cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Nikol'skan rajon
Istorii
Rajonan aluz om pandud vn 1924 elokus Pohjoižen Dvinan gubernijha. Sil aigal rajonan pind oli 8863 nellikkilometrad, ristitišt — 59317 eläjad. Vs 1929 heinkun 15. päiväspäi rajon mülüi Pohjoižen randan Pohjoižen Dvinan ümbrikho. Vl 1930 heinkun 30. päiväl heitihe ümbrikod, i vodhe 1936 tal'vkun 5. päivhäsai rajon mülüi Pohjoižhe randha kuti administrativine ühtnik. Vozil 1936−1937 oli Pohjoižen agjan palaks. Vs 1937 sügüz'kun 23. päiväspäi rajon mülüb Vologdan agjaha. Rajon om olmas nügüdläižiš röunoiš vspäi 2004.
Geografijan andmused
Nikol'skan rajon sijadase agjan suvipäivnouzmas. Pind — 7 476 nellikkilometrad. Mecad ottas territorijan 86% (6448 km²). Koivikod habikoidenke oma enambuses, kavag'mec otab koumandest (kuz', pedai).
Om röunoid 7 Venäman rajonanke:
Reljef om kukhikaz tobjimalaz, pened sod oma sijidme. Pohjoižed Uvalad-ülüden päivlaskmaine pala otab rajonan territorijad läz täuzin. Znamasine jogi om Jug sen huran Šaržen'g-ližajogenke, mülüdas Pohjoižen Dvinan (Jävaldmeren) basseinha. Rajonan päivlaskmas Unž-jogi ližajodidenke mülüb Volgan (Kaspijan meren) basseinha. Penid da surid jogid om läz seičemed sadad. Om vähä penid järvid (1 km² penemba pindal). Sod oma territorijan sadandez.
Londuseližed varad oma turbaz, sauvondmaterialad (letked, saved, gravii), dolomit, mec, reskvezi.
Vs 2015 kezakun 25. päiväspäi rajonan territorii alajagase 8 municipaližhe ühtnikha: 1 lidnankundha da 7 küläkundha.
Tobmuz
Vs 2008 keväz'kuspäi Väčeslav Panov om valitud i radab rajonan da sen administracijan pämehen kahtenden strokun. Rajonan pämehen järgvaličendad oliba vl 2012 keväz'kun 4. päiväl, hänen valdatusiden strok om viž vot. Nell' administracijan varapämest oma hänele abhu. Kaks' ohjandust, 8 palakundad da 1 komitet alištudas rajonan administracijale.
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 24 488 ristitud.
Kaik om 223 eländpunktad rajonas, sidä kesken 1 lidn, 13 žilod da 209 küläd, niišpäi 40 seištas kaikenaigažeta ristitištota. Toižid surid eländpunktoid ei ole.
Ižanduz
Rajonan ižandusen päsarakod oma mecan varhapanend da ümbriradmine (pilindmaterialad, strubad brusaspäi), sömtegimišt da maižanduz, omblendtegimišt da turizm.
Kehr
Istorii
Kehr-külä (nüg. 1 km pohjoižhe lidnaspäi) mainitase ezmäižen kerdan vl 1241 Hanaegus-nimitusenke. Nügüdläižen eländpunktan aluz om pandud vll 1620−1630 kuti Kehr-kezakülä (Kehra mõis), sen puine sauvuz om kaičenus. Kätihe radnikžiloks vl 1945. Kehr sai lidnan statusad vl 1993 i vhesai 2002 oli erižeks municipalitetaks.
Kehr šingotase cellülozbumagaižel kombinatal, se radab vspäi 1938. Elektrostancijan sauvond planiruiše.
Geografijan andmused
Lidn sijadase makundan päivnouzmas, Jägal-jogen keskjoksmusen hural randal tobjimalaz (Jägala jõgi 98 km pitte, lidnas Kehra jõgi, lankteb Suomen lahthe), 53 m korktusel valdmeren pindan päl. Matkad Tallidnan röunhasai om 25 km päivlaskmha orhal, keskushesai — 43 km lodeheze avtotedme, 39 km (vai 36 minutad) raudtedme.
Alüminii
thumb|left|250px|Alüminijasižen sargan fragment 55x37 mm surtte, irguz 99,9998%. Nägub strukturid muiktustandan jäl'ghe.
Kehr
Geografijan andmused
Raudtestancii om olmas lidnan keskuzpalas «Tallidn — Narv»-keskustal vspäi 1876. «Tallidn — Narv»-avtote mäneb 12 km pohjoižhe lidnaspäi.
Alüminii
thumb|right|125px|Alüminijan toštmižümbriradmižen kod Alüminii (Al — aluminium latinan kelel) om 13nz' himine element himižiden elementoiden periodižes tabludes. Sen sijaduz om koumandestoštkümnendes gruppas (vanhtunuden klassifikacijan mödhe — koumanden gruppan päalagruppas), tabluden koumandes periodas.
Kehr
Eläjad
Vn 2011 Estinman rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 2 889 ristitud, 53,0% heišpäi oma estilaižed, 34,8% — venänikad, 12,2% — toižed rahvahad. Vn 2020 augotišes kaik 6 217 ristitud elihe volostiš 532,91 km² pindal.
Alüminii
Ühthine ümbrikirjutand
Element om lujas levitadud Man kores (7,5..8,1%), sen kaikiš paksumb metall. Vl 1825 danijalaine Hans Ersted-himik sai alüminijad ezmäižen kerdan. Nimitihe latinan kelen alumen-sanaspäi «muigištandsubstancii».
Kehr
Irdkosketused
Kategorii:Estinman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Harju-makund
Araban Ühtenzoittud Emiratoiden valdkundznam
right|250px Araban Ühtenzoittud Emiratoiden valdkundznam (شعار الإمارات العربية المتحدة) om Araban Ühtenzoittud Emiratad-valdkundan üks' oficialižiš simvolišpäi. Nügüdläine versii om vahvištadud 2008-nden voden 22. päiväl keväz'kud vn 1973 valdkundznaman alusel.
Alüminii
Ühthine ümbrikirjutand
Alüminii om vähäntoksine, sen erased ühtnendad oma toksižemb. Ei ühtne olijoiden metabolizmha.
Araban Ühtenzoittud Emiratoiden valdkundznam
Ümbrikirjutand
Letetazangišton mujun sakkal kuvadase valdkundznamal. Hänen händan seičeme pörod simvolizuruidas seičeme emiratad. Valdkundan flag kuvadase laudal. Seičeme tähtast laudan röunal ozutadas emiratoid mugažo. Sakkal pid'oiteleb rusttan talonan, Federacijan nimituz om kirjutadud vauktal kufižel šriftal.
Alüminii
Fizižed ičendad
Alüminii om kebn paramagnitine pehmed hobedaižvauged metall. Kristalline segluz om kubine.
Araban Ühtenzoittud Emiratoiden valdkundznam
Ümbrikirjutand
Kategorii:Valdkundznamad V
Alüminii
Fizižed ičendad
Atommass — 26,981539. Ninevuz (normaližiš arvoimižiš) — 2,6989 g/sm³. Suladandlämuz — 933,47 K (660,32 C°). Kehundlämuz — 2743 K (2470 C°).
Londuseline element kogoneb üks'jäižes stabiližes 27Al-izotopaspäi, sen ližaks 26Al-izotopan jäl'ged oma olmas (T½ — 717 tuh. vozid). Kaik tetas 23 ratud radioaktivišt izotopad 19..25, 28..43 atommassanke, i 4 izomerad.
Himižed ičendad
Kattase il'mas hapandusen kerthel (Al2O3) teravas. Muigotandmärad: +3; 0. Reagiruib hapanikanke, vedenke (hapandusen kerthen likvidacijan jäl'ghe), muglidenke, sol- i rikmuiktusidenke i galogenidenke honuzližel lämudel päiči ftoras. Om reakcijoid nenidenke substancijoidenke lämbitamižes: ftor, rik, azot, hil'nik, azotmuiktuz.
Kävutand
Ottas kävutamižhe ühthesuladusikš i ližaduseks sihe. Tehtas elektrokabelid, lämbitusen radiatorid, astjoid, hahkmujud, ottas sömližaduseks i raketpoltuseks. Kävutadas alüminijan ühtnendoid stöklan tehmižes (hapanduz, ftorid i fosfat).
Ezmäine nevondkundaline alüminijantegim oli saudud Volhov-lidnas vl 1932. Mail'man samine ližadab kaikuččel vodel, 59 mln tonnoid vl 2016. Om torhuden (alüminijan hapandusen) löudmižsijid kaiked planetadme, no odav elektroenergii piidab samha metallad elektrolizal. Pätegijad (enamba 1 mln tonnoid vl 2008): Kitai, Venäma, Kanad, AÜV, Avstralii, Brazilii, Indii, Norvegii. Maksoi 1,2..3,3 tuhad US$ tonnas vll 2007−2015.
Irdkosketused
Kategorii:Himižed elementad kirjamišton mödhe
SMAP
Enččed ühtnijad oma Masahiro Nakai, Takuja Kimura, Goro Inagaki, Cujosi Kusanagi, Singo Katori, Kacujuki Mori.
Gruppan aluz oli pandud vl 1988. Se čihozi oficialižikš Uden 2017-nden voden kanman.
Irdkosketused
Kategorii:Japonijan muzikgruppad Kategorii:Popgruppad Kategorii:Muzikgruppad kirjamišton mödhe Kategorii:Muzikgruppad vl 1988 alusenpanendanke Kategorii:Muzikgruppad vl 2016 čihodamiženke
Renii
Renii (Re — rhenium latinan kelel) om 75nz' himine element himižiden elementoiden periodižes tabludes. Sen sijaduz om seičemendes gruppas (vanhtunuden klassifikacijan mödhe — seičemenden gruppan laptalagruppas), tabluden kudendes periodas.
Ühthine ümbrikirjutand
Nece element om harv Man kores lujas 0,07 grammad tonnas palanke. Germanijalaižed himikad Ida i Val'ter Noddak avaižiba renijan vl 1925 spektroskopijan abul, i vl 1926 tedomehiden grupp sai elementan 2 mg. Sen nimi om anttud Reinanjogen nimen mödhe. Renii om jäl'gmäine avaitud element, kudambal stabiline izotop om olmas.
Metallal ei ole biologišt rolid.
Can't Get You Out of My Head
Pajon tekst om anglijan kelel. Tekstan i muzikan sädajad oma Keti Dennis i Rob Devis, hö-žo oma singlan prodüserad. Singl om änetadud Devisan kodistudijas Anglijan Surrei-grafkundas (Sur' Britanii).
Renii
Fizižed ičendad
Renii om kova löumassulatud hobedaižvauged päličmänendmetall. Paramagnetik. Renijan tuhk adsorbiruib vezinikad.
Can't Get You Out of My Head
Pajo sai mail'man satust. Vl 2001 möihe singlan nell' millionad kopijoid (vodele 2018 viž millionad), platinstatusanke Avstralijas (koumašti), Sures Britanijas, Saksanmas, Francijas. Pajo saihe ezmäižhe sijhasai Avstralijan i Evropan hitparadoiš.
Renii
Fizižed ičendad
Atommass — 186,207. Ninevuz (normaližiš arvoimižiš) — 21,02 g/sm³ (4. sija metalloiden keskes). Suladandlämuz — 3459 K (3186 C°, 2. sija metalloiden keskes vol'framan jäl'ghe). Kehundlämuz — 5903 K (5630 C°, kaikiš korktemb metalloiden keskes).
Can't Get You Out of My Head
Videoklip pajole sai nominacijad «Parahim kargvideo»-kategorijas MTV Video Music Awards 2002-konkursan ceremonijal. Klipan Maikl Runi-horeograf sai arvlahjad parahimas horeografijas.
Renii
Fizižed ičendad
Londuseline renii kogoneb kahtes izotopaspäi: 185Re (37,07%) i 187Re (62,93%, β-čihodamiženke, T½=4,12 × 1010 vot). Tetas mugažo 33 ratud radioaktivišt izotopad 160..184, 186, 188..194 atommassanke, i 21 izomärad.
Can't Get You Out of My Head
Irdkosketused
Kategorii:Kaili Minougan pajod Kategorii:Pajod kirjamišton mödhe Kategorii:Singlad kirjamišton mödhe Kategorii:Vn 2001 pajod Kategorii:Vn 2001 singlad Kategorii:Pajod anglijan kelel
Renii
Himižed ičendad
Muigotub il'mas korktemba mi 300 C° lämudel. Muigotandmärad: +7..−1 i −3, sidä kesken +2, +4, +6 i +7 päpaloin. Voib segoitada azotmuiktuses kebnas. Ei säda karbidoid.
Kävutand
Ottas kävutamižhe renijad metallurgijas da elektrotehnikas, saudas reaktivižid likutimid. Renii om hüvä katalizator mugažo.
Burzum
Burzum ([ˈbʉ̀rtsʉm], anglijan virkand: [ˈbɜːrzəm]) om norvegine muzikprojekt, se edestab muzikad blekmetal i ambient-stiliš.
Renii
Irdkosketused
Kategorii:Himižed elementad kirjamišton mödhe
Burzum
Muzikgruppan aluz om pandud Bergen-lidnha vl 1991. Nügüd'aigan üks'jäine ühtnii om Varg Vikernes — än', sanad, gitarad, basgitar, bangsoitod, koskimsoitod (sintezator). Edestai eläb Francijas voziden 1994−2009 türmadusen jäl'ghe.
Gruppan nimituz om sätud «burz»-sanaspäi (pimeduz). Se sana om ottud Dž. Tolkinan «Renghiden tobmudenpidai»-trilogijan «mustas paginaspäi» — ratud kelespäi.
Irdkosketused
Kategorii:Blekmetalgruppad Kategorii:Norvegijan muzikgruppad Kategorii:Muzikgruppad kirjamišton mödhe Kategorii:Muzikgruppad vl 1991 alusenpanendanke
Riccato Gala
Irdkosketused
Kategorii:Italijan pajatajad Kategorii:Pajatajad kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe Kategorii:Sündnuded Milanha Kategorii:Sündnuded vl 1975
Amerik
thumb|right|250px|Amerik Amerik om Man kuiv pala. Se kogoneb kahtes kontinentaspäi — Pohjoižamerik da Suviamerik. Lähižed sared Grenlandanke mülüdas sihe mugažo. Mirun palan toine nimituz om Uz' mail'm.
Ühthižed andmused
Pind — 42,55 millionad km², se om 4,5 procentad penemb mi Azii. Sijadase Päivlaskmaižes mapoliškos kogonalaz. Eläjiden lugu ületi 1 mlrd ristituid vodel 2016. Nimitadas eläjid amerikalaižikš. Niiden paginkeled oma ispanijan, anglijan, portugalijan, francijan i indejalaižiden keled.
Kaik om 35 valdkundad da 17 rippujad territorijad Amerikas kogonaz. Jagadas Pohjoižamerik-kontinentad koumeks sureks regionaks: Pohjoižamerik (Kanad, AÜV, Meksik), Keskuzamerik, Kariban basseinan mad. Erištadas Latiništ Amerikad (eläjad oma latinamerikalaižed), se om Meksik da kaik mi suvemb sidä.
Kaikiš surembad valdkundad pindan mödhe oma Kanad, AÜV, Brazilii, ristitišton mödhe — AÜV, Brazilii, Meksik.
Istorii
Pohjoižamerikan da Suviamerikan kontinentad ühtištuiba kahesa millionad vozid tagaz Panaman rajonas.
Amerik om elänzoittud ristituil 15..24 tuhad vozid tagaz, hö tuliba Sibirin suvespäi Aläskan kal't pidust' Tünen valdmeren randištod. Ezmäine populäcii lugi 70..4000 ristitud, se eli Aläskal hätken aigan, sid' äikerdoičihe i leviganzi kaikedme Amerikadme läz 15 tuhad vozid tagaz. Paleoeskimosad tuliba Amerikan pohjoižhe viž tuhad vozid tagaz, nügüd'aigaižed eskimosad elädas Amerikas üht tuhad vozid. Tetas kontaktoiš Skandinavijan eläjidenke meiden eras. Amerikan tetab avaiduz evropalaižiden täht vl 1492 vedi Amerikan igähižid rahvahid demografižennoks katastrofannoks, kucui evropalaižiden sirdandad Amerikan kolonijoihe i Afrikan eläjiden tulendad orjikš. 19. i 20. voz'sadoil Azijan eläjad ühtniba migracijha avaros mugažo.
Nimituz
Nimitihe Man palad Amerikaks, nägub, florentižen Amerigo Vespučči-matkadajan nimen mödhe. Risttihe händast Pühän Emerikan oiktastuseks.
Toižen ezimeletusen mödhe, Amerik sai ičeze nimitust elokahan bristolilaižen Ričard Amerike-torgovanan kanzannimen mödhe, hän rahoiti Džon Kabotan tošt transatlantišt ekspedicijad. Kabot saihe Labradoran randhasai vl 1497 (kahtes vodes aigemba mi Vespučči) i nimiti avaitud evropalaižile maid ekspedicijan päižen sponsoran oiktastuseks.
Homaičendad
Kategorii:Man kuivad palad
Baahubali: Lopind
Irdkosketused
Kategorii:Indijan fil'mad Kategorii:Fil'mad kirjamišton mödhe Kategorii:Istorižed fil'mad Kategorii:Torafil'mad Kategorii:Vn 2017 fil'mad Kategorii:Fil'mad tamilan kelel Kategorii:Fil'mad telugun kelel
Polevskoi
Polevskoi (Полевско́й) om Venäman lidn Sverdlovskan agjan suvipäivlaskmas. Se om Polevskoin lidnümbrikon administrativine keskuz da pala.
Istorii
Eländpunkt mainitase ezmäižen kerdan kuti Polevskai-külä (Полевская деревня) vl 1699, no oficialine alusenpanend lugese vodel 1718 baškiralaižiden londan jäl'ghe. Žilon i jogen nimitused oma ühthiženke augotižlibundanke. Vl 1702 löutihe vas'kkivendod i vl 1723 valdkund sauvoi vas'kensuladuztegint lidnusenke Petr I Sur'-imperatoran käskön mödhe. Pigai löutihe raudkivendod 7 kilometras pohjoižhe tegimespäi, i vspäi 1735 sauvoškanzihe Severskii-raudantegint.
Vl 1924 Polevskoi i Severskii saiba radnikžilon statusad. Vn 1942 27. päiväl keväz'kud anttihe Polevskoi-žilole lidnan statusad, ühtištuihe Severskii-žilonke vn 1946 keväz'kus. Vspäi 1946 lidn alištub agjan tobmudele oikti.
Geografijan andmused
Lidn sijadase Keskmäižen Uralan päivlaskmaiženno pautkenno, 360 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Pen' Polevai-jogi (16 km pitte, Полевая) jokseb Üläuiton kal't lidnan suves i lankteb Severuškha sen vezivaradimen sijas (vspäi 1738, lidnan pohjoine, Čusovai-jogen hura randpol', Kamanjogen hurapol'ne bassein). Dumnai-mägi (409 m, ven. Думная) seižub lidnan suvipalas, ende saihe vas'kkivendod läz sidä.
Lidnan raudte om vaiše tegimišton täht, lähembaine Polevskoi-passažirraudtestancii om saudud 8 km päivnouzmha lidnaspäi Stancionnii-Polevskoi-žilos «Jekaterinburg — Čeläbinsk»-jonol. Matkad Jekaterinburgan röunhasai om 40 km pohjoižpäivnouzmha orhal, 47 km avtotedme vai raudtedme; keskushesai — 52 km orhal vai 59 km avtotedme. Lähembaižed lidnad oma Sisert' 36 km päivnouzmha orhal vai 43 km avtol, i Degtärsk 29 km pohjoižhe orhal vai 47 km avtol.
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 64 220 ristitud, lidnümbrikon — 71 220 ristitud. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 70..72 tuhad eläjid vll 1986−2000 (72 400 eläjad vl 1998). Vl 2017 kaik 62 259 ristitud elihe lidnas i 70 233 ristitud kaikes lidnümbrikos.
Rahvahad (2010, ozutadud rahvahudenke): venälaižed — 91,4%, totarlaižed — 3,5%, baškiralaižed — 1,2%, toižed rahvahad — 3,9%.
Professionaline openduz tegese Jekaterinburgan aluzkundoiden filiališ: Uralan tegimištoliž-ekonomine tehnikum i Uralan radiotehnine kolledž A. Popovan nimel.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Sverdlovskan agjan lidnad Kategorii:Sverdlovskan agjan lidnümbrikod
Ties
Ties (Thiès, Cees) om lidn da raudtesol'm Senegalan päivlaskmas. Se om valdkundan koumanz' lidn eläjiden lugun mödhe, Tiesan agjan administrativine keskuz.
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1864 kuti francine fort. Vspäi 1885 om raudtestancijaks «Dakar — Sen Lui»-keskustal. Tiesan kund (kommun) om sätud vl 1904.
Ties šingotase avtobusoiden i traktoriden ühthekeradamižen «Senbus Industries»-edheotandal (vspäi 2001), akkumulätoriden pästandal, kouroiden tehmižel, sömtegimištol (lihan ümbriradmine), elektromehanižel inžiniringal, alüminijan fosfatan samižel ezilidnas eksportan täht (Taib- i Pallo-kaivuded), torguindal. Om maižanduzrajonan keskuseks.
Geografijan andmused
Lidn sijadase agjan keskuzpalas, 63 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Dakar-pälidnhasai om 60 km päivlaskmha.
Klimat om räk pol'kuiv. Voden keskmäine lämuz om +25,7 C°. Paneb sadegid 503 mm vodes.
Eläjad
Vl 2002 lidnan eläjiden lugu oli 237 849 ristitud, vl 2013 — 286 283 ristitud. Vl 2019 kaik 765 213 eläjad oli ezilidnoidenke, agjan koumandez.
Islaman läz nell'kümned mečetid oma avaitud lidnas. Katoližen jumalankodikundan seičeme tulendad ratas Tiesas, ph. Annan päjumalanpertinke.
Tiesan universitet (Université de Thiès) radab vspäi 2007.
Irdkosketused
Kategorii:Senegalan lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe *
Nenavašoin tüništoitmine
«Nenavašoin tüništoitmine» (Il Bisbetico domato) om italine kinokomedii. Se läksi ekranoile vl 1980. Ozutihe fil'man versijad NSTÜ:s vl 1983 surenke satusenke, erased epizodad oliba lühetud.
Kinotarin
Fil'man tegend šingotase italižes Ravin'jano-küläs (nimi om tehtud melel), ei edahan Voger- (Pavijan agj) i penen Portofino- (Genujan agj) lidnoišpäi. Statjaline Liza-lidnalaine mel'dütoitab ičheze naimatont 40-vottušt kaugedtabašt fermerad.
Irdkosketused
Kategorii:Italijan fil'mad Kategorii:Komedijan fil'mad Kategorii:Fil'mad kirjamišton mödhe Kategorii:Vn 1980 fil'mad Kategorii:Fil'mad italijan kelel
Araban Ühtenzoittud Emiratoiden flag
border|right|250px Araban Ühtenzoittud Emiratoiden flag (علم الإمارات العربية المتحدة) om AÜE:n üks' oficialižiš simvolišpäi. Flagan proporcii om 1:2.
Nügüdläine flag om vahvištadud vn 1971 2. päiväl talvkud, 19-vozne sil aigal Abdullah Mohammed Al Maainah tariči valdkundflagan pirdatest. Se kogoneb panarabižid mujuid i muga ezimeletab araban mail'man ühtmut. Trikoloran mujud oma (ülähäspäi) vihand, vauged, must. Rusked püštoiged šoid otab flagan nelländest huralpäi, se muju om kaikiden emiratoiden flagoiš. Valdkundan torguindlaivad i erased civiližed sebrad kävutadas flagad rusttan mujun AÜE:n flaganke huras üläčogas.
Mujuiden znamoičendad:
Kacu mugažo
Kategorii:Flagad Kategorii:Araban Ühtenzoittud Emiratad
Korkino
Korkino (Ко́ркино, mugažo totaran i baškiran kelil) om Venäman lidn da lidnankund Čeläbinskan agjan keskuzpalan päivnouzmas. Se om Čeläbinskan suvine ezilidn, Korkinon rajonan administrativine keskuz.
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1746 kuti pen' Korkinankülä, mainitaškanzihe dokumentoiš vspäi 1789. Kätihe Korkinskii-radnikžiloks vl 1932, radoihe buran hilen löudmižsijad (avaitihe vl 1931). Korkino sai lidnan statusad vn 1942 2. päiväl redukud. Buran hilen samine tuli lophu vl 2017, no hilen sured varad oma olmas völ.
Geografijan andmused
Lidn sijadase rajonan päivnouzmas, 243 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Buran hilen järed kar'jer om lidnan pohjoižpäivnouzmas, se om kahtenz' surtte mail'mas: 7 km diametral i enamba mi 500 m süvütte. Matkad Čeläbinskan röunhasai om 12 km pohjoižhe orhal vai 17 km avtotel, keskushesai — 30 km pohjoižhe orhal vai 42 km avtotedme. Toine lähembaine lidn om Jemanželinsk 15 km suvhe orhal vai avtotedme.
«Čeläbinsk — Troick»-avtote om lidnan päivlaskmaižeks röunaks. Korkino-raudtestancii radab vaiše jüguiden täht 10-kilometrižel sarakol «Čeläbinsk — Troick»-keskustaspäi.
Dubrovka-Čeläbinskai-žilo raudtestancijanno (810 rist. vl 2010) i Dubrovk-külä (142 rist. vl 2010) mülüdas lidnankundha Korkinon ližaks. Lidnankundan pind om 48,8 km².
Eläjad
Rahvahad (2010): venälaižed — 87,8%, totarlaižed — 3,2%, ukrainalaižed — 2,2%, saksalaižed — 2,0%, toižed rahvahad — 4,8%.
Ortodoksižen hristanuskondan phh. Pedroin i Pauloin jumalanpert' om saudud Korkinos vl 1888.
Professionaližen opendusen aluzkundad oma Korkinon kaivuzsauvondan tehnikum i Čeläbinskan sömindustrijan da torguindan valdkundaližkolledžan Korkinon filial (ende Korkinon sömtegimišton tehnikum).
Moščen
Moščen (Мощена, Moszczana) om Ukrainan külä Volinin agjan keskuzpalas, sen Kovelin rajonas. Edel 2016 oli küläkundan keskuseks, nügüd' mülüb Lüblincan küläkundha.
Istorii
Eländpunkt mainitase ezmäižen kerdan Pol'šanman Sigizmund I-kunigahan kirjeižes vl 1543.
Moščenan eläjad oma otnus maižandushe. Turbhan samine om šingotadud.
Geografijan andmused
Külä sijadase melioriruidud tahondas, 179 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad rajonan Kovel'-keskushesai om 5 km suvipäivnouzmha.
Eläjad
Kategorii:Ukrainan küläd Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Volinin agj
Zagreb
thumb|left|250px|Lidnan rajoniden kart Zagreb (mugažo horvatan kelel, virktas [zǎːɡreb]) om Horvatijan pälidn da kaikiš suremb lidn.
Geografijan andmused
Lidn sijadase Sav-jogen randoil (Sava, Dunain oiged ližajogi). Se seižub 122..1035 m ü.m.t. korktusil, 158 m keskmäižel korktusel, Medvednic-mägimassivanno (Medvednica vai Zagrebačka gora).
Zagreb jagase 17 nimitadud rajonha (gradska četvrt).
Eläjad da transport
Vn 2011 Horvatijan rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 790 017 ristitud, ezilidnoidenke — 1,1 mln ristituid, valdkundan videndez. Enamba ühesad kümnendest oma horvatijalaižed i katoližed uskojad.
Avtobusad, tramvaid, ezilidnelektrojonused, funikulör da taksid oma kundaližeks transportaks lidnas.
Murdoja
Murdoja om Venäman oja Leningradan agjas, sen Pöudon rajonas. Oja jokseb Šapšha.
Klivlend
Klivlend (Cleveland) om AÜV:oiden lidn pohjoižpäivnouzmaiženno röunanno. Se om Ogajo-štatan kahtenz' surtte lidn.
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud Mozes Klivlendal (Moses Cleaveland, jenaral da politikanmez', eli 1754−1806) vl 1796, om nimitadud alusenpanijan kanzannimen mödhe. Klivlend-külä sai oficiališt lidnan statusad vl 1836.
Geografijan andmused
Lidn sijadase Erinjärven suvirandal i langenijan sihe Kajahog-jogen randoil (Cuyahoga), 199 m ü.m.t. keskmäižel korktusel.
Eläjad da transport
Vl 2010 eläjiden lugu oli 396 815 ristitud. Läz 1,8 mln elädas lidnaglomeracijas (2016).
Vspäi 1955 metropoliten radab lidnas (om 3 jonod, 50 stancijad, 54 km raudted).
Irdkosketused
Kategorii:Amerikan Ühtenzoittud Valdkundoiden lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Ogajon lidnad
Repin Il'ja
Il'ja Jefimovič Repin (Ілля Юхимович Рєпін, Илья Ефимович Репин; sünd. 24. heinku /5. eloku/ 1844, Čugujev, Har'kovan gubernii, Venäman imperii (nüg. Ukrain) — kol. 29. sügüz'ku 1930, Kuokkal, Viipurin gubernii, Suomenma (nüg. Venäma)) oli ukrainalaiž-venälaine pirdai, voimujupirdai, portretoiden, elo- da istorižiden scenoiden mastar.
Irdkosketused
Kategorii:Ukrainan pirdajad Kategorii:Venäman pirdajad Kategorii:Voimujupirdajad Kategorii:Memuaristad Kategorii:Sündnuded vl 1844 Kategorii:Opendajad Kategorii:Pirdajad kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe
Merikukoi
thumb|right|250px|Merikukoin muna, [[Francii, 2012]] Merikukoi (Vanellus vanellus) om Evrazijan venon vönen i Pohjoižafrikan kezalind, mülüb Charadriidae-sugukundha.
Leviganduz
Lind om levitadud Evropadme järghižikš suvhe polärižes pirdaspäi, kezalindud tal'vdudas Keskmeren regionas. Azijas merikukoi pezoitelese venon vönen tahoidme, tal'vdub Anatolijan pol'sarel, Iranas, Indijan pohjoižes, Kitaiš i Japonijan suves.
Kezalindud valitas elänzoitamha kattud harvoil penzhil luhtoid i nepsoid nituid, heinäkahid soid.
Pol'šankel'ne Vikipedii
thumb|right|150px|Pol'šankel'žen Vikipedijan logotip Pol'šankel'ne Vikipedii (ičeze nimituz: Wikipedia polskojęzyczna) om joudai enciklopedii pol'šan kelel.
Merikukoi
Ümbrikirjutand
Höunhišt om must da vauged tobjimalaz. N'ok om must, sil'm om muzaburan mujun, nell'sor'mižiden käpšuiden muju om babarman polhe. Suugad kehkralaz 21..23 sm pitte, niiden maihutuzkeskust — 67..87 sm. Täuz'igäine hibj om 28..33 sm pitte, 128..330 g vedutte.
Pol'šankel'ne Vikipedii
Nece Vikipedijan jaguz om avaitud 2001-nden voden sügüz'kun 26. päiväl. Vl 2014 (viluku−keväz'ku) kohendusiden 91,5% tuli Pol'šanmaspäi. Om äi sätud botoil südäimištlehtpolid.
Merikukoi
Ümbrikirjutand
Lind tuleb leten tehta pezad kezapaikoiden aigan völ (uhokun lop — keväz'ku), teravan vilugoitusen aigan sirdase suvhe. Ei varaida ristitun olendad. Pezoitelese man kopuižes. Emäč munib koume..nell' munad pezha, hauttas ižačunke ühtes. Merikukoin poigaižed mahttas mända peitho hüvin.
Pol'šankel'ne Vikipedii
Nügüdläine kirjutusiden lugu om (vn 2023  1. päivän), süvüz —. thumb|right|250px|Pol'šankel'žen Vikipedijan kactud lehtpoliden pala valdkundoiden mödhe (10.2011−09.2012)
Merikukoi
Ümbrikirjutand
Lendab čomin, ižačud bobuštudas emäčuid il'mvändoil edel äikerdoičendan processad. Emäčun harjut om lühüdamb, höunhišton metalline hoštuz om vällemb mi ižačun. Sötlese bumbakoil i niiden gaved'madoil tobjimalaz, da toižil sel'rodatomil.
Pol'šankel'ne Vikipedii
Irdkosketused
Kategorii:Vikipedijad Kategorii:Pol'šan kel'
Merikukoi
Homaičendad
Kategorii:Charadriidae Kategorii:Živatad kirjamišton mödhe Kategorii:Lindud
Picc
thumb|right|250px|Picc-margerita thumb|250px|Piccan vaumičend Picc (pizza) om populärine italine sömine. Slokosttihe ezmäižid piccid Napoliš vl 1522 tomatan ploduiden tondanke Evropha.
Lusak
Lusak (Lusaka [luːˈsɑːkə]) om Zambijan pälidn da kaikiš suremb lidn.
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1905 kuti Lusak-raudtestancii da žilo senno vl 1913, nimitihe ledže-heimon lähižen külän vejan mödhe. Vspäi 1931 lidn oli britanižen Pohjoižrodezii-protektoratan administrativižeks keskuseks. Ripmatoman valdkundan pälidn vspäi 1964.
Picc
Slokosttä kebnas, ka picc om üks' kaikiš populärižembiš blödoišpäi mail'mas. Vaumitas kodiš i fastfudan edheotandoil.
Lusak
Istorii
Lusak om valdkundan politikan, kommercijan, torguindan, opendusen i kul'turan keskuz. Lusakan fondbirž om avaitud vl 1993.
Geografijan andmused
Lidn sijadase valdkundan keskuzpalan suves, 1279 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Sur'veded vihmsezonan aigan poletas ližakast geografišt sijadust.
Klimat om subekvatorialine kaks'sezonine. Voden keskmäine lämuz om +21,8 C°, kezakun-heinkun +17..+18 C°, redukun-kül'mkun +25..+26 C°. Ekstremumad oma +2 C° i +38 C°. Paneb sadegid 711 mm vodes, niiden tobj pala lankteb tal'vkus-uhokus (155..197 mm kus), kuiv sezon oleskeleb semendkus-sügüz'kus (3 mm pordos).
Eläjad
Vl 2009 eläjiden lugu oli 1 413 000 ristitud. Kaikiš suremb ristitišt om nügüd'. Läz 2,2 mln ristituid om ezilidnoidenke, valdkundan seičemendez.
Irdkosketused
Kategorii:Zambijan lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe * Kategorii:Pälidnad
Näl'g (roman)
thumb|right|200px|Ezmäižen pästandan kor' «Näl'g» (Sult) om norvegižen Knut Hamsun-kirjutajan ezmäine roman. Sen fragmentad oma publikoitud vl 1888, ezmäine täuz' pästand om tehtud vl 1890. Nece roman toi Hamsunale mail'man hoštusen, siš om äi avtobiografižid pirdoid, sädai eli läbi kaik kirjutadud.
Lugijad i arvostelijad vastsiba romanad suriš ihastusiš. Känduz saksan kel'he om tehtud vl 1890, venän kel'he vl 1892, anglijan kel'he vl 1899 (täuzin vaiše vl 1996). Hamsun nimiti romanad kirjaks nelläs p'jesaspäi.
Norvegižen Jan Hjerstad-kirjutajan melen mödhe, se om «ezmäine säduz mail'man literaturas, kus ičetunde om pähengeks». Erased lugetas kirjad modernizman ezmäižeks romanaks.
«Näl'g» kuvadab ristitun tundet irracionaližust intrigujal i erasti jumoristižel mahtol. Säduses ei ole sen aigan romanoiden londusen ümbrikirjutandoid da toižid starinoičendan levitandan čomamahtoižid löudusid.
Jigev
thumb|left|250px|Vn 2012 lidnan kart. Jigev (Jõgeva) om Estinman lidn valdkundan päivnouzmas. Se om Jigevan makundan pälidn da kaikiš suremb lidn.
Istorii
Eländpunkt mainitase ezmäižen kerdan Pol'šanman kodieloiden aigkirjas vl 1601 kuti Hoff Jagiwa, vll 1582−1622 Estinma oli alištunu pol'šan kunigahan tobmudele. Pen' žilo šingotaškanzi Laisholm-raudtestancijaks «Tallidn — Tartu»-keskustal (linni vaumitud vodele 1876). Žilo sai lidnan statusad vl 1938, raudtestancii om udesnimitadud lidnan nimen kartte.
Toižen mail'man sodan aigan lidnan koume videndest oli pandud mantazole. Vll 1950−1991 lidn oli Jigevan rajonan keskuseks.
Jigevan ižandusen sarakod oma puižiden pertiden tehmine («Valmeco»), sijaližen maižanduzprodukcijan ümbriradmine (leibänedheotand, voitegim, rapsan edheotand), omblend («Skineks»-nahkkompanijan ceh), turizm (Estinman Pakaine-Dedan koditahond, Betti Al'ver-runokirjutajan muzei, vozne baikerparad, lebukeskused), mugažo koivunfaneran tegim om sauvomas.
Geografijan andmused
Heinkun lämuz +17,2 C°, uhokun — −5,8 C°, voden keskmäine lämuz om +5,3 C°. Estinman kaikiš lujemb pakaine om fiksiruidud neciš lidnas: −43,5 C° edel 1981 vot (vl 1940) i −36,7 C° vll 1981−2010. Paneb sadegid 688 mm vodes, enamba kaiked kezakus-elokus i redukus (71..93 mm kus).
Seičeme žilod da 85 küläd alištudas Jigevan volostin (Jõgeva vald) tobmudele vs 2017 redukun 24. päiväspäi. Volostin pind — 1040 km².
Eläjad
Vn 2011 EÜ:n rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 5 501 ristitud. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 7 035 eläjad vl 1989. Kaik 13 679 ristitud elihe Jigevan volostiš vl 2018.
Rahvahad (lidnalaižed, enamba 0,35% vl 2011): estilaižed — 91,55%, venänikad — 5,89%, ukrainalaižed — 1,15%, vaugedvenälaižed — 0,40%, suomalaižed — 0,35%, toižed rahvahad — 0,66%.
Lidnan edeline pämez' oli Aare Olgo (2013−2016), nüg. Jigevan volostin nevondkundan ezimez'.
Irdkosketused
Kategorii:Estinman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe *
Nukualof
thumb|left|250px|Lidnan sijaduz sarel (2007) Nukualof (tong. i Nukuʻalofa, anglijan virkand [nuku.ˈəloʊfə], tongan [nukuʔaˈlofa]) om Tongan pälidn, meriport da kaikiš suremb lidn. Se om Tongatapu-ümbrikon administrativižeks keskuseks mugažo.
Istorii
Om amuižiden civilizacijoiden lidnusiden jändusid lidnan ümbrištos. Eländpunkt mainitaškanzihe 1800-nziš vozišpäi nügüdläiženke nimitusenke. Kunigahan pert'kulu om saudud vl 1867. Tongan kunigahusen oficialine pälidn vn 1875 sen konstitucijan mödhe, vll 1220−1851 amuine Mua-lidn oli Tongan imperijan pälidnaks.
Nukualof om ripmatoman valdkundan pälidnaks vn 1970 kezakuspäi. Šingotase pälidnan funkcijoil i meriportal (bananoiden, vanilin, kopran, kalan eksport). Om äi kül'bendrandoid. Pertišt oli muretud i udessündutase cunamin jäl'ghe voziden 2021 i 2022 röunal Hunga Tonga — Hunga Haapai-lämoimägen lavanheitandan tagut.
Geografijan andmused
Lidn sijadase valdkundan suvižen Tongatapu-saren pohjoižel randal, üks'jäiženno merikaranno, 0..6 m korktusil, koume metrad ü.m.t. keskmäižel korktusel.
Klimat om tropižiden vihmmecoiden valdmeren. Kun keskmäine lämuz om +22..+27 C°. Ekstremumad oma +10 C° i +32 C°. Paneb sadegid 1721 mm vodes, enamba tal'vkus-sulakus (165..210 mm kus), vähemba kezakus-heinkus (95 mm kus).
Eläjad
Eläjiden tobj pala om tongalaižed (96 %). Religijan mödhe eläjad oma hristanuskojad (protestantizman kaks' jumalankodikundad) i mormonad (läz koumandest valdkundas).
Transport
Privatižed avtobusad i taksid oma kundaližeks transportaks. Port kävutase kalanpüdajil i saridenkeskeižil ehtatimil.
Rahvahidenkeskeine soda-da civiline Fuaamotu-lendimport (TBU / NFTF) radab Tongatapu-saren suves, 30 kilometras suvhe pälidnaspäi. Tehtas reisid Valdmerimaiden erasidme saridme, Oklendha, Sidneihe, mugažo valdkundadme.
Homaičendad
Kategorii:Tongan lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe * Kategorii:Pälidnad *
Rod'k
Rod'k (Ники́тинская) om pen' vepsän külä Vologdan agjan Babajevon rajonan pohjoižes.
Eländpunkt mülüb Pazjaren küläkundha. Matkad Pazjarhesai (järv 223 m ü.m.t. tazopindanke) om kaks' kilometrad päivlaskmha, küläkundan Pazjar-keskushesai om 12 km suvhe orhal vai 19 km avtotedme, Babajevo-rajonkeskushesai — 120 kilometrad suvhe. Lähembaižed eländpunktad oma Jušag ühtes kilometras pohjoižhe i Grigorjevskai ani suvhe.
Vn 2002 kaiken Venäman rahvahanlugemižen mödhe Rod'kan eläjiden lugu oli nell' ristitud, kaik oliba etnižed vepsläižed.
Kategorii:Vepsän küläd Vologdan agjan Babajevon rajonas Kategorii:Vepsän küläd kirjamišton mödhe Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe
Čečenan Vikipedii
thumb|right|150px|Čečenan Vikipedijan logotip Čečenan Vikipedii (ičeze nimituz: Нохчийн Википеди) om joudai enciklopedii čečenan kelel, Vikipedijan čečenankel'ne jaguz.
Nece jaguz om avaitud vl 2005 uhokun 28. päiväl. Se om kaikiš suremb nahiž-dagestanine vikipedii mail'mas, sädase kirilližen kirjamišton pohjal. Vhesai 2013 jaguz šingotihe vitkos. Om äi ezitegesid Venäman eländpunktoiš.
Nügüdläine kirjutusiden lugu om (vn 2023  1. päivän), süvüz —.
Irdkosketused
Kategorii:Vikipedijad Kategorii:Čečenan kel'
Oklahoma Siti
thumb|left|250px|Lidnan transportine kart (2018) Oklahoma Siti (Oklahoma City [oʊkləˌhoʊmə-ˈsidē], lühenduz om OKC) om AÜV:oiden lidn Oklahom-štatan keskuzpalas. Se om Oklahoman pälidn da kaikiš suremb lidn eläjiden lugun mödhe, AÜV:oiden 25-nz' lidn eläjiden lugun mödhe. Sijadase Oklahom-ümbrikon territorijal tobjimalaz, sen ližaks koumel lähižel ümbrikol: Kaneidian, Klivlend, Pottavatomi.
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vn 1889 sulakus läz 10 tuhad sirdnikoil homstedan aktan mödhe. Se sai lidnan oficiališt statusad vn 1890 heinkus. Panihe štatan alust enččen indejižen territorijan sijas vl 1907, i kätihe Oklahoma Sitid sen kaikenaigaižeks pälidnaks vl 1910.
Oklahoma Siti šingotase valdkundan i tervhudenkaičendan holitišil, londuseližen gazan i kivivoin samižen kompanijoil («Chesapeake Energy», «Devon Energy»), kivivoin ümbriradmižel, kabjživatišton järedal torgusel, «Sonic Drive-In»-restoranverkol, maksmižiden «Paycom»-kompanijal.
Geografijan andmused
Lidn sijadase prerijoiden suvipalas, kukhiden čurukivespäi keskes, Nort Kaneidian-jogen molembil randoil (North Canadian River, 710 km pitte, Mississipin oigedpol'ne bassein), sen lanktendan sijas Kaneidian-jogehe, 366 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Jogi nimitase Oklahoma River lidnalaižil, reguliruiše padoseinil i kanaloil lidnan röunoiš. Lidnan ühthine pind om 1607,8 km², sidä kesken kuivma 1570,76 km², vezi 37,04 km².
Kontinentaline subtropine klimat pehmdase Meksikan lahten valatoitusel. Voden keskmäine lämuz om +15,6 C°, absolütine minimum — −27 C°. Paneb sadegid 911 mm vodes, vähemba kül'mkus-uhokus (33..54 mm kus). Lujad tornadod oleldas kezaaigan.
Oklahoma Siti jagase läz 25 susedkundaks (angl. neighborhood).
Eläjad
Vn 2010 AÜV:oiden rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 580 tuhad ristituid. Kaikiš suremb lidnan ristitišt om nügüd'. Läz 1,4 mln eläjid om ezilidnoidenke (2019, štatan ühtenz' i 41. sija valdkundas).
Mik Kornett radoi edeližen lidnanpämehen (keväz'ku 2004 — sulaku 2018, Mick Cornett).
Transport
Avtobusad oma kundaližeks transportaks lidnas sen ezilidnoidenke. Üks' jonuz ajab Fort Uerthasai joga päiväl.
Rahvahidenkeskeine civiline lendimport Uill Rodžersan nimed (OKC, 4,4 mln passažiroid vl 2019) sijadase 10 km suvipäivlaskmha lidnan keskusespäi. Tehtas passažirreisid AÜV:oiden äjihe järedoihe lidnoihe. Toine Uaili Postan nimed civiline lendimport (PWA, 70 tuhad lendahtamižen i ištutandan operacijoid vl 2017) radab privatižiden reisiden täht 13 km lodeheze lidnan azjaližes keskusespäi.
Irdkosketused
Kategorii:Amerikan Ühtenzoittud Valdkundoiden lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe * Kategorii:Oklahoman lidnad
Gukovo
Gukovo (Гу́ково) om Venäman lidn da lidnümbrik Rostovan agjan päivlaskmas.
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1802 kuti Gukov-kozakan futor. Oficialižen alusenpanendan voz' om 1878, konz saudihe Kovalevo-stancijad žilos udel Doneckan kivihil'raudtel. Udesnimitihe stancijad Gukovoks vl 1904. Kätihe radnikžiloks vl 1939. Gukovo oli okkupiruidud nacistoil (heinku 1942 — 14.02.1943) Toižen mail'man sodan aigan. Radnikžilo sai lidnan statusad vn 1955 30. päiväl kezakud. Šingotihe kivihilen samižel pit'kan aigan, sen edheotand eläb bankrotnendan proceduras läbi (2017).
Geografijan andmused
Lidn sijadase 250 m ü.m.t. keskmäižel korktusel, röunatab Ukrainan Luganskan agjanke päivlaskmas. Om ümbärtud Rusttan Sulinan rajonan territorijal toižiš sijiš. Matkad Rostovhasai Donal om 94 km suvhe orhal, 111 km avtotel vai raudtel. Lähembaižed lidnad oma Zverevo vides kilometras päivnouzmha orhal, avtotedme vai raudtedme, Rusked Sulin 15 km suvipäivnouzmha orhal, avtotedme vai raudtedme, Novošahtinsk 25 km suvhe orhal, 30 km avtotedme vai raudtedme, i Dovžansk (Ukrain) 20 km päivlaskmha orhal, avtotedme vai raudtedme.
Gukovo om lidnümbrikon üks'jäine eländpunkt. Se kogoneb kudes ühtenzoittud kaivuzžilospäi.
Eläjad
Vl 1939 žilon ristitišt oli 8 800 eläjad. Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 67 278 ristitud. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 72 tuhad eläjad vll 1986−1987.
Rahvahad (2010): venälaižed — 93,3%, armenijalaižed — 3,0%, ukrainalaižed — 1,0%, toižed rahvahad — 2,7%.
Ortodoksižen hristanuskondan kaks' jumalanpertid oma avaitud lidnas: Mikulai-čudonsädajan (ezmäine variant oli saudud vl 1887) i Kazanin Jumalanmaman jumalaižen (letihe vll 1994−2000).
Professionaližen opendusen aluzkundad oma Gukovon sauvondtehnikum, mugažo Šahtin regionaližen poltusen da energetikan kolledžan filial i Gukovon ekonomikan da oiktusen institut — Rostovan valdkundaližen ekonomižen universitetan filial oma avaitud lidnas.
Ziginšor
Ziginšor (Ziguinchor, Siggcoor) om Senegalan lidn suvipäivlaskmaiženno röunanno. Se om valdkundan seičemenz' lidn eläjiden lugun mödhe, Ziginšoran agjan administrativine keskuz.
Jušag
Jušag (Красная Гора «rusked mägi») om Venäman pen' vepsän külä Vologdan agjan Babajevon rajonan pohjoižes. Eländpunkt mülüb Pazjaren küläkundha.
Ziginšor
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud portugalijalaižil vl 1645.
Jušag
Geografijan andmused
Külä sijadase Nožem-jogen oiktal randpolel (veden pind om 198 m ü.m.t.). Matkad Pazjarhesai (223 m ü.m.t.) om kaks' kilometrad päivlaskmha, küläkundan Pazjar-keskushesai om 12 km suvhe orhal vai 20 km avtotedme, Babajevo-rajonkeskushesai — 122 kilometrad suvhe.
Ziginšor
Istorii
Ziginšor om maižanduzrajonan keskuz (ris, tropižed fruktad i maplodud). Pähkimvoin fabrik radab lidnas.
Jušag
Geografijan andmused
Lähembaižed eländpunktad oma Rod'k, Grigorjevskai, Fenoil, Vas'kinad, Palatez, Rand-külä, Eremag ühtes..kahtes kilometras suvhe i suvipäivlaskmha, Jogentagaine üks' kilometr pohjoižhe Nožeman vastrandal.
Ziginšor
Geografijan andmused
Lidn sijadase Kazamans-jogen hural suvižel randal (Cazamance, lankteb Atlantižhe valdmerhe), 12 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Jogen 80 kilometrad 320:späi voib kävutada laivjogeks, jüguport radab lidnas 70 kilometras jogensuspäi, ehtatim om olmas joges päliči. Matkad Dakarhasai om 454 km orhal pohjoižhe-lodeheze sijaližen lendimportan kal't.
Jušag
Eläjad
Vn 2002 kaiken Venäman rahvahanlugemižen mödhe Jušagen kaikenaigaižiden eläjiden lugu oli 47 ristitud (19 m., 28 n.), heišpäi 74 % oliba etnižed vepsläižed, i 26 % — venälaižed. Vodel 2010 kaik 24 ristitud eliba jo küläs.
Ziginšor
Geografijan andmused
Klimat om tropižen savannan kaks'sezonine. Kun keskmäine lämuz om +24..+28 C° vodes läbi, ekstremumad oma +11 C° i +41 C°. Paneb sadegid 1558 mm vodes, kuiv sezon oleskeleb kül'mkus-semendkus (20 mm pordos), läz kaik vihmad tegesoiš heinkus-sügüz'kus (350..550 mm kus).
Jušag
Eläjad
Kategorii:Vepsän küläd Vologdan agjan Babajevon rajonas Kategorii:Vepsän küläd kirjamišton mödhe Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe
Ziginšor
Eläjad
Vn 2013 Senegalan rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 205 294 ristitud. Kaikiš suremb ristitišt om nügüd'. Läz 300 tuhad eläjid om ezilidnoidenke.
Lidnan universitet (Université Assane-Seck de Ziguinchor) om sätud vl 2007, sijadase lidnan suvipäivlaskmas.
Edeline lidnan pämez' om Abdulaje Bal'de (2009−2019, Abdoulaye Baldé).
Delirium
«Delirium» (Meletomuz latinan kelespäi) om italižen Lacuna Coil-muzikgruppan kahesanz' studine al'bom. Se om pästtud vn 2016 27. päiväl semendkud.
Änetusen oficialine process mäni Milanan BRX Studio:s vn 2015 tal'vkuspäi vn 2016 uhokuhusai. Marko Barusso (Marco Barusso) ohjandi processal i mikširui al'bomad.
Al'bom mülüi parahimiden kümenikha AÜV:oiden i Italijan čartoiš.
Homaičendad
Kategorii:Lacuna Coil:an al'bomad Kategorii:Al'bomad kirjamišton mödhe Kategorii:Vn 2016 al'bomad
Nikol'skoje (lidn, Leningradan agj)
Nikol'skoje (Нико́льское, Lomkka) om Venäman lidn da lidnankund Leningradan agjan keskuzpalas. Mülüb Tosnon rajonha, sen kahtenz' surtte lidn.
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1710 kuti manmehiden-kivinikoiden külä, sirdanikoiden Moskvan alpäi tobjimalaz. Nimitihe Nikolajevskoje- i Nikol'skoje-žiloks saudud vodele 1717 puižen jumalanpertin mödhe ph. Mikulai-čudonsädajan oiktastuseks. Vll 1801−1936 ühtennimine kivine jumalanpert' oli olmas. 19. voz'sadan lopus mainitase mugažo Plitnaja Lomk-nimenke (Плитная Ломка). Vspäi 1877 porhtegim om saudud. Vll 1906−1909 Frank-velliden stöklanastjoiden tegim oli sätud. Žilo oli okkupiruidud Germanijan sodavägil Suren sodan aigan, küksihe nacistoid vn 1944 23. päiväl vilukud. Sodan jäl'ghe saudihe severt-se tegimid, i kätihe žilod lidnanvuiččeks vl 1958. Vspäi 1963 se oli alištunu Tosno-lidnan Nevondkundale. Vs 1990 elokun 15. päiväspäi Nikol'skoje om lidnan statusanke.
Nikol'skoje šingotase sauvondkompleksan edheotandoil (savič, keramine apakut, keramižed torved, keramzit ), himižel i mašiništonsauvomižel tegimil, porhantegimel i praznikambuškelusiden edheotandal.
Geografijan andmused
Lidn sijadase Tosn-jogen oiktal randal (Тосна, Nevan hura ližajogi), 30 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Piter-regionan röun om kahtes kilometras lodeheze, sen Kolpinon rajon. Toine lähembaine lidn om Otradnoje koumes kilometras pohjoižhe, sen Ivanovskai-raudteplatformanke. Matkad Tosno-rajonkeskushesai om 19 km suvhe orhal vai 26 km avtotedme.
Kaik koume küläd mülüdas lidnankundha Nikol'skojen ližaks. Lidnankundan pind — 14,44 km².
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 19 280 ristitud, lidnankundan — 20 089 ristitud, rajonan kudendez. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 22 490 eläjad vl 2019. Vl 2017 kaik 21 888 ristitud elihe lidnas i 22 694 ristitud kaikes lidnankundas.
Rahvahad (2010): venälaižed — 93,7 %, armenijalaižed — 1,2 %, ukrainalaižed — 1,1 %, toižed rahvahad — 4,0 %.
Ortodoksižen hristanuskondan kaks' jumalanpertid oma saudud lidnas: ph. Mikulai-čudonsädajan oiktastuseks i puine ph. Nikolai II-moknikan-carin muštoks. Niiden ližaks koume časounäd oma kadonuded.
Professionaližen opendusen aluzkundad ratas lähembaižiš lidnoiš.
Edeline lidnankundan pämez' om Vera Jusina (reduku 2009 — reduku 2019).
Vepsän flag
border|right|250px Vepsän rahvahaližen volostin flag (ven.: Флаг Вепсской национальной волости) vai Vepsän flag (ven.: Флаг вепсов) lugedas vepsläižiden rahvahaližeks flagaks. Flagan proporcii om 2:3. Avtor om V. Dobrinin. Nece flag om vahvištadud 2000-nden voden uhokul kut Vepsän rahvahaližen volostin flag.
Simvolik
Flagan kuvatusen aluses om Skandinavijan rist.
Toižed flagan variantad
Piterin Vepsän Sebr kävutab mugažo toižen koumemujuižen flagan (koume lapakoiktas sijatud jonod: vauged, must da muzavihand).
Rand (külä)
Rand om neniden vepsläižiden küliden nimituz:
Kataisk
Kataisk (Катайск) om Venäman lidn da lidnankund Kurganan agjan lodehes. Se om Kataiskan rajonan administrativine keskuz.
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud kozakoil vl 1655 kuti Katain lidnuz (Катайский острог), baškiralaižiden heimoiden karakatajalaižed-ühtištusen (Ҡатай) nimen mödhe. Lidnuz kaiči torguindted Tobol'skaspäi Moskvha. Alištui kalaidajiden heimoiden londoile, i vodele 1695 lidnuz oli saudud jo koumanden kerdan. Sid' nimitihe Kataiskai slabadaks. 19. voz'sadal Kataiskoje-žilo oli villän torguindan järedaks keskuseks. Vll 1911−1913 raudte läbiti žilod. Vn 1944 12. päiväl uhokud žilo sai lidnan statusad Troickoje-žilon, Korablövo-, Odino- i Savino-küliden mülütandanke.
Kataisk šingotase erazvuiččiden pompiden tegimel i maidtegimel.
Geografijan andmused
Lidn sijadase Iset'-jogen hural randal (Tobolan hura ližajogi) Kataik-jogen (Катайка) lanktendan sijas, 100 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Kurganhasai om 195 km suvipäivnouzmha orhal, 219 km avtol vai raudtedme. Lähembaine lidn om Dalmatovo 25 km päivnouzmha kaikil teil.
Kataisk om lidnankundan üks'jäine eländpunkt. Lidnankundan pind — 145,5 km².
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 14 003 ristitud, rajonan koume videndest. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 15..16 tuh. eläjid vll 1979−2006 (16 789 rist. vl 1989).
Kataiskan professionaliž-pedagogine tehnikum om professionaližen opendusen aluzkundaks.
Edeline lidnan pämez' om Valerii Černih (tal'vku 2013 — uhoku 2019).
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Kurganan agjan lidnad *
Olomouc
thumb|left|250px|Lidnan kart (2021) Olomouc (mugažo čehan kelel, virkand [ˈɔlɔmɔŭts], sijaline Holomóc vai Olomóc; Olmütz) om Čehanman kudenz' surtte lidn eläjiden lugun mödhe. Se om Olomoucan randan administrativine keskuz.
Istorii
Lidn oli Suren Moravijan valdkundan keskuseks 9.-10. voz'sadal. Olomouc oli lidnuseks hätken aigan, ruhtinasen keskuz. Vl 1253 se sai kunigazlidnan statusad, i vhesai 1641 oli imperijan Moravii-grafkundan pälidnaks.
Olomoucan episkopatan aluz om pandud vl 1063, om olmas arhiepiskopataks vspäi 1777 tähäsai.
Olomouc šingotase mašinansauvomižel (pompad), metallurgijan tegimel, farmaceftižel tegimel, sömtegimištol (šokoladfabrik, maidproduktad, keitandsolan ümbriradmine), turizmal. Lidn om transportteiden znamasine keskuz.
Geografijan andmused
Lidn sijadase valdkundan päivnouzmas, Morav-jogen randoil (Morava, Dunain hura ližajogi), 219 m ü.m.t. keskmäižel korktusel.
Klimat om ven kontinentaline. Voden keskmäine lämuz om +8,7 C°, oleskeleb pakaižid tal'vel −15 Cel'sijan gradushasai. Paneb sadegid 570 mm vodes.
Eläjad
Vn 2011 Čehanman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 101 003 ristitud. Kaikiš suremb ristitišt oli 105 537 eläjad vl 1991. Läz 384 tuhad eläjid om lidnaglomeracijas (2019).
Palackijan universitet radab lidnas (Univerzita Palackého v Olomouci, 20,5 tuhad üläopenikoid vl 2020, alusenpanend 1573).
Irdkosketused
Kategorii:Čehanman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe *
Karjalaižed
thumb|right|250px|[[Karjalan rahvahan flag]] Karjalaižed (karjalaižet, карелы) om üks' suomalaiž-ugrilaižiš rahvahišpäi, Pohjoižen igähine rahvaz. Karjalaižed elädas Karjalan Tazovaldkundas (Venäma) i Suomenman suvipäivnouzmas tobjimalaz.
Karjalaižed pagištas karjalan kelel, siš om koume dialektad. Tämbei kaik karjalaižed oma jo kaks'kel'žed i pagištas völ venäkelel-ki (Venäma) vai suomen kelel (Suomenma).