cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Gavrilov Posad
Gavrilov Posad (Гаври́лов Поса́д) om Venäman lidn da lidnankund Ivanovon agjan suvipäivlaskmas. Se om Gavrilov Posadan rajonan administrativine keskuz.
Istorii
Gavrilov Posad šingotase hebonvodindfermal tähäsai i omblendedheotandoil.
Geografijan andmused
Lidn sijadase Irmes-jogen randoil (Ирмес vai Ирспис 70 km pitte, Kläz'man hurapol'ne bassein), 120 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Voimig-jogi (ven. Воймига 36 km pitte) lankteb Irmesha huralpäi lidnas. Matkad Vladimiran agjhasai om 10 km päivlaskmha i 10 km suvhe orhal, Ivanovohosai om 71 km pohjoižpäivnouzmha orhal, 92 km avtotel vai raudtel. Lähembaižed lidnad oma Teikovo 42 km pohjoižpäivnouzmha orhal, 48 km avtotedme vai raudtedme, Suzdal' (Vladimiran agj) 26 km suvipäivnouzmha orhal vai 29 km avtotedme, i Jur'jev Pol'skii (Vladimiran agj) 28 km päivlaskmha-suvipäivlaskmha orhal, 41 km avtotedme vai raudtedme. Gavrilov Posad-stancii radab lidnan pohjoižes «Aleksandrov — Ivanovo»-raudtekeskustal.
Eläjad
Vl 1939 lidnan ristitišt oli 6 139 eläjad. Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 6 434 ristitud, lidnankundan — 7 130 ristitud, rajonan kaks' videndest. Kaikiš suremb ristitišt oli enamba kahesad tuhad eläjid vozil 1989−1998 (8 500 rist. vl 1992). Vl 2017 kaik 5 715 ristitud elihe lidnas i 6 370 ristitud kaikes lidnankundas.
Rahvahad (2010): venälaižed — 95,3%, armenijalaižed — 1,1%, toižed rahvahad — 3,6%.
Ortodoksižen hristanuskondan koume jumalanpertid i Jumalanmaman Smolenskan jumalaižen časoun' oma olmas lidnas. Jumalanpertid oma Illä-endustajan, Mikulai-čudonsädajan, Mikoi-arhangelan.
Professionaližen opendusen aluzkundad sijadasoiš lähembaižiš lidnoiš.
Edeline lidnankundan pämez' (Nevondkundan ezimez') oli Vitalii Sidorov (sulaku 2010 — tal'vku 2021, koli).
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Ivanovon agjan lidnad *
Udegelaižed
thumb|right|250px|Udegelaižiden kanz 20. voz'sadan augotišes: Mez' kahtenke akanke Udegelaižed (удээ / удэхе / удиӡ, удэгейцы) oma Pohjoižen igähine rahvaz Venäman suvipäivnouzmas, sen Mererandaližes (pohjoižpäivnouzm) i Habarovskan (suvipäivnouzm) randoiš. Mülütadas tungusiž-mančžurižihe rahvahiže.
Udege-heim mainitase Kitain dokumentoiš 12..14. voz'sadaspäi. Rahvahan lugu om pol'tošt tuhad ristituid (2010), vl 2002 oli 1700 ristitud, poleneb assimiläcijan taguiči. Mamankeled oma udegen (läz 6 procentad) i venän keled. Lähembaine rahvaz om oroklaižed heiden orokan heimkelenke, venälaižed tedoidajad ei tekoi erindad kahten rahvahan keskes 1930-nzihe vozihesai.
Kategorii:Venäman rahvahad Kategorii:Rahvahad kirjamišton mödhe Kategorii:Pohjoižen igähižed rahvahad
Bariš (lidn)
Bariš (Бары́ш) om Venäman lidn da lidnankund Ul'janovskan agjan päivlaskmas. Se om Barišan rajonan administrativine keskuz.
Istorii
Barišan ižandusen päsarakod oma sauvondmaterialiden tegimed (katuzmaterialad, asfal't), tekstil'tegimišt, sömtegimišt (lindferm i Rosrezerv:an lihategim), mugažo mebel'fabrik radab.
Geografijan andmused
Lidn sijadase Volgaveren ülüdel, 200 m ü.m.t. keskmäižel korktusel, seižub Bariš-jogen oiktal randal (Suran oiged ližajogi, Volgan bassein). Matkad Ul'janovskhasai om 139 km pohjoižpäivnouzmha avtol. Lähembaine lidn om Inz 65 km lodeheze avtotedme vai raudtedme.
Bariš om lidnankundan üks'jäine eländpunkt. Rajonan administracii tegeb lidnankundan administracijan velgusidme.
Eläjad
Vl 1959 lidnan eläjiden lugu oli 17 909 ristitud. Kaikiš suremb ristitišt oli 21 900 eläjad vl 1996. Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe 17 149 ristitud elihe lidnas, rajonan nell' ühesandest.
Ortodoksižen hristanuskondan koume pühäpertid oma olmas lidnas: Pühän Stroican kafedraline päjumalanpert' lidnan keskuses vspäi 1754 i kaks' jumalanpertid.
Kaks' specialižen keskopendusen aluzkundad oma avaitud: Barišan industrialiž-tehnologine tehnikum i Barišan kolledž — Ul'janovskan ekonomikan da oiktusen tehnikuman filial.
Transport
Bariš-raudtestancii radab «Saransk — Sizran'»-jonol.
«Ul'janovsk — Inz»-avtote (suvine) läbitab lidnad päivnouzmaspäi lodeheze.
Irdkosketused
Kategorii:Ul'janovskan agjan lidnad Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe *
Itson Meri Ellen
Meri Ellen Itson (Mary Ellen Itson) om amerikalaine aktris da lavastai. Edesti sekundarižen planan rolid.
Irdkosketused
Kategorii:AÜV:oiden aktrisad Kategorii:Aktrisad kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe
Kemijärvi
thumb|left|250px|Kundan küliden sijaduz (2008) Kemijärvi (mugažo suomen i ročin kelil; Giemajávri) om lidn Suomenman pohjoižes. Mülüb Laplandii-agjha, sen kaikiš penemb lidnankund nelläspäi eläjiden lugun mödhe. Valdkundan kaikiš pohjoižemb lidn.
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud läz 1580. vot, Halonen-kanz tegihe ezmäižikš eläjikš. Municipalitet om olmas vspäi 1957. Ühtištuihe sidä Kemijärvin küläümbrištonke da anttihe lidnan statusad vl 1973.
Kemijärvi šingotase «Seitakorv»-gidroelektrostancijal i turizmal. Järv om kezalebun keskuz kalavaroidenke. Kundan suks'kurortad oma Suomu, Luosto da toižed.
Svetlogorsk (Kaliningradan agj)
Svetlogorsk (Светлого́рск, Swetlogorsk, Swietłogorsk, Raušiai / Svetlogorskas; edel 1947. vot — Raušen (Rauschen «Šobaidajad (dünad)», Ра́ушен) om Venäman lidn, lidnankund da kurort Kaliningradan agjan lodehes. Se om Svetlogorskan ümbrikon (edel 2018. vot — rajonan) administrativine keskuz.
Kemijärvi
Geografijan andmused
Lidn sijadase agjan suves, ühtennimižen Kemijärven-vezivaradimen randal (231 km², 148 m ü.m.t., seižub Kemijogel, kudamb lankteb Botnižhe lahthe). Matkad agjan Rovanem'-keskushesai om 79 km päivlaskmha-suvipäivlaskmha orhal, 86 km avtotel vai raudtel, se-žo lähembaine lidn. Matkad Hel'sinki-pälidnhasai om 739 km suvhe orhal, 944 km avtotedme vai raudtedme. Toine lähine lidn om Kuusamo (Pohjoižpohjanma) 115 km suvipäivnouzmha orhal vai 139 km avtotedme. «Rovanem' — Sall»-raudtekeskust läbitab lidnad.
Svetlogorsk (Kaliningradan agj)
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1258. Se kändihe kurortaks da lidnaks 19. voz'sadal. Vspäi 1900 raudte ühtenzoitab lidnad Kaliningradanke, nügüd'aigan Svetlogorsk-2 om lopstancijaks.
Svetlogorsk šingotase turizmal, vezi- i redukurortaks (federaline status vspäi 1999), kül'bendrandal, kul'turiž-azjaližeks keskuseks.
Geografijan andmused
Lidn sijadase Baltijan meren randal, 41 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Mererand om erigoittud korktal letkesižel dünal. Tün' järv (Тихое озеро) om lidnan keskuses Svetlogork-jogel (Светлогорка). Matkad Kaliningradan röunhasai om 35 km suvipäivnouzmha kaikil teil. Lähembaine lidn, meriport da kurort om Pionerskii ani päivnouzmha.
Kemijärvi
Eläjad
Mamankelen mödhe (2016): suomen kel' — 98,7%, toižed keled — 1,3%.
Svetlogorsk (Kaliningradan agj)
Geografijan andmused
Klimat om ven meren. Voden keskmäine lämuz om +6 C°, heinkun-elokun +16..+17 C°, tal'vkun-uhokun −2..−3 C°. Ekstremumad oma −26 C° i +34 C°. Paneb sadegid 911 mm vodes, enamba heinkus-tal'vkus (85..98 mm kus), vähemba keväz'kus-semendkus (45..52 mm kus). Meriveden lämuz sase +18 Cel'sijan gradushasai elokus.
Svetlogorsk oli üks'jäižen eländpunktan enččes lidnankundas.
Kemijärvi
Eläjad
Olli-Pekka Salminen radoi edeližen lidnanpämehen vll 2011−2014, sid' Tuula Kuvaja-velgusentäutai oli (2014−2015).
Svetlogorsk (Kaliningradan agj)
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 10 772 ristitud, rajonan koume nelländest. Kaik 13 030 eläjad oli lidnas vl 2017. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 13 400 eläjad vl 2000 i om nügüd'.
Kemijärvi
Irdkosketused
Kategorii:Suomenman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Laplandii
Svetlogorsk (Kaliningradan agj)
Eläjad
Rahvahad (lidnan eläjad, enamba 0,4 % vl 2010, ozutadud rahvahudenke): venälaižed — 88,9 %, vaugedvenälaižed — 3,6 %, ukrainalaižed — 3,2 %, litvalaižed — 0,5 %, armenijalaižed — 0,4 %, totarlaižed — 0,4 %, saksalaižed — 0,4 %, toižed rahvahad — 2,6 %.
Professionaližen opendusen aluzkundad ratas lähembaižiš lidnoiš.
Edeline lidnan pämez' (lidnankundan administracijan pämez') oli Daniil Jegovcev vn 2016 tal'vkuspäi. Lidnan Deputatoiden Nevondkund om tühjitadud vn 2020 elokus.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Kaliningradan agjan lidnad *
Čulim (lidn)
Čulim (Чулым) om Venäman lidn da lidnankund Novosibirskan agjan keskuzpalas. Se om Čuliman rajonan administrativine keskuz.
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1762 Čulimskai-küläks udel «Moskv — Sibir'»-traktal. 19. voz'sadal sirdanuded paniba Romanovskoje-žilon alust Čulimskai-külänno. Transsib-raudte läbiti tahondad Romanovskoje-žilonno vll 1893−1896, i se kändihe žiloks Čulimskai-raudtestancijanno. Ezmäine passažirjonuz tuli Čulimskoje-žilho vl 1913. Romanovskoje- i Čulimskoje-žilod ühtištuiba aigan mändes, i vl 1935 kätihe Čulim-radnikžiloks. Vn 1947 19. päiväl elokud anttihe lidnan statusad.
Čulim šingotase raudten edheotandoil (vedimdepo, raudten distancii) i sömtegimištol (argvoisagudkombinat, leibtegim).
Geografijan andmused
Lidn sijadase ühtennimižen jogen oiktal randal tobjimalaz, 130 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Itkul'-järv om 2 km suvipäivnouzmha lidnaspäi. «Irtiš»-avtote (R-254) om lidnan pohjoižröunaks. Matkad Novosibirskan keskushesai om 125 km päivnouzmha orhal, 138 km avtol vai 129 km raudtedme. Lähembaižed lidnad oma Kargat 42 km päivlaskmha orhal, 50 km avtotedme vai raudtel, i Ob' 110 km orhal vai niil-žo teil, no päivnouzmha.
Čulim om lidnankundan üks'jäine eländpunkt. Lidnankundan pind — 223,31 km².
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 12 tuh. ristituid, rajonan pol'. Kaikiš suremb ristitišt oli 18 161 eläjad vl 1959.
Ortodoksižen hristanuskondan Jumalanmaman Sündundpäivän pühäpert' om olmas lidnas (2009).
Čuliman rajonidenkeskeine agrarine licei om professionaližen opendusen aluzkundaks.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Novosibirskan agjan lidnad *
VLDP
Partijan aluz om pandud vl 1992 sulakun 18. päiväl. Se om Nevondkundaližen Ühtištusen liberaliž-demokratižen partijan täuz' jäl'ghetulii, kudambad registriruihe vl 1989 tal'vkun 13. päiväl.
VLDP om centristine partii. Sen frakcii om olmas Valdkundaližes Dumas jogahižiden valičendoiden jäl'ghe. Partijan ezitajad oma Federacijan subjektoiden-ki suimiš.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman politižed partijad Kategorii:Politižed partijad kirjamišton mödhe
Varšav
thumb|left|200px|Lidnan rajonad Varšav, pagin. Aršav (Warszawa [varˈʂava], jidiš: וואַרשע / Varše, Warschau, Varsovia), täuz' nimituz om Varšav-pälidn (pol'š. Miasto stołeczne Warszawa), om Pol'šanman pälidn (vspäi 1596) da kaikiš suremb lidn. Mugažo se om Mazovijan sodaveikundan administrativižeks keskuseks, mülüb sihe.
Istorii
Eländpunkt om lidnan statusanke vspäi 1323. Toižen mail'man sodan aigan (1939−1945) Krakov oli pälidnaks, Varšavan 85% oli pandud mantazole, sidä kesken istorine keskuz. Keskusen vaiše pen' pala om udessaudud i vaiše irdpolel.
Geografijan andmused
Lidn sijadase valdkundan keskusen päivnouzmas, Visl-jogen randoil, 78..116 m korktusil valdmeren pindan päl.
Varšav jagase 18 lidnrajonha.
Eläjad
Vl 2014 eläjiden lugu oli 1 729 119 ristitud. Enamba 3,1 mln elädas lidnaglomeracijas (6 100,43 km², 2016. voz').
Lidnan edeline pämez' oli Hanna Gronkevič-Val'c (tal'vku 2006 — kül'mku 2018).
Transport
Avtobusad, tramvaid da ezilidnelektrojonused oma kundaližeks transportaks lidnas da sen ümbrištos. Vspäi 1995 metro radab lidnas (vl 2016 om 2 jonod, 28 stancijad, 29,2 km raudted). Kaks' päraudtestancijad om lidnas.
Frederik Šopenan nimel nimitadud rahvahidenkeskeine soda- da civiline lendimport (WAW) sijadase 8 km keskusespäi lidnan südäimes, sen suvipäivlaskmaiženno röunanno. Sišpäi tehtas reisid mail'madme, Evropan äjihe pälidnoihe da järedoihe lidnoihe, čarterreisid Keskmeren, Kariban meren da Indižen valdmeren lebutahoihe, jügureisid, mugažo Pol'šanmadme. Toine rahvahidenkeskeine Modlin-lendimport (WMI) sijadase 49 km pohjoižhe Varšavan keskusespäi. Sišpäi tehtas reisid Evropan järedoihe lidnoihe.
Irdkosketused
Kategorii:Pol'šanman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe * Kategorii:Pälidnad *
P
<div style="float:right; margin: 0 0 0.2em 0.2em; padding: 0.2em 0.6em; font-size: 350%; line-height: 1.1em; background-color: #ddddff; border: 1px solid #aaaaff;"> Pp P (p) om bazižen latinan kirjamišton 16. kirjam. Virktas «pe».
Om 17. kirjameks vepsän kirjamištos, virkand om «pee».
Libui grekan pi-kirjamespäi (Π).
Znamoičendad
Sur' latinan P kävutase kut:
Give Me Peace on Earth
«Give Me Peace on Earth» (Anda minei kožund Mal) om Modern Talking-duetan koumanz' pajo nelländes «In the Middle of Nowhere»-studijanal'bomas. Ühtennimine kahtenz' al'bomaspäi singl om pästtud vn 1986 11. kül'mkud, jäl'geližel päiväl al'boman lähtendan taga.
P
Znamoičendad
Kategorii:Latinan kirjamed
Give Me Peace on Earth
Pajon tekst om anglijan kelel. Kompozicijan tegii i singlan prodüser om Diter Bolen. Pajo om änetadud evrodisko-žanras.
Kategorii:Modern Talking:an pajod Kategorii:Pajod kirjamišton mödhe Kategorii:Singlad kirjamišton mödhe Kategorii:Vn 1986 pajod Kategorii:Vn 1986 singlad Kategorii:Pajod anglijan kelel
Nak (lidn, Ročinma)
Nak (Nacka) om Ročinman municipalitet Stokhol'mas.
Vl 2010 eläjiden lugu oli 33 057 ristitud.
Kategorii:Ročinman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Stokhol'm
Suvi
thumb|right|250px|Suvipol' om ozutadud sinižel mujul [[kompasan saksankel'žel versijal.]] Suvi (S anglijan kelen south-nimitusespäi), se-žo Kezačura, runoiš Päipol'  mugažo, om manpol', kudamban azimut om 180 gradusad. Üks' nelläs päižes čuradusespäi. Vastčuraduz om pohjoine.
Sijadase Suvinaban čuradusen mödhe. Znamoičese geografižil kartoil alahas tobjimalaz istorižiden süiden tagapäi. Päiväine om suves keskpäiväl.
Kategorii:Manpoled
Lonely Tears in Chinatown
«Lonely Tears in Chinatown» (Üks'jäiželon kündled čainataunas) om Modern Talking-muzikgruppan kudenz' pajo nelländes studižes «In the Middle of Nowhere»-al'bomas (1986), evropop- i sintipop-žanriš. Pajon tekst om sätud anglijan kelel.
Ühtennimine singl om pästtud 1987-ndel vodel, da vaiše Ispanijha. Se om kahtenz' singl siš al'bomaspäi.
Kategorii:Modern Talking:an pajod Kategorii:Pajod kirjamišton mödhe Kategorii:Singlad kirjamišton mödhe Kategorii:Vn 1986 pajod Kategorii:Vn 1987 singlad Kategorii:Pajod anglijan kelel
Evropan futbolan čempionat 2012
Evropan futbolan čempionat 2012 om Evropan 14-nz' čempionat, kudamb mäneb Ukrainas i Pol'šanmas. Finaližen palan matčad augotiše semenkun 8. päiväl Varšavas i lopiše heinkun 1. päiväl Kijevas.
Čempionatan vägestai om Ispanii.
Gruppoiden stadii
Gruppoiden stadijas vätas 16 joukud, kudambad oma jagatud nelläks gruppaks. Plei-off stadijaha tuldas kaks' joukud kaikuččes gruppaspäi, kudambad sijadase ezmäižel da toižel sijal.
Grupp A
VD — vändod, VÄ — vägestused, TL — tazolugud, IŠ — iškused, AG — ajatud golad, SG — sadud golad, +/- — erinend
Grupp B
VD — vändod, VÄ — vägestused, TL — tazolugud, IŠ — iškused, AG — ajatud golad, SG — sadud golad, +/- — erinend
Grupp C
VD — vändod, VÄ — vägestused, TL — tazolugud, IŠ — iškused, AG — ajatud golad, SG — sadud golad, +/- — erinend
Grupp D
VD — vändod, VÄ — vägestused, TL — tazolugud, IŠ — iškused, AG — ajatud golad, SG — sadud golad, +/- — erinend
Irdkosketused
Kategorii:Evropan futbolan čempionat 2012
Marijampole
thumb|left|250px|Lidn municipalitetan kartal Marijampole (Marijampolė, vozil 1955−1989 nimitihe Kapsukas, mž. litv.) om lidn Litvanman suvipäivlaskmas. Se om Marijampolen municipalitetan administrativine keskuz, statistižen Marijampolen agj-regionan keskuz mugažo.
Istorii
Lidnan istorii vedase Pašepulis-küläspäi, se mainitase dokumentoiš vspäi 1667. Kostöl radoi siš 18. voz'sadaspäi. Kvetiškis-usadib oli saudud läz küläd vl 1717, sen Butler-graf kändi küläd torguindsijaižeks Staropole-nimenke. Butlerene-grafanak pani toižen lidnan alust läheli, andoi umad manahoile-marianoile jumalankodin sauvondan täht. Jumalankodi i kostöl oliba saudud sil vl 1758. Ühtištuihe kaht sijašt oficialižikš da anttihe lidnan oiktusid vl 1792, nimitihe nügüdläižikš.
Geografijan andmused
Vl 2008 eläjiden lugu oli 47 010 ristitud, heišpäi 97% oma litvalaižed. Kaikiš suremb ristitišt oli 52 100 eläjad vl 1991.
Irdkosketused
Kategorii:Litvanman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe *
Slavine neopaganuz
thumb|right|250px|Pol'šalaižiden neopaganistoiden Mazovijan pühäpert'. Söm — gostincad maižanduzsatusen praznuičendan aigan, 2007. Slavine neopaganuz (родноверие, рідновірство, rodzimowierstwo) om uz' neopaganistine religiozine likund, kundamb läksi 20-ndes voz'sadas slavižiš valdkundoiš (i valdkundoiš surenke slaviženke diasporanke). Nimitadas uskojad udeks. Se om naprind rekonstruiruida amuižid slavižid religijanveroid, hot' ei ole nimidä ühthišt sen rezul'tataks tobjimalaz todesižiden hristanuskondedeližiden uskondoiden rindatades.
Om antihristanuskondaline, nacionalistine, erasišti ekstremistine da eskai terroristine čuradamine. Sai surt levigandust Venämas i Ukrainas, mugažo Pol'šanmas, Slovakijas, Serbijas i m.e.
Läz 1..2% etništ venälašt oma neopaganistad.
Kategorii:Neopaganuz Kategorii:Religiozižed likundad Kategorii:Etnižed religijad
Umbezjur'
Umbezjur'  (Typha) om äivoččiden kazmusiden heim. Mülütadas Umbezjurižed-sugukundha. Heim kogoneb läz 30 erikospäi (sidä kesken 19 kazdas Venäman evropižes palas), tetas niiden seičeme gibridad mugažo.
Leviganduz
Kazmusen erikod oma levitadud Pohjoižes mapoliškos, sen venon i tropižen vöiden sokhiš tahondoiš. Umbezjuren erased erikod oma introduciruidud Avstralijha i Udhe Zelandijha.
Umbezjured navettäs muiktoid, sodunuzid, no väghižid mahusid, erasti solačun polhe, hüvänke pidatuzmäranke. Kazmused sätas avaroid žomid vegetativižel äikerdoičendal. Žom harvneb aigan mändes. Vezoiden kaikiš suremb lugu šingotase vezištos 60..90 sm süvütte, sen ühtes kazmuz om seižui veden tazopindan vajehtusid vaste.
Ümbrikirjutand
Korged kazmuz, oleleb 2 m kortte. Lehtesed oma pit'kad kaks'rivižed, ned oma lentanvuiččed oiktanke röunanke. Seikh lopiše tähkusenvuiččel änikusel kezakus. Änikusen üläpala om sätud burol mužikänikoil-pölükil, koričma alapala om sanktemb i kogoneb naižänikoišpäi-petkloišpäi. Küps plod om höunhenvuitte, semned lanktas maha tullein puhuil.
Kävutand
Levedlehtesižen i kaidlehtesižen umbezjuren jurištod mülütadas trahmalan läz 15% i vauktušen 2%. Tegihe jauhod niišpäi 30 tuhad vozid tagaz völ, aigemba mi tähkkul'turoišpäi. Jauhtas da pašttas jurid Kavkazan regionas. Tehtas kofen vajehtint. Voib keitta norid änikoičijoid vezoid, niiden magu om asparagusan pojav, mugažo voib marinuida niid i söda salataks.
Ottas zelläks umbezjuren jurištod, lehtesid, änikoid i tähkusid.
Homaičendad
Kategorii:Umbezjurižed Kategorii:Kazmused kirjamišton mödhe Kategorii:Heinäsižed kazmused Kategorii:Sokazmused Kategorii:Sömkazmused Kategorii:Zell'kazmused
Die Streuner
«Die Streuner» («kalikad» saksan kelespäi) om germanine muzikgrupp Bonnaspäi, kudamb edestab muzikad folk- da keskaigaine muzik-stiliš.
Irdkosketused
Kategorii:Saksanman muzikgruppad Kategorii:Folkmuzikgruppad Kategorii:Muzikgruppad kirjamišton mödhe Kategorii:Muzikgruppad vl 1994 alusenpanendanke Kategorii:Keskaigaine muzikstil'
Ulanbatar
Ulanbatar (Улаанбаатар [ʊɮɑːŋ.bɑːtʰɑ̆r] «rusked bagatir'») om Mongolijan pälidn da kaikiš suremb lidn. Se om valdkundan opendusen i tedon, politikan i ižandusen keskuz, järed transporttesol'm.
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1639 kuti Urguu (Өргөө «tetaban mehen pert'kulu»). Vll 1706−1911 nimitihe Ih-hure (Их-Хурээ «järed jumalankodi»). Vspäi 1924 om nügüdläiženke nimenke.
Geografijan andmused
Lidn sijadase valdkundan keskuzpalan pohjoižpäivnouzmas, Tuul-jogen (Туул гол, Selengan oigedpol'ne bassein) i sen koumen oiktan ližajogen randoil, 1350 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Bogd Han Uul-pühämägi (2256 m) mülüb lidnha, om sen suvipalaks i kaikiš korktembaks čokkoimeks. Ulanbatar röunatab Tuve-agjal kaikiš polišpäi.
Ulanbatar jagase ühesha rajonha (дүүрэг), ned alajagasoiš 152 fartalaks-mikrorajonaks (mong. хороо, 2014).
Eläjad
Vl 2013 eläjiden lugu oli 1 372 000 ristitud, valdkundan nell' ühesandest. Kaikiš suremb lidnan ristitišt om nügüd'.
Transport
Ulanbatar sijadase transmongoližel raudtel. Avtobusad, trolleibusad, duobusad i maršruttaksid oma kundaližeks transportaks lidnas. Vspäi 2014 kebnan metron jono radab (8 stancijad, 18 km raudted), siš-žo vodespäi kiruhjonuz ühtenzoitab Darhan-lidnanke. Valdkundan kaik jonused ajadas lämuzvedimil (vn 2017 andmused).
Rahvahidenkeskeine civiline Ulanbataran lendimport Čingishanan nimed (ULN, 1 mln passažiroid vl 2016) sijadase 18 km suvipäivlaskmha lidnan keskusespäi. Tehtas reisid Azijan maiden lähižihe lidnoihe da pälidnoihe i Mongolijadme. Vspäi 2012 uz' Hušigt-lendimport (UBN) om sauvomas 52 km suvhe lidnan keskusespäi vodele 2019, kiruhte ühtenzoitab Ulanbataranke.
Irdkosketused
Kategorii:Mongolijan lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe * Kategorii:Pälidnad Kategorii:Mongolijan agjad
Sverdlovskan agj
Sverdlovskan agj (Свердловская область) om Venälaižen Federacijan subjekt.
Se mülüb Uralan federaližhe ümbrikho.
Istorii
Sverdlovskan agj om olmas vs 1934 vilukun 17. päiväspäi, nügüdläižiš röunoiš — vs 1938 redukun 3. päiväspäi (Permin agjan erištundan jäl'ghe).
Sverdlovskan agjan Päkäskuz om vahvištadud vn 2010 30. päiväl kül'mkud Käskusenandajan Suiman Agjan Duman ezitajil, om hüvästadud Käskusenandajan Suiman Ezitajiden Kodin ühtnijoil sen-žo voden 16. päiväl tal'vkud, om allekirjutadud gubernatoral sen-žo voden 23. päiväl tal'vkud da om väges möhembaižidenke kohendusidenke. Se vajehti endišt Päkäskust, kudamb oli vahvištadud vn 1994 25. päiväl kül'mkud Agjan Duman ezitajil.
Geografijan andmused
thumb|left|250px|Sverdlovskan agjan reljefan kart. Sverdlovskan agj sijadase Uralmägiden keskpalas (sen mägisel'g om Evropan da Azijan röunaks) da Päivlaskmaižen Sibirin alangišton päivlaskmas.
Agjal om röunoid Tümenin agjan Hantin da Mansin avtonomiženke ümbrikonke pohojižes da pohojižpäivnouzmas, Tümenin agjanke päivnouzmas, Kurganan agjanke, Čeläbinskan agjanke da Baškortostanan Tazovaldkundanke suves, Permin randanke päivlaskmas da Komin Tazovaldkundanke lodehes. Sverdlovskan agj om mererandatoi.
Pind om 194 307 km², sidä kesken segoitadud da kavag'mecad ottas territorijan kaks' koumandest. Agjan päivnouzmaižed joged mülüdas Obinjogen (Jävaldmeren) basseinha, ned oma Iset', Tavd da Turanjogi. Agjan päivlaskmaižed joged mülüdas Kam-jogen (Kaspijan meren) basseinha, niišpäi Čusovai da Ufanjogi oma znamasižed. Kaikiš surembad järved pindan mödhe oma Peliman Sumeg (32,2 km²) agjan pohjoižpäivnouzmas da Vagilin Sumeg (31,2 km²).
Agjan päivlaskmpalan reljef om mägikaz, se om tazo da sokaz agjan päivnouzmas. Kaikiš korktemb čokkoim om Konžakovan Kivi-mägi (1569 m) agjan lodehes.
Londuseližed varad oma kivihil', turbaz, metallad (raudkivend, boksitad, vas'k, hrom, nikel', marganc, kuld, platin), azbest, pol'kalližarvoižed kived.
Tobmuz
Sverdlovskan agjan üks'kodine parlament om Käskusenandai Suim. Vozil 1996 (sulaku) — 2011 (tal'vku) kaks' kodid oli Käskusenandajas Suimas: Ezitajiden Kodi oli üläkodikš, Agjan Dum — alakodikš. Vozil 1994−1996 nimitihe agjan parlamentad Agjan Dumaks. Kaik rahvaz valičeb Suiman 50 ezitajad videks vodeks. Lüdmila Babuškina radab Käskusenandajan Suiman ezimeheks vs 2011 tal'vkun 20. päiväspäi.
Radonoigendai tobmuz om Sverdlovskan agjan Ohjastuz. Aleksei Orlov tegeb Ohjastusen ezimehen velgusidme vs 2016 sügüz'kun 26. päiväspäi. Agjan Dum vahvištab Ohjastusen ezimest radnikusele gubernatoran taričendan mödhe. Kaks' ezmäšt varaezimest, kuz' muite varaezimest, gubernatoran Administracijan ohjandai da ministrad ratas Ohjastusen ühtnijoin. Agjan ministrused, departamentad, ohjandused da üks' laudkund alištudas Ohjastusele.
Käskusenandajan Suiman ühtnijoiden järgenduseližed valičendad oliba vn 2016 18. päiväl sügüz'kud (voziden 2016−2021 kucund). Valitihe gubernatorad vn 2017 10. päiväl sügüz'kud, nügüdläine gubernator sai vägestust ezmäižel tural (62,16%) da radab kahtenden strokun jäl'geten.
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 4 297 747 ristitud. Kaikutte videnz' ristit kudespäi om lidnalaine eläi (2017).
Kaik om nell'kümne seičeme lidnad agjas da 26 lidnanvuittušt žilod. Toižed järedad lidnad (enamba 80 tuh. eläjidenke, surembaspäi penembha) oma Alatagil, Kamensk Uralal, Pervoural'sk, Serov da Novoural'sk. Vl 2017 kaik oli 40 eländpunktad enamba mi 15 tuh. eläjidenke.
Rahvahad (enamba 0,4% vl 2010): venälaižed — 85,7%, totarlaižed — 3,4%, ukrainalaižed — 0,8%, baškiralaižed — 0,7%, marilaižed — 0,6%, saksalaižed — 0,4%, toižed rahvahad — 3,0%, rahvahuden ozutandata — 5,4%.
Romantic Warriors
«Romantic Warriors» (Romantikan saldatad) om Modern Talking-duetan videnz' al'bom. Se om pästtud voden 1987 8. päiväl kezakud.
R
<div style="float:right; margin: 0 0 0.2em 0.2em; padding: 0.2em 0.6em; font-size: 350%; line-height: 1.1em; background-color: #ddddff; border: 1px solid #aaaaff;"> Rr R (r) om latinan kirjamišton kirjam.
Om 18. kirjam vepsän kirjamištos.
Irdkosketused
Kategorii:Latinan kirjamed
Son Džegi
Son Džegi (성재기, Sung Jae-gi; sünd. 11. sügüz'ku 1967, Tegu, Suvikorei — kol. 26. heinku 2013, Seul, Suvikorei) oli suvikorejalaine antifeminizman aktivist da liberalizman ideolog.
Vl 2013 ičtazrikoi rahoiden olmatomuden tagapäi valdkundmaksoiden maksmižen täht. Jäl'ges hänen surmad sijaline kund kändi händast todesižeks vägimeheks.
Homaičendad
Kategorii:Antifeministad Kategorii:Korejan Tazovaldkundan politikanmehed Kategorii:Politikanmehed kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe Kategorii:Sündnuded Teguhu Kategorii:Kolnuded Seulas
Puštu
Puštu-kel' om Afganistanan ühteks kahtes valdkundkelespäi. Regionaline kel' Pakistanan severziš-se agjoiš.
Pagižijoiden ühthine lugu om 40-50 millionad ristituid.
Homaičendad
Kategorii:Iranižed keled Kategorii:Keled i dialektad kirjamišton mödhe Kategorii:Afganistanan keled Kategorii:Pakistanan keled
Hahk muju
Hahk muju om ahromatine muju. Sidä sadas rusttan, vihandan da sinižen ližamujuiden tazokoncentracijoiden segoitusel. Loštusen mödhe hahkan mujun ližamuju vajehtab mustaspäi (loštuz om 0%) vauktaha (loštuz om 100%).
Kävutase peitmaha midä-se vai ozutamha tarbhaižetomut.
Moskovii (himine element)
thumb|left|200px|Moskovii
Moskovii (Mc — moscovium latinan kelel) om 115nz' himine element himižiden elementoiden periodižes tabludes. Sen sijaduz om videndestoštkümnendes gruppas, tabluden seičemendes periodas.
Ei ole olmas moskovijad londuses. Se om transaktinoidine ratud element.
Avaidusen istorii da nimi
Venämalaižiden tedomehiden grupp (amerikaižen Livermoran labiratorijan ühtnendanke) avaiži moskovijan Dubnas vn 2003 kezal, sintezirui 287- i 288-izotopoid americijaspäi i kal'cijaspäi. Voziden 2004−2005 kodviš Dubnan tedomehed tedoižiba moskovijan čihodamižen čepiišt i vahvištiba avaidust, vll 2010−2011 sinteziruiba 289-izotopad sil-žo südäitukreakcijal. Vn 2016 28. päiväl kül'mkud IUPAC vahvišti elementan nimitusen Moskvan ümbrišton vanhan nimen mödhe (Moskovii, Московия), kus Dubn-lidn om saudud, sihesai kucuihe sidä Ununpentii-nimeks (Uup) da eka-vismutaks.
Moskovii sädase tennessinan α-čihodamižes mugažo.
Fizižed ičendad
Moskovii om radioaktivine, ezimeletaden päličmänendatoi metall.
Irdkosketused
Kategorii:Himižed elementad kirjamišton mödhe
Volg
thumb|right|250px|Volgan basseinan kart thumb|left|250px|Volg [[Ahtubinskas]] Volg vai Volg-jogi (Волга [ˈvoɫɡə], mokš. i Рав, Юл, Атӑл, Идел, Иҗил-һол) om jogi Venäman päivlaskmas. Se om kaikiš pidemb jogi Evropas. Jokseb Päivnouzmaižedme Evropan alangištodme, keskjoksmuses — siriči Volgaveren ülüdes. Lankteb Kaspijan merhe.
Jogi om 3 530 km pitte (nellänz' Venämas), basseinan pind om 1 361 000 km², vozne vedhuz — 254 km³. Kändase laivjogeks Rževas (Tverin agj) da mödvedhe sišpäi. Znamasine ližajogi om langenii huralpäi Kam.
Nened järedad lidnad sijadasoiš jogen randal (mödvedhe, enamba 100 tuh. eläjid): Tver', Ribinsk, Jaroslavl', Kostrom, Alauz'lidn, Čeboksarad, Novočeboksarsk, Kazan', Ul'janovsk, Tol'jatti, Samar, Sizran', Balakovo, Saratov, Engel's, Kamišin, Volžskii, Volgograd, Astrahan'.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman joged Kategorii:Joged kirjamišton mödhe Kategorii:Kaspijan meri Kategorii:Tverin agj Kategorii:Jaroslavlin agj Kategorii:Kostroman agj Kategorii:Ivanovon agj Kategorii:Alalidnan agj Kategorii:Marii Elan Tazovaldkund Kategorii:Čuvašijan Tazovaldkund Kategorii:Tatarstanan Tazovaldkund Kategorii:Ul'janovskan agj Kategorii:Samaran agj Kategorii:Saratovan agj Kategorii:Volgogradan agj Kategorii:Kalmikijan Tazovaldkund Kategorii:Astrahanin agj
Vas'k
thumb|left|200px|Ičesündui vas'k thumb|right|200px|Vaššen vanuimen turušk kämul
Ühthine ümbrikirjutand ​
Vas'ken leviganduz Man kores om 0,005% massan mödhe, i voib löuta sidä puhthas olendas (m. n. ičesündui vas'k). Nece metall om lujas znamasine material ristitun civilizacijan täht, om tetab amuižiš aigoišpäi. Latinine nimi sündui Kipr-saren nimitusespäi, saihe vas'ked sarel 3. voz'tuhaspäi edel meiden erad.
Fizižed ičendad
Vas'k om plastine, tagokaz kuldaižruskedvauvaz päličmänendmetall, diamagnetik. Kristalline segluz om kubine tahkkeskustoittud. Katase hapandusen kerthel il'mas.
Atommass — 63,546. Ninevuz (normaližiš arvoimižiš) — 8,92 g/sm³. Suladandlämuz — 1357,77 K (1084,62 C°). Kehundlämuz — 2835 K (2562 C°).
Londuseline vas'k kogoneb kahtes stabiližes izotopaspäi: 63Cu (69,1%) i 65Cu (30,9%). Sen ližaks om avaitud 27 ratud radioizotopad 52..62, 64, 66..80 atommassanke, i niiden 7 izomärad, kaikiš hätkemb čihodai om 67Cu-izotop 61,83 časud pol'čihodamižen pordonke.
Himižed ičendad
Reagiruib il'man vedenke i hil'muiktuzgazanke karbonatan sädamiženke. Om reakcijoid galogenidenke, hal'kogenidenke i koncentriruidud muiktusidenke, erašti lämbitamižes. Ei ole vas'ken reakcijad vedes. Väll' endištai. Järgeližed muigotandmärad oma +2, +1 i 0, voib löuta ühtnendoid +3, +4 i +5 ionidenke.
Irdkosketused
Kategorii:Himižed elementad kirjamišton mödhe
Bolohovo
Bolohovo (Бо́лохово) om Venäman lidn da lidnankund Tulan agjan keskuzpalas. Mülüb Kirejevskan rajonha, sen kahtenz'-koumanz' surtte lidn.
Istorii
Eländpunkt mainitase 16. voz'sadaspäi nügüdläiženke nimitusenke. Oli Bolohovon rajonan administrativižeks keskuseks vll 1932−1963. Radnikžilo sai lidnan statusad vn 1943 5. päiväl uhokud.
Bolohovo šingotase passažirelektrojonusiden südäimen tehmižel.
Geografijan andmused
Lidn sijadase rajonan lodehliženno röunanno, Vjovk-jogen oiktal randal (Вьёвка seičeme kilometrad pitte, Okan oigedpol'ne bassein), 210 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Tulhasai om 19 km lodeheze orhal vai 24 km avtotel, Kirejevsk-rajonkeskushesai — 18 km suvhe-suvipäivnouzmha orhal vai 25 km avtotedme. Toine lähembaine lidn om Lipki 18 km suvhe-suvipäivlaskmha orhal vai 25 km avtotedme. Kuz'kilometrine raudtesarak tuleb lidnan tegimennoks «Tul — Novomoskovsk»-keskustaspäi.
Bolohovo om lidnankundan üks'jäine eländpunkt. Lidnankundan pind — 6,28 km².
Eläjad
Bolohovon mašinansauvomižen tehnikum om lidnan professionaližen opendusen aluzkundaks.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Tulan agjan lidnad Kategorii:Kirejevskan rajon
.ao
.ao om Angolan Internet-domen. Se om avaitud 1995-nden voden 15. päiväl kül'mkud. Vn 2019 kezakuspäi kommertine registracii om avaitud, i vn 2020 vilukule koume tuhad domennimid oli jo .ao-zonas.
Üks'jäine registrator radab Angolas, se om valdkundaline Serviços Públicos Electrónicos do Governo de Angola. Registracii om lasktud koumandel tazopindal tobjimalaz, erasiš-se statjoiš kahtendel-ki tazopindal oikti. Vaiše Angolan rezident voib sada domennimed päiči .it.ao-aladomenas. Vozne maksmine tehnižes pid'oitelendas om kahesa tuhad kvanzoid (2019). Verazmalaižiden registracii linneb tehtas .it.ao-aladomenal vaiše, maksmine registracijas om pandud US$300, no se ei olend avaitud vn 2020 augotišele.
Kahtenden tazopindan reglamentiruidud domenad:
Irdkosketused
A Kategorii:Angol
Uneč
Uneč (Уне́ча) om Venäman lidn da lidnankund Bränskan agjan päivlaskmas. Se om Unečan rajonan administrativine keskuz, mülüb rajonha.
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1887 kuti Uneč-raudtestancii «Bränsk — Gomel'»-jonol. Vl 1929 «Har'kov — Orš»-raudtejono läbiti stancijad, i Uneč kändihe järedaks raudtesol'meks. Se sai lidnan statusad vl 1940.
Radiotegim (elektroladimed i komponentad — rezistorad), vedimdepo i vagondepo ratas Unečas, sömtegimišton edheotandad oma saudud, jügedsuladajiden metalloiden tegim (terased, instrument i katalizatorad vol'framanke da molibdenanke) i mehanine tegim (torvveimiden metalližed alused) oma olmas.
Geografijan andmused
Lidn sijadase ühtennimižen jogen hural randal tobjimalaz (Унеча 92 km pitte, Iputin hura ližajogi, Dnepran bassein), 180 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Bränskhasai om 140 km pohjoižpäivnouzmha «Bränsk — Gomel'»-trassadme (A-240) vai raudtedme. Lähembaižed lidnad oma Klincad 35 km päivlaskmha raudtedme, Suraž 30 km lodeheze avtotedme i Mglin 30 km pohjoižpäivnouzmha avtol.
Kaik kaks' žilod da nell' küläd mülüdas lidnankundha Unečan ližaks 118,8 km² pindal.
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 26 197 ristitud, rajonan koume nelländest. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 31 tuhad eläjid vll 1996−1998. Vl 2017 kaik 23 971 ristitud elihe lidnas i 24 524 ristitud kaikes lidnankundas.
Ortodoksižen hristanuskondan koume pühäpertid oma saudud i avaitud lidnas: Pühän Jumalanmaman Blagoveššenjan jumalanpert' (1991−1998), Mikulai-čudonsädajan jumalanpert' (2003−2014), vn 1998 časoun'.
Unečan saraktehnologijoiden da transportan tehnikum om lidnan professionaližen opendusen aluzkundaks.
Lidnankundan pämez' om Rahvahandeputatoiden nevondkundan ezimez'. Edeližed lidnan pämehed oma Aleksandr Zaicev (edel vn 2019 redukud) i Andrei Golovinskii (vspäi 2010).
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Bränskan agjan lidnad *
Kannus
Kannus (mugažo suomen i ročin kelil) om Suomenman lidn da lidnankund valdkundan keskuzpalan päivlaskmas. Se om Keskpohjanma-agjan kahtenz' surtte lidn kahtespäi.
Pekin
Pekin (北京, pin'jin': Běijīng, sanasanhal'ne känduz «pohjoine pälidn») om Kitain pälidn, keskuzalištusen lidn.
Kannus
Istorii
Municipalitetan aluz om pandud vl 1859. Se sai lidnan statusad vl 1986.
Pekin
Pekin om valdkundan politikan, kitaižen kul'turan da ižandusen innovacijoiden keskuz.
Pohjoine
thumb|right|250px|Pohjoižpol' om ozutadud sinižel mujul. Pohjoine (N anglijan kelen north-sanaspäi), mugažo Tal'včura, om manpol', kudamban azimut om 0 vai 360 gradusad. Üks' nelläs päižes čuradusespäi. Vastal'ne curaduz om suvi.
Kannus
Istorii
Kannus šingotase lihanümbriradmižel («Pouttu Oy»), iknoiden i uksiden pästandal («Eskopuu Oy»).
Pekin
Vl 2008 lidn vastsi Kezaližid Olimpižid vändoid, vl 2022 linneb vedada Tal'veližid Olimpižid Vändoid.
Pohjoine
Homaičendad
Kategorii:Manpoled
Pekin
Geografijan andmused
Lidn sijadase 43 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Se om maröunoiš Hebei-provincijanke koumil polil da Tän'czin'-lidnanke suvipäivnouzmpolel.
Kannus
Geografijan andmused
Lidn sijadase agjan pohjoižes, Lestijogen alajoksmusen molembil randoil (Lestijoki 110 km pitte, lankteb Botnižhe lahthe). Matkad agjan Kokkol-keskushesai om 39 km päivlaskmha orhal, 41 km avtol vai raudtel, Hel'sinki-pälidnhasai om 419 km suvhe orhal, 512 km avtotedme vai raudtedme. Toižed lähembaižed lidnad oma Kalajoki (Pohjoižpohjanma) 40 km pohjoižhe orhal vai 51 km avtotedme i Üliviesk (Pohjoižpohjanma) 40 km pohjoižpäivnouzmha avto- vai raudtedme. Raudtestancii radab «Kokkol — Üliviesk»-keskustal.
Vl 2020 lidnankundan pind om 470,65 km², sidä kesken kuivma 468,33 km², vezi da sokaz tahond ottas 2,32 km².
Eläjad
Vl 1980 eläjiden lugu oli 5 348 ristitud, vl 2010 — 5 737 ristitud. Kaikiš suremb ristitišt oli 6 308 eläjad vl 1995. Kaks' ristitud koumespäi elädas lidnankundan keskuses.
Suomen kel' om mamankeleks 97,9% täht, ročin kel' — 0,4%, toižed keled — 1,7% (2016).
Irdkosketused
Kategorii:Suomenman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Keskpohjanma
Pekin
Geografijan andmused
Pekin jagase 14 rajonaks da kahteks makundaks. Ned alajagasoiš 273 peneks administrativižeks ühtnikaks: 125 irdankomitetad, 119 žilod, 24 volostid i 5 nacionališt volostid.
Transport
Pekin om valdkundan kaikiš suremb raudte- da avtoteiden sol'm. Kaikiš suremb rahvahidenkeskeine Šoudu-lendimport (znamoičeb «pälidn»; Beijing Capital Airport, PEK) om lidnas, mugažo viž sodalendimportad oma olmas.
Irdkosketused
Kategorii:Kitain lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe * Kategorii:Pälidnad
Kaspiisk
Kaspiisk (Каспи́йск, darg. i Каспийск, Каспиялъухъ, Ккасппи) om Venäman lidn da lidnümbrik Dagestanan Tazovaldkundan keskuzpalan päivnouzmas, Mahačkalan suvipäivnouzmaine kaimdailidn.
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1932 kuti Dvigatel'stroi-žilo pästamha likutimid laivoiden täht. Se sai lidnan statusad nügüdläiženke nimenke vl 1947. Eziauguižešti eländpunkt venänikoiden enambusenke (vl 1959 kaks' koumandest), lidn šingotase teravas, vspäi 1959 sen ristitišt ližadui 4,5 kerdha.
Kaspiiskan ižandusen päsarakod oma transport- (dizel'likutimed, mašiništ laivoiden täht) da tarkoiged mašinoidensauvomine, azegišt (meritorpedod).
Aktobe
thumb|left|250px|Lidnan administracijale alištunu territorii (purpurmuju) da lidnan röun (hahk). Aktobe (Ақтөбе, znamoičeb «vauged kukkaz»; Актобе, edel 1999 vot oli Актюбинск) om lidn Kazahstanan lodehes. Se om Aktoben agjan administrativine keskuz (vspäi 1932).
Kaspiisk
Geografijan andmused
Lidn seižub Kaspijan meren randal, mail'man valdmeren pindal, sijadase Mahačkalan röunan taga ani. Matkad lidnan keskusespäi Mahačkalan keskushesai om 16 km avtotedme lodeheze.
Aktobe
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1869 kuti Ak Tobe-lidnuz. Se sai lidnan statusad vl 1891. Vl 1902 «Orenburg — Taškent»-raudte läbiti lidnad. Toižen mail'man sodan aigan sirdihe järedoid tegimid sihe Moskvaspäi i Päivnouzmaižes Ukrainaspäi.
Kaspiisk
Geografijan andmused
Kaspiisk om lidnümbrikon üks'jäine eländpunkt.
Eläjad
Vn 2010 kaiken Venäman rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 100 129 ristitud. Vl 2017 lidnan ristitišt oli 113 348 eläjad.
Aktobe
Geografijan andmused
Klimat om terav kontinentaline ven kuivahk. Voden keskmäine lämuz om +5,3 C°. Paneb sadegid 333 mm vodes, kuidme tazomäras.
Kaspiisk
Eläjad
Rahvahad (enamba 1% vl 2010): lezgilaižed — 21,4%, darginalaižed — 20,7%, avarad — 14,6%, lakalaižed — 14,2%, kumikad — 9,7%, venälaižed — 9,0%, tabasaranalaižed — 5,4%, agulalaižed — 1,7%, rutulalaižed — 1,2%, toižed rahvahad — 1,9%, rahvahuden ozutandata — 0,2%.
Aktobe
Geografijan andmused
Vspäi 1997 enččen Aktoben rajonan territorii alištub lidnan administracijale. Lidn jagase 4 planuruindrajonha da 2 tegimištzonha generaližen planan mödhe.
Dari
Dari (ičeze nimituz: دری [dæˈɾiː]) om persijan kelen dialekt; Afganistanan ühteks kahtes valdkundkelespäi. Pagižijoiden lugu om läz 15 millionad ristituid.
Aktobe
Irdkosketused
Kategorii:Kazahstanan lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe *
Dari
Kategorii:Iranižed keled Kategorii:Persijan kel' Kategorii:Keled i dialektad kirjamišton mödhe Kategorii:Afganistanan keled
S
<div style="float:right; margin: 0 0 0.2em 0.2em; padding: 0.2em 0.6em; font-size: 350%; line-height: 1.1em; background-color: #ddddff; border: 1px solid #aaaaff;"> Ss S (s) om latinan kirjamišton kirjam.
Kaspiisk
Eläjad
Islaman kümne pühäpertid oma avaitud lidnas. Hristanuskondan kaks' pühäpertid oma saudud: Kazanin Jumalanmaman jumalanpert' (ortodoksine hristanuskond, om letud vll 1994−2000) i seičemenden päivän adventistoiden loičendpert'.
S
Om 19. kirjam vepsän kirjamištos.
Irdkosketused
Kategorii:Latinan kirjamed
Kaspiisk
Eläjad
Edeline lidnümbrikon pämez' om Magomed Abdulaev (eloku 2015 — kül'mku 2020).
Transport
Maršruttaksid oma kundaližeks transportaks lidnas, trolleibusad i avtobusad ühtenzoittas lidnad Mahačkalanke. Meriport om lidnas.
Kaspiisk-raudtestancii om kahesakilometrižen sarakon lopstancijaks «Mahačkal — Derbent»-keskustaspäi. Matkad Mahačkal-Port-päraudtestancijhasai om 23 km.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Dagestanan Tazovaldkundan lidnad Kategorii:Dagestanan Tazovaldkundan lidnümbrikod
Surikov Vasilii
Vasilii Ivanovič Surikov (Василий Иванович Суриков; sünd. 12 (24). viluku 1848, Krasnojarsk, Jenisein gubernii, Venäman imperii — kol. 6 (19). keväz'ku 1916, Moskv, Venäman imperii) oli venämalaine voimujupirdai kozakan augotižlibundanke. Sur'kuluiden (metrad surtte) istorižiden kuviden tegii, pirdi portretoid-ki.
Biografii
Surikov oli sündnu valdkundmehen kanzha, pirdaškanzi laps'aigaspäi. Ezmäine openduzsija oli Krasnojarskan makundan škol, kus openzihe pirdandad. Edemba mez' sai mecenatad gubernatoraspäi i openui Imperatorižes Čomamahtoiden akademijas (Piter) vll 1869−1875. Oti kävutamižhe Venän pirdajiden mahtoid.
Pirdai sirdi Moskvha vl 1877, ajeli Krasnojarskha kezaaigaks paksus. Oli al'ma-materan ühtnijan i akademikan vspäi 1895. Vl 1910 Surikov i Leonid Černišov-arhitektor avaižiba pirdandškolad Krasnojarskha.
Homaičendad
Kategorii:Voimujupirdajad Kategorii:Venäman pirdajad Kategorii:Sündnuded vl 1848 Kategorii:Pirdajad kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe Kategorii:Sündnuded Krasnojarskha Kategorii:Kolnuded Moskvas
Fernandes Žaklin
Žaklin Fernandes (Jacqueline Fernandez; sünd. 11. eloku 1985, Manam, Bahrein) om šrilankaiž-indijalaine aktris da fotomodel'. Fil'mdase Bollivudan hindikel'žiš i anglijankel'žiš sädusiš.
Biografii
Žaklin om sündnu Manam-lidnha, pagenuded Elroi-muzikantan Šrilankaspäi i Kim-stüardessan Malaizijaspäi kanzha, mam om indiženke i kanadiženke augotižlibundanke. Om norembaižen kanzas, kaks' velläd da sizar om Žaklinal. Openui Bahreinas i ühtni sen TV-serialoihe. Om Sidnein universitetan pästnikan (massižed kommunikacijad), radoi televizijan lehtezmehen Šrilankas. Hän ühtni čomuden «Miss Mail'm 2006»-konkursha (Los Andželes) Miss Universe Sri Lanka-arvnimenke.
Besedoiči kahtenke mužikanke, no jäb naimiželota.
Irdkosketused
Kategorii:Indijan aktrisad Kategorii:Šrilankan fotomodelid Kategorii:Aktrisad kirjamišton mödhe Kategorii:Fotomodelid kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe Kategorii:Sündnuded Manamha
Industrialine revolücii
thumb|right|250px|Ezmäine Mail'man ozutelend [[Londonas, 1851. Se kändihe znamasižeks industrialižen revolücijan meletusiden leviganduses.]] Industrialine revolücii, ezmäine tegimištol'ne revolücii vai kukerduz tegimištos, om ezmäine avar industrializacii i olnuden tegimišton ezmäine toštmižsauvond tedolöudmižiden riven alusel. Harakterizuihe tömašinoiden massižen kävutandan zavodindal käzitoiden sijha, tegimed da fabrikad vajehtiba manufakturid. Zavodihe Sures Britanijas 1760-nzil vozil, leviganzi Evropan toižihe maihe i AÜV:oihe, jätksihe 1820−1840-nzihe vozihesai.
Agrarine kund i ižanduz tegimišton idüidenke vajehtihe industrialižen kundan da ižandusen prevaliruindal. Tegihe erazvuiččen aigan maidme, severziden-se pol'viden aigan. Tegimišton väged kazvoiba järedan mašinindustrijan bazal. Kapitalizm kändihe mail'man ižandusen päižeks sistemaks.
Kukerduz tegimištos mäni ühtenaigašti ristitkundan kaiken strukturan vajehtusenke. Revolücijan aigan tön tehmižmahtuz ližadui teravas (kümnikoihe kerdoid), urbanizacii pigustihe, terav ekonomine kazv augotihe (edel lugetihe sidä kazvad voz'sadoidme), ristitišton elon tazopind i lugumär ližaduiba.
Kahtenz' industrialine revolücii jäl'gesti ezmäšt sodarevolücijan ühtes.
Arvoimižed
Erased pojavad revolücijan arvoimižed oliba Ispanijas i Portugalijas (kapitalan tond kolonijoišpäi), Alamaiš (manufakturižen tehmižen mail'man lider), no tegihe ezmäi Sures Britanijas. Nened ekonomižed i socialižed faktorad oliba päižikš industrialižen revolücijan täht Sures Britanijas Nobelän premijan ekonomikas Džon Hiks-laureatan melen mödhe :
Homaičendad
Kategorii:Uz' aig Kategorii:Ekonomikan istorii Kategorii:Socialine evolücii
Lardot Raisa
Kaikiš tetabamb runokirj — „Däižed lindud lanktoba oksilpei“.
Irdkosketused
Kategorii:Vepsän kirjutajad Kategorii:Suomenman kirjutajad Kategorii:Vepsän runokirjutajad Kategorii:Suomenman runokirjutajad Kategorii:Kirjutajad kirjamišton mödhe Kategorii:Runokirjutajad kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe Kategorii:Sündnuded Šokšhu
Darmštadt
thumb|left|250px|Lidnan rajonad (2010). Darmštadt (Darmstadt [ˈdaʁmʃtat]) om Saksanman lidn Gessen-federacijanman suves.
Istorii
Eländpunkt mainitase ezmäižen kerdan 11. voz'sadal Darmundestat-nimenke. Se sai lidnan statusad vl 1330. Vspäi 1806 Gessenan gercogiden rezidencii sijazihe lidnas.
Toižen mail'man sodan jäl'ghe lidn putui amerikaižhe okkupacižhe zonha. AÜV:oiden armijan üks' (66nz') tedištelendjouk om tähäsai lidnan ümbrištos, sodabazad oma konservacijas, ei ole Saksanman ohjandusen al.
Biotehnologižed da farmaceftižed tegimed (Merck-kompanijan päfater), painmižsarakon edheotandad oma lidnan ižandusen päsarakoikš.
Geografijan andmused
Lidn sijadase Reinan oiktal randpolel, Üläreinan tazangištos, 144 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Reinan randhasai om 15 km suvipäivlaskmha. Frankfurt Mainal sijadase 30 km pohjoižhe lidnaspäi, Visbaden- i Mainc-lidnad oma 30 kilometras lodeheze.
Darmštadt jagase ühesaks nimitadud lidnrajonaks (Stadtteil).
Eläjad
Vl 1970 eläjiden lugu oli 141 224 ristitud. Kaikiš suremb lidnan ristitišt om nügüd'. Kaik 431 tuh. eläjid om ezilidnoidenke (2016).
Vspäi 1997 om olmas tedolidnan statusanke (Wissenschaftsstadt). Nened järedad aluzkundad oma olmas lidnas: Tehnine universitet (33,5 tuh. üläopenikoid vl 2004) i sättutoitud tedoiden universitet, saksan kelen akademii, džazan da rahvahidenkeskeižen muzikan institutad, jüžmakioniden tedoiduzkeskuz, Evropan kosmižiden lendandoiden ohjanduzkeskuz.
Edeline lidnan pämez' om Johen Parč (kezaku 2011 — kezaku 2023, Jochen Partsch).