cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ranaut Kangana
Biografii
Tuleban aigan aktris sündui Amardip-biznesmenan i Aša-opendajan kanzha, kahteks lapseks koumespäi. Kangana kazvoi ičeze rodun erižpertiš Bhambl-lidnudes. Openui Čandigarhan DAV-školas, sädi kodvid modas lapsessai. Tahtoi käta lekarikš, no sai kilt školtestas i kuz'kümnevoččen ajeli Delihe elämižhe.
Model'agentused homaičiba neiččen čomut, i Kangana vastsi severzid-se taričendoid. Kazvatajad oliba toižen kar'jeran vasthapäi päiči edesižes openduses, ka neižne «jäi sädamižen voimusita» (hänen sanoiden mödhe) i ühtni Asmita Theatrep-truppha, sai opendust teatran Arvind Gaur-režissöral. Debütirui vl 2004 «Armastan sindai, boss»-fil'mas. Jäl'geližed fil'mad oliba satusekahad kommertižikš.
Irdkosketused
Kategorii:Indijan aktrisad Kategorii:Aktrisad kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe Kategorii:Sündnuded vl 1988
Konstantin I Sur'
Konstantin I Sur' , täuz' originaline nimi om Flavii Valerii Avrelii Konstantin (Flavius Valerius Aurelius Constantinus; sünd. 27. uhoku 272 (274), Naiss-lidn, Mözii-agj, Rimalaine imperii — kol. 22. semendku 337, Nikomedii, Rimalaine imperii, om mahapandud Konstantinopoliš), oli Rimalaižen imperijan imperator vspäi 306 surmhasai, kahtenz' ohjandai Konstantinan (Uziden Flavijoiden) dinastijaspäi.
Konstantinan Konstancii I Hlor-tat oli imperijan päivlaskmaižen palan ohjandajan (avgustan), Jelena-mam oli hristanuskoi i libui järgeližes perehespäi. Kazvatajad erigoitihe toine toižespäi, tat nai Maksimian-imperatoran Feodora-tütrindamal, i muga Konstantinal tegihe koume velled da koume sizart. Hloran politik oli hüvähengeline i oiktusekaz, ka hänen surman jäl'ghe vl 306 poigale oli kebnemb vedada ičeze politikad, eläjad avaižiba Konstantinan armijale kaikid verajid iče.
Erased hristanuskondan jumalankodikundad kumardelesoiš Konstantinale Surele i lugetas händast pühämeheks. Riman katoline jumalankodikund mülüti imperatorad pühämehiden nimikirjuteshe Brestan unijan jäl'ghe vl 1596. Mainitase lugetišiš 21. semendkud (3. kezakud pühäpertiš päivnouzmveronke).
Homaičendad
Kategorii:Valdkundmehed Kategorii:Rimalaižed imperatorad Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe Kategorii:Konstantinan dinastii
Metallurgii
thumb|right|250px|[[Elektrolizan vannad «Alkoa»-kompanijan alüminijantegimes Mušöen-lidnas, Norvegijan keskuzpala]] Metallurgii (μεταλλουργέω metallourgeo «san kivendod», «ümbriradan metalloid») om tedon, tehnikan i industrijan sarak. Mülütab metalloiden samišt kivendoišpäi, lomuspäi vai toižes torhudespäi, ühthesuladusiden tehmišt i metalltegesiden sädandan processid. Tedoitas metalloiden, intermetallidoiden i ühthesuladusiden strukturad (metallantedo), ičendoid i himišt mülükundad. Lugetas metallurgijan palaks mugažo metalloiden ümbriradmišt hulas olendas i niiden ezitegesiden vanundad, ühthekeitandad, krepindoiden tehmišt metalloišpäi.
Lähižed metallurgijannoks sarakod oma kävutadud metallurgijha mašinoiden, apparatoiden da agregatoiden tehmine i kulutand, küllästoitud torhuden kändand palliškoikš (vaumičend edesižen pirometallurgižen ümbriradmižen täht), koksohimii, lämoinvastaižiden materialiden tehmine, himii (eriližešti harvoiden mametalloiden metallurgijas).
Otnus metallurgijha person om metallurg.
Toižendad
Mail'man praktikas jagadas metalloid raudaks (sen ühthesuladusidenke) i toižikš (mujumetalloikš), ka metallurgii jagase raudan i mujumetallurgijaks.
Mujumetallurgii om mujumetalloiden kivendoiden samine i küllästoitmine, mujumetalloiden tehmine niiden ühthesuladusidenke. Jagadas mujumetalloid fizižiden ičendoiden i ezimäričendan mödhe: jüžmakod (vas'k, hahktin, cink, tin, nikel') i kebnad (alüminii, titan, magnii).
Tehnologižen päprocessan mödhe metallurgii jagase pirometallurgijaks, gidrometallurgijaks i biotehnologijan kävutandanke. Pirometallurgii kävutab korktoid lämuzid poltandan i suladusen täht, sen toižend om plazmmetallurgii. Gidrometallurgii om metalloiden samine vedensegoitesespäi i muglastandal jäl'ghiženke cementacijanke vai elektrolizanke. Mikrobiden ecind metallurgijan biotehnologijanke täht jätktase, nügüd'aigan ottas kävutamižhe mikroorganizmid samha torhudespäi nenid mujumetalloid: vas'k, kuld, cink, uran, nikel' sul'fidoišpäi. Kävutadas mikrobid avaros puhtastamha heitmižvezid olijoiden metallurgižiden tegimiden jäl'ghe.
Homaičendad
Kategorii:Metallad
El' Paso (Tehas)
thumb|left|250px|Lidnümbrikon kart i sijaduz Tehas-štatas (2008) El' Paso (El Paso [ɛl ˈpæsoʊ], ispanine virkand: [el ˈpaso] «mäneg») om AÜV:oiden lidn Tehas-štatan päivlaskmas. Se om štatan kudenz' surtte i kaikiš päivlaskmaižemb lidn, AÜV:oiden 22-nz' lidn eläjiden lugun mödhe. El' Paso-ümbrikon (2630 km²) administrativine keskuz.
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud amerikalaižil vl 1849 kuti Franklin-sodapost voziden 1846−1848 amerikaiž-meksikanižen sodan jäl'ghe, jogen vastrandal Meksikan El' Paso Del' Norte-lidnaspäi (om olmas vodespäi 1680, Sjudad Huares vspäi 1888). Udesnimitihe sodapostad nügüdläižikš vl 1852. El' Paso sai lidnan oiktusid vl 1873. Koume raudted ristikoittas lidnas vspäi 1881. Äi meksikalaižid sirtihe lidnha 20. voz'sadan augotišes.
El' Paso šingotase Fort Bliss-sodabazal, kivivoin ümbriradmižel («Western Refining»-kompanijan päfater), mašinansauvomižel, tekstiližen i sömtegimišton edheotandoil, rahvahidenkeskeižel torguindal Meksikanke i turizmal. Järed röunpäličmänendtaho.
Komuro Tecuja
Tecuja Komuro (小室 哲哉, Tetsuya Komuro; sünd. 27 kül'mku 1958, Fučü, Tokio, Japonii) om japonalaine muzikankirjutai, pajatai da prodüser.
Irdkosketused
Kategorii:Japonijan pajatajad Kategorii:Japonijan prodüserad Kategorii:Japonijan gitaristad Kategorii:Japonijan muzikankirjutajad Kategorii:Gitaristad kirjamišton mödhe Kategorii:Muzikankirjutajad kirjamišton mödhe Kategorii:Pajatajad kirjamišton mödhe Kategorii:Prodüserad kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe Kategorii:Sündnuded Tokioho Kategorii:Sündnuded vl 1958
El' Paso (Tehas)
Geografijan andmused
Klimat om päivoikaz da kuiv letetazangišton. Keza om räk, tal'v om viluhk, voib panda lunt kerdan severziš-se voziš. Voden keskmäine lämuz om +18,1 C°, absolütine minimum — −22 C°. Paneb sadegid 247 mm vodes, enamba heinkus-sügüz'kus (38..51 mm kus).
Eläjad
Vn 2010 AÜV:oiden rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 649 121 ristitud. Kaikiš suremb lidnan ristitišt om nügüd'. Kaik 1 060 397 eläjad om ezilidnoidenke 24 445 km² pindal (2018, 54. sija valdkundas). El' Paso sädab konurbacijad meksikaiženke Sjudad Huares-lidnanke (ristitišt 1,4 mln), niiden ühthine ristitišt om 2,5 mln eläjid.
Augotižlibundan mödhe (2010): evropalaižed — 80,8% (ispanijalaižita 14,2%), ispanijalaižed i latinamerikalaižed — 80,7%, afroamerikalaižed — 3,4%, azijalaižed — 1,2%.
Irdkosketused
Kategorii:Amerikan Ühtenzoittud Valdkundoiden lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Tehasan lidnad
Lev (fil'm)
«Lev» (Lion) om vn 2016 avstraline, amerikaine da britanine dramfil'm Indijas. Ezmäine ozutez oli Sures Britanijas vn 2017 20. päiväl vilukud, Venämas — ühtes kus sen jäl'ghe (16. uhoku 2017).
Irdkosketused
Kategorii:Suren Britanijan fil'mad Kategorii:AÜV:oiden fil'mad Kategorii:Avstralijan fil'mad Kategorii:Dramfil'mad Kategorii:Fil'mad kirjamišton mödhe Kategorii:Vn 2016 fil'mad Kategorii:Fil'mad anglijan kelel
Radžinikant
Radžinikant (vai Radžnikant, ரஜினிகாந்த், रजनीकान्त, Ranjinikanth), todesine nimi om Šivadži Rao Gaekvad (शिवाजीराव गायकवाड, Shivaji Rao Gaekwad; om sündnu 12. tal'vku 1950, Bangalor, Karnatak, Indii) — fil'mdandan indine ak'tor, kinoprodüser da scenarijoiden kirjutai. Om akt'oran enamba mi 150 fil'mas, radab Kollivudas tobjimalaz.
Biografii
Šivadži om sündnu Bangalor-lidnha, policijalaižen kanzha äjiden lapsiden keskes. Konz prihaižele oli viž vot, ka tuleban aigan akt'oran mam koli, i hän radoi kandajan aigoidme. Om kannadakel'žen školan pästnikan. Vll 1966−1973 oti erazvuiččid radoid, sidä kesken avtobusan konduktoran, i sil-žo aigal ühtni navedijoiden p'jesiden lavastushe. Vl 1973 ajoi Madrasha samha opendust kinon institutas, openui pagišta tamilan kelel. Fil'mdaškanzihe vl 1975, edesti pahatukuiden i banditoiden rolid tobjimalaz.
Vspäi 1981 om nainu, Lata Rangačari om hänen ak. Heil om kaks' tütärt: Ašvarija da Soundarija. Tähäsai om koume tütrenpoigad.
Mel'hetartui fakt
Radžinikant kändihe tutabaks akt'oraks Japonijas «Muthu»-fil'man pästandan jäl'ghe.
Irdkosketused
Kategorii:Indijan akt'orad Kategorii:Indijan prodüserad Kategorii:Indijan scenaristad Kategorii:Kinoscenaristad Kategorii:Akt'orad kirjamišton mödhe Kategorii:Prodüserad kirjamišton mödhe Kategorii:Scenaristad kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe Kategorii:Sündnuded Bangalorha
Seul
thumb|left|250px|Lidnan ümbrikod thumb|right|200px|Lidnan deviz Seul (서울 Seul [sʰʌ.ul] — «Pälidn») om Korejan Tazovaldkundan pälidn da kaikiš suremb lidn, sen ristitišt om läz 10 mln. ristituid. Lidn om eriliženke statusanke administrativižešti i üks'jäine mugoine valdkundas, mülüdas sidä statistižhe Pälidnaižhe regionha (Sudogvon).
Istorii
Eländpunkt mainitase ezmäižen kerdan vl 370 edel meiden erad kuti Vireson, Pekče-valdkundan pälidn. Korö-valdkundan aigan oli tetab kuti suvine pälidn i Hanson-lidnuz Hangan-jogen mödhe 11. voz'sadaspäi. Čoson-valdkundan aigan (1392−1897) oli sen Hanän-pälidnaks.
Geografijan andmused
Seul sijadase valdkundan lodehes, seižub Han-jogen randoil (한강 Hangan, kaikiš znamasižemb valdkundas, 494 km pitte, lankteb Pakuižhe merhe), 38 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Om ümbärtud Köngido-agjal, mugažo röunatab Inčhon-lidnanke da meriportanke, sen territorii sijadase päivlaskmha Seulaspäi. Matkad lidnan röunaspäi Pohjoižkorejan röunhasai om 24 km pohjoižhe.
Klimat om mussonine (musson puhub semendkuspäi redukuhusai). Kezal om räk da luja nepsuz, no luja räk oleskeleb harvoin. Toižil voz'aigoil tulleid kontinentaspäi dominiruidas. Seul eile sauptud mägil pohjoižtulleid vaste, pehmed tal'v oleskeleb lidnas −15 C° lämuzidenke da sen alemba.
Seulas om 25 municipališt ümbrikod (ku — 구, niil om ičeohjandust), kudambad alajagasoiš 522 administrativižhe rajonha (ton — 동), ned — 13 787 thonha da 102 796 panha.
Eläjad
Vl 2014 lidnan eläjiden lugu oli 10 140 000 ristituid. Ristitišt poleneb i sirdab ezilidnoihe 1990-nziden voziden keskespäi elon kallištusen tagut. Seulan aglomeracijas eläb 25,6 mln. ristituid.
Ekonomik
Seul om üks' kaikiš järedambiš mail'man keskusišpäi tegimišton da finansoiden šingotesen mödhe. Samsung-, LG-, Hyundai-, Kia- da SK-korporacijoiden päofisad sijadasoiš täs. Läz 20 tuhad edheotandoid ratas Seulas, ned sätas valdkundan kogosüdäiproduktan 21%.
Tegimišton päsarakod: mašiništonsauvomine, elektrotehnine sarak, kapitaline sauvond.
Transport
Zavottihe sauda metrod vl 1974, möhemba mi Phen'janan metrod. Nügüd'aigan om 9 jonod Seulan metropolitenas, ned oma sidotud ahthas ezilidnoiden elektroraudteidenke. Kaik om 22 jonod 707 stancijanke pälidnan regionan elektroraudsistemas. Avtobustransport om lujas šingotadud lidnan südäimes, lidnoidenkeskeižil maršrutoil-ki. Avtoteil om erigoittud likundjonoid avtobusoiden täht.
Sport
Vl 2002 lidn ühtni Mail'man futbolan čempionatha, sen vändoiden ühteks sijišpäi.
Irdkosketused
Kategorii:Korejan Tazovaldkundan lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe * Kategorii:Pälidnad Kategorii:Suvikorejan agjad
Innopolis
thumb|right|150px|Innopolisan oficialižetoi lidnanznam thumb|right|150px|Lidnan flag, ei ole vahvištadud Innopolis (Иннополис / Innopolis, Иннопо́лис) om Venäman lidn Tatarstanan Tazovaldkundan päivlaskmas. Se om Üläuslonan rajonan pala da lidnankund, Kazanin kaimdailidn, mülüb sen aglomeracijha.
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vn 2012 9. päiväl kezakud kuti žilo, sai oficiališt statusad da nimitust vn 2013 sulakus. Innopolis om lidnan statusanke vn 2015 auguspäi. Lidn om projektiruidud singapurižel «RSP Architects Planners & Engineers»-kompanijal, sen ristitišton lugumär voib sadas 155 tuhazesai tulebal aigal. Eländpertid i socialine infrastruktur saudas ühten aigan.
Innopolis šingotase erižen ekonomižen «Innopolis»-zonan edheotandoil (sidä kesken tehnoparkas A. Popovan nimed, kahtenz' N. Lobačevskijan nimed om sauvomas vodele 2022), tedon aluzkundoil (privatine Innopolis-universitet ), torguindan objektoil, lebun kompanijoil lidnanno (mägisuksed, gol'f, bouling, «Svijažskan kukhad»-kurort, ambundtahond).
Geografijan andmused
Lidn sijadase Kuibiševan vezivaradimen (Volgan vagonke) oiktal randal i randpolel, 53..220 m ü.m.t. korktusil, keskusen korktuz om 200..220 metrad. Matkad Kazanin röunhasai om 20 km päivnouzmha avtotedme, keskushesai om 40 km päivnouzmha avtotedme, Üläusloni-žilhosai om 10 km päivnouzmha orhal vai 15 km avtotedme. Amuine Svijažsk-lidnuz om kaičenus sarel kahtes kilometras päivlaskmha lidnaspäi. Toine lähembaine lidn om Zelenodol'sk 15 km lodeheze orhal vai 35 km avtotedme. Volg-avtomagistral' (M7-trass, «Moskv — Uf») ümbärdab lidnad suvipäivnouzmaspäi, sild Volgas päliči om saudud sil 10 km pohjoižpäivnouzmha lidnan keskusespäi.
Innopolis om lidnankundan üks'jäine eländpunkt. Lidnankundan pind om 22 km², sidä kesken pertišton pind om 12 km².
Eläjad
Religijan lähembaižed pühäpertid sijadasoiš Svijažsk-žilos (Зөя) i rajonan äjiš eländpunktoiš.
Nene socialižen infrastrukturan objektad oma olmas lidnas: päivkodi i rahvahidenkeskeine škol opendusenke koumel kelel (totaran, venän, anglijan), IT-licei internatanke lahjoitud lapsiden täht, medicinine keskuz, počtan palakund, kovorking, koume supermarketad, hobbikeskuz, sportkompleks 0,9 ga pindal basseinanke i zaloidenke sportansuguidme, lidnanstadion.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Tatarstanan Tazovaldkundan lidnad Kategorii:Üläuslonan rajon Kategorii:Tedolidnad
Likino-Dulövo
Likino-Dulövo (Ликино́-Дулёво) om Venäman lidn Moskvan agjan päivnouzmas. Mülüb Orehovo-Zujevon lidnümbrikho, sen kahtenz' surtte lidn nelläspäi.
Istorii
Likino-külä mainitase ezmäižen kerdan Vladimiran makundan jumalanpertiden aigkirjas vl 1637 kuti Likin-külä (Ликина). Dulövo-žilon aluz om pandud elokahal Terentii Kuznecov-manmehel vl 1832, hän sädi Dulövon porcellantegint.
Nügüdläine eländpunkt om sätud Likinon i Dulövon ühtištusel radnikžiloks vl 1930. Likino-Dulövo-žilo sai lidnan statusad vn 1937 1. päiväl tal'vkud. Oli Orehovo-Zujevon rajonan palaks vll 1929−2018. Kätihe rajonad eriliženke Orehovo-Zujevo-lidnanke kahteks lidnümbrikoks vn 2018 10. päiväl vilukud: Orehovo-Zujevon i Likino-Dulövon. Ühtištuihe lidnümbrikoid vn 2019 sulakus.
Likino-Dulövo šingotase Likinon avtobustegimel, porcellantegimel, mujuiden tegimel erazvuiččiden metoiden täht, Orehovo-Zujevon leibän edheotandal.
Geografijan andmused
Lidn sijadase lidnümbrikon päivlaskmas, Kläz'man oiktal randpolel, 137 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Moskvan röunhasai (Moskvan rengazavtotehesai) om 78 km päivlaskmha orhal, Nosovihan mantel vai raudtel. Lähembaižed lidnad orhal oma Kurovskoje 15 km suvhe, Drezn 10 km päivlaskmha i Orehovo-Zujevo 7 km pohjoižhe.
Dulövo-raudtestancii radab lidnan päivlaskmaižel röunal vspäi 1899, mülüb Moskvan raudten surehe renghaze. Nügüdläine Dulövo-stancii om saudud konz-se ühtes kilometras edeližes Dulövo-stancijaspäi. Ende Likino-raudtestancii radoi mugažo, se om muretud. Moskvan sur' avtorengaz (A108-trass) läbitab kaiked lidnad pohjoižespäi suvhe.
Eläjad
Vl 1939 lidnan ristitišt oli 18 490 eläjad, vl 1959 — 24 612 eläjad. Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 31 321 ristitud, lidnümbrikon kahesandez. Kaikiš suremb ristitišt oli 34 203 eläjad vl 1989 i 34 200 eläjad vl 1992. Ortodoksižen hristanuskondan kaks' jumalanpertid i kaks' časounäd oma olmas lidnas.
Rahvahad (2010): venälaižed — 97,1%, toižed rahvahad — 2,9%.
Professionaližen opendusen aluzkundad oma Orehovo-Zujevon tehnikum (baziruiše Likino-Dulövos kacmata nimitushe) i Likino-Dulövon politehnine kolledž.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Moskvan agjan lidnad Kategorii:Orehovo-Zujevon lidnümbrik
Vihand muju
Vihand muju (vai Viher muju) om spektraline (jumalanbemblen) muju. Üks' koumes päižes mujuspäi RGB-sistemas, ližaduzmuju om purpurine muju, tarkoiktemb — sen ližamujuiden madžent-agj.
Vihandoiden ližamujuiden diapazon märičese spektras lainhiden pidusil 495..570 nanometrad, se sättub paksuzile 575..525 teragercad.
Vihand om elon muju, mugažo znamoičeb laskendad.
Homaičendad
*
Jegor Krid
Jegor Krid (Егор Крид), rahvahidenkeskeižele scenale — Egor Kreed, KReeD; todesine nimi — Jegor Nikolajevič Bulatkin (Егор Николаевич Булаткин; sünd. 25. kezaku 1994, Penz, Penzan agj, Venäma), om venälaine hiphoppajatai. Radab Black Star Inc.-leiblal.
Biografii da kar'jer
Jegor om sündnu vl 1994 Penz-lidnha, biznesmenoiden kanzha. Hänen čikoi — Polina, om mugažo pajatai; hän eläb da radab AÜV:oiš, i ezineb Polina Feit-psevdoniman al (Polina Faith); Jegor Krid äneti Polinanke ühten hänen pajoišpäi «Расстояния»-nimenke.
Zavodi ül'düda hiphopha lapsessai, siloi-žo zavodi kirjutada tekstad-ki. Ajoi edelespäi Moskvha muzikkar'jeran augotišele.
Vl 2011 mez' fil'mzi videoklipad «Любовь в сети»-pajole, kudamb om sanu populärižuz YouTube-internetservisal. Ühtel kul nece video om kacuhtadud enamba mil'jonad kerdoid, mugoi-žo satuz toštihe hänen toižed videoklipad-ki. Prodüser i repmuzikanedestai Timati homaičeb Jegorad Kridad, i jal'gmäine allekirjutab kontraktad «Black Star»-leiblanke. Vn 2014 «Самая самая»-singl tegihe lujas satusekahaks Venäman radiočartoiš. «Невеста», «Будильник» i toižed pajod oliba mugažo tutabad.
Jegor Krid om üks' venälaižiš pajatajišpäi, kudambile om kel'dud ajandad i gastrolid Ukrainas Kriman anneksijan (ühtnendan) pid'oiteldusen taguiči.
Možaisk
Možaisk (Можа́йск) om Venäman lidn Moskvan agjan suvipäivlaskmas. Se om Možaiskan lidnümbrikon administrativine keskuz (edel vn 2018 uhokud — rajonan). Om «sodahoštusen lidn»-arvonke vspäi 2012.
Istorii
Eländpunkt mainitase ezmäižen kerdan kirjutadud purtkiš vl 1231, todesižeks lidnaks — vl 1277. Ei olend muretud mongoližen londan aigan. Možaiskan Kremlin erased palad oma olmas tämbäi-ki: maine pudotez, kaks' päjumalanpertid, puhtaz järv. Oli Možaiskan ruhtinazkundan (1277−1493) pälidnaks. Nimituz libub penes Možaik-jogespäi, mažoji «pen'». Kaik 16 ortodoksižen hristanuskondan jumalankodid oli olmas lidnas 16. voz'sadal: mehiden kümne i naižiden kuz', om kaičenus vaiše Lužeckii-mez'jumalankodi (aluz vl 1408). Kümnetuhaine lidn tuli lanktushe vll 1566−1614 kahten pošavan i Torokaigan londoiden tagut, vaiše 1% ristituid jäi elegiš. Udessündutihe hilläšti vn 1618 Možaiskan toran jäl'ghe. Borodinon tora tegihe 10 km päivlaskmha lidnaspäi vn 1812 Tatanmaižen sodan aigan.
Možaisk šingotase sauvondmašiništon, sauvondkaluišton i instrumentan tehmižel, sauvondmaterialiden pästandal (mecanümbriradai kombinat, raudbeton, gazbeton), poligrafkombinatal, mašinansauvomižel (vilugoitimed, torvveimiden armatur, elektromašinad), sömtegimištol (maidtegim, leibänkombinat, jomiden edheotand), mugažo omblendedheotand i medicinižen instrumentan tegim ratas lidnas.
Geografijan andmused
Lidn sijadase lidnümbrikon päivnouzmas, Moskv-jogen oiktal randal (Москва 473 km pitte, Volgan oigedpol'ne bassein), Gžatskan alangos, 210 m ü.m.t. keskmäižel korktusel, kaikiš suremb korktuz om 228 metrad. Pit'k i kaid Možaiskan vezivaradim (30,7 km²) om saudud ülezjogen lodeheze lidnaspäi vll 1960−1962. Matkad Moskvan röunhasai (Moskvan rengazavtotehesai) om 90 km päivnouzmha orhal, avtotel vai raudtel. Lähembaine lidn om Ruz 24 km pohjoižhe-pohjoižpäivnouzmha orhal vai 29 km avtotedme.
Možaisk-raudtestancii radab lidnan suvipalas «Moskv — Smolensk»-keskustal vspäi 1870. «Vaugedvenäma»-avtote (M1-trass) ümbärdab lidnad kahtes kilometras suvespäi.
Eläjad
Vl 1897 lidnan ristitišt oli 3 195 eläjad, vl 1939 — 11 752 eläjad. Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 31 363 ristitud, rajonan (nüg. lidnümbrik) koume seičemendest. Kaikiš suremb ristitišt om 29..31 tuhad eläjid vspäi 1989 (31 500 rist. vll 2003−2005). Ortodoksižen hristanuskondan Lužeckii-mez'jumalankodi, ph. Mikulai-čudonsädajan päjumalanpert', nell' jumalanpertid i koume časounäd oma olmas lidnas.
Professionaližen opendusen aluzkund om Možaiskan tehnikum, baziruiše Stroitel'-žilos ani päivnouzmha lidnaspäi.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Moskvan agjan lidnad *
Dali (znamoičendad)
Dali voib znamoita:
Ani Lorak
Ani Lorak (Ані Лорак), todesine nimi om Karolina Miroslavovna Kujek (Кароліна Мирославівна Куєк; sünd. 27. sügüz'ku 1978, Kicman', Černovcin agj, Ukrainan NST, NSTÜ), om ukrainalaine poppajatai. Om sädusid ukrainan, venän i anglijan kelil.
Biografii
Karolina om sündnu Kicman'-lidnha. Händast nimitihe televizijan «Кабачок 13 стульев»-serijan Пани Каролинка-personažan nimen mödhe. Vl 1992 Karolina ezini Ukrainan ühtel festivališpäi, kudamban aigan hän tegi tundmust Jurii Falösa-prodüseranke i allekirjuti ičeze ezmäšt professionališt kontraktad. Vl 1995 pajatai ühtni «Утренняя звезда»-konkursha nügüdläiženke peitnimenke. Vl 1996 hän pästi ičeze ezmäine «Хочу летать»-al'bom. Vl 2008 Ani Lorakad valitihe Evrovizijha Ukrainan ezitajaks. Hän ühtni sihe da oti kahtenden sijan Shady Lady-pajonke, Filipp Kirkorov om sen avtoraks. Vl 2011 Ani Lorak ühtni «Призрак Оперы»-TV-šouhu Ezmäižel kanalal.
Vspäi 2009 oli lähtnu mehele, turkaine Murat Nalčadžiolgu-biznesmez' oli hänen mužik. Vl 2011 Ani Lorak tegihe mamaks, Sofija-tütär om sündnu, nimiti händast iče Sofija Rotarun nimen mödhe.
Nügüd'aigan Ani Lorak om üks' Ukrainan populärižiš pajatajišpäi.
Irdkosketused
Kategorii:Ukrainan pajatajad Kategorii:Evrovizijan ühtnijad Kategorii:Pajatajad kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe Kategorii:Sündnuded Černovcin agjaha Kategorii:Sündnuded vl 1978
Geologii
thumb|right|300px|[[Man tektonižed plitud]] Geologii (γῆ ge «Ma» + λόγος logos «openduz», «tedo») om kaik tedod Man südäimes, sen augotižlibundas i šingoteses.
Ottas niiden tedoiden aluseks geologižiden processiden tedoidusen andmusid, mugažo mankoren da litosferan mülündad substancijoiden mödhe i sen strukturad. Kävutadas kaikid metodoid toižiden tedoiden andmusiden vedatandanke, sikš miše tedoidusen objekt hot' i läz, no kaik telustab nähta sen südänt. Man pindan tedoiduz om tarbhaine geologijan täht.
Vll 1934−1941 geologii oli erižeks kursaks nevondkundaližes školas. Otnus geologijha ristit om geolog professijan mödhe.
Tedoidusen predmet
Geologižen tedoidusen predmet om geologižed objektad, niiden ičendad, sauvondan i ičekeskeižen sijadusen käskused, augotižlibund da šingotez aigan i avaruden mödhe. Geohronologine pordhišt om tetab biologijas mugažo.
Geologižed tedod kävutadas ümbrikirjutandan metodad geohibjoiden sijadusen i mülündan tedoidamižes, andmused oma niiden form, suruz, kesksidod, šoiduiden järgenduz. Geologijan Džeims Hatton-tat formulirui tedon aktualizmad frazal «Nügüd'aigaine om enččen avadim». Toižin sanoin, meiden aigan geologižed väged ratas edeližiden aigoiden vägiden analogižikš.
Istorii
Geologijan tedoiden šingotez oli hätk da vitk. Üks' tedoišpäi oli «kaivatusiden londuseline istorii»-nimitusenke.
Nügüd'aigaine geologii om sätud tedoks 19. voz'sadal, konz tarbhaižiden kaivatusiden löudmine i kävutamine kändiba aktualižikš. Tämbäi geologii tedoidab kaiked Mad i Päiväižen sisteman objektoid.
Geologižed tedod
Tedomehed erištuiba enamba mi 700 geologijan tedoid da čuradusid, kaikiš enamba ičevuiččed oma:
Sidodud toižihe sarakoihe tedod: geohimii, geofizik (sidä kesken geotedištelend), kristallografii, geomorfologii, geohronologii, geologijan istorii, planetologii.
Iraklion
Iraklion (Ηράκλειο [iˈraklio]) om lidn Grekanman suves. Se om valdkundan nellänz' lidn eläjiden lugun mödhe, om Krit-agjan administrativižeks keskuseks (vspäi 1971) da kaikiš surembaks lidnaks.
Elokahad-ki itktas
Elokahad-ki itktas (Los ricos también lloran) om meksikaline TV-serial dram-žanras.
Iraklion
Istorii
Eländpunkt om nimitadud Gerakl-vägimehen oiktastuseks. Vll 1204−1669 se oli Venecijan Tazovaldkundan palaks Kandii-nimitusenke (Candia), Kules-lidnuz (Castello a Mare) om kaičenus tähäsai. Vll 1669−1878 lidn mülüi Ottomanan imperijha Handakas-nimenke. Lidn oli muretud lujas manrehkaidusel vn 1856 redukus. Amuine i nügüdlaine nimituz tuli portan nimespäi, kävutase 19. voz'sadaspäi.
Elokahad-ki itktas
Kaik om 248 epizodad serialas, kaikutte 23 minutad pitte. Ispanijankel'ne original läksi ekranoile vlpäi 1979 vhesai 1980.
Iraklion
Istorii
Iraklion šingotase turizmal (3,2 mln tulijoid vl 2017, kahtenz' sija valdkundas). Saren opendusen, kul'turan i transportan keskuz.
Elokahad-ki itktas
Om ozutadud venäkel'ženke kändusenke vozil 1991—1993 Venäman «Ezmäižel kanalal».
Homaičendad
Kategorii:Meksikan TV-serialad Kategorii:TV-serialad kirjamišton mödhe Kategorii:Vn 1979 serialad Kategorii:TV-serialad ispanijan kelel
Iraklion
Geografijan andmused
Lidn sijadase Krit-saren i agjan keskuzpalan pohjoižes, Egeižen meren suvipalan (Kritan meri) penen merikaran randal, 0..33 m ü.m.t. korktusil.
Klimat om Keskmeren kuivahk, keza om räk. Voden keskmäine lämuz om +18,7 C°, kezakun-elokun +25..+26 C°, tal'vkun-keväz'kun +12..+14 C°. Ekstremumad oma −0,8 C° i +44,5 C°. Paneb sadegid 483 mm vodes, enamba tal'vkus-vilukus (78..90 mm kus), vähemba kezakus-elokus (5 mm pordos).
Iraklionan nügüdläine municipalitet om sätud vl 2011, mülütab vit ühtnikad 244,6 km² pindal.
Eläjad
Vn 2011 Grekanman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 140 730 ristitud, vl 2001 — 135 761 ristitud. Kaikiš suremb ristitišt om nügüd'.
Irdkosketused
Kategorii:Grekanman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe *
Fukujama Masaharu
Masaharu Fukujama (福山雅治, Masaharu Fukuyama; sünd. 6. uhoku 1969, Nagasaki, Japonii) om japonijalaine pajatai, muzikankirjutai da akt'or.
Biografii
Masaharu om sündnu Nagasaki-lidnha.
Vspäi 2015 om nainu, Kazue Fukiiši om hänen ak, aktris. Nügüd'aigan (vl 2017) hän kandab ezmäšt last.
Irdkosketused
Kategorii:Japonijan akt'orad Kategorii:Japonijan pajatajad Kategorii:Japonijan gitaristad Kategorii:Japonijan muzikankirjutajad Kategorii:Akt'orad kirjamišton mödhe Kategorii:Sündnuded vl 1969 Kategorii:Gitaristad kirjamišton mödhe Kategorii:Muzikankirjutajad kirjamišton mödhe Kategorii:Pajatajad kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe Kategorii:Sündnuded Nagasakihe
Timur Rodrigez
Biografii
Timur om sündnu Penz-lidnha. Hänen azerbaidžanlaine tat om tätüteatran akt'or, evrejalaine mam — kändai anglijan i saksan kelišpäi.
Timur zavodi akt'oran kar'jerad «КВН»-šous ühtes Pavel Volä- da Leonid Škol'nik-sebranikoidenke. Vozil 2005−2007 Timur oli «Comedy Club»-šoun rezidentan. Vl 2009 hän zavodi pajatajan kar'jerad. Vl 2013 Timur ühtni «Один в один»-TV-šouhu. Änetoitab mul'tfil'miden vägelaižid.
Nügüd'aigan (vl 2017) Timur Rodrigez om populärine TV-vedai da pajatai.
Kanz
Vspäi 2007 Timur om nainu, Anna Devočkina om hänen ak. Timur tegi hänele südäimen taričendad Etn-vulkanan päs jonoštamha poukahtusel varuližust heiden kesksidoiš. Vl 2009 Timur kändihe tataks, Migel'-poig om sündnu. Vl 2012 Daniel'-poig om sündnu.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman pajatajad Kategorii:Pajatajad kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe Kategorii:Sündnuded Penzha Kategorii:Sündnuded vl 1979
Klon
«Klon» (O Clone) — om braziline TV-serial dram-žanras. Original om portugalijan kelel.
Kaik om 250 epizodad serialan rahvahidenkeskeižes versijas (tatanmaižes — 221). Serial läksi ekranoile ezmäižen kerdan Brazilijan «Rede Globo»-telekanalal vlpäi 2001 (1. reduku) vhesai 2002 (14. kezaku). Om ozutadud venäkel'ženke kändusenke vodel 2004 Venäman «Ezmäižel kanalal».
Süžet
Fil'man tegend šingotase braziližes Rio-de-Žaneiro-lidnas da Marokos.
Saldat (fil'm, 2011)
«Saldat» (Warrior) om vn 2011 amerikaine draman fil'm toračomamahton žanras. Satusetoi kommertižikš suren büdžetan tagut.
Süžet
Kaks' vellest, Tom i Brendan, sportatas ühtnemha toračomamahton turniras. Elon süd veiba heid neche, i kaik ted tagaz oma čaptud — policii pidazoitab Tommid dezertiruindan Irakaspäi tagut toran jäl'ghe, Brendan sab rahalahjad i se päzutab hänen pehert bankrotnendaspäi. Ühtnend finaltoraha ladib vellid keskneze.
Homaičendad
Kategorii:AÜV:oiden fil'mad Kategorii:Dramfil'mad Kategorii:Torafil'mad Kategorii:Fil'mad kirjamišton mödhe Kategorii:Vn 2011 fil'mad Kategorii:Fil'mad anglijan kelel
Linkol'n Avraam
Avraam Linkol'n  (Abraham Lincoln ['eɪbrəhæm 'lɪŋkən]; sünd. 12. uhoku 1809, Hodženvill, Kentukki, AÜV — kol. 15. sulaku 1865, Vašington-lidn, Kolumbijan federaline ümbrik, AÜV) oli amerikalaine valdkundan šingotai, AÜV:oiden 16. prezident vn 1861 keväz'kuspäi rikondhasai (ezmäine riktud prezident). Hän oli ezmäižen prezidentan Tazovaldkundan partijaspäi.
Biografii
Avraam oli ranu mecančapajaks, advokataks. Linkol'n oli orjusen levigandmišt vaste uzihe territorijoihe, i hänen tulend tobmudele vedi Konfederacijan sädandale. Rahvahanikoiden soda zavodihe i jäihe kaik Linkol'nan prezidentižusen voded.
Sodan lopindan jäl'ghe ehti edestada amerikaižen Suven rekonstrukcijan planad. Linkol'nan prezidentižel strokul Ezmäine transkontinentaline raudte sauvoškanzihe (1862—1869) valdkundan keskusespäi Kalifornii-štathasai. Vl 1862 Gomsted-akt om vahvištadud valdkundaližiden umiden möndas rahvahale AÜV:oiden päivlaskmas, se tuli väghe vspäi 1863 i programad jätksihe vhesai 1986. Saudihe ut banksistemad.
Mušt
Linkol'nan jäl'ghe Ühtenzoittud Valdkundad šingotaškanzihe teravas i kändihe mail'man ižandusen lideraks. Memorial Vašington-lidnas om pühätadud Linkol'nale kuti ühtele nelläs valdkundan prezidentaspäi, kudambad märhapaniba sen šingotest. Om kaikiš navedijoiden prezidentoiden keskes Amerikas tähäsai, hot' ičeze strokun aigan lujas kritikuihe Linkol'nan tegendoid.
Aig armastada
«Aig armastada» (Tempo de Amar) om portugalijankel'ne braziline TV-serial dram-žanras. Scenarijan tegii om Alkides Nogeira. Serialan prodüser — Džeim Monžardin Mataracco (edestab mugažo üht rolišpäi serialas).
Linkol'n Avraam
Kanz
Avraam Linkol'n oli naižiš, nell' poigad sünduihe.
Aig armastada
Se lähteb ekranoile vlpäi 2017 (26. sügüz'ku), linneb vhesai 2018. Epizod om 34..42 minutad hätkte.
Irdkosketused
Kategorii:Brazilijan TV-serialad Kategorii:TV-serialad kirjamišton mödhe Kategorii:Vn 2017 serialad Kategorii:TV-serialad portugalijan kelel
Linkol'n Avraam
Homaičendad
Kategorii:Valdkundmehed Kategorii:AÜV:oiden prezidentad Kategorii:AÜV:oiden Tazovaldkundan partijan ühtnijad Kategorii:Abolicionistad Kategorii:Politikanmehed kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe Kategorii:Sündnuded Kentukkihe Kategorii:Kolnuded Vašingtonas Kategorii:Rahvahanikoiden soda AÜV:oiš
Amuižgrekan kel'
thumb|right|250px|Amuižgrekan kelen leviganduz amuižes mirus Amuižgrekan kel'  (ičeze nimituz: ἡ Ἑλληνικὴ γλῶσσα [γλῶττα] hē Hellēnikḗ glôssa [glôtta]) om üks' indoevropižiš kelišpäi, nügüdläižen grekan kelen ezikel'. Pagištihe sil Amuižen Grekanman kaikel territorijal i kolonijoil, se oli Rimalaižen imperijan kahteks oficialižeks keleks i aigaližen Päivnouzmaižen Rimalaižen imperijan päižeks keleks. Šingotihe kahtenden voz'tuhan augotišespäi (20. voz'sada EME) meiden eran 4. voz'sadahasai, sid' vajehtihe keskgrekan keleks.
Kirjkel' om grekan kirjamišton pohjal. Möhäižes pordos kävutihe ližaduzznamoid necen täht: ližahengaiduz virkandas, aspiratad i painendan koume toižendad. Kaikiš aigaližembad tekstad oma kirjutadud oiktalpäi hurale vai bustrofedonal, 4. voz'sadaspäi EME kirjutadas nügüdläižhe polehe vaiše.
Erazvuiččed paginad oliba olmas keles šingotesen jogahižel pordol.
Kelen olend i znamoičend
Amuižgrekan kel' om Gomeran «Iliad»- i «Odissei»-poemiden originaline kel', mugažo Afiniden kuldaižen aigan filosofii i literatur oma sätud sil, Septuagint (Vanhan Zavetan känduz) i Uz' Zavet. Pagištihe kelel klassižen pordon polisoiš, Aleksandr Makedonskijan imperijas, diadohoiden car'kundoiš. Keskaigan kändihe Vizantijan kirjankelen ezikuvaks, sai klassižen kelen statusad Päivlaskmaižes Evropas Üdessündundan aigan, valatoiti uz'grekan kelen šingotest.
Nügüd'aigan kävutadas kel't Grekanman jumalanpertiš i jumalankodiš. Opetas amuižgrekan kel't tähäsai Grekanman školan keskmäižiš i vanhembiš klassoiš, Bel'gijan vanhembas školas, Alamaiden i Saksanman gimnazijoiš. Ottas openduzstandartaks Sokratan aigan attikan paginad tobjimalaz. Ortodoksine hengeline openduz mülütab Uden Zavetan aigan amuižgrekan kel't. Amuižgrekine vaihišt om nügüdläižen rahvahidenkeskeižen vaihišton aluseks latinižidenke sanoidenke kerdalaz, sen paloin tedoližed i tedoliž-tehnižed terminad. Amuižgrekan kelen openduz oli velgusine Päivlaskmaižen Evropan i Venäman imperijan gimnazijoiš da universitetoiš 19. voz'sadal. Gomeran sädused i klassižen pordon amuižgrekan literaturan kändused tegihe Evropan i Pohjoižamerikan kul'turižen tradicijan tetpaižeks palaks.
Homaičendad
Kategorii:Keled i dialektad kirjamišton mödhe Kategorii:Amuižen Grekanman kul'tur Kategorii:Amuižen Riman kul'tur Kategorii:Vizantijan kul'tur Kategorii:Grekan kel'
Black Pink
«Black Pink» (BLΛƆKPIИK, 블랙핑크 billegpingki «must-ruskedvauvaz») om tetab neiččiden suvikorejalaine muzikgrupp, kudamb edestab muzikad kei-pop- da džeipop-stiliš.
Gruppan aluz om pandud vl 2016.
Irdkosketused
Kategorii:Suvikorejan muzikgruppad Kategorii:Popgruppad Kategorii:Muzikgruppad kirjamišton mödhe Kategorii:Muzikgruppad vl 2016 alusenpanendanke
Živatad
Nügüd'aigan (Zhang, 2013) tedomehed ümbrikirjutiba enamba mi 1,6 mln živatoiden erikoid, sidä kesken 133 tuhad erikoid oma kividunuded. Ümbrikirjutadud erikoiden keskes kaikiš paksumbad oma palačjaugaižed (enamba 1,3 mln erikoid, 78 %), mollüskad (118 tuh. erikoid) i sel'grodaižed (42 tuh. erikoid).
Ristitišt
thumb|right|250px|Rahvahansageduz vl 2015 Ristitišt (demografijas) om kaik eläbad ristitud Mal (Man ristitišt), vai sen röunatud territorijal — kontinent, valdkund, region, ma, agj da toižed administrativižed ühtnikad. Udištase kaikenaigašti ristituiden sündundoiden i surmiden kal't. Vn 2020 keväz'kus mail'man ristitišt ületi 7,8 mlrd eläjid, vodele 2030 ÜRO endustab 8,5 mlrd.
Živatad
Zoologii tedoidab živatoid. Ristit mülüb živatoihe fiziologižikš, no tedoitase eriži veroližikš, ristitun anatomijal.
Ristitišt
Nened tedod tedoitas ristitištod, sen lugumärad, šingotest da toižid pirdoid: demografii (päine tedo ristitištos ičeze käskusidenke), demografine statistik (keradab andmusid demografižen analizan täht), ekonomik (tön potencial), geografii (territorialine järgenduz i migracii), etnografii i etnologii (etnine mülünd), sociologii (ristitkundan struktur), medicin (tervhuden tazopind).
Živatad
Ezmäižed živatad sünduiba 500 mln («kembrine poukahtuz») ... 1 mlrd (tonii) vozid tagaz.
Ristitišt
Demografijas om ristitišton toižendoid:
Živatad
Homaičendad
* Kategorii:Biologii *
Ristitišt
Ristitišton lugemine tegese rahvahanlugemižil (kerdan vides vai kümnes vodes), nügüdläižikš (joksii lugemine), lugumäran arvoindal (ristitišton mehanižen likundan lugud pordos).
Harakterizujad ozutajad
Erased ozutajad ristitišton ümbrikirjutandan täht:
Homaičendad
Kategorii:Rahvaz Kategorii:Demografii
Gormonad
thumb|right|250px|Huralpäi: Gormonaline cikl täuz'kaznudes naižes: 1 — stimulirui follikuloid gormon, 2 — lüteinizirui gormon, 3 — progesteron, 4 — estradiol. Oiktalpäi: [[Auksinan transport lehtesišpäi jurihe Arabidopsis thaliana-kazmuses]] Gormonad (ὁρμάω ormao «likkun», «heraštoitan», «ton likundha») om biologižikš aktivižed substancijad organižen augotižlibundan. Ned sädasoiš südäirauguiden specializiruidud stajiš (endokrinižed raugud), tuldas verhe (gumoraližed regulätorad), sidosoiš stajiden-metoiden receptorihe i reguliruidas metabolizmad da fiziologižid funkcijoid, edahan-ki rauguspäi.
Gormonan eskai pen' lugumär voib kucta znamasižid vajehtusid elimen radmižes. Endokrinologii tedoidab gormonoid.
Britanine (anglijalaine) Tomas Addison-lekar' zavodi endokrinižiden rauguiden i gormonoiden aktivišt tedoidust vl 1855. Addison ümbrikirjuti bronzläžundad ezmäižen, sen aigan nahkan muju kändase specifižikš, sen sü om südäimunanpäližiden rauguiden disfunkcii.
«Gormon»-termin om kävutadud ezmäižen kerdan vn 1902 tedotöiš, britanižed (anglijalaižed) Uil'jam Meddok Beilis- i Ernest Genri Starling-fiziologad toiba tärtust tedoho heil-žo avaitud koume vot tagaz sekretin-gormonan tedoiduses. Nügüd'aigan tedomehed löuziba enamba mi sada substancijad gormonaliženke funkcijanke.
Homaičendad
Kategorii:Endokrinologii Kategorii:Biohimii
Bhosle Aša
Aša Bhosle, neiččel kanzannimi oli Mangeškar (आशा भोसले, आशा भोंसले, Asha Bhosle; sünd. 8. sügüz'ku 1933, Sangli, Britanine Indii) om indijalaine pajatai da muzikanvändai. Hän om kaikiš znamasižemb muzikanvändai mail'mas. Kuz'kümnes vodes Aša Bhosle vändi 13 tuhad pajoid, kudambid kävutihe änetoitamha tuhad fil'mad. Edestab hindi-kelel tobjimalaz, om pajoid Indijan i mail'man läz 20 toižil kelil.
Biografii
Aša om sündnu Sangli-lidnha (nüg. Maharaštr-štatas), Dinanath Mangeškar-akt'or da pajatai da Ševanti-akan. Lata-sizar', Mina-sizar' da Uša-sizar' oma Ašal, hö oma pajatajad mugažo.
Kanz
Oli läksi mehele kaks' kerdad. Nügüd'aigan (vl 2017) om leskiak. Ašal jäihe kaks' poig da üks' tütär: Hemant-poig (koli vl 2015), Varša-tütär (oli sündnu vl 1956 — koli vl 2012), Anand-poig.
Irdkosketused
Kategorii:Indijan pajatajad Kategorii:Indijan gitaristad Kategorii:Gitaristad kirjamišton mödhe Kategorii:Pajatajad kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe Kategorii:Sündnuded Maharaštrha
Kalad
[[Fail:Lampanyctodes hectoris (Hector's lanternfish).svg|thumb|left|250px|Lampanyctodes hectoris-kalan irdaline anatomii:
1 — šahloiden saub
3 — sel'gsuug
4 — razvsuug
5 — händanseikh
6 — händsuug (händ)
7 — händanalaine suug
9 — vacsuug (par)
10 — rindsuug (par) ]] Kalad (Pisces) oma sel'grodaižiden veziživatoiden üläklass.
Ühthižed andmused
Kalad oma levigandenus molembaižiš solakahiš da reskiš veziš, süviš valdmeriden karoišpäi mägihesai. Kalad oma tarbhaižed, ned ühtneba vezižiden ekologižiden sistemiden sömčepiš. Kaloil om sur' znamoičend ižanduses sen tagut, miše niid kävutadas sömižen täht.
Nügüd'aigaižiden kaloiden suruz vajehtase 7,9 mm (Paedocypris progenetica ) — 20 m röunoiš (kitanvuitte akul).
Mail'mas om tetab 32 834 kalan erikod (2013, 5. eloku), sen ližaks kaikuččen voden ümbrikirjutadas läz 300 — 500 ut erikod tedos. Venämas eläb läz 3000 erikod, sidä keskes reskveziš vasttase enamba mi 280 erikod.
Zoologijan alajaguz — ihtiologii — om pühätadud kaloiden tedoidusele.
Irdkosketused
Kategorii:Ihtiologii
Ozöri
Ozöri (Озёры) om Venäman lidn Moskvan agjan suvipäivnouzmas. Se om Ozörin lidnümbrikon administrativine keskuz (edel vn 2015 semendkud — rajonan).
Istorii
Eländpunkt mainitase kirjutadud purtkiš vspäi 1588 kuti Ozerki-külä (vai Ozerok). Külän šingotez zavodiše bumagkanghan manufakturan sauvondanke vl 1834. Jumalanpert' om saudud vl 1851. Moskvan regionan znamasine tekstiline keskuz 19. voz'sadan lopuspäi. Žilo sai lidnan statusad vn 1925 17. päiväl elokud. Toižen mail'man sodan aigan lidn ei olend okkupiruidud, no alastui bombardiruindale Okan vastrandaspäi. Mehanine (optikan) tegim oli saudud da radoi sodan jäl'ghe.
Ozöri šingotase vilugoitimiden pästandal tegimišton i torguindan täht, optižen stöklan tegimel, metallan ümbriradmižen tegimel, sömtegimištol (konditerine kombinat), sömpakuitesen kahtel edheotandal, spravitandan edheotandoil (pansionat, sanatorii).
Geografijan andmused
Lidn sijadase lidnümbrikon keskuzpalas, Okanjogen hural randal, 120 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Om ümbärtud segoitadud mecal i kavag'mecoil, om äi penid järvid i jogid niiš. Matkad Moskvan röunhasai (Moskvan rengazavtotehesai) om 126 km lodeheze orhal, avtotel vai raudtel. Lähembaižed lidnad oma Kašir 23 km päivlaskmha orhal, 36 km avtotedme vai 150 km raudtedme, i Zaraisk 24 km suvipäivnouzmha, 32 km avtotedme vai 95 km raudtedme.
Ozöri-raudtestancii radab lidnas vspäi 1893, se om 39-kilometrižen sarakon Kolomnaspäi (sen Golutvin-päraudtestancijaspäi) lopstancii. Pordaigaline pullosild radab Okas päliči.
Eläjad
Vl 1939 lidnan ristitišt oli 22 629 eläjad, vl 1959 — 24 786 eläjad. Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 25 800 ristitud, rajonan (nüg. lidnümbrik) seičeme kümnendest. Kaikiš suremb ristitišt oli enamba 28 tuhad eläjid vll 1989−1998 (28 500 rist. vl 1992). Ortodoksižen hristanuskondan kaks' jumalanpertid oma olmas lidnas.
Rahvahad (2010): venämalaižed — 95,0%, ukrainalaižed — 1,0%, toižed rahvahad — 4,0%.
Professionaližen opendusen aluzkund om Jegor'jevskan tehnikuman Ozörin filial.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Moskvan agjan lidnad *
Gül'mamedov Dašgin
Dašgin Gül'mamed ogli Gül'mamedov (Gülmemmedov Taşkın Gülmemmed oğlu; sünd. 12. sügüz'ku 1977, Kačagani-külä, Marneulin rajon, Gruzijan NST, NSTÜ) om veren princ («šat») türkiden-karapapakoiden Gül'-roduspäi, sen rahvahan üks' lideroišpäi, politikanmez'. Kirjutai da runokirjutai, publicist.
Mez' om ičeze rahvahan šingotajan Azerbaidžanas, Gruzijas i Ukrainas, oli sittud Gruzijan tobmuden kritikan tagut. Openui Valdkundaližen ohjastusen Akademijas Azerbaidžanan Tazovaldkundan prezidentanno (1998, sociologijan fakul'tet), Kavkazan politižiden tehnologijoiden institutas (2012).
Gül'mamedov oli ezitadud Gruzijan prezidentan kandidataks vn 2013 valičendoil, heiti ičeze kandidaturad toižen kandidatan ližale.
Homaičendad
Kategorii:Azerbaidžanan politikanmehed Kategorii:Gruzijan politikanmehed Kategorii:Politikanmehed kirjamišton mödhe Kategorii:Sündnuded Gruzijha
Angelan mod (Brazilijan TV-serial, 2016)
Serial lähteb ekranoile Brazilijan SBT-televerkos vn 2016 kül'mkuspäi, linneb vhesai 2018. Epizod om 45 minutad hätkte.
Irdkosketused
Kategorii:Brazilijan TV-serialad Kategorii:TV-serialad kirjamišton mödhe Kategorii:Vn 2016 serialad Kategorii:TV-serialad portugalijan kelel
Meladze Valerii
Valerii Šotaevič Meladze (Валерий Шотаевич Меладзе; sünd. 23. kezaku 1965, Batum, Gruzijan NST, NSTÜ) om Venäman pop- da rokpajatai, akt'or i muzikankirjutai. Venäman arvostadud artist (2006).
Biografii
Vl 1995 hän pästi ičeze ezmäine studine al'bom «Сэра» (Sera). Vozil 2012−2013 Valerii oli TV-vedajan «Битва хоров»-TV šouhu.
Kanz
Vspäi 1989 Valerii oli nainu, Irina oli hänen ak. Vl 1991 Inga-tütar om sündnu, vl 1999 Sofija-tütar om sündnu, vl 2002 Arina-tütar om sündnu. Vl 2014 Valerii da Irina saiba joudobut naimiželospäi i toine toižespäi. Nügüd'aigan Valerii eläb Albina Džanabaeva-pajatajanke.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman pajatajad Kategorii:Poppajatajad Kategorii:Rokpajatajad Kategorii:Pajatajad kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe Kategorii:Sündnuded Batumha Kategorii:Venäman arvostadud artistad
Naily
«Naily» om venämalaine muzikaline nümetalgrupp Murmanskaspäi. Om olmas vspäi 2003.
Mülükund om Rustam Šaripov, Dmitrii Muzičenko, Dmitrii Kožuro, Filipp Terpeckii da Sergei Dovženko.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman muzikgruppad Kategorii:Nümetalgruppad Kategorii:Muzikgruppad kirjamišton mödhe Kategorii:Muzikgruppad vl 2003 alusenpanendanke
Politik
thumb|right|250px|[[Polemik vn 2009 büdžetan polhe Grekanman parlamentas]] Politik (πολιτική politika «polisiden-lidnoiden azjad») om ristitkundan elon küzundad i aigtegod valdkundan šingoteshe sidodud, mugažo valdkundan tobmuden organoiden i valdkundmehiden töhišt. Termin om taritud Aristotel'-filosofal 4. voz'sadal EME, hän märhapani politikad kut valdkundan-polisan ohjandusen čomamaht.
Politik om äisarakoine socialine näguz, kundan tuntkekahan ičtazreguliruindan instrument. Politikan erazvuiččed märhapanendad jonoštadas politižen radon polid. Politologii tedoidab politikan sferad. Politikan subjektad oma partijad i politikanmehed, kundaližed ühtelmased (oz., profühtnendad) i likundad, valdkundan rahvaz kogonaz. Valičendad oma politižen sisteman legitimižusen i sen režiman funkcioniruindan tarbhaine institut.
Toižendad
Klassificiruidas politikad severziden-se alusiden mödhe:
Botanik
thumb|right|250px|Botanik mülütab kazmusiden registracijad i ümbrikirjutandad, [[katačheinän Athyrium filix-femina-erikon gerbarijan ozuteseks]] Botanik (βοτανικός botanikos «kazmusihe sidodud», βοτάνη botani-sanaspäi «hein», «kazmuz») om tedo kazmusiš, biologijan jaguz.
Botanikantedajad tedoitas kazmusid.
Šingotesen istorii
Äjad andmused kazmusiš oliba tetabad istorijanedeližile ristituile, sikš miše heiden elo oli sidodud niihe ližakahiže ahthas (kävutihe somäks i zelläks), i mahtushe erištamha morijoišpäi. Aristotelän Teofrast-openik (371−286 EME) pani botanikan alust tedoks, hän ühtenzoiti sistemaks maižandusen, medicinan praktikan tedoid i antikaigaižiden tedomehiden töid neciš sferas. Rimalaine Plinii Vanhemb-londusentedoidai ümbrikirjuti hüvin ičeze «Londuseližes istorijas» läz tuhad kazmusiden erikod.
Tedoidusiden predmet
Botanikan jagused oma tedoidusen objektoiden mödhe: fikologii (al'gologii) — tedo šoll'oiš, mikologii — seniš, lihenologii — karpkiš, briologii — samloiš da tž.. Mikrobiologii tedoidab penikaižid organizmid, kazmusiden valdkundaspäi tobjimalaz (bakterijad, aktinomicetad, erased sened i šoll'od). Fitopatologii om tedo kazmusiden läžundoiš, ned kuctas virusoil, bakterijoil i senil.
Netrebko Anna
Anna Netrebko (Анна Юрьевна Нетребко; sünd. 18. sügüz'ku 1971, Krasnodar, Krasnodaran rand, Venäman NFST, NSTÜ) om operpajatai (soprano) Venäman i Avstrijan (vspäi 2006) rahvahanikusenke. Venäman rahvahan artist (2008).
Anna om sündnu radnikoiden pereheze, Kubanin kozakoiden augotižlibundanke, kazvoi Krasnodaras. Openui Piterin konservatorijas. Vl 1993 kuctihe händast ezitamha Mariinskii-teatrha. Vspäi 1994 ezineb mail'madme, vl 1997 pästi ezmäižid diskoid klassižen muzikan änetusidenke.
Operpajatai om lähtnu mehele kahtenden kerdan vspäi 2016.
Homaičendad
Kategorii:Operpajatajad Kategorii:Avstrijan pajatajad Kategorii:Venäman pajatajad Kategorii:Pajatajad kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe Kategorii:Sündnuded Krasnodarha
Gimalajad
thumb|right|300px|Gimalajiden sijaduz kartal Gimalajad (हिमालय hima:laja «lumiden sijaduz», हिमालय, हिमालय, 喜馬拉雅山脈) om kaikiš korktemb mägisistem Mas. Ned sijadasoiš Tibetan mägišton (pohjoižes) da Indan da Gangan tazangišton (suves) keskes.
Klimatan da londusen kontrast niiden keskes om terav lujas: rahvahatomad mad i tropikad.
Gimalajad ottas viden valdkundan territorijan palad: Indii, Nepal, Kitai (sen Tibetan avtonomine ümbrik), Pakistan i Butan.