cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Pavlin (časud)
Ostmine
Ivan Kulibin-mehanikantedai kerazi apparatad ühtheze tošti.
Očor
Eläjad
Ortodoksižen hristanuskondan kaks' jumalanpertid oma kaičenus i avaitud lidnas: Mikoi-arhangelan (om saudud vll 1830−1835) i vanhuskolaižiden Jumalanmaman Emäganpäivän (om saudud vl 1911 vai sen möhemba) jumalanpertid.
Pavlin (časud)
Homaičendad
Kategorii:Časud Kategorii:Ermitaž
Avialesoohrana
thumb|right|250px|Avialesoohrana:n lendim meclämoipalon aigan. «Avialesoohrana» (ven.: „Авиалесоохрана“) om Venäman valdkundorganizacii, kudamb om olmas čuratud mecoiden kaičendaha aviacijan abul. Sen palakundad oma äjiš regioniš, sidä kesken Karjalan Tazovaldkundas-ki.
Očor
Eläjad
Stroganovan kolledž om professionaližen opendusen aluzkundaks.
Avialesoohrana
Sädud 1934-ndes vodes.
Očor
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Permin randan lidnad *
Avialesoohrana
Kacu mugažo
Kategorii:Venäman valdkundaližed organizacijad Kategorii:Mec Kategorii:Organizacijad kirjamišton mödhe
Petri Julius Rihard
Julius Rihard Petri (Julius Richard Petri; sünd. 31. semendku 1852, Barmen (nüg. Vuppertalin pala), Prussii — kol. 20. tal'vku 1921, Caic, Saksanma) oli saksalaine mikrobiolog. Tedoradoiden riven tegii, pästi kahesa tedotöd vai sen enamba vll 1876−1897.
Biografii
Vll 1871−1875 mez' openui kunigazližes medicinižes sodaakademijas. Opendusen sandan jäl'ghe lekaroiči Berlinan Šarite-klinikas. Vl 1876 Petri kändihe doktoranturan pästnikaks i jätksi radod sodalekarikš, sai medicinižen radnikoičendan majoran arvod lopuks.
Petri oli Robert Koh-tedomehen abunikan. Vl 1877 tetab mail'madme eriline laboratorine astii om sätud hänel — Petrin mall'aine.
Homaičendad
Kategorii:Mikrobiologad Kategorii:Saksanman tedomehed Kategorii:Tedomehed kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe
San Lorenso
San Lorenso (San Lorenzo [san loˈɾenso] «pühä Lavrentii») om toponim ispanijankel'žiš maiš. Se voib znamoita:
Izmit
Izmit (İzmit) om lidn Turkanman lodehes. Se om Kodžaelin agjan administrativine keskuz.
Istorii
Kaikenaigaižen eländpunktan ezmäižed todištused datiruišoiš 12. voz'sadal EME. Sil aigal territorii oli frigijalaižiden valdas. Möhemba sirdnikad grekižes Megar-lidnaspäi (Megara) sauvoiba Astakos-portlidnut, sijazihe nügüdläižes Bašiksele-rajonas. Frakijan Lisimah-car' mureni lidnut, i letihe Nikomedii-lidnad (Νικομήδεια) sen sijas. Vll 91−94 EME oli alištunu Riman tobmudele, mülüi Rimalaižhe imperijha. Vl 284 Diokletian-imperator kändi Nikomedijad ühteks pälidnoišpäi (imperijan nellänz' surtte), se jäi znamoičendanke pälidnan sirdandan jäl'ghe Konstantinopolihe.
Vspäi 1337 lidn om turkine kaikenaigašti, nimitusen turkan toižendanke. Ižandusen i transportteiden znamasine keskuz.
Izmit šingotase meriportoil, avtosauvomižel i avtopaloiden tehmižel, kivivoinümbriradmižel, alüminijan i bumagan pästandal, sömtegimištol.
Geografijan andmused
Lidn sijadase Mramorižen meren Izmitan lahten päivnouzmaižel randal, kukhil 200 metrhasai kortte, 100 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Om korktoid mägid läz lidnad. Lujad manrehkaidused oleldas, jäl'gmäine znamasine oli vn 1999 elokus. Matkad Stambulhasai om 85 km päivlaskmha, Ankar-pälidnhasai om 320 km päivnouzmha avtotedme.
Barto Agnija
thumb|left|250px|Vn 1936 «Igruški»-kirjan kor' (Bobaižed, pirdi K. Kuznecov) Agnija L'vovna Barto (Агния Львовна Барто), nimi sündundan jäl'ghe — Gitel' Leibovna Volova (ven.: Гитель Лейбовна Волова; sünd. 4. uhoku 1906, Kovno, Venäman imperii — kol. 1. sulaku 1981, Moskv, NSTÜ), oli tetab nevondkundaline lapsenrunokirjutai, radiovedai da kinoscenarist. Stalinan premijan (1950, kahtenz' märpord) i Leninan premijan (1972) laureat.
Izmit
Irdkosketused
Kategorii:Turkanman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe *
Barto Agnija
Kirjutajan runoiden tobj pala om sätud peniden lapsiden täht. Om kebn lugeda i panda muštho Barton runoid. Tegii kosketab lapsidenke oikti, kesknikoita, koveritomal kelel lirižita ümbrikirjutandoita da lähtendoita polihe. Kaik personažad runoiš nimitasoiš nimen mödhe.
Lapsiden kaičendan päiv
thumb|right|250px|Nevondkundaline praznik[[počtmark.]] Lapsiden kaičendan päiv (День защиты детей) om rahvahidenkeskeine päiv. Se om valdkundpraznik Venämas-ki, radinpäiv. Oigetas kezakun 1. päiväl vodespäi 1950; praznik om vahvištadud Parižas vn 1949 Rahvahidenkeskeižen demokratižen naižfederacijan kongressal vedatamha tarkust abortoiden problemale.
Kacu mugažo
Kategorii:Rahvahidenkeskeižed päiväd Kategorii:Venäman praznikad Kategorii:Praznikad kirjamišton mödhe Kategorii:1. kezaku
Darhan
Darhan (Дархан «sep'») om Mongolijan koumanz' lidn eläjiden lugun mödhe. Se om Darhan-Uul-agjan administrativine keskuz.
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1961 kuti sauvondmaterialiden pästandan keskuz i industrijan uz' sijaduz. Pol'šan radnikad abutiba sauda punümbriradajan, savičun i mouckiven tegimid. Darhanan LEK om saudud vl 1966 (48 MVt).
Darhan šingotase raudan metallurgijan tegimel (om saudud vodele 1990) sijaližel torhudel i sömtegimištol: lihakombinat, jauhfabrik, konditerine fabrik, alkogoližiden i alkogolitomiden jomiden kombinat. Lidn om ümbärtud maižanduzrajonal.
Geografijan andmused
Klimat om ven kontinentaline kuiv. Voden keskmäine lämuz om −0,6 C° vilun tal'ven tagut, tal'vkun-uhokun kesklämuz om −21..−24 C°, kezakun-elokun +18..+20 C°. Paneb 284 mm sadegid vodes, enamba pol't kezakus-elokus (52..67 mm kus), kuivaig oleskeleb kül'mkus-sulakus (3..10 mm kus).
Eläjad
Vl 2010 eläjiden lugu oli 74 738 ristitud, agjan viž kudendest. Kaikiš suremb ristitišt om nügüd'.
Valdkundan kahtenz' znamoičendal openduzkeskuz, kümne professionaližen opendusen aluzkundad i maižandusen tedoinstitut ratas lidnas. Mongolijan tedon da tehnologijoiden universitetan (Ulanbatar) üks' kampusoišpäi om avaitud lidnas.
Džango (personaž)
Džango (ital. da angl.: Django; ?—?) om spagettivesternoiden riven kul'tine melestehtud personaž; antivägimez'. Ezmäižen kerdan hän ozutihe Serdžon Korbuččin «Džango 1»-fil'mas (1966) Frankon Neron edestuses.
Džangon mel'kuva kinos
Serdžo Korbuččin «Džango 1»-fil'm (1966) oti tetabut ei vaiše kodimal Italijas, no sen agjoiden taga-ki. Lentan päheng om Džango (Franko Neron edestuses), hän kändihe populärižeks mugažo. Personaž ozutihe läz 30 fil'mas (ku ei enamb) toižiden akt'oroiden edestusiš, hot' üks'jäine oficialine originaližen fil'man jätktuz om pästtud vaiše vl 1987.
NB: Neniš kirjutuses ei principialižišti kacle Džangon mel'kuvad «Ringon kaks' poigad»-, «Džango Päzutud»-fil'miš (täuden sidomatomuden tagapäi originaliženke personaženke).
Fil'miden pänimikirjtez
kirjutan
Homaičendad
* Kategorii:Vestern
Džango (personaž)
Personaž tegihe populärižeks evropaližes vestern-žanran kinos: om pästtud sur'kulu «sikveloid» fil'mal, hot' üks'jäine oficialine originaližen fil'man jätktuz — «Džango 2» — om pästtud vaiše vl 1987. Džango om üks' kaikižiš tedištadud vesternoiden gerojišpäi (jäl'ges Ristitud Nimeta da Sartanad).
Biografii
Om vähä informacijad hänen polhe. Originaližen fil'man mödhe, hän om 30—35-vozne üks'jäine mez', kudamb oli enččen rahvahanikoiden voinan ühtnijan (vojui pohjoiželaižikš). Hänel oli ak Mersedes, kudambad rikojiba rahvaz Džeksonan klanaspäi. Geroi aznoi Džeksonad: meksikalaižiden tüges personaž kačustab sen armii, a edelespäi ičevägel rikob Džeksonad-ki. Hänel oli sudarušk — prostitut Marija; hö eriganziba fil'man agjale.
Toižes palas Džango linni papiks (Ignacio-nimen al) jäl'ges ezmäižen fil'man tegoid. Hän tedištab Marijan surman polhe, a mugažo illegitimižen tütren Marisolin olendas olmas. Sijaline orjidenpidai, «Il Diavolo» Orlovski, orjasti Marisol', i Džango pidi kaita tütart da hänen sebranikoid plenuspäi. Jäl'ges heppiendad, Džango jäi tütär hänen sebranikoidenke, a iče läksi agjatomikš, no toivoti pörtas toižel.
Kacu mugažo
Kategorii:Personažad * Kategorii:Vestern
Gorohovec
Gorohovec (Горохове́ц) om Venäman lidn Vladimiran agjan päivnouzmas. Lidn om Gorohovecan rajonan administrativine keskuz, mülüb sihe lidnankundaks.
Istorii
Gorohovecan tegimišton edheotandad oma libutimiden da konvejeroiden tegim, stökoltegim, lihakombinat. Mecan i metallan ümbriradmižen cehad oma Gorohovecan kolledžan bazaks (Väznikan tehniž-ekonomižen kolledžan filial ). 20. voz'sadal laivansauvomižen tegim oli olmas (3500 radnikad oleskeli). Kaikiš järedamb Evropas Gorohovecan artillerine poligon sijadase päivnouzmha lidnaspäi, agjoiden röunal.
Geografijan andmused
Lidn sijadase Kläz'man oiktal randal, 80 m keskmäižel korktusel valdmeren pindan päl. Matkad Vladimirhasai om 157 km päivlaskmha «Volg»-avtotedme (M7). Gorohovec-raudtestancii sijadase 11 km suvipäivnouzmha lidnaspäi «Kovrov — Alauz'lidn»-raudtekeskustal, radab vspäi 1862.
Gorohovec om lidnankundan üks'jäine eländpunkt. Lidnfartaloiden pind om 13 km², kaiken municipalitetan — 14,75 km².
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 14 016 ristitud, rajonan ristitišton koume videndest. Kaikiš suremb ristitišt oli 16 600 eläjad vl 1992.
Edeline lidnankundan pämez' (Nevondkundan ezimez') om Jelena Romanova (sügüz'ku 2015 — reduku 2020). Lidnankundan Administracii om likvidiruidud vn 2020 redukule, Nina Beläkova radoi sen jäl'gmäižen pämehen vn 2015 redukuspäi.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Vladimiran agjan lidnad *
Alžiran valdkundznam
right|250px Alžiran valdkundznam (شعار الجزائر) om Alžiran Rahvahaližen Demokratižen Tazovaldkundan üks' oficialižiš simvolišpäi. Nügüdläine versii om vahvištadud 1976-nden voden 1. päiväl kül'mkud.
Ümbrikirjutand
Fatiman käzi kuvadase noustatajan päiväižen al, se om regionan veroline simvol. Päiväine znamoičeb ut aigan. Maged tagamal simvolizuruidas Atlas-mägid. Toižed znamad oma maižanduzkazmused i tegim.
Pol'ku om islaman znam. Valdkundan täuz' nimituz araban kelel ümbärdab kuvad vauktal tagamal.
Kacu mugažo
Kategorii:Valdkundznamad V
Alžiran flag
border|right|250px Alžiran flag (علم الجزائر) om Alžiran Rahvahaližen Demokratižen Tazovaldkundan üks' oficialižiš simvolišpäi. Flagan proporcii om 2:3.
Nügüdläine flag om vahvištadud 1962-nden voden 3. päiväl heinkud. Alžiran Rahvahaližen Päzutandan Frontan flag om sen pojav, vaiše suruded oma toižed. Se partii vei Alžirad ripmatomuden tedotusennoks.
Flag kogoneb kahtes püštoiktas šoiduspäi tazostadud levedusenke, vihandan i vauktan mujun. Rusttad pol'ku i tähtaz sen südäimes kuvadasoiš flagan keskuses. Pol'kun suruz om flagan korktusen pol'. Vauged muju ozutab puhthut, islaman simvolad oma vihand muju i pol'ku.
Kaks' ristikoitud vauktad jakkarid oma ližatud Alžiran sodameriflagan hurha üläčogaha.
Astrarium
thumb|right|250px|Astrariuman pirdandkuva Astrarium (mugažo Planetarium) om amuižed mehanižed astronomižed časud. Italijalaine Džovanni de Dondi-lekar'-astronom (1330−1388) tegi niid vozil 1348−1364.
Tehtihe pojavid časuid edel händast i hänen jäl'ghe, no se statj om dokumentiruidud. Džovanni de Dondi kävuti tehmižes mehanikan mahtusid i časuiden instrumentoid, kudambid levitihe avaros severz'-se voz'sadoid möhemba.
Časud lugihe aigad, ozutihe kalendarin i pühänikoiden datoid. Sen ližaks, Astraruim modelirui Päiväižen sistemad i ozuti planetoiden sirdandad taivhadme Ptolemein sisteman mödhe.
Homaičendad
Kategorii:Časud
Ohansk
Ohansk (Оха́нск, Оханнӧй) om Venäman lidn Permin randan suvipäivlaskmas. Se om Ohanskan rajonan administrativine keskuz. Mülüb rajonha lidnankundaks, üks'jäine lidn rajonas.
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud Stroganovad-torgovanoiden pätandan mödhe vl 1547 kuti kalanpüdajiden Ohan'-slabad' . Sen nimi sündui sijaližes охань-sanaspäi «harvsil'maine verk püdamha kalad». Om lidnan statusanke vspäi 1781. Vl 1923 Ohanskan rajon om sätud, i Ohansk kändihe sen keskusen.
Lidnan tegimišton edheotandad oma omblendfabrik, leibänkombinat, mecanümbriradai edheotand. Ohansk om maižanduzrajonan keskuseks. Permin universitetan biostancii sijadase lidnas tedoidamha vezivaradimen biologijad.
Geografijan andmused
Lidn sijadase Kam-jogen Votkinskan vezivaradimen (vspäi 1964) oiktal randal, 110 m keskmäižel korktusel valdmeren pindan päl, «Kazan' — Perm'»-avtotel. Matkad Permihesai om 60 km pohjoižpäivnouzmha orhal, 72 km avtotedme vai 126 km Kam-jogel. Toižed lähembaižed lidnad oma Očor 44 km lodeheze orhal vai 68 km avtotedme i Nitv (lähembaine raudtestancii) 25 km pohjoižhe orhal vai 48 km avtol.
Ohansk om lidnankundan üks'jäine eländpunkt.
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 7250 ristitud, koume seičemendest rajonan ristitištos. Kaikiš suremb ristitišt oli 8800..9000 eläjad vozil 1992−2001 (9 tuh. rist. vll 2000 i 2001).
Ortodoksižen hristanuskondan kaks' pühäpertid oma olmas lidnas: Jumalanmaman Emäganpäivän päjumalanpert', ph. Aleksandr Nevalaižen jumalanpert' i časoun'.
Professionaližen opendusen aluzkund om Stroganovan kolledžan (Očor-lidn) Ohanskan filial.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Permin randan lidnad *
Habinod
Habinoiden form oleleb erazvuitte: lühüdad, kaidad, levitadud, koveroitud agjoidenke. Habinoidenpanii ladluz om melestehtud Saksanmas, se oli populärine 19. i 20. voz'sadan röunal.
Toižil olijoil
Habinod kazdas naižil-ki lujas harvas gormonaližen čurazundan tagut.
Rouhijoiden i kažiden rižandhibused nenas ümbri oma vibrissad, niiden augotižlibund om toine. Habinuded oma rakan i gavediden enambusen päl.
Modan tarbhaičendad
Dekorativine funkcii om habinoil, kut bardal-ki, mehen imidžan tarbhaine ližaduz, modon homaičii pird. Vastal'ne tendencii om modon hibusiden täuz' ajand. Mod pidada habinoid vajehtase modon ajandanke amussai, rippub kundan veroišpäi da kosketusišpäi. Habinoiden form voib znamoita märitud sociališt stratad.
Amuižes mirus lugetihe ajadud modod civilizacijan tunduseks (päiči Mesopotamijad). Nügüd'aigan kazvatadas da holitadas habinoid Lähižen Päivnouzmman islamanuskojiden maiš, Meksikas i Indijas enamba kaiked.
Homaičendad
Kategorii:Hibused modos Kategorii:Bardanajand
Kompjuter
thumb|right|250px|[[Personaline kompjuter|Personaližen kompjuteran shem (desktop):
1. Monitor
2. Päplat
3. Processor
4. ATA-port
5. Operativine mušt
6. Ližaladimiden kartad
7. Kompjuteran sötmižblok
8. Diskan lugim
10. Koskmik
11. Kompjuterhir']] Kompjuter (anglijan kelen computer-sanaspäi [kəmˈpjuː.tə(ɹ)] — «lugii», «lugim») vai Tedomašin om ladim vai sistem, kudamb om mahtusenke oigeta da vaumita anttud operacijoiden jäl'gendust, sen aigan nece jäl'genduz om märitud sel'ktas, i voib vajehtada sidä (avtomatan-ladimen erineden). Operacijoiden jäl'genduz nimitase program:aks, se mülütab lugustusid, tondan-vendan operacijoid-ki.
Kompjuteran kävutand erazvuiččile metoile ümbrikirjutase nenil tärtusil: avtomatiziruidud (oz., kontrol'), mašinine (oz., grafik), lugend- (oz., lugendtehnik).
Araban kel'
Kirjkel' otab kävutamižhe araban kirjamištod. Kirjutadas oiktalpäi hurale. Kaik om viž paginoiden gruppad, kaikutte valdkund kävutab ičeze normad i om ičezenke reguliruindorganizacijanke. Sädas tedotekstoid anglijan kelel päiči Tunisas, Alžiras i Marokos, kirjutadas francijan kelel niiš.
Kompjuter
Homaičendad
Kategorii:Elektronik
Araban kel'
Araban kel' om ÜRO:n üks' kudes oficialižes kelespäi radmaha.
Araban kel' om üks'jäine valdkundkel' neniš valdkundoiš: AÜE, Bahrein, Egipt, Jemen, Jordanii, Katar, Kuveit, Livan, Livii, Mavritanii, Oman, Saudan Arabii, Sirii, Tunis.
Araban kel' kävutase ühteks oficialižiš valdkundkelišpäi neniš valdkundoiš: Alžir, Čad, Džibuti, Eritrei, Irak, Izrail', Komoran Sared, Marok, Somali, Sudan.
Koprivnic
Koprivnic (Koprivnica [kɔ̝̌priːv̞nit͡sa], Kapronca) om lidn Horvatijan pohjoižes. Se om Koprivnican da Križevcin ümbrikon administrativine keskuz da kaikiš suremb lidn.
Istorii
Eländpunkt mainitase ezmäižen kerdan vl 1272. Se sai lidnan oiktusid vl 1356.
Koprivnic šingotase sömtegimištol (sen kaikiš järedamb valdkundas «Podravka»-kompanii, oludtegim), himižel tegimel i pun ümbriradmižel.
Geografijan andmused
Lidn sijadase «Zagreb — Budapešt»-keskustan transportteil, 149 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Mad'jaranman röunhasai om 10 km pohjoižpäivnouzmha, Zagreb-pälidnhasai om 75 km suvipäivlaskmha.
Koprivnican municipalitet mülütab kahesa tošt eländpunktad lidnan ližaks, niišpäi kaikiš suremb om Starigrad (2248 rist. vl 2021).
Eläjad
Vn 2011 Horvatijan rahvahanlugemižen mödhe municipalitetan eläjiden lugu oli 30 854 ristitud, sidä kesken lidnan 23 955 ristitud. Kaikiš suremb municipalitetan ristitišt oli 29..31 tuhad eläjid vll 1991−2011 (30 994 rist. vl 2001). Vl 2021 lidnan ristitišt oli 22 262 eläjad.
Pohjoine universitet (Sveučilište Sjever, 5,2 tuh. üläopenikoid vl 2021) radab Koprivnicas i Varaždin-lidnas vspäi 2015.
Irdkosketused
Kategorii:Horvatijan lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe *
Kuz'
Kuz' (Picea) om Pedaižiden sugukundan puiden heim.
Läz 35 erikod. Kuzed oma igähižvihandad korktad pud (korktuz 30 metralesai) čomanke kronanke.
Etimologii
Latinankel'ne nimituz libub ezimeletaden latinižes pix-sanaspäi, kudamb znamoičeb rugan, vai picis-sanaspäi («rugapu»).
Erikod
thumb|right|250px|Kuz' tal'vel thumb|right|250px|[[Uden voden kuz']] Kaik 35 erikod da kaks' gibridad mülüdas neche heimho GRIN-saitan mödhe:
Irdkosketused
Kategorii:Kazmused kirjamišton mödhe Kategorii:Pud Kategorii:Pumaterialan sugud Kategorii:Kazmusiden heimod
Lodehline aviabaz
Lodehline aviabaz (Северо-западная авиабаза) oli Venäman edheotand Petroskoi-lidnan «Letked»-lendimportas (Пески) vll 1949−2014. Mülüi valdkundaližhe «Avialesoohrana»-organizacijha.
Bazan personal tegi aerofotokuvid i kacli lämoipaloiden olmatomut mecoiš, radoi maižandusen i kivivoinveimiden kompanijoiden pakitoitusiden mödhe. Oli palakundoid i lendimpöudoid Karjalan rajonkeskusidme, lendandlavuded oliba neniš eländpunktoiš: Kalevala, Kem', Pudož, Segež, Sortaval. Tegihe regulärižid passažirlendandoid i čarterreisid Karjalan čuradusidme: Petroskoihesai, Pudožhasai da Kižihesai. Kaik oli ühesa lendint i viž punolendint aviabazan territorijan südäimes.
Sirtihe edheotandad tazovaldkundan tobmuden alištushe vl 2007. Aviabaz om likvidiruidud vn 2014 1. päiväl heinkud, sidä kesken suren velgan tagut, personalan i tehnikan terveh pala om sirtud lähižhe «Petroskoi»-lendimportha. Kaks' An-28-lendint oli mödud.
Homaičendad
Kategorii:Aviabazad Kategorii:Karjalan Tazovaldkundan transport
Apollon
thumb|right|200px|[[Bel'vederan Apollon]] Apollon (Ἀπόλλων Apollon, Apollo), kucundnimi om Feb (Φοῖβος Foibos «säinu») om lämoin jumal amuižgrekan i rimalaižes mifologijoiš, čomamahtoiden kaičii, Muzoiden vei, tuleban aigan endustai i jumal-tervehtai, mehen čomuden etalon. Üks' kaikiš arvostoittud Amuižen Grekanman jumaloišpäi. Simvoliziruib Päiväšt, i hänen Artemida-sizar — Kudmašt.
Zevs-jumalan i Leto-titanidan poig. Apollon kuvazihe kut nor' mez' kuldaižiden hibusidenke, sišpäi om hänen Feb-kucundnimi. Päiväižlämoi simvoliziruiše hänen kuldaižil nolil. Jumalan atributad oma taug, lir i lavranvenc.
Apollonan lapsed oma Asklepii (vai Eskulap, medicinan jumal), Orfei-pajatai da liranvändai, koribantad i kuretad.
Homaičendad
Kategorii:Amuižgrekan jumalad Kategorii:Rimalaižed jumalad Kategorii:Päiväižen jumalad Kategorii:Jumalad kirjamišton mödhe Kategorii:Mifologižed personažad kirjamišton mödhe
Artemida
thumb|right|200px|Artemida Artemida (Ἄρτεμις Artemis) — amuižgrekan mifologijas om kaiken nor' mectusen, plodukahusen da neičestusen jumalneižne.
Kaikuččen eläban olijan Mas kaičii, hän andab ozad naindas i abud sündutesen aigan. Sid' Kudmaižen jumalneižne (hänen Apollon-vell'-kaksjäine om Päiväižen simvol). Rimalaižil hänen analog om Diana.
Artemidan kul'tživatad oma kapospedr i emäkondi.
Sündutihe Artemidad Delos-sarel (nüg. Grekanman keskuzpalas). Jumalneiččen tat om Zevs, mam — Leto (Latona)-jumalnaine. Kaik 60 okeanidad i 20 amnisijalašt nimfad oliba neiččen kazakoikš. Ei ole lapsid Artemidal.
Homaičendad
Kategorii:Amuižgrekan jumalad Kategorii:Jumalad kirjamišton mödhe Kategorii:Mifologižed personažad kirjamišton mödhe
Mahfuz Nagib
thumb|left|250px|Muštpacaz Mahfuzale [[Gizas, Sfinksan torgul]] Nagib Mahfuz Abdel' Aziz Ibragim Ahmed Baša (نجيب محفوظ عبد العزيز ابراهيم أحمد الباشا; sünd. 11. tal'vku 1911, Kair, Egipt — kol. 30. eloku 2006, sigä-žo) oli tetab egiptalaine kirjutai-romanist da dramaturg romantizm- i realizm-žanroiš. Literaturižen Nobelän premijan laureat (1988).
Üks' tetabižiš egiptalaižiš kirjutajišpäi, kudamb valatoiti nügüdläižhe arabižhe literaturha. Sädusiden pätematikad — ekzistencializm (olendfilosofii), liberalizm i eskai nacionalizm. Ei kaik hänen romanoišpäi oli ottud pozitivižikš sijaližes (eriližikš islamižes) kundas.
Homaičendad
Kategorii:Egiptan kirjutajad Kategorii:Nobelän premijan laureatad Kategorii:Kirjutajad kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe Kategorii:Sündnuded Kairha Kategorii:Kolnuded Kairas
Tellur
thumb|left|200px|Kristalližen telluran pallišk kaks' santimetrad pitte
Tellur (Te — tellurium latinan kelel) om 52nz' himine element himižiden elementoiden periodižes tabludes. Sen sijaduz om kudendestoštkümnendes gruppas (vanhtunuden klassifikacijan mödhe — kudenden gruppan päalagruppas), tabluden videndes periodas.
Ühthine ümbrikirjutand
Element om lujas harv Man kores, 0,01 grammad tonnas, no voib löuta sidä puhthas olendas (ičesündui tellur) i enamba mi sadas mineraloiden keskes. Vl 1798 avstrijalaine Martin Genrih Klaprot-himik sai puhtast tellurad ezmäižen kerdan da avaiži sen ičendoid.
Tellur da kaik sen ühtnendad oma morijad!
Fizižed ičendad
Puhtaz tellur om räbed hobedaižvauged metalloid (pol'metall) lujanke metallhoštanke. Diamagnetik i pol'veim. Kristalline segluz om geksagonaline.
Atommass — 127,60. Ninevuz (normaližiš arvoimižiš) — 6,24 g/sm³. Suladandlämuz — 722,66 K (449,51 C°). Kehundlämuz — 1261 K (988 C°).
Londuseline tellur kogoneb kahesas izotopaspäi, niišpäi kuz' oma stabiližed, atommassoidenke: 120 (0,09%), 122 (2,55%), 123 (0,89%), 124 (4,74%), 125 (7,07%), 126 (18,84%), i kaks' oma vähän radioaktivižed: 128Te (31,74%, T½ — 2,2 × 1024 vot) i 130Te (34,08%, T½ — 8,2 × 1020 vot). Tetas 30 ratud radioaktivišt izotopad 105..119, 121, 127, 129, 131..142 atommassanke, sen ližaks 17 izomärad om olmas. Niiden keskes kaikiš hätkembad oma koume izomärad: 121mTe-izomär 154 päiväd pol'čihodamižen pordonke, 123mTe (T½=119 päiväd) i 127mTe (T½=109 päiväd).
Himižed ičendad
Element om aktivine himižešti vaiše keskmäras. Muigotandmärad: +6, +4, +2, −2. Telluran tuhk muigotub il'mas honuzližel lämudel TeO2-hapandusen sädandanke, huldutamižel il'mas palab i jätab sidä-žo hapandust. Reagiruib vedenke 100 C° lämudel.
Metalloid segoib muglihe, rik- i azotmuiktusihe. Sädab vällid muiktusid: tellurvezinikmuiktuz (H2Te), telluraižmuiktuz (H2TeO3) i tellurmuiktuz (H6TeO6). Tellural om reakcijoid galogenidenke i metalloidenke.
Irdkosketused
Kategorii:Himižed elementad kirjamišton mödhe
Šaverm
thumb|right|250px|Šaverm Šaverm vai šaurm (شاورما‎‎ šauárma, שווארמה‎ šavárma, çevirme [tʃeviɾˈme]) om Lähižen Päivnouzmman (aigoin, turkaižen augotižlibundan) sömine pitaspäi vai lavašaspäi, kudambad täuttas čaptud räkištadud lihal, ližatas magutesid, painatosid i salatad listuišpäi.
Sanan Piterin variant om «šaverm». Venäman Permin randan šaverm i šaurm oma erazvuiččed blödad. Populärine irdaline söm Levant-regionas, Kavkazan maiš i Egiptas. Sötlese sömladlusita.
Ottas neniden živatoiden lihad: eziauguine — lambaz (oinaz), sid' kana, guruč, lehm (vaza). Ainasteldas lihašlikuid püštoiktaha värtmudhe labodeheks, käroutas sidä vitkos lämoiden keskes i muga räkištadas hilläšti, čaptas vaumitud lihad hoikil šoiduil, i se lankteb kandičhu. Vitk process, no lämoinno, jäb lihad travindata räkan sän aigan.
Kategorii:Leibsömižed Kategorii:Arabine keitand
Mail'man koordiniruidud aig
Standart vajehti Keskmäšt aigad Grinvičun mödhe (GMT) vl 1972, sikš miše vanh pordhišt oli tazomäratoi i oli sidodud Man päivezpöruden hätkeližushe. UTC om pandud tazomäraižen atomaigan (TAI) alusel i sättub enamba civiližen kävutandan täht.
Kategorii:Aig
Tranzit (fil'm, 2012)
Homaičendad
Kategorii:AÜV:oiden fil'mad Kategorii:Trillerad Kategorii:Fil'mad kirjamišton mödhe Kategorii:Vn 2012 fil'mad Kategorii:Fil'mad anglijan kelel
Keimada Grandi
thumb|right|250px|Keimada Grandi Keimada Grandi (Künsar') (Ilha da Queimada Grande) om sar' kaikenaigaižeta ristitištota Atlantižes valdmeres, mülüb Brazilijha. Sijadase sen suvipäivnouzmas, 35 km suvhe San Pauluspäi.
Saren pind om vaiše 0.43 km². Se om 206 m kortte. Täs eläb sar'hine botrops (Bothrops insularis) — üks' kaikiš varuližembiš küišpäi mail'mas, sen čoksaiduz kucub teravad sepsisad i lopiše surmal statjoiden seičemes procentas. Arni necen kün tagapäi Keimada Grandi oti «kaikižen varuližemban saren» oficialitont arvod.
Sarel avtomatine lämoičuhunduz om saudud. Daiving i kalatez oma avaros levitadud Keimada Grandin randoidenno. Tulend randha om kel'tud valdkundan tobmudel kaičemha ristituid i saren florad da zivatištod.
Homaičendad
Kategorii:Brazilijan sared Kategorii:Sared kirjamišton mödhe Kategorii:Atlantižen valdmeren sared
Brams Iogannes
Iogannes Brams (Johannes Brahms [joːˈhanəs ˈbʁaːms]; sünd. 7. semendku 1833, Gamburg, Saksanma — kol. 3. sulaku 1897, Ven, Avstrii, om mahapandud sigä-žo) oli saksalaine muzikankirjutai da pianist, romantizman aigan päezitajišpäi. Professionaližen elon tobj pala mäni Venas.
Biografii
Brams oli sündnu Jakob Brams-muzikanvändajan kanzha. Tat oli kontrabasanvändajal Gamburgan teatras i andoi poigale vändon soitoil ezmäižid mahtoid. Iogannes openui hätken muzikpedagogoil, ühtni erasihe koncertoihe. Lopi privatišt reališt školad, i nell'toštkümnevoččel andoi ezmäižen soližen koncertan. Vn 1853 sulakus Brams sädi gastrolid mad'jaran E. Remenji-violižnikanke, se ajeluz abuti säta tundmusid tetabidenke muzikankirjutajidenke.
Elon aigan mez' besedoiči äjidenke naižidenke, no jäi naimatoman.
Sädused
Bramsan ezmäižiš sädusišpäi om koume sonatad fortepjanon täht (1853). Pajod, skerco i p'jesad fortepjanon täht oma pästtud Läipcigha vl 1854. Joga vodel Brams sädi midä-se ut ičeze surmhasai.
Muzikankirjutai tegi läz 160 sädust (kaik om 122 nomeruidud opusad) kaikiš žanroiš päiči operas: pajod ühten i äjiden äniden täht, variacijad, p'jesad, sonatad da koncertad fortepjanon täht, nell' nomeruidud simfonijad orkestran täht. Kaikiš suremb i tetabamb säduz om «Saksalaine rekviem» (1865−1869, Ein deutsches Requiem) seičemes palas horan i orkestran täht.
Homaičendad
Kategorii:Saksanman muzikankirjutajad Kategorii:Saksanman pianistad Kategorii:Muzikankirjutajad kirjamišton mödhe Kategorii:Pianistad kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe Kategorii:Sündnuded Gamburgha Kategorii:Kolnuded Venas
Kuzedejevo
Kuzedejevo (Кузедеево) om žilo Kemerovon agjan suvipoles, sen Novokuzneckan rajonas. Žilo om küläkundan administrativižen keskusen.
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1660. Oli Kuzedejevon rajonan keskusen (22. kezaku 1939 — 23. keväz'ku 1961). Vll 1964−2004 oli lidnanvuiččen žilon statusanke.
Kuzedejevo šingotase mecan ümbriradmižel i asfal'tbetontegimel. Raudtestancii «Novokuzneck — Mundibaš»-jonol.
Geografijan andmused
Žilo sijadase Kondom-jogen randal (Кондома), läz Novokuzneckad.
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe žilon eläjiden lugu oli 3 609 ristitud. Sur' lugumär suvivepsläižid om žilos, kudambad oma tulnuded Leningradan agjaspäi i lodaitas suvivepsän paginal.
Keskškol, 18. vsadan jumalanpert'.
Homaičendad
Kategorii:Kemerovon agj Kategorii:Vepsän küläd Kategorii:Venäman küläd Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Novokuzneckan rajon
Os
Os (Оса, Оса кар) om Venäman lidn da lidnankund Permin randan suvipäivlaskmas. Se om Osan rajonan administrativine keskuz.
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1591 kuti Uz' Nikol'skai slabad'  (Ново-Никольская слобода) Venäman päivnouzmaižel röunal. 17. voz'sadal nimitaškanzihe Osan slabad'  (Осинская слобода). Slabad' sai lidnan statusad vl 1737 nügüdläiženke nimenke.
Os-lidn šingotase kivivoin samižel vspäi 1963 i sauvondmaterialiden pästandal (lämuzizoläcii bazal'tkuiduspäi, pumaterialad, strubad).
Geografijan andmused
Lidn sijadase Kamanjogen Votkinskan vezivaradimen hural randal, 100 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Permihesai om 94 km pohjoižpäivnouzmha orhal, 141 km avtotedme vai 193 km Kam-jogel. Lähembaine lidn om Ohansk 49 km pohjoižhe orhal vai 95 km avtotedme.
Svetlii-žilo (läz 300 eläjad) da nell' pen't küläd mülüdas lidnankundha mugažo. Lidnankundan pind — 105,14 km².
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 21 188 ristitud, lidnankundan — 21 889 ristitud, rajonan koume nelländest. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli läz 26,5 tuhad eläjid vozil 1996−2001 (26 600 rist. vl 1996). Vl 2017 kaik 21 072 ristitud elihe lidnas i 21 732 ristitud kaikes lidnankundas.
Ortodoksižen hristanuskondan ph. Stroican päjumalanpert' (1902−1916, udessündutadas vspäi 2004) i Jumalanmaman Kazanin jumalaižen pühäpert' (1882) oma olmas lidnas, mugažo islaman pühäpert' vspäi 1899 (om anttud kundale vl 2011).
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Permin randan lidnad *
Blue System
Mülükund oli Diter Bolen, Rol'f Köler da Mihael' Šol'c.
Homaičendad
Kategorii:Saksanman muzikgruppad Kategorii:Sintipopgruppad Kategorii:Muzikgruppad kirjamišton mödhe Kategorii:Disko Kategorii:Modern Talking Kategorii:Muzikgruppad vl 1987 alusenpanendanke Kategorii:Muzikgruppad vl 1998 čihodamiženke
Venäman rahvahanikan pasport
thumb|right|250px|Pasportan kirjankor' Venäman rahvahanikan pasport (Паспорт гражданина Российской Федерации, vai paginas südäipasport) om pädokument, kudamb vahvištoitab Venäman rahvahanikan personad. Pasport pidab olda kaikuččil Venäman rahvahanikoil, miččile om täudunu 14 vot, i kudambad elädas Venäman territorijal. Miše ajada Venäman röunoiden taga, rahvahanikoile pidab sada Venäman rahvahanikan röunantagaine pasport.
Volgogradan agjan lidnad
Kaik om ühesatoštkümne lidnad (город) i 17 lidnanvuittušt žilod (ven. посёлок городского типа) Volgogradan agjas.
Venäman rahvahanikan pasport
Zavottihe vajehtada NSTÜ:n pasportad Venäman pasportha vn 1997 redukus. Pasportan andand i vajehtuz tegese Venäman Südäiazjoiden ministrusen territorialižil organoil rahvahanikan eländsijan vai olendsijan mödhe.
Volgogradan agjan lidnad
Homaičendad
Kategorii:Lidnoiden nimikirjutesed Venälaižen Federacijan subjektoiden mödhe
Blagoveščensk (Amuran agj)
thumb|left|250px|Lidnan kart ümbrištonke (2017) Blagoveščensk (Благовещенск [bləgɐˈvʲeɕːɪnsk]) om lidn da lidnümbrik Venäman suvipäivnouzmas. Se om Amuran agjan administrativine keskuz da kaikiš suremb lidn.
Venäman rahvahanikan pasport
Südäiolend
Sab kävutada rahvahanikan pasportad:
Blagoveščensk (Amuran agj)
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud Ust'-Zejan küläks (станица Усть-Зейская) vl 1856. Külä sai lidnan statusad nügüdläiženke nimitusenke vl 1858, Blagoveščenjan jumalanpertin mödhe.
Venäman rahvahanikan pasport
Homaičendad
Kategorii:Pasportad Kategorii:Venäma
Blagoveščensk (Amuran agj)
Istorii
Vozil 1919 (keväz'ku) — 1920 (semendku) Blagoveščensk oli okkupiruidud Japonijan imperijan sodavägil.
Geografijan andmused
Lidn sijadase Amur-jogen hural randal Zei-jogen lanktendan sijas, 122 metrad keskmäižel korktusel valdmeren pindan päl. Amur-jogen leveduz om läz 800 metrad lidnan röunoiš. Kitajine Heihe-lidn seižub Amuran oiktal randal vasthapäi, kaikiš penemb keskust sihesai om 526 metrad. Avtotesild ühtenzoitab niid, se om saudud vll 2016−2019, no ekspluatacii ei ole zavodinus pandemijan tagut i planiruiše vn 2022 ezmäižes polespäi.
Eläjad
Vl 1913 lidnan ristitišt oli läz 70 tuhad. Vn 2010 kaiken Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 214 390 ristitud, lidnümbrikon — 219 847 ristitud. Lidnan kaikiš suremb ristitišt oli 222 tuhad eläjid vl 2000 i 226 385 eläjad vl 2020. Vl 2018 lidnan ristitišt oli 225 091 eläjad, lidnümbrikon — 230 416 eläjad, agjan koume kümnendest.
Ortodoksižen hristanuskondan Jumalanmaman Blagoveššenjan kafedraline päjumalanpert' (uz' om saudud vll 1997−2003), viž jumalanpertid i viž kodijumalanpertid oma olmas lidnas, mugažo islaman pämečet' om saudud.
Edeline lidnan pämez' om Valentina Kalita (keväz'ku 2015 — heinku 2020).
Transport
Rahvahidenkeskeine civiline Ignatjevo-lendimport (BQS / БГЩ, 710 tuhad passažiroid vl 2021) sijadase 15 kilometras lodeheze lidnan keskusespäi.
Vspäi 1913 Blagoveščensk-raudtestancii om olmas. Raudte ühtenzoitab lidnad Belogorskanke, se om 109 km pitte.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe * Kategorii:Amuran agjan lidnümbrikod *
Jump In My Car
«Jump In My Car» (Hüpni minun avtoho) om Secret Star-pajatajan pajo da hänen ühtennimine singl Diter Bolenan avtorusenke. Pajon tekst om anglijan kelel.
Pajo om sätud Bolenalpäi Secret Star:ale (todesine nimi — Sabina Lürenbaum) da C. C. Catch-pajatajale (edestajad oliba tundmusiš ühthižtön «Optimal»-muzikgruppas tagapäi). Secret Star:an singl linni hänen debütižeks soližeks radoks, se om pästtud 1986-nden voden keväz'kul. Päliči kus, sulakun 28. päiväl, pajo om pästtud C. C. Catch-pajatajan «Catch the Catch»-al'bomal. Arni toine versii, hot' ei olend pästtud kut singl, linni enamb populärižeks. Mugažo nece pajonversii oli populärine NSTÜ:s.
Edestajiden rivi änetiba ičeze necen pajon kaverversijoid: ozutesikš, Mari Roos (saksalaine versii «Bleib' Wie Du Bist»-nimenke), Kelli Kvong (kitailaine versii «伤心的我»-nimenke), Tai Hen (vjetnamalaine versii «Hãy Tìm Đến Bên Em»-nimenke).
Homaičendad
Kategorii:Secret Star:an singlad Kategorii:C. C. Catch:an pajod Kategorii:Pajod kirjamišton mödhe Kategorii:Singlad kirjamišton mödhe Kategorii:Vn 1986 pajod Kategorii:Vn 1986 singlad Kategorii:Pajod anglijan kelel
Sjudad Del' Este
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vn 1957 uhokus Puerto-Flor-de-Lis-nimitusenke. Lidn sai nügüdläšt nimitust vn 1989 referenduman jäl'ghe.
Sjudad Del' Este šingotase kut rahvahidenkeskeižen torguindan keskuz, valdkundmaksatoi zon. Lidn ümbrištonke tegeb Paragvain kogosüdäiproduktan koume videndest. Järedan «Itaipu»-gidroelektrostancijan holitand, elektrusen eksport Brazilijha.
Geografijan andmused
Lidn sijadase agjan päivnouzmas, Brazilijan valdkundröunanno, Parananjogen oiktal randal, 185 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Asunsjon-pälidnhasai om 327 km päivlaskmha orhal. Lähembaine lidn om Brazilijan Fos-de-Iguasu jogen vastrandal, pol'kilometrine avtotesild ühtenzoitab senke vspäi 1965.
Sjudad Del' Este jagase 30 rajonaks (barrio:ks).
Eläjad
Vl 2019 eläjiden lugu oli 301 815 ristitud. Kaikiš suremb ristitišt om nügüd'. Läz 600 tuhad eläjid om ezilidnoidenke.
Krasnoslobodsk
Krasnoslobodsk (Краснослобо́дск) om toponim. Se voib znamoita nenid Venäman lidnoid:
Geja
thumb|right|200px|Geja, [[Fejerbah Ansel'm|Ansel'm Fejerbahan kuva]] Geja (Γαία Gaja) — amuižgrekan mifologijas om Man jumalnaine, kogonaižen mam (nellän kesken), mi eläb i kazvab siš, mugažo Taivhan, Meren, titanoiden da gigantoiden mam, olimpalaižiden jumaloiden ezimam.
Geja om sündnu Haosan jäl'ghe, hän om Uranan, Tartaran i Talassan čiža. Efiran i Gemeran tütär.
Nügüd'aigaižed biologad kävutadas jumalnaižen mel'kuvad Gejan gipotezas 1970-nziš vozišpäi. Sen mödhe, voib otta Mad üläorganizmaks, mitte pid'oiteleb ümbrišton kaikenaigaižust i tarbhaižid elon täht olendoid kesksidoil eläban i elätoman miruiden keskes.
Riman mifologijas Gejan analog om Tellus.
Homaičendad
Kategorii:Amuižgrekan jumalad Kategorii:Jumalad kirjamišton mödhe Kategorii:Mifologižed personažad kirjamišton mödhe
Čomuz
thumb|right|250px|[[Freisine (pol'sar', Tasmanii)|Freisine-pol'saren peizaž (Tasmanii-sar', Avstralii)]] Čomuz om estetine, praktitoi kategorii, kudamb znamoičeb vigatomust, objektan aspektoiden garmonijad; i nece objekt (vai näguz) ajab hengidusen mujandoid kaclijal. Se om üks' kul'turan päkategorijoišpäi. Änikod oma kaikiš paksumbaks čomuden simvolaks. Vastal'ne kategorii om kamedind.
Ristitun čomuz oleleb hibjan da irdpol'ne čomuz, i hengeline čomuz. Čomuden konkursad, čomamahtoiden i modan ozutelendad vedasoiš äjiš maiš.
Tärtusen šingotez
Amuižen Grekanman filosofad pidiba čomut objektivižeks i ontologižeks näguseks, kacuiba čomudhe Universuman vigatomuden sidoiš:
Keskaigaline Homoi Akvinlaine-filosof sanui, miše nened ičendad oma tarbhaižed čomuden täht:
Homaičendad
Kategorii:Estetikan kategorijad Kategorii:Mod
Glinde
thumb|left|250px|Lidnankundan sijaduz federacijanmas Glinde (mugažo saksan kelel, sijaline alasaksan pagin: Glinn) om Saksanman lidn valdkundan pohjoižes, sen Šlezvig-Gol'štein-federacijanman suviröunanno. Gamburgan päivnouzmaine ezilidn.
Istorii
Eländpunktan nimituz mainitase 13. voz'sadaspäi, konz Glinde-külä oli lahjoitud jumalankodile. Külä šingotihe vezimellicoil i ümbriradmižen fabrikoil niiden alusel 17. voz'sadaspäi. Vl 1937 Krupp AG-kompanii sauvoi lendimiden pol'vikahiden valoiden tegint küläkundas. Žilo sai lidnan statusad vn 1979 24. päiväl kezakud ičeze 750-voččen jubilejan oiktastuseks.
Glinde šingotase mašiništonsauvomižen edheotandoil, sidä kesken tetabiden kompanijoiden: Alfa Laval, Honeywell Bremsbelag GmbH.
Geografijan andmused
Lidn sijadase läz Gamburgan päivnouzmašt röunad, Ostštainbek-küläkundan taga, 24 m korktusel valdmeren pindan päl. Vedase seičemeks kilometraks megapolisan röunaspäi suvespäi pohjoižhe. Tegimištzon levitase lidnan suvipäivnouzmas.
Eläjad
Religijan mödhe (2020): protestantad — 23,7%, katolikad — 8,5%, toižed uskojad i religijatomad — 67,8%.
Belomorsk
Belomorsk (Беломо́рск, Šuomua — «sokaz rand», Sorokka) om Venäman lidn da raudtesol'm Karjalan Tazovaldkundan päivnouzmas. Se om Belomorskan rajonan administrativine keskuz da üks'jäine lidn.
Istorii
Eländpunkt mainitase ezmäižen kerdan vl 1419 kuti külä Vig-jogensun Sorok-vezisonen randoil (Сорока, sündui karjalan «saari»- i «joki»-sanoišpäi). Vl 1429 tetaban Solohkan jumalankodin German da Savvatii alusenpanijad oigenziba Solohkile arni neciš küläspäi. Vspäi 1551 Sorockai-külä (ven. деревня Сороцкая) oli alištunu Solohkan jumalankodile.
Vozil 1869−1912 koume mectegint purulikutimil oli saudud Sorok-külän laptoiš.
Vozil 1931−1941 Belbaltlag sijazihe lidnas da sen ümbrištos, sen ühthine ristitišt saihe 100 tuhazesai aigoidme. Lagerin türmatud sauvoihe Vaugedmeren-Baltijanmeren vezited, Segežan mechimkombinatad, varhapanihe mecad Pudožalesai.
Vl 1938 sügüz'kun 11. päiväl Sorok-külä, mecančapajiden, veziradnikoiden žilod i Sorokskai-žilo raudtestancijanno oliba ühtenzoittud lidnha uden Belomorsk-nimenke.
Belomorskan ižandusen päsarakod oma mecan ümbriradmine, kalan püdo da kazvatand, sauvondkiven i šebnän samine, gidroenergetik (Belomorskan GES). Mugažo meriport (vspäi 1934) i leibtegim oma lidnas.
Geografijan andmused
Lidn sijadase rajonan keskuses, seižub Vauktan meren suvipäivlaskmaižel randal, Vig-jogensun randoil, Šižn'-vezisonen da Vaugedmeren-Baltijanmeren veziten hural randpolel, 10 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Petroskoihesai om 304 km orhal suvhe, 372 km avtotedme. Lähembaine lidn om Kem', 49 km pohjoižhe.
Vašingtonan lidnanznam
right|250px Vašingtonan (Kolumbii-ümbrikon) znam (Seal of the District of Columbia) om AÜV:oiden pälidnan üks' oficialižiš simvoloišpäi. Se om vahvištadud 1871-nden voden uhokul.
Gerakl
thumb|right|200px|«[[Farnezen Gerkules» Napolin Rahvahaližes arheologižes muzejas]] Gerakl (Ἡρακλῆς Herakles) vai Gerkules (Herculēs) — amuižgrekan mifologijas om vägimez', Zevs-jumalan i Alkmenan (Amfitrion-vägimehen akan) poig. Sündundan aigan oli nimitadud Alkidaks (Ἀλκείδης Alkeides). Andmused hänen polhe oma jo «Iliadas» (II 658 da tž.).
Vašingtonan lidnanznam
Ümbrikirjutand
Kaks' figurad oma kuvatud kehkran znaman keskuses: valdkundan ezmäine Džordž Vašington-prezident i Justicija-jumalnaine. Orl laudanke rindhal seižub hänen oiktan käden al, lent om orlan n'okus. Maižandusen produkcii om kuvatud orlanno: kaks' bučušt tabakonke, nižun snap, villän kaks' havadod.
Potomak-jogi om znaman tagaman oiktalpäi, sid' Kapitolii, kukhad levitadas sen edes. Päiväine i jonuz puruvedimenke sijadasoiš tagaman huralpäi.
Belomorsk
Tobmuz
Ičeze Administracijad lidnas ei ole vn 2014 kezakuspäi, Belomorskan rajonan administracii tegeb lidnankundan velgusidme.
Eläjad
Vl 1959 lidnan eläjiden lugu oli 14 783 ristitud. Sen jäl'ghe kaikiš suremb ristitišt oli 19 tuhad eläjid vl 1992. Vn 2010 kaiken Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 11 217 ristitud. Vl 2016 lidnan ristitišt oli 10 052 eläjad, lidnankundan — 10 917 eläjad. Rajonan ristitišton koume videndest eläb lidnas.
Ortodoksižen hristanuskondan kaks' jumalanpertid oma avaitud lidnas: phh. Zosima i Savvatii Solohkalaižiden (letihe vll 2004−2005), ph. Mikulai-čudonsädajan (om vanhas pertiš vspäi 1993).
Pohjoižen kolledžan (Segež) filial om lidnan profopendusen aluzkundaks.
Transport
Avtobusad oma kundaližeks transportaks lidnan südäimes.
Matkad «Kol»-avtotehesai (M18, vspäi 2018 Р21, mülüb E105-avtomaršrutha) om 36 km lidnaspäi päivlaskmpolehe avtotesarakodme.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Karjalan Tazovaldkundan lidnad *
Gerakl
Kesked äiluguižid mifid Geraklan polhe kaikiš tetabamb om cikl 12 vägitegos, kudambad Gerakl tegi, konz oli Evrisfein (Mikenoiden carin) radnikoičendal.
Geraklan kul't oli lujas populärine Amuižes Grekanmas, grekan kolonistoiden kal't se leviganzi aigašti amuižes Italijas, kus Gerakl oli tetab Gerkules-nimenke. Taivhan Pohjoižes mapoliškos sijadase Gerkules-tähthišt.
Geraklan 12 vägitegod
thumb|right|200px|«Gerakl i Nemejan lev» — kopii [[Lisippan originalaspäi]]
Homaičendad
Kategorii:Argonaftad Kategorii:Amuižgrekan mifiden personažad Kategorii:Mifologižed personažad kirjamišton mödhe
Vašingtonan lidnanznam
Ümbrikirjutand
«Kolumbii-ümbrik»-kirjutez (District of Columbia) om pandud ülähän. Lent ümbrikon «Oiktusekahuz kaikiden täht»-devizanke (Justitia omnibus) om kuvatud alahan.
Norhein
Norhein (Veronica officinalis) om äivozne heinäsine kazmuz Son'lehtesižed-sugukundaspäi. Se om Meclin-heimon tipine erik.
Leviganduz
Kazvab läz kaikes Evropas (Azorižed sared, Edahaine Pohjoine) i Päivlaskmaižes Azijas. Invazivine erik Sahalin-sarel. Eländtahod oma harv mec, pallištod i mecanröunad, nitud, penzhišt, mäged subal'pižhe vöhösai.
Ümbrikirjutand
Norheinän seikh om ujelii seižujidenke vezoidenke 15..30 sm i 50 santimetrhasai kortte. Jurišt om hoik, ujelii, kover, henoidenke juridenke. Lehtesiden röun om piikaz, ned oma hibusuzidenke molembiš poliš, 1,5..4 sm pitte i 1..2 sm levette. Änikuz kazvab ülälehtesiden kaimlospäi. Plod om äisemnine konorüt 4..5 mm pitte.
Vašingtonan lidnanznam
Kacu mugažo
Kategorii:Vašington Kategorii:Lidnanznamad
Norhein
Ümbrikirjutand
Kazmuz äikerdoičese semnil i juril. Änikoičeb kezakus-elokus, andab ploduid heinkus-redukus.
Kävutand
Ottas norid lehtesid maguteseks. Kävutadas änikoid andmaha vinale hajud. Ottas zelläks irdpolespäi i südäimehe, tehtas tervehtoitajad čajud, vaumitas keitvet uitod vaste.
Varhapandas ladvoid änikoičendan augotišes, kuivatas +35..+40 C° lämudel. Torhuz sättub kaks' vot.
Homaičendad
Kategorii:Son'lehtesižed Kategorii:Kazmused kirjamišton mödhe Kategorii:Heinäsižed kazmused Kategorii:Dekorativižed kazmused Kategorii:Mezikazmused Kategorii:Zell'kazmused Kategorii:Rujoheinäd
You Suffer
You Suffer (Sinä mökičetoi anglijan kelespäi) om Napalm Death-gruppan 12. pajo A-poles heiden debütižes Scum-al'bomaspäi (1987). Singl om pästtud vl 1989.
Pajo i singl putuiba Ginnessan Rekordkirjha kaikiš lühüdambikš muzikan istorijas. Pajon hätkeližuz om vaiše 1,316 sekundad.
Irdkosketused
Kategorii:Napalm Death:an pajod Kategorii:Pajod kirjamišton mödhe Kategorii:Singlad kirjamišton mödhe Kategorii:Vn 1987 pajod Kategorii:Vn 1989 singlad Kategorii:Pajod anglijan kelel
Radio
thumb|right|250px|Radiokommunikacijan shem thumb|right|250px|Radiostancii navedijoiden täht tarbhaiženke ümbrištonke Radio (latinan kelen sanoišpäi: radio «sädegoičen», «pästan lähtten», «lasken» i radius «sädeg») om kävutai radiolainhid tehnologii tomha da oigendamha informacijad (sidä kesken internet-signalad), sidon vanuimetoi toižend.
Avaidusen istorii
Radion avaidusen da tedoidusen process oli pit'k, äi ristituid ühtniba sihe kaiken 19. voz'sadan aigan. Vl 1831 Maikl Faradei avaiži elektromagnitižen indukcijan nägust. Vl 1897 sulakun 24. päiväl Aleksandr Popov-radiotehnikantedomez' oigenzi ezmaižen Venämas «Генрих Герц»-radiogramman (Genrih Herc) 250 metraha Piterin universitetan sauvusiden keskes.
Radion oigendusen da sandan processan ližaladimed oma mikrofon, oigendim, oigenduzantenn, sandantenn, radiosandapparat, vägestoitim, dinamikad vai kundlimed.
Kävutand
Radiosidon toižendad:
Radion levedad kävutandad oma kaikenaigaine radiooigenduz, televizijan oigenduz, digitaline radio, radiopagižmižed, mobiližed telefonad, radionavigacii, radar, lämbituz (mikrolainhižen päčin effekt), radioohjanduz, radioastronomii.
Jod
thumb|left|200px|Jodan kristallad thumb|right|200px|Jodan spektran nägui pala Jod (I — iodum latinan kelel, amuižgrekan kelen ἰώδης-sanaspäi «zolotuhheinän mujun polhe», «ruskedsinine») om 53nz' himine element himižiden elementoiden periodižes tabludes. Sen sijaduz om seičemendestoštkümnendes gruppas (vanhtunuden klassifikacijan mödhe — seičemenden gruppan päalagruppas), tabluden videndes periodas.
Radio
Kävutand
Radioho sidodud tedod: radioastronomii, radionavigacii, radiotedištelend.
Jod
Ühthine ümbrikirjutand
Jod om harv londuses, no voib löuta sidä kaikjal. Elementan pala Man kores — 0,46 grammad tonnas, merivedes — 20..30 mg tonnas. Ičesündui jod putub vaiše Italijas. Francijalaine Bernar Kurtua-himik avaiži jodan merišoll'oiden tuhkas vl 1811.
Radio
Sidon diapazonad
Radiolainhiden pädiapazonad:
Jod
Ühthine ümbrikirjutand
Nece om aktivine himižešti galogen. Jodan molekul om kaks'atomine — sen formul om I2.
Jod om tarbhaine mikroelement ristitun hibjan täht, no luja morim suriš lugumäriš. Surmaline doz om 3 g. Erased merišoll'od kogotas jodad 1 procenthasai.
Fizižed ičendad
Normaližiš arvoimižiš puhtaz jod om olmas muzahahkoikš kristallikš ruskedsiniženke metallhoštanke. Diamagnetik. Kristalline segluz om ortorombine. Jod tegeb ruskedsiništ purud (kändase gazaks), i sil luja harakterine paha haju om.
Londuseline jod kogoneb üks'jäižes stabiližes 127I izotopaspäi. Tetas 36 ratud radioaktivišt izotopad 108..126, 128..144 atommassanke, i 13 izomärad, kaikiš hätkemb om 129I 15,7 mln vozid pol'čihodamižen pordonke.