cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Tver'
Tver' (Тверь) om lidn Venäman päivlaskmas. Se om Tverin agjan administrativine keskuz da kaikiš suremb lidn, mugažo Kalininan rajonan keskuseks (ei ole sen palaks).
Matkad Moskvan röunhasai om 134 kilometrad suvipäivnouzmha orhal, Piterin röunhasai — 484 km lodeheze.
Istorii
Lidnan aluz om pandud vl 1135. Vozil 1930−1991 sen nimituz oli Kalinin.
Vozil 1247−1485 Tver' oli Suren Tverin ruhtinazkundan pälidnaks.
Tver' šingotase mašinansauvomižel (vagonad), sömtegimištol, himižel sarakol (plastmassad, stökolkuid), kebnal tegimištol (puvillkombinat), elektrusen pästandal (koume LEK:ad), poligrafijan kombinatal, stökoltegimel.
Geografijan andmused
[[Fail:Russia Tver Region Tver.svg|thumb|left|250px| Administrativižed rajonad:
1. Volgantagaine rajon
2. Moskvan rajon
3. Proletarskii rajon
4. Keskuzrajon ]] Lidn sijadase Volg-jogen molembil randoil T'mak- (oiktalpäi, Тьмака 73 km pitte) i Tverc- (huralpäi, Тверца 188 km pitte) jogiden lanktendoiden sijas, 124..174 m ü.m.t. korktusil, istorižen keskusen korktuz om 146 metrad.
Klimat om ven kontinentaline. Voden keskmäine lämuz om +5,1 C°, kezakun-elokun +16..+19 C°, tal'vkun-uhokun −6..−8 C°. Ekstremumad oma −43 C° i +38 C°. Paneb sadegid 654 mm vodes, enamba kezakus-elokus (76..83 mm kus), vähemba uhokus-sulakus (30..36 mm kus).
Tver' om lidnümbrikon üks'jäižeks eländpunktaks. Se jagase nelläks administrativižeks rajonaks (vspäi 1976).
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 403 606 ristitud. Kaikiš suremb ristitišt oli 458 tuhad eläjid vl 1997. Vl 2017 lidnan ristitišt oli 419 363 eläjad.
Rahvahad (enamba 0,5 % vl 2010, ozutadud rahvahudenke): venälaižed — 93 %, ukrainalaižed — 1,5 %, armenijalaižed — 0,8 %, azerbaidžanlaižed — 0,8 %, vaugedvenälaižed — 0,5 %, totarlaižed — 0,5 %; karjalaižed — 0,3 % (1119 rist.).
Kaik koume universitetad, maižanduzakademii i sodakosmižen kaičendan akademii oma lidnan üläopendusen aluzkundoikš, mugažo Moskvan üläopendusen aluzkundoiden nell' filialad. Universitetad oma Tverin valdkundaline, valdkundaline tehnine i valdkundaline medicinine.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe * * Kategorii:Tverin agjan lidnümbrikod *
Katesemnižed
Änikkazmused vai Katesemnižed (Magnoliophyta, vai Angiospermae) — ülembaižiden kazmusiden palakund. Niiden kazmusiden eriližuz om änik — suguäikerdoičendan elim. Völ üks' änikkazmusiden tunduz — kahtejitte sugutand.
The Plant List-andmuzbaz (versii 1.1, 2013. voz') mülütab 304 419 änikkazmusiden erikod Accepted-statusanke («vahvištadud»), kaik om 352 tuhad erikoid palakundas. Mülüdas vahvištadud erikoid 405 sugukundha i 14 559 heimho.
Kodinsk
Kodinsk (Ко́динск) om Venäman lidn Krasnojarskan randan päivnouzmas. Se om Kežman rajonan administrativine keskuz (vspäi 1988).
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1977 žiloks sauvomha Bogučanan GES:ad. Žilo sai lidnan statusad vl 1989.
Geografijan andmused
Lidn sijadase taigamecoiš ümbri, Angaranjogen hural randal, 287 m ü.m.t. keskmäižel korktusel, 12 kilometras Bogučanan gidroelektrostancijaspäi. Matkad Krasnojarskaspäi om 476 km pohjoižpäivnouzmha orhal vai 700 km avtotedme. Lähembaižed lidnad oma Ust'-Ilimsk (Irkutskan agj) 220 km päivnouzmha orhal vai 440 km avtotedme, Bratsk (Irkutskan agj) 340 km suvipäivnouzmha avtol i Kansk 335 km suvipäivlaskmha orhal vai 470 km avtotedme.
Pöudkülä
Istorii
Pertišton aluz om pandud 20. voz'sadal. Erigoittihe eländpunktaks lähižes Tinii-küläspäi (Tõnija) vl 1936.
Amuine Tuulingumäe-kaumišt sijadase küläs. Tehtihe sen kaivandusid vll 1995−2000, kogoneb kahten aigan kaumišpäi: voded 500 EME — 50 meiden erad (raudaig, kaumuz 30 mehenke) i 450−600 m.e. (migracijan aig, 13 kaumad).
Kodinsk
Geografijan andmused
Siromolotovo-külä (деревня Сыромолотово, 126 rist. vl 2017) mülüb lidnankundha Kodinskan ližaks. Lidnankundan pind — 28,81 km².
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 14 873 ristitud, lidnankundan — 15 007 ristitud, rajonan koume nelländest. Vl 2017 kaik 16 312 ristitud elihe lidnas, se oli kaikiš suremb ristitišt kaikes aigas, i 16 438 ristitud kaikes lidnankundas.
Katesemnižed
Katesemnižed da avoinsemnižed kazmused mülüdas ühtes semnižiden kazmusiden gruppha (Spermatophytae). Katesemnižiden ezitatad erigoičiba avoinsemnižišpäi 245..202 mln vozid tagaz, evolücii sünduti ezmäižid änikoid läz 140..130 mln vozid tagaz.
Pöudkülä
Geografijan andmused
Külän koordinatad: 58°24′48″ N, 22°55′17″ E.
Kodinsk
Eläjad
Ortodoksižen hristanuskondan Pühän Jumalanmaman Katken jumalanpert' om letud vodele 1999.
Katesemnižed
Klass Kaksidülehtesižed
Neciš klassas (Magnoliopsida, vai Dicotyledones) om ümbrikirjutadud 6 alaklassad, 128 kundad, 418 sugukundad, läz 10 000 heimoid i läz 190 000 kazmusiden erikoid.
Pöudkülä
Geografijan andmused
Vn 2011 Estinman rahvahanlugemižen mödhe külän eläjiden lugu oli 21 ristitud, vl 1998 — 27 ristitud.
Bežeck
Istorii
Eländpunkt mainitase vspäi 1137 kuti Bežeckii Verh (Бежецкий Верх) vai Bežiči (Бежичи) Uz'lidnan aigkirjas, se oli olmas 20 km pohjoižhe nügüdläižes lidnaspäi. Vl 1272 Tverin Svätoslav Jaroslavič-ruhtinaz mureni Bežičid, i sirtihe pätinan keskust Gorodeck-lidnushe (крепость Городе́цк). Vl 1766 udesnimitihe sidä Bežeckaks, sai lidnan statusad vl 1775, kändihe makundan keskuseks vl 1796.
Ardon (lidn)
Ardon (Ардо́н, Ӕрыдон) om Venäman lidn da lidnankund Pohjoižosetijan — Alanijan Tazovaldkundan keskuzpalan pohjoižes. Se om Ardonan rajonan administrativine keskuz.
Heopsan piramid
Heopsan piramid mülüb kaikiš surembiden Egiptan piramidoiden kompleksha — Gizan piramidad, kudambad sijadasoiš Gizan ülüdes. Ned oma Heopsan (Hufun), Hefrenan (Hafran) i Mikerinan (Menkauran) piramidad. Suren piramidan arhitektoraks lugese Hemiun, Heopsan vizir' da vellenpoig. Hänel oli-ki «Faraonan kaikiden sauvomižiden ohjandai»-arvnimi.
Belii (lidn)
Belii (Бе́лый) om Venäman lidn da lidnankund Tverin agjan suvipäivlaskmas. Se om Belijan rajonan administrativine keskuz.
Pöudkülä
Homaičendad
Kategorii:Estinman küläd Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Saare-makund
Bežeck
Istorii
«Bologoje — Ribinsk»-raudtejono läbiti Bežeckad vl 1876. Vll 1935−1990 lidn alištui agjan tobmudele oikti.
Bežeck šingotase mobiližiden buraudamižmašinoiden tehmižel i mašiništon pästandal (kompressorad, kuivatimed, letevaluapparatad, maižanduzmašinad ), mugažo raudbetonantegim i maidtegim ratas lidnas.
Geografijan andmused
Lidn sijadase rajonan keskuzpalan päivnouzmas, 145 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Tverihesai om 126 km suvipäivlaskmha. Lähembaine lidn om Krasnii Holm 40 km pohjoižpäivnouzmha avtotedme.
Heopsan piramid
Piramid om saudud läz 26. voz'sadad edel m.e., Memfis-pälidnanno, IV dinastijan aigan. Enamba koumed tuhad vot (edel kafedraližen päjumalanpertin Linkol'nas sauvondad Anglijas, läz 1300 vot) piramid oli kaikiš korktemban sauvusen Mas. Vl 1979 UNESCO mülüti Gizan piramidoid Mail'man jäl'gusen nimikirjuteshe.
Ardon (lidn)
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1824 kuti Venäman imperijan varmitez kaičemha ted. Ühtes vodes sijaližed osetinalaižed heimod sirdaškanziba varmitesen seinile. Vl 1838 panihe kozakoiden Ardonskai-stanicad (станица Ардонская) osetinan eländpunktanno. Žilod ühtištuiba aigan mändes. Ardonskai-stanic sai lidnan statusad vl 1964 nügüdläiženke nimitusenke.
Heopsan piramid
Homaičendad
Kategorii:Egiptan piramidad Kategorii:Mail'man seičeme čudod Kategorii:Mail'man jäl'guz
Belii (lidn)
Istorii
Eländpunkt om tetab 13. voz'sadaspäi kuti Belai-lidnuz (крепость Белая) Smolenskan ruhtinazkundas, möhemba oli ičeze ruhtinazkundan pälidnaks. Vozil 1355−1654 mülüi 150 vot Litvanmaha, sid' Venämaha i Reč Pospolitai-valdkundha. Vl 1634 Smolenskan sodan aigan Reč Pospolitajan kunigaz oli satatadud venämalaižiden londan satuseks Belai-lidnusespäi.
Kodinsk
Openduzsijad
thumb|right|250px|Keskškol nomer 2, vn 2021 nägu Nügüdläižen aigan ratas Kodinskas:
Katesemnižed
Klass Kaksidülehtesižed
Alaklassad:
Ardon (lidn)
Istorii
Ardon šingotase šebnän i etilspirtan tegimil.
Katesemnižed
Klass Üksidülehtesižed
Neciš klassas (Liliopsida, vai Monocotyledones) om ümbrikirjutadud 5 alaklassad, 37 kundad, läz 120 sugukundoid, enamb 3 000 heimoid da enamb 60 000 erikoid.
Ardon (lidn)
Geografijan andmused
Lidn sijadase ühtennimižen jogen hural randal (Æрыдон «äred jogi» 102 km pitte, Terekan hura ližajogi), 418 m keskmäižel korktusel valdmeren pindan päl. Matkad Vladikavkazhasai om 35 km suvipäivnouzmha. Lähembaižed lidnad oma Alagir 18 km suvhe i Digor 12 km päivlaskmha orhal vai avtotedme.
Belii (lidn)
Istorii
Vl 1708 Belii sai makundan lidnan statusad. Suren sodan aigan lopihe okkupacijad vn 1942 29. päiväl vilukud.
Katesemnižed
Klass Üksidülehtesižed
Alaklassad:
Homaičendad
Kategorii:Kazmused kirjamišton mödhe Kategorii:Kazmusiden palakundad
Ardon (lidn)
Geografijan andmused
Bekan-žilo (Бехъан, 189 rist. vl 2022) mülüb lidnankundha Ardonan ližaks. Lidnankundan pind om 165,12 km².
Belii (lidn)
Istorii
Belii-lidn šingotase mecan ümbriradmižel pilindmaterialoihe.
Ardon (lidn)
Eläjad
Vn 2010 kaiken Venäman rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 18 774  ristitud, rajonan koume videndest. Vl 2018 lidnan ristitišt oli 19 412 eläjad, lidnankundan — 19 597 eläjad. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 19 513 eläjad vl 2016.
Belii (lidn)
Geografijan andmused
Lidn sijadase Obš-jogen randal (О́бша, Päivlaskmaižen Dvinan hurapol'ne bassein), 185 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Smolenskan agjhasai om 20 km suvhe, Tverihesai om 294 km pohjoižpäivnouzmha. Lähembaine lidn om Nelidovo 45 km pohjoižhe orhal vai 52 km avtotedme.
Ardon (lidn)
Eläjad
Rahvahad (enamba 0,6% vl 2010, ozutadud rahvahudenke): osetinalaižed — 78,1%, venälaižed — 17,8%, armenijalaižed — 1,4%, toižed rahvahad — 2,7%.
Belii (lidn)
Geografijan andmused
Belii om lidnankundan üks'jäine eländpunkt.
Bežeck
Geografijan andmused
Klimat om ven kontinentaline. Voden keskmäine lämuz om +3,2 C°, kezakun-elokun +15..+17 C°, tal'vkun-uhokun −8..−10 C°. Ekstremumad oma −52 C° i +35 C°. Paneb sadegid 585 mm vodes, enamba kezakus-sügüz'kus (62..80 mm kus), vähemba vilukus-sulakus (27..33 mm kus).
Ardon (lidn)
Eläjad
Ortodoksižen hristanuskondan kaks' pühäpertid (jumalanpert' i časoun') oma avaitud lidnas. Mugažo Aleksandrovskai missionerine hengeline seminarii radoi vll 1895−1918 (Ardonan hengeline škol vll 1887−1895), vspäi 2006 sauvuz om anttud jumalankodikundale, no ei ole kohetud vodele 2019.
Pohjoižkavkazan agrariž-tehnologine kolledž om lidnan professionaližen opendusen aluzkundaks.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Pohjoižosetijan — Alanijan Tazovaldkundan lidnad *
Bežeck
Geografijan andmused
Kaik koume küläd mülüdas lidnankundha Bežeckan ližaks. Lidnankundan pind — 18,41 km².
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe, lidnan eläjiden lugu oli 24 522 ristitud, lidnankundan — 25 728 ristitud, rajonan seičeme kümnendest. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 29..30 tuhad eläjid vozil 1967−2001 (30 800 rist. vl 1998). Vl 2017 kaik 21 728 ristitud elihe lidnas i 22 854 ristitud kaikes lidnankundas.
Ortodoksižen hristanuskondan kaks'kümne koume pühäpertid oma kaičenus i saudud lidnas: Spasan Londuseližen mel'kuvan kafedraline päjumalanpert', 13 jumalanpertid, kaks' kodijumalanpertid, viž časounäd, Blagoveššenjan naižjumalankodi (kaks' jumalanpertid). Niiden ližaks kaks' päjumalanpertid (Blagoveššenjan i Eläbzdusen) i koume jumalanpertid ei ole kaičenus.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Tverin agjan lidnad *
Belii (lidn)
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 3 772 ristitud, rajonan koume videndest. Kaik 3 268 ristitud elihe lidnas vl 2017. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 13 600 eläjad vl 1913, Suren sodan jäl'ghe — 5 300 eläjad vozil 1992−1996.
Ortodoksižen hristanuskondan viž pühäpertid oma kaičenus i saudud lidnas: koume jumalanpertid, kodipühäpert', časoun'. Niiden ližaks seičeme pühäpertid oma pandud mantazole: ph. Stroican päjumalanpert', nell' jumalanpertid, kaks' časounäd.
Professionaližen opendusen aluzkundad ratas lähembaižiš lidnoiš.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Tverin agjan lidnad *
Pavlodar
Pavlodar (kazahan i venän kelil: Павлодар) om lidn Kazahstanan pohjoižpäivnouzmas. Se om Pavlodaran agjan administrativine keskuz.
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1720. Se sai lidnan statusad vl 1861.
Pavlodar šingotase kivivoinümbriradajal tegimel, raudan i alüminijan metallurgijal, himižel i mašiništonsauvomižel tegimil, sauvondmaterialiden sarakol (katuzmaterialad, elektrokabeläd).
Geografijan andmused
Lidn sijadase Irtiš-jogen oiktal randal, Päivlaskmaižel Sibirin alangištol, 123 m ü.m.t. keskmäižel korktusel.
Alištunuded akimatale kuz' žilod: Pavlodarskoje, Kenžekol', Baidali, Dolgoje, Leninskii i Mojil'di.
Eläjad
Vl 2010 lidnan eläjiden lugu oli 320 362 ristitud. Kaikiš suremb ristitišt om nügüd'. Vl 2018 kaik 360 048 ristitud elädas alištunuzidenke akimatale eländpunktoidenke. Islaman koume pühäpertid, ortodoksižen hristanuskondan päjumalanpert' i katoline jumalanpert' oma olmas lidnas.
Rahvahad (2018, enamba 0,4%): kazahlaižed — 46,2%, venälaižed — 42,3%, ukrainalaižed — 4,0%, saksalaižed — 2,2%, totarlaižed — 2,0%, vaugedvenälaižed — 0,5%, toižed rahvahad — 2,8%.
Irdkosketused
Kategorii:Kazahstanan lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe *
Lumbricillus rubidus
Lumbricillus rubidus om renghikahiden merimadoiden erik Enhitreidad-sugukundas (Enchytraeidae). Finogenova da Strel'cov-zoologad avaižiba da ümbrikirjutiba erikod vl 1978.
Ukrainan endemik.
Ei ole völ nimid rahvahaližil kelil.
Homaičendad
Kategorii:Enhitreidad Kategorii:Živatad kirjamišton mödhe Kategorii:Renghikahad madod Kategorii:Živatad vepsän nimeta
Tatarstanan Tazovaldkundan lidnad
Kaik om kaks'kümne nell' lidnad (город, шәһәр) i 18 lidnanvuittušt žilod (ven. посёлок городского типа, шәһәр тибындагы бистә) Tatarstanan Tazovaldkundas.
Lidnad
* lidnan ristitišt erineb lidnümbrikon ristitišton luguspäi.
Homaičendad
Kategorii:Lidnoiden nimikirjutesed Venälaižen Federacijan subjektoiden mödhe
Tunis (znamoičendad)
Tunis voib znamoita:
Digor
Digor (Дигора, Дигорæ, sijaline pagin: Дыгурæ) om Venäman lidn da lidnankund Pohjoižosetijan — Alanijan Tazovaldkundan keskuzpalan lodehes. Se om Digoran rajonan administrativine keskuz.
Irdkosketused
Eländpunktan aluz om pandud vl 1852 kuti Vol'no-Hristianovskii-aul. Nimitihe sidä möhemba Novohristianovskoje-žiloks i Hristianovskoje-žiloks (sijaline: Киристонгъæу, Чырыстонхъæу). Vn 1934 1. päiväl sulakud udesnimitihe žilod nügüdläižikš VCIK:an käskön mödhe. Vn 1964 kezal Digor sai lidnan statusad.
Digor šingotase gofriruindpakuitesen kartonfabrikal i sömtegimišton edheotandoil (leibäntegesed, limonmuiktuz).
Geografijan andmused
Lidn sijadase Ursdon-jogen hural randal (48 km pitte, sijaline pagin: Уорсдон, Terek-jogen hura ližajogi), 448 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Vladikavkazhasai om 45 km suvipäivnouzmha orhal vai 51 km avtotedme. Lähembaine lidn om Ardon 12 km päivnouzmha orhal vai avtol.
Digor om lidnankundan üks'jäine eländpunkt.
Eläjad
Vn 2010 kaiken Venäman rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 10 856 ristitud, rajonan viž ühesandest. Vl 2018 lidnan ristitišt oli 10 075 eläjad. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 12 200 eläjad vll 2000−2001.
Rahvahad (enamba 0,6% vl 2010, ozutadud rahvahudenke): osetinalaižed — 95,7%, venälaižed — 1,8%, lezginalaižed — 0,6%, toižed rahvahad — 1,9%.
Lähembaižed profopendusen aluzkundad ratas Ardon- i Alagir-lidnoiš.
Pifagoran teorem
thumb|right|250px|Oigedsaumaine koumesaumnik Pifagoran teorem om üks' Evklidan geometrijan alusenpanijoiš teoremišpäi. Teoremal om 367 erazvuittušt todestamišt. Teoreman algebraline formuliruind:
Pifagoran teorem sai sen nimen amuižgrekižen Pifagor-matematikantedomehen mödhe, kudamb oli avainu da todestanu teoreman.
Pariž
thumb|left|250px|Lidnan ümbrikoiden kart (2006) Pariž (francijan kelel: Paris [paˈʁi]) om Francijan pälidn da kaikiš järedamb lidn. Se om valdkundan kaikiš znamasižemb ekonomine da kul'turine keskuz, om Il'-de-Frans-regionan administrativižeks keskuseks mugažo. Sädab Pariž-departamentad (vspäi 1968), sen nomer om 75.
Pifagoran teorem
Egiptalaižed da vavilonalaižed kävutiba Pifagoran teoreman toižendad völ 2000 vozil e.m.e.
Irdkosketused
Kategorii:Matematik
Pariž
Pariž om voziden 1900 da 1924 Kezaližiden Olimpižiden vändoiden lidn, linneb vastata niid möst vl 2024. Lidnas om eräzvuiččiden rahvahankeskeižiden organizacijoiden päfaterid.
Tachina excoriata
Tachina excoriata om parazitižiden kärbhaižiden erik Tahinad-sugukundas (Tachinidae). Vedemann-entomolog avaiži da ümbrikirjuti sidä vl 1830.
Saksanman endemik.
Pariž
Geografijan andmused
Nened departamentad ümbärtas Parižad vspäi 1968:
Tachina excoriata
Necil gavedil, ezimeletaden, ei ole völ nimid rahvahaližil kelil.
Pariž
Geografijan andmused
Klimat om ven valdmeren. Voden keskmäine lämuz om +12,8 C°, semendkun-sügüz'kun +16..+21 C°, tal'vkun-uhokun +5..+6 C°. Ekstremumad oma −23 C° i +42 C°. Paneb sadegid 634 mm vodes, kuidme 42 (uhoku)..69 (semendku) mm.
Tachina excoriata
Homaičendad
Kategorii:Tahinad Kategorii:Kärbhaižed Kategorii:Živatad kirjamišton mödhe Kategorii:Gavedid Kategorii:Živatad vepsän nimeta
Pariž
Eläjad
Vl 2014 lidnan eläjiden lugu oli 2 241 346 ristitud 105 km² pindal. Kaikes Parižan aglomeracijas eläb 13 mln ristituid (vn 2017 andmused) 18940,7 km² pindal, valdkundan videndez. Se om ühteks järedambiš EÜ:n aglomeracijoišpäi. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 2 906 472 eläjad vl 1921 (sil-žo vodel ezilidnoidenke 4,85 mln), lidnaglomeracijan kaikiš suremb ristitišt om nügüd'. Parižan ristitišt om nor', rauhad mehed sirtas valdkundan suvhe i külätahondoihe lähtendan penzijha jäl'ghe.
Transport
Pariž om valdkundan i Evropan jalos znamasine transportsol'm. Siš om viž lendimportad: rahvahidenkeskeine civiline Pariž-Šarl'-de-Gol'  (CDG / LFPG, 76,1 mln passažiroid vl 2019, kahtenz' Evropas passažiroiden lugun mödhe Londonan Hitrou:n jäl'ghe) 25 km pohjoižpäivnouzmha, rahvahidenkeskeine civiline Pariž-Orli (ORY / LFPO, 31,8 mln passažiroid vl 2019) 14 km suvhe, Le Burže (siš tutab aviasalon tegese), Varti i Bove.
Avtobusad, tramvaid, metro i funikulör, ezilidnelektrojonused, taksid oma kundaližeks transportaks Parižas ezilidnoidenke. Kaik om seičeme päraudtestancijad lidnas: Austerlic, Bersi-Burgon'-Pei d'Overn', Lionan, Monparnas, Pohjoine, Päivnouzmaine, Sen Lazar. Vodespäi 1900 metropoliten radab (vl 2022 oli 16 jonod, 308 stancijad, 227 km raudted), se om koumanz' surtte Evropas Londonan da Budapeštan metropolitenoiden jäl'ghe.
Mel'heižtahod
Pariž om Francijan znamasine turistine keskuz. Siš om äi mail'man tetabid mel'heižtahoid: Parižan Jumalanmaman päjumalanpert' (Francijan avtoteiden kilometražan augotiž), Luvran muzei, Elisejan pöudod. Ažurine raudaine Ejfelän čuhunduz om Parižan simvolan.
Galerei
thumb|center|800px| Parižan päivlaskmpol'žen palan panoram öl
Rahvahidenkeskeižed kosketused
Vodespäi 1956 Rim om Parižan üks'jäižeks sebruzlidnaks («Vaiše Pariž om Riman arvoine; vaiše Rim om Parižan arvoine»). No Parižal om völ enamb 40 partnörlidnad (niiden kesken Moskv i Piter).
Irdkosketused
Kategorii:Francijan lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe * Kategorii:Pälidnad *
Pedrad (heim)
Pedr (Cervus) om kabjmecživatoiden heim ühtennimižes sugukundaspäi.
Heimon živatad erigoitihe toižišpäi 8,7 mln vozid tagaz. Elädas Evrazijan tahondoiš.
Aigemba kaik oli kümne erikod heimos. Nügüd'aigan lugetas vaiše kaks' erikod: Hüväsuguine pedr (Cervus elaphus, 18 alaerikod) i Läipoikaz pedr (Cervus nippon, 16 alaerikod). Toižed sugukundan erikod mülüdas toižihe heimoihe genetikan tedoidusiden mödhe, hot' ned heimod oma lähižed-ki.
Äikerdoitas sezonan aigan kerdan vodes. Heimon živatoiden äikerdoičendan sistem om poligamii. Pedroiden garem mülütab severzid-se ižačuid, emäčuiden äjüt i heiden jäl'gnikoid — 1..3-voččid eričuid. Emäčuiden lugu rippub sötken olendaspäi. Emäčud borcuidas ižačhu näht surembidenke sar'videnke i laduližembanke märäidusenke.
Homaičendad
Kategorii:Pedranvuiččed Kategorii:Živatad kirjamišton mödhe‎ Kategorii:Imetaiživatad Kategorii:Mecživatad
Viktorii
Viktorii voib znamoita:
Come Again (The Quetzal)
«Come Again (The Quetzal)» (Tulen völ (Ketcal')) om Soluna Samai-pajatajan singl, kudamb om pästtud 2012-ndes vodes. Kompozicii tegihe möhemba videks pajoks kahtendes «Soluna Samay»-studijanal'bomas (2013), pop-žanras.
Pajon tekst om anglijan kelel. Sen kirjutajad oma Isam Bachiri, Björn Banke, Lars Pedersen, Remee, Soluna Samai.
Kategorii:Samai Soluna:n pajod Kategorii:Pajod kirjamišton mödhe Kategorii:Singlad kirjamišton mödhe Kategorii:Vn 2012 pajod Kategorii:Vn 2012 singlad Kategorii:Pajod anglijan kelel
Kodinsk
Lehtesed
Rajonine lehtez lähtleb Kodinskha:
Televizii
Neniden federaližiden TV-kanaloiden signalad ottas lidnas kaikjal: «Ezmäine», «Venäma», STS-Kodinsk, REN TV, «Jenisei» (Krasnojarskan randan valdkundaline TV-kanal). «Kodinskan lidnalaižen TV-radiokompanijan» programad lähttas regulärižikš STS-Kodinsk:an paksudel.
Om voimust lidnas ühtneda analogižhe kabel'televizijha, AAS «Kabel'televizijan verkod» anttas necidä voimust. AAS «DKV» (Digitaližed Kabel'verkod) tegeb ühtnemižen digitaližhe TV:ha vanutud paran turbiš.
Internet
Kaik viž internet-provaiderad ratas lidnas: SRV «Radiosväz'», PAS «Rostelekom», IE Trofimov (Wi-Fi, katab kaiked lidnad), SRV «IT Telekom».
Mobiline sido
Kaik nell' operatorad ratas mobiližen sidon GSM-standartad lidnas, kuti randan-ki territorijal:
Tehmine
Järedad edheotandad ratas lidnas:
Bankad
Mugažo koume ekspresskredituindan sijad ratas «Merkurii»-torguindkompleksas: Päivnouzmaine ekspressbank, Houm kredit end finans bank, OTP-Bank.
Kundaline sömine
Mugažo voib pakitoitta lidnas sušid, rollad, picc, šašlik, uzbekine plov, tortad satandanke kodihe.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Krasnojarskan randan lidnad *
Paster Lui
Lui Paster (Louis Pasteur [lwi pastœʁ]; sünd. 27. tal'vku 1822, Dol', Jur-departament, Francii — kol. 28. sügüz'ku 1895, Vil'növ-l'Etan läz Parižad, Francii) — francijalaine mikrobiolog da himik, Francijan tedoakademijan ühtnii (1881).
Paster ozuti nozoluziden kävundan i äjiden läžundoiden mikrobiologižen olmusen. Hän oli mikrobiologijan da immunologijan ühteks alusenpanijoišpäi, pani vakcinacijan alusid i sädi ezmäižid vakcinoid antraksad, pasterellözad i vedenpöl'gästuzläžundad vaste. Hänen töd kristalliden sauvuses da polärizacijan näguses paniba stereohimijan alusid.
Tedomehen kaclendtegod ozutiba mugažo, miše meiden aigan elon ičesündundad ei voi olda. Pasteran nimi om jalos tutab sikš, miše hänen nimel om nimitadud pasterizacijan process.
Biografii
Mez' oli sündnu nahknikan kanzha. Sai erazvuiččid opendusid, sen paloin hänel oli čomamahtoižid mahtusid. Paster valiči tedomehen kar'jerad, avaiži vinmuiktusen kristalliden strukturad i kändihe fizikan professoraks 26-voččel. Vhesai 1867 radoi Dižonan liceiš i Strasburgan universitetas, oli londusentedon fakul'tetan dekanan Lilliš koume vot. Vll 1867−1888 tedomez' oli fiziologižen himijan laboratorijan pämehen, oli otnus medicinan problemoihe 1870-nzil vozil personaližen draman tagut (koume last koliba hädaspäi), ühtni Nacionaližhe medicinižhe akademijha vspäi 1873.
Homaičendad
Kategorii:Mikrobiologad Kategorii:Himikad Kategorii:Francijan tedomehed Kategorii:Tedomehed kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe
Višnii Voločok
Višnii Voločok (Вы́шний Волочёк) om Venäman lidn da lidnümbrik Tverin agjan keskuzpalan lodehes. Se om Višnii Voločokan rajonan administrativižeks keskuseks mugažo, ei mülü rajonha.
Istorii
Ezmäine Venämas Tvercan kanal om saudud lidnanno Petr I käskön mödhe vozil 1703−1722, ühtenzoitab Tverc-joged (Volgan bassein) Cnanjogenke (Baltijan meren massein). Vspäi 1770 Višnii Voločok om lidnan statusanke. Kanalad ühtenzoitiba ut Piter-pälidnad Venäman toižidenke lidnoidenke torguindteikš edel raudten sauvondad.
Višnii Voločokan ižandusen päsarakod oma tekstil'tegimišt (bumagonkombinat, trikotaž, omblendfabrik, edheotand pästamha villakoid) i sömtegimišt (liha- i leibkombinatad), mugažo stöklantegim (butulkad).
Paskač
(Kodi)Paskač vai (Kodi)Pasklind (latinan kelel: Passer domesticus), mugažo Hereč paginoiš, om lujas levitadud erik todesižiden pasklinduiden heimos (Passer), pasklinduiden sugukundas (Passeridae) da pasklindunvuiččiden heimkundas (Passeriformes). Se om üks' tetabiš linduišpäi, kudambad elädas ristitun kodin rindal, i kudambid tunttas hüvin meiden tahoiš irdpol'žen nägun da harakterižen änen mödhe.
Višnii Voločok
Geografijan andmused
Višnii Voločok om lidnümbrikon üks'jäine eländpunkt.
Paskač
Levigandmižavaruz
Ende kodipasklindun areal oli röunanus Pohjoižel Evrazijal. Paskačud elädas nügüd' Evropas da Azijas (päiči Arktikas, Azijan pohjoižpäivnouzmpol'žid, keskuz- da suvipäivnouzmpol'žid rajonid), i mugažo Pohjoižes da Päivnouzmpol'žes Afrikas, Senegalas, Penes Azijas, Arabijan pol'sarel da Javan sarel.
Višnii Voločok
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 52 370 ristitud. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 76 tuhad eläjid vl 1973. Kaik 47 732 eläjad oli lidnas vl 2017.
Paskač
Levigandmižavaruz
20. voz'sadan augotišespäi ristitud oma tonuded paskačuid erazvuiččihe valdkundoihe (Afrikan suvehe, Avstralijaha, Udhe Zelandijha, Pohjoiž- da Suviamerikha), kudambas nened linduižed elädas nügüd'.
Višnii Voločok
Eläjad
Ortodoksižen hristanuskondan 15 pühäpertid oma kaičenus i udessündutadud lidnas: Jumalanmaman Kazanin jumalaižen jumalankodi (päjumalanpert', koume jumalanpertid, kaks' kodijumalanpertid, kaks' časounäd), Jumalannägundan päjumalanpert', nell' jumalanpertid, kaks' časounäd.
Paskač
Irdpol'ne nägu
Täuz'kaznuden hibjan piduz om 14:späi 18:hesai santimetrad, veduz oleskeleb 21:späi 37:hesai grammad, suugiden maihutuzkeskust sase 22:späi 27:hesai santimetrad. Emäč om burhahk, sel'g om burakaz pitkähkoiden muzoiden kirjaviden läipidenke, sil'män päl om loštakaz vauvaz kulm, n'ok om pakuižbur. Ižačul hibjan alapala om vauvhamb, ani hahk, üläh om loštakaz. Tuhkhahk šapkaine om päl, modpolišk om vauvaz hahk, must šoid mäneb sil'män al, om mustoid läipid kurkul da rindhal. N'ok om must, jaugad oma burahkod. Än' — čirkinehen erazvuiččed toižendad.
Višnii Voločok
Eläjad
Višnii Voločokan kolledž (edel 2012. vot mehaniž-tehnologine tehnikum i kaks' profškolad), medicinine kolledž, Tverin torguimiž-ekonomižen kolledžan alajaguz oma lidnan professionaližen opendusen aluzkundoikš.
Paskač
Elonmahtuz
thumb|left|250px|Paskačun munad. Erazvuiččed sömjändused ližadasoiš gavedile da kazmusiden semnile sötamha paskačuid. Parad formiruišoiš tal'ven lopuks, sil aigal paskačuiden keskes om eläbzoitust, ižačud čirkaba komedas, kimiba, toratas. Pezoitelesoiš erazvuiččiš peitsijiš, tobjimalaz puižiden da kivižiden sauvotusiden pal'huziš, murdoiden kogoiš, kodiš, uruiš, päskhaižiden pezoiš. Paskačud tehtas kogonaižid pezoiden žiloid. Ezmäine nor' pol'v sünduse (lähteb munišpäi) sulakuspäi, poigmine lopiše elokus, sezonas par ehtib kazvatada 2..3 pezakundad. Lindunpoigaižed södas tobjimalaz erazvuiččid sel'grodatomid. Paskačud voidas eläda 13:he vodhesai.
Višnii Voločok
Transport
Višnii Voločok-raudtestancii radab. Ezilidnelektrojonused ühtenzoittas lidnad Bologojenke, Tverinke da Moskvanke.
Paskač
Irdkosketused
* Kategorii:Živatad kirjamišton mödhe Kategorii:Lindud
Višnii Voločok
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Tverin agjan lidnad Kategorii:Tverin agjan lidnümbrikod *
Cortinarius esculentus
Cortinarius esculentus om södab lapačuikaz sen' Cortinariaceae-sugukundas. Kožui sömhä üks' väčkuižiš erikoišpäi siš sugukundas. Lebedeva-mikolog avaiži da ümbrikirjuti erikod vl 1949.
Vaugedvenäman endemik, dai, ezimeletaden, sen valdkundan üks'jäine endemik om. Sijaline rahvahaline nimi — «таўстуха» (vaugedvenän kelel), «толстушка» (venän kelel). Tedoline nimituz om павуціннік ядомы (паутинник съедобный).
Homaičendad
Kategorii:Cortinariaceae Kategorii:Sened kirjamišton mödhe Kategorii:Södabad sened Kategorii:Sened vepsän nimeta
Kaläzin
Kaläzin (Каля́зин) om Venäman lidn da lidnankund Tverin agjan päivnouzmas. Se om Kaläzinan rajonan administrativine keskuz.
Istorii
Nügüd'aigaižen eländpunktan aluz om pandud vl 1434 kuti Kaläzinskai-külä jumalankodinno. Ühtištuihe sidä Nikol'skai-slabadanke i Pirogovo-žilonke 17. voz'sadan lopus. Kaläzinskai-slabad sai makundan lidnan statusad vl 1775 nügüdläiženke nimenke. Vozišpäi 1939−1940 lidnan istorižen keskusen tobj pala om upotadud sauvomha Ugličun GES:ad, endevanh kellčuhunduz seižub vedes kesked lidnad.
Geografijan andmused
Lidn sijadase rajonan lodeližel röunal, Volgan oiktal randal (Ugličun vezivaradim), 120 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Tverihesai om läz 190 km suvipäivlaskmha, i om 190 km suvhe Moskvhasai. Lähembaine lidn om Kašin 30 km lodeheze avtol vai raudtedme.
Kaläzin om lidnankundan üks'jäine eländpunkt.
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 13 867 ristitud, rajonan kaks' koumandest. Kaik 13 025 eläjad oli lidnas vl 2017. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli enamba 15 tuhad eläjid vll 1989−2001 (15 800 rist. vozil 1992, 1998 i 2000).
Ortodoksižen hristanuskondan kuz' pühäpertid oma saudud lidnas: koume jumalanpertid i koume časounäd. Stroican jumalankodi i kaks' jumalanpertid ei ole kaičenus.
Kaläzinan kolledž N.M. Poležajevan nimed om lidnan professionaližen opendusen aluzkundaks.
Norops microlepidotus
Norops microlepidotus om šihlikoiden erik Anolisižed-sugukundas (Polychrotidae). Norops-heimon üks' äjiš erikoišpäi.
Meksikan endemik. Uil'jam Devis-zoolog (William B. Davis) avaiži da ümbrikirjuti živatad vl 1954.
Homaičendad
Kategorii:Polychrotidae Kategorii:Živatad kirjamišton mödhe Kategorii:Šihlikod Kategorii:Živatad vepsän nimeta
Il-76
thumbnail|right|250px|Ilyushin Il-76 Il-76 (Ил-76; PAKO:n kodifikacijan mödhe — Candid «avoinmel'ne») om «Il'jušin»:an sodatransportine lendim.
Ezmäine lenduz oli 1971-nden voden keväz'kul. Vodele 2000 kaik pästtihe 950 lendint, jätktas modificiruidud lendimiden tehmišt tähäsai.
Variantad: A-50, A-60, A-100, Il-78, KJ-2000.
Homaičendad
Kategorii:Il'jušin:an lendimed Kategorii:NSTÜ:n lendimed Kategorii:Venäman lendimed Kategorii:Lendimed kirjamišton mödhe Kategorii:Sodatransportižed lendimed
Päivlaskmpol'ne Dvin
Päivlaskmpol'ne Dvin (За́падная Двина́) om Venäman lidn da lidnankund Tverin agjan suvipäivlaskmas. Se om Päivlaskmpol'žen Dvinan ümbrikon (edel vn 2020 semendkud — rajonan) administrativine keskuz.
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud Päivlaskmpol'ne Dvin-raudtestancijha vl 1900, sijadase «Moskv — Rig»-keskustal. Nimitihe stancijad jogen mödhe, se sai radnikžilon statusad vl 1927. Radnikžilo sai lidnan statusad vl 1937.
Päivlaskmpol'ne Dvin-lidn šingotase mecan ümbriradmižel da turizmal, mugažo maidtegim radab.
Geografijan andmused
Lidn sijadase Päivlaskmaižen Dvinan randal (se-žo Daugav alajoksmuses), Valdai-ülüden suvipäivlaskmas, 185 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Tverihesai om läz 250 km pohjoižpäivnouzmha orhal. Lähembaižed lidnad oma Nelidovo 50 km päivnouzmha raudtel vai avtol, Toropec 38 km lodeheze orhal i Andreapol' 50 km pohjoižhe avtotedme, järed lidn — Velikije Luki 100 km päivlaskmha «Baltii»-trassadme (M9).
Päivlaskmpol'ne Dvin oli lidnankundan üks'jäižeks eländpunktaks.
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 9 845 ristitud, rajonan koume videndest. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 11 556 eläjad vl 1989. Kaik 8 249 eläjad oli lidnas vl 2017.
Ortodoksižen hristanuskondan nell' pühäpertid oma avaitud lidnas: Mikulai-čudonsädajan jumalanpert' (letihe vll 2004−2008) i koume časounäd (oma saudud 2000-nzil vozil).
Päivlaskmpol'žen Dvinan tehnologine kolledž om lidnan professionaližen opendusen aluzkundaks.
Edeline lidnan pämez' oli Aleksandr Borovkov vn 2013 sügüz'kuspäi.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Tverin agjan lidnad *
Ves'jegonsk
Ves'jegonsk (Весьего́нск vai Весьёгонск) om Venäman lidn Tverin agjan pohjoižpäivnouzmas. Se om Ves'jegonskan ümbrikon (edel 2019. vot — rajonan) administrativine keskuz.
Istorii
Eländpunkt mainitase ezmäižen kerdan vl 1564 kuti Ves' Jogonskai-külä (село Весь Ёгонская). 16.-19. voz'sadoil rahvahidenkeskeižen torguindan znamasine keskuz, sai lidnan statusad vl 1776 nügüdläiženke nimenke (Ves'jögonsk variantaks). 19. voz'sadan keskes Tihvinan vezisisteman olend tuli lophu, i vl 1885 vaiše 2629 ristitud elihe lidnas. Ves'jegonskan koume nelländest oli upotadud Ribinskan vezivaradimen täutmižen aigan (1941−1947), lidn om sirtud ülembile korktusile.
Geografijan andmused
Lidn sijadase ümbrikon päivnouzmas, sokhas tahondas, Ribinskan vezivaradimen Mologan lahten suvipäivlaskmaižel randal, seižub 108 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Tverihesai om 216 km suvipäivlaskmha orhal vai 247 km avtotedme. Lähembaine lidn om Ustüžn (Vologdan agj) 52 km lodeheze orhal, järed lidn — Čerepovec 64 km pohjoižpäivnouzmha orhal vai 185 km avtotedme. Darvinan kel'dtaho sijadase kümnes kilometras päivnouzmha lidnaspäi.
Klimat om ven kontinentaline. Voden keskmäine lämuz om +4,9 C°, kezakun-elokun +16..+19 C°, tal'vkun-uhokun −5..−8 C°. Paneb sadegid 720 mm vodes, enamba kezakus-elokus (78..89 mm kus), vähemba uhokus-sulakus (40 mm kus).
Ves'jegonsk oli lidnankundan üks'jäižeks eländpunktaks.
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 7 329 ristitud, rajonan ristitišton viž ühesandest. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 9 700 eläjad vl 1992. Kaik 6 280 eläjad oli lidnas vl 2017.
Ortodoksižen hristanuskondan viž pühäpertid oma kaičenus i saudud lidnas: koume pühäpertid i kaks' časounäd.
Bežeckan tegimištoliž-ekonomižen kolledžan filial om lidnan professionaližen keskopendusen aluzkundaks.
Edeline lidnan pämez' oli Vladimir Komarov vspäi 2013.
Transport
Avtobusad oma kundaližeks transportaks lidnas, ned-žo ühtenzoittas Ustüžnanke, Tverinke i Moskvanke. Ves'jegonsk-raudtestancii om «Kiriši — Kaläzin»-keskustan sarakon lopstancijaks vspäi 1919.
Sezonine jogiport oleskeleb lidnas. Nevondkundaližen aigan olnu lendimpöud om tactud.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Tverin agjan lidnad *
Pihl'
thumb|left|250px|[[Pihläčud pihläčkopšuil elokus, Hel'sinki.]] Pihl'  (Sorbus) om puiden heim, mülütadas Rozanvuiččed (Rosaceae)-sugukundha, sen Jablokanvuiččed-tribha (pol'vhe).
Erikod
Kaik om olmas enamba sadad pihlän erikoid Evropas, Azijas i Pohjoižamerikas. Kaikiš paksumb erik om järgeline pihl' (Sorbus aucuparia).
Ümbrikirjutand
Kazdas erižpuil (pukazmusil) i pihlikoil (pihl'žomil). Pihl' om lujas pakaižvastaine kazmuz. Kazvab jügedoil-ki sijil: vällil mahusil, tahoil gruntveden korktanke tazopindanke.
Plod om jablokanvuitte henidenke semnidenke. Mülütab läz 8% saharid, organižid muiktusid, mikroelementoid, karotinad, C- i P- vitaminoid, mugažo travii amigdalin.
Kävutand
Ottas kävutamižhe pumaterialaks i dekorativižeks kazmuseks. Kul'tiviruidas da kävutadas erasiden sortuiden marjoid sömhä, ümbriratas keitišeks. Voib kävutada pihläd mamkazmuseks kazvatamha aivan i grušan vezoid.
Homaičendad
Kategorii:Rozanvuiččed Kategorii:Kazmused kirjamišton mödhe Kategorii:Pud Kategorii:Dekorativižed kazmused
Pskovan agj
Pskovan agj (Псковская область) om Venälaižen Federacijan subjekt.
Se mülüb Lodehližhe federaližhe ümbrikho.
Agjan administrativine keskuz da kaikiš suremb lidn om Pskov.
Keled
Valdkundkel' om üks'jäine — venäkel'.
Istorii
Vozil 910−1348 Pskovan ruhtinazkund oli olmas, se mülüi Uz'lidnanmaha. Sid' ruhtinazkund sai avtonomijad da oli olmas vhesai 1510 Pskovan Tazovaldkundaks.
Pskovan agj om olmas vs 1944 elokun 23. päiväspäi. Vn 1957 2. päiväl redukud enččen Velikije Lukin agjan rajoniden tobmad palad mülütihe Pskovan agjaha.
Pskovan agjan Päkäskuz om vahvištadud vn 2001 29. päiväl keväz'kud Agjan Ezitajiden Suimal, tuli väghe sen-žo voden 12. päiväl sulakud da om väges nügüd' äiluguižidenke vajehtusidenke.
Geografijan andmused
Pind om 55 399 nellikkilometrad. Mec otab territorijan 38%, sod ottas kümnendest. Znamasižed joged oma Sur' sen ližajogidenke (Iss, Čeröh, Pskovanjogi), sid' Lovat' da Šelon' (lanktas Il'men'-järvhe), Plüss agjan pohjoižes om Narvan ližajogi. Kaik joged mülüdas Baltijan meren basseinha. Znamasine järv om Peipus da Pskovan estin röunal. Nece järv om videnz' surtte Evropas (3558 km²).
Reljef vajehteleb alangoišpäi kukhiže. Kaikiš korktemb čokkoim om Bežanicin ülüden Lipnickai-mägi (339 m) agjan suvipalas. Kaikiš alahaižemb om Peipusjärven pind (30 m).
Klimat om ven da Baltijan meren valatoitusele alastui.
Londuseližed varad oma turbaz, sapropel', sauvondmaterialad (mouckivi, dolomit, sauvondgips, saved, letked, gravii), mec, reskvezi.
Tobmuz
thumb|right|250px|Nevondkundoiden pert' om agjan gubernatoran, Administracijan da Ezitajiden Suiman ištundsija [[Pskovas.]] Agjan pämez' nimitase gubernatoraks. Mihail Vedernikov om gubernatoran vs 2018 sügüz'kun 17. päiväspäi, edel händast Andrei Turčak radoi gubernatoran vll 2009−2017. Kaik rahvaz änestab händast videks vodeks, enamba kaht strokud jäl'geten ei sa. Gubernator om mugažo agjan Administracijan pämez', hän märičeb sen strukturad da paneb Administracijan valdkundmehid radnikusile. Üks' ezmäine varagubernator da nell' muite varagubernatorad oma hänele abhu.
Pskovan agjan üks'kodine parlament om Ezitajiden Suim. Kaik rahvaz valičeb sen 44 ezitajad videks vodeks. Aleksandr Kotov radab Ezitajiden Suiman ezimeheks vs 2011 tal'vkun 15. päiväspäi kahtenden strokun.
Radonoigendai tobmuz om Pskovan agjan Administracii. Agjan ohjandused, komitetad da laudkundad alištudas Administracijale, se märičeb niiden strukturad.
Pl'zen'
Pl'zen'  (Plzeň [ˈpl̩zɛɲ], Pilsen) om Čehanman nellänz' surtte lidn eläjiden lugun mödhe. Se om Pl'zenin randan administrativine keskuz, raudtesol'm.
Pskovan agj
Tobmuz
Vn 2018 9. päiväl sügüz'kud valitihe gubernatorad, Mihail Vedernikov sai vägestust ezmäižel tural (70,68% änid), edel sidä radoi gubernatoran velgusentäutajaks prezidentan käskön mödhe vs 2017 redukun 12. päiväspäi. Agjan Ezitajiden Suiman ühtnijoiden järgenduseližed valičendad oliba vn 2016 18. päiväl sügüz'kud (6. kucund).
Pl'zen'
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 976 kuti lidnuz-zamk. Čehanman Vaclav II-kunigaz andoi sille lidnan oiktusid vodel 1295, nügüd' se om Stari-Pl'zenec-lidn. Läz 1295 vot se-žo kunigaz pani Pl'zenin alust 10 kilometras vanhas lidnaspäi. Vl 1859 Škoda-kompanijan aluz om pandud neche lidnha.
Pskovan agj
Eläjad
Vl 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 673,423 ristitud. Kaikutte seičemenz' ristit kümnepäi om lidnalaine. Kaikiš suremb ristitišt oli 1,677,000 eläjad vl 1926 (nügüdläižen röunan südäimes), sid' jogo vodel se poleni päiči 1989-ndes vodes (846 449 rist.).
Pl'zen'
Istorii
Pl'zen' šingotase mašiništonsauvomižen edheotandoil (avtoinstrument, gidravližed pressad, pol'vekahad värtmuded, mašiništ sömtegimišton täht), elektromašiništon tehmižel (kondicionerad), järedal oludtegimel mail'man tetabanke Pilsner-torguindmarkanke i fernetan (liköran heinil) pästandal.
Pskovan agj
Eläjad
Kaik om nell'toštkümne lidnad agjas da 14 lidnanvuittušt žilod. Toine järed lidn (enamba 90 tuh. ristitud vl 2015) om Velikije Luki. Vl 2018 kaik om 5 eländpunktad enamba mi 10 tuh. eläjidenke.
Pl'zen'
Geografijan andmused
Lidn sijadase 293..452 m korktusil, 310 m ü.m.t. keskmäižel korktusel, nellän jogen ühthejoksmusen sijas: Mže, Radbuz (čeh. Radbuza), Uglav (čeh. Úhlava), Uslav (čeh. Úslava). Berounk-jogi lähteb (Berounka, Vltavan kaikiš znamasižemb hura ližajogi). Matkad Praghasai om 90 km pohjoižpäivnouzmha.
Pl'zen' jagase 10 nimitadud rajonha.
Pskovan agj
Eläjad
Rahvahad (enamba 0,5% vl 2010): venälaižed — 91,5%, ukrainalaižed — 1,3%, vaugedvenälaižed — 1,0%, čiganalaižed — 0,5%, toižed rahvahad — 2,0%, rahvahuden ozutandata — 3,7%.
Pl'zen'
Eläjad
Vn 2011 Čehanman rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 170 222 ristitud. Kaikiš suremb ristitišt oli 175 229 eläjad vl 1986.
Pskovan agj
Eläjad
Erased toižed igähižed rahvahad: estilaižed — 0,09% (625 rist., sidä kesken setulaižed — 0,02%, 123 rist.); latvijalaižed — 0,07% (442 rist.).
Pl'zen'
Eläjad
Rahvahad (2017): čehalaižed — 69,6%, slovakalaižed — 1,8%, ukrainalaižed — 1,2%, vjetnamalaižed — 0,6%, toižed rahvahad i rahvahuden ozutandata — 26,8%.
Irdkosketused
Kategorii:Čehanman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe *
Petropavlovsk
Petropavlovsk (Петропавл, Петропавловск) om Kazahstanan lidn valdkundan pohjoižes. Se om Pohjoižkazahstanan agjan administrativine keskuz (vspäi 1936).
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1752 kuti ''Ph. Petran lidnuz''. Sai lidnan statusad vl 1807, nimitihe nügüdläižikš da mülütihe Tobol'skan gubernijha. Vll 1919−1921 Petropavlovsk mülüi Venäman NFST:n Omskan gubernijha. Vspäi 1921 lidn om Kazahstanan palaks.
Geografijan andmused
Lidn sijadase Išim-jogen oiktal randal (Есіл, Irtišan hura ližajogi), 140 m keskmäižel korktusel valdmeren pindan päl. Om mecoid da penid järvid ezilidnas. Matkad Astanhasai om 428 km suvhe.
Klimat om terav kontinentaline. Paneb sadegid 378 mm vodes, enamba kezaaigan (150 mm).
Eläjad
Vn 2012 Kazahstanan rahvahanlugemižen mödhe lidnan ristitišt oli 205 tuh. eläjid. Kaikiš suremb oli 247 400 eläjad vl 1991.
Rahvahad (enamba 1% vl 2014, ozutadud rahvahudenke): venänikad — 63,7%, kazahlaižed — 25,9%, totarlaižed — 3,2%, ukrainalaižed — 2,2%, saksalaižed — 1,7%, toižed rahvahad — 3,3%.
Transport
Avtobusad oma kundaližeks transportaks lidnas. Vl 1896 saudihe Transsib-raudted ühtennimiženke stancijanke läz lidnad. Päličmänendtaho Venäman röunal sijadase 40 km pohjoižhe.
Irdkosketused
Kategorii:Kazahstanan lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe *
Zubcov
Zubcov (Зубцо́в) om Venäman lidn Tverin agjan suves. Se om Zubcovan ümbrikon (vspäi 1935 i edel vn 2022 sulakud — rajonan) administrativine keskuz.
Istorii
Eländpunkt mainitase ezmäižen kerdan Uz'lidnan aigkirjas vl 1216 lidnan statusanke. Vozil 1319−1364 da 1426−1460 Zubcov oli ühtennimižen ruhtinazkundan pälidnaks järedanke lidnusenke. Vspäi 1776 oli Zubcovan makundan lidnaks.
Zubcovan ižandusen päsarakod oma mašinoidensauvomine (kohenduzmehanine tegim — pened metalližed konstrukcijad, mašinansauvomižen tegim) i turizm, mugažo kvarcletken küllästoitmižen fabrik radab.
Geografijan andmused
Lidn sijadase rajonan päivlaskmas, Vazuz-jogensun randoil (Вазу́за, Volgan oiged ližajogi), 170 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Tverihesai om 116 km pohjoižpäivnouzmha orhal, 164 km avtotedme vai 202 km raudtedme. Ühtennimine raudtestancii radab «Moskv — Rig»-keskustal vspäi 1901. Matkad Moskvan Rigan päraudtestancijhasai om 196 km raudtedme. Lähembaine lidn om Ržev 18 km lodeheze.
Zubcov oli lidnankundan üks'jäižeks eländpunktaks.
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 6 927 ristitud, rajonan kaks' videndest. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 8 100 eläjad vl 1998. Kaik 6 373 eläjad oli lidnas vl 2017.
Ortodoksižen hristanuskondan viž pühäpertid oma kaičenus lidnas: Jumalanmaman Emäganpäivän päjumalanpert', kaks' jumalanpertid i kaks' časounäd. Niiden ližaks koume jumalanpertid ei ole kaičenus.
Rževan tehnologižen kolledžan Zubcovan filial om lidnan professionaližen opendusen aluzkundaks.
Edeline lidnan pämez' oli Fedor Ovčarenko vspäi 2016.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Tverin agjan lidnad *
Vžesn'
Vžesn' (Września [ˈvʐɛɕɲa], Wreschen) om lidn da raudtesol'm Pol'šanman keskuzpalan päivlaskmas, Suren Pol'šanman sodaveikundas. Lidn om Vžesnin povätan (rajonan) i sen gminan (makundan) administrativine keskuz.
An-22
thumb|right|250px|Antonov An-22 Venäman il'mvägiš An-22 «Antei» (Ан-22 «Антей»; PAKO:n kodifikacijan mödhe — Cock «Kukoi») om ukrainižen «Antonov»-kompanijan nevondkundaline sodatransportine lendim. Se om kaikiš suremb lendim mail'mas turbopropellerlikutimidenke, om nell' likutint.
Ezmäine lenduz tegihe vn 1965 uhokus. Kaik oli 67 lendint, pästtihe seičemeks serijaks (kümne lendint jogahižes) Taškentan aviategimel vll 1966−1976, sidä kesken 22 lendint An-22A-modifikacijanke. Lendimed oliba kävutandas vn 1969 vilukuspäi, niiden radon strok om 26 vot. Venämas i Ukrainas om nenid lendimid tähäsai: nell' lendint oma kävutandas i kaitihe koume lendint muzejoiden täht.
Vžesn'
Istorii
Eländpunkt mainitase ezmäižen kerdan vl 1256. Valitihe lopulišt sijadust 14. voz'sadal, saihe lidnan oiktusid vl 1375. Sen aigan kirjutadud lidnan nimed oliba Wressna (1317), Wresna (1364). Vžesn'-raudtestancii radab lidnas 19. voz'sadan lopuspäi. Toižen mail'man sodan jäl'ghe Vžesnin vezivaradim (26 ga, koume kilometrad pitte) om sätud Vžesnic-jogel lebukodinke.
Vžesn' šingotase Volkswagen-kompanijan avtotegimel (om letud vll 2014−2016, koumhe tuhazesai radnikoid, 85 tuhad avtoid vodes) läz lidnad, opendusen i kul'turan äiluguižil aluzkundoil. Suren Pol'šanman pen' sagud (ser liliput wielkopolski) sädase lidnas. Ende elektrotehnižen sarakon tegimed prevaliruiba («Tonsil»-änenlujendimed, «Mera-Zapmont»-avtomatik, «Mikroma»-elektrolikutimed), heinän ümbriradmižen «Herbapol»-tegim radoi.
An-22
Kävutihe lendimid avaros nevondkundaližen hogahtusen Afganistanha zavodindas, nevondkundaližiden sodavägiden lähtendan aigan Päivnouzmaižes Saksanmaspäi, pagenikoiden transportiruindan täht Afrikan maiš.
Lenduzharakteristikad
Kategorii:Antonov:an lendimed Kategorii:Lendimed kirjamišton mödhe
Vžesn'
Geografijan andmused
Lidn sijadase 50 km päivnouzmha Poznanišpäi, Vžesnic-jogen randoil (Wrześnica 49 km pitte, Vartan oiged ližajogi), 90..110 m korktusil valdmeren pindan päl.
Eläjad
Vl 2004 Vžesnin eläjiden lugu oli 28 631 ristitud, vl 2014 — 28 692 ristitud.
Kuz' katolišt pühäpertid, protestantizman kaks' pühäpertid (baptizm, lüteranižuz) i Jehovan tundištajad-organizacijan kaks' suimad ratas lidnas.
Irdkosketused
Kategorii:Pol'šanman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Suren Pol'šanman sodaveikund
An-148
thumbnail|right|250px|Antonov An-148 An-148 (Ан-148) om Ukrainan «Antonov»-kompanijan turboreaktivine passažirine lendim kahtenke likutimenke.
Modifikacijoiden keskes oma An-158 (99 ristitud, edhuz 2500 km), An-168 (azjaline aviacii, edhuz 7000 km), An-168MP patrul'aviacijan täht, An-178 — transportlendim An-158-modifikacijan alusel.