cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Mariinskii Posad
Istorii
Marilaižiden amuine lidnut sijazihe Sundirin mägen pohjanno amuižes aigas. Čuvašalaižiden külä sündui sen jäl'ghe. Eländpunkt mainitase ezmäižen kerdan aigkirjas vl 1620 kuti Sundir' (Сунды́рь). Nimitadas čuvašan kelel Сĕнтĕрвăрри tähäsai kahten penen jogen mödhe (nüg. Üläsundirk i Alasundirk), nimi kändase «Sundirin jogensu». Vl 1856 ühtenzoittihe lähižidenke külidenke da anttihe lidnan statusad udenke venäkel'ženke nimenke, Venäman imperatoran Marija Aleksandrovna-akan oiktastuseks.
Mariinskii Posadan ižandusen päsarakod oma turizm, sauvondmaterialiden tehmine (elektrokabeläd, elektroveimed, naglad) i sömtegimišt (leibkombinat, lihan ümbriradmižen edheotand), mugažo spirttegim om radmata.
Geografijan andmused
Lidn sijadase Volg-jogen (Атӑл) oiktal randal, 80 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Emändan vai Sundirin mägi (Государева гора, Аламнер vai Аралы курык) om pirtud lidnanznamal, seižub lidnan päivnouzmas. Matkad Čeboksarhasai om 25 km päivlaskmha orhal vai 45 km avtotedme. Lähembaine lidn om Novočeboksarsk seičeme kilometrad päivlaskmha orhal vai 25 km avtotedme.
Mariinskii Posad om lidnankundan üks'jäine eländpunkt.
Eläjad
Vn 2010 kaiken Venäman rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 9 088 ristitud, rajonan ristitišton kaks' videndest. Kaikiš suremb ristitišt oli läz 11 tuhad eläjid vozil 1992−2001 (11 100 rist. vl 2000).
Ortodoksižen hristanuskondan kaks' pühäpertid oma udessündutadud i letud lidnas: ph. Stroican päjumalanpert' (1726), Kazanin Jumalanmaman jumalanpert' (1761), koume časounäd.
Professionaližen opendusen aluzkundad: Mariinskii Posadan tehnologine tehnikum i Voglaveren valdkundaližen tehnižen universitetan filial (Joškar-Ol).
Edeline lidnan pämez' om Aleksandr Budnikov (kül'mku 2015 — reduku 2020). Lidnan Administracijan pämez' om Väčeslav Sergejev vn 2022 kezakuspäi (velgusentäutai).
28 (lugu)
28 (kaks'kümne kahesa) om lugu 27 da 29 keskes.
Mariinskii Posad
Transport
Avtobusad da taksid oma kundaližeks transportaks lidnas.
28 (lugu)
Lugun ičendad
Kategorii:Lugusanad
Mariinskii Posad
Transport
Jogivaldmad ma turistlaivoiden täht.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Čuvašijan Tazovaldkundan lidnad *
Spassk Dal'nii
Spassk Dal'nii (Спасск-Дальний) om Venäman lidn da lidnümbrik Merenrandaližen randan päivlaskmas, lidn randan alištusenke. Om Spasskan rajonan administrativižeks keskuseks, ei mülü rajonha.
Istorii
Vl 1906 saudihe Jevgen'jevk-raudtestancijad «Vladivostok — Habarovsk»-jonol i radnikžilod stancijanno. Sen ližaks, panihe Spasskai-slabadan alust läheli. Vl 1917 ühtištuihe niid, nimitihe Spassk-Primorskii-lidnaks. Vl 1929 udesnimitihe nügüdläižikš. Spasskoje-külä (vspäi 1886, 5778 rist. vl 2010) sijadase lidnan lodehližen röunan taga, no sen da lidnan infrastruktur om ühthine.
Geografijan andmused
Lidn sijadase Hankajärven alangištos, peniden Kulešovkan i Spasovkan jogidenkeskeižes. Spassk Dal'nii seižub 100 m keskmäižel korktusel valdmeren pindan päl, Kulešovk-jogen (edel 1972. vot Santahez) oiktal randal tobjimalaz, se lankteb Spasovk-jogehe (edel 1972. vot alajoksmuz nimitihe Santahez:aks, Hankajärven da Ussuri-jogen bassein) huralpäi ani lidnan röunan taga. Matkad Hankajärvhesai om 20 km lodeheze, Vladivostokhasai om 178 km suvipäivlaskmha orhal vai 225 km «Ussuri»-avtotedme. Pöudod oma lodeheze lidnaspäi kazvatamha risad.
Klimat om ven mussonine. Voden keskmäine lämuz om +3,8 C°, kezakun-elokun +18..+21 C°, tal'vkun-uhokun −14..−18 C°. Ekstremumad oma −42 C° i +37 C°. Paneb sadegid 659 mm vodes, enamba kezakus-sügüz'kus (75..131 mm kus), vähemba tal'vkus-uhokus (17..21 mm kus).
Spassk Dal'nii om lidnümbrikon üks'jäine eländpunkt.
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 44 173 ristitud. Kaikiš suremb ristitišt oli 61 400 eläjad vl 1992.
Professionaližen opendusen aluzkundad: Spasskan industrialiž-ekonomine kolledž, politehnine kolledž , pedagogine kolledž (jäl'gmäine sijadase rajonan Spasskoje-žilos ani lidnan röunan taga).
Edeline lidnan pämez' om Väčeslav Kvon (eloku 2016 — uhoku 2020).
Transport
«Ussuri»-avtote (A-370) ümbärdab lidnad suvipäivnouzmaižeks röunaks. Avtote mäneb Hankajärvhesai, lebubazoidenke teverenno.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Merenrandaližen randan lidnad Kategorii:Merenrandaližen randan lidnümbrikod *
29 (lugu)
29 (kaks'kümne ühesa) om lugu 28 da 30 keskes.
Lugun ičendad
Kategorii:Lugusanad
Timebomb (Kaili Minougan pajo)
Timebomb («časbomb») om Kaili Minoug-pajatajan naižen pajo da vn 2012 ühtennimine singl. Originaline pajo om pästtud vn 2012 28. päiväl semendkud. Se mülüi mugažo «K25: Time Capsule»-kompiläcijanal'bomha vn 2012 redukus.
Janino-2
Janino-2 (Янино-2, Jaanila) om külä Leningradan agjan Vsevoložskan rajonan suvipäivlaskmas, sen Zanevkan lidnankundas.
Timebomb (Kaili Minougan pajo)
Pajon tekst om anglijan kelel.
Janino-2
Eländpunkt mainitaškanzihe kuti Janino-külä voziden 1705, 1726, 1734 i 1742 kartoil, kuti Janin (Janina) — vll 1792, 1810. Vspäi 1862 Janino möst. Nimitihe Toine Janino (Второе Янино) vai Janino-2 1970-nziš vozišpäi, lähine Janino-1 oli suremb.
Timebomb (Kaili Minougan pajo)
Irdkosketused
Kategorii:Kaili Minougan pajod Kategorii:Pajod kirjamišton mödhe Kategorii:Singlad kirjamišton mödhe Kategorii:Vn 2012 pajod Kategorii:Vn 2012 singlad Kategorii:Pajod anglijan kelel
Janino-2
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 339 ristitud. Kaikiš suremb külän ristitišt oli 333 eläjad vl 1939 i om nügüd'.
Seičeme nimitadud irdad, pertišton tobj pala om irdan nimituseta.
Homaičendad
Kategorii:Zanevkan lidnankund Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Venäman küläd
Baden Maksimilian fon
Princ Maksimilian fon Baden (Maximilian Alexander Friedrich Wilhelm von Baden; sünd. 10. heinku 1867, Baden-Baden, Badenan sur'gercogkund — kol. 6. kül'mku 1929, Zalem (Baden), Saksanma) oli germanijalaine valdkundmez' da voinpämez'. Badenan sur'gercogkundan tronan jäl'gmäine jäl'gestai.
Vl 1918 (3. reduku — 9. kül'mku) oli Germanijan imperijan jäl'gmäižen kanzleran.
Homaičendad
Kategorii:Valdkundmehed Kategorii:Saksanman sodapämehed Kategorii:Saksanman politikanmehed Kategorii:Germanijan imperii Kategorii:Politikanmehed kirjamišton mödhe Kategorii:Sodapämehed kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe Kategorii:Sündnuded Baden-Badenha Kategorii:Kolnuded Baden Vürtembergas
Eiffel 65
Eiffel 65 om italine muziktrio Turinaspäi (vspäi 1998). Edestab pajoid evrodens-stiliš.
Mülükund om Džeffri Džei, Mauricio Lobina, Gerbi Ponte.
Irdkosketused
Kategorii:Italijan muzikgruppad Kategorii:Evrodensgruppad Kategorii:Muzikgruppad kirjamišton mödhe
Vologd
thumb|left|250px|Lidnan shematine kart thumb|left|250px|Duman pert' lidnan keskuses Vologd (Вологда) om lidn da lidnümbrik Venäman lodehpoles. Se om Vologdan agjan administrativine, tedoline da kul'turine keskuz, mugažo Vologdan rajonan administrativižeks keskuseks (ei ole rajonan palaks).
Oficialižetoi nimi: «Verai Pohjoižmaha».
Istorii
Eländpunkt mainitase ezmäižen kerdan vl 1147 sekundarižiš purtkiš kuti Stroican jumalankodin alusenpanend. Aigan mändes nimitaškanzihe lidnad jogen mödhe. Lidn alištui Uz'lidnan Tazovaldkundale vhesai 1456 formaližikš, tora Tverin, Vladimiran i Moskvan oigenuzidenke jätksi 13. voz'sadaspäi. Vozil 1566−1822 Vologdan kremlin seinäd oliba olmas, nimitihe sidä mugažo Nason-lidnaks (Насон-город).
Vodel 1782 Vologd linni Vologdan gubernijan keskuseks. Vspäi 1937 Vologd om Vologdan agjan administrativižeks keskuseks.
Geografijan andmused
Lidn sijadase agjan suves, Venäman pohjoižes, 120 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Vologd seižub ühtennimižen jogen molembil randoil. Matkad Moskv-pälidnaspäi om 450 kilometrad pohjoižpolehe. Lähembaižed lidnad oma Gräzovec 42 km suvhe «Holmogorid»-avtotedme (M8) vai raudtel, Sokol 42 km pohjoižhe avtotedme vai raudtel i Kadnikov 40 km pohjoižpäivnouzmha M8-avtotedme.
Klimat om ven, sä vajehtub paksus. Paneb sadegid 565 mm vodes, enamba kezal (217 mm) da sügüzel (149 mm). Heinkun keskmäine lämuz om +17,5 C°, vilukun — −10,8 C°. Voden keskmäine lämuz om +3,1 C°. Tal'veline sezon voib olda 5 polenke kud.
Vologdan lidnümbrik om kaikiš suremb agjas eläjiden lugun mödhe — 320 702 ristitud vl 2017. Moločnoje-žilo (7 690 rist. vl 2017) mülüb lidnümbrikho mugažo.
Tobmuz
Lidnan pämez' om Jurii Sapožnikov vs 2016 sügüz'kun 26. päiväspäi. Käskusenandai tobmuz om Lidnan Dum 30 ezitajanke, valitas heid 30 üks'mandatižes valičemižümbrikos. Ezitajiden valdatusiden strok om viž vot. Duman ühtnijoiden järgenduseližed valičendad oliba vn 2014 14. päiväl sügüz'kud.
Radonoigendai tobmuz om Lidnan administracii, kogoneb 7 departamentaspäi. Lidnan administracijan pämez' (mer) radab sen ohjandajaks. Vologdan mer om Sergei Voropanov vs 2017 kül'mkun 23. päiväspäi. Departamentoiden pämehed oma lidnan meran varapämehikš.
Eläjad
Vl 1897 lidnan eläjiden lugu oli 27 705 ristitud, vl 1939 — 95 314 ristitud. Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 301 755 ristitud, lidnümbrikon — 309 290 ristitud. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 313 012 eläjad vl 2017.
Rahvahad (2010, ozutadud rahvahudenke): venälaižed — 97,3%, toižed rahvahad — 2,7%.
Professionaližen opendusen aluzkundad oma 12 kolledžad, raudtetransportan i mašinansauvomižen tehnikumad, üläopendusen aluzkundad: Vologdan valdkundaline universitet, Vologdan oiktusen da ekonomikan institut (Venäman UTFR), severz'-se filialoid (Valdkundaližen radnikoičendan akademii, Moskvan valdkundaline juridine akademii).
Ižanduz da transport
Tarkoiged mašiništonsauvomine da transportmašinoiden tehmine, sömtegimišt i kompjuterprogramiden sarak oma šingotadud lidnas. Kaikiš järedambad edheotandoišpäi oma Vologdan pörutügitegim i Vologdan optiž-mehanine tegim.
Avtobusad, trolleibusad da taksid oma kundaližeks transportaks lidnas. Lidn om järed raudte- da avtotesol'm Venäman lodehes. Vspäi 2003 avtoümbärten pala om saudud lidnas.
Federaline civiline Vologd-lendimport (VGD / ВГД) sijadase lidnan pohjoižröunanno, 10 km pohjoižhe keskusespäi. Sišpäi tehtas reisid Moskvha, Piterihe, Surhe Ustügha da Čerepovecha.
Irdkosketused
* Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Vologdan agjan lidnümbrikod * *
Pühäpäiv
Pühäpäiv om seičemenz' nedalin päiv rahvahidenkeskeižen ISO 8601-standartan mödhe, sobatan i ezmärgen keskes. Se voib olda nedalin ühtenden päivän toižiš kalendariš, hotä lebupäiv tobjimalaz.
Kategorii:Nedalin päiväd
Madeh
Madeh (Lota lota) om levitadud reskveden kala, Madehed-heimon üks'jäine erik. Mülütadas Tröskižed-sugukundha. Pen' madeh nimitase kužar:eks.
Ümbrikirjutand
Hibj om pit'kahk i eile korged, pä om lapakohk. Üks' habin löugas i kaks' habinod sun päl. Hibjan muju vauvhatab igän mändes, muzabur vai mustahk-hahk. Om surid vauvhid läipoid kül'gil i paratomil suugil. Pök i suugad oma vauvhad. Somuz om hen cikloidine.
Täuz'kaznu hibj sase 120 santimetrhasai. Madehen sibirižed eričud kazdas 18 kilogrammhasai.
Kala om aktivižemb vilus vedes. Kudob tal'vkus-uhokus.
Söte
Sötlese sel'grodatomil i henol kalal. Vanhembad södas mugažo löcuid, jogirakoid, mollüskid. Madeh voib söda kolijoid živatoid.
Alaerikod
Erasid tedoidajad erištadas nenid alaerikoid:
Homaičendad
Kategorii:Tröskižed Kategorii:Živatad kirjamišton mödhe Kategorii:Kalad
Elo
thumb|right|250px|Kazmused Ruvenzori-mägil, [[Ugand]]
Elo om biologijan pätärtuz, materijan olendan olmas aktivine form. Nece form om ülemb erases hamas, mi materijan fizine vai himine olend. Elo om sündunu Mas biohimižen šingotesen satuseks i, ezimeletaden, levitadud kosmosas elon elementoišpäi (panspermijan gipotez).
Stai i DNA
Ei ole elod biologižeta stajata. Sidä vizid, elo om kaik olijad stajas fizižed da himižed processad, kudambad abutadas sen metabolizmale da jagamižele. Kuvazumižen ümbrištho aigan eläbad stajad formiruidas organizmiden kaiken äjüden. Eläban materijan päznam om ottud genetine informacii DNA:n replikacijan täht. Virusad ozutadas eläban materijan ičendoid vaiše niiden genetižen materialan tondan stajha jäl'ghe.
Elon tundused
Nene tundused harakterizuidas eläbad materijad: organizacii, metabolizm, kazvand, adaptacii, reagiruind ärdutajid vaste, ičtazetoštmine, igä (elo sündundaspäi surmhasai) — tervhuz, elonmahtuz, ičtazvedand.
Tedod elon polhe
Biologii tedoidab eläban londusen aspektoid, fizik — kaiken londusen, elabän-ki. Om äi specialižid disciplinoid elon polhe: astrobiologii, kibernetik, medicin, genetik. Sen paloin, ühthižen biologijan ekologii-jaguz tedoidab eläbiden organizmiden da niiden rengazkundoiden kontaktoid keskneze da ümbrištonke.
Man irdpolel elo ei löudand, kosmine biologii tedoidab sen tundusid da gipotetižid formid. Ratud elo om olmas laboratorijan turuškastjoiš, ratud vauktušiš, mikroprocessoriš i robotoiš, no ristit ei voind säta elod auguspäi täuzin. Religii el'getab elod surman jäl'ghe (eläbzduz, toštmižsündund-reinkarnacii i surmanjäl'ghine andmine). Rideltas kolmatomuden ristitun i hengen olendas olmas.
Homaičendad
Kategorii:Londuz Kategorii:Biologii
Huttinen
Huttinen (Huittinen, Vittis, ročin vahtunu Hvittis) om Suomenman lidn da municipalitet valdkundan suvipäivlaskmas. Mülüb Sadakund-agjaha, sen videnz' lidnankund seičemespäi eläjiden lugun mödhe.
Istorii
Eländpunkt mainitase kirjutadud purtkiš vspäi 1366. Municipalitetan aluz om pandud vl 1865. Kätihe municipalitetad lidnanvuiččeks (kauppala) vl 1972, anttihe lidnan statusad (kaupunki) vl 1977. Ühtištuihe Vampul-küläkundad (Vampula) senke vl 2009.
Huttinen šingotase «Saarioinen»-sömkombinatal i Jokisivun kaivudel (kuldan samine). Päivlaskmaižen Suomenman kolledž (Länsi Suomen Opisto) radab vspäi 1892, se om valdkundan kaikiš amuižemb suomenkel'ne opendusen aluzkund.
Geografijan andmused
Lidn sijadase agjan suvipäivnouzmaižes čogas, Loimijogen oiktal randal tobjimalaz (Loimijoki 114 km pitte) läz sen lanktendanno Kokemäenjogehe huralpäi. Matkad agjan Pori-keskushesai om 59 km lodeheze orhal vai 64 km avtotedme, Hel'sinki-pälidnhasai om 166 km suvipäivnouzmha orhal vai 180 km avtotedme. Toižed lähembaižed lidnad (avtoteidme) oma Kokemägi 20 km päivlaskmha-lodeheze i Sastamal (Pirkanma) 25 km pohjoižpäivnouzmha.
Vl 2020 lidnankundan pind — 539,59 km², sidä kesken kuivma 532,64 km², vezi da sokaz tahond ottas kümnendest (6,95 km²).
Eläjad
Vl 1980 eläjiden lugu oli 11 650 ristitud (kaikiš suremb ristitišt vspäi 1980), vl 2010 — 10 663 ristitud. Seičeme ristitud kümnespäi elädas lidnankundan keskuses, sen nimituz om Lauttakülä (Lauttakylä).
Kodikelen mödhe (2016): suomen kel' — 96,5%, ročin kel' — 0,1%, toižed keled — 3,4%.
Irdkosketused
Kategorii:Suomenman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Sadakund
Volčansk (Sverdlovskan agj)
thumb|left|250px|Tramvaimaršrut (2015) Volčansk (Волча́нск) om Venäman lidn Sverdlovskan agjan lodehes. Se om Volčanskan lidnümbrikon administrativine keskuz.
Istorii
Volčansk šingotase mehanižel tegimel (gazballonad, raudtevagonad-hopperad i palad niile) — «Uralvagonzavod:an» pala, mecan ümbriradmižel i vagonoiden kohendusel. Tramvaijono i avtobusmaršrut ratas lidnas.
Geografijan andmused
Lidn sijadase Pohjoižen Uralan päivnouzmaižil pautkil, 240 m ü.m.t. keskmäižel korktusel, Pen' i Sur' Volčank-jogiden randoil (Pen' lankteb Sur'he). Sur' Volčank om 57 km pitte, 18. voz'sadal mainitase venäks Валча, Волча-nimitusenke (Sos'van oiged ližajogi, Obin hurapol'ne bassein). Matkad Jekaterinburghasai om 346 km suvhe orhal, 415 km avtotedme vai raudtedme. Lähembaižed lidnad oma Severoural'sk 25 km pohjoižhe orhal, avtotedme vai raudtedme, i Karpinsk Krasnoturjinskanke 20 km suvhe orhal, avtotedme vai raudtel.
Vjužnii-žilo (251 rist. vl 2010) i Makar'jevk-külä (kaikenaigaižeta ristitištota) mülüdas lidnümbrikho Volčanskan ližaks. Lidnümbrikon pind — 470,8 km².
Venäman päiv
thumb|right|250px|Venäman päivän praznikoičend [[Piteriš vl 2009]] Venäman päiv (День России) om Venäman nacionaline praznik, oigetas sidä joga voden kezakun 12. päiväl.
Volčansk (Sverdlovskan agj)
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 10 010 ristitud, lidnümbrikon — 10 261 ristitud. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 25 031 eläjad vl 1959. Vl 2017 kaik 8 885 ristitud elihe lidnas i 9 140 ristitud kaikes lidnümbrikos.
Venäman päiv
Om petuzližid mel'pidegid, miše nece praznik kucuse «Venäman ripmatomuden päiväks», no mugošt nimed nikonz ei olend. Vhesai 2002 se kucuihe «Venäman valdkundsuverenitetan deklaracijan vahvištoitusen päiväks» (12.06.1990-dataspäi), i siš aigaspäi praznikal nügüd'aigaine nimi om olmas. Venäman päiv om oficialine lebupäiv Venämas vodespäi 1991. Guleindad Rusttal torgul Moskvas, toižiš lidnoiš, žiloiš da küliš lopisoiš praznikambuškelusel.
Volčansk (Sverdlovskan agj)
Eläjad
Rahvahad (ozutadud rahvahudenke vl 2010): venälaižed — 86,6%, saksalaižed — 4,6%, totarlaižed — 4,1%, toižed rahvahad — 4,7%.
Ala pagiže «Jä hüväšti igäks» nikonz
«Ala pagiže «Jä hüväšti igäks» nikonz» (कभी अलविदा न कहना Kabhi Alvida Naa Kehna) om vn 2006 indine dramfil'm.
Venäman päiv
Irdkosketused
Kategorii:Venäman praznikad Kategorii:Praznikad kirjamišton mödhe Kategorii:Venäma Kategorii:12. kezaku
Kapong
Kapong (ičeze nimituz: ingarikó) om akavajo- i patamon-rahvahiden kel', om üks' Suviamerikan indejižiš kelišpäi.
Volčansk (Sverdlovskan agj)
Eläjad
Ortodoksižen hristanuskondan ph. Mikulai-čudonsädajan jumalanpert' om saudud i pühästadud vodele 2014.
Ala pagiže «Jä hüväšti igäks» nikonz
Fil'mdand
Fil'mdihe kinod Nju Jorkas.
Kapong
Necel kelel pagištas Gajanas da Venesuelas; pagižijoiden lugu om läz 10 000 ristituid (mamankel').
Ala pagiže «Jä hüväšti igäks» nikonz
Homaičendad
Kategorii:Indijan fil'mad Kategorii:Dramfil'mad Kategorii:Fil'mad kirjamišton mödhe Kategorii:Vn 2006 fil'mad Kategorii:Fil'mad hindi-kelel Kategorii:Fil'mad anglijan kelel
Volčansk (Sverdlovskan agj)
Eläjad
Karpinskan mašiništonsauvomižen tehnikuman filial om professionaližen opendusen aluzkundaks.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Sverdlovskan agjan lidnad Kategorii:Sverdlovskan agjan lidnümbrikod
Ob' (lidn)
Ob'  (Обь) om Venäman lidn da lidnümbrik Novosibirskan agjan päivnouzmas. Se om Novosibirskan päivlaskmaine ezilidn.
Istorii
Ob'-raudtestancii om saudud Transsibal vl 1895, kävutihe sidä bazaks sauvomha raudtesildad Ob'-joges päliči vll 1893−1897. Nimitihe stancijad jogen mödhe, hot' se jokseb 10 kilometras žilospäi.
Eländpunktan aluz om pandud vl 1934 žiloks Ob'-raudtestancijanno. Vl 1947 ühtištuihe Tolmačovo-žilon palanke da kätihe lidnanvuiččeks žiloks. Žilo sai lidnan statusad vl 1969. Om lidnaks oiktanke alištusenke agjan tobmudele vspäi 1989.
Ob'-lidn šingotase Tolmačovo-lendimportal (vspäi 1957), lendimiden i raudten kohenduzedheotandoil, libutimiden tegimel i uksiden edheotandal, om «Sibir'»-aviakompanijan päfateraks (se-žo «S7 Airlines», kahtenz' surtte valdkundas). Severz'-se sodapalakundoid sijadasoiš lidnas.
Geografijan andmused
Lidn sijadase 110 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Vlasih-jogi (Власиха, Obin hura ližajogi) jokseb pidust' lidnan pohjoižpäivnouzmašt röunad, Ob'-lidnan i Novosibirskan keskes. Matkad Novosibirskan röunhasai om 1 km päivnouzmha orhal, avtotedme vai raudtedme. Transsib i «Irtiš»-avtote (R-254) jagadas lidnad kaks'haz. Lendimport om saudud lidnan pohjoižes.
Seižutezplatform 3307. km-eländpunkt (Остановочная Платформа 3307 км, 63 rist. vl 2017) mülüb lidnümbrikho Ob'-lidnan ližaks.
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 25 382 ristitud, lidnümbrikon — 25 725 ristitud. Kaikiš suremb lidnan ristitišt om nügüd'. Vl 2018 kaik 29 499 ristitud elihe lidnümbrikos.
Ortodoksižen hristanuskondan ph. Tihon Donantagaižen jumalanpert' om olmas vspäi 2008, i ph. Sergii Radonežalaižen časoun' (om saudud vl 2011).
Professionaližen opendusen aluzkund om buhgalteroiden ližakvalifikacijan škol, toižed lähižed aluzkundad sijadasoiš Novosibirskas.
Edeline lidnan pämez' om Aleksandr Mozžerin (uhoku 2015 — viluku 2020).
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Novosibirskan agjan lidnad Kategorii:Novosibirskan agjan lidnümbrikod
Badenan sur'gercogkund
Badenan sur'gerсogkund (Großherzogtum Baden) oli Evropan istorine valdkund Reinan oiktal randpolel vll 1806−1918. Se oli tulnu Germanijan imperijha vl 1871. Ohjandusen form — dualistine monarhii.
thumb|left|250px|Badenan sur'gerсogkundan (ruskedpakuine) kart
Kategorii:Germanijan imperii Kategorii:Evropan istorižed valdkundad
Vestonicen Vener
Kacu mugažo
Kategorii:Paleolitižed Venerad Kategorii:Evropan paleolit Kategorii:Čehanman arheologii
Pöudon rajon
Pöudon rajon (Лодейнопольский район) om rajon Leningradan agjas.
Administrativine keskuz om Pöud-lidn, sijadase rajonan pohjoižpalas. Rajonan ristitišton kaks' koumandest eläb siš.
Eto zdorovo
Eto zdorovo (Это здорово «Nece om lujas hüvä») om venämalaižen Nikolai Noskov-muzikantan nellänz' pajo koumandes «Dišu tišinoi»-studijanal'bomaspäi (2000).
Pöudon rajon
Istorii
Rajonan aluz om pandud vl 1927 elokun 1. päiväl Leningradan agjan Pöudon ümbrikho ühten aigan niiden sädandanke. Vl 1930 heinkun 23. päiväl heitihe ümbrikod, i siš aigaspäi rajon mülüb Leningradan agjaha kuti administrativine ühtnik. Vl 1955 rajonad ühtištuihe Ojatin rajonanke. Rajon om olmas nügüdläižiš röunoiš vspäi 2006.
Eto zdorovo
Originaline pajo om pästtud vn 2000.
Pöudon rajon
Geografijan andmused
Pöudon rajon om Leningradan agjan pohjoižpäivnouzmaine taho. Pind — 4 910 nellikkilometrad (seičemenz' sija agjas). Kavag'mecad oma enambuses.
Eto zdorovo
Pajon tekst om sätud venän kelel.
Pöudon rajon
Geografijan andmused
Om röunoid 4 Venäman rajonanke:
Eto zdorovo
Irdkosketused
Kategorii:Noskovan Nikolain pajod Kategorii:Pajod kirjamišton mödhe Kategorii:Vn 2000 pajod Kategorii:Pajod venän kelel
Pöudon rajon
Geografijan andmused
Om Ladoganjärven randan pala päivlaskmas. Znamasižed joged oma Süvär' sen Ojat'- da Paš- huriden ližajogidenke. Joged mülüdas Nevan (Atlantižen valdmeren) basseinha.
Pöudpü
thumb|right|250px|Lindun munad Pöudpü (Perdix perdix) om levitadud pöudlind Fazanižed-sugukundaspäi.
Leviganduz
Lind om levitadud Evropan venos vönes, Anatolijan pol'saren i Kazahstanan tobjas palas. Pöudpü om introduciruidud Pohjoižamerikha. Mectusen objekt.
Pöudon rajon
Geografijan andmused
Vspäi 2006 rajonan territorii alajagase 5 municipaližhe ühtnikha: 2 lidnkundha da 3 küläkundha.
Pöudpü
Leviganduz
Pöudpü eläb erazvuiččiš biotopoiš: stepiš penzidenke i sarikoidenke, ezimägištoil, tazangištoil i jogiden alangištoil, villänpöudoidme i kezandmaidme, parččomiš i mecanröunoiš, penzastunuziš vanoiš, harvemba kazvahtunuziš kanabräl pustoläniš, letkiš koppitesidenke raidan žomanke.
Pöudon rajon
Tobmuz
Käskusenandai tobmuz om Ezitajiden Nevondkund (ven. Совет депутатов) 15 ühtnijanke. Kaik rahvaz valičeb heid videks vodeks. Järgvaličendad sihe oliba vl 2014 sügüz'kun 14. päiväl. Vladimir Radkevič radab sen ezimehen da rajonan pämehen vs 2006 vilukun 1. päiväspäi koumanden strokun jäl'geten. Ezitajiden Nevondkund valičeb rajonan administracijan pämest.
Pöudpü
Ümbrikirjutand
Hibj om kehkranvuitte. Täuz'kaznuden lindun ühthine piduz sase 28..32 sanimetrhasai. N'ok i käpšud oma mustan mujun. Höunhišton üläpala om kirjav, koričman mujun, kül'ged i händ oma rusttad. Šporoid käpšuil ei ole.
Pöudon rajon
Tobmuz
Vspäi 2007 Il'ja Dmitrenko om valitud i radab rajonan administracijan pämehen, se om hänen koumanz' strok jäl'geten. Ezmäine varapämez' da koume muite varapämest oma hänele abhu. Seičeme palakundad, komitet da laudkund alištudas rajonan administracijale.
Pöudpü
Alaerikod
Kahesa alaerikod :
Homaičendad
Kategorii:Fazanižed Kategorii:Živatad kirjamišton mödhe Kategorii:Lindud
Pöudon rajon
Eläjad
Kaik om 123 eländpunktad rajonas, sidä kesken 1 lidn, 1 lidnanvuitte Svir'stroi-žilo, 6 žilod, 4 raudtestancijan žilod, 111 küläd.
Rahvahad (vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe, enamba 0,8%): venälaižed — 84,1%, ukrainalaižed — 1,4%, vaugedvenälaižed — 0,9%, toižed rahvahad — 2,4%, rahvahuden ozutandata — 11,2%.
Erased igähižed rahvahad: karjalaižed — 0,44% (134 rist.), vepsläižed — 0,11% (35 rist.).
Ižanduz
Rajonan ižandusen päsarakod oma mecan varhapanend da ümbriradmine, sauvond da sömtegimišt, gidroenergetik (Alasüvärin GES).
Unihein
Unihein (Dianthus) om äivoččiden heinäsižiden kazmusiden heim tobjimalaz, om mugažo pol'penzhid i üks'voččid, kaks'voččid erikoid. Mülütadas Uniheinižed-sugukundha, sen tipine heim.
Leviganduz
Kaik om läz 330..350 erikod, niiden enambuz sädab gibridoid keskneze kebnas. Uniheinän erikoiden tobj pala libub Keskmeren randoišpäi, nügüd' mecerikod kazdas Evropas, Azijas, Afrikas i Pohjoižamerikas. Kändihe äjid erikoid dekorativižikš sortuikš, ned mectudas tagaz erasti.
Uniheinäd oma päivännavedijad, elädas kuivaigas läbi, pakaiženvastaižed päpaloin.
Homaičendad
Kategorii:Uniheinižed Kategorii:Kazmused kirjamišton mödhe Kategorii:Heinäsižed kazmused Kategorii:Penzhaižed Kategorii:Dekorativižed kazmused
Säunaz
Säunaz (Leuciscus idus), mugažo S'ong  paginoiš, om levitadud reskveden kalan erik Karpižed-sugukundaspäi.
Elizavet II
Elizavet Toine (Elisabeth II), ünäine nimi — Elizabet Aleksandra Meri (Vindzor) (angl.: Elisabeth Alexandra Mary (Windsor); sünd. 21. sulaku 1926, London, Anglii, Sur' Britanii — kol. 8. sügüz'ku 2022, Balmoral-zamk, Aberdinšir, Šotlandii, Sur' Britanii), oli 12. britanine kunigaznaine, Vindzorad-dinastijaspäi.
Säunaz
Leviganduz
Kazvab Evropan tobjas palas i Sibirin jogiš. Erik om introduciruidud Evropan palas, AÜV:oiden Konnektikut-štatas i Udes Zelandijas.
Elizavet II
Naine oli valdištmel vn 1952 uhokun 6. päiväspäi, sil aigal hänele oli kaks'kümne viž vot. Tuli tobmudele ičeze Georg VI-tatan surman jäl'ghe. Kätihe kunigaznaižeks vn 1953 2. päiväl kezakud, vencastusen dat. Elizavet Toine oli Suren Britanijan kaikiš hätkemban ohjastajan, valdoiči seičemekümne vot. Hän oli mugažo britanižen Rahvahiden Ühtištusen pämez' i vižtoštkümnen ripmatoman valdkundan kunigaznaine: Antiguan da Barbudan, Avstralijan, Bagaman Sariden, Barbadosan, Belizan, Grenadan, Jamaikan, Kanadan, Papua — Uden Gvinejan, Sent Kitsan da Nevisan, Sent Lüsijan, Sent Vinsentan da Grenadinoiden, Solomonan Sariden, Tuvalun i Uden Zelandijan kunigaznaine.
Säunaz
Leviganduz
Voib löuta kalad jogiš, uitoiš i järviš. Eläb merilahtiš-ki läz reskvedenke. Ei navedi mägijogid niiden heredanke joksmusenke.
Elizavet II
Kunigaznaižen Čarl'z-poig, Karl Koumanz'-kunigaz, kändihe hänen jäl'ghetulijaks.
Säunaz
Ümbrikirjutand
Säunhan hibj om sanged lühüdanke pänke. Su om pen' kover. Kevädel hibj sab metallan hoštust. Sel'gan muju om sinižmust, kül'ged oma vauktan polhe, pök om hobedakaz. Händan i sel'gan suugad oma muzavad, alahan i kül'giden suugad oma rusttad. Sil'mäd oma pakuižvihandad vai pakuižed muzaläipanke ülähän.
Merian Marija Sibilla
thumb|left|250px|Marija Sibilla Merian saksalaižes 500DM-banknotas. Marija Sibilla Merian (Maria Sybilla Merian; sünd. 2. sulaku 1647, Frankfurt Mainal, Saksanma — kol. 13. viluku 1717, Amsterdam, Alamad) oli saksalaine gravirui da kirjoiden čomamahtoine formitai, grafikanpirdai, pirdai barokko-stiliš da entomolog. Naine tegi melel seižujid mujutimid pirdmaha kanghiden pindal. thumb|left|250px|Kuva «Erucarum Ortus Alimentum et Paradoxa Metamorphosis»-kirjaspäi, 1679-1717.
Säunaz
Ümbrikirjutand
Vaumiž äikerdoičemhas kala oleleb 3..5-voččes igäs. Täuz'kaznu s'ong om 35..53 sm pitte i 2..2,8 kilogrammad vedutte, no erased eričud sasoiš 90 santimetrad pitte i 6..8 kg vedutte.
Merian Marija Sibilla
Homaičendad
Kategorii:Saksanman pirdajad Kategorii:Grafikanpirdajad Kategorii:Gravirujad Kategorii:Biologad Kategorii:Pirdajad kirjamišton mödhe Kategorii:Tedomehed kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe Kategorii:Sündnuded Frankfurtha Mainal Kategorii:Kolnuded Amsterdamas
Säunaz
Ümbrikirjutand
Eläb 15..20 vodhesai. Nor' kala om vauvhemb i hobedamb, sen suugad oma vauhamb.
Kävutand
Pütas säunast (s'ongad), kävutadas dekorativižeks kalaks uitoiš.
Ašaffenburg
Ašaffenburg (Aschaffenburg [aˈʃafənbʊɐ̯k]) om Saksanman lidn Bavarii-federacijanman lodehes.
Istorii
Eländpunkt mainitase ezmäižen kerdan vl 974 Otto II-imperatoran dokumentas. Johannisburg-zamk (om saudud vll 1605−1614, Schloss Johannisburg) oli Maincan episkopiden rezidencijaks 18. voz'sadhasai. Toižen mail'man sodan aigan lidnan tobj pala oli pandud mantazole amerikalaižil eläjiden lujan vastustusen tagut. Vozil 1945−2007 AÜV:oiden sodabaz oli lidnas.
Geografijan andmused
Ašaffenburg jagase kümneks lidnrajonaks.
Eläjad da ižanduz
Vl 1950 eläjiden lugu oli 45 499 ristitud. Kaikiš suremb ristitišt oli 69 863 eläjad vl 2006 i om nügüd'. Rahvahad (2011): saksalaižed — 88%, toižed rahvahad — 12%.
Ašaffenburg šingotase mašiništonsauvomižel («Linde Hydraulics» — päfater i kaks' tegint, «Takata» — avtodetalid) i logistikal («Dynamic Parcel Distribution»-kompanijan päfater).
Irdkosketused
Kategorii:Saksanman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Bavarii
.ag
.ag om Antiguan da Barbudan Internet-domen. Se om avaitud 1991-nden voden 3. päiväl sügüz'kud. Kävutase verhiš maiš päazjan.
Registracii om lasktud kahtendel i koumandel tazopindoil, valdkundan rezidentoile i verazmalaižile, kompanijoile i personoile. Domennimen registracii maksab (vn 2014 andmused) 50..75 US$ valdkundan rezidentoiden täht i 100..150 US$ verazmalaižiden täht, rezidentoiden registracii om maksutoi .org.ag-, .edu.ag- i .gov.ag-domenoil.
Domennimi om populärine saksankel'žiš maiš (Saksanma, Avstrii, Šveicarii), niiden kompanijoiden AG-lühenduz znamoičeb «akcionerine sebr». Ottas kävutamižhe mugažo maižandushe sidodud kompanijad (agriculture «maižanduz»), hobedan samižen da torguindan edheotandad (sen himine znam om Ag).
Kahtenden tazopindan reglamentiruidud domenad:
Irdkosketused
A Kategorii:Antigua da Barbud
Dodom
thumb|left|250px|Dodoman universitet (2018) Dodom (suah. i Dodoma) om Tanzanijan pälidn. Se om Dodoman agjan administrativine keskuz tähäsai mugažo.
Istorii
Dodom šingotase pälidnan funkcijoil. Om ümbärtud maižanduzrajonal. Vspäi 2007 anglikanižen jumalankodikundan universitet i Dodoman valdkundaline universitet (35 tuhad üläopenikoid) ratas lidnas.
Geografijan andmused
Lidn sijadase valdkundan keskuzpalas, savannan tahondas, 1120 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Dar Es Salamhasai om 460 km päivnouzmha avtotel vai raudtedme.
Klimat om subekvatorialine kaks'sezonine pol'kuiv. Kun keskmäine lämuz om +22..+26 C° vodes läbi, ekstremumad oma +8 C° i +36 C°. Paneb sadegid 607 mm vodes, kuiv sezon oleskeleb semendkus-redukus (8 mm pordos).
Eläjad
Vl 2012 eläjiden lugu oli 410 956 ristitud, vl 1974 — 40 tuhad ristituid. Vaiše 625 km² om urbaniziruidud lidnan territorijal. Läz 2,2 mln eläjid om lidnaglomeracijas (2020).
Rahvahad oma afrikanižed igähižed: njamvezi, džagga, haja, gogo, masai da toižed rahvahad, hö ottas 99 % ristitištos.
Religijan mödhe videndez oma riman katolikad, om anglikanižen jumalankodikundan, islaman i sikhizman pühäpertid.
Irdkosketused
Kategorii:Tanzanijan lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe * Kategorii:Pälidnad *
Kečkemet
Kečkemet (Kecskemét [ˈkɛt͡ʃkɛmeːt], Aegopolis) om lidn Mad'jaranman keskuzpalas. Se om Bač-Kiškun-agjan administrativine keskuz, valdkundan kahesanz' lidn eläjiden lugun mödhe.
Istorii
Amuine eländpunkt oli pandud mantazole 13. voz'sadan mongoližel vägitungendal. Udessündutihe sidä teravas hüvän sijadusen tagut, i Laioš Sur'-kunigaz andoi Kečkemetale lidnan oiktusid vl 1348. Nimituz libub mad'jaran kecske-sanaspäi «ižakoza» i kuvastab regionan živatvodindan edeližid veroid.
Kečkemet šingotase Mercedes-Benz-kompanijan avtotegimel (100 tuhad avtoid vodes), avtopaloiden i kabeliden tehmižel, logistikan «Duvenbeck IMMO»-kompanijal, sömtegimištol (paštatesen tegim, konservtegim).
Geografijan andmused
Lidn sijadase agjan pohjoižes, 102 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Budapešt-pälidnhasai om 86 km lodeheze-pohjoižhe.
Kečkemet-raudtestancii radab lidnas, aigad Budapeštaspäi jonusel om 1 čas 20 minutad.
Eläjad
Vl 2011 Mad'jaranman rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 111 411 ristitud. Kaikiš suremb ristitišt oli 114 226 eläjad vl 2012.
Edeline lidnan pämez' om Zombor Gabor (2006−2014, Zombor Gábor).
So
thumb|oiged|250px|So Valdai-ülüdes läz [[Seliger-järved]] So om kuivman (vai landšaftan) taho ülänepsudenke, lujetud muiktusenmäranke da madalanke manvägenke. Son pindal om seižujad vai joksijad gruntvet, no kaikenaigašt veden šoidud pindal ei ole.
Soiš ei kadonu lophusai organine pindšoid om olmas, kudamb kändase turbhaks aigan jokstes. Son turbhan šoid om enamba mi 30 sm sankte. Ku penemb sidä, ka se om sodunu ma. Mülütadas soid gidrosferha.
Homaičendad
Kategorii:Ekosistemad Kategorii:Biologii
Alaman kel'
thumb|right|300px|{{legend|#800000|Alaman kelen nügüd'aigaine leviganduz}} {{legend|#FF8040|Agjad, kus alaman kel' oli levitadud ende}} {{legend|#FF0000|[[Alasaksonijan kel'|Alagermanijan dialektad}}]] Alaman kel' (vai Niderlandan kel', Gollandijan kel'; ičeze nimitused: de Nederlandse taal, het Nederlands) om germanižen gruppan indoevropine kel'.
Reguliruindorganizacii — Alaman kel'ühtištuz (Nederlandse Taalunie, NTU), se radab vspäi 1980 i sijadase Hagas (Alamad). Kirjankel' nimitase Standaardnederlands.
Leviganduz
Alaman kel' om valdkundkel' Alamaiš (alamalaižed), Bel'gijas (flamandijalaižed), Surinamas. Mugažo se om EÜ:n üks' oficialižiš kelišpäi. Indonezijan erased rauhad mehed mušttas kel't.
Pagižijoiden lugu kuti kodikel' — 24 mln ristituid (2016), kuti kodikel' i kahtenz' kel' — 29 mln pagižijoid.
Edel 1925. vot lugetihe afrikaans-kel't alaman kelen paginaks, om levitadud Suviafrikan Tazovaldkundas.
Istorii
Kel' libui mererandaližiden frankoiden kelespäi, mitte sündui ezisaksan kelespäi. Lähembaižed heimkeled oma amuižanglijan, frizan i alasaksonijan keled.
Alaman kelen istorii zavodiše vll 450−500, konz se erištui frankan kelespäi konsonantoiden kahtenden saksan sirdusen pordos. Oli amuižalaman keleks 12. voz'sadan keskhesai, sid' keskalaman keleks 16. voz'sadahasai. Nügüd'aigaine versii lugese vspäi 1500. Kelen standartizacijan ezmäižed naprindad oliba tehtud keskaigaižen Burgundijan gercogan käskuzkundal (Dižon) i Lüteran Biblijan kändusel vl 1526 (Antverpen). Vll 1636−1637 Alamaiden Valdkundaline Biblii om pästtud Leidenha, se oti Gollandijan lidnoiden paginoid aluzeks i oli sel'ged Alamaiden kaikiden agjoiden eläjile.
Vl 1804 Matteis Sigenbek-professor publikoiči alaman kelen orfografijan ohjandimid, ned oliba velgusižed voz'sadan pol't. Käskuz kirjankeles (Wet schrijfwijze Nederlandsche taal) om vahvištadud Bel'gijas vl 1946, Alamaiš vl 1947, i pani oficialižen orfografijan alusid.
Irdkosketused
Kategorii:Keled i dialektad kirjamišton mödhe Kategorii:Alamaiden keled Kategorii:Bel'gijan keled Kategorii:Surinaman keled
Podol'sk
Podol'sk (Подо́льск) om Venäman lidn da lidnümbrik Moskvan agjan keskuzpalan suves. Se om agjan kahtenz' lidn eläjiden lugun mödhe.
Istorii
12. voz'sadal Peremišl'-Moskovskii-lidn oli olmas lähižes tahondas, kesked mecad, kudambad kävutihe samha met. Eländpunkt mainitase ezmäižen kerdan Ivan Grazii-carin vn 1559 kirjeižes kuti Podol-külä. Šingotihe teravas žiloks tenno Serpuhovhasai. Oli alištunu Moskvan Ph. Danilan jumalankodin tobmudele 18. voz'sadal. Žilo sai makundan lidnan statusad vn 1781 redukus Podol-Pehr-nimitusenke (Подол-Пехра).
Nimitase nügüdläižikš 19. voz'sadaspäi. Saudud raudte abuti leta tegimišton edheotandoid. Vl 1875 cementan tehmine radaškanzi mouckiven sijaliženno löudmižsijanno. Vl 1902 amerikaižen «Zinger»-kompanijan omblendpuiden tegim zavodi radod. Vll 1929−2015 lidn oli Podol'skan rajonan keskuseks i ei mülünd sihe. Klimovsk-lidn om mülütadud Podol'skha vn 2015 heinkus, mugažo L'vovskii-žilo.
Podol'sk šingotase elektrotehnižen sarakon tegimil (kabeläd, mikroveimed, pol'veimed, transformatorad, akkumulätorad), mašinansauvomižel (mašiništ atomižen i lämuzelektrostancijoiden täht, katilsijad, pakuitesen, sömtegimišton i gidravline mašiništ), sauvondmaterialiden pästandal (cement, beton, kuivad segoitused, lämudenvastaižed tegesed, gofrokarton), sauvondal (pertinsauvondan kombinat, magistraližiden torvveimiden kompanii), sömtegimištol (leibänkombinat, lihategim), mugažo harvoiden metalloiden ühthesuladusiden tegim, omblendmašinoiden tegim, ratud sapfiran edheotand i painmižen fabrik ratas lidnas.
Geografijan andmused
Lidn sijadase Pahr-jogen oiktal randal tobjimalaz (Пахра́ 135 km pitte, Moskvan oiged ližajogi), 160 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Moskvan rengazavtotehesai om 15 km pohjoižhe, röunatab Udenke Moskvanke pohjoižes. Toine lähembaine lidn om Domodedovo päivnouzmha.
Podol'sk-raudtestancii radab lidnas «Moskv (Kurskan päraudtestancii) — Tul»-keskustal vspäi 1865. M2-trass (Krim-pol'sarennoks) mäneb 1 km päivnouzmha lidnaspäi.
Kaik 74 eländpunktad mülüdas lidnümbrikho Podol'skan ližaks. Lidnümbrikon pind — 339,12 km².
Eläjad
Vl 1939 lidnan ristitišt oli 72 409 eläjad, vl 1959 — 129 429 eläjad. Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 187 961 ristutud. Kaikiš suremb lidnan i lidnümbrikon ristitišt om nügüd'. Kaik 332 558 ristitud elihe lidnümbrikos vn 2020 augotišes. Ortodoksižen hristanuskondan Ph. Stroican päjumalanpert', kümne jumalanpertid i kaks' časounäd oma olmas lidnas, mugažo islaman pühäpert' (vspäi 2010) i protestantizman kundad.
Rahvahad (lidnalaižed vl 2002): venälaižed — 88,1%, ukrainalaižed — 1,9%, totarlaižed — 1,1%, toižed rahvahad — 8,9%.
Novočeboksarsk
thumb|left|250px|Lidnan trolleibusan maršrutoiden shem (2022) Novočeboksarsk (Новочебокса́рск, Ҫӗнӗ Шупашкар) om Venäman lidn da lidnümbrik Čuvašijan Tazovaldkundan pohjoižes. Se om tazovaldkundan kahtenz' surtte lidn, Čeboksaran päivnouzmaine kaimdailidn.
Podol'sk
Eläjad
Professionaližen opendusen aluzkundad oma valdkundaline Podol'skan kolledž, privatine «Parus»-kolledž i avtonomine kommertitoi gumanitariž-tehnine «Znanije»-kolledž , Moskvan agjan medkolledžan nomer 5 (Serpuhov) Podol'skan filial, Podol'skan socialiž-sportivine institut i Servisan tehnologijoiden institut.
Novočeboksarsk
Istorii
Nügüd'aigaižen eländpunktan aluz om pandud vl 1960 kuti Sputnik-žilo sauvomha himižkombinatad. Vl 1965 žilo sai lidnan statusad nügüdläiženke nimenke.
Podol'sk
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Moskvan agjan lidnad Kategorii:Moskvan agjan lidnümbrikod
Novočeboksarsk
Istorii
Novočeboksarskan ižandusen päsarakod oma himine tegimišt (AS «Himprom»), gidroenergetik (Čeboksaran GES), kivivoin ümbriradmine da sauvondmaterialiden pästand, mugažo omblendfabrik om olmas.
Geografijan andmused
Novočeboksarsk jagase koumeks administrativižeks rajonaks: Päivnouzmaine, Suvine da Päivlaskmaine. Alajagadas rajonid 18 lidnanlaptaks. Ol'deevo-külä (310 rist. vl 2017) mülüb lidnümbrikho Novočeboksarskan ližaks.
Eläjad
Vn 2010 kaiken Venäman rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu lidnan oli 124 097 ristitud, lidnümbrikon — 124 392 ristitud. Lidnan ristitišt vajehtase 123..126 tuhad eläjid röunoiš vspäi 1995 (126 885 rist. vl 2009). Vl 2017 kaik 126 072 ristitud elihe lidnas i 126 382 ristitud kaikes lidnümbrikos. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 127 586 eläjad vl 2021.
Rahvahad (enamba 0,6% vl 2010, ozutadud rahvahudenke): čuvašalaižed — 50,0%, venälaižed — 38,7%, totarlaižed — 1,3%, marilaižed — 0,8%, mordvinalaižed — 0,6%, toižed rahvahad — 8,6%.
Ortodoksižen hristanuskondan viž pühäpertid oma avaitud lidnas: Ph. Vladimir I Kijevalaine-ruhtinasen päjumalanpert' (om letud vll 1990−2000), kaks' jumalanpertid i kaks' časounäd. Islaman üks'jäine pühäpert' om saudud lidnas.
Koume sijališt specialižen keskopendusen aluzkundad ratas lidnas: himiž-mehanine i politehnine tehnikumad, olimpižen rezervan škol.
Edeline lidnan pämez' (Deputatoiden suiman ezimez') om Oleg Matvejev (reduku 2010 — reduku 2020). Lidnan Administracijan pämez' om Dmitrii Pulatov vn 2021 kezakuspäi.
Transport
Ühtennimine raudtestancii kävutase vaiše jüguiden täht raudtel Čeboksaraspäi.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Čuvašijan Tazovaldkundan lidnad Kategorii:Čuvašijan Tazovaldkundan lidnümbrikod
Sur' Kivi
thumb|left|200px|Suren Kiven lidnümbrikon kart (2014) Sur' Kivi (Большой Камень [bɐlʲˈʂoj ˈkamʲɪnʲ]) om Venäman lidn da lidnümbrik Merenrandaližen randan suves. Vhesai 2015 se oli sauptud lidn.
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1947 kuti UNR-261-sauvomine (Стройка УНР-261), atomlaivoiden tegim radaškanzi vn 1954 3. päiväl tal'vkud. Vspäi 1956 kätihe radnikžiloks i nimitihe sijaližen merikaran mödhe. Vl 1963 poukahtihe järedad kived (kall' 15 metrhasai kortte) merikaran randal sauvomha tegimen cehad. Radnikžilo sai lidnan statusad vl 1989.
Sur' Kivi-lidn šingotase vedenalaižiden laivoiden kohendusen i civiližen laivansauvomižen «Tähtaz»-tegimel («Звезда»), sömtegimišton edheotandoil (kalan püdon da ümbriradmižen laivišt, leibänkombinat), mugažo pästtas punümbriradajad mašiništod, seifid da meblid tegimel.
Geografijan andmused
Lidn sijadase Japonijan meren Ussuriiskan lahten randal, 48 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Vladivostokhasai om 20 km päivlaskmha orhal lahten kal't, 110 km avtotedme Artöm-lidnan kal't vai 105 km raudtedme. Lähembaine lidn om Fokino 25 km suvipäivnouzmha avtotedme.
Petrovk-žilo (село Петровка, 977 rist. vl 2010) i Suhodol-žilo (село Суходол, 301 rist. vl 2010) mülüdas lidnümbrikho Suren Kiven ližaks. Lidnümbrikon pind — 119,82 km².
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 39 257 ristitud, lidnümbrikon — 40 535 ristitud. Kaikiš suremb ristitišt oli 65 621 eläjad vl 1989. Vl 2017 kaik 38 493 ristitud elihe lidnas i 39 739 ristitud kaikes lidnümbrikos.
Ortodoksižen hristanuskondan kaks' pühäpertid om saudud lidnas: ph. Mikulai-čudonsädajan jumalanpert' (2007) i Raštvoiden jumalanpert' (1999−2003). Koumanz' pühäpert' om sauvomas vspäi 2010, se linneb Petr-apostolan päjumalanpert'.
Edahaižen Päivnouzmman laivansauvomižen kolledž om lidnan professionaližen opendusen aluzkundaks.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Merenrandaližen randan lidnad Kategorii:Merenrandaližen randan lidnümbrikod
Kotonu
Kotonu (Cotonou) om Beninan kaikiš suremb lidn, ižandusen pälidn da port, valdkundan ohjastusen olendsija. Lidn om Litoral'-agjan (departamentan) administrativine keskuz, sen pind om lidnan pindha tazostadud.
Istorii
Pen' kalanpüdajiden külä oli lidnan sijas 19. voz'sadan augotišes. Dagomejan Gezo-kunigaz pani eländpunktan alust oficialižeks vl 1830. Francii tegi kožundkirjutest Gezonke vl 1851, hän laski francijalaižile avaita torguindan postad Kotonus. Francijan olemine jäi valdkundan ripmatomuden tedotandhasai.
Vl 1908 saudihe merivaldmoid, i lidn šingotaškanzihe teravamb, no vl 1960 sen ristitišt oli vaiše 70 tuhad eläjid.
Geografijan andmused
Lidn sijadase valdkundan suvipäivnouzmas, 51 m ü.m.t. keskmäižel korktusel, Atlantižen valdmeren i Nokue-järven keskes. Matkad Porto Novo-pälidnhasai om 30 km pohjoižpäivnouzmha orhal.
Klimat om tropine neps lühüdanke kuivsezonanke. Kun keskmäine lämuz om +25..+29 C° vodes läbi. Ekstremumad oma +17 i +39 C°. Paneb sadegid 1308 mm vodes, enamba kezakus (356 mm), kuiv sezon harmattan-tulleinke oleskeleb tal'vkus-vilukus (29 mm pordos).
Eläjad
Vl 2012 eläjiden lugu oli 779 314 ristitud. Vl 2021 kaik 2,55 mln eläjid om lidnan aglomeracijas.
Riman katoližed i protestantizman pühäpertid dominiruidas. Om islaman pühäpertid.
Ižanduz
Nenid tavaroid tehtas Kotonus: pal'mvoi, olud, tekstil', cement. Mecanpilindan kompanijad, motorlikkuimiden i velosipedoiden ühthekeradamižen edheotandad ratas lidnas. Kivivoin samine tegese mererandaližiš platformišpäi.
Eksportan päproduktad oma kivivoi, boksitad, raudkivend. Tekstilin i Evropan avtoiden torgused oma olmas lidnas.
Homaičendad
* Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Beninan lidnad
Funafuti
thumb|left|250px|Atollan nägu Man kaimdajaspäi, Fongafale-saren keskuz om ramudes Funafuti (mugažo anglijan kelel) om Tuvalun pälidn-atoll, üks'jäine lidn da meriport. Valdkundan üks'jäine region-lidnankund, Tuvalun ristitišton koume videndest eläb siš.
Bordo (lidn)
thumb|left|250px|Lidnan 12 rajonad Bordo (Bordeaux [bɔʁdo], Bordele) om lidn da meriport Francijan suvipäivlaskmas. Se om valdkundan kudenz' lidn eläjiden lugn mödhe, Uz' Akvitanii-regionan administrativine keskuz.
Funafuti
Istorii
Eländpunkt om ripmatoman valdkundan pälidnaks vspäi 1978.
Bordo (lidn)
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud kel'talaižil 6. voz'sadal edel meiden erad kuti Burdigala. Toižen mail'man sodan aigan oli Francijan ohjastusen pordaigaližeks sijaduseks.
Funafuti
Istorii
Funafuti šingotase pälidnan funkcijoil. Adivpert' i lendimport oma avaitud atollal.
Bordo (lidn)
Istorii
Bordo šingotase Ford-avtoiden i Michelin-šinoiden pästandal, aerokosmižen i kaičendtehnikan sarakol, laivansauvomižen verfil, turizman mel'heižtahoil i aigtegoil (2,5 mln matknikoid vodes), Francijan nellänz' surtte bankoiden keskuz (180 edheotandad). Om vinantehmižen rajonan keskuseks mail'man znamoičendanke.
Geografijan andmused
Lidn sijadase Garonn-jogen lanktendan sijas Atlantižhe valdmerhe, 1..42 m korktusil, 6 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Istorine keskuz sijadase jogen hural randal. Jogen estuarii nimitase Žirond:aks (fr. Gironde), meriport radab sen randal (9 mln tonnoid jüguid vodes). Kahesakümnekilometrine estuarii ühtenzoitase Biskaižen lahtenke. Matkad Parižhasai om 500 km pohjoižpäivnouzmha orhal vai 582 km avtotedme, voib sadas sihesai TGV-kiruhjonusel kahtes časus.
Funafuti
Geografijan andmused
thumb|left|250px|Atollan sariden nimitused Lidn sijadase valdkundan suvipäivnouzmas, Tünen valdmeren randal. Atoll kogoneb 29..33 sarespäi, ned oma 20..400 metrad levette, vaiše koume oma kaikenaigaiženke ristitištonke (Fongafale, Funafal i Amatuku), 95% elädas Fongafale-sarel. Te-Namo-lagun om atollan südäimes, se om valdkundan kaikiš suremb, 18 km pitte, 14 km levette i 36 m süvütte, pind 275 km².
Bordo (lidn)
Eläjad
Vl 2012 eläjiden lugu oli 241 287 ristitud. Vl 2015 ühthemänho 937 218 ristitud elihe lidnümbrikos (fr. arrondissement) 1522 km² pindal. Kaik 1,2 mln eläjid om lidnaglomeracijas 5 613,41 km² pindal (2013), kudenz' sija Francijas.
Funafuti
Geografijan andmused
Valdkundan administrativižed pertid oma saudud atollan Vaiaku-küläs. Murenijad torokad oliba vll 1883 i 1972.
Eläjad
Vn 2002 Tuvalun rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 4 492 ristitud.