cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Džankoi
Geografijan andmused
Lidn sijadase Pohjoižkriman kanalan ojandehel, 20 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Simferopolihesai om 90 km suvhe avtotel vai raudtedme.
Džankoi om lidnümbrikon üks'jäine eländpunkt.
Eläjad
Vn 2014 rahvahanlugemižen mödhe Džankoin eläjiden lugu oli 35 700 ristituid. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 51 000 eläjid vl 1987.
Rahvahad (enamba 0,4% vl 2014): venänikad — 66,8%, ukrainalaižed — 16,6%, krimantatarlaižed — 7,3%, totarlaižed — 2,2%, čiganalaižed — 1,3%, vaugedvenälaižed — 1,1%, korejalaižed — 0,7%, toižed rahvahad — 2,2%, rahvahuden ozutandata — 1,8%.
Džankoin professionaline tehnikum om specialižen opendusen aluzkundaks.
Irdkosketused
Kategorii:Kriman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Kriman lidnümbrikod *
NGC 239
thumb|right|250px|Galaktikan nägu NGC 239 (vai PGC 2642) om galaktik Kitan tähthištos. Objekt om avaitud 1886-ndel vodel.
Irdkosketused
Kategorii:Galaktikad Kategorii:Kitan tähthišt Kategorii:Astronomižed objektad kirjamišton mödhe
Alasald
Alasald (Ни́жняя Салда́) om Venäman lidn Sverdlovskan agjan päivlaskmas. Se om Alasaldan lidnümbrikon administrativine keskuz.
Istorii
Ende mansin žilo oli lidnan territorijal. Nügüdläižen eländpunktan aluz om pandud vl 1760 (vai 1758 — vanhuskolaižiden časoun') kuti Nikita Demidovan raudantegim i žilo senno Sald-jogen randal. Žilon eläjad oliba sirdanuzikš mehikš Alalidnan, Kazanin i Arhangel'skan gubernijoišpäi. Vll 1851−1858 lattihe Venäman ezmäižiden raudterel'soiden pästandad. Vspäi 1938 Alasald om lidnan statusanke. Saubatihe raudan metallurgijan päčid 1970-nzil vozil.
Alasald šingotase vanundantegimel (raudasižed aluižed da ladlused rel'soiden alle), Mašiništonsauvomižen tedoinstitutal da sen tehmižel (vitkod raketlikutimed i hapanik), mugažo mecan ümbriradmižel pilindmaterialoikš.
Geografijan andmused
Lidn sijadase Sald-jogen randoil (ven. Салда, 122 km pitte, Tagilan oiged ližajogi, Obinjogen hurapol'ne bassein), 175 m keskmäižel korktusel valdmeren pindan päl. Uit-vezivaradim om saudud ülezjogen, sijadase lidnan suves. Matkad Jekaterinburghasai om 137 km suvhe orhal, 185 km avtotedme vai raudtedme. Lähembaine lidn om Üläsald 5 km päivlaskmha-suvipäivlaskmha orhal, avtol i raudtel. Alasald-raudtestancii om lidnan pohjoižpäivnouzmas. Elektrojonused ühtenzoittas lidnad Alatagilanke 45 km suvipäivlaskmha i Alapajevskanke 60 km suvipäivnouzmha.
Nell' pen't žilod mülüdas lidnümbrikho Alasaldan ližaks. Lidnümbrikon pind — 590,8 km².
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 17 619 ristitud, lidnümbrikon — 17 939 ristitud. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 20..22 tuhad eläjid vozil 1959−1992 (22 000 rist. vl 1967). Vl 2017 kaik 17 380 ristitud elihe lidnas i 17 672 ristitud kaikes lidnümbrikos.
Fermii
thumb|left|200px|Fermii
Alasald
Eläjad
Rahvahad (2010, ozutadud rahvahudenke): venälaižed — 94,2%, totarlaižed — 1,1%, toižed rahvahad — 4,7%.
Elonpu
Elonpu vai Elo-pu (Древо жизни) om vepsän rahvahan jogavozne praznik. Tehtas kaičemha vepsän kul'turad da kel't.
Fermii
Fermii (Fm — fermium latinan kelel) om 100nz' himine element himižiden elementoiden periodižes tabludes, aktinoidoiden gruppaspäi (koumanz' grupp, seičemenz' period).
Pionerskii (lidn)
thumb|left|250px|Prezidentan rezidencii mererandal Pionerskii (Пионе́рский, Pionerski, Naujieji Kuršiai / Pionerskis; edel 1947. vot — Noikuren (Neukuhren, Нойку́рен)) om Venäman kurortine lidn da kalanpüdandal meriport Kaliningradan agjan lodehes. Se om Pionerskijan lidnümbrikon administrativine keskuz.
Elonpu
Praznikan simvol om pühä pu, se znamoičeb sidod enččen, nügüdläižen i tulijan aigoiden keskes.
Pionerskii (lidn)
Istorii
Nügüdläine eländpunkt da sen tahond mainitadas ezmäižen kerdan vl 1254. Eli mustmoras läbi vl 1709. 19. voz'sadal šingotaškanzihe kurortaks Krancan ühtes, no ende ei olend sijališt reskvet. Mineralvezi om arvostadud korktas. Vl 1899 raudte tuli žilho. Vn 1945 14. päiväl sulakud Rusked Armii anasti lidnad. Udesnimitihe Pionerijan oiktastuseks vn 1947 heinkul. Vn 1952 25. päiväl tal'vkud kurortžilo sai lidnan statusad.
Fermii
Ühthine ümbrikirjutand
Ei ole fermijad londuses. Se om ratud transplutonine element.
Alasald
Eläjad
Ortodoksižen hristanuskondan kaks' jumalanpertid ratas lidnas: ph. Mikulai-čudonsädajan (om saudud vll 1810−1834) i ph. Aleksandr Nevalaižen (1905).
Elonpu
Oigetas kezal vepsän rahvahan veroližiš eländtahoiš: Vingl (se-žo Vidl, Leningradan agjan päivnouzm), Šoutarv (Karjalan suvi), Vologdan agjan päivlaskm. Praznuitihe jäl'gmäižen kerdan vn 2019 13. päiväl heinkud Šoutarves.
Pionerskii (lidn)
Istorii
Pionerskii šingotase kala- i lihategimil, kalanpüdusiden fabrikal i lebun edheotandoil. Letkesine kül'bet'rand om nellän kilometrad pitte.
Alasald
Eläjad
Alatagilan kaivuzmetallurgižen kolledžan filial om professionaližen opendusen aluzkundaks.
Edeline lidnümbrikon pämez' om Jelena Matveeva (keväz'ku 2012 — viluku 2020).
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Sverdlovskan agjan lidnad Kategorii:Sverdlovskan agjan lidnümbrikod
Elonpu
Regionidenkeskeižen praznikan sädajad saiba 8. nacionaližen turistižen Russian Event Awards 2019-arvlahjan speciališt diplomad.
Hey You
«Hey You» (Hei sinä!) om Džo Lokvudan pajo da ühtennimine singl saksalaižen Diter Bolen-muzikankirjutajan avtorusel (kaks' trekad, 1986). Kompozicii om pästtud mugažo Modern Talking-gruppan koumandes «Ready for Romance»-studijanal'bomas 1986-ndel vodel kahesandeks pajoks.
Elonpu
Irdkosketused
Kategorii:Vepsän praznikad Kategorii:Praznikad kirjamišton mödhe Kategorii:Rahvahankul'tur
Hey You
Pajon tekst om anglijan kelel.
Pionerskii (lidn)
Geografijan andmused
Klimat om ven meren kontinentaližen pirdoidenke. Voden keskmäine lämuz om +7,7 C°, kezakun-elokun +15..+17 C°, tal'vkun-uhokun −3..+1 C°. Ekstremumad oma −23 C° i +32,3 C°. Paneb sadegid 740 mm vodes, enamba elokus (84 mm), vähemba sulakus (35 mm). Meriveden lämuz sase +17..+18 Cel'sijan gradushasai heinkus-elokus, vezi jäb jädumata tal'vel.
Järgeline lauk
Järgeline lauk (Allium cepa) om äivozne (kaks'vozne kul'turas) heinäsine kazmuz Amarillisaižed-sugukundan Lauk-heimospäi. Om populärižeks maplodkul'turaks.
Pionerskii (lidn)
Geografijan andmused
Pionerskii om lidnümbrikon üks'jäine eländpunkt.
Spas-Klepiki
Spas-Klepiki (Спас-Кле́пики, pagin. lühenduz Клепики) om Venäman lidn da lidnankund Räzanin agjan pohjoižes. Se om Klepikin rajonan administrativine keskuz.
Järgeline lauk
Leviganduz
Kazvatadas avaros mail'man äjiš maiš, oz., Egipt, Brazilii, Bangladeš, Turkanma. Om tetab kul'turkazmuseks 5 tuhad vozid. Navedib päivänvauktust i täizöšt nepsut, kazvandan parahim lämuz om +18..+20 C°. Kazvand vitkostub lämudel penemb mi +13 C°. Lauk ei tirpi halad ani.
Fermii
Ühthine ümbrikirjutand
Kaik fermii tehtas atomreaktoriš ani penikaižin verdoin.
Pionerskii (lidn)
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 11 016 ristitud. Kaik 11 352 eläjad oli lidnas vl 2017. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 12 300 eläjad vl 2001 i om nügüd'.
Järgeline lauk
Ümbrikirjutand
Lehtesed oma hahkvihandad, pal'had südäimes. Severz'-se ünäižid laukkeroid sünduse ühtespäi. Laukkera oleleb 15 santimetrhasai surtte, kerthekaz. Üläkerthed kuivatas teravas, pakuižen, rusttan vai ruskedsinižen mujun, südäin om vauged.
Äikerdoičese laukkeroil i il'mlaukkeran paloil. Voib kazvatada semnišpäi vaiše semenduzlaukkeroid. Ištutez voib olda vaiše keväz'line. Änikseikh om but'k, oleskeleb pol'tošt metrhasai kortte. Änikuz kazvab šurunvuitte vihmankatuz. Plod om konorüt, kudhe semnehesai, semned oma mustad henod.
Tariž kaita sil'mid čapten laukkeroid, rikmuiktusen pen' verd sädase sen aigan.
Kävutand
Maplod om levitadud mail'man rahvahiden kul'turas. Ottas sömäks, maguteseks, kosmetižeks abutuseks. Kävutadas medicinas antiseptikaks, normalizuib metabolizmad. Laukkera i laukan pöro oma tarbhaižed vitaminabutused kevädel.
Järgeližen laukan mail'man satuz oli 97,9 mln tonnoid vl 2017. Päkazvatajad oma Kitai (24,3 mln tonnoid) i Indii (22,4 mln t); Venäma — 2,1 mln t.
Homaičendad
Kategorii:Amarillisaižed Kategorii:Maižanduzkul'turad kirjamišton mödhe Kategorii:Kazmused kirjamišton mödhe Kategorii:Heinäsižed kazmused Kategorii:Magutesed Kategorii:Maplodud Kategorii:Zell'kazmused
Fermii
Ühthine ümbrikirjutand
Fermii om radiotoksine. Muiktuzmärad himižiš reakcijoiš oma +3 i +2.
Pionerskii (lidn)
Eläjad
Rahvahad (enamba 0,4 % vl 2010, ozutadud rahvahudenke): venälaižed — 86,5 %, ukrainalaižed — 5,0 %, vaugedvenälaižed — 4,5 %, azerbaidžanlaižed — 0,6 %, totarlaižed — 0,4 %, litvalaižed — 0,4 %, toižed rahvahad — 2,6 %.
Fermii
Avaiduz
Amerikaine Al'bert Giorso-himik da hänen kollegad avaižiba fermijan 255-izotopad vn 1952 tal'vkus Kalifornijan universitetas (Berkli) ezmäižen vezinikbomban poukahtusen jäl'giš (Ivy Mike test) Maršallan sariden Enivetok-atollal. Element om nimitadud Enriko Fermi-fizikantedomehen muštoks.
Mänttä-Vilppul
Mänttä-Vilppul (Mänttä-Vilppula, Mänttä-Filpula / Mänttä-Vilppula) om Suomenman lidn da lidnankund valdkundan suvipalan keskusen päivlaskmas. Se om Pirkanma-agjan kahesanz' lidnankund kaks'toštkümnespäi eläjiden lugun mödhe.
Puatje
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud 2. voz'sadal EME, mainitase kuti Lemonum. Rimalaižen imperijan aigan lidnan nimituz oli Piktavium. Riman amfiteatr i kül'betid oliba saudud siš, rušihe jändusid 19. voz'sadal. Puatjen universitet om olmas vspäi 1431 (24 tuh. üläopenikoid vl 2009).
Fermii
Fizižed ičendad
Fermii om radioaktivine hobedakaz metall. Kristalline segluz om kubine tahkonkeskustoittud (endustuz).
Spas-Klepiki
Istorii
Eländpunkt om olmas 16. voz'sadaspäi, mainitase ezmäižen kerdan vl 1619 kuti Klepikovo-žilo. Nimituz libub kalan puhtastandan veičen venäkel'žes клепик-nimespäi. Šingotihe kangazfabrikal 18. voz'sadaspäi. Sai tošt Spasskoje-nimitust Spasan Toižetamižen jumalanpertin sauvondan jäl'ghe vl 1859 (paloi vl 2017). Nügüdläine nimituz om olmas 20. voz'sadan augotišespäi. Torgovanoiden pertišt om kaičenus hüvin.
Šeikspir Uil'jam
Uil'jam Šeikspir (William Shakespeare [ˌwɪljəm ˈʃeɪkspɪə(r)]; sünd. 23. sulaku 1564, Stratford Eivonal, Anglii — kol. 3. semendku 1616, sigä-žo) — anglijalaine dramaturg da kirjutai.
Puatje
Istorii
Puatje šingotase turizmal, «Futuroscope»-tehnoparkal (2 mln tulijoid vodes), lugendladimiden tegimel, armijan palakundad seištas lidnanno.
Mänttä-Vilppul
Istorii
Municipalitetan aluz om pandud vspäi 2009 lidnan statusanke, ühtištuihe Mänttä-lidnad Vilppul-küläkundanke. Kundan keskusen ristitišt ližadui ühtištusen jäl'ghe, toižel territorijal se poleni lujas. Kävutadas enččen Vilppul-municipalitetan znamad.
Šeikspir Uil'jam
Kaik om kaičenus vähän istorižid todištusid Šekspiran elos. Teorijad hänen elos sädasoiš oficialižiden dokumentoiden i Šekspiran aigan eläjiden todištusiden alusel, ka küzundad hänen irdnägus i kacegiš religijha ümbripagištas tedokundas tähäsai.
Puatje
Geografijan andmused
Puatje jagase vidhe nomeruidud kantonha (Puatje-1.. Puatje-5).
Mänttä-Vilppul
Istorii
Mänttä-Vilppul šingotase «Metsä Tissue»-kompanijan cellülozbumagaižel tegimel (läz 400 radnikad vl 2019).
Puatje
Eläjad
Vl 2006 eläjiden lugu oli kaikiš suremb, 88 776 ristitud. Kaik 258 837 ristitud elädas ezilidnoidenke (2014).
Mänttä-Vilppul
Geografijan andmused
Lidn sijadase agjan pohjoižpäivnouzmaiženno röunanno. Kaik om 136 järved kundas, znamasižembad järved oma Ruovesi, Kuorevesi i Keurusselkä. Matkad agjan Tampereh-keskushesai om 75 km suvipäivlaskmha orhal vai 90 km avtol, Hel'sinkihesai — 210 km suvhe orhal vai 263 km avtotedme. Lähembaižed lidnad (avtol) oma Keuruu (Kesksuomenma) 33 km pohjoižhe, Jämsä (Kesksuomenma) 40 km suvipäivnouzmha i Orivezi 48 km suvhe-suvipäivlaskmha. Kahesakilometrine raudtesarak tuleb Mänttähä Vilppulaspäi.
Puatje
Irdkosketused
Kategorii:Francijan lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Uz' Akvitanii
Mänttä-Vilppul
Geografijan andmused
Vl 2020 lidnan ühthine pind — 657,08 km², sidä kesken kuivma 534,85 km², vezi i sokaz tahond ottas 122,23 nellikkilometrad.
Eläjad
Vl 1980 nügüdläižen territorijan eläjiden lugu oli 15 147 ristitud (kaikiš suremb ristitišt siš vodespäi), vl 2010 — 11 413 ristitud. Seičeme ristitud ühesaspäi elädas kundan keskuses.
Šeikspir Uil'jam
Sädamine
P'jesad oma kätud mail'man kaikihe päkelihe. Äjad p'jesad oma pästtud ezmäižen kerdan kirjutajan elon aigan völ, no todesine tetabuz tuli 19. voz'sadal. Kaikiš tetabambad tragedijad oma «Gamlet», «Lir-kunigaz», «Otello», «Makbet».
Kaunas
Kaunas (mugažo litvan kelel) om Litvanman kahtenz' surtte lidn. Se om valdkundan erine municipalitet, mülüb Kaunasan statistikan regionha.
Pionerskii (lidn)
Eläjad
Ortodoksižen hristanuskondan Jumalanmaman Tihvinan jumalaižen jumalanpert' om letud vodele 2013.
Šeikspir Uil'jam
Kanz
Tuleban aigan kirjutai nai 18-voččes igäs, Enn Šekspir (neiččel Hatauei) oli hänen ak. Sündutihe koume last naimiželos: Suzanna-tütär, Hemnet- i Džudit-kaks'jaižed.
Mänttä-Vilppul
Eläjad
Mamankelen mödhe (2016): suomen kel' — 97,4%, ročin kel' — 0,2%, toižed keled — 2,4%.
Kaunas
Istorii
Legendan mödhe panihe Kaunasan alust vodel 1030, no ezmäine mainitez lidnas vasttase vaiše vodel 1361. Eländpunkt sai lidnan statusad vl 1408. Vl 1441 Kaunas ühtni Hanza-ühtištushe, i 16. voz'sadan augotišes se oli jo Litvanman ühteks kaikiš elokahambiš lidnoišpäi. Vodelpäi 1701 Kaunas oli Venämas (möhemba — Venälaižes imperijas). Vl 1862 ühtenzoittihe Kaunasad raudtel Venäman da Saksanman pälidnoidenke.
Mänttä-Vilppul
Eläjad
Esa Sirviö radoi edeližen lidnanpämehen (2012−2017).
Irdkosketused
Kategorii:Suomenman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Pirkanma
Pionerskii (lidn)
Eläjad
Professionaližen opendusen aluzkundad ratas lähembaižiš lidnoiš.
Kaunas
Istorii
Konz Litvanma sai ripmatomut i kadoti Vil'nüsad, ka pälidn sirtihe Kaunasha. Kaunas oli Litvanman pälidnan vodelesai 1940, sid' sirtihe pälidnad tagaze, Vil'nüsha (valdkundan konstitucijan mödhe Vil'nüs oli pälidnan kaiken). Toižen mail'man sodan aigan 30 tuhad kaunaslašt evrejalašt oli riktud.
Pionerskii (lidn)
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Kaliningradan agjan lidnad Kategorii:Kaliningradan agjan lidnümbrikod
Spas-Klepiki
Istorii
Anttihe makundan lidnan statusad vl 1920. Kaidraižuine raudte («Meščoran magistral'») ühtenzoiti Räzaninke i Vladimiranke vll 1901−2011, rušihe ten palad läz lidnad vl 1999, se i stancijan sauvuz eile rados. Lidnan administracii om likvidiruidud vn 2012 sulakus, rajonan administracii tegeb sen velgusidme.
Spas-Klepiki šingotase tekstil'tegimištol (trikotažfabrik, omblendfabrik, vatanfabrik), kengiden edheotandal, santehnikan šlangiden tehmižel, Räzanin «Täžpressmaš»-tegimen filial.
Geografijan andmused
Lidn sijadase rajonan päivlaskmas, Pranjogen hural randal (Пра 167 km pitte, Okan hura ližajogi), 110 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Sovk-jogi (ven. Совка 23 km pitte) om lidnan päivlaskmaižeks röunaks i lankteb Praha Klepikin suves. Rahvahaližen puišton londuseližiden järviden čep' zavodiše 3 km pohjoižhe lidnaspäi. Matkad Moskvan agjhasai om 15 km lodeheze orhal, Vladimiran agjhasai — 22 km pohjoižpäivnouzmha orhal. Matkad Räzanihesai om 62 km suvipäivlaskmha orhal vai 75 km avtotel. Lähembaine lidn om Kurlovo (raudtestancii, Vladimiran agj) 45 km pohjoižpäivnouzmha orhal vai 67 km avtotedme.
Kahesa küläd mülüdas lidnankundha Spas-Klepikin ližaks. Lidnankundan pind — 7,64 km².
Eläjad
Vl 1897 lidnan ristitišt oli 1 327 eläjad, vl 1939 — 3 657 eläjad. Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 5 916 ristitud, lidnankundan — 6 394 ristitud, rajonan nelländez. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli enamba seičemed tuhad eläjid vll 1979−1998 (7 209 rist. vl 1989). Kaik 5 874 ristitud elihe lidnankundas vl 2017.
Rahvahad (2010): venälaižed — 96,8%, toižed rahvahad — 3,2%.
Ortodoksižen hristanuskondan kaks' jumalanpertid oma olmas lidnas.
Klepikin tehnologine tehnikum om lidnan professionaližen opendusen aluzkundaks.
Fermii
Fizižed ičendad
Atommass — 257,0951. Ninevuz (normaližiš arvoimižiš) — 9,7 g/sm³ (lugustusen mödhe). Suladandlämuz — 1800 K (1527 C°, ezimeletaden).
Tetas 20 ratud izotopad 241..260 atommassanke i kaks' izomärad (250m i 251m). Kaikiš hätkemb om 257Fm-izotop 100,5 päiväd pol'čihodamižen pordonke.
Elementan izotopad čihotas erazvuiččin: kätas kalifornijaks α-čihodamižen kal't päpaloin vai südäituk jagase spontanižikš, einšteinii sädase β-čihodamižen kal't penembas lugumäras.
Kävutand
Kävutadas fermijad südäitukfizikas metoks samha jüžmakombid himižid elementoid.
Irdkosketused
Kategorii:Himižed elementad kirjamišton mödhe
Kaunas
Geografijan andmused
Kaunas sijadase 104 km lodeheze Vil'nüsaspäi. Lidn seižub Litvanman kaikiš surembiden Nämunasan (Nemunas) da Nerisan jogiden ühthejoksmusenno, Via Baltika-kiruhtel.
Eläjad
Vl 2004 lidnan ristitišt oli 366 652 eläjad.
Kaunas om üläopenikoiden lidnaks. Kaikiš suremb üläopendusen aluzkund om universitet Vitautas Suren nimed.
Lidnad edeline pämez' oli Andrius Kupčinskas (2007−2015).
Mel'heižtahod
Kaunasas om čomid arhitekturmuštnikoid: keskaigaižen lidnusen ruinad, äiluguižed jumalankodid, toižed istorižed pertid, muzejad.
Irdkosketused
Kategorii:Litvanman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Kaunasan agj
Haapajärvi
thumb|left|250px|Lidnan jumalanpert', om saudud vl 1802 i udištadud vl 1880. Haapajärvi (mugažo suomen i ročin kelil) om Suomenman lidn valdkundan keskuzpalan päivlaskmas, Pohjoižpohjanma-provincijan suves.
Istorii
Eländpunkt mainitase kirjutadud purtkiš ezmäižen kerdan vl 1547 kuti pen' Haapajärvi-külä, elihe tervan poltandal, kalanpüdusel, mectusel i dögotin pästandal. Kundan oficialine aluz om pandud vl 1868. Raudte tuli žilho vl 1960. Žilo sai lidnuden (kauppala, köping) statusad vl 1967, kändihe lidnaks (suom. kaupunki) vl 1977.
Haapajärvi šingotase živatvodindan rajonan keskuseks. Hihtandsportan keskuz radab lidnas tal'vel.
Geografijan andmused
Lidn sijadase ühtennimižen järven (sen palad nimitasoiš Kortejärvi i Uitonsalmi) päivnouzmaižel randal tobjimalaz. Hautaperän vezivaradim om saudud lidnan suves. Matkad agjan Oulu-keskushesai om 159 km pohjoižhe, Hel'sinkihesai — 400 km suvhe orhal, 458 km avtotedme vai raudtel.
Vl 2020 lidnankundan pind om 789,12 nellikkilometrad, sidä kesken kuiv ma 766,19 km², vezi i sokaz tahond ottas 22,93 km².
Kaik 23 küläd alištudas lidnan tobmudele.
Eläjad
Vl 2015 eläjiden lugu oli 7 484 ristitud. Kaikiš suremb ristitišt oli 8 519 eläjad vl 1995.
Mamankelen mödhe (2016): suomen kel' — 98,4%, ročin kel' — 0,1%, toižed keled — 1,5%.
Lidnan edeline pämez' om Maija-Liisa Veteläinen (2003−2013).
Irdkosketused
Kategorii:Suomenman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Pohjoižpohjanma
O
<div style="float:right; margin: 0 0 0.2em 0.2em; padding: 0.2em 0.6em; font-size: 350%; line-height: 1.1em; background-color: #ddddff; border: 1px solid #aaaaff;"> Oo O (o) om latinan kirjamišton kirjam.
Om 16. kirjam vepsän kirjamištos.
Irdkosketused
Kategorii:Latinan kirjamed
Konseps'jon
thumb|left|250px|Lidnan kart ezilidnoidenke (2015) Konseps'jon (Concepción [kon.sepˈsjon]) om lidn Čilin keskuzpalas. Se om Biobion agjan administrativine keskuz.
Istorii
Konseps'jon šingotase aglomeracijan torguindan da opendusen keskuseks.
Geografijan andmused
Lidn sijadase Biobio-jogen estuarijan oiktal randal, Andiden ezimägištol, 12 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Santjagohosai om 464 km pohjoižpäivnouzmha, voib ajada sihe raudtedme vai avtotedme. Tal'kauano-lidn om Konseps'jonan avanportaks Tünen valdmeren randal, sijadase 13 km lodeheze. Lujad manrehkaidused oliba vozil 1960 (magnitud 7,4..8,2, mureni pertišton koumandest) i 2010 (8,8 magnitudanke).
Valdmerine vilu Gumbol'dtan joksmuz pehmitab säd, ei olele räkad vai halad. Klimat om ven kaks'sezonine. Heinkun lämuz om +9,2 C°, vilukun — +16,9 C°. Voden keskmäine lämuz om +12,9 C°. Paneb sadegid 1130 mm vodes. Kuiv sezon om tal'vkus-keväz'kus (15..25 mm kus), vihmsezon om semendkus-elokus (150..250 mm kus).
Geografižed koordinatad: 36° 46' 22" S 73° 03' 47" W.
Eläjad
Vl 2002 eläjiden lugu oli 216 061 ristitud, agjan ühesandez. Kaikiš suremb ristitišt oli 231 268 eläjad vl 2015. Konseps'jon om kahtenden surtte Čilin lidnaglomeracijan keskuz, siš om 945 tuhad eläjid (2012).
NGC 217
thumb|right|250px|NGC 217 NGC 217 (vai PGC 2482) om spiraline galaktik Kitan tähthištos. Uil'jam Heršel'-astronom avaiži objektad 1785-nden voden kül'mkul.
Irdkosketused
Kategorii:Kitan tähthišt Kategorii:Astronomižed objektad kirjamišton mödhe Kategorii:Galaktikad
Käht
Käht (Кяхта, Хяагта хото) om Venäman lidn da lidnankund Burätijan Tazovaldkundan suves. Se om Kähtan rajonan administrativine keskuz, mülüb rajonha.
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud Käht-jogen randal vl 1727 kuti Troickosavskan lidnuz, nimitihe jumalanpertin mödhe lidnusen südäimes. Vl 1792 sirtihe muitad tänna Irkutskhasai. Vl 1805 žilo sai lidnan statusad, i vhesai 1934 nimitihe Troickosavsk:aks. Oli čaitorgovanoiden lidnaks, torguihe Kitainke.
Käht šingotase rahvahidenkeskeižel torguindal i sömtegimišton edheotandoil.
Geografijan andmused
Lidn sijadase penen Kähtink-jogen oiktal randal (Selengan oiged ližajogi), 760 m ü.m.t. keskmäižel korktusel, jogi om lidnan suviröunaks da valdkundröunaks Mongolijanke. Matkad Ulan Udehesai om 225 km pohjoižhe avtotedme. «Käht — Altanbulag»-röunpäličmänendtaho om olmas, Altanbulag om Mongolijan joudai ekonomine zon. Lähembaine lidn om Suhebatar (Mongolii) 27 km suvipäivlaskmha.
Eläjad
Vl 2010 kaiken Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 20 024 ristitud, lidnankundan — 20 040 ristitud, rajonan pol'. Kaikiš suremb lidnan ristitišt om nügüd'.
Ortodoksižen hristanuskondan Hristan Eläbzdusen päjumalanpert' (om saudud vll 1830−1838), Jumalanmaman Emäganpäivän jumalanpert' (1884−1888) i vn 2020 Mikulai-čudonsädajan časoun' oma olmas lidnas, toižed kaks' pühäpertid oma kaičenus paloin.
Burätijan tazovaldkundaline sauvond- i tegimištoližtehnologijoiden tehnikum i Baikalan medicinižen kolledžan (Selenginsk-žilo) filial oma professionaližen opendusen aluzkundoikš.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Burätijan Tazovaldkundan lidnad *
Alasaksonijan kel'
thumb|right|250px|Kelen da sen paginoiden levigandusen kart vl 2009. Alasaksonijan kel' (ičemoi kelel: (nedder)sassisk, plat) om germanine kel', kudambad pagištas Pohjoižgermanijas, Päivnouzmaižiš Alamaiš i Danijan suves. Keskaigal pagištihe sidä kaikiš Baltijan meren randan surembiš lidnoiš i se oli rahvahidenkeskeižen torguindan kel'.
Ühthižed andmused
Pagižijoiden lugu — läz 10 mln ristituid (2001), sidä kesken kodikel' Pohjoižgermanijas 5 mln, Päivnouzmaižiš Alamaiš 1,7 mln, i om kahtendeks keleks 3,3 mln eläjiden täht. Kel'vähembused oma Meksikas (100 tuh. ristituid), Bolivijas (70 tuh.) i Paragvaiš (30 tuh.).
Kel' om oficialiženke statusanke Saksanman nelläs federacijanmas (Alasaksonii, Gamburg, Meklenburg da Ezine Pomeranii, Šlezvig-Gol'štein) i Alamaiš. Vikipedii om olmas necil kelel.
Kirjamišt
Saksan palan paginoiden kirjamišt om ühtejitte saksan kelen kirjamištonke i kogoneb 30 kirjamespäi, Alamaiden palan — alaman kelenke IJ-kirjameta (26 kirjant, eile ä-, ö-, ü-, β-kirjamid). Vl 2018 uz' alasaksonijan orfografii (Nysassiske Skryvwyse) om tehtud melel sädamha ühthišt kirjamištod. Taritud uz' kirjamišt kogoneb saksan kelen 30 kirjamespäi å-kirjamen ližadusenke, kaik om 31 kirjant.
Frazad
Frazad oma kirjutadud udel alasaksonijan orfografijal.
Homaičendad
Kategorii:Germanižed keled Kategorii:Saksanman keled Kategorii:Alamaiden keled Kategorii:Keled i dialektad kirjamišton mödhe
Rtiščevo
Rtiščevo (Рти́щево) om Venäman lidn, lidnankund da raudtesol'm Saratovan agjan lodehes. Se om Rtiščevon rajonan administrativine keskuz.
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud 17. voz'sadal, mainitase vspäi 1666. Edel 1723 vot žilon nimituz oli Pokrovskoje, sid' pomeššikoiden Rtiščevad-rodun kanzannimen mödhe, hö oliba žilon pidajikš vhesai 1794. Toine oli Rtiščevo-žilo raudtestancijanno vspäi 1871. Žilo raudtestancijanno sai lidnan statusad vn 1925 6. päiväl kezakud. Ühtištuihe endevanhad Rtiščevo-žilod lidnanke vl 1974.
Rtiščevo šingotase mašinansauvomižen «Argon»-tegimel (elektromagnitižed ajaimed, kaičendsistemad, käroudusen indikatorad, mebel'furnitur, mašinad vaumičemha heinäd da villäd živatoile sötkeks), magaduzsijansobiden da koditekstilin tegimel, sömtegimištol (kanafabrik ümbriradajanke tehmiženke), mugažo asfal'ttegim radab.
Geografijan andmused
Lidn sijadase rajonan keskuzpalas, Ol'šank-jogen (Ольшанка 42 km pitte) i Iznajir-jogen keskes (Изнаир 98 km pitte), 210 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Ol'šank-jogi om lidnan pohjoižröunaks, molembad joged oma Hopran üläjoksmusen hurad ližajoged. Matkad Penzan agjhasai om 20 km pohjoižhe orhal, Saratovhasai om 167 km päivnouzmha-suvipäivnouzmha orhal, 197 km avtotel vai raudtel. Lähembaižed lidnad oma Serdobsk (Penzan agj) 37 km pohjoižpäivnouzmha orhal, 48 km avtotel vai raudtel, i Arkadak 41 km suvhe-suvipäivlaskmha orhal, 52 km avtotel vai raudtel. Sodalendimport om koumes kilometras lodeheze lidnaspäi.
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan da lidnankundan eläjiden lugu oli 41 289 ristitud, rajonan viž seičemendest. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 44..45 tuhad eläjid vll 1989−2003 (45 100 rist. vll 1996−1998).
Ortodoksižen hristanuskondan kaks' jumalanpertid oma avaitud lidnas: ph. Aleksandr Nevalaižen i ph. Mikulai-čudonsädajan.
Rtiščevon politehnine licei i Samaran valdkundaližen raudteiden universitetan filial (ende Rtiščevon raudtetransportan tehnikum) oma lidnan professionaližen opendusen aluzkundoikš.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Saratovan agjan lidnad *
Kaedi
Kaedi (كيهيدي Kaihidi, Kaédi) om lidn Mavritanijan suvipäivlaskmas. Se om valdkundan videnz' lidn eläjiden lugun mödhe, Gorgolin agjan administrativine keskuz.
Elektrokillükam
Elektrokillükam (Электрокыллюкам) oli udmurtan-venän elektronižen vajehnikan vn 2013 projekt.
Irdkosketused
Kategorii:Udmurtan kel' Kategorii:Vajehnikad
Kaedi
Istorii
Kaedi šingotase maižanduzrajonan keskuseks da sen produkcijan torguindal, mugažo agjan tervhudenkaičendan keskuseks. Fosfatoiden löudmižsija om läz lidnad.
Geografijan andmused
Lidn sijadase Gorgol'-jogen (Gorgol) lanktendan sijas Senegal-röunjogehe oiktalpäi, 23 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Nuakšot-pälidnhasai om 435 km lodeheze.
Klimat om tropine räk kuiv. Kun keskmäine lämuz vajehtase +24..+26 Cel'sijan gradusaspäi tal'vkus-uhokus +34 Cel'sijan gradushasai semendkus-kezakus. Paneb sadegid 292 mm vodes, läz kaik ned oleldas heinkus-sügüz'kus (256 mm), kuiv sezon om kül'mkus-semendkus (4 mm pordos).
Eläjad
Vl 2013 lidnan da kommunan eläjiden lugu oli 49 152 ristitud, 121 726 ristitud ezilidnoidenke. Kaikiš suremb ristitišt om nügüd'.
Homaičendad
Kategorii:Mavritanijan lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe *
Avtomagistral'
thumb|right|250px|Avtomagistral' [[Ročinmas]] Avtomagistral' vai kiruhavtote om te avtoiden kiruhlikundan täht, kudambal ei ole üks'tazopindaižid läbitusid (läbiristteid) toižidenke teidenke, sidä kesken raudteidenke i jaugnikoiden päličmänendtahondoidenke. Saudas kärouduzsijid-pol'renghid i erižtazoristteid oigendamha avtoiden likundan tarbhaičendoid. thumb|left|100px|[[Venäman teznamad|Teznam 5.1. «Avtomagistral'»]]
Avtomagistral' (trass) kävutase ajelemha likkuimil lujanke pigudenke, sen tagut hilliden transportabutusiden tulend om kel'tud (velosipedad, mopedad, traktorad i hebotransport). Mugažo ei sa jaugnikoiden likundoid i ajelta avton peral edehepäi. Sab azotadas vaiše märitud sijiš.
Sauvondan parametrad
Saudas magistralid lidnoiš-ki päzumha «tüpišpäi». Kiruhavtote om aidoitud juduvastaižil ekranoil eländpunktoiš. Niiden irdpolel om aidoid mecživatoid vaste i ekodukoid.
Piguden režim
Kaikiš lujemb piguz avtomagistralil om röunatud 130 vai 120 kilometrad časpigudel valdkundoiden enambuses, Venämas se röun om 110 km časus. Suomenmas maksimaline piguz rippub voz'aigaspäi, tal'vel penemb, i sezonan dat vahvištase ohjastusen käsköl joga vodel. Saksanman avtobanoil ei ole piguden ühthišt röunadust kiruhavtoteil, no «rekomendui piguz» om, 130 km/čas.
Piguden lokaližed röunadused oma pandud avtomagistraliden äjiš keskustoiš, ned ozutadas teznamoiden abul.
Istorii
Ezmäine avtomagistral' om saudud Italijan pohjoižes vl 1924. Se oli maksline kiruhavtote betonalusenke 18..20 sm sankte, sauptihe likundad öližeks aigaks. Zavottihe sauda kiruhavtoteid Germanijas 1930-nzil vozil. Toižen mail'man sodan jäl'ghe sauvoškanzihe avtomagistralid Francijas, Sures Britanijas i AÜV:oiš. Nügüd'aigan kiruhavtoted oma sätud mail'man äjiš maiš.
Mglin
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1154 kuti Zaroi (Зарой), mainitase ph. Ipatijan Gangralaižen jumalankodin aigkirjas, mugažo Zartii (Зартый) i Zarub. Oli pandud mantazole mongoliž-totarižen londan aigan. Vspäi 1359 mainitase nügüdläiženke nimenke Litvanman aigkirjoiš. Mglin sai lidnan statusad vl 1781.
Mglin šingotase sömtegimištol (argvoi, sagud, trahmal, leib) i mecedheotandoil (pilindmaterialad).
Geografijan andmused
Lidn sijadase Sudink-jogen randal (Судынка, Voronusan ližajogi, Iputin bassein), 180 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Bränskhasai om 103 km päivnouzmha orhal vai 125 km avtotedme. Lähembaižed lidnad oma Uneč 32 km suvipäivlaskmha i Suraž 36 km päivlaskmha avtoteil.
Mglin om lidnankundan üks'jäine eländpunkt.
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 7 916 ristitud, rajonan nell' ühesandest. Kaik 7 884 eläjad oli lidnas vl 2017. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli vl 1913 (9 900 rist.) i vl 1998 (9 000 rist.).
Ortodoksižen hristanuskondan nell' pühäpertid oma saudud lidnas: Jumalanmaman Emäganpäivän päjumalanpert' (saudihe vll 1815−1830), kaks' jumalanpertid i časoun'.
Bränskan agrarižen tehnikuman (Starodub) filial om lidnan professionaližen opendusen aluzkundaks.
Lidnankundan Rahvahandeputatoiden nevondkundan ezimez' om lidnan pämez'.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Bränskan agjan lidnad *
Zečbur
Zečbur (Ӟечбур «Tervhen!») om lugendlehtez lapsiden da norišton täht udmurtan kelel. Lähtleb Iževskas kerdan nedališ.
Radmižen päčuradused: lapsiden i alaigäčuiden kazvatandan problemad i küzundad, udmurtan kul'turan i literaturan edenend.
Nepal
Nepal (nepali: नेपाल Nepāl), täuz' oficialine nimi — Nepalan Federativine Demokratine Tazovaldkund (nepalan kelel: संघीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्र नेपाल Sanghija Loktāntrik Ganatantra Nepāl), om valdkund Suviazijas. Sen pälidn da kaikiš suremb lidn om Katmandu.
Zečbur
Irdkosketuz
Kategorii:Lehtesed Kategorii:Udmurtijan Tazovaldkund Kategorii:Udmurtan kel'
Nepal
Nepal sijadase kaksiden kaikiš tihedašti elänzoittud maiden keskes mail'mas — Kitain da Indijan keskes.
Esfirin kirj
thumb|right|250px|Esfirin kirj, 1616 Esfirin kirj (אֶסְתֵּר Ester, Ἐσθὴρ, Esther, Книга Есфири) om evrejan Tanah-biblijan Ktuvim-jagusen kahesanz' kirj i hristanuskondan 17. Vanhan Zavetan kirj.
Nepal
Nepal om mägima, kaikiš korktemb valdkund mail'mas. Territorijan enamba kaht videndest sijadase korktusil 3000 m ü.m.t. da sen ülemb.
Istorii
Valdkundan aluz om pandud vn 1768 25. päiväl sügüz'kud kuti Nepalan kunigahuz. Vn 2008 28. päiväl semendkud tedištoitihe tazovaldkundan ohjandusen formad Nepalas kunigahusen sijas.
Geografijan andmused
thumb|left|300px|Nepalan topografine kart Valdkund om röunoiš Kitainke pohjoižes (röunan piduz — 1236 km), Indijanke suves (1690 km). Ühthine röunoiden piduz — 2926 km. Nepal om mererandatoi valdkund.
Nepalan reljef om mägikaz täuzin. Korktuz ližadab suvespäi pohjoižhe. Kaikiš korktemb čokkoim om Džomolungm-mägi, 8848 metrad valdmeren pindan päl. Kaikiš madalamb čokkoim om Kančan Kalan, 70 metrad valdmeren pindan päl.
Territorii da sen klimat alajagasoiš vöihe korktusiden mödhe. Om 6 vöd:
Znamasine jogi om Karnal, kaikiš suremb järv om Rar.
Politine sistem
thumb|right|250px|Singha Durbar («Levan pert'kulu») om Nepalan ohjastusen ištundsija [[Katmandus.]] Ohjandusen form om federativine parlamentine tazovaldkund äjiden partijoiden sistemanke. Valdkundan pämez' om prezident. Parlament valičeb prezidentad kudeks vodeks. Üks' varaprezident om hänele abhu. Parlament valičeb ohjastusen päministrad-ki.
Parlament om kaks'kodine Federaližen parlament. Üläkodi om Rahvahaline suim, mülütab 59 ühtnijad. Alakodi om Ezitajiden kodi 275 ühtnijanke.
Vl 2017 26. kül'mkud i 7. tal'vkud Nepalan valičendad oliba valdkundan parlamentan alakodihe, vn 2018 7. päiväl uhokud — üläkodihe. Vl 2015 redukun 28-29. päivän prezidentan järgvaličendad oliba parlamentas, Bidhja Devi Bhandari sai vägestust (oti 327 änid 549:späi) da kändihe Nepalan ezmäižeks naižeks-prezidentaks. Ohjastusen päministr om Khadga Prasad Šarma Oli vs 2015 redukun 12. päiväspäi.
Administrativiž-territorialine jagand
Kacu kirjutuz: Nepalan administrativiž-territorialine jagand.
Vspäi 2015 kaik seičeme agjad om valdkundas. Nomeruihe niid ende (agjad nomer 1..7), jäl'gmäine Koši Pradeš-agj sai nimitust vn 2023 keväz'kule.
Edel vn 2015 Konstitucijad Nepalas oli 14 zonad — agjad, alajagatihe niid 75 ümbrikoks. Ühtenzoittihe zonoid vidhe statistižhe regionha: Keskregion, Päivnouzmaine, Päivlaskmaine, Keskpäivlaskmaine, Edahaine Päivlaskmaine.
Eläjad
Mamankelen mödhe (2011): nepali — 44,6 %, maithali — 11,7 %, bhodžpuri — 6,0 %, tharu — 5,8 %, tamang — 5,1 %, nevar — 3,2 %, badžika — 3,0 %, magar — 3,0 %, doteli — 3,0 %, urdu — 2,6 %, avadhi — 1,9 %, limbu — 1,3 %, gurung — 1,2 %, baitadeli — 1,0 %, toižed keled — 6,4 %, märhapanendata — 0,2 %. Kaik om 123 mamankel't valdkundas. Anglijan kel' om opendusen da torguindan levitadud kel'.
Toižed sured lidnad (enamba 100 tuh. ristituid vn 2011 rahvahanlugemižen mödhe, surembaspäi penembha): Biratnagar, Pokhar, Lalitpur (Patan).
Ižanduz
Nepalan päeksport om maplodud (14 %), raud da teraz lehthil, torvil da vanuimel (13 %), sobad (läz 12 %), lang villaspäi (11 %), kourad (8 %); toine eksport — kived (3 %), südäiveded (3 %), parfümerii da muil (3 %), čai (2 %), vas'k, alüminii. Indii om päpartnör torguindas (eksportan dai importan läz pol't).
Rodriges Luis
Luis Rodriges Salasar (Luis Rodríguez Salazar; sünd. 1948, Fuente-el'-Fresno, avtonomine Kastilii — La Manč-ühthižkund, Ispanii) om ispanijalaine prodüser da DJ sintipop-žanras; Modern Talking:an da toiž. muzikprojektoiden prodüser.
Biografii
Rodriges zavodi ičeze muzikkar'jerad pajatajaks 1970-nziden voziden keskes. Vll 1984−2001 hän ühtni äjihe Diter Bolenan projektoihe kuti pajoiden aranžirui i muzikaline abuprodüser, oz., C. C. Catch-pajatajan ezinendoiden i Blue System-kollektivan. Bolen kirjuti Brother Louie-pajod Rodrigesan oiktastuseks, se sai populärižust mail'mas vl 1986.
Homaičendad
Kategorii:Saksanman prodüserad Kategorii:DJ:ad Kategorii:Prodüserad kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe Kategorii:Sündnuded Ispanijha
Linc
Linc (Linz [ˈlɪnts]) om lidn Avstrijan pohjoižes. Se om Üläavstrii-federacijanman administrativine keskuz da kaikiš suremb lidn, valdkundan koumanz' lidn eläjiden lugun mödhe.
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud rimalaižil kut Lencia-varmitez imperijan pohjoižröunal vl 15 EME. Mainitihe nügüdläiženke nimenke vl 799.
Linc šingotase raudan metallurgijal (VoestAlpine-koncern), kivivoinhimižel (Chemie Linz AG-koncern), tekstiližel i elektrotehnižel tegimištol, sömtegimištol.
Geografijan andmused
Lidn sijadase federacijanman päivnouzmas, Dunain molembil randoil, 266 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Ven-pälidnhasai om 155 km päivnouzmha orhal, 185 km avtotedme vai 181 km raudtedme. Čehanman röun om 30 km pohjoižhe lidnaspäi.
Klimat om ven valdmeren i kontinentaližen röunal. Voden keskmäine lämuz om +9,9 C°, kezakun-elokun +18..+20 C°, tal'vkun-uhokun −1..+1 C°. Paneb sadegid 872 mm vodes, enamba kezakus-elokus (90..104 mm kus), toižil kuil 55..77 mm.
Eläjad
Vl 2011 lidnan eläjiden lugu oli 189 889 ristitud, vl 2021 — 206 537 ristitud. Kaikiš suremb ristitišt om nügüd', mugažo oli vl 1971 (204 889 eläjad) i vl 1991 (203 044 eläjad). Kahtenden surtte lidnaglomeracijan keskuz 805 tuhanke eläjid vl 2020.
Kaik nell' universitetad ratas lidnas.
Irdkosketused
Kategorii:Avstrijan lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe *
Miime
Miime (ミーメ) om tedoližen fantastikan riven kul'tine melestehtud personaž, verazplanetalaine naine, kosmine merirazbainik. Sen-žo personažan nimed oma Klio (Harlock 78) i Mima (Harlock 84). Äneti Noriko Ohara-aktris.
Sarnaližen naižen hibused oma azur'žed mujul, sil'mad oma pakuižed. Hänel om üläpsihižid i psionižid voimusid, korged mujandmär i el'genduz, voib antta arvokast nevondad teravas situacijas. Miime om jäl'gmäine jänu elegiš Dzür-planetan eläi (Dzüra) atomsodan i lihasöjiden kazmusiden levitandan jäl'ghe, Harlok päzuti händast. Naine oti pätandan jäta joukus ičeze kitandaks. Kapitanan lähembaine abunik, naine om vaumiž kaita händast ičeze elon arvol eskai. Miime om suta, no voib kulutada sömäd i vet. Abutab Zero-lekarile, konz satatadud oma tömehištos. Vändab arfal hüvin.
Harlock Saga:n OVA-serijas Miime om ristit, i biografii om toine, hän om Nibelung-klanan ühtnijan. Vn 2013 fil'mas naine om kuvatud gumanoidaks, no hänen sil'mad i su oma järgeližed.
Kategorii:Kosmine Harlok-merirazbainik Kategorii:Animen i mangan personažad
Kei Juki
Kei Juki (有紀螢) om tedoližen fantastikan riven kul'tine melestehtud personaž, kosmine merirazbainik. Vaugedverine. Hän sobib ruzav tunik.
Osinniki
thumb|left|250px|Lidnan tramvaiteiden kart (2014) Osinniki (Осинники «habikod», šorijan kel': Тағдағаал) om Venäman lidn Kemerovon agjan suves. Se om Osinnikin lidnümbrikon administrativine keskuz (vspäi 2005).
Kei Juki
Kategorii:Kosmine Harlok-merirazbainik Kategorii:Animen i mangan personažad
Osinniki
Istorii
Osinniki mainitasoiš ezmäižen kerdan Tomskan gubernijan elänzoittud tahoiden nimikirjuteses vl 1859 320 eläjanke, i ezmäižed kaivuded oliba tehtud 19. voz'sadal.
Nügüdläižen eländpunktan aluz om pandud vl 1926 kuti Osinovk-radnikžilo (Осиновка) šorijalaižiden Osinniki-ulusan sijas. Radnikžilo sai lidnan statusad vn 1938 4. päiväl tal'vkud nügüdläiženke nimenke. Oli Osinnikin rajonan administrativižeks keskuseks vll 1961−1963 i 1987−1989 (konz rajon-ki oli).
Osinniki šingotase kivihilen samižel («Osinnikovskai»-kaivuz), meblin tehmižel i pilindmaterialoiden edheotandal, kohenduzmehanižel tegimel i pälembaižen soban omblendfabrikal, sömtegimištol (leibtegim, vintegim, südäiveded), mugažo maižanduztorhuden ümbriradmižen ceh radab.
Geografijan andmused
Lidn sijadase Kondomanjogen oiktal randal (Ко́ндома, šorijan kel': Қондум 392 km pitte, Tomin hura ližajogi), 230 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Kandalep-jogeihut (Кандалеп 10 km pitte) läbitab lidnad i lankteb Kondomha oiktalpäi. Matkad Kemerovohosai om 210 km pohjoižhe-lodeheze orhal, 247 km avtol vai raudtedme. Osinniki mülüb Novokuzneckan lidnaglomeracijha (1,15 mln rist. vl 2010) i om ümbärtud Novokuzneckan rajonal. Lähembaižed lidnad oma Novokuzneck 10 km lodeheze röunhasai i Kaltan kümnes kilometras suvipäivlaskmha.
Taižin-žilo (Тайжина, 4 812 rist. vl 2017) mülüb lidnümbrikho Osinnikin ližaks, edel 2011. vot toižed žilod mülüiba. Lidnümbrikon pind — 71,36 km².
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 46 001 ristitud, lidnümbrikon — 60 918 ristitud. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 71 tuhad eläjad vl 1962. Vl 2018 kaik 47 248 ristitud elihe lidnümbrikos.
Ortodoksižen hristanuskondan kaks' jumalanpertid oma avaitud lidnas: Pühän Stroican (letihe vll 2004−2008) i Illä-endustajan (om saudud vll 1971−1974 vajehtamha loičendpertid).
Osinnikin politehnine tehnikum i kaivuztehnine kolledž oma lidnan professionaližen opendusen aluzkundoikš.
Lidnümbrikon Nevondkundan ezimez' om Natal'ja Kovalenko vn 2018 sügüz'kuspäi.
Transport
Osinniki-raudtestancii (ende Kandalep jogen mödhe) i 405. km-platform oma saudud «Novokuzneck — Taštagol»-raudtekeskustal.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Kemerovon agjan lidnad Kategorii:Kemerovon agjan lidnümbrikod
Lüdinovo
Lüdinovo (Люди́ново) om Venäman lidn da lidnankund Kalugan agjan suvipäivlaskmas. Se om agjan koumanz' lidn eläjiden lugun mödhe, Lüdinovon rajonan administrativine keskuz.
Istorii
Eländpunkt mainitase ezmäižen kerdan vl 1626 kuti pen' meckülä nügüdläiženke nimitusenke. Kaks' vezivaradint om saudud senno 18. voz'sadal. Vl 1738 kaugedraudan valamižtegimen aluz om pandud Sukremlin vezivaradimen (alajoksmuses) randal, vl 1745 — raudtegim Lüdinovon vezivaradimenno (ülezjogen, 8,7 km², levitadud Lompad'-järv'). Venäman (nügüdläižiš röunoiš) ezmäižed rel'sad, puruvedimed i purulaivad oliba sätud žilon tegimil. Vl 1929 kätihe radnikžilod rajonan keskuseks. Vspäi 1938 om lidnan statusanke. Enzne Sukreml'-radnikžilo mülüb Lüdinovoho. Toižen mail'man sodan aigan lidn oli okkupiruidud nacistoil, päzutihe vn 1943 9. sügüz'kud.
Lüdinovo šingotase Sukremlin kaugedraudan valamižtegimel, mašinansauvomižel (lämuzvedimed, agregatad), kabeläntegimel, sömtegimištol (leibänkombinat), mugažo omblendfabrik radab lidnas.
Geografijan andmused
Lidn sijadase rajonan keskuzpalan suves, kahten vezivaradimen i Nepolod'-jogen randoil (Неполодь, enččel Lompad'-jogi, Bolvan ližajogi, Desnan hurapol'ne bassein), 180 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Bolv-jogi om lidnan suvipäivlaskmaižeks röunaks. Matkad Bränskan agjan röunhasai om 7 km suvipäivlaskmha orhal. Matkad Kalughasai om 138 km pohjoižpäivnouzmha orhal, 173 km avtotel vai 180 km raudtel. Lähembaižed lidnad oma Žizdr 23 km suvipäivnouzmha orhal vai 27 km avtotedme, Dät'kovo (Bränskan agj) 30 km suvhe orhal vai 36 km teidme, i Kirov 24 km pohjoižhe vai 29 km teidme.
Lüdinovo I-raudtestancii radab lidnan suves vspäi 1934 «Väz'm — Bränsk»-keskustal, edel 1963 sen nimituz oli Lüdinovo muite. Toine raudtestancii om Lüdinovo-II lidnan lodehes vspäi 1934, edel 1963 sen nimituz oli Lompad', mugažo Verbickai-platform radab vspäi 1952.
Lüdinovo om lidnankundan üks'jäine eländpunkt, mugažo Kolotovk-külä kaikenaigaižeta ristitištota. Lidnankundan pind — 46,89 km².
Eläjad
Vl 1939 lidnan ristitišt oli 17 581 eläjad. Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 40 530 ristitud, rajonan ühesa kümnendest. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 44 700 eläjad vl 1992.
Ortodoksižen hristanuskondan koume pühäpertid i koume časounäd om olmas lidnas.
Rahvahad (2010): venälaižed — 96,9%, toižed rahvahad — 3,1%.
Professionaližen opendusen aluzkund om Lüdinovon industrialine tehnikum.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Kalugan agjan lidnad *
Neemian kirj
thumb|right|250px|Neemia nägeb Jerusaliman seiniden ruinoid, francižen [[Güstav Dore-grafikanpirdajan gravür, 1866]] Neemian kirj (נְחֶמְיָה Nehemija, Νεεμιας Neemias, Nehemiae, Книга Неемии) om evrejan Tanah-biblijan Ktuvim-jagusen 11. kirj i hristanuskondan 16. Vanhan Zavetan kirj.
Voib nimitadas Ezdran kahtendeks kirjaks erasiden denominacijoiden Biblijas (oz., katoližes Vul'gatas). Judaizmas ottas Neemian i Ezdran kirjoid ühteks kirjaks paksus.
Kirj om sätud Jerusalimas evrejan kelel läz 400. vot EME, om ližadusid aramejan kelel. Tegii om Neemia (Nehemia) vai hänen personaline biograf. Kogoneb 13 jagusespäi, kävutihe sijališt arhivad sädandan aigan. Arheologii vahvištab kirjan andmusid.
Südäiolend
Neemia oli Ezdran (Ezran) ühtesradnik, Judejan evrejine pämez' Persijan tobmuden al, ohjasti 5. voz'sadal EME.
Neemian kirj starinoičeb hänen töhištos Judejas. Se om evrejalaižiden avtonomižen kundan udessündutandas da vahvištuses Judejan territorijal pördumižen Vavilonan plenaspäi jäl'ghe, kuti Ezdran kirj-ki. Neemian kaikiš suremb tö oli Jerusalim-lidnan seinän sauvond. Kirjan üläčokkoim om evrejalaižiden massine kajind vigoiš Ülähäižen Zavetaspäi, lopiše ottud velgusel eläda käskön mödhe.
Homaičendad
Kategorii:Vanhan Zavetan kirjad
Teufel
Teufel (virkand Toifel), todesine nimi — Mike Paulenz (virkand Maik Paulenc; sünd. 9. heinku 1965) om germanijalaine muzikant, Tanzwut-gruppan pämez' da vokalist. Mugažo hän ezini Corvus Corax-gruppanke.
Irdkosketused
Kategorii:Tanzwut Kategorii:Saksanman pajatajad Kategorii:Pajatajad kirjamišton mödhe Kategorii:Sündnuded vl 1965 Kategorii:Sündnuded heinkun 9. päiväl
Mendelevii
thumb|left|200px|Mendelevii
Mendelevii (Md — mendelevium latinan kelel) om 101nz' himine element himižiden elementoiden periodižes tabludes, aktinoidoiden gruppaspäi (koumanz' grupp, seičemenz' period).
Ühthine ümbrikirjutand
Ei ole mendelevijad londuses. Se om ratud transfermine element. Amerikalaine himik Al'bert Giorso da hänen kollegad avaižiba mendelevijan vl 1955 Kalifornijan universitetas (Berkli), saiba einšteinijaspäi ciklotronal.
Element om nimitadud Dmitrii Mendelejevan muštoks.
Fizižed ičendad
Mendelevii om radioaktivine metall. Kristalline segluz om kubine tahkonkeskustoittud (endustuz).
Atommass — 258,1. Ninevuz (normaližiš arvoimižiš) — 10,37 g/sm³ (lugustusen mödhe). Suladandlämuz — 1100 K (827 C°, ezimeletaden).
Kaik om 16 izotopad 245...260 atommassanke i 5 izomärad. Kaikiš hätkembad oma mendelevii-258-izotop 51,5 päiväd pol'čihodamižen pordonke i 260Md (T½=27,9 päiväd).
Irdkosketused
Kategorii:Himižed elementad kirjamišton mödhe
Köl'n
thumb|left|250px|Lidnan ümbrikod da rajonad (2010) Köl'n (Köln [kœln], Colonia) om Saksanman lidn valdkundan päivlaskmas i Pohjoine Rein da Vestfalii-federacijanman suves. Se om nellänz' surtte lidn valdkundas, Rurštadtan kaikiš suremb lidn.
Istorii
Nügüdläižen eländpunktan aluz om pandud vl 38 EME kuti Ubiorum-lidnuz (Oppidum Ubiorum) rimalaižen Mark Vipsanii Agrippa-polknikan käskön mödhe. Vl 50 meiden erad anttihe Rimalaižen imperijan lidnan statusad (Colonia Claudia Ara Agrippinensium) da riman oiktust. 19. voz'sadal Köl'n eli läbi tegimišton sauvondas. Toižen mail'man sodan aigan lidnan ühesa kümnendest oli pandud mantazole, vanhan lidnan äjad sauvused oma udessündutadud täuzin.
Lufthansan päfater om saudud lidnas. Järedad tegimed ratas nenil kompanijoil: Ford, Toyota, Bayer.
Geografijan andmused
Köl'n jagase 9 ümbrikho da 86 lidnrajonha.
Eläjad
Vn 2011 EÜ:n rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 1 017 155 ristitud, sidä kesken saksalaižed — 84%. Kaikiš suremb lidnan ristitišt om nügüd', mugažo oli 1 013 771 eläjad vl 1975. Läz 3 mln ristituid elädas Köl'nan lidnaglomeracijas, 10 mln om Rurštadtas.
Irdkosketused
Kategorii:Saksanman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Pohjoine Rein da Vestfalii