cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Zelenogorsk (Krasnojarskan rand)
Geografijan andmused
Lidn sijadase Kan-jogen hural randal (Jenisein hura ližajogi), 170 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Om ümbärtud Ribnojen rajonan territorijal. Matkad Krasnojarskhasai om 110 km päivlaskmha orhal vai 150 km avtotedme. Lähembaine lidn i Transsiban raudtestancii om Zaozörnii 20 km suvhe avtotedme.
Zelenogorsk om lidnümbrikon üks'jäine eländpunkt. Lidnan pertišton pind — 22 km².
Eläjad
Ortodoksižen hristanuskondan ph. Serafim Sarovalaižen jumalanpert' om saudud lidnas vll 1996−2003.
Krasnojarskan elektromehanine tehnikum (MIFI-universitetan filial) i Zelenogorskan tegimištoližtehnologijoiden da servisan tehnikum oma lidnan professionaližen opendusen aluzkundoikš.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Krasnojarskan randan lidnad Kategorii:Krasnojarskan randan lidnümbrikod Kategorii:Sauptud administrativiž-territorialižed ühtnikad
Kimovsk
Kimovsk (Ки́мовск) om Venäman lidn Tulan agjan päivnouzmas. Se om Kimovskan rajonan administrativine keskuz.
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud 17. voz'sadal kuti Mihailovk-külä. Se mainitase ezmäižen kerdan Sur' Mihailovk-nimenke (Большая Михайловка). Raudte mäni külänno 1870-nzil vozil, Jepifan'-stancii radaškanzi vn 1874 tal'vkus, i sauvoškanzihe Mihailovskii-žilod senno. Kätihe žilod rajonan keskuseks vl 1926. Nimitihe rajonad Kimovskijaks «Norišton kommunistine internacional»-organizacijan abbreviaturan mödhe (ven. КИМ) vl 1930 erištamha lähižen Mihailov-lidnan rajonaspäi Räzanin agjas. Udesnimitihe Mihailovskii-žilod nügüdläižikš i panihe radnikžiloks vn 1948 23. päiväl kezakud. Šingotihe buran hilen samižel ende. Kimovsk sai lidnan statusad vn 1952 31. päiväl keväz'kud. Se alištui agjan tobmudele oikti vll 1958−2006.
Kimovsk šingotase radioelektromehanižel tegimel, «Gidroprivod»-tegimel, leibtegim i kaks' omblendfabrikad ratas lidnas.
Geografijan andmused
Lidn sijadase rajonan lodehes, Volgan i Donan vezijagandal, 210 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Tulhasai om 65 km päivlaskmha-lodeheze orhal, 75 km avtotedme vai 85 km raudtedme. Lähembaižed lidnad oma Donskoi 10..15 km päivlaskmha orhal i teidme, i Novomoskovsk 15..20 km päivlaskmha-lodeheze orhal i teidme. Kimovsk-raudtestancii radab lidnas «Tul — Räžsk»-keskustal.
Kimovsk om lidnankundan üks'jäine eländpunkt. Lidnankundan pind — 17,28 km².
Eläjad
Vl 1939 lidnan ristitišt oli 1 993 eläjad, vl 1959 — 39 490 eläjad. Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 28 485 ristitud, rajonan kaks' koumandest. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 42..44 tuhad eläjid vll 1967−1979 (44 490 rist. vl 1970). Ortodoksižen hristanuskondan Jumalanmaman «Heita minun opalad»-jumalaižen jumalanpert' om saudud lidnas vspäi 1997.
Rahvahad (2010): venälaižed — 96,4%, totarlaižed — 1,0%, toižed rahvahad — 2,6%.
Professionaližen opendusen aluzkundad sijadasoiš lähembaižiš lidnoiš.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Tulan agjan lidnad *
Satk
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vanhuskolaižiden tahondas vl 1758 kuti žilo udenno kaugedraudan da raudan tegimenno, nimitihe jogen mödhe. Kätihe radnikžiloks vl 1928. Se sai lidnan statusad vl 1937.
Satk šingotase lämoinvastaižen materialan tehmižel sijaližes magnezit-torhudespäi, ferroühthesuladusiden tegimel, sauvondmaterialiden pästandal (raudbeton, plastikiknad, alüminijasižed konstrukcijad).
Geografijan andmused
Lidn sijadase rajonan keskuzpalan pohjoižes, Sur' Satk-jogen randoil (Оло Һатҡы 88 km pitte, Kaman hurapol'ne bassein), 440 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Satkan uit om olmas jogel lidnan suviröunal, Pen' Satk-jogi lankteb uitho lidnan suvipäivlaskmas. Matkad Baškortostanhasai om seičeme kilometrad päivlaskmha orhal, Čeläbinskhasai om 152 km päivnouzmha orhal, 184 km avtotedme vai 230 km raudtedme. Lähembaine lidn om Bakal 12 km suvipäivlaskmha orhal vai 15 km avtotel.
Ural-trassan «Uf — Čeläbinsk»-pala mäneb nelläs kilometras suvipäivnouzmha lidnaspäi. «Berdäuš — Bakal»-sarak «Uf — Čeläbinsk»-raudtekeskustaspäi läbitab lidnad, Satk-stancii radab vaiše jüguiden täht vspäi 2012.
Kümne žilod mülüdas lidnankundha Satkan ližaks.
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 45 178 ristitud, lidnankundan — 46 805 ristitud, rajonan viž ühesandest. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 49..51 tuhad eläjid vll 1989−2003 (51 tuh. rist. vl 1992). Vl 2017 kaik 42 214 ristitud elihe lidnas, 43 812 eläjad oli kaikes lidnankundas.
Rahvahad (2010): venälaižed — 77,9%, totarlaižed — 13,2%, baškiralaižed — 5,4%, ukrainalaižed — 1,0%, toižed rahvahad — 2,5%.
Ortodoksižen hristanuskondan kahesa pühäpertid oma saudud lidnas: ph. Mikulai-čudonsädajan päjumalanpert' (letihe vll 1908−1913), Eläban Eziauguižen Stroican jumalanpert' i kuz' časounäd. Islaman pühäpert' om avaitud.
Professionaližen opendusen aluzkundad oma Satkan medicinine tehnikum, Satkan politehnine kolledž i Satkan mägikeramine kolledž.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Čeläbinskan agjan lidnad *
Šui (lidn)
Šui (Шу́я) om Venäman lidn da lidnümbrik Ivanovon agjan keskuzpalan suves. Se om agjan koumanz' lidn eläjiden lugun mödhe, om Šujan rajonan administrativižeks keskuseks mugažo (ei mülü sihe).
Istorii
Borisoglebskai-slabad (Борисоглебская слобода) oli olmas edel lidnad 14. voz'sadan keskespäi, nimitihe jumalanpertin pühämehiden mödhe. Eländpunkt mainitase ezmäižen kerdan Nikonan aigkirjas vl 1539 kuti muretud kazanižel Safa-Girei-hanal Šui-lidn. Nimituz libub Tez-laivjogen huras sijadusespäi Kläz'man joksendha kacten (ошую «huralpäi»). Šuiskijad-ruhtinased valdoičiba lidnal kaks' voz'sadad, hö mainitasoiš vspäi 1403. Lidn oli jarmankoiden i pölvhankanghiden tehmižen keskuz.
Šui šingotase «Akvarius»-kompanijan kompjuteroiden tehmižel, tekstil'mašinoiden tegimel, sitcan fabrikal i omblendedheotandoil, tal'jankoiden i lapsenmeblin tegimel, sauvondmaterialiden pästandal (puižed apakod), alkogoližiden jomiden tegimel, mugažo kombisötken tegim radab lidnas.
Geografijan andmused
Lidn sijadase Tez-jogen molembil randoil (Теза 192 km pitte, Kläz'man hura ližajogi), 100 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Toižed joged oma langenii Tezha Seh (ven. Сеха) i sen Motovilih-ližajogi (ven. Мотовилиха). Matkad Ivanovon röunhasai om 20 km lodeheze orhal, 22 km avtotel vai raudtel, keskushesai — 29 km lodeheze orhal vai 31 km avtotel. Toine lähembaine lidn om Kohm 15 km päivlaskmha-lodeheze orhal, 17 km avtotedme vai raudtedme. Šui-raudtestancii radab lidnan päivlaskmas «Ivanovo — Vladimir»-keskustal. «Ivanovo — Alauz'lidn»-avtotekeskust ümbärdab lidnad suvespäi.
Šui om lidnümbrikon üks'jäine eländpunkt.
Eläjad
Vl 1939 lidnan ristitišt oli 57 910 eläjad. Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 58 486 ristitud. Kaikiš suremb ristitišt oli 70..72 tuhad eläjid vll 1973−1987.
Ortodoksižen hristanuskondan Sündun Eläbzdusen kafedraline päjumalanpert', Mikulai-čudonsädajan päjumalanpert', 15 jumalanpertid, časoun' i Kaikiden Pühämehiden naižjumalankodi oma olmas lidnas.
Professionaližen opendusen aluzkundad oma Šujan tehnologine kolledž, Šujan äiprofil'ne kolledž , Ivanovon profopendusen koume filialad.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Ivanovon agjan lidnad Kategorii:Ivanovon agjan lidnümbrikod *
Estin Vikipedii
155px|thumb|Estin Vikipedijan logotip Estin Vikipedii (Eestikeelne Vikipeedia) om joudai enciklopedii estin kelel, Vikipedijan estinkel'ne jaguz.
Se jaguz om avaitud 2002-nden voden 24. päiväl heinkud.
Nügüdläine kirjutusiden lugu om (vn 2023  1. päivän), süvüz —.
Irdkosketused
Kategorii:Vikipedijad Kategorii:Estin kel'
Bistrov Nikolai
Nikolai Ignat'jevič Bistrov (Николай Игнатьевич Быстров; sünd. 30. heinku 1922, Stunino-külä (nügüdläižes Vepsän rahvahaližes küläkundas, Babajevon rajon, Vologdan agj), Venäman NFST — kol. 27. tal'vku 1994, Moskv, Venäma) oli venämalaine lendai, Nevondkundaližen Armijan alapolknik. Toižen mail'man sodan ühtnii, Nevondkundaližen Ühtištusen vägimez' (1945).
Homaičendad
Kategorii:NSTÜ:n lendajad Kategorii:Sodatö Kategorii:Lendajad kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe Kategorii:Sündnuded Babajevon rajonha
Hil'muiktuz
thumb|right|250px|Substancijan 2D-nägu Hil'muiktuz (H2CO3) om väll kaks'aluseline muiktuz. Puhthas olendas muiktuz om seižmatoi, no sen ühtnendad — solad, efirad, amidad i m. e. — oma seižujad.
Ičendad
Hil'muiktusen molekul om lapak. Hil'nikan keskuzatom om sp²-gibridizacijanke. Gidrokarbonat- i karbonat-anioniš tegese π-sidon delokalizacii. C—O-sido karbonat-ionas om 130 pm pitte.
Hil'muiktuz om seižui hil'muiktuzgazan vezisegoiteses (oz., gaziruidud vezi, il'man mülünd valdmeren vedes), sen gazan i veden reagiruind om muiktusen sädandan päte. Segoitez om mujutoi, muiktusen lugumär siš om vähä: 2,1 grammad veden litras. Sädandan reakcii:
Hil'muiktusen südäiolend segoiteses ližadub sen lämuden alenzoitusenke i hil'muiktuzgazan painuden ližadusenke.
Muiktusen ninevuz om 1,668 g/sm³.
Vedetoi hil'muiktuz om mujutomad kristallad, ned sublimiruidas −30 C° lämudel, čihotadas täuzin edembaižen lämbitusen aigan.
Homaičendad
Kategorii:Muiktused Kategorii:Hil'nikan ühtnendad
Ol'borg
Ol'borg  (Aalborg / Ålborg [ˈʌlb̥ɒːˀ]) om lidn Danijan keskuzpalas. Se om valdkundan nellänz' lidn eläjiden lugun mödhe, Pohjoižjutlandii-agjan administrativine keskuz da pala. Om Ol'borg-kommunan administrativižeks keskuseks mugažo.
Istorii
Eländpunkt om mainitadud ezmäižen kerdan vn 1040 rahudel kuti Alebu. Vl 1231 om mainitadud kut Aleborg, šingotihe torguindal. «Ale» znamoičeb «kaid valu», lidn om saudud Lim-fjordan (Limfjorden) kaidan palan randal. Sai lidnan oiktusid vn 1342 kezakus. Lidnan änikoičend lujeni vn 1516 monopolijan oiktusen sandanke torguimha sel'did. Eparhijan keskuz vspäi 1554. Raudte tuli lidnha vl 1869.
Ol'borg šingotase eksportan portal, mašinansauvomižel (purukatl'ad laivoiden täht, labidoižed tulleielektrostancijoiden täht), cementan järedal tegimel, telekommunikacijoiden tegimištol, etilspirtan pästandal (De Danske Spritfabrikker’s, eksportiruiše mail'man 140 valdkundha). Sodameribaz radab lidnas.
Geografijan andmused
Klimat om ven valdmeren kontinentaližen röunal. Voden keskmäine lämuz om +7,6 C°, kezakun-elokun +14..+16 C°, tal'vkun-keväz'kun +0..+2 C°. Ekstremumad oma −25,6 C° i +35,1 C°. Paneb sadegid 600 mm vodes, enamba sügüz'kus-redukus (66..71 mm kus), vähemba uhokus (30 mm) i sulakus (31 mm).
It's Raining Men
«It's Raining Men» (Om meheline vihm) om muzikaližen «The Weather Girls»-kollektivan legendine videnz' pajo debütižes «Success»-al'bomas i ühtennimine singl, ned oma pästtud 1982-nden voden sügüz'kus. Se om klassine pajo disko-žanras.
Ol'borg
Geografijan andmused
Kundan pind om 1137,3 km².
It's Raining Men
Pajon tekst om anglijan kelel. Sanoiden i muzikan sädajad oma Pol Džabara i Pol Šaffer. Möihe pajon 6 mln kopijoid mail'madme.
Ol'borg
Eläjad
Vl 2010 lidnan ristitišt oli 123 432 eläjad. Kaikiš suremb ristitišt oli 128 644 eläjad lidnan röunoiš vl 2012. Kaiken kundan ristitišt om 221 082 eläjad (2022), agjan koumandez. Lidnaglomeracijan ristitišt om 143 598 eläjad (2022) 61,3 km² pindal, se om kaikiš suremb kaikes aigas.
It's Raining Men
Kategorii:The Weather Girls:an pajod Kategorii:Pajod kirjamišton mödhe Kategorii:Vn 1982 pajod Kategorii:Vn 1982 singlad Kategorii:Pajod anglijan kelel Kategorii:Disko Kategorii:Debütižed singlad
Ol'borg
Eläjad
Ol'borgan universitet (Aalborg Universitet, AAU) radab vspäi 1974, 19,4 tuhad üläopenikoid vl 2021, päkampus sijadase Ol'borgas.
San Huan (lidn, Puerto Riko)
San Huan (San Juan Bautista, San Juan [saŋ ˈxwan] «Joann-valatoitai», San Juan [ˌsæn ˈhwɑːn]) om AÜV:oiden Puerto Riko-territorijan pälidn, sen kaikiš suremb lidn. Vl 2010 läz 2,3 mln ristituid elädas lidnan aglomeracijas. San Juan om konurbacijas Karolinanke päivnouzmas, Kaguasanke suves da Gvainabonke päivlaskmas.
Lidn om Puerto Rikon tegimišton, rahaazjoiden da turizman päkeskuz.
Istorii
Vspäi 1898 San Huan kändihe amerikaižeks lidnaks Ispaniž-Amerikaižen sodan jäl'ghe.
Geografijan andmused
San Huan sijadase Puerto Riko-saren pohjoižel randal. Lidnan pind om 199 km², sidä kesken ma otab 124 km², vezi — 75 km² (37,8%). San Huan seižub Atlantižen valdmeren randal 8 metrad ü.m.t. keskmäižel korktusel. Ühtennimine merilaht da kaks' lagunad (Kondado da San Hose) oma olmas lidnas.
Klimat om meren tropine, räk da neps. Keskmäine lämuz om +25..+28 C° vodes läbi. Paneb sadegid 1434 mm vodes, kaikiš kuiv pord om uhoku-keväz'ku (111 mm kaikes pordos), kaikiš märgad oma semendku da kül'mku (150..160 mm kus).
San Huan alajagase 18 administrativižeks ümbrikoks (isp. barrio, angl. district).
Transport
Avtobusad, ehtatimed da kebnmetro oma kundaližeks transportaks lidnan südäimes.
Rahvahidenkeskeine soda- da civiline «Luis Munjos Marin»-lendimport (SJU) sijadase 13 kilometras suvipäivnouzmha lidnan amuižes keskusespäi. Sišpäi tehtas reisid AÜV:oihe, Kariban meren toižihe sarihe, Suviamerikan pohjoižhe, Kanadha da Päivlaskmaižen Evropan maihe.
Irdkosketused
Kategorii:Puerto Rikon lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe *
Fosfor
Fosfor (P — phosphorus latinan kelel) om 15nz' himine element himižiden elementoiden periodižes tabludes. Sen sijaduz om videndestoštkümnendes gruppas (vanhtunuden klassifikacijan mödhe — videnden gruppan päalagruppas), tabluden koumandes periodas.
Avaidusen istorii
Element om ezmäine avaitud Antižen mirun jäl'ghe. Gamburgalaine Hennig Brand-alhimik löuzi vauvhatujad substancijad ristitun kuzes i nimiti sidä latinan kelen sanoil phosphorus mirabilis «lämoin čudonsädai kandai». Francijalaine Antuan Lavuazje-himik (1743−1794) todesti fosforad elementarižeks substancijaks. Fosfor (vai Eosfor, Φωσφόρος «lämoin kandai») oli homendeztähthan kaičijan amuižgrekižes mifologijas.
Fosfor om lujas levitadud Man kores (800..900 grammad tonnas) i ani ei sidä merivedes — 0,07 mg/L. Ei voi löuta fosforad puhthas olendas elementan lujan himižen aktivižusen tagut.
Fizižed ičendad
Fosfor om metallatoi substancii normaližiš arvoimižiš, süttub kebnas. Kaik om nell' allotropišt modifikacijad, polenijan himižen aktivižusen i ližadujan ninevusen mödhe: morii vauged (kändase rusttaks lämudel, pakuine — ližadusidenke), vähäntoksine rusked (2,4 g/sm³), must (sadas 20 tuhad atmosferid painudel i +200 C° lämudel, 2,69 g/sm³), metalline (sadas läz 1 mln atmosferid painudel, 3,83 g/sm³, elektrojoksusen hüvä veim).
Atommass — 30,973762. Ninevuz (normaližiš arvoimižiš) — 1,82 g/sm³ (vauged fosfor). Suladandlämuz — 317,3 K (44,15 C°). Kehundlämuz — 553 K (279,85 C°).
Londuseline fosfor kogoneb üks'jäižes stabiližes 31P-izotopaspäi. Tetas 22 ratud radioaktivišt izotopad 24..30, 32..46 atommassanke, ei ole izomärid. Kaikiš hätkemban 33P-izotopan pol'čihodamižen pord om 25,34 päivest.
Kävutand
Kävutadas rusttad fosforad tobjimalaz, sütutamižsubstancijaks tehmaha virid i azegištod, mineraližeks heretuseks. Ottas kävutamižhe vauktad fosforad pästmaha travijad azegištod. Pämineralad oma apatit Ca5(PO4)3(F,Cl,OH) i fosforit.
Biologine rol'
Fosfor om tarbhaine eläbiden olijoiden täht, ühtneb luiden i hambhiden sauvondas, sen muiktused formiruidas stajiden südäitukuid, fermentoid. Ristitun maks toižetab fosforan ühtnendoid.
Irdkosketused
Kategorii:Himižed elementad kirjamišton mödhe
Tosno
Istorii
Eländpunkt mainitase ezmäižen kerdan kuti Tosna Matujevo-külä Uz'lidnan aigkirjas vl 1500. Vozil 1617−1700 külä sijazihe Ročinman territorijas.
Vs 1930 elokun 19. päiväspäi Tosno-žilo om ühtennimižen rajonan administrativižeks keskuseks. Vl 1935 Tosno kändihe radnikžiloks. Se oli okkupiruidud (29.08.1941 — 26.01.1944) Toižen mail'man sodan aigan. Okkupacijan aigan žilon pala oli muretud, ristitišt oli evakuiruidud Baltijan maihe. Enččel radnikžilo om udessündutadud sodan jäl'ghe. Vl 1949 kätihe sidä lidnanvuiččeks žiloks.
Vl 1963 Tosno sai lidnan statusad, i vhesai 2006 se oli alištunu agjan tobmudele oikti.
Geografijan andmused
Tosno seižub Tosn-jogen randoil (Тосна, Nevan hura ližajogi), 37 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Lidn sijadase suvipäivnouzmha Piterišpäi, Tosnon rajonan pohjoižes. Matkad Piterin röunhasai om 25 km lodeheze (Kolpinon rajon), Piterin keskushesai — 55 kilometrad lodeheze.
Lidnankund om olmas nügüdläižiš röunoiš vspäi 2006. Sen pind om 512 km², eläjiden lugu — 44 228 rist. (vl 2016). Kaik 18 eländpunktad mülüdas lidnankundha Tosnon ližaks: koume žilod da 15 küläd.
Tobmuz
Käskusenandai tobmuz om Ezitajiden Nevondkund (Совет депутатов) 20 ühtnijanke. Kaik rahvaz valičeb heid videks vodeks. Järgenduseližed valičendad oliba sihe vn 2019 8. päiväl sügüz'kud, edeližed — vn 2014 14. päiväl sügüz'kud. Valerii Gončarov radoi sen edeližen ezimehen da lidnan pämehen vn 2014 sügüz'kun 29. päiväspäi vn 2017 tal'vkuhusai, vozil 2009−2014 hän radoi lidnan administracijan pämehen.
Vn 2014 sügüz'kuspäi rajonan administracii tegeb Tosno-lidnankundan-ki administracijan velgusidme. Andrei Klementjev radab Tosnon rajonan i Tosnon lidnankundan Administracijan pämehen vn 2019 kezakuspäi. Kahesa varapämest oma hänele abhu. Kahesa komitetad, kahesa palakundad, viž sektorad da laudkund alištudas administracijan pämehištole. Edeližed Administracijan pämehed oma Valerii Gončarov (tal'vku 2017 — kezaku 2019) i Vladimir Dernov (vn 2017 tal'vkuhusai).
Eläjad
Vl 1939 10,1 tuh. ristituid eli radnikžilos. Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 39 101 ristitud. Vl 2017 kaik 37 875 ristitud elihe lidnas i 43 683 ristitud kaikes lidnankundas. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 39 320 eläjad vl 2014.
Baksan (lidn)
Baksan (Бакса́н, Бэхъсэн, Бахсан) om Venäman lidn da lidnümbrik Kabardinijan da Balkarijan Tazovaldkundan pohjoižes. Se om Baksanan rajonan administrativižeks keskuseks mugažo, ei mülü rajonha.
Istorii
Vl 1960 ühtištuihe Vahn Lidnuz-žilod Baksan-futoranke Baksan-žilho. Kätihe sidä lidnanvuiččeks žiloks vl 1964. Baksan sai lidnan statusad vl 1967.
Tosno
Eläjad
Ortodoksižen hristanuskondan kaks' pühäpertid oma avaitud lidnas:
Tosnon politehnine tehnikum i Viipurin medicinižen kolledžan filial oma lidnan professionaližen opendusen aluzkundoikš.
Baksan (lidn)
Istorii
Baksan šingotase avtopaloiden tegimel (heitmižgazoiden sistemad i kurdištimed avtoiden täht), sauvondmaterialiden pästandal (savič, metalližed uksed), sömtegimištol (konservad, šampanj, maidproduktad), sauvondan edheotandoil, tekstil'fabrik radab vspäi 2016.
Tosno
Ižanduz
Tosnon ižandusen päsarakod oma:
Transport
Tosno om raudtesol'meks vspäi 1892, Tosno-raudtestancii (raudtesarak Gatčinhasai) i Tosno-II-platform ratas.
Baksan (lidn)
Geografijan andmused
Lidn sijadase ühtennimižen Baksan-jogen randal (169 km pitte, Terekan bassein), 455 m keskmäižel korktusel valdmeren pindan päl, lidnümbrik — 515 m. Matkad Nal'čikhasai om 21 km suvhe. Lähembaine lidn om Čegem 15 km suvhe.
Sal'vador
Sal'vador (ispanine virkand [el salβaˈðoɾ]), täuz' oficialine form — El' Sal'vadoran Tazovaldkund (República de El Salvador), om kaikiš penemb da tihedašti elänzoittud valdkund Keskuzamerikas. Pälidn da kaikiš suremb lidn om San Sal'vador.
Baksan (lidn)
Geografijan andmused
Digulibgei-žilo (20 553 rist. vl 2018) mülüb lidnümbrikho Baksanan ližaks. Lidnümbrikon pind — 180,12 km².
Sal'vador
Etimologii
Valdkundan nimituz ispanijan kelel (El Salvador) znamoičeb «Sünd».
Baksan (lidn)
Eläjad
Vn 2010 kaiken Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 36 860 ristitud, lidnankundan — 57 088 ristitud. Vll 2003−2008 Digulibgei-žilo mülüi lidnha, i sen kaikiš suremb ristitišt oli 57 800 eläjad vl 2008. Vspäi 2009 ristitišt vajehtub 37..38 tuhad röunoiš (38 192 rist. vl 2018).
Tosno
Transport
«Venäma»-kiruhte (M10, E95, Piter — Moskv) ümbärdab lidnad suvipäivlaskmaspäi vspäi 2001.
Sal'vador
Istorii
Valdkundan ezmäine Konstitucii oli olmas vspäi 1824. Jäl'gmäine 14nz' lugul Konstitucii om väges vspäi 1983 äiluguižidenke vajehtusidenke, vn 2014 versii om möhembaine.
Baksan (lidn)
Eläjad
Rahvahad (lidn, enamba 1% vl 2010): kabardalaižed (čerkesalaižed) — 90,1%, venälaižed — 7,5%, toižed rahvahad — 2,3%.
Sal'vador
Geografijan andmused
thumb|left|250px|Sal'vadoran topografine kart. Sal'vador om mavaldkundröunoiš Gondurasanke (röunan piduz — 342 km) pohjoižes da päivnouzmas, Gvatemalanke (203 km) päivlaskmas. Ühthine röun kuivmadme — 545 km. Valdkundan suvižed randad lainištab Tün' valdmeri. Randanpird om 307 km.
Baksan (lidn)
Eläjad
Islaman nell' pühäpertid oma olmas lidnas: Džetežjei, Ehušikuei, Žambek, Kušmezikuei (Джэтэжьей, Ехъущыкъуей, Жамбек, Кушмэзыкъуей). Ortodoksižen hristanuskondan Jumalanmaman Katken jumalanpert' om avaitud enččes privatižes pertiš.
Sal'vador
Geografijan andmused
Randišton klimat om tropine, mägištol om ven klimat. Kaikuččen kun kesklämuz om +25..+29 C° randištol, +23 C° mägištol. Semendkul-redukul paneb sadegid, kül'mkul-sulakul kuiv sezon oleskeleb. Vodes voib panda sadegid 2000 mm:hasai, läz kaikuttušt vot se veb sur'vedennoks.
Londuseližed pävarad oma raudkivend, vas'kkivend, boksitad, kuld; toižed oma cink, hobed, platin, hahktin, artut', ozrikkivi, mramor, mouckivi.
Baksan (lidn)
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Kabardinijan da Balkarijan Tazovaldkundan lidnad Kategorii:Kabardinijan da Balkarijan Tazovaldkundan lidnümbrikod *
Sal'vador
Tobmuz
thumb|right|250px|Parlamentan pert' [[San Sal'vador|San Sal'vadoras.]] Sal'vador om unitarine konstitucine prezidentine tazovaldkund. Valdkundan pämez' om prezident (Presidente de El Salvador), hän-žo om ohjastusen pämez' da armijan päkäsknik. Kaik rahvaz valičeb prezidentad videks vodeks, kahtenden strokun voimuseta. Ministrad da varaprezident oma abuiš prezidental.
Parlament om üks'kodine Käskusenandai Suim (Asamblea Legislativa), mugažo rahvaz valičeb sen 84 ühtnijoid koumeks vodeks. Ülembaine Käskuzkund om käskuzkundaline tobmuz, se kogoneb 15 sudijaspäi.
Parlamentan ühtnijoiden järgenduseližed valičendad oliba vn 2018 4. päiväl keväz'kud. Valitihe prezidentad ühtel tural vn 2019 3. päiväl uhokud, nügüdläine Najib Bukele-prezident sai 53,1%.
Edeline Sal'vador Sančes Seren-prezident (2014−2019) sai 50,11% kahtendel tural.
Administrativiž-territorialine jagand
Kacu kirjutuz: Sal'vadoran administrativiž-territorialine jagand.
Sal'vador jagase 14 departamentaks (departamento). Departamentad alajagasoiš municipijoikš (isp. municipio), kaik niid om 262.
Eläjad
Sal'vadoras elädas sal'vadoralaižed. Vn 2014 heinkus valdkundan eläjiden lugu oli 6 125 512 ristitud. Kaikiš suremb ristitišt om nügüd'.
Ristitišt augotižlibundan mödhe vl 2007: segoitadud augotižlibundanke (mestizo) — 86,3%, evropalaižed — 12,7%, indejalaižed — 0,2% (sidä kesken lenka, kakavira, nahua-pipil), afrikalaižed — 0,1%, toiženke augotižlibundanke — 0,7%.
Uskondan mödhe (2014): riman katolikad — 50% (valdkundaline religii), protestantad — 36%, toižed uskojad — 2%, religijatomad — 12%.
Sal'vadoran toižed sured lidnad (enamba 200 tuh. ristituid vl 2007, surembaspäi penembha): Santa Ana, Sojapango, San Migel'. Lidnalaižiden pala om 73,4% (2020).
Ižanduz
Vl 2012 Sal'vadoran päeksport oli erazvuiččed sobad (läz 40%), sahar da magedad jomad (6%), elektrokondensatorad (6%), kofe (5%); toine eksport — raudtegesed (2%), kivivoin ümbriradmižen produktad (2%), kuld (1%), spirt, elektruz, zelläd; toštmižeksportan tavarad.
Sevil'j
Sevil'j (Sevilla [seˈβiʎa]) om Ispanijan nellänz' surtte lidn. Se om avtonomižen Andalusii-agjan da Sevil'j-provincijan pälidn.
Istorii
Finikijalaižiden Sefele-eländpunkt oli olmas Sevil'jan nügüdläižel territorijal. Vl 712 arabialaižed anastiba lidnad. Vl 1248 lidn pördui hristanuskojile pol'toštkuižen blokadan jäl'ghe. 16.-17. voz'sadal Sevil'j kändihe Ispanižen imperijan päportaks i änikoiči. Vodele 1717 Kadis vajehti Sevil'jan portad sen jogiden madalzdundan tagut.
Vl 1992 mail'man Ekspo-ozutelend oli lidnas. Sevil'j šingotase valdkundan järedaks openduzkeskuseks, avtotesol'meks, turizman sarakol.
Geografijan andmused
Lidn sijadase Ispanijan suvipäivlaskmas, Andalusijan alangištos, Gvadalkvivir-jogen randoil sen huridenke Tagarete-, Tamargullo- da Guadair-ližajogidenke, 12 m valdmeren pindan päl. Matkad Madridhasai om 392 km pohjoižpäivnouzmha orhal, 528 km kiruhtedme.
Klimat om Keskmeren, räk da kuivahk. Paneb sadegid 540 mm vodes, enamba redukus-vilukus (324 mm).
Eläjad
Vl 1991 eläjiden lugu oli kaikiš suremb — 704 857 ristitud. Pol'tošt millionad ristituid eläb lidnaglomeracijas.
Sevil'j om flamenko-stilin i nügüdläižen korridan kodima. Kaik om olmas 74 pühäpertid lidnas.
Transport
Avtobusad da velosipedad oma kundaližeks transportaks lidnan südäimes. Vspäi 2009 kebn metro radab lidnas da sen ümbrištos (vl 2016 1 jono, 22 stancijad, 18 km raudted).
Rahvahidenkeskeine civiline Sevil'j-lendimport (SVQ) sijadase 10 km päivnouzmha lidnan keskusespäi, sišpäi tehtas reisid Evropan lähižihe maihe da Ispanijadme.
Irdkosketused
Kategorii:Ispanijan lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe *
Malojaroslavec
Malojaroslavec (Малояросла́вец) om Venäman lidn, lidnankund da avtotesol'm Kalugan agjan pohjoižpäivnouzmas, Obninskan suvipäivlaskmaine ezilidn. Se om agjan videnz' lidn eläjiden lugun mödhe, Malojaroslavecan rajonan administrativine keskuz. Om «sodahoštusen lidn»-arvnimenke vspäi 2012.
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud kuti puine lidnuz Vladimir Serpuhovalaine (Rohked)-ruhtinasel 14. voz'sadan lopus, nimiti Jaroslavl:ikš ičeze nelländen Jaroslav-poigan oiktastuseks. Lidnuz mainitase ezmäižen kerdan vl 1402 kuti Jaroslavec Borovskii vai muite Jaroslavec (Ярославец), se om lidnan alusenpanendan oficialine voz'. Udesnimitihe nügüdläižikš ühtnendan jäl'ghe vl 1485 Moskvan ruhtinazkundanke erištamha Jaroslavlišpäi. Malojaroslavec sai makundan lidnan statusad vl 1776. Vn 1812 Tatanmaižen sodan aigan tora tegihe lidnanno, anastihe sidä severt-se kerdad i muretihe täuzin. Toižen mail'man sodan aigan lidn oli okkupiruidud nacistoil (18. reduku 1941 — 2. viluku 1942).
Malojaroslavec šingotase sauvondmaterialiden pästandal (mecanpilind, metalližiden konstrukcijoiden viž tegint), meblinfabrik radab.
Geografijan andmused
Lidn sijadase rajonan pohjoižpäivnouzmas, Luž-jogen alajoksmusen oiktal randal (Лужа 159 km pitte, Okan hurapol'ne bassein), 190 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Lužan pened Legoik-ližajogi (ven. Легойка) i Kariž-ližajogi (ven. Карижа) sebaitas lidnad. Matkad Kalughasai om 56 km suvhe orhal, 63 km avtotel vai raudtel. Lähembaine lidn om Obninsk 13 km pohjoižpäivnouzmha orhal vai 18 km teidme. Malojaroslavec-raudtestancii radab lidnan päivnouzmas «Moskv — Bränsk»-keskustal vspäi 1999. «Moskv — Bränsk»-avtotekeskust (M3 «Ukrain») mäneb 3 km suvipäivnouzmha lidnaspäi. «Moskv — Roslavl'»-avtote läbitab lidnan pohjošt mugažo.
Beatriks
Beatriks Vil'gel'mina Armgard (Beatrix Wilhelmina Armgard; sünd. 31. viluku 1938, Barn, Alamad) oli Alamaiden kunigaznaižeks vn 1980 sulakun 30. päiväspäi. Vl 2013 sulakun 30. päiväl pučihe tobmudespäi Villem-Aleksandr-poigan ližaks. Nügüd' om Alamaiden princessaks.
Malojaroslavec
Geografijan andmused
Malojaroslavec om lidnankundan üks'jäine eländpunkt. Lidnankundan pind — 18,08 km².
Beatriks
Homaičendad
Kategorii:Valdkundmehed Kategorii:Monarhad Kategorii:Alamaiden kunigaznaižed Kategorii:Alamad Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe Kategorii:Oranžan da Nassaun dinastii
Malojaroslavec
Eläjad
Vl 1939 lidnan ristitišt oli 11 729 eläjad. Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 30 392 ristitud, rajonan viž ühesandest. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 30..31 tuhad eläjid vll 2000−2011 (31 606 rist. vl 2002). Ortodoksižen hristanuskondan ph. Mikulain Černoostrovkii-naižjumalankodi (vspäi 1610) nellänke pühäpertinke, kaks' päjumalanpertid, nell' jumalanpertid i kaks' časounäd oma olmas lidnas.
Professionaližen opendusen aluzkund om privatižen Moskvan finansiž-juridižen akademijan i sen universitetan Kalugan filial.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Kalugan agjan lidnad *
Zavorotnük Anastasija
Anastasija Jur'jevna Zavorotnük (Анастасия Юрьевна Заворотнюк; sünd. 3. sulaku 1971, Astrahan', Venäman NFST, NSTÜ) om venämalaine kinon i teatran aktris da TV-vedai. Venälaižen Federacijan arvostadud artist (2006).
Biografii
Tuleban aigan aktris om sündnu Jurii Zavorotnük-telerežissöran (1945−2014) i sen Valentina-akan (Venäman rahvahan artist) kanzha. Lapsessai Anastasija päti väta rolid teatras, oti muzikan i karguiden urokoid joudas, om pästnus Astrahanin lapsiden muzikškolaspäi nomer 1.
Vll 1988−1989 naine zavodi opendust Astrahanin valdkundaližen pedagogižen institutan istorižes fakul'tetas, no jäti kesketi i tuli samha opendust MHAT:an školha-studijha (Moskv, Avangard Leontjevan kurs), om sen vn 1993 pästnikan.
Anastasija radoi aktrisan teatras-studijas Oleg Tabakovan ohjandusel, kümnes vodes edesti 29 spektaklin rolid. Vspäi 1991 vändi rolid fil'miš epizodižikš, vll 2004−2018 fil'mzihe kaikenaigašti. Sil-žo aigal aktris radoi televizijas, läz 20 teleoigendusen vedai.
Homaičendad
Kategorii:Venäman aktrisad Kategorii:Venäman TV-vedajad Kategorii:Aktrisad kirjamišton mödhe Kategorii:TV-vedajad kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe
Komsomol'sk
Komsomol'sk voib znamoita nenid eländpunktoid:
Ähtäri
Ähtäri (mugažo suomen kelel, erasti Ätsäri; Etseri) om Suomenman lidn da lidnankund valdkundan keskuzpalan suvipäivlaskmas. Se om Suvipohjanma-agjan kaikiš penemb lidn da municipalitet kahesaspäi eläjiden lugun mödhe.
Istorii
Municipalitetan aluz om pandud vl 1867. Raudte tuli Ähtärihe 1880-nzil vozil. Se sai lidnan statusad vl 1986.
Ähtäri šingotase metalližiden mülüiden pästandal tegimišton täht («Tankki Oy»), venehiden tehmižel («Inhan tehtaat Oy Ab», «Terhitec Oy»), armiruidud plastikuksiden «Muovilami Oy»-edheotandal i asfal'tkrepindoiden «Katutekno Oy»-kompanijal. Zoopark, astronomine observatorii i «Mesikämmen»-adivpert' ratas lidnas mugažo.
Geografijan andmused
Lidn sijadase agjan suvipäivnouzmaižes čogas, keskuzfartalad oma Ouluvezi-järven pohjoižrandoil (Ouluvesi 4 km² pindal, 140 m ü.m.t.). Ähtärinjärv (suom. Ähtärinjärvi 45 km² pindal, 153 m ü.m.t.) om pohjoižpoles, zavodiše 5 km pohjoižpäivnouzmha lidnankundan keskusespäi. Matkad lidnaspäi agjan Seinjogi-keskushesai om 68 km päivlaskmha-lodeheze orhal, 84 km avtol vai raudtel, Hel'sinki-pälidnhasai — 269 km suvhe orhal, 326 km avtotedme vai raudtedme. Lähembaižed lidnad (avtoteidme) oma Virrat (Pirkanma) 41 km suvhe-suvipäivlaskmha i Alavus 30 km päivlaskmha. Raudtestancii radab «Seinjogi — Haapamäki»-keskustal.
Vl 2020 lidnan ühthine pind — 910,88 km², sidä kesken kuivma 805,83 km², vezi da sokaz tahond ottas 105,05 nellikkilometrad (6 järved).
Kaik 10 keskusen rajonad i 17 küläd mülüdas lidnankundha.
Eläjad
Vl 1980 eläjiden lugu oli 7 458 ristitud, vl 2010 — 6 482 ristitud. Kaikiš suremb ristitišt oli 8 507 eläjad vl 1950 i 7 826 eläjad vl 1985. Kaks' ristitud koumespäi elädas lidnankundan keskuses.
Pol'šan kel'
Pagižijoiden lugu om enamb 40 mln ristituid (2007), sidä kesken 36,41 mln rist. elädas Pol'šanmas (vn 2011 rahvahanlugemine).
Ähtäri
Eläjad
Kodikelen mödhe (2016): suomen kel' — 98,9%, ročin kel' — 0,1%, toižed keled — 1,0%.
Irdkosketused
Kategorii:Suomenman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Suvipohjanma
Pol'šan kel'
Kaikiš amuižemb kirjutadud purde om 14. voz'sadan «Sventokšiski-mägiden pühäpaginad» (pol'š. Kazania Świętokrzyskie). Paginoiden gruppad: Suren Pol'šanman, Penen Pol'šanman, mazoveckan, silezijan, kašuban. Kirjankel' om sätud ezmäižen kahten paginan alusel.
Reguliruindorganzacii om Pol'šan kelen Nevondkund (Rada Języka Polskiego) Pol'šanman Tedoakademijanno vn 1996 sügüz'kuspäi, sijadase Varšavan Stašican pert'kulus.
Pol'šan kelen kirjamišt
thumb|right|250px|Pol'šan kelen kirjamed Kaik 32 kirjant om pol'šan kelen kirjamištos: Aa, Ąą, Bb, Cc, Ćć, Dd, Ee, Ęę, Ff, Gg, Hh, Ii, Jj, Kk, Ll, Łł, Mm, Nn, Ńń, Oo, Óó, Pp, Rr, Ss, Śś, Tt, Uu, Ww, Yy, Zz, Źź, Żż.
Kirjamištos om mugažo 7 digrafad (ch, cz, dz, dź, dż, sz, rz) da trigraf dzi.
Homaičendad
Kategorii:Keled i dialektad kirjamišton mödhe Kategorii:Litvanman keled Kategorii:Pol'šanman keled Kategorii:Vaugedvenäman keled
Cunami
thumb|right|250px|Ald vitkostub da ližadab korktust lähenemižes kuivmannoks Cunami (津波 tsunami [t͡sɯnä́mí], 津 tsu «kar, laht» + 波 nami «(meri)laineh») om pit'kad lainhed, sündudas vägevas painudespäi valdmeren vai toižen vezišton veden kaikhe mülühü.
Korktad lainhed todas murendusid sauvusile da maižandusele, kuctas hätkid sur'vezid, ristitud satatadas, upehtudas da uptas, vai lainhen üläh tob heid edahan merhe.
Londuseližen nägusen alištujan enambusen süd oma manalaižed manrehkaidused (85 %), pautken longoitesed (7 %), manalaižen lämoimägen lavanheitand (5 %). Meripohjan tarhan terav sirduz (libund vai lanktend) tegese manalaižen manrehkaidusen aigan. Cunamid tegesoiš miččen taht manrehkaidusen aigan, no sadas znamasišt väged vaiše lujan manrehkaidusen tagut, seičeme da sen enamba magnitudanke. Severz'-se lainhid levitasoiš manrehkaidusen jäl'ghe, kaikutte läz časus, i piidab lähtta edahamb kül'bendrandaspäi ülüdele (kukhale, äižiruižen pertin katusele), dai varastada kaikid lainhid sil, ei sa ni kerata midä-ni, ni kacelta kaloid pall'astadud meripohjal. Nell' cunamid videspäi sündudas Tünen valdmeren randoidenno.
Ispanine Hose de Akosta-geograf da istorik ümbrikirjuti nägust tedoližikš ezmäižen kerdan Limas (Peru) vl 1586, konz cunami 25 metrad kortte tuli kuivmale vägevan manrehkaidusen jäl'ghe i katoi territorijad kümnehe kilometrhasai randaspäi. Kaikiš suremb cunami ristituiden žertvoiden lugun mödhe tegihe vn 2004 26. tal'vkud, se sündui 07:58 sijaližen aigan mödhe Indonezijan lodehes lujan manrehkaidusen jäl'ghe 9,1..9,3 magnitudanke, pölištuiba 225..300 tuhad ristituid (Indonezii 180 tuh., Šrilank 31..39 tuh., Tailand enamba vit tuhad da tž.).
Homaičendad
Kategorii:Londuseližed katastrofad Kategorii:Valdmeritedo Kategorii:Gidrologii Kategorii:Fizine geografii
Joilan kirj
thumb|right|250px|Joil-endustai, [[Kižin jumalankodin jumalaine, 18. voz'sadan ezmäine nelländez]] Joilan kirj (יוֹאֵל Joel' , Ἰωὴλ Ioel, Ioel, Книга пророка Иоиля) om evrejan Tanah-biblijan kirj Neviim-jagusespäi i hristanuskondan Vanhan Zavetan 29. kirj.
Original om sätud evrejan kelel. Hristanuskondan kirj kogoneb koumes jagusespäi, evrejan biblijas nelläspäi, evrejan originalan kahtenz' i koumanz' jagused oma ühtenzoittud Vanhas Zavetas. Joil'-endustai tegi kirjad, Vafuilan poig, toižid tedoid hänes ei ole. Kirjan datiruind om jüged azj tarkkohtiden vajaguden tagut, kirjutandan aig voib olda 9.-5. voz'sadad EME. Endustuz om sätud Judejas vai tarkoiktemb Jerusalimas ezimeletaden, paksus mainitadud niiden nimitusiden tagut.
Voib kacta Joilan kirjad Biblijan endustajiden pätemoiden lühüdaks starinaks. Ned temad oma onetomuziden i Sündun päivän endustuz, kucund kaita uskod da tehta kajindad i nousta moralid, Hänen rahvahan Sündun päzutandan ihastuseline varastuz. Kirj om täuttud Sündun tulendan da Hänen käskuzkundan varastandal.
Joil om kajindan endustai, kucub pühännoks i loičendannoks. Hristanuskojad arvostadas Joilad sidä kesken kut Vižkümnenden päivän endustajaks. Kirjas om äi parallelid Nägudezkirjanke.
Homaičendad
Kategorii:Vanhan Zavetan kirjad
Tundmatomad modod
«Tundmatomad modod» (Persons Unknown) om voden 2010 amerikaine anglijankel'ne TV-serial triller-žanras. Tegii — Kristofer Makkuorri. Muzik — Džeff Pona. Prodüser — Mitč Engel', Lorenso O'Braien, Andre Barren, Erendira de la Lama da Al'berto Pando.
Üks'jäižen sezonan 13 epizodad om serialas. Ezmäine ozutez tegihe AÜV:oiden NBC-telekanalal vodel 2010 (7. kezaku — 28 eloku).
Irdkosketused
Kategorii:AÜV:oiden TV-serialad Kategorii:TV-serialad kirjamišton mödhe Kategorii:Vn 2010 serialad Kategorii:TV-serialad anglijan kelel
Mad'jaran Vikipedii
thumb|150px|Mad'jaran Vikipedijan logotip thumb|right|350px|Mad'jaran jagusen kacundoiden lugumär valdkundoidme vll 2015−2020. Nell' kacundad videspäi tegihe Mad'jaranmaspäi, sen jäl'ghe valdkundoišpäi znamasiženke mad'jaran diasporanke (Romanii, Slovakii) Mad'jaran Vikipedii (ičeze nimituz: Magyar Wikipédia) om joudai enciklopedii mad'jaran kelel, Vikipedijan mad'jarankel'ne jaguz.
Se jaguz om avaitud 2003-nden voden 8. päiväl heinkud.
Nügüdläine kirjutusiden lugu om (vn 2023  1. päivän), süvüz —.
Irdkosketused
Kategorii:Vikipedijad Kategorii:Mad'jaran kel'
Mouchein
Mouchein (Atriplex), mugažo Babuhein i Porohein paginoiš, om üks'voččiden i äivoččiden heinäsižiden kazmusiden, pol'penzhiden i penzhiden heim. Kogoneb 258 erikospäi. Mülütadas Amarantižed-sugukundha.
Leviganduz
Heimon erikod kazdas molembiden mapoliškoiden venos i tropižes vöiš. Enamba kaiked erikod om Pohjoižamerikan AÜV:oiden keskusen i päivlaskman štatoiš i Avstralijan südäirajoniš. Läz 15 erikod kazdas Venämas.
Navedib pustolänid, randoid i vanoid, putub solačuil.
Kävutand
Semetas puhtastamha mahust solaspäi. Lehtesed kogotas azotad. Heimon äjad erikod oma södabad. Ottihe moucheinäd ližasömkazmuseks näl'gan aigan, eriližešti Atriplex hortensis-erikod.
Homaičendad
Kategorii:Amarantižed Kategorii:Kazmused kirjamišton mödhe Kategorii:Heinäsižed kazmused Kategorii:Mezikazmused Kategorii:Rujoheinäd
Radužnii (Vladimiran agj)
Radužnii (Ра́дужный) om Venäman lidn Vladimiran agjan keskuses. Se om sauptud administrativiž-territorialine ühtnik (vspäi 1998), Vladimiran suvine ezilidn, lidn agjan alištusenke.
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1971 kuti kaičendministrusen tegimišton žilo «Raduga»-konstruktorbüron radnikoiden täht sodunus tahos. Vl 1977 se sai radnikžilon statusad Vladimir-30-nimenke. Vspäi 1991 žilo tegihe lidnaks nügüdläiženke nimenke.
Radužnijan ižandusen päsarak om ladimensauvomine, mugažo sömtegimišton edheotandad (lihaprodukcii) da mebel'ceh oma olmas. «Raduga»-lazersodapoligon sijadase lidnan suvipäivlaskmpoles.
Geografijan andmused
Lidn sijadase Kläz'man oiktal randpolel (Volgan oigedpol'ne bassein) vides kilometras jogespäi, seižub 160 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Radužnijan pindan ühesa kümnendest om kattud mecoil. Matkad Vladimiran röunhasai om läz 10 km pohjoižhe orhal, läz 20 km suvipäivnouzmha avtotedme.
Radužnii om SATÜ:n üks'jäine eländpunkt.
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 18 211 ristitud. Ristitišton lugu om kaikenaigaine, vspäi 1996 17..18 tuhad elädas lidnas. Kaikiš suremb ristitišt oli vl 2017 (18 535 eläjad) i vll 2000−2001 (18 500 eläjad).
Ortodoksižen hristanuskondan koume pühäpertid oma avaitud lidnas: Jumalanmaman Kazanin jumalaižen naižjumalankodi (vspäi 2005, Jelisavetan i Varvaran jumalanpertinke), Venäman uziden moknikoiden da hengenavaidamižen kundlijoiden puine pühäpert' i heiden-žo časoun'.
Vladimiran tehnologine kolledž om specialižen keskopendusen aluzkundaks.
Edeline Nevondkundan ezimez' om Andrei Kolgaškin (reduku 2015 — kezaku 2020), hän radab lidnan nügüdläižen pämehen. Siti-menedžer oli Sergei Naiduhov vn 2015 kül'mkuspäi, edel sidä hän radoi lidnan Administracijan pämehen vspäi 1995.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Vladimiran agjan lidnad Kategorii:Sauptud administrativiž-territorialižed ühtnikad
Van der Lan Eberhard
Eberhard van der Lan (Eberhard van der Laan; sünd. 28. kezaku 1955, Leiden, Alamad — kol. 5. reduku 2017, Amsterdam, Alamad) oli Amsterdaman pämehen vs 2010 heinkun 7. päiväspäi vn 2017 18. päivhäsai sügüz'kud.
Homaičendad
Kategorii:Valdkundmehed Kategorii:Amsterdam Kategorii:Alamaiden politikanmehed Kategorii:Politikanmehed kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe Kategorii:Sündnuded Leidenha Kategorii:Kolnuded Amsterdamas
Gonolulu
Gonolulu (angl. i gav.: Honolulu, angl. virkand [ˌhɒnəˈluːluː], gavajan [honoˈlulu]) om AÜV:oiden lidn. Se om Havajad-štatan pälidn da kaikiš suremb lidn. Gonolulun ümbrikon administrativine keskuz sijadase neciš lidnas.
Istorii
Ezmäine polinezijalaižiden žilo oli olmas 11. voz'sadal. Vozil 1804−1812 gavajalaižiden Kameamea I-kunigahan rezidencii oli nügüd'aigaižen lidnan Vaikiki-rajonas. Havajad mülüdas AÜV:oihe vspäi 1898.
Lidn om mail'man järed transportine ristte Tünen valdmeren keskes, turizman keskuz i kurort. Gonolulu šingotase mugažo elektrotehnižen tegimištol, tervhudenkaičendan aluzkundoil, navigacijan kompanijoil i aviakompanijoil, Päivnouzmaižen Azijan tavaroiden terminalil, bankoil (vaiše sijaližed bankad oma olmas saril).
Geografijan andmused
Lidn otab Havajiden sariden Oahu-saren suvipäivnouzmašt palad, sijadase 6 m keskmäižel korktusel valdmeren pindan päl, 250 km suvhe Pohjoižtropikaspäi.
Eläjad
Vn 2010 AÜV:oiden rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 337 256 ristitud. Läz 1 mln ristituid elädas ezilidnoidenke — Gonolulun ümbrikos, se otab Oahu-sar't täuzin.
Irdkosketused
Kategorii:Amerikan Ühtenzoittud Valdkundoiden lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Havajiden lidnad *
Kutulik
Istorii
Vepsläižiden pen' grupp eläb Kutulikas — sirdajiden jäl'gelaižed Leningradan agjaspäi.
Eländpunktan aluz om pandud 18. voz'sadan ezmäižel koumandesel kuti počtstancii Moskvan traktal Irkutskannoks.
Geografijan andmused
Matkad ümbrikon Ust'-Ordinskii-keskushesai om 250 km päivnouzmha, Irkutskhasai — 180 km suvipäivnouzmha.
Eläjad
Žilon eläjiden lugu oli 4 886 ristitud vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe, küläkundan — 5 156 ristitud, rajonan nelländez. Kaikiš suremb žilon ristitišt oli 7 532 eläjad vl 1959. Kaik 5 228 ristitud elihe küläkundas vl 2017.
Buddizman «Daši Čoinhorling»-jumalankodi (1814−1938, udessündutihe vll 2004−2007) i ortodoksižen hristanuskondan ph. Johann-endustajan jumalanpert' oma olmas žilos.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman žilod Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Irkutskan agj *
Žukov (lidn)
Žukov (Жу́ков) om Venäman lidn da lidnankund Kalugan agjan pohjoižpäivnouzmas, Obninskan suvipäivnouzmaine ezilidn. Mülüb Žukovan rajonha, sen administrativine keskuz da kaikiš suremb lidn koumen kesken.
Istorii
thumb|left|250px|Memorial Georgii Žukov-maršalan muštoks Eländpunkt mainitase ezmäižen kerdan vl 1656 kuti žilo udenno Ugodskii-raudantegimenno, se om alusenpanendan oficialine voz'. Ugodskii Tegim-žilo (Угодский Завод) kändihe rajonan keskuseks vl 1929. Toižen mail'man sodan aigan žilo oli okkupuruidud nacistoil lühüdan aigan vn 1941 lopus. Udesnimitihe Žukovo-žiloks vl 1974 Rusttan armijan Georgii Žukov-sodapämehen (1896−1974) oiktastuseks, hän oli sündnu lähižhe suvižhe Strelkovk-külähä. Ühtištuihe žilod lähiženke lidnanvuiččenke Protv-žilonke (Протва) i anttihe lidnan statusad vl 1996 nügüdläiženke nimitusenke.
Žukov šingotase Kalugan radioapparaturan tegimel, metalližkonstrukcijoiden pästandal, sömtegimištol (maidon i mecproduktoiden edheotandad). Kalugan radiotehnine tedoinstitut radab lidnas.
Geografijan andmused
Lidn sijadase rajonan päivlaskmas, Ugodk-jogen randoil (Угодка 19 km pitte, Okan hurapol'ne bassein), 135 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Kalughasai om 66 km suvipäivlaskmha-suvhe orhal vai 88 km avtotel. Lähembaižed lidnad oma Belousovo 8 km lodeheze orhal vai avtotedme, i Obninsk (raudtestancii) 11 km lodeheze orhal vai 14 km avtotedme. «Obninsk — Serpuhov»-avtote läbitab lidnad.
Žukov om lidnankundan üks'jäine eländpunkt. Lidnankundan pind — 20 km², sidä kesken pertišton 10,3 km².
Eläjad
Vl 1939 žilon ristitišt oli 1 987 eläjad, vl 1996 — 4 500 eläjad. Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 12 131 ristitud, rajonan nelländez. Kaikiš suremb ristitišt om nügüd', se oli 13 500 eläjad vll 1999−2000 i om enamba 13 tuhad eläjid vspäi 2017. Ortodoksižen hristanuskondan koume pühäpertid da časoun' oma saudud lidnas.
Rahvahad (2010): venälaižed — 90,9%, ukrainalaižed — 2,3%, tadžikalaižed — 1,0%, toižed rahvahad — 5,8%.
Professionaližen opendusen aluzkund om Žukov-lidnan Mehanizacijan da servisan kolledž.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Kalugan agjan lidnad *
Kadirov Ramzan
Ramzan Ahmatovič Kadirov (Къадири Ахьмадан кIант Рамзан, Рамзан Ахматович Кадыров; sünd. 5. reduku 1976, Centaroi, Čečenijan da Ingušetijan ANST, Venäman NFST, NSTÜ) om Venäman valdkundmez' da politikanmez', Čečenijan Tazovaldkundan pämez' vn 2007 uhokun 15. päiväspäi.
Kostroman agjan lidnad
Lidnad
* lidnan ristitišt erineb lidnümbrikon ristitišton luguspäi.
Kadirov Ramzan
Irdkosketused
Kategorii:Venälaižen Federacijan subjektoiden pämehed Kategorii:Valdkundmehed Kategorii:Čečenijan Tazovaldkund Kategorii:Politikanmehed kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe Kategorii:Sündnuded Centaroihe Kategorii:Sündnuded vl 1976
Kostroman agjan lidnad
Enččed lidnad
Kaičenus erižikš eländpunktoikš enččed lidnad:
Homaičendad
Kategorii:Lidnoiden nimikirjutesed Venälaižen Federacijan subjektoiden mödhe
Oja (Vologdan agj)
Oja (Ручей) om pen' vepsän külä Venäman Vologdan agjan Vitegran rajonas.
Oja-külä mülüb rajonan Šuštan küläkundha. Matkad Šušthasai om 14 km avtotedme.
Vodel 2002 vaiše 1 ristit eli küläs.
Kategorii:Vepsän küläd Vologdan agjan Vitegran rajonas Kategorii:Vepsän küläd kirjamišton mödhe Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe
Tursunzade
Tursunzade (Турсунзода, Турсунзаде) om lidn tazovaldkundan alištusenke Tadžikistanan päivlaskmas. Se om Tursunzaden rajonan tazovaldkundan alištusenke administrativižeks keskuseks, ei mülü sihe.
Istorii
Eländpunkt mainitase ezmäižen kerdan 14. voz'sadan kahtendes poles. Se sai lidnan statusad vl 1954. Vhesai 1978 lidnan nimituz oli Regar, udesnimitihe tadžikan Mirzo Tursun-zade-runokirjutajan kanzannimen mödhe. Raudtestancijan nimi om Regar tähäsai. Vl 2005 oigetihe Tursunzaden 70-vottušt jubilejad.
AÜV:oiden armijan openduzkeskuz om olmas lidnas Tadžikistanan sodavägiden täht. Järed alüminijantegim radab lidnan pohjoižes vspäi 1975 Nurekan GES:an energijal. Lidn om ümbärtud maižanduzrajonal (ris, puvill, greipfrutad, maplodud).