cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Bolotnoje
Eläjad
Bolotnojen pedagogine kolledž om lidnan professionaližen opendusen aluzkundaks.
Edeline lidnan pämez' om Oksana Babickaja (reduku 2017 — keväz'ku 2020).
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Novosibirskan agjan lidnad *
Stokhol'm
Stokhol'm (vai Štokhol'm, ročin kelel Stockholm [stɔkːhɔlm]) om Ročinman pälidn (vspäi 1634) da kaikiš suremb lidn. Mugažo se om Stokhol'man agjan (lenan) administrativine keskuz.
Istorii
Vl 1187 lidnusen aluz oli pandud. Stokhol'm mainitase ezmäižen kerdan lidnaks vl 1252. Voz'sadassai 13. lidn om valdkundan ižandusen päkeskuz.
Geografijan andmused
Lidn sijadase Melaren-järvespäi Baltijan merhe joksijoiden hijamiden randoil, Piterin levedusel. Baltijan meren randišton 14 sared Stokhol'man sarištospäi mülüdas lidnan territorijha.
Klimat om ven. Vilukun keskmäine lämuz' om −1,5 C°, heinkun — +19,6 C°. Paneb sadegid 539 mm vodes, enamba voden kahtendel polel.
Tobmuz
Lidnan pämez' om Karin Vanngord vs 2014 redukun 20. päiväspäi.
Lidn jagase 14 rajonha koumel palal: Keskuz (Innerstaden, 4 rajonad), Päivlaskmaine pol' (Västerort, 4 rajonad) da Suvine pol' (Söderort, 6 rajonad).
Eläjad
Vn 2011 31. päiväl tal'vkud eläjiden lugu oli 871 952 ristitud. Enamba 2,2 mln ristituid elihe lidnan aglomeracijas vl 2015, se om Ročinman ristitišton 22%.
Ižanduz
Stokhol'm om kodisija mail'man tetabiden kompanijoiden täht: Eriksson i Elektrolüks. Enamba 45% Ročinman kompanijoiden (200 radnikanke da sen ülemb) päfaterad sijadasoiš pälidnas.
Transport
Metro (Stockholms tunnelbana) om olmas vspäi 1950, vl 1994 siš oli 100 stancijad (48 — manaluižed), 3 jonod (sarakoidenke) da 105,7 km raudted. Likund om hurapol'ne, sikš miše vodhe 1967 sügüz'kun 3. päivhäsai mugoine likund oli valdkundan kaikid teidme. Kaik raudteiden transportan maršrutad (tramvaid, metro da ezilidnelektrojonused) oma ühthiženke numeracijanke.
Rahvahidenkeskeine civiline Stokhol'm-Arland-lendimport (roč. Stockholm Arlanda flygplats, ARN) sijadase 42 km pohjoižhe lidnan keskusespäi. Tehtas reisid Evropan maihe da AÜV:oihe, mugažo erasihe Azijan maihe (AÜE, Kitai, Suvikorei, Tailand).
Sport
Vl 1912 Kezaližed Olimpižed vändod mäniba lidnas.
Galerei
thumb|center|1000px| Lidnan keskusen ühthine nägu (täuz' pöruz).
Irdkosketused
Kategorii:Ročinman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe * Kategorii:Pälidnad *
Živatoiden mirus
«Živatoiden mirus» («В мире животных») oli nevondkundaline i venälaine TV-oigenduz živatoiden londuseližes elos da niiden tedoidusiden polhe venän kelel. Lähtli efirha vspäi 1968 vhesai 2019 (51 sezon, uziden pästandoiden fil'mdand om seižuhtadud). Ozutihe «Karusel'»-telekanalal lapsiden täht vspäi 2016 vn 2019 lophusai.
Aleksandr Zguridi-režissör-dokumentalist pani oigendusen alust i oli sen vedajan vll 1968−1975, kävuti ičeze fil'mdandoid. Vll 1977−2018 TV-oigendusen serijoiden vedai oli Nikolai Drozdov, vspäi 2016 Aleksei Lapin. Prodüser om Irina Lapina (1995−2009 i vspäi 2015). Pästandan hätkeližuz om 20 minutad (edel 2016. vot oli ≈27 minutad).
Nevondkundaližen aigan oigenduz lähtli efirha sobatoil (möhemba pühäpäivil) Ezmäižel kanalal 37 vot. Eziauguižešti teleoigenduz mülüti dokumentaližid fotoid da videoid, i niiden tegijad starinoičiba fil'mdandan aigas. Vspäi 1999 oigendusen fil'mdand tegese studijas mugažo.
Irdkosketused
Kategorii:Karusel' (telekanal) Kategorii:TV-oigendused
Virahtan
Virahtan (mugažo — Viraht, Virin; Вирино) om vepsän külä Vologdan agjan Babajevon rajonas. Mülüb sen Vepsän rahvahaližhe küläkundha.
Vn 2002 kaiken Venäman rahvahanlugemižen mödhe külän eläjiden lugu oli 11 ristitud (vepsläižed — 8 ristitud dai venälaižed — 3).
Vn 2019 sügüz'kulpäi külän tobmin om Angelina Födorovna Gerasimova.
Homaičendad
Kategorii:Vepsän küläd Vologdan agjan Babajevon rajonas Kategorii:Vepsän küläd kirjamišton mödhe Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe
Vaduc
thumb|left|200px|Vaducan kundan sijaduz valdkundas Vaduc (Vaduz [faˈduːts] vai [faˈdʊts]) om Lihtenšteinan pälidn. Se om valdkundan parlamentan sijaduz.
Istorii
Faduzes-lidnuz (zamk) mainitase 12. voz'sadaspäi, se om kaičenus tähäsai. Lugetas, miše Verdenbergalaine-graf pani lidnan alust 13. voz'sadal. Vaducan grafkund oli olmas vll 1342−1719, vspäi 1396 se oli alištunu Pühän Rimalaižen imperijan imperatorale. Lihtenštein-ruhtinazkundan aluz om pandud vl 1719 lähižiden grafkundoiden ühtištusel, sen ruhtinaz tegi Vaducan lidnust rezidencijaks, lidn siš ümbri kändihe pälidnaks aigan mändes.
Vaduc šingotase valdkundaližil holitišil i turizmal (nell' muzejad i kuvagalerei). Alangištos vinmarjan kazvatuz tegese.
Geografijan andmused
Kundan päpala sijadase Reinan üläjoksmusen randal, valdkundan keskuzpalan päivlaskmas. Lähembaine raudtestancii radab Šan-lidnas kaks' kilometrad pohjoižhe Vaducaspäi.
Klimat om ven. Voden keskmäine lämuz om +10,6 C°, kezakun-elokun +17..+19 C°, tal'vkun-uhokun +1..+2 C°. Paneb sadegid 947 mm vodes, enamba kezakus-sügüz'kus (102..142 mm kus), vähemba vilukus-uhokus (38..41 mm kus).
Eläjad
Vl 2014 kundan eläjiden lugu oli 5425 ristitud (valdkundan seičemendez), se om kahtenz' surtte valdkundas. Vspäi 1999 kundan kaikiš suremb ristitišt om nügüd'.
Lihtenšteinan universitet baziruiše lidnas, valdkundan üks' üläopendusen aluzkund nelläspäi (Universität Liechtenstein) vspäi 2011, 800 üläopenikoid, alusenpanend 1961 kut ehttehnikum).
Irdkosketused
Kategorii:Lihtenšteinan lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe * Kategorii:Pälidnad
Kazmused
Kazmused (Plantae vai Vegetabilia) — biologine valdkund, üks' äistajižiden organizmiden gruppišpäi, kudambha mülüdas samlod, sänijaugad, kortehed, derägad, avoinsemnižed da änikkazmused. Kazmusikš lugetas erasti šoll'oid.
Kazmused oma ezitadud äjil elonformil — ozutesikš, puil, penzhil, heinil i m. e.
Botanik tedoidab kazmusid.
Homaičendad
* Kategorii:Biologii *
Jugalaižed
Jugalaižed (jug.: югын, юги / дюканы) oma rahvaz Venäman Krasnojarskan randan Turuhanskan rajonas, Jenisei-jogen keskmäižen joksmusen randal.
Vn 2002 kaiken Venäman rahvahanlugemižen mödhe rahvahan lugu oli 19 ristitud, ende kirjutihe ketalaižikš. Vl 2018 kaik 4 jugalašt elihe randas.
Rahvahan kel' oli jugan kel'; nügüd' se om kolnu, i nügüdläižed juglaižed pagištas vaiše venäkelel.
Lehmuz
Lehmuz, mugažo nin'pu paginoidme (Tilia), om Mal'vižed-sugukundan lehtezpuiden heim. Mülütab läz 30 erikod i enamba sadad niiden gibridoid.
Leviganduz
Kazvab Pohjoižen mapoliškon venos i subtropižes vöiš. Erikoiden erazvuiččend om olmas Kitaiš (15 erikod-endemikad) i Suvipäivlaskmaižes Azijas.
Ümbrikirjutand
Lehmusen tüvi oleskeleb kaks' metrad diametral. Eläb 500 vodhesai. Navedib kazvatelišt mad, no voib kazda toižil-ki mahusil.
Änikoičeb kezakus-heinkus. Äikerdoičese semnil i vegetativižikš kebnas.
Kävutand
Kazvatadas dekorativižeks kazmuseks. Kävutadas pehmdaks pumaterialaks. Venäman äjad lehmuzsared kadoihe ninen avaron otandan tagut tehmaha virzuid, levitesid da havadoid.
Znamasine medenkandai kazmuz, lehmusen gektar voib antta üht tonnad spravitajad met.
Valitud erikod
Heimon tipine erik om Tilia × europaea-gibrid L. — Evropalaine (järgeline) lehmuz
Homaičendad
Kategorii:Mal'vižed Kategorii:Kazmused kirjamišton mödhe Kategorii:Pud Kategorii:Pumaterialan sugud Kategorii:Dekorativižed kazmused Kategorii:Mezikazmused
I Will Survive
«I Will Survive» (Päzun henghe) om amerikaižen Glorija Geinor-pajatajan videnz' pajo kudendes «Love Tracks»-studijanal'bomaspäi (kül'mku 1978) da ühtennimine singl (reduku 1978). Nece om Glorija Geinoran kaikiš tetabamb i legendine pajo.
Pajon tekst om anglijan kelel, starinoičeb personaspäi, kudamb keradab kaikid vägid elämhä edemba mel'heižen okaindan jäl'ghe. Se om klassine da üks' kaikiš tetabambiš pajoišpäi disko-žanras, sai «Gremmi»-premijan. Pajon sanoiden da muzikan tegijad oma Freddi Perren i Dino Fekaris.
Kategorii:Glorija Geinoran pajod Kategorii:Pajod kirjamišton mödhe Kategorii:Singlad kirjamišton mödhe Kategorii:Vn 1978 pajod Kategorii:Vn 1978 singlad Kategorii:Pajod anglijan kelel Kategorii:Disko
Šuuk (kazmuz)
Šuuk (Phalaris arundinacea) om äivozne heinäsine kazmuz, mülütadas Tähkheiniden sugukundha.
Leviganduz
Kazmuz om levitadud Evropan, Azijan i Pohjoižamerikan venos vönes.
Ümbrikirjutand
Lehtesed oma oiktad teravad. Lehtesen alah om rubekaz. Änikuz om tähk vai löuste. Änikod oma henod, ned oleskeldas buran, vihandan i lilaižen mujun. Plod om villäsine, buran vai pakuižen mujun.
Päivännavedii, pil'vesenvastaine kazmuz.
Kävutand
Semetas-kul'tiviruidas sötmižkazmuseks i dekorativižeks kazmuseks. Sätihe erazvuiččid sortuid maižandusen täht i sadun täht.
Homaičendad
Kategorii:Tähkheinäd Kategorii:Kazmused kirjamišton mödhe Kategorii:Heinäsižed kazmused Kategorii:Dekorativižed kazmused Kategorii:Sötmižkazmused
Kopernicii
thumb|left|200px|Kopernicii
Lund
thumb|left|250px|Lidnan kart (2017) Lund (mugažo ročin kelel, virktas [lɵnd], kändase «(mecan) sarik») om Ročinman lidn Skone-agjas. Se om Lundan kundan administrativine keskuz.
Margilan
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud 2.-1. voz'sadoil EME Šuukten ühtel teišpäi, oigetihe lidnan 2000-vottušt jubilejad vl 2007. Mainitase kirjutadud purtkiš 9. voz'sadaspäi, nügüdläiženke nimitusenke — 10. voz'sadaspäi. Venäman imperijan aigan (vspäi 1875) lidnan oficialine nimi oli Margelan vai Vanh Margelan (Старый Маргелан) erištamha Udes Margelanaspäi.
Geografijan andmused
Klimat om kontinentaline pehmdanke tal'venke, kezal om räk.
Eläjad
Vl 2010 eläjiden lugu oli 168 515 ristitud. Kaikiš suremb lidnan ristitišt om nügüd'.
Rahvahad: uzbekalaižed — 91,9 %, venänikad — 3,1 %, totarlaižed — 1,4 %, toižed rahvahad — 3,6 %.
Margilanan profopendusen aluzkundad oma kaks' profškolad i nell' kolledžad: sauvondan, mediciniž-pedagogine, kommercijan, finansoiden. «Šoi»-kompanijan šuukinstitut om olmas.
Lund
Istorii
Nügüdläižen eländpunktan aluz om pandud Danijan tobmuden al 10. voz'sadan lopus (panihe 990. voz'-datan). Lidn kändihe Pohjoiževropan hristanuskondan keskuseks 11. voz'sadal, Lundan päjumalanpert' om saudud vl 1103. Danii kadoti kontrolid lidnan päl vl 1658, se kändihe Ročinman palaks formaližikš vl 1720.
Pakuitesen Tetra Pak-kompanijan päfater om saudud Lundas. Lidn šingotase Lundan universitetan tedoiduzkeskusil (sinhrotronad, materialantedon keskuz neitronpurtken alusel), medicinan AstraZeneca- i Gambro-kompanijoil. Sony Mobile-kompanijan (om ühtištudud Sony Corporation-kompanijanke vl 2021) evropine palakund sijadase lidnas. Lund om ümbärtud maižanduzrajonal.
Geografijan andmused
Lidn sijadase kümnes kilometras mererandaspäi, 30 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad agjan Mal'mö-keskushesai om 15 km suvipäivlaskmha.
Klimat om ven valdmeren. Voden keskmäine lämuz om +9 C°, heinkus-elokus +18 C°, tal'vkus-keväz'kus +1..+3 C°. Ekstremumad oma −19 C° i +34 C°. Paneb sadegid 676 mm vodes, kuidme läz tazomäras, vähemba uhokus-semendkus (34..43 mm kus).
Kopernicii
Kopernicii (Cn — copernicium latinan kelel) om 112nz' himine element himižiden elementoiden periodižes tabludes. Sen sijaduz om kahtendestoštkümnendes gruppas, tabluden seičemendes periodas.
Ühthine ümbrikirjutand
Ei ole kopernicijad londuses. Se om transaktinoidine ratud element. Germanijalaižiden fizikantedomehiden grupp Jügedoiden ioniden Institutaspäi (Darmštadt) avaiži kopernicijan vl 1995. Vodel 2009 Teoretižen da sättutoitud himijan rahvahidenkeskeine ühtnend märiči 112nden elementan avaidusen.
Vspäi 2010 element om nimitadud Nikolai Kopernikan muštoks.
Fizižed ičendad
Kopernicii om radioaktivine päličmänendmetall.
Atommass — 285. Ninevuz (normaližiš arvoimižiš) — 23,7 g/sm³ (ezimeletaden).
Vodele 2011 kaik om 6 avaitud izotopad 277, 281..285 atommassanke, izomärid ei ole. Kaikiš hätkemban kopernicii-285-izotopan pol'čihodamižen pord om 29 sekundad.
Irdkosketused
Kategorii:Himižed elementad kirjamišton mödhe
Lund
Eläjad
Vl 2010 lidnan eläjiden lugu oli 82 800 ristitud. Kaikiš suremb ristitišt om nügüd'. Vl 2021 kaiken kundan ristitišt oli 127 376 eläjad 439,91 km² pindal.
Kundan eläjiden 18,8 % sünduiba verhiže maihe (2014). Üläopenikoiden znamasine pala om ristitištos.
Lundan universitet (Lunds universitet, 46 tuh. üläopenikoid vl 2022) radab vspäi 1666.
Transport
Avtobusad i üks' tramvaijono (5,5 km vspäi 2020) oma kundaližeks transportaks lidnas. Ezilidnelektrojonused ühtenzoittas agjan lidnoidenke i Danijanke. Voib ajada kiruhjonusil Štokhol'mannoks i Göteborgannoks.
Lundan eläjad kävutadas Kopenhagenan Kastrup-lendimportad rahvahidenkeskeižiden reisiden täht, Mal'mön Sturup-lendimportad matkoiš Ročinmadme. Lund-Hassland-lendimport kaks' kilometrad suvhe om sauptud vl 2008, sen territorii om anttud tegimiden sauvondale.
Irdkosketused
Kategorii:Ročinman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Skone
Ivdel'
Ivdel'  (Ивдель, ) om Venäman lidn Sverdlovskan agjas. Se om agjan kaikiš pohjoižemb lidn, Ivdelin lidnümbrikon administrativine keskuz, mülüb sihe.
Istorii
Vspäi 1589 Loz'van lidnuz (Лозьвинский городок) oli olmas Ivdel'-jogensun randal, ezmäine puine lidnuz Uralan taga. Eländpunktan aluz om pandud vl 1831 kuti Nikito-Ivdel' -žilo (vai Šapš, ven. Шапша) kuldkivendon samižen fabrikanno Šapš-jogen lanktendan sijas Ivdelihe, vides kilometras ülezjogen nügüdläižes lidnaspäi. Vl 1849 sirtihe žilod nügüd'aigažhe sijha. Vl 1924 udesnimitihe žilod nügüdläižikš. Vn 1943 28. päiväl semendkud anttihe Ivdelile lidnan statusad. Vspäi 1963 lidn alištub agjan tobmudele oikti.
Ivdel' šingotase mecan ümbriradmižel, magistraližiden gazanveimiden holitusel i kolonijoil türmatud mehiden täht.
Geografijan andmused
Lidn sijadase ühtennimižen jogen hural randal tobjimalaz (116 km pitte, Loz'van oiged ližajogi, Obinjogen hurapol'ne bassein), Pohjoižen Uralan pautkiden taga, 80 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Ivdel'-1 i Ivdel'-2 raudtestancijad oma «Serov — Nägan'» keskustal, ned seištas Ivdel'-jogen erazvuiččil randoil 2 km suvhe lidnan päterritorijaspäi. Matkad Jekaterinburghasai om 425 km suvhe orhal, 520 km avtotedme vai raudtedme. Lähembaine lidn om Severoural'sk 66 km suvhe orhal vai 81 km avtol, voib sadas raudtel-ki (200 km) Serovan kal't.
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 17 775 ristitud, lidnümbrikon koume nelländest. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 28 000 eläjid vodel 1967.
Rahvahad (2010, ozutadud rahvahudenke): venälaižed — 90,7%, saksalaižed — 2,7%, ukrainalaižed — 1,9%, totarlaižed — 1,1%, toižed rahvahad — 3,6%.
Ortodoksižen hristanuskondan koume jumalanpertid (niišpäi üks' — kolonijan territorijal) i islaman mečet' (kolonijas) oma olmas lidnas.
Uralan tegimištoliž-ekonomižen tehnikuman filial (Jekaterinburg) om professionaližen opendusen aluzkundaks.
Lüneburg
Lüneburg (täuz' nimituz saksan kelel om Hansestadt Lüneburg [ˈhan.zə.ʃtat ˈlyː.nə.bʊɐk], Lümborg) om lidn Saksanman pohjoižes, Alasaksonii-federacijanmas.
Ivdel'
Eläjad
Edeline lidnan pämez' om Pötr Sokolük (2001 — sügüz'ku 2020).
Lüneburg
Istorii
Eländpunkt mainitase aigkirjoiš vspäi 956. Vspäi 1158 äjad Lüneburgan torgovanad ühtniba Torguindühtištushe, se oli edel Ganzad. Lidn ühtni Ganzan ühtištushe sen alusenpanendaspäi vl 1356 kahten sün tagut: geografine sijaduz i kommertine znamoičend, solan samižen purtked oma läz lidnad (samine jätksihe vhesai 1980).
Ivdel'
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Sverdlovskan agjan lidnad *
Lüneburg
Istorii
Lüneburg oli Braunšvaig-Lüneburg-gercogkundan pälidnan 16.-17. voz'sadoil, Vel'fad ohjandiba sil. Hö sirdiba gercogkundan pälidnad Gannoverha, i Lüneburgan politiž-ekonomine znamoičend poleni.
Lüneburg šingotase Lünepark-tegimištzonal, penil edheotandoil: sobiden tehmine, vegetarižen sömän i maidproduktoiden pästand, avtoiden interjeran kompanijad, pästandkodi, lebukeskused. Port om El'ban kül'gkanalan (saks. Elbe-Seitenkanal) randal.
Geografijan andmused
Lidn sijadase Il'menau-jogen randal (El'ban hura ližajogi), 17 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Gamburgan keskushesai om 50 km lodeheze kiruhtedme, lidnan röunoihesai om 32..36 km.
Eläjad
Vl 2013 eläjiden lugu oli 71 668 ristitud. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 78 024 eläjad vl 2019.
Lüneburgan «Leufana»-universitet radab vspäi 1989 (Leuphana University of Lüneburg, alusenpanend 1946 kuti opendajiden kolledž), läz 7,5 tuhad üläopenikoid.
Edeline lidnan pämez' om Ul'rih Medge (1991−2021, Ulrich Mädge).
Irdkosketused
Kategorii:Saksanman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Alasaksonii
Divnogorsk
Divnogorsk (Дивного́рск) om Venäman lidn Krasnojarskan randan suves. Se om Krasnojarskan päivlaskmaine ezilidn, Divnogorskan lidnümbrikon administrativine keskuz.
Istorii
Vozil 1888−1920 Znamenskii skit-mez'jumalankodi šingotihe nügüdläižen lidnan territorijal. Jogivaldmad Jenisein randal, savičun, tervanajandan i tohusiden tegimed oliba jumalankodinno. Jumalankodin sauptandan jäl'ghe armotomiden lapsiden kodi oli, vspäi 1930 — Krasnojarskan mectehnikuman abutarh.
Nügüd'aigaižen eländpunktan aluz om pandud vl 1956 kuti Skit-žilo sauvomha Krasnojarskan GES:ad. Udesnimitihe sidä Divnogorskaks vl 1957 Jenisein vastrandan mägiden nimen mödhe (Дивные горы «čudokahad mäged»). Radnikžilo sai lidnan statusad vl 1963. Vozil 1967−1971 pästtihe töhö GES:an kaikid 12 agregatoid. Vspäi 1970 päraudtestancii om olmas, raudtejonon Krasnojarskaspäi lopstancii.
Divnogorsk šingotase Krasnojarskan GES:al, raudbetontegesiden tegimel, Tehpolimer-edheotandal. Lidn om professionaližen keskopendusen keskuseks i om kurortaks, sidä kesken mägisuksiden.
Geografijan andmused
Lidn sijadase Jenisei-jogen oiktal randal, mödvedhe Krasnojarskan vezivaradimen padoseinälpäi, 260 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Krasnojarskan röunhasai om 20 km päivnouzmha orhal vai «Jenisei»-avtotedme, raudtedme vai jogen mödvedhe.
Ovsänk-žilo (vspäi 1671, 2228 rist. vl 2010, село Овсянка) i kuz' pen't žilod mülüdas lidnümbrikho Divnogorskan ližaks.
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 28 292 ristitud, lidnümbrikon — 32 193 ristitud. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 34 300 eläjad vl 1996. Vl 2017 kaik 29 117 ristitud elihe lidnas i 33 292 ristitud kaikes lidnümbrikos.
Ortodoksižen hristanuskondan viž jumalanpertid oma lidnümbrikos, sidä kesken puine Jumalanmaman «Znam»-jumalaižen Divnogorskas (uz', om letud vodele 1995), kaks' Manskii-žilon skitas, üksin Ovsänkas i Ust'-Manas.
Professionaližen opendusen aluzkundad: medicinine, gidroenergetine i mectehnologijoiden tehnikumad, olimpižen rezervan sportkolledž , kul'turan i mecsarakon radnikoiden kvalifikacijan lujendusen institutad.
Edeline lidnan pämez' om Jegor Ol' (2010 — keväz'ku 2020).
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Krasnojarskan randan lidnad Kategorii:Krasnojarskan randan lidnümbrikod
Kuhmo
Kuhmo (mugažo suomen i ročin kelil) om Suomenman lidn da lidnankund valdkundan keskuzpalan päivnouzmas. Se om Kainu-agjan kahtenz' lidn kahtespäi eläjiden lugun mödhe.
Istorii
Municipalitetan aluz om pandud vl 1865, sen nimituz oli Kuhmoniemi edel 1937. vot. Tal'vsodan aigan (1939−1940) alištui bombardiruindale 48 kerdad NSTÜ:n polespäi, torad mäniba 10 kilometras. Kuhmo sai lidnan statusad vl 1986.
Kuhmo šingotase mecan ümbriradmižel (pertid parzišpäi, puelementad, puižed CVT-apakod, pilindmaterialad), energijan pästandal mectegimišton jändusišpäi, maižandusel i turizmal. Lidnan «Woodpolis»-keskuz šingotab pusauvondad i opendab neciš sarakos. Kamermuzikan kezaline jogavozne festival' oleskeleb vspäi 1970. «Kalevala»-külä om mel'heižtaho turistoiden täht.
Geografijan andmused
Lidn sijadase agjan suvipäivnouzmas, Lammasjärven suvipäivlaskmaižel randal (47 km², 162 m ü.m.t.), Oulujärven basseinas. Matkad Venäman röunhasai om 70 km päivnouzmha, Vartius-kontrol'punkt om olmas röunmal municipalitetan pohjoižpäivnouzmas (avtote i «Kajani — Kostamukš»-raudte). Matkad agjan Kajani-keskushesai om 88 km päivlaskmha orhal vai 102 km avtol, Hel'sinki-pälidnhasai om 500 km suvipäivlaskmha orhal vai 594 km avtotedme. Lähembaižed lidnad oma Nurmes (Pohjoižkarjal) 68 km suvhe-suvipäivlaskmha orhal vai 80 km avtotedme, i Kostamukš (Venäma) 70 km pohjoižpäivnouzmha orhal vai 100 km avtotedme.
Vl 2020 lidnankundan pind — 5 456,84 km² (12. sija valdkundas), sidä kesken kuivma 4 806,53 km², vezi da sokaz tahond ottas 650,31 km² (enamba mi 600 järved).
Eläjad
Vn 1980 lidnankundan eläjiden lugu oli 13 900 ristitud (kaikiš suremb ristitišt vspäi 1980), vl 2010 — 9 492 ristitud. Ristituiden kaks' koumandest eläb municipalitetan keskuses.
Kodikel' (2016): suomen kel' — 98,0%, ročin kel' — 0,1%, toižed keled — 1,9%.
Eila Valtanen radoi edeližen lidnanpämehen (2004−2017).
Irdkosketused
Kategorii:Suomenman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Kainu
Bhatt Alija
Alija Bhatt (आलिया भट्ट, Alia Bhatt [ˈɑːliə ˈbʌt]; sünd. 15. keväz'ku 1993, Mumbai, Maharaštr-štat, Indii) om indine aktris da pajatai, hindikel'ne päpaloin.
Biografii
Alija om sündnu Mumbai-lidnha, Maheš Bhatt-kinorežissöran da Soni Razdan-aktrisan sämižkanzha. Fil'mzihe Alijad kinos ezmäižen kerdan lapsen völ, vl 1999.
Alija om neniden torguindznamoiden ezitajan: Coca-Cola, Garnier, Maybelline.
Irdkosketused
Kategorii:Indijan aktrisad Kategorii:Indijan pajatajad Kategorii:Aktrisad kirjamišton mödhe Kategorii:Pajatajad kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe Kategorii:Sündnuded vl 1993
Gaussan metod
Gaussan metod om linearižiden algebraižiden tazostusiden sisteman (LATS:an) pätandan klassine metod. Neciš metodas tazostusiden sistem andase koumesaumaižen nägun ekvivalentišt sistemad elementarižiden toižetamižiden abul, vajehtujiden jäl'gendajanke erindanke.
Hot' nece metod kuctas Gaussan metodaks (Karl Fridrih Gaussan oiktastuseks), se oli tetaban kitajalaižil völ, «Matematik ühesas kirjas»-traktatas.
Metodan olmuz
Augotižsistem:
Jäl'ges elementarišt toižetamišt:
Jäl'gused:
Homaičendad
Kategorii:Lugimmatematik Kategorii:Matematik
Bogorodick
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1663 kuti puine Bogorodickoi-lidnuz sodapostan sijas, kaiči Venäman röunad. Nimitaškanzihe nügüdläižikš 18. voz'sadal. Kätihe lidnad Bogorodickoje-žiloks vl 1763, sid' slabadaks vl 1768. Oli Jekaterina II-imperatornaižen personaližeks volostikš vspäi 1765, hänen illegitimine Aleksei Bobrinskii-poig eli lidnas hätken. Bobrinskii-grafoiden usadib peizažpuištonke om saudud lidnusen sijas vll 1771−1784. Bogorodick sai makundan lidnan oficiališt statusad vl 1777. «Moskv — Jelec»-raudtekeskust läbiti lidnad 1870-nzil vozil. Toižen mail'man sodan aigan lidn oli okkupiruidud nacistoil (15. kül'mku — 15. tal'vku 1941), sen kaks' koumandest oli pandud mantazole.
Bogorodick šingotase ladimiden tegimil (rezistorad da lämuzdiodad, märičemižladimed, kuivadimed, fumigatorad) i polimertegesiden edheotandal torvveimiden täht. Tehnohimižiden tegesiden tegim radoi vhesai 2010, pästi ratud materialiden kristalloid i lazerad niidenke.
Geografijan andmused
Lidn sijadase rajonan pohjoižröunanno, Upört-jogen üläjoksmusen molembil randoil (Упёрта 63 km pitte, Okan oigedpol'ne bassein), 220 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Regulärine pertišt om jogen oiktal randal, uit puištonke oma saudud lidnan keskuzpalas i pohjoižpäivnouzmas. Matkad Tulhasai om 57 km lodeheze orhal, 67 km avtotel vai 80 km raudtel. Lähembaižed lidnad oma Kirejevsk, Uzlovai i Donskoi 25..30 km pohjoižpolehe. Ždank-raudtestancii (ven. Жданка) radab lidnan lodehes vspäi 1874, nimitihe suvipäivnouzmaižen külän mödhe, stancijan nimi oli Bogorodick vhesai 1904. «Don»-avtote (M4-trass) mäneb lidnan päivlaskmadme, sen maksline ümbärte om saudud severziš-se kilometriš päivlaskmaižemb.
Bogorodick om lidnankundan üks'jäine eländpunkt. Lidnankundan pind — 26,90 km².
Eläjad
Vl 1897 lidnan ristitišt oli 4 800 eläjad, vl 1939 — 13 194 eläjad. Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 31 897 ristitud, rajonan koume videndest. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 32..34 tuhad eläjid vll 1979−2001 i 2006 (34 tuh. rist. vl 1992). Ortodoksižen hristanuskondan Emäganpäivän päjumalanpert' (om saudud vll 1831−1837), kaks' jumalanpertid i koume časounäd oma olmas lidnas.
Professionaližen opendusen aluzkundad oma Bogorodickan politehnine kolledž i Bogorodickan maižanduzkolledž.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Tulan agjan lidnad *
Vallett
Vallett (il-Belt Valletta, Valletta, edel 1970-nzihe vozihesai La-Valletta) om Mal'tan pälidn. Sen region om valdkundan ekonomine i politine keskuz, läz 400 tuhad eläjid om ezilidnoidenke.
Istorii
Johannitoiden ordenan Žan Parizo de la Valletta-magistr, ricar' da laivištonvei kaiči sart turkoid vaste vl 1565 i pani lidnan alust 16. voz'sadal. Erištadihe sidä roval sarespäi, letihe lidnad teravas kaiken hristianižen mirun rahaandoišpäi i nimitihe magistran kanzannimen mödhe.
Kuti kaik sar', Vallett mülüi Britanižhe imperijha vll 1800−1974. Lidn oli muretud znamasižikš Toižen mail'man sodan aigan. Om valdkundan pälidnaks ripmatomuden sandan aigaspäi vl 1974.
Geografijan andmused
Lidn sijadase Keskmeren Mal't-saren pohjoižpäivnouzmaižel randal, pol'sarel merikaranno, 56 m ü.m.t. keskmäižel korktusel.
Eläjad oma mal'talaižed i katolikad päpaloin.
Homaičendad
Kategorii:Mal'tan lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe * Kategorii:Pälidnad
Hasavürt
Hasavürt (Хасавю́рт, Хасáвюрт,, Хасавюрт, Хасавюрт [хасавъю́рт], Хасав-юрт, Хаси-Эвл) om Venäman lidn da lidnümbrik Dagestanan Tazovaldkundan keskuzpalan päivlaskmas. Se om tazovaldkundan kahtenz' lidn eläjiden lugun mödhe. Om Hasavürtan rajonan administrativižeks keskuseks mugažo, ei mülü rajonha, kudamban ristitišt om enamba mi lidnas.
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1846 kuti Jariksuv-lidnuz. Vl 1847 udesnimitihe sidä lähižen külän mödhe nügüdläižikš. Raudte tuli Hasavürtha vl 1894. Vl 1931 Hasavürt-slabad'  sai lidnan statusad.
Hasavürt šingotase ladimensauvomižen tegimel, sauvondmaterialiden tegimil (savič, raudbetontegesed), sömtegimištol (konservkombinat pšstab maploduiden, frukt- da lihakonservid, lihakombinat, maidtegim, vintegim) sijaližen torhuden kävutandanke. Om ümbärtud maižanduzrajonal.
Geografijan andmused
Lidn sijadase Kavkazan ezimägištol, 117 metrad korktusel valdmeren pindan päl. Lähembaižed järedad lidnad Mahačkal (80 km päivnouzmha) i Groznii (74 km päivlaskmha), avtote i raudte ühtenzoitab niid, i lidn seižub ani pol'tel.
Hasavürt om üks'jäine eländpunkt lidnümbrikos.
Eläjad
Vn 2010 kaiken Venäman rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu om 131 187 ristitud. Vl 2017 lidnan ristitišt oli 140 047 eläjad. Kaikiš suremb ristitišt lidnas om nügüd'.
Rahvahad (lidnan eläjad, enamba 1% vl 2010): avarad — 30,7 %, čečenalaižed — 28,5 %, kumikalaižed — 28,1 %, darginalaižed — 4,1 %, lakalaižed — 3,3 %, venälaižed — 2,3 %, lezgilaižed — 1,6 %, toižed rahvahad — 1,2 %, rahvahuden ozutandata — 0,2 %.
Islaman pämečet' radab. Ortodoksižen hristanuskondan üks'jäine pühäpert' om avaitud lidnas, se om Jumalanmaman «Pühä Znam»-jumalaižen päjumalanpert', om saudud vll 1902−1903.
Severz'-se profopendusen aluzkundoid om lidnas, niiden keskes Agrariž-ekonomine kolledž i Hasavürt-lidnan Medicinine kolledž.
Edeline lidnümbrikon pämez' om Zainudin Okmazov (2015−2020).
Transport
Hasav-Jurt-päraudtestancii da avtobusstancii oma lidnas. Voib sadas avtobusal Dagestanan i Stavropolin randan lidnoihesai.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Dagestanan Tazovaldkundan lidnad Kategorii:Dagestanan Tazovaldkundan lidnümbrikod *
Lukašenko Aleksandr
Aleksandr Grigor'jevič Lukašenko (Аляксандр Рыгоравіч Лукашэнка, Александр Григорьевич Лукашенко; sünd. 30. eloku 1954, Kopis', Vitebskan agj, Vaugedvenäman NST, NSTÜ) om nügüdläine Vaugedvenäman prezident. Radab kudenden strokun jäl'geten (vs 1994 heinkun 20. päiväspäi; kudenz' strok — vn 2020 elokun 9. päivän valičendoiden jäl'ghe).
Venäman hogahtusen Ukrainha aigal Lukašenko pid'oiteli Putinan da abuti hänele sodas. Kogonaižen mail'man äjiden maiden pämehed lugetihe sidä pahaks, sikš sankcijad tuliba Vaugedvenämha.
Biografii
Mez' om üläopendusen kahten aluzkundan pästnikan: Mogilövan valdkundaline pedagogine institut i Vaugedvenäman maižanduzakademii. Sadud specializacijad oma istorijan i kundaližen tedon opendai, maižanduztehmižen ekonomist-organizator.
Politikanmez' om naižiš, Galina om hänen ak vspäi 1975. Sündutihe da kazvatihe koume poigad naimiželos: Viktor, Dmitrii, Nikolai.
Irdkosketused
Kategorii:Valdkundmehed Kategorii:Vaugedvenäman prezidentad Kategorii:Vaugedvenäma Kategorii:Politikanmehed kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe Kategorii:Sündnuded Vitebskan agjaha
Garipova Dina
Dina Fagimovna Garipova (Дина Фагимовна Гарипова, Динә Фәһим кызы Гарипова; sünd. 25. keväz'ku 1991, Zelenodol'sk, Tatarstan, Venäman NFST, NSTÜ) om venämalaine pajatai naine, kudambal om totarine augotižlibund.
Hän om «Golos»-projektan 1. sezonan vägestai (näradoičii — Aleksandr Gradskii); siloi Dina om sanu läz 54% TV-kaclijoiden änid.
Hän mugažo ezini vn 2013 «Evrovizii»-konkursal, kus pajati «What If»-pajon. Dina sai 5-nden sijan (174 čokkoint).
Irdkosketused
Kategorii:Venäman pajatajad Kategorii:Pajatajad kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe Kategorii:Golos Kategorii:Evrovizijan ühtnijad Kategorii:Sündnuded Tatarstanha Kategorii:Sündnuded vl 1991
Macuo Basö
Basö (芭蕉 «bananpu») vai Macuo Basö (松尾 芭蕉), nimi sündundan jäl'ghe — Macuo Kinsaku (松尾 金作; sünd. 1644, Ueno, Igan provincii, nüg. Mien prefektur, Japonii — kol. 28. kül'mku 1694, Osak, Japonii), norudes — Matsuo Tüemon Munefusa (松尾 忠右衛門 宗房), oli Edo-pordon kaikiš tetabamb japonijalaine runokirjutai.
Sädamine
Ühtni haiku-žanran sündnundha, mülüti filosofišt südäint komižhe renganžanrha. Hen koveritomuz i čomakulun garmonii oma Basön runoiden pirdoikš. Tulnu Kitaišpäi dzen-openduz valatoiti runokirjutajan mail'mannägendad, i hänen runod abutiba opendusele šingotadas Japonijas. Basön stil' märiči japonižen runoišton šingotest kahtes sadas vodes.
Runokirjutai sädi 7 ontologijad ičeze openikoidenke: «Tal'veližed päiväd» (1684), «Keväz'ližed päiväd» (1686), «Väl'dünu pöud» (1689), «Tikv kurkunke» (1690), «Oblezjanan ol'gesine vihmsoba» (1. kirj 1691, 2. kirj 1698), «Havad hilenke» (1694).
Biografii
Macuo oli sündnu samurain kanzha koumanden lapsen kuden keskes i noremban poigan. Tat i veik openziba elokahambid samurajid kalligrafijale, i Kinsaku sai hüväd opendust laps'aigan. Hän oli 13-vozne, konz tat koli. Oli kazakoiš toižel elokahal Todo Jositada-samurajal (藤堂良忠, 1642−1666) i openui ühten aigan runoišton čomamahtod Kiotos vspäi 1664. Molembad ottiba psevdonimid (Basö ende oli Sōbō 宗房, Munafusa-nimen kitaine lugend) da sädiba runoid toižidenke ühtes, no Jositada koli edel aigad.
Vspäi 1672 Basö eli Edos, radoi valdkundmehel, sid' runoišton opendajal. Openikad sauvoiba pupert'kulušt runokirjutajale i ištutiba bananpud senno, se tuli mel'he opendajale i hän oti Basö-psevdonimad. Vodele 1680 sädajan škol lugi kaks'kümne openikad. Matkazi Tokaidodme, sai arvostust da tetabut. Putui Osakha elon lopus, kus koli-ki.
Homaičendad
Kategorii:Japonijan runokirjutajad Kategorii:Runokirjutajad kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe Kategorii:Sündnuded Mien prefekturha Kategorii:Kolnuded Osakas
Mančester
Nügüd'aigan Mančester om kul'turan, tegimišton da rahaazjoiden järed keskuz.
Istorii
Eländpunkt sai lidnan (town) statusan vl 1301, sikš miše torguz oli sigä. Vozil 1359−1838 lidn eli borough-statusata.
19. voz'sadal lidn oli elänu läbi tegimištkukerduses, sid' tegihe valdkundan tekstil'tegimišton päkeskuseks. Vl 1830 raudte ühtenzoiti Mančesterad lähižen Liverpulinke. Se oli mail'man ezmäine kaks'raižuine raudte, ezmäižikš ajajiden puruvedimidenke da aigplanan mödhe.
Vozil 1830−1840 Mančester oli joudjan torguindan polenpidajiden keskuseks. Vl 1868 lidn vastsi Britanižiden profühtnendoiden kongressan ezmäižen suiman.
Lidn om olmas siti-statusanke vspäi 1853.
Vl 1919 neciš lidnas Ernest Rezerford sai himišt elementad ratud tel ezmäižen kerdan (14N + α → 17O + proton).
Vl 1948 mail'man ezmäine programkompjuter oli sätud Mančesteras, andmused da programad kaičihe ühtes muštos fon Neimanan arhitekturan mödhe.
Geografijan andmused
Lidn sijadase Anglijan lodehes, se seižub Penninad-mägiden päivlaskmaižen pautkenno, Irvell-jogen muugotil randoil, 38 metrad ü.m.t. keskmäiženke korktusenke.
Klimat om Atlantižen valdmeren märg. Heinkun da elokun keskmäine lämuz om +16°C, vilukun i uhokun — +4°C. Paneb sadegid 810 mm vodes, enamba sügüzel.
Asbest (lidn)
Asbest (Асбе́ст) om Venäman lidn da lidnümbrik Sverdlovskan agjan suves.
Mančester
Geografijan andmused
Mančester jagase 32 sijaližhe valičendrajonha (angl. local council ward), kaikuččespäi valitas koume ezitajad.
Eläjad
Vn 2011 rahvahanlugemižen mödhe, läz 2,55 mln ristituid elädas lidnan aglomeracijas (koumanz' surtte valdkundas).
Asbest (lidn)
Istorii
Asbest-lidn šingotase azbestan samižel i sen jändusiden ümbriradmižel (magnijantegim), asbesttegesiden, savičun i hrustal'tegesiden pästandal.
Geografijan andmused
Lidn sijadase mecoiden keskes, Keskuralan päivnouzmaižil pautkil, Sur' Reft-jogen oiktal randal tobjimalaz (Obin bassein), 220 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Jekaterinburgan keskushesai om 86 km suvipäivlaskmha. Lähembaižed lidnad — Suhoi Log 37 km päivnouzmha orhal vai 48 km avtol i Zarečnii 34 km suvhe.
Mančester
Transport
Mančesteran rahvahidenkeskeine civiline lendimport (MAN, 28,2 mln passažiroid vl 2018) sijadase 14 km suvipäivlaskmha lidnan keskusespäi sen suviröunal. Sišpäi tehtas reisid Evropan da Pohjoižamerikan maihe, sidä kesken jügureisid.
Asbest (lidn)
Geografijan andmused
Kaks' žilod mülüdas lidnümbrikho Asbestan ližaks. Lidnümbrikon pind — 767,9 km², se mülüb agjan Suvižhe ohjastuzümbrikho. Asbestan lidnümbrik ümbärdab Mališevan lidnümbrikod kaikiš polišpäi.
Mančester
Transport
thumb|center|1000px| Lidnan azjaližen rajonan ühthine nägu [[Irvell-jogen kendäkospäi. ]]
Irdkosketused
Kategorii:Suren Britanijan lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Anglijan lidnad
Asbest (lidn)
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 68 893 ristitud, lidnümbrikon — 71 315 ristitud. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 85 100 eläjad vl 1992. Vl 2017 kaik 64 666 ristitud elihe lidnas i 66 955 ristitud kaikes lidnümbrikos.
Ortodoksižen hristanuskondan kaks' jumalanpertid, protestantižen hristanuskondan jumalanpert' i islaman pühäpert' oma olmas lidnas.
Professionaližen opendusen aluzkundad oma Asbestan politehnikum i Asbestan čomamahtoiden kolledž, mugažo üläopendusen nellän aluzkundan (kaik — Jekaterinburg) filialad.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Sverdlovskan agjan lidnad Kategorii:Sverdlovskan agjan lidnümbrikod
Hošimin
thumb|left|250px|Lidnan rajonad (2013) Hošimin (Thành phố Hồ Chí Minh [tʰàjŋ̟ fǒ hò cǐ mīŋ̟] vai [tʰàn fǒ hò cǐ mɨ̄n]) om lidn Vjetnaman suves, sur' megapolis. Se om valdkundan kaikiš suremb eläjiden lugun mödhe, lidn keskuzalištusenke.
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud kambodžan heimoil kuti Prei-Nokor-port. Vjetnaman heimod anastiba nenid tahoid vl 1698 i nimitihe Zädin' , vspäi 1862 Saigon (Sài Gòn [sàj ɣɔ̀n] vai [ʂàj ɣɔ̀ŋ]) jogen mödhe. Vll 1887−1901 se oli Francižen Indokitain pälidnaks, vll 1955−1975 — Suvivjetnaman pälidnaks. Vl 1975 udesnimitihe lidnad Vjetnaman ezmäižen Ho Ši Min-prezidentan oiktastuseks valdkundan ühtištusen jäl'ghe.
Geografijan andmused
Lidn sijadase Saigon- i Näbe-jogiden randoil, 19 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Om 15 km Kitain Suvimeren randad municipalitetan suvipäivnouzmas. Matkad Hanoi-pälidnhasai om 1720 km pohjoižhe.
Hošimin jagase 19 lidnrajonha (quận), ned alajagasoiš 259 lidnfartalha. Viž makundad (huyện) alištudas lidnale mugažo, ned kogotas 63 küläkundaspäi.
Eläjad
Vl 2009 lidnan eläjiden lugu oli 7 423 244 ristitud. Kaikes Hošiminan aglomeracijas eläb jo enamb 13 millionad ristituid (2017).
Irdkosketused
Kategorii:Vjetnaman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Vjetnaman lidnad keskuzalištusenke
Ühthine Venäma
thumb|right|250px|Partijan banner [[Piteriš, 2011.]] Ühthine Venäma (Единая Россия) om Venäman politine partii. Om olmas vn 2001 1. päiväspäi, kätihe «Ühtmuz da Tatanma — Ühthine Venäma»-partijaks sätajal suimal «Ühtmuz»-partijaspäi (Единство) da valičijoiden kahtes blokaspäi: «Tatanma» (Отечество) i «Kaik Venäma» (Вся Россия). Ideologii — liberaline konservatizm (oiged keskuz).
Ühtnijoiden lugu — 2,1 mln ristituid (1. viluku 2012). Päfater sijadase Moskvas. Voden 2017 lopule kaik keratihe 17 partijan suimad, ned oleldas joga vot-pol'vot. Venäman Dmitrii Medvedev-politikanmez' om partijan ezimez', valitihe 13. suimal (26. semendku 2012). «Ühthižen Venäman» frakcii pidab Valdkundaližen Duman enambust valičendoiden jäl'ghe vn 2003 7. päiväl tal'vkud.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman politižed partijad Kategorii:Politižed partijad kirjamišton mödhe
Izmir
thumb|left|250px|Izmiran transportteiden kart (2009) Izmir (İzmir [ˈizmiɾ]) om lidn Turkanman päivlaskmas. Se om Izmiran agjan administrativine keskuz, valdkundan koumanz' lidn eläjiden lugun mödhe i kahtenz' surtte meriport (Stambulan jäl'ghe).
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud läz 6500. vot EME. Se oli tetab kuti Amuižen Grekanman Smirn-lidn (Σμύρνη Smirnē) 11. voz'sadaspäi EME. Ezmäine raudtejono nügüdläižen Turkanman territorijal radaškanzi arni neciš lidnas vl 1858. Vhesai 1922 se oli grekalaižiden lidn päpaloin. Vspäi 1930 lidnan oficialine nimi om nügüdläine.
Mail'man 23. Universiad mäni neciš lidnas vl 2005.
Izmir šingotase meriportal, avtobusoiden i jüguzavtoiden tehmižel, turizmal.
Geografijan andmused
Izmir-lidn otab agjan 12 rajonad koumekümnespäi.
Eläjad
Vl 2014 eläjiden lugu oli 2 847 691 ristitud. Kaikiš suremb ristitišt om nügüd'. Kaik 4,3 mln eläjid om lidnaglomeracijas 12 012 km² pindal (2019), se om kahtenz' surtte Egeižen meren randoil (Afiniden jäl'ghe).
Kümne universitetad ratas lidnas.
Transport
Kundaline transport om avtobusad, tramvaid (kaks' erigoittud jonod), ehtatimed, ezilidnelektrojonusiden sistem (İZBAN, nell' jonod, 40 stancijad, 136 km raudted, üks' jono ühtenzoitab lendimportanke), metropoliten (vspäi 2000, üks'jäine jono 17 stancijanke, 20 km raudted).
Rahvahidenkeskeine civiline lendimport Adnan Menderes-päministran nimed (ADB / LTBJ, İzmir Adnan Menderes Havalimanı, 12,8 mln passažiroid vl 2017) sijadase 18 km suvipäivlaskmha lidnan keskuzpalaspäi. Tehtas reisid Turkanman äjihe lidnoihe, Evropan i Lähižen Päivnouzmman järedoihe lidnoihe, om äi sezonreisid.
Izmiran meriport (İzmir Limanı), vai Alsandžak (Alsancak), radab lidnan keskuzpalas. Turkanman eksportan videndez tegese siš päliči.
Irdkosketused
Kategorii:Turkanman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe *
Aizenštadt
Aizenštadt (Eisenstadt [ˈaɪzn̩ʃtat] «raudlidn», bavarijan pagin: Eisnståd, Kismarton) om Avstrijan lidn valdkundan päivnouzmas. Se om Avstrijan Burgenland-federacijanman administrativine keskuz.
Istorii
Eländpunkt mainitase ezmäižen kerdan vl 1118 kuti Castrum Ferreum («raudlidnuz»). Om nügüdläiženke nimenke vspäi 1373. Mad'jaran bajarišton Kanižai-rod valdoiči lidnal vspäi 1373 i sauvoi varmitadud lidnust. Aizenštadt sai torguindan oiktusid vl 1388. Lidn oli anastadud turkoil kahtišti heiden tel Venannoks vll 1529 i 1532. Mad'jaran Esterhazi-ruhtinazkodi valdoiči lidnal vspäi 1647. Vl 1648 Pühän Rimalaižen imperijan Ferdinand III-imperator kändi Aizenštadtad joudjaližeks lidnaks, avar lidnansauvomine zavodihe sil aigal. Raudte tuli lidnha vl 1897.
Aizenštadt šingotase kahesal edheotandal enamba mi 200 radajanke i penel biznesal. Gaidnan festival' i 1000 vinan festival' mändas lidnas.
Geografijan andmused
Lidn sijadase federacijanman pohjoižes, Leitha-mägiden suvipautkil i Vul'k-jogen alangištos (Wulka), 182 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Ven-pälidnhasai om 42 km pohjoižhe orhal vai 58 km avtoteidme, Mad'jaranman röunhasai om 12 km suvhe orhal.
Eläjad
Vn 2011 Avstrijan rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 13 101 ristitud. Kaikiš suremb ristitišt om nügüd'.
Edeline lidnan pamez' oli Andrea Fraunšil' (Andrea Fraunschiel, viluku 2007 — kül'mku 2011, eli vll 1955–2019).
Irdkosketused
Kategorii:Avstrijan lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe *
Ris
Ris (Oryza) om üks'voččiden i äivoččiden heinäsižiden kazmusiden heim. Kogoneb 18 erikospäi. Mülütadas Tähkheiniden sugukundha.
Kazvatand
Ris küzub kazvatamižen arvoimižid, voib pölištuda halaspäi. Sokazmuz, navedib vet lujas, ištutadas taimnid ani vedhe, i muga kazvab, tarkoikti lapakoiktal pöudol. Vezi kaičeb liigad insoläcijad vaste i päzutab rujoheinišpäi. Semned idüdas +10..+12 C° lämudel. Seikh kazvab pol'tošt metrhasai kortte. Kuivatas pöudod vaiše obrädindan aigale.
Kävutand
Kävutadas risan villäd surmäks i jauhoks sömhä, se om leibän sijas Azijan maiš. Tehtas alkogoližid jomid risan villäspäi. Sadas void risan idüišpäi. Ottas jättud seikhid ol'geks. Ol'g mäneb bumagan i kartonan tehmižhe, veroližen tatamin pehmed täutim. Jändused risan ümbriradmižespäi oma čoma söte kodilinduiden i kabjživatišton täht.
Heimon erikod
Jagadas heimon erikoid nelläks sekcijaks.
Homaičendad
Kategorii:Tähkheinäd Kategorii:Maižanduzkul'turad kirjamišton mödhe Kategorii:Kazmused kirjamišton mödhe Kategorii:Villänkul'turad
Junaine
Junaine (Convolvulus arvensis) om äivozne heinäsine kazmuz. Erik mülüb Junaiženvuiččed-sugukundha.
Leviganduz
Kazmuz om levitadud Evrazijas avaros, sidä kesken Evropas, Kavkazal, Sibiriš, Edahaižes Päivnouzmmas i Keskuzazijas. Invazivine erik Pohjoižamerikas, om todud sihe läz 1739. vot.
Junaine kazvab kuivil nituil, pallištoil, rujosijiš. Om rujoheinäks maižanduses.
Ümbrikirjutand
Ujelii jurišt sarakoičese. Junaižen seikh om kerdui hoik, sase 0,5..2 metrad pitte da sen enamba. Lehtesed kazdas 2..5 sm pitte.
Vauktan vai ruskedvauvhan vižpalaižen änikon diametr oleleb 10..25 mm.
Kävutand
Junaine sättub sötlemha maižanduzživatoid heinäl. Mülütab psihoaktivižid alkaloidid, ka Keskaigan ottihe junašt noidvoišken tehmižen aigan.
Kazmused jured mülütadas konvol'vulin-morindsubstancijad, hot' sigad södas jurištod omaluižes. Varuline heboile, kazmusen vihandan palan otand südäimehe kucub heil diarejad.
Medenkandai kazmuz sekundariženke znamoičendanke. Nektar i heid'om oma junaižen änikoiš, ned vedatadas mecmezjäižid, bumbakoid da lipkaižid.
Homaičendad
Kategorii:Junaiženvuiččed Kategorii:Kazmused kirjamišton mödhe Kategorii:Heinäsižed kazmused Kategorii:Rujoheinäd
Artömovskii
Artömovskii (Артёмовский) om Venäman lidn Sverdlovskan agjan suves. Se om Artömovskijan lidnümbrikon administrativine keskuz da pala vspäi 2004.
Istorii
Vspäi 1864 nügüdläižen lidnan territorijal ezmäine eländpunkt oli tetab kuti Jegoršino-külä (село Егоршино). Vl 1871 löuzihe kivihil't küläs kaivod süveten. Sauvoškanzihe kaivuzid, i vl 1925 ühtištuihe kaivajiden žiloid Artömovskii-radnikžilho.
Vl 1938 Artömovskii-radnikžilod da Jegoršino-küläd oliba ühtenzoittud Artömovskii-lidnaks. Raudtestancijan nimi om Jegoršino tähäsai. Vl 1960 Artömovskii kändihe lidnaks agjan alištusenke.
Artömovskii šingotase Jegoršinon radiotegimel, mašinansauvomižen «Ventprom»-tegimel, Artömovskijan LEK:al, raudbetontegesiden tegimel i leibänkombinatal.
Geografijan andmused
Kaik 26 žilod da küläd mülüdas lidnümbrikho Artömovskijan ližaks, kaikiš järedamb om lidnanvuitte Bulanaš-žilo (12 504 rist. vl 2010). Lidnümbrikon pind — 2027,4 km², mülüb agjan Päivnouzmaižhe ohjastuzümbrikho.
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 33 160 ristitud, lidnümbrikon — 60 230 ristitud. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 43 100 eläjad vl 1992. Vl 2017 kaik 30 933 ristitud elihe lidnas i 56 592 ristitud kaikes lidnümbrikos.
Ortodoksižen hristanuskondan koume jumalanpertid oma avaitud lidnas.
Artömovskijan tarkoiktan ladimensauvomižen kolledž om professionaližen opendusen aluzkundaks.
Edeline lidnümbrikon pämez' om Andrei Samočernov (tal'vku 2016 — eloku 2020).
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Sverdlovskan agjan lidnad Kategorii:Sverdlovskan agjan lidnümbrikod
Zlink
Zlink (Злы́нка) om Venäman lidn da lidnankund Bränskan agjan suvipäivlaskmas. Se om Zlinkan rajonan administrativine keskuz, agjan kaikiš penemb lidn.
Džalal-Abad
Džalal-Abad (Жалал-Абад, Джалал-Абад, Jalolobod) om lidn da kurort Kirgizstanan päivlaskmas. Se om valdkundan koumanz' lidn eläjiden lugun mödhe, Džalal-Abadan agjan administrativine keskuz (vspäi 1991).
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1870 kuti kišlak tervehtajidenno purtkidenno. Se sai lidnan statusad vl 1877. Raudte ühtenzoiti lidnad Andižananke vl 1915. Vll 2002−2008 oficialine nimituz oli Žalalabat (Жалалабат).
Zlink
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud pagenuzil vanhuskolaižil vl 1700. Se sai lidnan statusad vl 1925. Vozil 1959−1988 Zlinkan rajonan territorii mülüi Novozibkovan rajonha. Vspäi 1986 radiacine redustuz painab Zlinkha Černobilin stancijan avarijan jäl'ghe.
Džalal-Abad
Istorii
Džalal-Abad šingotase kivivoin i mecan ümbriradmižel, puvillan kuidun pästandal, sauvondmaterialiden tehmižel (mouckiven samine, savičtegim), mašinansauvomižel (pompad), sömtegimištol (jauh, vin), tabakon edheotandoil, mugažo mebel'fabrik radab.
Geografijan andmused
Lidn sijadase agjan suves, Ferganan alangištonno, Tän'-Šan'-mägisel'gan ezimägištol, 763 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Biškek-pälidnhasai om 560 km pohjoižpäivnouzmha.
Zlink
Istorii
Zlink šingotase gipskartonan tegimel, almazdiskoiden edheotandal, mezivinan tegimel. Ende mänetusenmäričimiden i pompiden pästandan edheotand radoi mugažo.
Džalal-Abad
Eläjad
Vn 2009 Kirgizstanan rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 89 004 ristitud. Kaikiš suremb lidnan ristitišt om nügüd'.
Rahvahad (2009): kirgizlaižed — 74,7%, uzbekad — 18,0%, venänikad — 3,4%, totarlaižed — 1,2%, uigurad — 0,6%, toižed rahvahad — 2,1%.