cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ovidii
Ovidii, täuz' oficialine nimi Publii Ovidii Nazon (Publius Ovidius Nasō; sünd. 20. keväz'ku 43 EME, Sul'mo, Riman tazovaldkund — kol. 17. vai 18. voz' meiden erad, Tomis, Rimalaine imperii, om mahapandud sen ümbrištos, nüg. Konstanc, Romanii), oli Amuižen Riman runokirjutai. Sädi runoid latinan kelel.
Biografii da sädused
Tuleban aigan runokirjutai oli sündnu mägiheimho, raccastajiden seižushe. Tat oli elokaz i andoi hüväd opendust poigile. Ovidii radoi valdkundmehen i läbiti severzid-se alaradnikusid, no taci radnikoičendad runoištho näht. Oli nainu koume kerdad, vaiše koumanz' naimiželo oli ozakaz, oti našt tütrindamanke. Ei olend ičeze lapsid.
Tetas Ovidijad «Kändandad»- (Metamorphoses) i «Armastusen tedo»- (Ars amatoria) poemiden sädajaks, mugažo tegi «Armastuzelegijad»- i «Opalaššed elegijad»-runokogodusid. Vl 8 meiden erad oigetihe runokirjutajad küksushe Rimaspäi Mustmeren päivlaskmaižhe randištho, sigä hän vedi elon jäl'gmäižid vozid. Ovidijan runod ei olend sättujad Avgust-imperatoran politikale kanzas i naimiželos, i propagandiruidud runokirjutajal armastusen idealad kändihe küksusen päižeks süks. Ovidii kirjuti, miše oli valdkundmehen ogeruden statjaližen tundištajan. Erased mainitadud amuižrimalaižil tegijoil sädused eile kaičenus, ozutesikš «Medeja»-tragedii kadoi, mugažo panegirik Avgustale götan kelel, i vaiše ezmäižed kuz' kud jäiba «Fasti»-kalendarišpäi. Ovidijan sädused valatoitiba Evropan literaturad lujas.
Mušt
Merkurijan krater i lidnanvuitte Ovidiopol'-žilo Ukrainan Odessan agjas oma nimitadud runokirjutajan oiktastuseks. Vl 2017 Rim-lidnan nevondkund Virdžinia Radži-pämehenke tühjiti oficialižešti Avgust-imperatoran käsköd Ovidii-runokirjutajan küksendas hänen surman kaks'tuhaižele voz'päiväle.
Irdkosketused
Kategorii:Amuižen Riman runokirjutajad Kategorii:Runokirjutajad kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe Kategorii:Sündnuded Abruccoho Kategorii:Kolnuded Konstancas
Gaziantep
Gaziantep (mugažo turkan kelel, virktas [ɡaːˈziantep], eziauguine Antep-nimi [anˈtep] om oficialitoi vspäi 1928) om lidn da agj Turkanman suves. Se om valdkundan kudenz' lidn eläjiden lugun mödhe, suvipäivnouzmaižen Turkanman ekonomine keskuz.
Istorii
Severz'-se amuižid eländpunktoid om lidnan ümbrištos. Lidnuz Gaziantepan keskuses om udessaudud Vizantijan imperijan aigan 6. voz'sadas. Antep-nimituz sündui Keskaigan. Ližatihe Gazi-prefiksad («vägestai») lidnan nimitushe vl 1921 satusekahan borcuindan tagut francižid okkupantoid vaste. Sen aigtegon jäl'ghe armenijalaižed kändihe pagenikoikš, ende hö otiba znamasišt palad lidnan ristitištos. Vll 2012 i 2016 lidn oli alištunu bombatakale koume kerdad.
Gaziantep šingotase surel tegimištzonal znamasiženke irdpol'ženke torguindanke, muilan pästandal i mašinal tehtud kouroiden tehmižel, turizmal, penil torguindedheotandoil. Maižanduzrajonan keskuz (olivanpud, vinmarj, fistaškad).
Geografijan andmused
Lidn sijadase Tavr-mägisel'gan suvižil pautkil, 850 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Sirijan röunhasai om 50 km suvhe, Keskmeren randhasai om 120 km päivlaskmha-suvipäivlaskmha orhal.
Rengazavtote om saudud lidnas ümbri.
Eläjad
Vl 2010 agjan eläjiden lugu oli 1 700 763 ristitud. Vspäi 2013 lidnan i agjan ristitišt oma tazostadud, vl 2012 küläristitišt oti ühesandest. Kaikiš suremb ristitišt om nügüd'. Gaziantepan universitet radab vspäi 1987.
Irdkosketused
Kategorii:Turkanman lidnad Kategorii:Turkanman agjad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe
Amman
thumb|left|250px|Ammanan administrativižed ümbrikod Amman (araban kelel: عمّان Ammān [ʕamːaːn]) om Jordanijan pälidn da kaikiš suremb lidn. Se om mugažo Pälidnan agjan (Ammanan agj) administrativine keskuz.
Istorii
Amman om ristitun üks' kaikiš amuižembiš eländpunktoišpäi mail'mas. Mainitase ezmäižen kerdan 13. voz'sadal edel m.e. kuti Rabbat-Ammon. Rimalaižen imperijan aigan nimitihe Filadel'fij:aks.
Pen' lidnut šingotaškanzihe, konz Ottomanan imperijan ohjastai päti sauda «Damask — Medin»-raudted (1900−1908) vedamha hadžan palomnikoid, i se läbiti lidnad. Municipalitetan aluz om pandud vl 1909. Raudten Jordanijan pala radab nügüd'-ki.
Geografijan andmused
Lidn seižub seičemel kukhal, 700..1100 m korktusil, 773 metrad valdmeren pindan päl keskmäižel korktusel, sijadase 65 kilometrad päivnouzmpolehe Jerusalimalpäi.
Klimat om tropine kuiv. Paneb sadegid 270 mm vodes, kezakul-sügüz'kul sadegid ei oleskele ani.
Amman jagase 27 nimitadud ümbrikoks.
Eläjad
Vl 2010 eläjiden lugu oli 2 842 629 ristitud 1 680 nellikkilometrad pindal. Kaikiš suremb ristitišt om nügüd'.
Transport
Avtobusad, kiruhavtobusad da taksid oma kundaližeks transportaks lidnas.
Kaks' rahvahidenkeskešt aeroportad ratas lidnas. Civiline Amman-lendimport (ADJ) sijadase koumes kilometras lidnan keskusespäi, otab čarter- da VIP-lendimid lähižiš maišpäi, kävutase enamba kuti openduzsija lendajiden täht. Sil om sodaznamoičendoid-ki. Alija-kunigaznaižen nimel nimitadud rahvahidenkeskeine lendimport (AMM) sijadase 30 km suvipolehe lidnalpäi. Se om civiline, tehtas reisid äjihe verhiže maihe.
Irdkosketused
Kategorii:Jordanijan lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe * Kategorii:Pälidnad *
Dion Selin
Selin Mari Klodett Dion (franc. i Céline Marie Claudette Dion, francine virkmine [se'lɪn dzi'jɔ̃], kanzannimi anglijaks ['di:ɒn]; sünd. 30. keväzku 1968, Šarleman' (Monrealin lodehline ezilidn), Kvebek, Kanad) om populärine kanadalaine pajatainaine da biznesnaine.
Biografii
Selin om sündnu Šarleman'-rajonha. Hän om norembaine nell'toštkümnes lapsespäi kanzas. Kirjuti ezmäižen «Ce n’était qu’un rêve»-pajon školas opeten.
Vodel 1988 hän ezini Evrovizii-konkursal, kus pajati «Ne partez pas sans moi»-pajon.
Pajatai oli lähtnu mehele üks'jäižen kerdan. Nügüd'aigan (vodel 2017) om leskiak. Selinal om koume poigad: Rene-Šarl'-poig (om sündnu vodel 2001), Eddi- da Nel'son-poigad (oma sündnuded vodel 2010).
Künänikod
Künänikod (Bistorta officinalis, eziauguine sinonim om Polygonum bistorta) om äivozne heinäsine kazmuz. Heimon tipine erik, mülüb Grečanvuiččed-sugukundha.
Leviganduz
Kazmuz om levitadud Pohjoižen mapoliškon tundras, venon vönen meczonas i stepiš, sidä kesken kaikedme Venämadme. Sädab žomid sokhil turbaznituil i nepsoil luhtoil, vezištoiden randoidme. Voib löuta mecpallištoil, penzhištos.
Navedib nepsoid väghižid mahusid väll'muiktanke reakcijanke, tirpib lähižid gruntvezid. Ei tirpi pimitandad.
Ümbrikirjutand
Seikh om oiged, vähä sarakoid, 30..150 sm kortte. Jur' om sanged lühüd, koveroičese kün kartte, muzarusttan mujun, jurusen pala nägub man pindal. Künänikoiden lehtesed čereduišoiš, ned oma pit'kahkod, 30 santimetrhasai pitte i 1..7,5 sm levette, išttas varzil, alah om hahksinine.
Homaičendad
Kategorii:Grečanvuiččed Kategorii:Kazmused kirjamišton mödhe Kategorii:Heinäsižed kazmused Kategorii:Zell'kazmused Kategorii:Sötmižkazmused
Bolobolk (nitkazmuz)
Bolobolk (Trollius europaeus) om äivozne heinäsine kazmuz. Om Trollius-heimon tipine erik, mülüb Vesnuhheinižed-sugukundha.
Leviganduz
Kazvab Evropas i Päivlaskmaižes Sibiriš. Valičeb mecanröunoid, nepsoid nituid, segoitadud mecan pallištoid. Pil'vesenvastaine kazmuz. Vägitomil mahusil kazvab, no pahoin, ei tirpa solavid mahusid. Navedib kazvateližid dreniruidud mahusid venonke nepsudenke.
Kazmuz om kaičendan al Evropan äjiš tahoiš.
Ümbrikirjutand
Seikhen korktuz kazvab arvoimižihe kacten, 20 santimetraspäi tundras ühthe metrhasai kul'tiviruindas. Jur' levitase polihe avaros, 50..100 santimetrhasai, i vaiše 15 sm süvütte. Šingotase semnišpäi vitkos, änikoičeškandeb londuses ühesal vodel, kazvatandtarhas kahtendel-koumandel vodel. Kahten toižendan lehtesed: seikhen (änikvarden üläkoumandesel) i juridenno.
Änikod oma šurunvuiččed vidhe santimetrhasai diametral, niiden muju om pakuižen ližamujud: vauvhaspäi kuldatabahasai. Plod om kogotud lendailehtez, üks' lendailehtez om penenke käroutud südäimehe agjanke. Bolobolk äikerdoičese semnil.
Kävutand
Aigaline (semendku-kezaku) medenkandai kazmuz. Udmurtijan ühteks simvolišpäi.
Homaičendad
Kategorii:Vesnuhheinižed Kategorii:Kazmused kirjamišton mödhe Kategorii:Heinäsižed kazmused Kategorii:Mezikazmused
Valerija
Valerija om naižiden nimi, tuleb latinan kelen sanaspäi valeo — «olda tervhen». Sil om mugoi-žo tüvi, kuti mehiden nimel Valerii.
Nimen variantad toižil kelil
Kategorii:Naižiden nimed Kategorii:Latinan augotižlibundan nimed
Florencii
thumb|left|250px|Lidnan viž rajonad Florencii (Firenze [fiˈrɛntse], Florentia «änikoičii») om Italijan lidn. Se om Toskan-regionan administrativine keskuz.
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud rimalaižil veteranoil vl 59 EME. Lidn kändihe episkopan rezidencijaks 4. voz'sadal meiden erad.
Florencii ezilidnoidenke šingotase turizmal (2,5 mlrd US$ sališt ekvivalentas vl 2015), tavaroiden pästandal turistoiden täht (čomamahton sädusiden reprodukcijad, stökol- i juvelirtegesed, suvenirad), himižel tegimištol (substancijad i räzin), meblin edheotandoil, avtosauvomižel, sömtegimištol da vinan tehmižel.
Geografijan andmused
Vl 2014 lidnan eläjiden lugu oli 380 226 ristitud. Kaik pol'tošt millionad eläjid om ezilidnoidenke 4800 km² pindal.
Irdkosketused
Kategorii:Italijan lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe *
Mineral
thumb|right|250px|Erazvuiččed mineralad Mineral (möhälatinan kelen (аеs) minerale-sanaspäi «kivend») om kivisuguiden, kivendoiden, meteoritoiden gomogenine pala mülündan i südäimen sauvondan mödhe. Se om himine ühtnend vai himine element, om geologižiden processiden londuseližeks produktaks.
Rahvahidenkeskeine mineralogine associacii (International Mineralogical Association, IMA) i sen Laudkund uziš mineraloiš i mineraloiden nimitusiš vahvištadas uden mineralan avaidust da sen nimed vspäi 1959. Vodele 2018 kaik enamba mi 5300 minerališt toižendad oma vahvištadud i ližatas severt-se kümnikoid uzid joga vodel, no vaiše 100..150 mineralad oma avaros levitadud.
Mineralogii tedoidab mineraloid, tedomehed oma mineralogad. Genetine mineralogii sel'gitab mineraloiden augotižlibundad, mineraloiden filogenii tedoidab niiden toižendoiden pojavut.
Klassifikacii
Kivisugu voib mülütada severt-se mineraloid (polimineraline) vai vaiše üht mineralad (monomineraline kivisugu).
Fizižed ičendad
Himine mülünd i kristalline struktur märhapandas mineralan ičendoid. Jagadas nenikš: mehanižed (skalärižed i vektorižed), optižed, lüminescentižed, magnitižed (kaks'valentižen raudan mülü), elektrižed, termižed ičendad, radioaktivižuz.
Mehanižed ičendad: kovuz (märičese Moosan pordhišton mödhe), haugelmasenmär erazvuiččiš polišpäi, katkaidusen specifik, hapanduzkerteh, räbeduz, ninevuz.
Homaičendad
Kategorii:Geologii
Hamsun Knut
Knut Hamsun (mugažo norvegijan kelel, norv. virkmine [Knüt Hamsün]), vai Gamsun, todesine nimi om Knud Pedersen (mugažo norvegijan kelel, norv. virkand [Knüd Pedešen]; sünd. 4. eloku 1859, Vogo-kund, Norvegii — kol. 19. uhoku 1952, Grimstad, Norvegii) — sur' norvegijalaine kirjutai, voden 1920 Nobelän premijan literaturas laureat.
Homaičendad
Kategorii:Nobelän premijan laureatad Kategorii:Norvegijan kirjutajad Kategorii:Kirjutajad kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe Kategorii:Sündnuded Norvegijha Kategorii:Kolnuded Norvegijas
Jerevan
Jerevan (Երևան [jɛɾɛˈvɑn]) om Armenijan pälidn da kaikiš suremb lidn. Se om valdkundan ižandusen, politikan da opendusen keskuz, eriline region.
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud Urartun Argišti I-caril vl 782 edel m.e. kuti Erebuni-lidnuz. Lidn da sen ümbrišt oliba sodoiden predmetaks paksus. Vl 1828 mülütihe Venäman imperijha. Vl 1902 raudte ühtenzoiti lidnad Tiflisanke, vl 1908 — Persijanke. Vn 1918 semendkuspäi Erivan'  šingotaškanzihe teravas Armenijan Tazovaldkundan pälidnaks. Vspäi 1936 lidnan oficialine nimi om nügüdläižikš.
Geografijan andmused
Lidn sijadase valdkundan päivlaskmas, Razdan-jogen randoil (Հրազդան Hrazdan, Kuran oigedpol'ne bassein), 900..1300 m korktusil valdmeren pindan päl.
Jerevan jagase 12 administrativižhe rajonha.
Eläjad
Lidnan edeline pämez' oli Taron Margarän (kül'mku 2011 — heinku 2018).
Transport
Avtobusad, trolleibusad i metropoliten (vspäi 1981, 1 jono, 10 stancijad, 12 km raudted) oma kundaližeks transportaks lidnas. Lidnelektrojonused ühtenzoittas ezilidnoidenke Jerevan-, Kanaker- (pohjoižes) i Masis- (ezilidnas) stancijoiden kal't. Vspäi 2004 tramvaiverk i funikulör oma sauptud.
Rahvahidenkeskeine civiline Zvartnoc-lendimport (EVN, 2,4 mln passažiroid vl 2017) sijadase 12 km päivlaskmha lidnan keskusespäi ani sen röunan taga. Tehtas reisid Evropan, Venäman i Lähižen Päivnouzmman lidnoihe. Toine soda- da civiline Erebuni-lendimport (Էրեբունի) om saudud 7 km suvhe Jerevanan keskusespäi, Armenijan armijan palakundad i Venäman aviabaz oma levitadud siš, mugažo tehtas čarterreisid punolendimil.
Irdkosketused
Kategorii:Armenijan lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe * Kategorii:Pälidnad
Skopje
thumb|left|250px|Lidnan kümne kundad Skopje (Скопје [ˈskɔpjɛ], Shkupi) om Pohjoižmakedonijan pälidn da kaikiš suremb lidn.
Istorii
Vozil 518, 1555, 1904 i 1963 manrehkaidused paniba lidnad mantazole. Vl 1689 avstrijalaine E. Pikkolomini-jenaral polti Skopjed lophu holeran pošavan tagut.
Geografijan andmused
Lidn sijadase valdkundan pohjoižes, mägidenkeskeižes kalt'uses, Vardar-jogen randoil (388 km, maked. Вардар, lankteb Egeižhe merhe), 238 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Vodno-mägi om lidnan kaikiš korktemb čokkoim, 1066 m kortte. Lujad manrehkaidused oleldas sen tahondas.
Leibnic Gotfrid Vil'gel'm
Gotfrid Vil'gel'm Leibnic (Gottfried Wilhelm (von) Leibniz [ˈɡɔtfʁiːt ˈvɪlhɛlm fɔn ˈlaɪbnɪts] vai [ˈlaɪpnɪts]; sünd. 21. kezaku (1. heinku) 1646, Läipcig, Pühä Rimalaine imperii — kol. 14. kül'mku 1716, Gannover, Pühä Rimalaine imperii) oli saksalaine tedomez'-polimat i Saksanman valdkundan šingotai, Berlinan Tedoakademijan alusenpanii i sen ezmäine prezident.
Skopje
Geografijan andmused
Klimat om ven Keskmeren penen valatoitusenke. Heinkun i elokun lämuz om +23,8 C°, vilukun — +0,1 C°, voden keskmäine lämuz +12,4 C°. Paneb sadegid 483 mm vodes, 29..54 mm kuidme. Tal'v oleleb sumosine i läz lumeta. Tullei oleskeleb harvoin.
Leibnic Gotfrid Vil'gel'm
Leibnic sädi matematižen analizan metodad (ripmata Isaak Njutonaspäi), pani matematižen logikan i kombinatorikan alusid, ümbrikirjuti binarižen lugendan sistemad 0 i 1 luguidenke, šingoti psihologijan opendust tuntketomas, sädi teorijad keliden istorižes augotižlibundas i niiden genealogišt klassifikacijad, tariči kirjišton katalogizacijad. Tegi melel arifmometrad (Leibnican kal'kulätor), ühtni pnevmatižen likutimen sädamižhe, projektirui optižid ladimid i gidravližid mašinoid.
Tedomez' ozuti holekahut naižile i navedi lapsid, radoi äjan i jäi naimatoman. Leibnic tegihe ezmäine civiline person Saksanmas, kudambale letihe muštnikoid.
Tedotöd
Leibnic sädi käzikirjutesid erazvuiččil kelil, enamba latinan kelel (läz kaht videndest), francijan (30%) i saksan (15%) kelil.
Homaičendad
Kategorii:Saksanman matematikantedomehed Kategorii:Mehanikantedomehed Kategorii:Saksanman fizikantedomehed Kategorii:Saksanman filosofad Kategorii:Saksanman kelentedomehed Kategorii:Saksanman tedomehed Kategorii:Polimatad Kategorii:Filosofad kirjamišton mödhe Kategorii:Fizikantedomehed kirjamišton mödhe Kategorii:Kelentedomehed kirjamišton mödhe Kategorii:Matematikantedomehed kirjamišton mödhe Kategorii:Tedomehed kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe
Skopje
Eläjad
Vl 2002 eläjiden lugu oli 506 926 ristitud, valdkundan ristitišton nelländez. Kaikiš suremb ristitišt om nügüd'.
Rahvahad (2002): makedonijalaižed — 66,7%, albanijalaižed — 20,4%, čiganalaižed — 4,6%, serbalaižed — 2,8%, turkad — 1,7%, bosnijalaižed — 1,5%, toižed rahvahad — 2,3%.
Transport
Kaks'žiruižed avtobusad i miniavtobusad (vspäi 2014) oma kundaližeks transportaks lidnas, tramvain jono om sauvomas. Jonused ühtenzoittas lähižidenke Evropan pälidnoidenke.
Rahvahidenkeskeine soda- da civiline lendimport (SKP, 1,8 mln matknikoid vl 2017) sijadase 17 km suvipäivnouzmha lidnaspäi Petrovec-žilos. Tehtas reisid Evropan maiden pälidnoihe i Persijan lahten lidnoihe, om čarterreisid Turkanman i Egiptan lebutahoiže.
Irdkosketused
Kategorii:Pohjoižmakedonijan lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe * Kategorii:Pälidnad
2016
2016 (kaks' tuhad kuz'toštkümnenz') voz'  — ližapäivvoz', kudamb augotihe videnz'päiväl grigorianižen kalendarin mödhe.
Kaikiš lämhemb voz' mail'mas sänkaclendoiden istorijas. Rahvahidenkeskeine Bobanvuiččiden-söndtavaroiden voz'. Tatanmaižen kinon voz' Venämas, Kul'turan voz' Vaugedvenämas, Mul'tikul'turalizman voz' Azerbaidžanas.
GOT7
«GOT7» (갓세븐 Gassebeun) om tetab prihoiden suvikorejine muzikgrupp, kudamb om edestanu muzikad keipop- da hiphop-stiliš.
2016
Kolnuded
Kategorii:21. voz'sada
GOT7
Irdkosketused
Kategorii:Suvikorejan muzikgruppad Kategorii:Popgruppad Kategorii:Muzikgruppad kirjamišton mödhe Kategorii:Muzikgruppad vl 2014 alusenpanendanke
Primorsk (lidn, Leningradan agj)
Primorsk (Примо́рск, Koivisto) om Venäman lidn da lidnankund Leningradan agjan lodehes, mülüb Viipurin rajonha.
Istorii
Eländpunkt mainitase aigkirjoiš vspäi 1268 kuti Berözovskoje, vspäi 1323 mülüi Ročinmaha Björke-nimenke. Vozil 1721−1920 oli Venäman imperijan palaks Berözovoje-nimenke, sid' vhesai 1940 alištui Suomenman tobmudele. Sai lidnan statusad NSTÜ:s vl 1940. Oli okkupiruidud Suomenman sodavägil vll 1941 (2. sügüz'ku) — 1944 (18. kezaku). Udesnimitihe nügüdläižikš vn 1948 1. päiväl redukud.
Primorsk šingotase valdkundaližen büdžetan aluzkundoil i kivivoin järedal meriportal.
Geografijan andmused
Lidn sijadase Suomen lahten randal, viž metrad ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Viipurhasai om 45 km pohjoižhe, Piterihesai — 75 km suvipäivnouzmha. Järed Primorsk-meritorguindport om saudud vides kilometras suvipäivnouzmha lidnaspäi vozil 2000−2006 valamha kivivoid da sen produktoid veimespäi laivoihe, portan jüguiden pörund oli 57,6 mln tonnoid vl 2017. Primorsk-raudtestancii radab «Zelenogorsk — Viipur»-keskustal (mererandaline variant).
Kaik 17 žilod da koume küläd mülüdas lidnankundha Primorskan ližaks. Lidnankundan pind — 596,47 km².
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 6 119 ristitud, lidnankundan — 10 486 ristitud. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 6 637 eläjad vozil 1989 i 2001 i 6 537 eläjad vl 2021. Vl 2017 kaik 5 739 ristitud elihe lidnas i 13 768 ristitud kaikes lidnankundas, rajonan 6,8 %.
Ortodoksižen hristanuskondan kaks' jumalanpertid oma avaitud lidnas: ph. Mikulai-čudonsädajan (letihe vll 1997−1999) i Venäman jumalankodikundan moknikoiden (om saudud vll 2006−2010). Kaik kahesa jumalankodikundad oma tulendoid lidnas.
Lidnankundan pämez' om Deputatoiden nevondkundan ezimez'. Edeline lidnankundan pämez' om Svetlana Rižova (reduku 2009 — heinku 2021). Lidnan Administracijan pämez' om Sergei Saharovskii vn 2022 sulakuspäi.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Leningradan agjan lidnad Kategorii:Viipurin rajon (Leningradan agj)
Pirahanan kel'
Pirahanan kel'  vai Pirahan (Pirarrã vai Pirahã [piɾaˈhã], ičeze nimituz: xapaitíiso) om pirahan-rahvahan kel', üks' Suviamerikan indejižiš kelišpäi. Necil kelel pagištas Brazilijan Amazonas-jogen basseinan päivlaskmas. Pagižijoiden lugu om läz 420 ristitud (mamankel').
Pirahan om izoliruidud kel': se om üks'jäine eläb muranan kel'kundan kel'. Kirjkel' om sätud latinan kirjamišton pohjal.
Nece kel' om üks'jäine ičeze rodul, sikš miše siš ei ole luguvaihid. Niiden sijas kelel om kaht definicijad: «vähä» (hói, 1 — 4) da «äi» (hoí, 5 da enamba). Edel keles ei olend personaližed pronominoid (nügüdläižed pronominad oma velgsanad tupi-kelišpäi). Kelen vaihišt om primitivine (ozutesikš, siš ei ole mujun kategorijad).
Fonemiden lugu om lujas pen' (8 konsonantad da 3 vokalid).
Homaičendad
Kategorii:Indejižed keled Kategorii:Keled i dialektad kirjamišton mödhe Kategorii:Brazilijan keled Kategorii:Izoliruidud keled
Jarovoje
Jarovoje (Яровое) om Venäman lidn da lidnümbrik Altajan randan lodehes.
Istorii
Vl 1942 sauvoškanzihe Slavgorodan himišt tegint. Eländpunktan aluz om pandud vl 1943 žilho evakuiruidud bromtegimenno Krimaspäi. Vl 1944 pästtihe töhö tegint, saudihe sidä da žilod täuzin vhesai 1980. Vn 1993 30. päiväl keväz'kud joudutihe žilod Slavgorod-lidnan alištusespäi i anttihe Jarovojele lidnan statusad.
Himine tegim eli bankrotnendan proceduras läbi vl 2011, se pästab levitadud himižid substancijoid, kodihimijan tavaroid, sauvondmujuid. Lidn šingotase mugažo kurortaks järven randal.
Potsdam
thumb|left|250px|Lidnan ohjastusen pert' (2005) Potsdam (mugažo saksan kelel, virktas: [ˈpɔtsdam]; alalužic.: Podstupim) om lidn Saksanman päivnouzmas. Se om Brandenburg-federacijanman administrativižeks keskuseks.
Jarovoje
Geografijan andmused
Lidn sijadase Kulundan stepin zonas, solakahan Sur' Jarovoje-järven (Большое Яровое, 53..70 km²) pohjoižel randal, 95 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Kazahstanan (Pavlodaran agj) röunhasai om 20 km päivlaskmha, Barnaulhasai — 460 km päivnouzmha avtotedme. Lähembaine lidn da raudtestancii om Slavgorod 10 km pohjoižpäivnouzmha avtotedme.
Potsdam
Potsdaman lidnused da sadud mülüdas UNESCO:n mail'man jäl'gusen nimikirjuteshe vozišpäi 1990−1999.
Jarovoje
Geografijan andmused
Jarovoje om lidnümbrikon üks'jäine eländpunkt.
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 18 604 ristitud. Kaikiš suremb ristitišt oli 23 200 eläjad vl 1996.
Ortodoksižen hristanuskondan naižjumalankodi i jumalanpert' oma olmas lidnas.
Potsdam
Istorii
Vl 1660 Prussijan Fridrih Vil'gel'm-gercog (Brandenburgan kurfürst) pani Potsdamad ičeze rezidencijaks Berlinanke ühtes. Vspäi 1713 Potsdam tegihe sodavägiden järedaks sijaduseks. Edel 1918. vot Prussijan, sid' Germanijan imperijan käskuzkund, ohjastusen äjad sauvused sijazihe Potsdamas. Vl 1945 (17. heinku — 2. eloku) Potsdaman konferencii oli lidnas, se märhapani Evropan i Japonijan imperijan tulijad aigad.
Geografijan andmused
Potsdam mülüb Berlin-pälidnan aglomeracijha, sijadase Berlinan suvipäivlaskmaižen röunan taga, 20 kilometras sen keskusespäi. Vilusodan aigan ümbärzihe Päivlaskmašt Berlinad, i pälidnan keskuz oli 40 kilometras. Potsdam seižub Hafel'-jogen (El'ban oiged ližajogi) da läz 20 järviden randoil, 29..114 m ü.m.t korktusil, 32 m ü.m.t. keskmäižel korktusel.
Jarovoje
Eläjad
Jarovojen politehnine tehnikum om professionaližen opendusen aluzkundaks.
Potsdam
Geografijan andmused
Potsdam jagase ühesaks lidnümbrikoks (Ortsteil).
Jarovoje
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Altajan randan lidnad Kategorii:Altajan randan lidnümbrikod
Platyptilia morophaea
Eläb tropižes Afrikas (Efiopii, Kenii).
Söm
thumb|right|250px|Erazvuiččed sömäd Söm om kaik, mi sättub söndale i jondale eläjiden organizmoiden täht.
Potsdam
Eläjad
Vl 2010 lidnan eläjiden lugu oli 156 906 ristitud. Vl 2015 ristitišt oli kaikiš suremb lidnan istorijas — 167 745 eläjad.
Söm
Kulinarii om sömän vaumičendan (slokostindan) tedo. Sömtegimišt pästab söndtavaroid maižandusen da erasiden toižiden sarakoiden pol'fabrikatoišpäi. Istorižikš mectuz da poimind oliba sömän samižen päižikš purtkikš, ned processad oma kaičenus tähäsai külälaižil, erasiden igähižiden rahvahiden elon aluz.
Platyptilia morophaea
Necil lipkaižel, ezimeletaden, ei ole völ nimid rahvahaližil kelil.
Söm
Mülünd i toižendad
Otandan südäimehe process om sömine, sen jäl'ghe sömänsulatand zavodiše. Söte kävutase kodikoittud živatoiden sömižen täht. Söm om tarbhaine täutmaha hibjan energijan varoid i metabolizman himižiden reakcijoiden täht. Mülütab nenid substancijoid: vauktušad, razvad, hil'vezikod, vitaminad, mineralad i mikroelementad. Hibj kazvab, kändase täuz'kaznudeks da eläb toižen ontogenezan kal't.
Platyptilia morophaea
Homaičendad
Kategorii:Pterophoridae Kategorii:Lipkaižed Kategorii:Živatad kirjamišton mödhe Kategorii:Gavedid Kategorii:Živatad vepsän nimeta
Potsdam
Eläjad
Potsdaman universitetan aluz om pandud vl 1991, i ristitišton kudendez om üläopenikoikš. Enamba 30 tedoinstitutoid sijadasoiš lidnas (fizik, fiziologii, klimat).
Söm
Mülünd i toižendad
Jagadas sömid augotižlibundan mödhe: kazmusišpäi i živatoišpäi. Ku söm kogoneb produktoišpäi vaiše ühtenke augotižlibundanke, ka nimitadas sidä dietaks: vegetarižuz, lihadiet, maiddiet da toižed. Ičeze energine arvuz om sömän kaikuččel toižendal.
Potsdam
Transport
Avtobusad da tramvaid oma kundaližeks transportaks lidnas. Lidnelektrojonusiden S7-maršrut ühtenzoitab Potsdamad Berlinanke. «Berlin — Potsdam»-raudte tegihe ezmäižeks valdkundas vl 1839, nügüd'aigan raudterengaz ümbärdab Berlinad Potsdamanke.
Söm
Mülünd i toižendad
Sömän korged lad om tarbhaine. Varuitoi söm ei mülü toksinoid, pesticidoid, fizižid redustoitajid substancijoid, kucujid läžundoid mikroorganizmoid (bakterijad, parazitad, virusad). Joga sömäl kožundan strok om olmas.
Muštatišed
Erased muštatišed oma ottud «Mi meles, se i keles»-kogodusespäi.
Potsdam
Irdkosketused
Kategorii:Saksanman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe *
Aznoičend da käskusišt
«Aznoičend da käskusišt» (शोले, virkand: Šole; Sholay — «küdojad hiled») om voden 1975 Bollivudan indine torafil'm. Ezmäine ozutez Indijas oli vodel 1975. Fil'm om lujas populärine Indijas, ozutesikš, ozutelihe fil'mad Bombein «Minerva»-kinoteatras 286 nedalid (enamba 5 vot) rattemata, NSTÜ:s — vodel 1979.
Danijan kel'
thumb|right|250px|Danijan kelen paginoiden kart Danijan kel'  (ičeze nimitused: dansk [ˈtænˀsk], dansk sprog [ˈtænˀsk ˈspʁɔwˀ]) om indoevropine, germanine kel'.
Aznoičend da käskusišt
Homaičendad
Kategorii:Indijan fil'mad Kategorii:Torafil'mad Kategorii:Fil'mad kirjamišton mödhe Kategorii:Vn 1975 fil'mad Kategorii:Fil'mad hindi-kelel Kategorii:Vestern
Danijan kel'
Reguliruindorganzacii om Danijan kel'nevondkund (dan. Dansk Sprognævn). Se om kul'turministrusen pala, radab penes Bogense-lidnas Danijan keskuzpalan suves vspäi 1955.
Leviganduz
Kel' om valdkundkeleks Danijas, Fareran saril, Grenlandas da EÜ:s. Pagižijoiden lugu om kuz' millionad ristituid (2019).
Danijan kel' oli Norvegijan oficialižeks keleks 15.-18. voz'sadoil. Kel' om velgusine opendamha Islandijan školoiš 6. klassaspäi. Pagištas kelel Saksanman-ki kundoiš pohjoižröunanno (Šlezvig-Gol'štein-federacijanma).
Ümbrikirjutand
Danijan kirjkel' om latinan kirjamišton pohjal. Keles om 13 vokalid i 20 sätkulundoid. Joga vokal' om pit'k i lühüd. Ei ole pit'kid konsonantid, kaksitadud konsonant kirjkeles znamoičeb jäl'ghižen vokalin lühüdust. Painend om dinamine. Kaks' kändod: nominativ i genitiv. Artiklin koume toižendad: indefinitine, definitine suffiksanke, definitine joudai.
Homaičendad
Kategorii:Germanižed keled Kategorii:Keled i dialektad kirjamišton mödhe Kategorii:Danijan keled Kategorii:Grenlandan keled Kategorii:Islandijan keled Kategorii:Saksanman keled
Blagojevgrad
Blagojevgrad (Благоевград) om lidn Bolgarijan suvipäivlaskmas. Se om Blagojevgradan agjan administrativine keskuz.
Istorii
Frakijalaižed elänzoittiba tahondad mineralveden purtkidenke. Amuižed grekalaižed nimitihe lidnad Skaptopar (Скаптопара). Osmanan imperijan aigan lidn oli tetab Gorna Džumai-nimitusenke (Горна Джумая). Nimitihe nügüdläižikš vl 1950 Bolgarijan kompartijan Dimitr Blagoev-alusenpanijan da lideran kanzannimen mödhe.
Blagojevgrad šingotase tabakfabrikal i oludtegimel.
Geografijan andmused
Lidn sijadase agjan pohjoižröunanno, mägitahondas, 410 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Levitase Strum-jogen alangištos (Струма), sen hura Bistric-ližajogi (Бистрица 41 km pitte) läbitab lidnad. Matkad Sofii-pälidnhasai om 100 km pohjoižhe.
Eläjad
Vn 2011 Bolgarijan rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 70 881 ristitud. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 71 476 eläjad vl 1992.
Professionaližen opendusen aluzkundad oma Suvipäivlaskmaine universitet Neofit Ril'skijan nimed, Amerikaine universitet Bolgarijas (vspäi 1991), tehnine i turistine kolledžad.
Irdkosketused
Kategorii:Bolgarijan lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe *
Vesprem (lidn)
Vesprem (Veszprém, Weißbrunn, Belomost, Vesprím) om lidn Mad'jaranman päivlaskmas. Se om ühtennimižen agjan pälidn.
Istorii
Vesprem šingotase mašinansauvomižen äjil edheotandoil (avtopalad, instrumentad), elektroladimišton pästandal medicinan täht, logistikan keskusil.
Geografijan andmused
Lidn sijadase seičemel nimitadud kukhal, Šed-jogen randoil (Séd 70 km pitte), 15 kilometras lodeheze Balaton-järven randišton pohjoižagjaspäi. Matkad Budapešthasai om 110 km pohjoižpäivnouzmha avtotedme vai kaks' časud jonusel.
Eläjad
Vl 2013 eläjiden lugu oli 60 876 ristitud, agjan kudendez. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 63 867 eläjad vl 1990.
Rahvahad (2011): mad'jaralaižed — 83,9 %, saksalaižed — 2,4 %, čiganalaižed — 0,7 %, toižed rahvahad — 13 %.
Religijan mödhe (vn 2011 rahvahanlugemine) lidnalaižiden 38,9 % oliba riman katolikad, 0,3 % — grekan katolikad, 7 % — kal'vinistad, 2,1 % — lüteranad, 20,6 % — religijatomad, 31,1 % — toižed uskojad vai vastuseta.
Irdkosketused
Kategorii:Mad'jaranman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe *
Läntor
Läntor (ven. i Лянтор, Ләнтор) om Venäman lidn da lidnankund Hantin da Mansin avtonomižen ümbrikon keskuses. Se mülüb Surgutan rajonha.
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1931 kuti kalanpüdajiden rahvahaline Pim-žilo, nimitihe jogen mödhe. Vl 1966 avaitihe kivivoin da sen gazan Läntoran löudmižsijan, nimitihe Läntor-Tuhlor-järven mödhe. Vl 1978 sauvoškanzihe kivivoin sajiden žilod Piman sijas, udesnimitihe sidä Läntorskii-žiloks. Vn 1992 18. päiväl semendkud se sai lidnan statusad nügüdläiženke nimenke.
Läntor šingotase kivivoin samižel («Läntorneft'»-kompanijan 9 löudmižsijad lidnan ümbrištos, «Surgutneftegaz:an» pala) i kivivoingazan ümbriradmižen tegimel.
Geografijan andmused
Lidn sijadase Pim-jogen hural randal (390 km pitte, Obin oiged ližajogi), 55 m keskmäižel korktusel valdmeren pindan päl. Vačim-Jagun-jogi lankteb Pimha lidnas. Läntor om ümbärtud penil järvil. Matkad Hanti-Mansiiskhasai om 182 km suvipäivlaskmha orhal vai 365 km avtotedme. Lähembaižed lidnad oma Surgut (lähembaine raudtestancii da rahvahidenkeskeine lendimport avtotedme) 77 km suvipäivnouzmha orhal vai 92 km avtol i Neftejugansk 64 km suvhe orhal vai 134 km avtotedme.
Eläjad
Vn 2010 kaiken Venäman rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 38 992 ristitud, rajonan koumandez. Kaikiš suremb ristitišt oli 40 135 eläjad vl 2015.
Rahvahad (enamba 0,8% vl 2010): venälaižed — 51,4%, totarlaižed — 9,8%, ukrainalaižed — 8,1%, baškiralaižed — 4,1%, kumikad — 3,5%, tadžikalaižed — 2,4%, azerbaidžanlaižed — 2,0%, čuvašalaižed — 1,7%, čečenalaižed — 1,4%, lezgilaižed — 1,2%, nogailaižed — 1,1%, uzbekad — 1,1%, armenijalaižed — 0,8%, kazahlaižed — 0,8%, toižed rahvahad — 6,6%, rahvahuden ozutandata — 4,0%.
Läntoran kivivointehnikum (Jugran valdkundaližen universitetan filial) om professionaližen opendusen aluzkundaks.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Hantin da Mansin avtonomižen ümbrikon lidnad Kategorii:Surgutan rajon
Pnompen'
thumb|left|250px|Lidnan ühthine nägu (2005) Pnompen' (ភ្នំពេញ [pʰnomˈpɨɲ] «Penin kukkaz») om Kambodžan pälidn da kaikiš suremb lidn. Se om lidn keskuzalištusenke.
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1372. Se om nimitadud buddizman Vat Pnom-jumalankodin («pühäpert' kukhal») i lidnan legendarižen Pen'-emändan-alusenpanijan mödhe. Pnompen' oli kunigahuden pälidnaks vll 1434−1497. Kambodžan kaikenaigaine pälidn vspäi 1865.
Pnompen' šingotase tegimišton keskuseks verhiden maiden rahapanendoiden alusel, penil edheotandoil i turizmal, pälidnan funkcijoil.
Geografijan andmused
Lidn sijadase valdkundan suvipalas, Tonlesap-jogen randal, 12 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Sur'veziden varu oleskeleb vihmsezonan aigan.
Klimat om tropine mussonine kaks'sezonine. Kun keskmäine lämuz om +26..+30 C° vodes läbi, ekstremumad oma +13 C° i +40 C°. Paneb sadegid 1412 mm vodes, vähemba tal'vkus-uhokus, sil aigal nepsuz poleneb mugažo.
Eläjad
Vn 2008 rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 1,3 mln ristituid. Kaikiš suremb ristitišt om nügüd'.
Religijan mödhe eläjiden enamba ühesad kümnendest oma buddizman uskojad. thumb|left|250px|Kambodžan kunigahan pert'kulu
Irdkosketused
Kategorii:Kambodžan lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe * Kategorii:Pälidnad Kategorii:Kambodžan lidnad keskuzalištusenke
Džeffersonan memorial
thumb|right|250px|Džeffersonan memorial pidatusenke Džeffersonan memorial (Jefferson Memorial) om istorine muštnik neoklassižes stiliš muštpachanke AÜV:oiden Vašington-pälidnan keskuzpalas.
Memorialine kompleks om saudud valdkundan koumanden Tomas Džefferson-prezidentan oiktastuseks, AÜV:oiden «tatan-alusenpanijan». Om projektiruidud amerikaižel Džon Poup-arhitektoral (1874−1937) i hänen kompanijal. Poupan kompanii tariči nell' sijadust lidnas memorialan täht, i laudkund valiči avarod sijad, Periodižen basseinan randal, sen ližaks muštnik sädaiži nell'saumnikad koumenke toiženke tetabanke sauvusenke: Vauged Pert', Kapitolii (AÜV:oiden parlamentan ištundsija) i Linkol'nan memorial.
Saudihe kompleksad mramoraspäi. Sauvomine jätksihe vozil 1939−1943, avaitihe memorialad Džeffersonan 200-voččele jubilejale. Prezidentan bronzine muštpacaz om vaumitud vl 1947, sädi Rudol'f Evans-skul'ptor.
Memorial ohjandase AÜV:oiden rahvahaližiden puištoiden radnikoičendal. Mülüb AÜV:oiden istorižiden sijiden nimikirjuteshe vspäi 1966.
Homaičendad
Kategorii:Vašington Kategorii:Muštpachad kirjamišton mödhe
Antverpen
thumb|left|250px|Lidnan rajoniden kart Antverpen (Antwerpen [ˈɑntˌʋɛrpə(n)], Anvers [ɑ̃vɛʁs]) om Bel'gijan lidn valdkundan pohjoižes, Flandrii-regionas. Se om valdkundan kahtenz' lidn eläjiden lugun mödhe, Antverpen-agjan administrativine keskuz, Evropan kahtenz' surtte meriport. Oficilaline kel' om alaman kel'.
Istorii
Antverpen šingotase meriportal, himižel tegimištol, diamantoiden ümbriradmižel i torguindal. Kahtenz' surtte Antverpen Pohjoine-sortiruindraudtestancii (Antwerpen-Noord) radab lidnas.
Geografijan andmused
Lidn sijadase agjan päivlaskmas, Šel'd-jogen muugotil randoil. Matkad Alamaiden röunhasai om 15 km pohjoižhe, Brüssel'-pälidnhasai om 40 km suvhe.
Klimat om ven valdmeren, viluhk tal'v om pil'vekaz. Voden keskmäine lämuz om +10,6 C°. Paneb sadegid 850 mm vodes, läz tazomäras kuidme.
Eläjad
Vn 2018 zavodindas lidnan eläjiden lugu oli 523 248 ristitud.
Antverpenan universitet (Universiteit Antwerpen, läz 20 tuhad üläopenikoid) om sätud vl 2003 koumen universitetan ühtištusel.
Coi Viktor
Viktor Robertovič Coi (Виктор Робертович Цой; sünd. 21. heinku 1962, Leningrad, NSTÜ — kol. 15. eloku 1990, läz Kesterciems-küläd, Latvijan NST, NSTÜ) oli lujas tetab nevondkundaline venäkel'ne pajatai.
«Kino»-rokgrupp
Voden 1981 kezal Viktor Coi, Aleksei Ribin da Oleg Valinskii sädiba «Гарин и Гиперболоиды»-muzikgruppad. Grupp kändihe Leningradan rok-kluban sebranikaks sen-žo voden sügüzel jo, möhemba se sai «Kino»-nimitust. Coi ühtni «Kino»-gruppha ičeze äkkiližes surmhasai.
Personaline elo
Mez' oli naižiš, Marjana Coi oli hänen ak vll 1984−1987. Par sädi tundmust ühten faterkoncertoišpäi aigan vl 1981. Marjana radoi cirkan lavastusen pämehen i päti abutada Cojale muzikgruppan edenendas, hö besedoičiba sil-žo aigal. Üks'jäine Aleksandr-poig sündui naimiželos vl 1985, radab kompjuterprogramiden tegijan. Konz Viktor sädi tundmust Natalija Razlogovanke, ka tedoti Marjanale, miše armastab Natalijad, i sirdi hänennoks Moskvha elon lophusai.
Surm
Viktor Coi om kolnu avtoavarijas päliči vn 1990 elokun 15. päiväl, hän uinzin rulin taga avton likkundan aigan oficialižen versijan mödhe. Coi jäb völ tetaban pajatajan Venämas, hänen pajod oma mel'he äjile ristituile. Meletadas, miše hänen surm ližazi gruppale tetabut eskai.
Pajod
Erazvuitte hama voib olda Coin pajoil. Erased oma pühätadud elole, erased — ristitun voibuižen polhe mail'mad vaste, toižed oma sätud armastuses. Kaikiš tetabamb pajo om «Группа крови» («Verengrupp») nacein.
Arhangel'skan agjan lidnad
Kaik om koumetoštkümne lidnad (город, sidä kesken 1 SATÜ) i 15 lidnanvuittušt žilod (ven. посёлок городского типа) Arhangel'skan agjas.
Enččed lidnad
Kaičenus erižikš eländpunktoikš enččed lidnad, nügüd' žilod:
Homaičendad
Kategorii:Lidnoiden nimikirjutesed Venälaižen Federacijan subjektoiden mödhe
Radžkumar Punit
Punit Radžkumar (ಪುನೀತ್ ರಾಜ್‍ಕುಮಾರ್, पुनीत राजकुमार, Puneeth Rajkumar; sünd. 17. keväz'ku 1975, Madras, Tamil Nadu, Indii — kol. 29. reduku 2021, Bangalor, Karnatak, Indii) oli indijalaine ak'tor da fil'manpajoiden pajatai, ezini enamba 60 pajod. Mez' fil'mzihe kannadankel'žiš sädusiš tobjimalaz.
Biografii
Punit oli sündnu Madras-lidnha Lohit-nimenke, Radžkumar-akt'oran (Singanalluru Puttasvamaja Muthuradžu) da Parvathamma-prodüseran sämižkanzha. Vajehti nimed Punitaks kümnevoččes igäs astrologan nevondan mödhe. Šiva-vell' (sund. 1963) da Raghavendra-vell' (sund. 1968) oma Punital, hö ratas akt'orikš mugažo. Fil'mzihe Punitad kinos ezmäižen kerdan lapsen völ, vl 1976.
Akt'or koli äkkiližikš südäikeran kurospäi.
Irdkosketused
Kategorii:Indijan akt'orad Kategorii:Lapsenakt'orad Kategorii:Indijan pajatajad Kategorii:Akt'orad kirjamišton mödhe Kategorii:Pajatajad kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe Kategorii:Kolnuded Bangaloras
Pondal
Pondal (Пондала vai Пондальский погост, Pontala) om vepsän külišt da sen keskuz kaikenaigaižeta ristitištota Venäman Vologdan agjas, sen Babajevon rajonan pohjoižes.
Enamba mi 300 pertid 1500 vepsläiženke eli külištos 20. voz'sadan augotišes. Erased kümenikad kanzoid sirtihe Irkutskan agjaha 1920-nzil vozil i panihe ühtennimižen külän alust. Vaiše üks' külä Vologdan agjan Pondlas om elänzoittud nügüd'.
Külän muzei edestab vepsän verolišt kul'turad.
Homaičendad
Kategorii:Vepsän küläd Vologdan agjan Babajevon rajonas Kategorii:Vepsän küläd kirjamišton mödhe Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe
Baškiran kel'
Pagižijoiden lugu om 1,451 millionad ristituid, Venämas tobjimalaz.
Baškiran kirjamišt
Kategorii:Keled i dialektad kirjamišton mödhe Kategorii:Venäman keled
Kleimor
thumb|right|250px|Šotlandižen kleimoran nügüd'aigaine replik Kleimor (Claymore) om kaks'käzižen (harvemb — üks'käzižen) mekan eriline toižend. Kävutihe sidä Šotlandijas 15.-17. voz'sadoil. Nimituz tuleb gelan kelespäi: claidheamh mòr — «sur' mek».
Teran keskmäine piduz om 107 sm, varden — 33 sm, ühthine piduz om 140 sm, veduz 2,5 kg. Kaikiš suremb Fuilteach Mhuirt-kleimor («verev rikond») om 224 sm pitte i 10 kg vedutte. Kävutihe avaros rattematomiš klansodoiš i Anglijan röunmavägid vaste.
Kategorii:Vilud azeged Kategorii:Mekad
Orozko Rafael'
Rafael' Orozko (Rafael José Orozco Maestre; sünd. 24. keväz'ku 1954, Becerril, Kolumbii — kol. 11. kezaku 1992, Barrankil'j, Kolumbii) oli Kolumbijan pajatai da kargnik, pajoiden kirjutai i muzikprodüser. Edesti pajoid rahvahaližen muzikan val'jenato-žanras, ispanijan kelel.
Vl 1992 mez' oli riktud azektud ristitul ičeze pertiš.
Irdkosketused
Kategorii:Kolumbijan pajatajad Kategorii:Pajatajad kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe Kategorii:Sündnuded Kolumbijha Kategorii:Kolnuded Barrankil'jas
Anadir'
thumb|left|250px|Lidnan kart (2016) Anadir' (Ана́дырь, Кагыргын [kɑɣərˈɣən] «jogensu» vai Въэӈын «tulend», «su») om lidn, meriport da lidnümbrik Venäman pohjoižpäivnouzmas. Se om valdkundan kaikiš päivnouzmaižemb lidn, Čukotkan avtonomižen ümbrikon administrativine keskuz, mugažo Anadirin rajonan administrativižeks keskuseks (ei mülü sihe).
Etimologii
Pojav Anadirsk-nimituz mainitase 17. voz'sadan kesken lidnusel, Onandir' — čukačuiden jogel, om parallelid jukagiran enu-en / anu-an / anu-on-sanantüvenke «jogi». Anadir'-jogen čukačun Йъаайваам-nimituz kändase «kajagiden jogi».
Istorii
Anadir' šingotase kalanümbriradajal tegimel, meriportal, Anadirin LEK i tulleielektrostancii ratas. Sadas kuldad da kivihil't lidnan ümbrištos. Pertišton tobj pala om saudud vajil.
Geografijan andmused
thumb|left|250px|Lidnan ümbrišt (2019) Lidn sijadase ühtennimižen jogen oiktal randal, igähižen rougun zonas i röunmazonas. Jogi lankteb vilun Beringan meren Anadirin lahthe. Matkad Moskvhasai om 6192 km päivlaskmha orhal.
Klimat om subarktine meren. Voden keskmäine lämuz om –6,9 C°. Paneb sadegid 346 mm vodes, om penemb niid keväz'kus-semendkus (13..23 mm kus).
Tavaivaam-külä mülüb lidnümbrikho mugažo (488 rist. vl 2017).
Eläjad
Vn 2010 kaiken Venäman rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 13 045 ristitud. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 17 094 eläjad vl 1989.
Ortodoksižen hristanuskondan kuz' pühäpertid oma olmas lidnas: Pühän Eläban Eziauguižen Stroican kafedraline päjumalanpert' (om saudud vll 2003−2005), Spasan Tožetamižen jumalanpert' i nell' časounäd.
Čukotkan äiprofil'ne kolledž om lidnan professionaližen opendusen aluzkundaks.
Transport
Harvad avtobusad oma kundaližeks transportaks lidnas da sen ümbrištos.
Lendimport sijadase 23 km lidnaspäi avtotedme Kivihil'varad-žilos, limanan vastrandal.
Vodilaižed
thumb|left|150px|Znam thumb|right|200px|Latvijan vodilaižed rahvahaližed sobad päl, pirdi M. de Pauli Vodilaižed (ičeze nimituz: vad'd'alaizõd) oma üks' Baltijan meren suomalaižiš rahvahaišpäi. Rahvahan kodima sijadase Venäman Leningradan agjan Kingiseppan rajonas, vodilaižiden tobj pala eläb siš tähäsai.
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe rahvahan lugumär om 64 ristitud. Sen ližaks, vn 2000 Estinman rahvahanlugemižen mödhe 9 vodilašt elädas valdkundan pohjoižpäivnouzmas.
Rahvahan kel' om vodin kel'. Religii om ortodoksine hristanuskond.
Lindud
Lindud (Aves) oma lämuzverižiden munijoiden sel'grodaižiden živatoiden klass. Vn 2017 vilukus tetas 10 672 eläbad linduiden erikod mail'mas.
Zoologijan alajaguz — ornitologii — om pühätadud linduiden tedoidusele.
Leviganduz
Linduiden augotižlibund om ühthine penidenke dinozavridenke (Deinonychosauria). Lindud oma dinozavriden üks'jäine klass, kudamb om kaičenus elegil tähäsai. Elädas kuivman kaikil kontinentil i äjil saril.
Ümbrikirjutand
Nägujad tundused oma n'ok da höunhišt. Ezilopused kändihe suugikš. Höunhed oma tarbhaižed hibjan lämuden kaičendas, ned kävutasoiš lendusen täht. Kaik erikod mahttas tehta lendust päiči erasiš kadotanuziš necidä voimust. Sömänsulatusen i hengaidusen organad sättudas lendusele.
Duangčan Pumpuang
Homaičendad
Kategorii:Tailandan pajatajad Kategorii:Pajatajad kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe
Lindud
Ümbrikirjutand
Linduiden klassha mülüdas kur'ged, joucned, kajaged, kanad, vilulindud da toižed. Ned oma socialižed živatad, mecatas i kaičesoiš lihansöjid vaste ühtes. Äjad erikoišpäi oma kezalinduikš, letas tal'veks lämihe maihe parvehil da joukuil. Vepsänma om mugažo läm' ma pehmdanke tal'venke erasiden Edahaižen Pohjoižen erikoiden täht. Om kalajdajid-ki linduid.
Korrea Rafael'
Rafael' Korrea (Rafael Vicente Correa Delgado; sünd. 6. sulaku 1963, Guajakil', Ekvador) om ranu Ekvadoran videnz'kümnendeks videndeks prezidentaks (15.01.2007—24.05.2017) koume strokud jäl'geten.
Homaičendad
Kategorii:Valdkundmehed Kategorii:Ekvadoran prezidentad Kategorii:Politikanmehed kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe Kategorii:Sündnuded Guajakilihe
Lübim
Lübim (Люби́м) om Venäman lidn da lidnankund Jaroslavlin agjan pohjoižpäivnouzmas. Se om agjan kaikiš penemb lidn eläjiden lugun mödhe, Lübiman rajonan administrativine keskuz.
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1538 Ivan Grazijan käskön mödhe kaičemha tahondan eläjid totarlaižiden londoišpäi. Žilo sai makundan lidnan statusad vl 1777. Vspäi 1918 Lübim-raudtestancii radab lidnan suves «Danilov — Bui»-keskustal.
Lübim šingotase meckombinatal, sömtegimištol (leibänedheotand, sagudan da argvoin tegim) i omblendcehal.
Geografijan andmused
Lidn sijadase Obnoranjogen (132 km pitte, Обнора, Kostrom-jogen oigedpol'ne bassein) i sen oiktan Uč-ližajogen (87 km, Уча) ühthejoksmusen kaikil randoil, 105 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Jaroslavlihesai om 94 km suvipäivlaskmha orhal, 109 km avtol vai raudtel. Lähembaine lidn om Danilov 36 km suvipäivlaskmha orhal, 51 km avtotedme vai 40 km raudtedme.
Kaks' žilod i 15 küläd mülüdas lidnankundha Lübiman ližaks. Lidnankundan pind — 85,71 km².
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 5 555 ristitud, lidnankundan — 7 243 ristitud. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli enamba 7 tuhad eläjid vll 1939−1989 (7 722 rist. vl 1970). Vl 2017 kaik 6 372 ristitud elihe lidnankundas (rajonan koume videndest). Ortodoksižen hristanuskondan koume jumalanpertid da časoun' oma väges, Bogojavlenskii-päjumalanpert' om udessündutamižes, völ koumen jumalanpertid jändused oma olmas.
Lübiman agrariž-politehnine kolledž om professionaližen opendusen aluzkundaks.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Jaroslavlin agjan lidnad *
Ščecin
thumb|left|250px|Lidnan rajonad vl 2010. Ščecin (Szczecin [ˈʂt͡ʂɛt͡ɕin], edel 1945 vot nimi oli Štettin, Stettin [ʃtɛˈtɪːn]) om Pol'šanman lidn valdkundan lodehes. Se om valdkundan seičemenz' lidn eläjiden lugun mödhe, Päivlaskmpol'žen Pomorjen sodaveikundan pälidn. Pol'šanman kaikiš järedamb meriport radab lidnas.
Istorii
Eländpunkt sai lidnan oiktusid vl 1243. Štettin oli mülünu Pühäze Rimalaižhe imperijha 12. voz'sadan lopindaspäi, kus oli Pomeranii-gercogkundan keskuseks vhesai 1648. Vll 1648−1720 oli Ročinman palaks, sid' mülüi Prussijha 20. voz'sadhasai, šingotihe Berlinan meriverajaks. Vl 1729 Venäman tulii Jekaterina II-imperatornaine oli sündnu Štettinan lidnushe.
Ščecin šingotase mašiništon i laivoiden sauvomižel, himižel tegimištol (mineraližed heretused), «Amazon»-kompanijan varažomil, meriladimiden edheotandal, turizmal (354 tuh. rist. vl 2009). Cellülozbumagaine kompleks ei ole rados 2000-nziš vozišpäi.
Eläjad
Vl 2014 eläjiden lugu oli 407 180 ristitud. Kaikiš suremb ristitišt oli 419 600 eläjad vl 1994. Ristitišt ületi vn 1939 lugud vodele 1978 (384,9 tuh. rist.), Toižen mail'man sodan jäl'ghe vaiše erasile saksalaižile lasktihe pörtas lidnha, heiden lugu poleni enamba mi 100 tuhaspäi 17 tuhazesai.
Üläopendusen viž aluzkundad om olmas lidnas.
Transport
Avtobusad da tramvaid oma kundaližeks transportaks lidnas.
Irdkosketused
Kategorii:Pol'šanman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe *
Cyrtophrys lynchii
Cyrtophrys lynchii om sordaikärbhaižiden erik Asilidae-sugukundas. Bret-entomolog (Brèthes) avaiži da ümbrikirjuti erikod vl 1904.
Gajanan endemik. Sötlese toižil gavedil tobjimalaz.
Necil kärbhaižel, ezimeletaden, ei ole völ nimid rahvahaližil kelil.