš (2,3 mln t) i Venämas (0,5 mln t).
Homaičendad
Kategorii:Tähkheinäd Kategorii:Maižanduzkul'turad kirjamišton mödhe Kategorii:Kazmused kirjamišton mödhe Kategorii:Villänkul'turad
Punlarp Čintara
Čintara Punlarp vai Dintala Punlab (จินตหรา พูนลาภ, Jintara Poonlarp; sünd. 1969, Roi Et-lidn, Tailand), mugažo om tetab Jin-psevdonimanke (จิน), om tailandalaine populärine pajatai naine. Pajatajan kar'jer jätkustub vspäi 1987. Čintara edestab pajoid «mor lam»-žanras (tailandan kantri).
Homaičendad
Kategorii:Tailandan pajatajad Kategorii:Pajatajad kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe
Uusikaupunki
Uusikaupunki (mugažo suomen kelel, kätas «uz' lidn»; Nystad, vanh venälaine nimituz Ništadt) om Suomenman lidn Suvipäivlaskmaine Suomenma-provincijas, Baltijan meren randal.
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1617 Ročinman Gustav III-kunigahan käskön mödhe kuti lidn torguindoiktusidenke. Ezmäine jonuz tuli lidnha 1880-nzil vozil.
Uusikaupunki šingotase avtoühthekeradamižen tegimel i turizmal.
Geografijan andmused
Lidn sijadase agjan lodehes. Matkad agjan Turku-keskushesai om 61 km suvipäivnouzmha orhal, 72 km avtotel vai raudtedme. Matkad Hel'sinkihesai om 230 km päivnouzmha avtol. Lähembaižed lidnad oma Raum (Sadakund) 37 km pohjoižhe orhal vai 50 km avtotedme i Laitil 18 km päivnouzmha orhal vai 20 km avtotel.
Vl 2018 lidnan ühthine pind oli 1 932,42 km², sidä kesken kuivma 502,73 km², meri 1 382,25 km², sokaz ma oti 47,44 nellikkilometrad.
Eläjad
Vl 1980 eläjiden lugu oli 17 326 ristitud, vl 2010 — 15 833 ristitud. Kaikiš suremb ristitišt oli 18 432 eläjad vl 1990.
Mamankelen mödhe (2016): suomen kel' — 97,3%, ročin kel' — 0,4%, toižed keled — 2,3%.
Irdkosketused
Kategorii:Suomenman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Suvipäivlaskmaine Suomenma
Dirbal
Dirbal (ičeze nimituz: djirbal) om üks' avstraližiš aborigenan kelišpäi. Mülütadas pama-njungan kel'kundha.
Kelel pagištas Avstralijan Kvinslend-štatan pohjoižes. Pagižijoiden lugu (mamankel') om 8 ristitud ičeze kelel i 44 — giramai-paginal (2016). Kel' om kadomižen röunal.
Dirbalal om lujas mel'hetartui grammatik, i sikš se linni tetabaks kelentedomehiden keskes.
Homaičendad
Kategorii:Pama-njungan keled Kategorii:Keled i dialektad kirjamišton mödhe Kategorii:Avstraližed aborigenan keled kirjamišton mödhe
Berlington (Vermont)
Berlington (Burlington [ˈbɝlɪŋtən]) om AÜV:oiden lidn Vermont-štatan lodehes. Se om štatan kaikiš suremb lidn eläjiden lugun mödhe (i kaikiš penemb mugoine AÜV:oiš), Čittenden-ümbrikon keskuz.
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1785, nimitihe ezmäižen Berling-kanzan-sirdnikan mödhe. Šingotihe laivansauvomižel i mecpilindal.
Vermontan universitet radab lidnas vspäi 1791.
Geografijan andmused
Lidn sijadase Šamplein-järven päivnouzmaižel randal (Ph. Lavrentijan jogen oigedpol'ne bassein), 61 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Vihandad mäged seištas päivnouzmha lidnaspäi, ned oma Appalači-mägisisteman palaks. Matkad Kanadan röunhasai om 72 km pohjoižhe orhal.
Klimat om ven kontinentaline neps. Voden keskmäine lämuz om +8,7 C°, kezakun-elokun +20..+22 C°, tal'vkun-uhokun −2..−6 C°. Ekstremumad oma −34 C° i +38 C°. Paneb sadegid 953 mm vodes, enamba kezakus-heinkus (103..108 mm kus), vähemba vilukus-keväz'kus (45..57 mm kus). Voib panda halad päiči kezakus-elokus.
Eläjad
Vn 2010 AÜV:oiden rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 42 417 ristitud. Kaikiš suremb ristitišt om nügüd'.
Rahvahidenkeskeine soda- da civiline Berlington-lendimport (BTV / KBTV) sijadase kudes kilometras päivnouzmha azjaližes keskusespäi, lähižes Saut Berlington-lidnas. Tehtas reisid AÜV:oiden suridme lidnoidme. Passažiroiden kaks' videndest oma Kanadan Kvebek-provincijaspäi.
Irdkosketused
Kategorii:Amerikan Ühtenzoittud Valdkundoiden lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Vermont
Dašoguz
Dašoguz (Daşoguz, edel 1999 vot kävutihe Dašhovuz-nimed i sen venäkelišt Tašauz-nimitust) om lidn Turkmenistanan pohjoižes. Se om ühtennimižen agjan administrativine keskuz.
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1681 Hivan hankundha kuti lebun sija Šuuktel, Dašhovuz-karavansarai. Mülüb Turkmenijha vspäi 1924 ümbrikon, sid' agjan keskuseks.
Dašoguz šingotase söm- da tekstil'tegimišton (sijaližel torhudel) edheotandoil, sauvondmaterialiden sarakol, turizmal.
Geografijan andmused
Lidn sijadase 88 m keskmäižel korktusel valdmeren pindan päl, Šavat-kanalan molembil randoil (irrigacine sarak Amudarjaspäi). Kanal jagab lidnan pohjoižpalaha i suvipalaha. Matkad Uzbekistanan röunhasai om 10 km pohjoižpäivnouzmha (Karakalpakii) vai 6 km suvipäivnouzmha (Horezman agj), Ašgabathasai om 630 km suvhe. Lähembaižed järedad lidnad oma Uzbekistanas, Nukus (100 km) i Urgenč (68 km).
Klimat om räk kontinentaline. Heinkun lämuz om +28,3 C°, vilukun — −3,6 C°, voden keskmäine lämuz +12,8 C°. Paneb sadegid 100 mm vodes.
Eläjad
Vl 2004 lidnan eläjiden lugu oli 210 tuhad ristituid. Kaikiš suremb ristitišt om nügüd'.
Professionaližen opendusen aluzkundad: Maižandusen institut, medicinine i pedagogine školad, profškolad.
Transport
Civiline Dašoguz-lendimport (TAZ) sijadase 15 km suvipäivlaskmha lidnan keskusespäi. Se radab vaiše tatanmaižiden reisiden täht.
Homaičendad
Kategorii:Turkmenistanan lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe *
Lids
Lids (Leeds [ˈliːdz]) om Suren Britanijan da Anglijan koumanz' lidn eläjiden lugun mödhe. Se om Uest Jorkšir-grafkundan administrativine keskuz i kaikiš suremb lidn.
Istorii
Vl 1758 ezmäine raudte mail'mas (ezmäks raižunke puspäi) ühtenzoiti lidnan keskust kivihil'kaivuzidenke lidnan suves. Vl 1767 sodjom om tehtud melel täs. Kaikiš amuižemb kaičenus «Scen Raundhei-sadus»-fil'm (1888) om tehtud neciš lidnas. Valdkundan eksportan pol' läbiti lidnad 19. voz'sadal. Ende kivihilen samine oli Lidsas, lidn oli mašiništon pästandan keskusel tekstil'tegimišton täht, tehtihe purumašinoid.
Geografijan andmused
Lidn sijadase Er-jogen molembil randoil (Aire 114 km pitte, Pohjoižmeren bassein). Matkad Londonhasai om 275 km suvhe orhal, 320 km avtotedme vai raudtel.
Kanal ühtenzoitab Lidsad Liverpulidenke suvipäivlaskmas vspäi 1816, se om 204 km pitte.
Eläjad
Vn 2011 EÜ:n rahvahanlugemižen mödhe 751 845 ristitud elädas lidnümbrikos i läz 2,3 mln ristituid om lidnaglomeracijas. Kaikiš suremb lidnümbrikon ristitišt oli 739 401 eläjad vl 1971 i om nügüd'. Uest Jorkširan konurbacii mülütab mugažo Bredford- da Ueikfild-lidnoid.
Kodikelen mödhe (lidn, 3-voččed da sen vanhemba, enamba 0,4% vl 2011): anglijan kel' — 92,9%, pol'šan kel' — 0,93%, urdu — 0,69%, pendžabi — 0,63%, araban kel' — 0,47%, toižed keled — 4,38%.
Transport
Lidn om sur' raudteiden, avtoteiden da veziteiden sol'm Anglijan pohjoižes.
Rahvahidenkeskeine civiline Lidsan da Bredfordan lendimport (LBA, 4 mln passažiroid vl 2018) sijadase 11 km lodeheze Lids-lidnan keskusespäi. Tehtas reisid Ispanijan i Francijan lidnoihe, Evropan toižiden maiden järedoihe lidnoihe, Turkanmaha, mugažo Suren Britanijan lidnoihe (London, Belfast).
Irdkosketused
Kategorii:Suren Britanijan lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Anglijan lidnad *
Kazahlaižed
thumb|right|250px|Kazahlaižed jurtan südäimes, 1911/1914 Kazahlaižed (kazahan kelel: қазақтар/qazaqtar/قازاقتار, üks'lugu: қазақ [qɑzɑq]) — üks' türkižiš rahvahišpäi. Ičeze nimituz kändase kuti «kalaidai», «ozaitelemižiden ecii».
Rahvahan lugumär
Lugumär om läz 18 mln ristituid (2018). Kazahlaižiden enambuz eläb Kazahstanas, 12,5 mln rist. (67,5% ristitištos, 2019), sid' Kitaiš (1,6 mln vl 2010), Uzbekistanas (0,8 mln vl 2017), Venämas (647,7 tuh. vl 2010) i Mongolijas (101,5 tuh. vl 2010). thumb|right|250px|Kazahlaižiden pala Kazahstanan rajonidme vn 2022 augotišes: {{legend|#f5fff5|10−19%}} {{legend|#c3ffc3|20−29%}} {{legend|#91ff91|30−39%}} {{legend|#5fff5f|40−49%}} {{legend|#2dff2d|50−59%}} {{legend|#00fa00|60−69%}} {{legend|#00c800|70−79%}} {{legend|#009600|80−89%}} {{legend|#006400|enamba 90%}}
Jovan kirj
thumb|right|250px|Jovan kirj amuiževrejan kelel Jovan kirj (אִיּוֹב ʾIjjōḇ, Ἰῶβ, Iob, Книга Иова) om evrejan Biblijan (Tanah) koumanden Ktuvim-jagusen i Vanhan Zavetan kirj. Se om sätud 6.-4. voz'sadal EME.
Kazahlaižed
Etnogenez
Erištadas 50 olijad sured heimod, ühtenzoittas heid koumhe «žuz:ha»: Vanhemb suvipäivnouzmas (Ұлы Жүз, 12 heimod), Keskmäine keskuses i päivnouzmas (Орта жүз, 7 heimod) i Noremb päivlaskmas (Кіші жүз, 29 heimod koumes joukus). Tetas koume heimod erazvuiččenke todištadud augotižlibundanke, niišpäi kaks' ei mülügoi žuzoiden klassifikacijha: tore Mongolijaspäi, Čingishanan aigaspäi; hodža Lähižes Päivnouzmaspäi, Arabijan missioneroiden jäl'gnikad; arginad (Keskmäine žuz) Iranan mägištolpäi. Kaik heimod pagištas ühtel kelel, 11 mln ristitud tezihe kazahan kel't vl 2012.
Jovan kirj
Kirj lugese kuti korged poem, mugažo runoformaks kändusiš, päiči augus i loppalas. Tematik om läžundoiden i gorän, vihan süd.
Kazahlaižed
Organizacijad
Kazahlaižiden Ezmäine mail'man kurultai (suim) mäni Almatiš vl 1992 (28. sügüz'ku — 4. reduku), kus sädihe Kazahlaižiden Mail'man associacijad (Дүниежүзі қазақтарының қауымдастығы). Kurultai oleskeleb kaikuččel videl vodel.
Repatriacijan program om vahvištadud da radab Kazahstanas ripmatomuden sandan aigaspäi vl 1991. Enamba 580 tuhad kazahlaižid sirdi Uzbekistanaspäi programan mödhe.
Jovan kirj
Starinoičend
Jumal laskeb Sotonale toda pahut Jovale. Koume melevad sebranikad tuldas Jovannoks i rideltas hänenke mokičendoiden süiš, Jov andab vastust kaikuččele. Lopuks, nellänz' Eliu-paginik tedoidab, miše mokičend om kodv. Ülähäine tegeb pühäpaginad, Jov kožub sebranikoidenke möst. Hö avaitas andsijan edes, i Jumal abutab Jovale, pördub kaik anastadud tagaz.
Homaičendad
Kategorii:Vanhan Zavetan kirjad
Essen
thumb|left|200px|Essenan ümbrikod da lidnrajonad. thumb|right|250px|Lidnan ohjastusen pert' (vspäi 1979). Essen (mugažo saksan kelel, virktas: [ˈʔɛsn̩], Assindia) om Saksanman lidn Pohjoine Rein da Vestfalii-federacijanmas. Se om ühesanz' surtte lidn valdkundas.
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 845 kuti katoline naižjumalankodi. Vl 800 mez'jumalankodin-ki aluz om pandud nügüdläižen lidnan territorijha (Ruran hural randal). Vspäi 1003 nimitadas Essenad lidnaks, vl 1041 se sai oiktuz sijata torgusid.
Geografijan andmused
Lidn sijadase valdkundan päivlaskmas, Rur-jogen randoil, Rurštadtan keskuses, 27..202 m korktusil valdmeren pindan päl, keskmäine znamoičend om 116 m. Järed Bohum-lidn levigandeb päivnouzmas.
Essen jagase 9 ümbrikho (saks. Stadtbezirk), ned alajagasoiš 50 lidnrajonaks (fartalaks, saks. Stadtteil).
Eläjad
Kaikiš suremb ristitišt oli 672 100 eläjad vl 1939 i 731 220 eläjad vl 1962. Vl 2013 eläjiden lugu oli 569 884 ristitud.
Ižanduz da transport
Vspäi 1450 saihe kivihil't lidnas da läz sidä, kaivused oliba olmas samha hobedad-ki. Edel 1945 vot lidn oli sodategimišton keskuseks, tähäsai TüssenKrupp-kompanijan (saks. ThyssenKrupp AG) päfaterad sijadasoiš Essenas da lähižes Duisburg-lidnas. Saksanman kaikiš suremban Rurgaz-gazantransportkompanijan (E.ON Ruhrgas AG) päfater sijadase lidnas.
Elektrojonused (saks. S-Bahn) ühtenzoittas lidnad Rurštadtan susedlidnoidenke. Vspäi 1977 kiruhtramvain sistem om lidnas (saks. Stadtbahn Essen, vspäi 2014 om 3 jonod, 42 stancijad, sidä kesken 21 manaluine, 21,5 km raudted). Mugažo avtobusad oma kundaližeks transportaks lidnas.
Irdkosketused
Kategorii:Saksanman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Pohjoine Rein da Vestfalii
Kazahlaižed
Irdkosketused
Kategorii:Rahvahad kirjamišton mödhe Kategorii:Kazahstanan rahvahad Kategorii:Venäman rahvahad
Slancin rajon
Slancin rajon (Сланцевский район) om municipaline ühtnik Leningradan agjas.
Administrativine keskuz om Slanci-lidn (vspäi 2006 mülüb rajonha), sijadase rajonan päivlaskmas. Rajonan ristitišton nell' videndest eläb siš.
Istorii
Rajonan aluz om pandud vl 1941 keväz'kun 11. päiväl Leningradan agjaha Kingiseppan da Gdovan rajoniden paloišpäi, Slanci-radnikžilod panihe keskuseks.
Toižen mail'man sodan aigan vozil 1941 (heinku) — 1944 (uhoku) rajonan territorii oli okkupiruidud. Vl 1945 Narv-jogen oiktan randpolen palad (Estinman NST:an enzne pala) ühtištuihe rajonanke kahteks küläkundaks. Vozil 1958−2006 Slanci-lidn oli alištunu agjan tobmudele. Vl 1963 rajonan territorii läksi Kingiseppan rajonha i Lugan rajonha. Vl 1965 Slancin rajonan udessündutamižes pördutihe vaiše küläkundoid Kingiseppan rajonaspäi. Rajon om olmas nügüdläižiš röunoiš vspäi 2006.
Geografijan andmused
Slancin rajon om Leningradan agjan suvipäivlaskmaine taho. Pind — 2 191 nellikkilometrad (agjan 16nz' surtte 17:späi). Mecad ottas territorijan koume nelländest (1 638 km²).
Om röunoid 5 Venäman rajonanke da Estinmanke:
Znamasižed joged oma Luganjogi da Narv (lanktas Suomen lahthe), rajon sijadase niiden keskes. Kaikiš suremb vezišt om ratud Narvan vezivaradim (191,4 km²), sen suvipala mülüb rajonha, znamasine Plüssanjogi lankteb sihe. Joged da järved mülüdas Baltijan meren (Atlantižen valdmeren) basseinha.
Londuseližed varad oma palab šoidkivi, turbaz, sauvondmaterialad (mouckivi, letked, saved), mergel', dolomit, fosforitad, mec, reskvezi.
Vspäi 2006 rajonan territorii alajagase 7 municipaližhe ühtnikha: 1 lidnkundha da 6 küläkundha.
Tobmuz
Käskusenandai tobmuz om Ezitajiden Nevondkund (ven. Совет депутатов) 21 ühtnijanke. Kaik rahvaz valičeb heid videks vodeks. Järgvaličendad sihe oliba vl 2014 sügüz'kun 14. päiväl (koumanz' kucund). Marina Čistova radab sen ezimehen da rajonan pämehen vs 2014 sügüz'kun 30. päiväspäi. Ezitajiden Nevondkund valičeb rajonan administracijan pämest.
Vl 2014 redukun 31. päiväl Igor' Födorov om valitud ezitajil i om pandud rajonan administracijan pämeheks, radab kontraktan mödhe ezmäižen strokun. Nell' varapämest oma hänele abhu. Üks'toštkümne komitetad, 4 palakundad, 3 sektorad, radnikoičend, aburadnikoičendoiden ohjastuz da laudkund alištudas rajonan administracijan pämehištole.
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 43 523 ristitud (ezijäl'gmäine, 16nz' sija agjas).
Kaik om 156 eländpunktad rajonas, sidä kesken 1 lidn, 4 žilod, 1 raudtestancijan žilo, 148 küläd, 1 futor da 1 sijaine.
Pekuin Anna
Anna Helen Pekuin (kirjutadas erasišti kut Pakin) (Anna Helene Paquin [ˈpækwɪn]; sünd. 24. heinku 1982, Vinnipeg, Manitob, Kanad) om kanadalaiž-udenzelandijalaine aktris.
Slancin rajon
Eläjad
Rahvahad (vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe, enamba 0,4%): venälaižed — 82,0%, ukrainalaižed — 1,2%, vaugedvenälaižed — 1,2%, toižed rahvahad — 2,7%; rahvahuden ozutandata — 12,9% (heišpäi vaiše 2,7% mahttas pagišta venäkelel).
Pekuin Anna
Biografii
Om sündnu vl 1982 Vinnipeg-lidnha. Anna om noremb laps' ičeze kanzas: hänel om veik Endrü (režissör) da sestrii Katä (politikanmez'). Vl 1986 hän ajoi Udhe Zelandijaha kanzanke, i vl 1995 sirdi Los Andželesha jäl'ges vanhembiden erigotust.
Slancin rajon
Eläjad
Erased igähižed rahvahad: estilaižed — 87 rist. (0,20%), karjalaižed — 18 rist. (0,04%), suomalaižed — 17 rist. (0,04%), vepsläižed — 2 rist. (vähemba mi 0,01%), ižoralaižed — 1 rist. (vähemba mi 0,01%).
Pekuin Anna
Biografii
Ezmäine rol' om avstralijalaižes «Pianin»-fil'mas (1992). Varastamata nece akt'ordebüt toi «Oskar-premijad» hänele tagaman parahimas debütižes naižroliš. S. v. hän linni sen arvlahjan ühteks kaikiš norembiš laureatoišpäi. Neižne ei himoičend fil'mdas enamb, no jäl'ges ajandad Amerikha fil'mzi möst (fil'miš da reklamas).
Slancin rajon
Ižanduz
Rajonan ižandusen päsarakod oma :
Pekuin Anna
Biografii
Päiči kinos, vl 2001 ezini Londonan teatran lavastusiš.
Tetpas-žo om, hänen kaikiš znamasižemb kinomel'kuva om Rougan rol' franšizas Iks-Ristituiden polhe.
Irdkosketused
Kategorii:Kanadan aktrisad Kategorii:Uden Zelandijan aktrisad Kategorii:Aktrisad kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe Kategorii:Sündnuded Vinnipegha
La Pas (Bolivii)
La Pas vai Čuki Japu (isp. i La Paz, täuz' ispanine nimi om Nuestra Señora de La Paz [ˈnwes.tɾa seˈɲoɾa ðe la pas] «kožundan toi meiden emänd (jumalanmam)», Chuqiyapu, Chuqi Yapu / Chukiyawu / Chuquiago Marka), om Bolivijan kaikiš suremb lidn ičeze ezilidnoidenke (niita om koumanz' surtte) da de fakto pälidn vspäi 1898. Nügüd' Sukre om valdkundan oficialine pälidn konstitucijan mödhe. La Pas om mugažo valdkundan ühtennimižen departamentan administrativižeks keskuseks.
Bolivijan prezidentan, parlamentan da radonoigendajan tobmuden organoiden ištundoiden sijad oma neciš lidnas.
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vn 1548 20. päiväl redukud läz vanhad indejalaižiden Čukiago-žilospäi.
Geografijan andmused
Klimat om korktoiden mägiden subtropine vai valdmeren subpolärine. Lidn sijadase 16° suvhe ekvatoralpäi. Kacmata sihe, voib rindatada klimatad Bergenanke vai Torshavnanke. Lidnan suves kun keskmäine lämuz om +9..+12 C° vodes läbi, pohjoižes — penemba +10 C°. Kaclemižen kaikes aigas minimaline lämuz om −3 C°. Paneb sadegid 575 mm vodes, sidä kesken 380 mm tal'vkul-keväz'kul da 44 mm kuival sezonal (semendku-eloku).
La Pas jagase 7 lidnrajonha.
Eläjad
Vl 2012 lidnan eläjiden lugu oli 764 617 ristitud. Läz 2,3 mln ristituid elädas lidnaglomeracijas.
Transport
Avtobusad, kiruhavtobusad (PumaKatari-sistem) da funikulörad (Mi Teleférico «minun kabel'avto», 3 jonod, 10 km, 11 stancijad, 5 kabinad minutas) oma kundaližeks transportaks.
Rahahidenkeskeine sodavägiden da civiline El' Al'to-lendimport (LPB) sijadase 13 km suvipäivlaskmpolehe lidnan keskusespäi lähižhe El' Al'to-ezilidnhasai, 4061 m korktusel. Sišpäi tehtas reisid Suviamerikan maihe, AÜV:oihe da Bolivijan südäimes.
thumb|center|1000px| Lidnan ühthine nägu.
Berlington
Berlington (Börlington) (Burlington) om kompanijoiden i sodaobjektoiden nimi, eländpunktoiden riven nimituz AÜV:oiš i Kanadas. Se voib znamoita:
Mirkovič Dragana
Dragana Mirkovič (Драгана Мирковић; sünd. 18. viluku 1968, Kasidol-külä, Serbii, Jugoslavii) om serbalaine pajatai.
Biografii
Dragana om sündnu Kasidol-külähä.
Vspäi 1999 om lähtnu mehele, avstrine Toni Bijelič-biznesmen om hänen mužik. Heil om üks' tütär da üks' poig: Manuela da Marko.
Irdkosketused
Kategorii:Serbijan pajatajad Kategorii:Pajatajad kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe Kategorii:Sündnuded Serbijha
Kotel'nič
thumb|left|250px|Lidnan kart (2013) Kotel'nič  (Коте́льнич) om Venäman lidn, lidnümbrik da transporttesol'm Kirovan agjan päivlaskmas. Se om agjan videnz' lidn eläjiden lugun mödhe, Kotel'ničun rajonan administrativižeks keskuseks mugažo, ei mülü rajonha.
Istorii
Eländpunkt mainitaze ezmäižen kerdan «Starinas Vätkanmas» (17.-18. voz'sadad) kuti alusenpandud uz'lidnalaižil žilo anastadud marilaižil Kokšarov-lidnuden (Какшар tähäsai) sijas vl 1181. Sirtihe žilod 5 km jogen mödvedhe 14. voz'sadal, saudihe Kremlid. Vspäi 1647 ph. Oleksijan jarmank oleskeli keväz'kus (7.-22. surtte Venämas vozidme, südäiazjoiden ministrusen mödhe).
Kotel'nič sai makundan lidnan statusad vl 1780, oli torgovanoiden lidnaks. Saudihe sildad Vätkas päliči «Vätk — Piter»-raudtel vll 1903−1905. Vl 1927 raudte ühtenzoiti Alauz'lidnanke, i Kotel'nič kändihe raudtesol'meks. Kaks' raudtestancijad om olmas: Kotel'nič-1 i -2. Lidn šingotase mugažo saguden edheotandal.
Geografijan andmused
Lidn sijadase Vätk-jogen oiktal korktal randal, 120 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Sur' van («katl'uz») läbitab lidnad pohjoižespäi suvhe. Matkad agjan Kirov-pälidnan keskushesai om 84 km päivnouzmha-pohjoižpäivnouzmha orhal, 121 km avtotedme vai raudtedme. Toine lähembaine lidn om Orlov 41 km pohjoižpäivnouzmha orhal vai 48 km avtotedme.
Kotel'nič om lidnümbrikon üks'jäine eländpunkt.
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 24 979 ristitud. Kaikiš suremb ristitišt oli 38 tuhad eläjid vl 1992.
Professionaližen opendusen aluzkund om Kirovan maižanduztehnikum.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Kirovan agjan lidnad Kategorii:Kirovan agjan lidnümbrikod *
Polessk
Polessk (Поле́сск, Polessk, Labguva / Poleskas, Polessk / Labiawa; edel 1946. vot Labiau) om Venäman lidn Kaliningradan agjan keskuzpalan lodehes. Se om Polesskan lidnümbrikon (edel 2016. vot — rajonan) administrativine keskuz.
Istorii
Eländpunkt mainitase ezmäižen kerdan kuti Labagov vl 1249. Se sai lidnan oiktusid vn 1642 28. päiväl kezakud. Suren sodan aigan Rusked Armii anasti lidnad vn 1945 23. päiväl vilukud. Udesnimitihe NSTÜ:n vägimehen Sergei Poleckii-polknikan muštoks i ümbärdajan mectahondan tagut.
Polessk om maižanduzrajonan keskuseks, šingotase sömtegimišton edheotandoil: kalakonservtegim i kaks' sagudtegint, mugažo kombisötken tegim radab.
Geografijan andmused
Lidn sijadase Deim-jogen da kanalan hural randal (Дейма, Pregolin oiged ratud hijam), koumes kilometras suvhe Baltijan meren Kuršan lahtespäi, koume metrad ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Kaliningradhasai om 46 km suvipäivlaskmha raudtel vai avtol. Lähembaine lidn om Gvardeisk 24 km suvhe orhal vai 28 km avtotedme.
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 7 581 ristitud, lidnümbrikon kaks' videndest. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli läz 7 600 eläjad vll 2002−2011 (7 681 rist. vl 2002). Kaik 7 041 eläjad oli lidnas vl 2017.
Rahvahad (lidnan eläjad, enamba 0,4 % vl 2010, ozutadud rahvahudenke): venälaižed — 88,7 %, vaugedvenälaižed — 2,7 %, ukrainalaižed — 2,3 %, armenijalaižed — 1,2 %, litvalaižed — 1,0 %, saksalaižed — 0,8 %, totarlaižed — 0,5 %, čiganalaižed — 0,5 %, mordvinalaižed — 0,5 %, toižed rahvahad — 1,8 %.
Ortodoksižen hristanuskondan Kaiken Venäman Tihon-patriarhan jumalanpert' om letud vodele 2007.
Edeline municipaližen ühtnikan pämez' (deputatoiden nevondkundan ezimez') om Aleksei Museičuk (kezaku 2016 — reduku 2020).
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Kaliningradan agjan lidnad *
Reigan Ronal'd
Ronal'd Uilson Reigan (Ronald Wilson Reagan; sünd. 6. uhoku 1911, Tampiko (Illinois), AÜV — kol. 5. kezaku 2004, Los Andželes, Kalifornii, AÜV ) oli 40. AÜV:oiden prezidentan (1981−1989) da 33. Kalifornijan pämehen (1967−1975). Hän oli ranu mugažo akt'oran enččel.
Irdkosketused
Kategorii:Valdkundmehed Kategorii:AÜV:oiden prezidentad Kategorii:AÜV:oiden akt'orad Kategorii:Kalifornii Kategorii:Sündnuded vl 1911 Kategorii:Akt'orad kirjamišton mödhe Kategorii:Politikanmehed kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe Kategorii:Sündnuded Tampikoho
Bahčisarai
Istorii
Kuldaižen ordan aigaspäi koume eländpunktad oli nügüdläižen lidnan territorijal: Kirk-Er-lidnuz (nüg. Čufut-Kale), Salačik i Eski-Jurt. Vl 1532 panihe Bahčisarain alust Kriman hankundan pälidnaks, i se oli pälidnan vhesai 1783, konz Krim oli mülünu Venäman imperijha.
Bahčisarai šingotase sömtegimištol (vin, leibänproduktad), sauvondal, istorižel turizmal i kurortaks.
Geografijan andmused
Lidn sijadase Sevastopol' — Simferopol' pol'tel, Kriman mägiden ezimägištol, 150..300 m ü.m.t. korktusil. Matkad Simferopolin keskushesai om 30 km pohjoižpäivnouzmha.
Lidnanvuitte Naučnii-žilo observatorijanno (ven. Научный, ukr. Научний, krim.-tat. Научный / Nauçnıy, 704 rist. vl 2017) mülüb lidnankundha Bahčisarain ližaks.
Eläjad
Vl 2012 lidnan eläjiden lugu oli 26 363 ristitud, rajonan koumandez. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 27 549 eläjad vl 2001 i 27 450 eläjad vl 2015.
Rahvahad (enamba 0,4% vl 2014): venänikad — 59,2%, krimantatarlaižed — 22,5%, ukrainalaižed — 10,1%, totarlaižed — 3,8%, vaugedvenälaižed — 0,7%, armenijalaižed — 0,4%, toižed rahvahad — 1,8%, rahvahuden ozutandata — 1,5%.
Bahčisarain sauvondan da transportan tehnikum i Bahčisarain sauvondan, arhitekturan da dizainan kolledž oma professionaližen opendusen aluzkundoikš.
Irdkosketused
Kategorii:Kriman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe *
Rež
Rež (Реж) om Venäman lidn Sverdlovskan agjan suves. Se om Režan lidnümbrikon administrativine keskuz, mülüb sihe.
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1773 kuti žilo sauvomha Savva Jakovlev-edheotajan kaugedraudan i raudan tegimid Rež-jogen üläjoksmusen randal. Pästtihe parahimad lehtezraudad 19. voz'sadas, vl 1878 se sai kuldaižen mötalin Pariž-lidnas Mail'man ozutelendan aigan. Vl 1924 avaitihe i vspäi 1930 tedoitihe nikelin kaht löudmižsijid. Vspäi 1943 Rež om lidnan statusanke. Vspäi 1963 lidn alištub agjan tobmudele oikti.
Rež šingotase elektrotehnižel sarakol (transformatortegim, kabel'tegim), mašiništonsauvomižel (mašiništ raudtele, kivenümbriradmižele, maižandusen täht), sauvondmaterialiden pästandal (raudbetontegesed, šebin'), kahtel omblendfabrikal i leibänkombinatal, mugažo vas'kkivendon samižen kar'jer radab. Nikelintegim eile rados vspäi 2017.
Geografijan andmused
Lidn sijadase Rež-jogen molembil kall'oikahil randoil (219 km pitte, Nican oiged joginišk, Obinjogen hurapol'ne bassein), 190 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Padosein om jogel lidnan keskuses, se sädab vezivaradint päivlaskmha Rež-lidnaspäi. Äiluguižiden harvoiden mineraloiden kel'tahod oma lidnan ümbrištos. Matkad Jekaterinburghasai om 76 km suvipäivlaskmha orhal, 83 km avtotedme vai raudtedme. Lähembaine lidn om Artömovskii 30 km päivnouzmha orhal, avtol i raudtel.
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 38 215 ristitud, lidnümbrikon seičeme ühesandest. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 44 tuhad eläjid vodel 1992.
Rahvahad (2010, ozutadud rahvahudenke): venälaižed — 92,1%, totarlaižed — 2,8%, udmurtalaižed — 1,4%, toižed rahvahad — 3,7%.
Ortodoksižen hristanuskondan nell' pühäpertid oma olmas lidnas: ph. Johann-endustajan jumalanpert' (om saudud vll 1897−1902), ph. Johannan Kronštadtalaižen pühäpert', ph. Ksenija Piterilaižen pühäpert', mugažo ph. Mikulai-čudonsädajan jumalanpert' om sauvomas kaumžomal vspäi 2016. Islaman «Nur»-loičendpert' om avaitud lidnas.
Režan politehnikum (tehnikum) i Uralan tegimištoliž-ekonomižen tehnikuman filial (Jekaterinburg) oma professionaližen opendusen aluzkundoikš.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Sverdlovskan agjan lidnad *
Nobelii
thumb|left|200px|Nobelii
Nobelii (No — nobelium latinan kelel) om 102nz' himine element himižiden elementoiden periodižes tabludes, aktinoidoiden gruppaspäi (koumanz' grupp, seičemenz' period).
Ühthine ümbrikirjutand
Ei ole nobelijad londuses. Se om ratud transfermine element.
Voib olda muiktuzmärid +2 i +3.
Avaidusen istorii
Ročilaižiden himikoiden grupp «avaiži» nobelijan vl 1957 i tariči nimen, no möhemba tedištihe, miše hö löuziba torijan üht izotopoišpäi. Nobelijan severziden-se izotopoiden atomad oma löutud nevondkundaližiden (Dubn) i amerikaižiden (Berkli) tedomehiden töiš ripmata toine toižespäi 1960-nzil vozil.
Element om nimitadud Al'fred Nobel'-himikan muštoks.
Fizižed ičendad
Nobelii om radioaktivine metall. Kristalline segluz om tahkoncentruidud kubine (endustuz).
Elementan izotopad čihotas erazvuiččin: kätas fermijaks α-čihodamižen kal't päpaloin vai südäituk jagase spontanižikš, mendelevii sädase β-čihodamižen kal't penembas lugumäras.
Irdkosketused
Kategorii:Himižed elementad kirjamišton mödhe
The EPs
«The EPs» (EP:id) om Lacuna Coil:an kompiläcijanal'bom, pästtud 2005-ndes vodes.
Kompiläcijas om pajoid Lacuna Coil- da Halflife-minial'bomoišpäi.
Pajoiden nimikirjutez
Kategorii:Lacuna Coil:an kompiläcijanal'bomad Kategorii:Kompiläcijanal'bomad kirjamišton mödhe
Šarlerua
thumb|left|250px|Lidnan kart Šarlerua (Charleroi, mugažo alaman kelel, francine virkand [ʃaʁləʁwa], vall. Tchålerwè / Châlerwè [tʃɑːlɛʀwɛ]) om Bel'gijan lidn da kund valdkundan keskuzpalan suves, Vallonii-regionan Eno-agjas. Se om valdkundan nellänz' lidn eläjiden lugun mödhe.
Oficialine kel' om francijan kel'.
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud ispanijalaižil vl 1666 kut Šarnua-lidnuz (Charnoy), möhemba udesnimitihe noren Karl II-kunigahan oiktastuseks. Lidn om tegimišton keskusen 18. voz'sadaspäi, sijadase kesked hilen basseinad.
Geografijan andmused
Lidn sijadase agjan päivnouzmas, Sambr-jogen randal (Sambre, Samber, 193 km pitte, Maasan hura ližajogi). Matkad Brüssel'-pälidnhasai om 50 km pohjoižhe.
Šarlerua jagase 15 nimitadud rajonaks, niišpäi 14 oliba kundoikš edel vn 1977 i oma mülütadud lidnha.
Eläjad
Lidnan ristitišt sen nügüdläižiš röunoiš jäb läz vajehtusita vspäi 1900, konz se oli 198 837 eläjad. Kaikiš suremb ristitišt oli 233 737 eläjad vl 1947. Vl 1990 eläjiden lugu oli 206 779 ristitud, vl 2010 — 202 598 ristitud. Vl 2008 lidnaglomeracijan ristitišt oli 522 522 eläjad (videnz' surtte valdkundas), 1 462 km² pindal.
Severz'-se universitetoid i institutoid ratas lidnas.
Sar'vutpu
Sar'vutpu (Ceratonia siliqua) om pu Bobanvuiččed-sugukundaspäi, Ceratonii-heimon üks' kahtes erikospäi.
Ümbrikirjutand
Igähižvihand pu 6..12 m kortte, levedanke kronanke. Lehtesed oma höunhenvuiččed ninevad. Henod änikod kazdas tophikš. Änikon mallüt om koveritoi i lankteb heredas, vencut ei olele.
Koričmad paugud oma 10..25 sm pitte, 2..4 sm levette i 0,5..1 sm sankte. Paugud ei avaitkoiš. Semniden-bobiden ližaks, niiš om küps maged südäin, mülütab saharan polehesai. Poligalaktomannan-polisaharid andab ploduile kovut i massan kaikenaigaižust.