cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Alamaiden flag
border|right|250px Alamaiden flag (Vlag van Nederland) om Alaman Kunigahusen üks' oficialižiš valdkundaližiš simvoloišpäi. Flagan proporcii om 2:3.
Nügüdläine flag om vahvištadud 1937-nden voden uhokul. Oigedsaumaine tera kogoneb koumes tazostadud šoiduspäi: rusked ülähän, vauged keskuses, kobal'tine sinine alahan.
Flagan istorii
Tazovaldkundan ezmäine oficialine flag oli vahvištadud vl 1599 Oranan princan flagan mödhe, sen ülähäine šoid om ruskedpakuine mujul. Vl 1648 revolücii tegihe valdkundas, i vajehtihe üläšoidun mujud rusttaks. Flag om kaičenus vajehtusita monarhijan pördumižen jäl'ghe vl 1815, no kunigazdinastijan ruskedpakuine vimpel sijadase ülemba flagad praznuičendan aigan. Mujun vajehtuz oli praktine-ki, merilaivan flagan rusked muju vereb hätkemb päiväižel.
Homaičendad
Kategorii:Flagad F
Odess
Odess (Одеса) om lidn Ukrainan suvipäivlaskmas. Se om valdkundan koumanz' lidn eläjiden lugun mödhe, järed kul'turine da tedoline keskuz, tegimišton keskuz, lebutahoiden lidn. Mugažo Odessan agjan administrativine keskuz, om agjan palaks. Sodavägiden hoštusen lidn.
Istorii
Eländpunkt om olmas vlpäi 1794. Edel 1795 vot lidn nimitihe Kacübijv, möhemba — Hadžibei. Voib olda, miše «Odess»-nimi om sündnu sanskritan «Godesha»-sanaspäi (Godesa).
Geografijan andmused
Lidn sijadase Mustmeren lodehližel randištol, Odessan lahten randoil. Kaikiš suremb Ukrainan portoišpäi. Odess om järed avtote- da raudtesol'm.
Sebruzlidnad
Odessal om 25 sebruzlidnad :
Partnörlidnad
Odess sädi kožmust 18 partnörlidnanke :
Irdkosketused
Kategorii:Ukrainan lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe *
Tedo
thumb|right|250px|Tedon simvol
Soitoine
thumb|left|150px|Soitoižen diapazon thumb|right|250px|Järgeline metalline soitoine Soitoine om populärine kaikes mail'mas il'msoit. Sen rol' om znamasine mail'man kul'turas.
Tedo
Tedo om ristitun radmižen sfer, kudamb sädab i sisematiziruib teoretižikš objektivišt informacijad toziolendas.
Soitoine
Üks' kaikiš amuižembiš soitoišpäi, sündui pismäižespäi. Pismäižen torvut kändihe pidemb i reiguidenke, muga soitoine tuli 37..42 tuhad vozid tagaz vai sen aigemba, soit om löutud kaivandusil.
Soitoižen reigud oma tehtud kulundoiden pordhišton mödhe. Köläidusiden eziauguine purde om iškii soiton seinüden röunha il'mvalu. Sen seinüden nimituz om labium («hul'» latinaks). Köläidusiden purde likutab il'man seibast soitoižen kanalas, muga märitud korktusen kulund sädase.
Tedo
Necen radmižen aluz om faktoiden keradamine, niiden kaikenaigaine udištamine da sistematizacii, kritine analiz, i — necil bazal — uziden tedoiden vai ühthevendoiden sintez. Nened tedod da ühthevendad ei vaiše ümbrikirjutagoi nägujid londusen da ristitkundan nägusid, no mugažo abutadas sauda da endustada süjäl'gusemižid sidoid. Ned teorijad da gipotezad, kudambad vahvištoittas faktoil da kaclendtegoil (eksperimentaližikš), formuliruidas kut londusen i ristitkundan käskused.
Soitoine
Umbištadud soitoine (kanalan vastal'ne agj om saubaline) vändab korktembid ühteks oktavaks kulundoid, mi mugoi-žo surtte avol'jaine soitoine (avoinudenke agjanke). Vändon aigan korpusan reigud sauptas klapanoil vai muzikantan sor'mil muite.
Homaičendad
Kategorii:Soitod kirjamišton mödhe
Tedo
Tedon koume tundust oma kodvad, logine todištez, nägusen matematine form.
Avar tedo mülütab töhišton kaikid arvoimižid da komponentid:
Gardabair
thumb|left|250px|Kund Islandijan suvipäivlaskman kartal (2022) Gardabair (Garðabær ['karðaˌpaiːr ̥]) om Islandijan lidn valdkundan suvipäivlaskmas. Se om Reikjavikan ezilidn, valdkundan videnz' lidn eläjiden lugun mödhe, mülüb Pälidnan agjaha (Höfuðborgarsvæðið).
Istorii
Lidnan territorii om ottud kävutamižhe 9. voz'sadaspäi kahtel maižanduzfermal (Vífilsstaðir i Skúlastaðir). Eländpunktan aluz om pandud vl 1876 kuti Gardahreppur (Garðahreppur). Se sai lidnan statusad vl 1976 nügüdläiženke nimenke.
Gardabair šingotase transnacionaližel Marel-kompanijal (vspäi 1977, om olmas 30 valdkundas), tegeb mašiništod i kompjuterprogrammid sömtegimišton täht ümbriradamha lihad da kalad. 380-telestudii om päbazaks LazyTown-teleoigendusiden lapsiden täht. IKEA:n üks'jäine islandine lauk radab lidnas.
Geografijan andmused
Londuseližed kel'dtahod oma lidnan ümbrištos (mäged, jäžomad). Reikjavik-pälidn sijadase pohjoižhe Gardabairaspäi Koupavogür-lidnan kal't.
Islandijan prezidentan Bessastadir-rezidencii (Bessastaðir, vspäi 1944) om saudud 18. voz'sadal, mülüb Gardabairan lidnankundha vspäi 2013 ühtes enččenke Aul'ftanes-lidnanke (Álftanes, läz 2,4 tuh. eläjid).
Eläjad da transport
Vl 2014 eläjiden lugu oli 14 180 ristitud. Kaikiš suremb ristitišt om nügüd'.
Seičeme keskškolad om lidnas.
Avtobusad ühtenzoittas lidnad Reikjavikanke.
Irdkosketused
Kategorii:Islandijan lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Pälidnan agj (Islandii)
Kartali
Kartali (Карталы́, Картали, Кәртәле) om Venäman lidn, lidnankund da raudtesol'm Čeläbinskan agjan suves. Se om Kartalin rajonan administrativine keskuz.
Istorii
Kartali šingotase raudten edheotandoil, šebnän samižel, sömtegimištol (elevator, leibän produktoiden pästand). Om maižanduzrajonan keskuseks.
Geografijan andmused
Lidn sijadase rajonan keskuzpalan päivnouzmas, Karataliajat-jogen oiktal randal päpaloin (Караталыаят 175 km pitte, Tobolan hurapol'ne bassein), 300 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Kazahstanan röunhasai om 25 km päivnouzmha raudtedme, Čeläbinskhasai om 240 km pohjoižhe orhal, 321 km avtotedme vai raudtedme. Lähembaine lidn om Magnitogorsk 118 km lodeheze orhal, 168 km avtotel vai 140 km raudtel.
Kaks' raudtestancijad ratas lidnas, Kartali-I i Kartali-II.
Kartali om lidnankundan üks'jäine eländpunkt.
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 29 131 ristitud, rajonan koume videndest. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 42 801 eläjad vl 1970.
Rahvahad (2010): venälaižed — 89,5%, ukrainalaižed — 2,7%, kazahlaižed — 2,3%, totarlaižed — 2,1%, toižed rahvahad — 3,4%.
Ortodoksižen hristanuskondan koume jumalanpertid oma olmas lidnas: Jumalanmaman Kazanin jumalaižen (om saudud vll 1900−1903), Mihail-arhangelan (2007), Jumalanmaman «Kaikiden gorähižiden ihastuz»-jumalaižen (2014−2015).
Professionaližen opendusen aluzkund om Kartalin äisarakoline tehnikum.
Karakas
Karakas (Caracas [kaˈɾakas], sijaline virkand: [kaˈɾaːkaʰ]) om Venesuelan pälidn da kaikiš suremb lidn. Sijadase Pälidnan ümbrikon (isp. Distrito Capital) päivlaskmaižes palas, sen administrativine keskuz.
Istorii
Lidnan aluz om pandud vl 1567 heinkun 25. päiväl, oigedsaumaiženke planuruindanke. Ispanine Diego de Losada-konkistador pani sidä indejalaižiden Karakas-heimon poltnuden žilon sijas i nimiti Santiago de León de Caracas.
Kümnes vodes päliči, vl 1577, lidn kändihe jo pälidnaks — ezmäi ispanižen gubernatoran. Kahtes voz'sadas päliči vl 1777 Karakas oli tedotadud Venesuelan jenaral-gubernatorkundan pälidnaks. Vl 1811 tedotihe valdkundan ripmatomut lidnan ph. Rozan časounäs. Sodategendoiden jäl'ghe ispanijalaižid vaste Venesuel kändihe Suren Kolumbijan palaks vl 1819, Santa Fe de Bogota oli sen pälidnaks. Vspäi 1830 Karakas om Venesuelan Tazovaldkundan pälidnaks rattemata.
Imatr
Imatr (Imatra, mugažo ročin kelel) om lidn da lidnankund Suomenman suvipäivnouzmas, Suvikarjal-agjas. Se om valdkundan 40nz' lidn eläjiden lugun mödhe.
Karakas
Geografijan andmused
Lidn sijadase valdkundan da Suviamerikan pohjoižes, seižub 870..1040 m ü.m.t. korktusil, Andiden mägialangištos. Matkad Kariban meren randhasai om 15 km pohjoižhe orhal Cerro El' Avil-mägiden kal't 2159 metrhasai kortte. Lujad manrehkaidused oleldas, vozil 1812 da 1900 ned panihe lidnan pertišt mantazole.
Kauniainen
Kauniainen (mugažo suomen kelel, virktas [ˈkɑuniˌɑinen]; ročin kelel: Grankulla) om Suomenman pen' lidn da kund valdkundan suves, Udenman provincijas. Se om anklavaks Espoo-lidnan keskuzpalan südäimes, päivlaskmha Hel'sinkišpäi.
Karakas
Geografijan andmused
Klimat om subekvatorialine kaks'sezonine savannan. Päivän keskmäine lämuz om +21..+24 C° vodes läbi. Paneb sadegid 912 mm vodes. Neps sezon oleskeleb kezakus-redukus (115..135 mm kus), kuiv sezon tuleb vilukus-keväz'kus (11..15 mm kus).
Kauniainen
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1920, sai lidnan statusad vl 1972.
Imatr
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1948. Anttihe kundale lidnan statusad vl 1971.
Kauniainen
Geografijan andmused
Matkad Hel'sinkin keskushesai om 12 km päivnouzmha-suvipäivnouzmha orhal.
Karakas
Geografijan andmused
Karakas kogoneb vides municipijaspäi: 1 — Pälidnan ümbrikos (Libertador-municipii sen röunoiš), 4 — Mirand-štatas (Barut, Čakao, El' Hatil'jo, Sukre). Ned alajagasoiš edemba 31 parrokijaks (parroquia).
Imatr
Istorii
Imatr šingotase cellülozbumagaižel tegimištol («Stora Enso»), metallurgijan tegimel («Ovako Bar Oy»-kompanii), kahtel GES:al, lebuturizmal i torguindal röunpäličmänendtahonno. Jogapäiväline avtobusühtenzoituz om olmas Piterinke vspäi 2012.
Kauniainen
Geografijan andmused
Vl 2018 lidnan kogonaine pind oli 6,00 nellikkilometrad, sokhata mata — 5,89 km².
Karakas
Lidnan pämehed
Karakas-lidnan pämehen radnikuz (mer, al'kal'd, Alcalde del Municipio Libertador de Caracas) om olmas vspäi 1990.
Imatr
Geografijan andmused
Lidn sijadase agjan keskuzpalan suves, Karjalan kaglhan pohjoižes, Vuoks-jogen randoil (Vuoksi, Vuoksen 143 km pitte, Ladogan järven ližajogi) i Saima-järven (Saimaa, Saimen 4400 km², 76 m ü.m.t.) päivnouzmaižen randan čogas. Matkad Venäman röunhasai om 6 km suvipäivnouzmha, agjan Lapenrand-keskushesai om 33 km päivlaskmha-suvipäivlaskmha orhal vai 35 km teidme, Hel'sinkihesai om 236 km päivlaskmha-suvipäivlaskmha orhal, 256 km avtotedme vai raudtedme. Lähembaine lidn om Svetogorsk (Venäman Leningradan agj) 7 km suvipäivnouzmha Imatran keskusespäi. «Lapenrand — Jogensu»-raudtekeskust i «Lapenrand — Jogensu»-avtote läbitadas lidnad.
Kauniainen
Tobmuz
Nügüdläine lidnan pämez' om Kristofer Masar (suom. Christoffer Masar). Torsten Viden (roč. Torsten Widén) radoi lidnan edeližen pämehen vozil 2006−2015. 35 ezitajad ratas lidnan suimas (suom. Kauniaisten kaupunginvaltuusto).
Karakas
Lidnan pämehed
Enččed merad:
Imatr
Geografijan andmused
Lidnankundan ühthine pind om 191,28 km², sidä kesken ma — 155,01 km², sokaz tahond — 36,27 km² (vn 2019 andmused).
Kauniainen
Eläjad
Vl 1980 eläjiden lugu oli 7 203 ristitud, vl 2010 — 8 689 ristitud. Kaikiš suremb ristitišt om nügüd'.
Karakas
Eläjad
Vn 2011 Venesuelan rahvahanlugemižen mödhe Metropolijan ümbrikon (Distrito Metropolitano de Caracas) eläjiden lugu om koume mln ristituid. Kaik 5,3 mln ristituid elädas lidnaglomeracijas vl 2011, se om Venesuelan ristitišton videndez.
Imatr
Eläjad
Vl 2010 lidnankundan eläjiden lugu oli 28 540 ristitud, vl 2015 — 27 835 ristitud. Vspäi 1980 kaikiš suremb kundan ristitišt oli 36 378 eläjad vl 1980.
Kauniainen
Eläjad
Vl 2016 mamankelen mödhe 59,5% oliba suomenkel'žed, 34,1% oliba ročinkel'žed (vl 1950 koume videndest oli heid), 6,4% — toiženke kelenke.
Imatr
Eläjad
Eläjad mamankelen mödhe (2016): suomen kel' — 94,1%, ročin kel' — 0,2%, toižed keled — 5,7%.
Karakas
Transport
Karakas om järed raudtesol'm. Kundaline transport om šingotadud: avtobusad, kiruhavtobusad (Metrobús), lidnelektrojonused, funikulörad. Vodespäi 1983 metropoliten radab lidnas (vspäi 2015 om viž jonod, 48 stancijad, 70 km raudted).
Kauniainen
Irdkosketused
Kategorii:Suomenman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Udenma
Imatr
Irdkosketused
Kategorii:Suomenman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Suvikarjal
Ö
Ö voib znamoita:
Karakas
Irdkosketused
Kategorii:Venesuelan lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe * Kategorii:Pälidnad *
Badžirao da Mastani
«Badžirao da Mastani» (बाजीराव मस्तानी, Bajirao Mastani) om vn 2015 indine istorine fil'm.
Homaičendad
Kategorii:Istorižed fil'mad Kategorii:Indijan fil'mad Kategorii:Fil'mad kirjamišton mödhe Kategorii:Vn 2015 fil'mad Kategorii:Fil'mad hindi-kelel
Uz'venäman Konfederacii
Uz'venäman Konfederacii (Tazovaldkund) (Новоросія vai Конфедеративна республіка Новоросія, Новороссия vai Конфедеративная Республика Новороссия), vai Rahvahaližiden Tazovaldkundoiden Ühtištuz (RTÜ; Союз Народных Республик) oli konfederativine valdkundanvuitte formiruind rahvahidenkeskeižeta tundištuseta. Oli olmas datoil: 24. semendku 2014 — 18. semendku 2015. Sijazihe Evropan suvipäivnouzmas. Oli Ukrainan palaks faktižišti.
Meletuz Uz'venäman sädandas šingotihe aktivižin massinformacijan sarakon pästandoiš, Internetas da kundaližes mel'pideges. Ottihe nimed Uz'venäma-istoriž-geografižes agjaspäi. «Valdkund» kogoni muga nimitadud Doneckan Rahvahaližes Tazovaldkundaspäi dai «Luganskan Rahvahaližes Tazovaldkundaspäi». Ei olend valdkundoid mail'mas, kudambad tundištižiba Uz'venämad. Čihozi nenihe-žo «tazovaldkundoihe».
Ezini toižid projektoid — Uz'venäman olnuded territorijaližed pretenzijad: Har'kovan, Odessan, Dnepropetrovskan, Zaporožjen, Hersonan i Nikolajevan Rahvahaližed Tazovaldkundad.
Homaičendad
* Kategorii:Doneckan agj Kategorii:Luganskan agj
Mostar
Istorii
Eländpunkt mainitase ezmäižen kerdan vl 1474 nügüdläiženke nimitusenke. Mostari znamoičeb «sildan pidajad».
Furmanov (lidn)
Furmanov (Фу́рманов) om Venäman lidn da lidnankund Ivanovon agjan pohjoižes. Se om agjan nellänz'-videnz' lidn eläjiden lugun mödhe, Furmanovan rajonan administrativine keskuz.
Mostar
Istorii
Mostar šingotase alüminijan tehmižel, gidroenergetikal, vinan edheotandoil. Avto- i raudteiden znamasine keskuz.
Geografijan andmused
Lidn sijadase Neretv-jogen randal (Neretva 225 km pitte, lankteb Adriatižhe merhe), 60 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Sarajevo-pälidnhasai om 72 km pohjoižpäivnouzmha orhal vai 130 km avtotedme.
Furmanov (lidn)
Istorii
Eländpunkt mainitaškanzihe vspäi 1624 kuti Terentjeva Sered-žilo (село Терентьева Середа), möhemba Sereda-Upino-žilo. Vn 1918 27. päiväl heinkud ühtenzoittihe lähižidenke radnikžiloidenke da külidenke (kaik oli 13 eländpunktad) i anttihe makundan lidnan statusad Sered-nimitusenke (Середа). Nimitihe lidnan i rajonad nügüdläižikš vn 1941 13. päiväl keväz'kud nevondkundaližen Dmitrii Furmanov-kirjutajan (1891−1926) kanzannimen mödhe, hän oli sündnu neche eländpunktha.
Mostar
Geografijan andmused
Klimat om subtropine. Voden keskmäine lämuz om +15,2 C°, heinkun-elokun +25..+26 C°, tal'vkun-uhokun +6..+7 C°. Ekstremumad oma −10 C° i +43 C°. Paneb sadegid 1402 mm vodes, vähemba heinkus (43 mm).
Eläjad
Vn 2013 valdkundan rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 60 195 ristitud, kundan — 105 797 ristitud. Kaikiš suremb kundan ristitišt oli 126 628 eläjad vl 1991.
Furmanov (lidn)
Istorii
Furmanov šingotase bumagkanghiden fabrikal i trikokanghiden edheotandal, mašinansauvomižen tegimel, sömtegimištol (leibänkombinat, maidtegim), plastikpakuitesen tehmižel.
Uzlovai
thumb|left|250px|Lidnan nägu lendimespäi Uzlovai (Узлова́я) om Venäman lidn da lidankund Tulan agjan päivnouzmas. Se om agjan kudenz' lidn eläjiden lugun mödhe, Uzlovajan rajonan (vspäi 1924) administrativine keskuz.
Mostar
Eläjad
Rahvahad (2013): horvatijalaižed — 48,4 %, bošnäklaižed — 44,1 %, serbalaižed — 4,1 %, toižed rahvahad — 3,4 %.
Uzlovai
Istorii
Ezmäižed eländpunktad oliba olmas lidnan sijas neolital völ. Lidnan ümbrišton edeline ristitišt oli sirtud Uralan tegimidennoks Petr I-carin käskön mödhe.
Mostar
Irdkosketused
Kategorii:Bosnijan da Gercegovinan lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe *
Uzlovai
Istorii
Nügüdläižen eländpunktan aluz om pandud vl 1873 kuti žilo Hruščovskai-raudtestancijanno (Хрущёвская). Raudtestancijan i žilon nimi om Uzlovai vspäi 1877, koumen ten raudtesol'm: Räžskhasai, Jelechasai i Tulhasai. Kätihe radnikžiloks vl 1926. Radnikžilo sai lidnan statusad vn 1938 11. päiväl sügüz'kud. Toižen mail'man sodan aigan lidn oli alastunu bombardiruindale i oli okkupiruidud nacistoil (21. kül'mku — 14. tal'vku 1941). Uzlovai alištui agjan tobmudele vll 1943−2006. Buran hilen samine oli olmas lidnanno vhesai 2000, se tuli lophu. Vl 1986 lidnan i rajonan territorii oliba redustadud Černobilin AES:an poukahtusen jändusil.
Furmanov (lidn)
Geografijan andmused
Lidn sijadase rajonan keskuzpalan pohjoižpäivnouzmas, Šač-jogen randoil (Шача 58 km pitte, Volgan oiged ližajogi), 130 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Kostroman agjhasai om 12 km lodeheze orhal, Ivanovon röunhasai om 20 km suvhe orhal, 25 km avtotel vai raudtel, keskushesai — 29 km suvhe orhal vai 36 km avtotedme. Toine lähembaine lidn om Privolžsk 18 km pohjoižpäivnouzmha orhal, 20 km avtotedme vai raudtedme. Furmanov-raudtestancii radab lidnan suvipalas. «Ivanovo — Kostrom»-avtotekeskust ümbärdab lidnad päivnouzmaspäi.
Furmanov om lidnankundan üks'jäine eländpunkt. Lidnankundan pind — 15,86 km².
Uzlovai
Istorii
Uzlovai šingotase mašinansauvomižen tegimil (elektrolikutimed i kaičendministrusen tegim), raudten edheotandoil (vedimdepo), plastikan himižel tegimel, sömtegimištol (leibänkombinat, maidkombinat), omblendedheotandoil (mez'paidad, kengäd).
Furmanov (lidn)
Eläjad
Vl 1939 lidnan ristitišt oli 36 062 eläjad. Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 36 144 ristitud, rajonan viž kudendest. Kaikiš suremb ristitišt oli 44..46 tuhad eläjid vozil 1979−1992 (46 329 rist. vl 1989).
Uzlovai
Geografijan andmused
Lidn sijadase rajonan lodehes, 220 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Tulan keskushesai om 43 km lodeheze orhal, 49 km avtotel vai 50 km raudtel. Lähembaižed lidnad oma Kirejevsk 16 km päivlaskmha orhal vai 30 km avtotedme, Novomoskovsk 3 km pohjoižpäivnouzmha i 5 km pohjoižhe orhal vai avtotedme, 10 km pohjoižhe raudtedme, i Donskoi 5 km päivnouzmha orhal vai raudtedme, 7 km avtotedme.
Furmanov (lidn)
Eläjad
Rahvahad (2010): venälaižed — 95,0%, toižed rahvahad — 5,0%.
Ortodoksižen hristanuskondan Jumalanmaman «Kaikiden gorähižiden ihastuz»-jumalaižen päjumalanpert', koume jumalanpertid i časoun' oma olmas lidnas.
Uzlovai
Geografijan andmused
«Don»-avtomagistral' (M4-trass) mäneb 7..10 km päivlaskmha lidnaspäi. Uzlovai I-raudtestancii sortiruindanke radab lidnan keskuzpalas «Moskv — Jelec»-keskustal. Uzlovai II-raudtestancii radab «Väz'm — Sizran'»-keskustal 1 km lodeheze lidnaspäi, se ühtenzoitab kaivuziden žiloidenke i Uzlovai III-stancijanke.
Furmanov (lidn)
Eläjad
Furmanovan tehnine kolledž om professionaližen opendusen aluzkundaks.
Uzlovai
Geografijan andmused
Uzlovai om lidnankundan üks'jäine eländpunkt. Lidnankundan pind — 25,00 km².
Furmanov (lidn)
Eläjad
Edeline lidnankundan pämez' (Nevondkundan ezimez') om Oleg Prohorov (sügüz'ku 2015 — reduku 2020).
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Ivanovon agjan lidnad *
Uzlovai
Eläjad
Vl 1939 lidnan ristitišt oli 17 936 eläjad, vl 1959 — 53 912 eläjad. Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 55 282 ristitud. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 62..64 tuhad eläjid vll 1973−1996 (64 752 rist. vl 1979 i 64 889 rist. vl 1989). Ortodoksižen hristanuskondan kaks' jumalanpertid oma olmas lidnas, sen ližaks protestantizman koume jumalanpertid: presviterianine, evangelistoiden i seičemenden päivän adventistoiden.
Rahvahad (2010): venälaižed — 96,9%, toižed rahvahad — 3,1%.
Professionaližen opendusen aluzkundad oma Uzlovajan mašinansauvomižen kolledž i Uzlovajan raudtetehnikum — Piterin raudteühtenzoitusen universitetan filial.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Tulan agjan lidnad *
Aleksandrov (lidn)
Aleksandrov (Алекса́ндров) om Venäman lidn, lidnankund da raudtesol'm Vladimiran agjan lodehes. Se om Aleksandrovan rajonan administrativižeks keskuseks.
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud 14. voz'sadal. Mainitase ezmäižen kerdan vl 1434 kuti Sur' slabad'  (Великая слобода). Se oli Aleksandran slabad' -nimenke (Алекса́ндрова слобода́) 16. voz'sadaspäi. Oli Moskvan ruhtinasiden lebutahoks matkan aigan loičendsijinnoks. Vspäi 1778 om lidnan statusanke. Carin rezidencii om tetab nügüd' kuti Aleksandrovan kreml' (vai slabad'), se om saudud 15.-17. voz'sadal i kävutase Jumalanmaman Emäganpäivän naižjumalankodikš.
Vl 1932 radiotegim nomer koume sirdi lidnha Moskvaspäi. Se tegi ladimištod armijan täht, Suren sodan jäl'ghe pästli radiosandapparatoid i «Rekord»-televizorid.
Aleksandrovan ižandusen päsarakod oma elektrotehnine (elektrolampad, avtomatižed telefonstancijad, kompjuterad, mikroshemad), mašiništon pästand sömedheotandoiden da buraudusen täht, ratud nahkoiden tehmine.
Geografijan andmused
Lidn sijadase Hahkjogen randal (Серая 60 km pitte, Kläz'man hurapol'ne bassein). Matkad Vladimirhasai om 125 km päivnouzmha, Moskvhasai om 112 km suvipäivlaskmha raudtedme.
Aleksandrov om lidnankundan üks'jäine eländpunkt.
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 61 551 ristitud, se om rajonan ristitišton pol'. Kaikiš suremb ristitišt oli enamba 68 tuh. ristituid vozil 1989−1998. Läz 112 tuh. eläb ezilidnoidenke, sidä kesken Strunino i Karabanovo.
Aleksandrovan tegimištoliž-oiktuzline kolledž i Aleksandrovan medicinine kolledž oma professionaližen opendusen aluzkundoikš.
Transport
Avtobusad oma kundaližeks transportaks lidnas (kümne maršrutad).
Raudtestancijad ratas «Moskv — Arhangel'sk»-raudtekeskustal (Aleksandrov I päraudtestancijan sauvusenke) i Moskvan Surel raudterenghal (Aleksandrov II passažirplatformanke), vedimdepo om olmas.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Vladimiran agjan lidnad *
Sosnovoborsk (Krasnojarskan rand)
thumb|left|250px|Leninskii Komsomolan ird vl 2008 Sosnovoborsk (Сосновобо́рск) om Venäman lidn da lidnümbrik Krasnojarskan randan suvipalan keskuses, Krasnojarskan pohjoižpäivnouzmaine ezilidn.
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1971 žiloks sauvomha avto- da traktorližavedamiden tegint (ei ole rados), oli alištunu Krasnojarskan tobmudele ezmässai. Vl 1985 sai lidnan statusad. Torguindvilugoitmižmašiništon «Aisberg»-tegim, plastikpakuitesen tegim i viluštampuidud tegesiden edheotand ratas Sosnovoborskas.
Sosnovoborsk-lidn šingotase Krasnojarskan magaduzrajonaks, Evroplast-kompanijal (PET-pakuitez), sömtegimištol (kalan da merenproduktoiden pakuindal edheotand). Vspäi 2011 fanerankombinat radoi mugažo.
Geografijan andmused
Lidn sijadase Jenisei-jogen oiktal randal, 160 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Om ümbärtud kanghil. Matkad Krasnojarskhasai om 20 km suvipäivlaskmha orhal vai avtotedme. Toine lähembaine lidn om Železnogorsk 15 km pohjoižpäivnouzmha raudtel vai avtotel.
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 33 091 ristitud. Kaik 39 375 eläjad oli lidnas vl 2017. Kaikiš suremb ristitišt om nügüd'.
Hristanuskondan kaks' pühäpertid om olmas lidnas, niiden kesken Pühän Jumalanmaman Tulendan Pühäpertihe jumalanpert' vspäi 2010 (ortodoksine hristanuskond) i Biblijan uskon loičendpert' (baptizm).
Sosnovoborskan mehaniž-tehnologine tehnikum om lidnan professionaližen opendusen aluzkundaks.
Edeline lidnan pämez' om Sergei Ponomaröv (2005 — uhoku 2020).
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Krasnojarskan randan lidnad Kategorii:Krasnojarskan randan lidnümbrikod
Hristanuskond
thumb|right|350px|Hristanuskondan ristitišton lugu mail'mas Hristanuskond (Χριστιανός, Christianismus) om monoteistine religii, üks' mail'manreligijoišpäi. Sen simvol om pandud püštti pidenzoittud rist.
Religii libui Palestinaspäi läz 33 vot meiden erad Iisus Hristosan elos i openduses ümbri, kirjoiden Uz' Zavet-kogoduz starinoičeb niiden polhe. Läz 2,4 mlrd uskojid kaikedme mirudme, sen rahvahidenkeskeine kalendar' zavodiše Hristan sündundan vodespäi (meiden eran zavodind).
Moraline orientir om kümne käsköd. Hristanuskojad oma varmdad meles, miše Iisus Nazaretaspäi om Messii (oigetud taivhalpäi), Ülähäižen poig i ristitkundan Päzutai.
Uskondas koume päkonfessijad oma olmas:
Sinine muju
Sinine muju om spektraline (jumalanbemblen) muju. Üks' koumes päižes mujuspäi RGB-sistemas, ližaduzmuju om pakuine muju.
Sinižiden ližamujuiden diapazon märičese spektras lainhiden pidusil 450..495 nanometrad, se sättub paksuzile 670..610 teragercad.
Sinine om tüništoitai muju, hengeližen radmižen vai korktan augotižlibundan simvol. Voib znamoita vet vai vilud.
Homaičendad
*
Rains
«Rains» om amerikaine muzikgrupp Fort Ueinspäi (Indian-štat). Edestab pajoid postgranž- i hardrokan žanras 2000. vspäi.
Grupp om nimitadud Džeff Reins-lideran i alusenpanijan kanzannimen mödhe, hän sädi kollektivad vižkümnevoččen. «Rains» tegi surid turid, gastrolirui kahesa vot rattemata mugoižidenke gruppoidenke kut «Five Finger Death Punch» i «Black Stone Cherry». Sen jäl'ghe Reins-alusenpanii päti vedatada enamba tarkust ičeze tütrele, tatukompanijale i uden al'boman sädandale üks'päin.
Irdkosketused
Kategorii:AÜV:oiden muzikgruppad Kategorii:Postgranžgruppad Kategorii:Hardrokgruppad Kategorii:Muzikgruppad kirjamišton mödhe Kategorii:Muzikgruppad vl 2000 alusenpanendanke
LVS-2005
thumb|right|250px|LVS-2005 läz [[Moskvan Triumfaližed verajad|Moskvan Triumfaližid verajid Piteriš vl 2008]] LVS-2005 (71-152) (ЛВС-2005 (71-152)) om Venäman tramvaivagon. Sädihe sidä Piterin tramvaiž-mehanižel tegimel vl 2005. LM-2008- i LVS-2009-modelid oma sätud sen alusel.
Kodvindkävutand zavodihe vl 2007. Kaik om pästtud 26 tramvaid municipaližen kontraktan mödhe vll 2006−2009, ekspluatiruidas Piteriš päiči üht Barnaulas.
Tramvaivagon ajab ühthe čuradushe. Se om kuz'värtmusine, om ühtenzoittud kahtes palaspäi, lavan vajehtujanke tazopindanke.
Nell' uks'reigud, 26 tonnad vedutte. Kaikiš lujemb piguz om 75 km/čas. Kävutandan strok om 20 vot.
Outokumpu
Outokumpu (mugažo suomen i ročin kelil) om Suomenman lidn da lidnankund valdkundan keskuzpalan suvipäivnouzmas. Se om Pohjoižkarjal-agjan kaikiš penemb lidnankund videspäi eläjiden lugun mödhe.
Istorii
Municipalitetan aluz om pandud vl 1865 Kuusjärvi-nimitusenke. Vl 1910 löutihe vas'ken varoid, i vas'kentegim radaškanzi severziš-se voziš. Kaivuz radoi vll 1913−1989. Vl 1932 «Outokumpu»-kompanijan (nüg. terasen tegii, päfater sijadase Espoos) aluz om pandud kaivudenno, se oli valdkundaline eziauguižešti. Vspäi 1956 municipalitet nimitase nügüdläižikš. Kätihe lidnanvuiččeks (kauppala) vl 1968. Kund sai lidnan statusad (kaupunki) vl 1977.
Outokumpu šingotase industrialižel puištol (vspäi 1979, metallan da toižiden materialiden ümbriradmine mašinoil luguprogramohjandusenke) i turizmal (vanh kaivuz, londuseline i sportivine).
Eläjad
Vl 1980 lidnankundan eläjiden lugu oli 10 312 ristitud (kaikiš suremb ristitišt vspäi 1980), vl 2010 — 7 411 ristitud. Kaks' ristitud koumespäi elädas lidnankundan keskuses.
Mamankelen mödhe (2016): suomen kel' — 96,5%, ročin kel' — 0,1%, toižed keled — 3,4%.
Irdkosketused
Kategorii:Suomenman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Pohjoižkarjal
Keskafrikan Tazovaldkund
Keskafrikan Tazovaldkund, se om täuz' oficialine nimi (lühüdas KAT; République centrafricaine [ʀepyˈblik sɑ̃trʀafrʀiˈkɛn], sango: Ködörösêse tî Bêafrîka), om mererandatoi valdkund Keskafrikas. Vozil 1903−1964 nimitihe Ubangi Šari:kš, kahtiden röunatajiden jogiden nimiden mödhe. Sen pälidn da kaikiš suremb lidn om Bangi.
Istorii
Vn 1960 13. päiväl elokud Keskafrikan Tazovaldkund tedištoiti ičeze ripmatomudes Francijaspäi.
Jäl'gmaine Konstitucii tuli väghe vn 2004 5. päiväl tal'vkud (vn 2010 vajehtusidenke).
Geografijan andmused
thumb|left|300px|Keskafrikan Tazovaldkundan topografine kart. Keskafrikan Tazovaldkund om mavaldkundröunoiš Čadanke pohjoižes (röunoiden piduz — 1197 km), Sudananke pohjoižpäivnouzmas (483 km), Suvisudananke päivnouzmas (682 km), Kongon Demokratižen Tazovaldkundanke suves (1577 km), Kongon Tazovaldkundanke suvipäivlaskmas (467 km), Kamerunanke päivlaskmas (797 km). Ühthine röunoiden piduz — 5203 km.
Valdkund sijadase lainhekahil mägitazangištoil 600..900 m korktusil Kongo-jogen da Čad-järven basseinoiden keskes. Kaikiš korktemb čokkoim om Ngui-mägi, 1410 m valdmeren pindan päl. Kaikiš madalamb om Ubangi-jogen kendäk, 335 m, läz röunad KDT:nke.
Klimat vajehtase suvipäivlaskmpolespäi pohjoižpäivnouzmpolehe, suvižiš tropižiš mecoišpäi savannha. Pohjoižel paneb 1250 mm sadegid vodes, suvel — 1900 mm, no suves om kuiv sezon (tal'vku da viluku). Voden keskmäine lämuz om +25..+27 C°.
Londuseližed pävarad oma diamantad, urankivend, kuld, kivivoi, mec, gidroenergii.
Tobmuz
Ohjandusen form om unitarine prezidentine tazovaldkund äjiden partijoiden sistemanke. Valdkundan pämez' om prezident (Président de la République centrafricaine). Kaik rahvaz valičeb händast videks vodeks, ühten kahtenden strokun voimuz om olmas.
Parlament om üks'kodine Nacionaline Suim (Assemblée nationale). Kaik rahvaz valičeb 105 ühtnijoid videks vodeks.
Administrativiž-territorialine jagand
Kacu kirjutuz: Keskafrikan Tazovaldkundan administrativiž-territorialine jagand.
Keskafrikan Tazovaldkundas om 16 prefekturad (préfectures, sango: kodoro kômanda-kôta) da üks' pälidnaine avtonomine Bangi-kommun (commune autonome, sango: kôta-gbata). Prefekturad alajagasoiš 71 subprefekturaks.
Eläjad
Keskafrikan Tazovaldkundas elädas keskafrikalaižed. Vn 2014 heinkus valdkundan ristitišt oli 5 277 959 eläjad. Kaikiš suremb ristitišt om nügüd'.
Uskondan mödhe (2018): rahvahaližed uskondad — 35%, protestantad — 25%, Riman katolikad — 25%, islamanuskojad — 15%. Animistižed verod oma levitadud lujas hristanuskojan enambusen keskes.
Keskafrikan Tazovaldkundan toižed sured lidnad (enamba 50 tuh. ristituid vl 2005): Bimbo, Mbaiki, Berberati, Kaga Bandoro.
Ižanduz
Vl 2012 Keskafrikan Tazovaldkundan päeksport oli diamantad tegimišton täht (57%) da mec (29%); toine eksport — elektroladimed (2%), kofe (2%), bananad (1%).
Kalo Frida
Frida Kalo de Rivera (Frida Kahlo de Rivera [ˈfɾiða ˈkalo]) vai Magdalena Karmen Frida Kalo Kal'deron (Magdalena Carmen Frieda Kahlo Calderón; sünd. 6. heinku 1907, Kojoakan-rajon, Mehiko, Meksik — kol. 13. heinku 1954, sigä-žo) oli meksikaine pirdai, lujas tutab ičeze avtoportretoiden tagut.
Kalon sädamine om lujas valatoittud ezikolumbižen Amerikan rahvahiden kul'tural da čomamahtol. Hänen čomamahtstil' harakterizuiše erasti kut lapseline vai folk-art. Sürrealizman alusenpanii Anri Breton lugi Kalod sürrealistaks.
Biografii
Kalon tervhuz oli kaiken olnu väll'. Konz Frida oli kuz'vozne, ka hänel poliomielit oli. Vl 1922 neižne tuli openumha «Preparatorijha» — valdkundaližhe vaumičendškolha, miše sada tuleban aigan lekarin professijad. Se škol valatoiti händast meksikan kul'turan el'gendusel. Vl 1925 Frida putui jügedha transportavarijha, konz avtobus ainastihe tramvainke, i tervhuden problemad jäiba kaikeks eloks. Vl 1926 naine zavodi pirta venujas olendas.
Vl 1929 Frida läksi Rivera Diego-mehele, i, kut hänen mužik-ki, pid'oiteli kommunistoid. Specialistad lugetas 1940-nzid vozid Frida Kalon sädamižen päks.
Fridan surmanjäl'ghine urn sijadase hänen muzejas, se om lähine hänen sündundan pertinke Azur'ne pert.
Homaičendad
Kategorii:Meksikan pirdajad Kategorii:Voimujupirdajad Kategorii:Sündnuded vl 1907 Kategorii:Pirdajad kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe Kategorii:Sündnuded Meksikha Kategorii:Kolnuded Meksikas
Dinozavrad
Britanine Ričard Ouen-biolog toi tedoho kividunuziden živatoiden nimitust niiden suruden i alištajan nägun tagut. Sana libub sanoišpäi δεινός deinos «opak» i σαῦρος sauros «sur' šihlik». Ned živatad sünduiba triasan aigan 243..233 mln vozid tagaz. Dominiruiba kuivman sel'gjäntkeižiden keskes 201..66 mln vozid tagaz (triasan, juran i melan pordod). Kaik om löutud kaivandusil enamba tuhad erikoid läz 900 heimos 19. voz'sadaspäi (päiči linduiš), eliba kaikil kontinentil. Nügüd' elädas höunhištonke linduikš. Nimitadas toižid kadonuzid amu erikoid lindutomikš dinozavrikš.
Erased dinozavrad oliba äjan suremb mi nügüdläižed lindud, no mugomad ei mahtkoind leta. Sured kividunuded eričud kaičihe paremba meiden päivihesai. Linduiden kartte kadonuded dinozavrad oliba läm'verižikš živatoikš šingotadud metabolizmanke i socialiženke ičekeskentehmiženke, otiba erazvuiččid ekologižid sijid. Äjad erikod kävuiba nelläl jaugal, hot' niiden ezitatad guleiba kahtel jaugal.
Kaikenaigaine mel'hetartuz dinozavriden kaivandusile vei paleontologijan znamasižhe rahoitushe i sen muzejiden sädandale. Dinozavrad kändihe popkul'turan palaks.
Vepsän kirjamišt
Vepsän kirjamišt om vepsän kelen kirjamišt.
Ezmäine projekt (1913)
Ezmäižen venä-vepsläine vajehnikan oli tehtud opendai Pavel Uspenskii 1913 vodel. Vepsän sanad oliba kirjutadud siš kirillical ližakirjamidenke.
Ozaiten, Uspenskijan kirjamišt oli mugoman:
Sen kirjamišt muga ei sai suren levigandused-ki.
Nügüd'aigaline (oficialine) kirjamišt (2007—...)
Nügüd'aigaižes vepsän kirjamištos oma kaks'kümne kahesa kirjamed, lugemata apostrofan (pehmituzznaman).
Kirilližen kirjamišton oficialitoi projekt (2011)
Projekt (m. k. uz' vepsän kirillic) om sädud 2011-des vodes. 2013. vodel Piteriš om pästtud Nikolajan Abramovan kirilline runokogoduz — «Оять-ёген рандал...». Om mugažo kaks' kirillišt vepsänkelišt saitad Internetas — Vepsän Vikii da VVIKP.
Se om venäkel'žen kirjamišton tüvel. Nügüdläižen aigan jäb lujeta leviganduseta.
Homaičendad
Kategorii:Vepsän kel' Kategorii:Kirjkeled Kategorii:Latinan kirjamišt Kategorii:Kirilline kirjamišt
Mecoi
thumb|left|250px|Emämecoi, [[Ročinma]] Mecoi (Tetrao urogallus) om levitadud Evrazijan meclind Fazanižed-sugukundaspäi. Erištadas kuz'toštkümne alaerikod.
Ümbrikirjutand
Kehker händ i pit'kad höunhed kurkul oma mecoin nägujikš tundusikš. Ižačun maihutuzkeskust sase 1,4 metrhasai, täuz'kaznu oleleb 4,1..6,5 kg vedutte. Emäčud oma penemba koumandeses i vedadas läz 2 kilogrammad. Suguiden mujund om erazvuitte mugažo.
Elonmahtuz
Mecoi om poligamine lind. Vaiše koppal haudub poigaižid, sid' kaičeb heid üks'näze.
Kim' tuleb keväz'kus-semendkus tobjimalaz, sen aigan mecoi kadotab herküst i edhenägendad, kändase šlipkmel'žeks. Än' kuluse ristituile pol'kilometras. Toižen aigan lind om varukaz lujas, nägemine i kulemine oma hüväd. Lendab hubin, lühüdoil keskustoil.
Lind om mectusen objektaks. Navedib samalsoid mecas marjoidenke, kavag'mecoid i segoitadud mecad, voib vastata lehtezmecas harvoin. Eläb päiväd man pindal tobjimalaz, ödub puiden oksil.
Söte
Kevädel da kezal mecoi söb vezoid, änikoid, puiden urbid, lehtesid, heinäd, mecmarjoid, semnid i gavedid. Sügüzen tulendanke otab sötkeks lehtkuzen kavaged. Tal'vel eläb pedajan da kuzen kavagid, urbid. Lindunpoigaižed södas gavedid da hämähoukuid.
Irdkosketused
Kategorii:Fazanižed Kategorii:Živatad kirjamišton mödhe Kategorii:Lindud
Kangaz (znamoičendad)
Kangaz voib znamoita:
Jonjin
Jonjin (용인시 [joŋ.in]) om lidn Korejan Tazovaldkundan lodehes, Köngido-agjas. Se om populärine lebutaho, sijadase 40 km suvhe-suvipäivnouzmha Seulaspäi mägitahondas.
Librevil'
Librevil' (Libreville «joudai lidn») om Gabonan pälidn da kaikiš suremb lidn (valdkundan ristitišton läz pol't). Se om mugažo Estuer-agjan administrativine keskuz, om sen palaks.
Jonjin
Istorii
Jonjin šingotase programholitusen sarakol, üläopendusen keskuseks, turizmal: muzejad, änikoiden i rahvahankul'turan festivalid, severz'-se järvid kalanikoiden täht, vezipuišt, järed Everland-bobuštuzpuišt. 1970-nziden voziden jäl'ghe sirtihe lidnha neniden sarakoiden tegimid: himine, elektronine, tekstiline, mašinansauvomine, sömtegimišt. Vspäi 2012 tegimištgazoiden tegim om saudud.
Librevil'
Geografijan andmused
Librevil' sijadase Atlantižen valdmeren Gvinejan lahten randpolel, Komo-jogensunno.
Klimat om subekvatorialine. Keskmäine lämuz vajehtub +26..+30 C° röunoiš vodes läbi. Paneb sadegid 2840 mm vodes. Kuivsezonan aigan (kezaku-eloku) paneb vaiše 75 mm sadegid.
Jonjin
Geografijan andmused
Lidn sijadase agjan suvipalas, mägitahondas. Röunatab Suvon-lidnanke päivlaskmhas.
Klimat om ven. Voden keskmäine lämuz om +11,6 C°, kezakun-elokun +22..+25 C°, tal'vkun-uhokun −1..−3 C°. Paneb sadegid 1291 mm vodes, enamba heinkus-elokus (290..374 mm kus), vähemba tal'vkus-vilukus (17..21 mm kus).
Librevil'
Geografijan andmused
Lidn jagase 39 fartalaks.
Transport
Librevil' om Atlantižen valdmeren afrikaižen randišton üks' kaikiš surembiš portoišpäi. Sen specializacii om pumaterialiden vend ujuden verhiže maihe.
Jonjin
Geografijan andmused
Jonjin jagase koumeks rajonaks (ku): Sudžigu, Kihingu, Čhojingu.
Librevil'
Transport
Ezmäižen Gabonan prezidentan oiktastuseks Leon Mba nimel nimitadud rahvahidenkeskeine lendimport (LBV) sijadase 11 kilometrad pohjoižpolehe lidnan keskusespäi. Kaikenaigaine Francijan il'mvägiden sodabaz sijadase läz sidä. Uden lendimportan projektan mödhe, sen sijaduz mugažo linneb pohjoižpolehe pälidnaspäi.
Jonjin
Eläjad
Vl 2011 eläjiden lugu oli 909 425 ristitud. Ületi millionad vl 2017. Kaikiš suremb ristitišt om nügüd'. Vl 1980 lidnan territorijan ristitišt oli 135 537 eläjad, sid' zavodihe sirta tegimid Jonjinha Seulan megapolisan decentralizacijan ramuziš.
Librevil'
Irdkosketused
Kategorii:Gabonan lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe * Kategorii:Pälidnad *
Jonjin
Irdkosketused
Kategorii:Korejan Tazovaldkundan lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Köngido
Mikus Tomas
Tomas Mikus (saks. i Thomas Mikusz; sünd. 24. reduku 1970, Ven, Avstrii) om avstrijalaiž-amerikalaine kino-, televizijan da änetoitandan akt'or. Edestab rolid komedijan fil'miš.
Sirdi Los Andželesha vl 2004. Änetoitab erazvuiččid personažid kompjutervändoišpäi dai mul'tfil'mišpäi.
Irdkosketused
Kategorii:Avstrijan akt'orad Kategorii:AÜV:oiden akt'orad Kategorii:Änetoitandan akt'orad kirjamišton mödhe Kategorii:Akt'orad kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe Kategorii:Sündnuded Venha
Hahk kur'g
thumb|right|250px|Hahkan kur'gen muna Hahk kur'g (Grus grus) vai Järgeline kur'g om levitadud järed kezalind. Mülüb Kur'gižed-sugukundan Kur'ged-heimho.
Leviganduz
Voib vastata erikon edestajid Evropan da Azijan territorijoil. Paneb pezad sodunuzihe maihe, voidab sidä redul da nimal kaičemha lihansöjišpäi.
Hahkan kur'gen lugumär poleneb, mectuz om kel'tud äjiš maiš.
Ümbrikirjutand
Lindun korktuz sase 115 santimetrhasai, suugiden maihutuzkeskust 180..200 sm, ižač om 6 kilogrammhasai vedutte, emäč vähäižen penemb. N'ok om 20..30 sm pitte. Siniž-hahk höunhišt abutab peittas mectahondas.
Äikerdoičend
Hahk kur'g om monogamine, par sädase edel lendandad völ pezoitelendan tahoiže. Äikerdoičendan pord oleskeleb sulakus-kezakus. Peza om metr diametral, oleleb kaks' munad munindas tobjimalaz. Haudumižaig — 28..31 päiväd, molembad kazvatajad ühtnedas haudmižhe. Poigaižed kazdas täudehe höuništhosai 65..70 päiväd.
Homaičendad
Kategorii:Kur'ged Kategorii:Živatad kirjamišton mödhe Kategorii:Lindud
Flevoland
Flevoland (mugažo alaman kelel) om üks' Alamaiden agjoišpäi (provincijoišpäi), kaikiš noremb 12:späi. Om olmas vn 1986 1. päiväspäi vilukud. Flevolandan pälidn om Lelistad, kaikiš suremb lidn da kund — Almere.
Geografijan andmused
Flevoland-agj sijadase valdkundan keskuzpalas, kuivatoittud territorijal tobjimalaz, Eisselmer- i Markermer-järviden randpolel. Agjan pind om 2412,3 km², sidä kesken kuivma otab 1417,5 km².
Agj jagase kudeks kundaks: Almere, Dronten, Lelistad, Nordostpolder, Zevolde, Urk.
Eläjad
Vl 2009 agjan eläjiden lugu oli 387 698 ristitud.
Ižandusen päsarakod oma turizm, maižanduz, kalanpüdand.
Resifi
thumb|left|200px|Lidnan rajonad vspäi 1997 Resifi (Recife [ʁeˈsifi]) om Brazilijan ühesanz' surtte lidn-millioner, Pernambuku-štatan pälidn, sen kaikiš suremb lidn. Lidnan aglomeracii otab videnden sijan Brazilijas ristitišton lugun mödhe (3,88 mln vl 2014). Resifi om konurbacijas Žaboatan-dus-Guararapisanke suves, Olindanke da Paulistanke pohjoižes.
Istorii
Vl 1537 keväz'kun 12. päiväl severz'-se portugaližid kalanikoiden kanzoid panihe küläd nügüdläižen lidnan sijas. Vl 1593 lähine Olind-külä oli muretud angližel Lankasteral Džeimsal-piratal, Resifi kändihe udeks kodikš sen eläjiden täht da sijaližeks keskuseks.
17. voz'sadal Resifi oli Alaman Brazilijan pälidnaks.
20. voz'sadan augotišele änikoičii lidn kändihe Brazilijan kahtendeks znamoičendal kommertižeks keskuseks Rio-de-Žaneiron jäl'ghe.
Resifi om laivansauvomižen, elektrotehnižen tegimišton, Suviamerikan logistikan, turizman da torguindan keskuz.
Geografijan andmused
Resifi sijadase Brazilijan pohjoižpäivnouzmas, štatan päivnouzmpoles, sen aglomeracii vedase pohjoižespäi suvhe pidust' mererandpol't.
Lidn seižub Atlantižen valdmeren päivlaskmaižel randal 4 metrad ü.m.t. keskmäižel korktusel, sijadase Beberibe- da Kapibaribe-jogiden ühthejoksmusel. Vanhad kal'hed rajonad ottas sarid niiden jogensus. Enamba 50 sildad om saudud lidnas. Tropine mec madalil kukhil om lidnan lodehližeks palaks.
Sikš ku lidn sijadase ühesandel gradusal suvhe ekvatoralpäi, ka klimat om subekvatorialine neps, om äi päivoikahid päivid. Keskmäine päivän lämuz om +24..+26 C° vodes. Paneb sadegid 2452 mm vodes, kaikiš enamba sulakus-heinkus (320..380 mm kus), kuiv sezon om redukus-tal'vkus (178 mm kaikes sezonas).
Ižanduz
Resifin aglomeracijan kogosüdäiprodukt om enamba 75 bln R$ (vl 2012), sidä kesken Resifi-lidnan — 36 bln R$ (vl 2012, 15nz' sija Brazilijas). Ižandusen päsarak om administrativine holituz da tügi (KGP:n 37% vl 2012). Kahtenz' surtte om kommertine sarak (17%), koumanz' om civiline sauvond (10%). Tegimišt otab vaiše 4,5%.
Microsoft- da IBM-kompanijoiden Brazilijan palakundad sijadasoiš lidnas. Brazilijan tedoiduzkeskusiden pol' om kesketadud Resifiš da ümbri siš.
Transport
Kaks' rahvahidenkeskešt meriportad da Suvižen mapoliškon kaikiš suremb verf' (laivansauvond- da laivankohenduztegim) ratas lidnas.
Avtobusad da metro oma kundaližeks transportaks lidnan südäimes. Metro radab vspäi 1985 (vl 2013 oli 4 jonod, 40 stancijad, 71 km raudted, niišpäi 31-km pala om kebn metro).
Freiren Žilberton nimel nimitadud rahvahidenkeskeine soda- da civiline «Guararapis»-lendimport (REC) sijadase 14 kilometras suvhe lidnan azjaližes keskusespäi. Sišpäi tehtas reisid AÜV:oihe, Evropan maihe, Päivlaskmaižhe Afrikha, mugažo Brazilijan südäimes.
Irdkosketused
Kategorii:Brazilijan lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe *
Šaripovo
Šaripovo (Шары́пово) om Venäman lidn da lidnümbrik Krasnojarskan randan suvipalan päivlaskmas. Se om Šaripovon rajonan administrativižeks keskuseks (ei mülü rajonha).
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud 18. voz'sadal kuti Šaripovskoje-külä. Kätihe rajonan keskuseks vl 1941, radnikžiloks vl 1977. Vl 1981 žilo sai lidnan statusad. Vozil 1985−1988 nimitihe sidä Černenko:ks.
Šaripovon šingotez om sidotud Kanskan da Ačinskan buran hil'basseinan otandha kävutamižhe — Berözovskii-kar'jer i Berözovskai GRES.
Geografijan andmused
Lidn sijadase Kadat-jogen randal (Čuliman hurapol'ne bassein), 310 m ü.m.t. keskmäižel korktusel, jagase 11 lidnanlaptha. Matkad Krasnojarskhasai om 315 km päivlaskmha avtotedme. Lähembaine lidn om Užur 47 km suvipäivnouzmha orhal vai 75 km avtotedme.
Kaik kaks' lidnanvuittušt žilod mülüdas lidnümbrikho Šaripovon ližaks: Dubinino (8 961 rist. vl 2017) i Goräčegorsk (641 rist. vl 2017).
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 38 561 ristitud, lidnankundan — 48 814 ristitud. Kaik 37 169 eläjad oli lidnas vl 2017. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 43 700 eläjad vl 1998.
Ortodoksižen hristanuskondan kaks' pühäpertid oma avaitud lidnas: Eläban Eziauguižen Stroican päjumalanpert' (om saudud vll 1991−1999) i Jumalanmaman «Palamatoi penzaz»-jumalaižen puine časoun' lämoipalonvastaiženno palakundanno (vspäi 2016).
Edeline lidnan pämez' om Natal'ja Petrovskaja (keväz'ku 2017 — sulaku 2022).
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Krasnojarskan randan lidnad Kategorii:Krasnojarskan randan lidnümbrikod *
Petuškad
Petuškad (Петушки́) om Venäman lidn da lidnankund Vladimiran agjan suvipäivlaskmas. Se om Petuškan rajonan administrativine keskuz, rajonan kahtenz' lidn eläjiden lugun mödhe.
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1861 kuti žilo uden Petuškad-raudtestancijanno, kudambad nimitihe lähižen külän mödhe (nüg. Vanhad Petuškad, деревня Старые Петушки, om olmas 17. voz'sadaspäi). Vozil 1910−1915 saudihe tekstil'fabrikad, kämuiden fabrikad, savičtegint. Vl 1926 kätihe küläd lidnanvuiččeks Uded Petuškad-žiloks (Новые Петушки). Vn 1965 11. päiväspäi kül'mkud om lidnan statusanke da nügüdläiženke nimenke.
Petuškan ižandusen päsarakod oma sauvondmaterialiden tehmine (lämuzizoläcii, silikatine savič, katusenmaterialad), metallan ümbriradmine (tulkmen renghad, eriline mašiništ sauvondan täht), sömtegimišt (maidproduktad, kalakonservad da preservad meren produktoišpäi), mugažo trikotažfabrik i mecanümbriradai edheotand oma olmas.
Geografijan andmused
Lidn sijadase Kläz'm-jogen hural pohjoižel randal (Volgan oigedpol'ne bassein). Matkad Vladimirhasai om 67 km pohjoižpäivnouzmha orhal vai raudtedme/«Volg»-avtotedme. Lähembaine lidn om Pokrov 18 kilometras päivlaskmha niil-žo teil.
Petuškad-lidn om lidnankundan üks'jäine eländpunkt.
Eläjad
Ortodoksižen hristanuskondan kaks' pühäpertid om lidnas: Jumalanmaman Emäganpäivän pühäpert' (1910) i ph. Afanasijan jumalanpert' (2002).
Professionaližen opendusen aluzkundad: Petuškan tegimištoliž-gumanitarine kolledž i Vladimiran ekonomikan da oiktusen tehnikuman filial.
Transport
Federaline «Volg»-avtote (M7) läbitab lidnan pohjošt. Petuškad-raudtestancii sijadase lidnan keskuses.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Vladimiran agjan lidnad *
.nl
thumb|right|250px|Domenan logotip .nl om Alamaiden Internet-domen. Se om avaitud 1986-nden voden 25. päiväl sulakud. Vn 2020 sügüz'kus domennimiden lugu ületi 6 millionad.
Domennimen registracii maksab 10..15 evrod. Kahtenden tazopindan domenan registracii om lasktud, sidä kesken personoile (vspäi 2003), ei ole oficialižid domenoid sil tazopindal. Kaikutte domennimi tarbhaičeb eziaugušt DNS-serverad i hot' üht sekundarišt.
Izborsk
Izborsk (Избо́рск, Irboska) vai Vanh Izborsk (Старый Изборск erištamha Uz' Izborsk-küläspäi) om külä Pskovan agjan Petserin rajonas. Mülüb Petserin lidnankundha, vhesai 2015 oli volostin keskuseks.