cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Tatarstanan Tazovaldkund
Tobmuz
thumb|right|250px|Tatarstanan Tazovaldkundan prezidentan pert'kulu [[Kazaniš.]] Tazovaldkundan pämez' nimitase prezidentaks. Kaik rahvaz valičeb händast videks vodeks. Rustam Minnihanov radab tazovaldkundan prezidentan vs 2010 keväz'kun 25. päiväspäi.
Tazovaldkundan radonoigendai tobmuz om Tatarstanan Ohjastuz. Ministrišt, valdkundaližed komitetad da toižed aluzkundad mülüdas sihe. Aleksei Pesošin radab päministran vs 2017 sulakun 17. päiväspäi.
Valdkundaližen Nevondkundan ühtnijoiden järgenduseližed valičendad oliba vn 2014 14. päiväl sügüz'kud (5. kucund). Valitihe tazovaldkundan prezidentad järgenduseližen kerdan vn 2015 13. päiväl sügüz'kud, nügüdläine prezident sai vägestust ezmäižel tural (94,4%) da radab kahtenden strokun.
Eläjad
Vn 2010 kaiken Venäman rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 3 786 488 ristitud. Kaikiš suremb ristitišt om nügüd'. Kaikutte seičemenz' ristit ühesaspäi om lidnalaine.
Kaik om kaks'kümne kaks' lidnad tazovaldkundas, 18 lidnanvuittušt žilod da 3073 küläd (vl 2010). Toižed järedad lidnad (enamba 150 tuh. eläjid) oma Jarčalli, Nižnekamsk, Al'met'jevsk. Vl 2018 kaik om 27 eländpunktad enamba mi 10 tuh. eläjidenke.
Rahvahad (enamba 0,4% vl 2010): totarlaižed — 53,2%, venälaižed — 39,7%, čuvašalaižed — 3,1%, udmurtalaižed — 0,6%, mordvinalaižed — 0,5%, marilaižed — 0,5%, ukrainalaižed — 0,5%, baškiralaižed — 0,4%, toižed rahvahad — 1,3%, rahvahuden ozutandata — 0,2%.
Toronto
thumb|left|250px|Lidnan 44 valičendümbrikod vll 2000−2018 Toronto (mugažo anglijan i francijan kelil, angline virkand: [təˈrɒntoʊ], sijaline [təˈrɒnoʊ], lühüdas [ˈtrɒn-]) om Kanadan kaikiš suremb lidn, Ontario-agjan administrativine keskuz.
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud anglijalaižil vl 1793 Üläkanadan agjan pälidnaks. Edel 1834 vot sen nimi oli Jork. Vl 1837 Toronto oli rahvahantorokan keskuseks Üläkanadan agjas. Vn 1998 vilukus ühtištuihe metropolitenižen territorijan kuz' lidnad i niiden ohjandaikundoid, kaik ned oma Toronto-lidnan rajonad: Vanh Toronto, Nort-Jork, Ist-Jork, Jork, Skarboro i Etobiko.
Toronto om Kanadan ižandusen kaikiš järedamb keskuz ičeze ezilidnoidenke, sen paloin rahaazjoiden da fil'miden tehmižen keskuz.
Geografijan andmused
thumb|left|250px|Toronton rajonad, ezilidnad i lendimportad Lidn om saudud Ontario-järven pohjoižel randal. Pind om 630,21 km², sidä kesken puištod ottas 80 km². Toronton keskuz seižub 76 metrad keskmäižel korktusel ülemb valdmeren pindad.
Klimat om kontinentaline neps. Heinkun keskmäine lämuz om +22 C°, vilukun — −4 C°. Paneb sadegid 835 mm vodes, kuidme tazomäras, sidä kesken lunt 121,5 sm vodes.
Toronto jagase 140 lidnanlaptaks (angl. neighbourhood), ned ühtetas 36 administrativižhe ümbrikho (C01-C15, E01-E11, W01-W10).
Eläjad
Vn 2011 Kanadan rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 2 615 060 ristitud. Läz 6 mln ristituid elädas lidnaglomeracijas (Sur' Toronto, 2011) 5 905,71 km² pindal, sidä kesken Mississog- (korporacijoiden päfateroiden keskuz), Brempton- da Ošav-lidnad mülüdas aglomeracijha.
Religijan mödhe (2011): hristanuskojad — 54,1%, religijatomad i ateistad — 24,2%, islamanuskojad — 8,2%, induistad — 5,6%, judaizman uskojad — 3,8%, buddistad — 2,7%, sikhad — 0,8%, toižed uskojad — 0,6%.
Transport
Avtobusad, tramvaid, velosipediden kortoman verk da metro oma kundaližeks transportaks lidnan südäimes. Vspäi 1954 metro radab lidnas (vl 2019 om 4 jonod, 75 stancijad, 77 km raudted).
Nell' lendimportad om lidnas da sen ezilidnoiš, sidä kesken kaks' rahvahidenkeskešt. Rahvahidenkeskeine civiline «Toronto Pirson»-lendimport (YYZ, 49,5 mln passažiroid vl 2018) om kaikiš suremb, se sijadase 27 kilometras lodeheze lidnan keskusespäi Mississog-ezilidnas. Sišpäi tehtas reisid äjihe verhiže maihe kaiked mail'madme, mugažo Kanadadme. Toine rahvahidenkeskeine om Bišopan Billin nimel nimitadud lendimport (YTZ, 2,8 mln passažiroid vl 2017), se sijadase suvipäivlaskmha läz lidnan keskust Ontario-järven saril, sišpäi tehtas reisid AÜV:oiden da Kanadan lähižihe maihe.
Kaks' pen't portad sijadasoiš lidnas, ned oma olmas turistoiden da jüguiden täht.
Irdkosketused
Kategorii:Kanadan lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe * Kategorii:Ontarion lidnad
Gdan'sk
Gdan'sk (Gdańsk virktas [ˈgdaɲsk], kašub.: Gduńsk, vozil 1308−1466 da 1793−1945 oli Dancig-nimenke, Danzig) om lidn Pol'šanman pohjoižes. Se om Pomorjen sodaveikundan pälidn, kudenz' eländpunkt valdkundas eläjiden lugun mödhe, järed port Baltijan meren randal.
Istorii
Eländpunkt mainitase ezmäižen kerdan vl 997. Se sai lidnan statusad vl 1263. Nimitihe langenijan merhe Gdan'-jogen mödhe (Gdania kašuban augotižlibundal), sen nügüdläine nimituz om Motlav.
Vl 1939 Saksanma ezini tarbhaičendoid pörta lidn i antta levedoid teid ühtenzoitmaha Päivnouzmaiženke Prussijanke. Pol'sanman pučind tegihe Toižen mail'man sodan formaližeks süks.
Gdan'sk šingotase kivivoihimižel i himižel tegimištoil, laivansauvomižel da laivankohendusel, sömtegimištol. EÜ:n turizman znamasine keskuz kezaaigan. Jartalin ümbriradmižen edheotandad sijaližel torhudel.
Geografijan andmused
Lidn sijadase Baltijan meren suvižel randištol, Gdan'skan lahten suvirandal, 0..180 m ü.m.t. korktusil. Om konurbacijas Gdin'-meriportanke i Sopot-kurortlidnanke. Kaks' joged jokstas lidnas: Radun' (103 km pitte, Radunia) i Motlav (Motława 68 km pitte), jäl'gmäine ühtenzoitase Lenivkanke — Vislan del'tan hijamanke, laivanlikund om olmas.
Klimat om ven pehmed, valdmeren i kontinentaližen röunal. Voz'aigad oma erigoittud sel'ktas.
Eläjad
Vl 2014 lidnan ristitišt oli 461 489 eläjad. Kaikiš suremb ristitišt om nügüd'. Vspäi 1980 ristitišt vajehtase 456..470 tuhad eläjid röunoiš.
Läz 750 tuhad eläjid om Truimästo-lidnaglomeracijas (2017, Trójmiasto «koumekerdaine lidn»), se om nellänz' surtte valdkundas.
Irdkosketused
Kategorii:Pol'šanman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe *
Mänt
Ümbrikirjutand
Jurišt kazvab avaros i anastab uzid territorijoid. Seikhed oma nellikleiktusenke, püštoiktad 10..120 sm pitte, sarakoičesoiš. Lehtesed oma parakahad, pehmdad paksus, piiženke röunanke. Niiden muju oleleb muzavihand, hahkvihand, ruskedsinine, sinine, vauhpakuine.
Änikoiden muju om vauktaspäi purpurižhesai. Plod om pähkmut, siš om 1..4 sement.
Kävutand
Kazvatadas lehtesid eriližmaguteseks i miše sada efirvoid, kaikuččen erikon voi om toine. Mentol om efirvoin päsubstancii, ottas parfümha i ližatas kodihimijha. Mäntan lehtesed mülüdas tuaregoiden čajhu. Ližatas limonadha, šokoladha, keitišhe.
Spravitadas kibuid südäikohtus i rindhas. Hajuterapijan pala. Ottas mäntad londuseližeks insekticidaks. Kucub allergijad erasil ristituil.
Homaičendad
Kategorii:Lamiaceae Kategorii:Maižanduzkul'turad kirjamišton mödhe Kategorii:Kazmused kirjamišton mödhe Kategorii:Heinäsižed kazmused Kategorii:Eriližmagutesed Kategorii:Zell'kazmused Kategorii:Sömkazmused
Kovrov
Kovrov (Ковро́в) om Venäman lidn da lidnümbrik Vladimiran agjan pohjoižes. Se om agjan kahtenz' surtte lidn eläjiden lugun mödhe, Kovrovan rajonan administrativine keskuz, ei mülü rajonha. Om sodahoštusen lidnaks vn 2011 kül'mkuspäi.
Istorii
Eländpunkt om olmas 12. voz'sadaspäi. Ei ole todhižid andmusid siš 16. voz'sadahasai, konz Roždestvenskoje-külä oli anttud valdoičemha Kovrovad-ruhtinasile, se zavodihe nimitadas heiden kanzannimen mödhe. Vozil 1567−1764 külä alištui Suzdalin ph. Evfimijan mez'jumalankodile. Vl 1778 sai makundan lidnan statusad. Raudtestancii om olmas vspäi 1862 «Moskv — Alauz'lidn»-raudtekeskustal.
Nevondkundaližel aigal äi lidnan tegimid radoi sodategimišton kompleksan hüvüdele. Kovrovan ižandusen päsarakod oma mašinansauvomine (mehanižed i elektroladimed, metallümbriradmižen tömašinad, katl'ad, gazcentrifugad, mašiništ atomelektrostancijoiden täht, torguindmašiništ), silikatine savič, konteinerad i furnitur sauvondan täht, sporttrenažoriden pästand, tekstil'tegimišt (bumagkanghad, matrasad, mužikkostümad).
Geografijan andmused
Lidn sijadase Kläz'm-jogen oiktal randal läz täuzin, 125 m keskmäižel korktusel valdmeren pindan päl. Matkad Vladimirhasai om 61 km suvipäivlaskmha orhal vai 80 km avtotedme. Lähembaine lidn om Kameškovo 19 km päivlaskmha orhal vai 27 km avtotedme.
Kovrov om lidnümbrikon üks'jäine eländpunkt.
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 145 214 ristitud. Kaikiš suremb ristitišt oli 160..163 tuhad eläjid vozil 1989−2000 (163 tuh. rist. vll 1995−1996).
Ortodoksižen hristanuskondan 15 pühäpertid oma olmas lidnas: Sündun Raštvoiden päjumalanpert' (letihe vll 1778−1870), Spasan Toižetamižen päjumalanpert' (1870−1884), kahesa jumalanpertid i viž časounäd. Islaman mečet' (om saudud vll 2014−2019) loičendpertinke oma avaitud.
Professionaližen opendusen aluzkundad oma Kovrovan valdkundaline tehnologine akademii i viž kolledžad: transportine, tegimištoliž-gumanitarine, medicinine, holitusen da tehnologijoiden, energomehanine. Sodapalakund openduzkeskusenke baziruiše lidnas.
Edeližed lidnan pämehed (merad) oma Anatolii Zotov (keväz'ku 2014 — sügüz'ku 2019, vspäi 2019 Nevondkundan ezimez'), Jurii Morozov (sügüz'ku 2019 — semendku 2020).
Transport
Trolleibusad, avtobusad da taksid oma kundaližeks transportaks lidnas.
Raudte- i avtotesildad Kläz'mas päliči oma lidnas. Kaks'kümnekilometrine sarak tuleb lidnan suvhe «Volg»-avtotelpäi (M7). Raudte ühtenzoitab lidnad Muromanke.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Vladimiran agjan lidnad Kategorii:Vladimiran agjan lidnümbrikod *
Konstebl Džon
Džon Konstebl (John Constable; sünd. 11. kezaku 1776, Suffolk, Anglii, Britanii — kol. 31. keväz'ku 1837, London, Sur' Britanii) oli britanine pirdai, peizažist. Romantizman ezitai.
Oker
thumb|right|250px|Okeran bassein thumb|left|250px|Oker Oker (mugažo saksan kelel) om Saksanman jogi Alasaksonii-federacijanmas. Om Aller-jogen hura päližajogi, Vezer-jogen basseinan pala. Jokseb pohjoižpolehe tobjimalaz, Müden-kommunan territorijadme.
Konstebl Džon
Biografii
Tuleban aigan pirdai oli sündnu mellican pidajan kanzha. Navedi pirta lapsessai, sädi peizažid, mugažo kuvazi elon scenoid (harv azj sil aigal, no znamasine rad meiden päividen täht). Konstebl oli runoišton i pühäpaginan kumardelijan, se toi erilišt lirižust i tarkoiktust hänen sädamižhe.
Vl 1799 Džon pakiči tatal laskendad pühätada čomamahtole ičeze elod, i openui Londonan Kunigazližes čomamahtajademijas sadud rahoišpäi. Erasen aigan radoi pirdandan opendajan Great Marlow Military College-aluzkundas, no jäti radnikust i pirdi portretoid samha rahoid. Oti elokast našt akaks, sid' sai tatan biznesan videndest jäl'guseks, se abuti olda ottud čomamahtho.
Oker
Joginišk sijadase 910 m korktusel, jogensu — 45 m. Piduz om 128 kilometrad. Basseinan pind — 1 822 km².
Konstebl Džon
Biografii
Pirdajan kaikiš tetabambiš töišpäi oma Dedham Vale (1802) i The Hay Wain (1821). Nügüd'aigan arvosteldas korktas Konsteblan töd, ned oma populärižed keradajil, no elon aigan pirdai ei sabustand kommertišt satust. Kändihe händast Kunigazližen čomamahtakademijan ühtnijaks vn 1829 uhokus, 52-voččen.
Oker
Seičeme oiktad i seičeme hurad ližajoged.
Konstebl Džon
Kanz
Džon oli naižiš, laps'aigan Maria Biknell-sebranik oli hänen akaks. Seičeme last oli sündnus naimiželos. Akan tervhuz oli väll', hän koli jäl'gmäižen lapsen sündutamižen aigan, i Konstebl holiti da varatoiti kaikid lapsid iče elon lophusai.
Oker
Homaičendad
Kategorii:Saksanman joged Kategorii:Joged kirjamišton mödhe Kategorii:Alasaksonii
Konstebl Džon
Homaičendad
Kategorii:Suren Britanijan pirdajad Kategorii:Pirdajad kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe Kategorii:Sündnuded Anglijha
Osijek
thumb|left|250px|Ph. Mikoin jumalanpert' Osijek (mugažo horvatan kelel, virktas [ôsijeːk]) om lidn Horvatijan päivnouzmas. Se om nellänz' surtte lidn valdkundas, Osijek-Baranjan ümbrikon (županijan) administrativine keskuz.
Istorii
Eländpunkt mainitase ezmäižen kerdan vl 131 kuti Murs (Mursa) — Rimalaižen imperijan kolonijaks. Vspäi 1196 mainitase nügüdläiženke nimenke. Lidnan kaikiš amuižemb pala nimitase Tvrda:ks, se om saudud Mursan lidnusen jändusiden sijas. Osijekan lidnuz om saudud vl 1721.
Osijek šingotase neniden sarakoiden edheotandoil: mašinansauvomine, kebn tegimišt, sömtegimišt («Osječko»-olud), punümbriradmine («Drava»-virifabrik), himine «Saponia»-tegim.
Geografijan andmused
Lidn sijadase ümbrikon päivnouzmas, 90 m valdmeren pindan päl, Dravanjogen oiktal randal bradindsijanno siš päliči, 25 kilometras ülezjogen Dunaišpäi. Serbii om Dunain taga päivnouzmas.
Eläjad
Vn 2011 rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 108 048 ristitud. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 129 792 eläjad vl 1991.
Religijan mödhe (2001): riman katolikad — 84,3 %, ortodoksižed hristanuskojad — 7,5 %, islamanuskojad — 0,8 %, toižed uskojad i religijatomad — 7,4 %.
Osijekan universitet Josip Jurai Štrosmaijeran nimed (18 tuhad üläopenikoid vl 2015) om sätud vl 1975 erigoičendal Zagreban universitetaspäi.
Irdkosketused
Kategorii:Horvatijan lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe *
Nazivajevsk
Nazivajevsk (Называевск) om Venäman lidn da lidnankund Omskan agjan päivlaskmas. Se om Nazivajevskan rajonan administrativine keskuz.
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1910 kuti Sibirin posad-žilo (посёлок Сибирский посад) Nazivajevskai-raudtestancijanno. Vll 1917−1933 nimitihe Sibirskoje-eländpunktaks. Vspäi 1933 — Nazivajevk-žilo (Называевка). Vl 1947 kätihe Novonazivajevk-radnikžiloks. Se sai lidnan statusad vl 1956 nügüdläiženke nimenke.
Nazivajevsk šingotase savičtegimel i nahktegimel, mugažo maidtegim radab.
Geografijan andmused
Lidn sijadase Išiman tazangištol, 90 kilometras jogespäi, kesked penid järvid i soid, 126 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Nazivajevsk alištub sur'vezile gruntveden korktan tazopindan tagut. Matkad Omskhasai om 140 km suvipäivnouzmha orhal (raudtedme) vai 205 km avtotedme. Lähembaižed lidnad oma Isil'kul' 75 km suvhe avtotedme i Tükalinsk 75 km pohjoižpäivnouzmha avtol. «Tümen' — Omsk»-raudtejono jagab lidnad kaks'haze.
Nazivajevsk om lidnankundan üks'jäine eländpunkt. Lidnankundan pind — 68,7 km².
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 11 615 ristitud, rajonan pol'. Kaikiš suremb ristitišt oli 16 494 ristitud vl 1959.
Ortodoksižen hristanuskondan phh. Borisan i Gleban jumalanpert' om saudud vll 2008−2011.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Omskan agjan lidnad *
Dali Sal'vador
Sal'vador Dali (täuz' nimi katalanan kelel: Salvador Domènec Felip Jacint Dalí i Domènech, Marqués de Dalí de Púbol, Salvador Domingo Felipe Jacinto Dalí i Domènech, Marqués de Dalí y de Púbol; sünd. 11. semendku 1904, Figeras, Katalonii, Ispanii — kol. 23. viluku 1989, sigä-žo), oli katalanalaine voimujupirdai, grafikanpirdai, skul'ptor, režissör da kirjutai.
Sal'vador Dali om sürrealizman ezitai. Eksperimentirui kubizman i dadaizman stilidenke norudes, no keskigäs arvosti akademizman stilid. Sädi kaiken elon hätkte, hänen töd datiruišoiš vspäi 1913 vhesai 1985 joga vodel. Vll 1940−1948 čomamahton mez' eli AÜV:oiš Gala-naiženke, pästi avtobiografijad sihe. Vspäi 1974 Dalin teatr-muzei radab hänen kodimaižes Figerasas (1,1 mln tulijoid vl 2018), pirdai om mahapandud siš-žo.
Dali sädi enamba mi pol'tošt tuhad čomamahtoližid sädusid ičeze elos, ned oma voimujukuvad, kuvad kirjoiden täht, litografijad, grafikan töd, skul'pturad. Sen ližaks pirdai oli otnus dekoracijoiden da kostümoiden formiteshe teatraližiden lavastusiden täht, juvelirižiden tegesiden dizainha. Čupa-čups-kanfetan pakuitesen sädai.
Edesine lugemine
Kategorii:Ispanijan pirdajad Kategorii:Ispanijan kirjutajad Kategorii:Ispanijan režissörad Kategorii:Skul'ptorad Kategorii:Voimujupirdajad Kategorii:Grafikanpirdajad Kategorii:Sündnuded vl 1904 Kategorii:Pirdajad kirjamišton mödhe Kategorii:Kirjutajad kirjamišton mödhe Kategorii:Režissörad kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe Kategorii:Sündnuded Ispanijha Kategorii:Sündnuded Katalonijha Kategorii:Kolnuded Katalonijas
Tün' valdmeri
200px|thumb|right|Tün' valdmeri da sen kaikiš süvemban čokkoimen sijaduz Tün' valdmeri om kaikiš järedamb valdmeri Mal pindan da süvüden mödhe. Evrazii- da Avstralii-kontinentad sijadase päivlaskmas sišpäi, Pohjoižamerik da Suviamerik — päivnouzmas, Antarktid — suves.
Ühthižed andmused
300px|thumb|right|Tünen valdmeren süvüziden kart. Äi šingotajid vulkanoid da süvid joksmusid ümbärtas valdmert. Tün' valdmeri levigandeb pohjoižespäi suvehe läz 15,8 tuhad km, päivnouzmaspäi päivlaskmaha 19,5 tuh. km. Pind südäimeridenke — 179,7 mln km², keskmäine süvüz — 3984 m, veden mülü — 723,7 mln km³ (se-žo südäimerita: 165,2 mln km², 4282 m da 707,6 mln km³).
Tünen valdmeren (dai kaiken Mail'man valdmeren) kaikiš lujemb süvüz — 10994 m ± 40 metrad (Marianižen kurnun Čellendžeran pohjatoi meritaho). Läz 180:nt meridianad datan vajehtusen pird mäneb kaiken valdmeren kal't.
Etimologii
Ispanine Nunjes da Balboa-konkistador oli ezmäižeks nähnuziš necen valdmeren evropalaižišpäi. Vl 1513 hän ičeze kaimdajidenke ristikoiči Panaman kaglusen da tuli tundmatoman meren randale. Nunjes da Balboa nimiti sidä Suvimereks (isp.: Mar del Sur), sikš miše hö tuliba lahten pohjoižrandale. Vl 1520 kül'mkun 28. päivän valdmeren avarudele Fernan Magellan ujui. Hän ičeze joukunke ristikoiči valdmeren Lämoimaspäi Filippinoiden sarihe 3 kus da 20 päiväs. Kaiken matkan aigan tün' sä seižui, ka Magellan nimiti valdmert Tüneks valdmereks. Se nimi dominiruib mail'man geografijas nügüd'aigan-ki.
Edel 1917 vot venälaižil kartoil kirjutihe völ Päivnouzmaine valdmeri, mugoine nimi tuli venälaižiden edelmatkajiden aigassai.
Südäimeriden nimikirjutez
Päivlaskmaižes valdmeren palas pidust' Evrazijan randad oma: Beringan meri, Ohotskan meri, Japonijan meri, Japonijan südäimeri, Pakuine meri, Kitain Päivnouzmmeri, Filippinoiden meri.
Suvipäivnouzmaižen Azijan sariden keskes oma: Kitain Suvimeri, Javan meri, Sulumeri, Sulavesin meri, Balin meri, Floresmeri, Savumeri, Bandameri, Serammeri, Hal'maheran meri, Molukkan meri.
Pidust' Avstralijan randad oma: Uden Gvinejan meri, Solomonan meri, Koralloidenmeri, Fidžin meri, Tasmanan meri.
Läz Antarktidan randad oma: Dürvilin meri, Somovan meri, Rossan meri, Amundsenan meri, Bellinshauzenan meri.
Pidust' Pohjoiž- da Suviamerikan randad eile merid, no järedad lahtad oma: Aläskan laht, Kalifornijan laht, Panaman laht.
Džafn
Džafn voib znamoita:
Induizm
thumb|200px|«Om» (sanskr. ॐ) om kulund i hengeline znam Indijan Dharm-religijoiš, mugažo Jogan meditacijan objekt, jagusiden augotiž i lop induizman pühäkirjoiš. Induizm om üks' Indijan religijoišpäi. Nece religii om veroiden i filosofijan školkundoiden ühtmuz, kudambad oliba sündnuded Indii-subkontinentha, sen tagut niil om ühthižid pirdoid.
Induizman istorine nimituz sanskrit-kelel om sanatana-dharma (सनातन धर्म sanātana dharma) — «igähine religii», «igähine te» da «igähine käskuz» znamoičeb. Indijan Konstitucii mülütab induizmha buddizm, džainizm da sikhizm-ki, no kirjutadud tedopurtked Indijas märitas niid ičenaižikš religijoikš da filosofijan školkundoikš.
Induizm otab koumanden sijan mail'mas uskojiden lugun mödhe hristanuskondan i islaman jäl'ghe. Läz 1 milliardad induizman uskojid om, 950 mln heišpäi elädas Indijas da Nepalas, hö oma ristitišton nell' videndest molembiš neniš valdkundoiš. Toižed mad induizman uskojiden znamasižen palanke ristitištos: Bangladeš, Šrilank, Pakistan, Indonezii, Malaizii, Singapur, Mavrikii, Fidži, Surinam, Gajan, Trinidad da Tobago.
Istorii
Üks' amuižiš mail'man religijoišpäi, induizman jured oma Vedoiden, Ind-jogen da dravidalaižiden civilizacijoiš.
20. voz'sadan kahtenden palan aigan induizm levigaškanzi Indijaspäi verhidme maidme, se sai äi polenpidajid kaiked mirudme. Mugomad meletused, kut karm, jog da vegetarižuz, — ned leviganziba i tegihe järgeližikš.
Erased induizman poled da verod puttas kritikan alle. Leskiakoiden ičtazpoltandan vero, mugažo diskriminacii kastan tagut, kuctas luja kundaline hondostuz.
Induizman südäin
Avraamižiden religijoiden erineden, induizmal ei ole ičeze alusenpanijad, ühthišt veroiden siatemad, ühthišt doktrinad. Induizm om erazvuiččiden veroiden i filosofijan sistemiden ühthesuladuz. Neniden sistemiden alused oma monoteizm, politeizm, panenteizm, panteizm, monizm, ateizm. Induizman pätärtused oma dharm, karm, sansar, maja, mokš da jog.
Äi pühäkirjoid om induizmas, ned alajagase kahthe päkategorijha: šruti da smriti. Znamasižed induizman tekstad oma Vedad, Upanišad, Puranad, «Ramajan», «Mahabharat», «Bhagavat-git» da Agamad.
Toižendad
Tedomehed erištadas 4 sur't toižendad (doktrinad) induizmas jumalan oletusen mödhe (om kirjutadud saupkiš):
Kaik ned oma erazvuiččed veroiden forman-ki mödhe.
Sikš ku avaros levitadud mel'pideg om olmas, miše «äi tehuzid oigetas Ülähäižennoks», ka erazvuiččiden toižendoiden uskojad oma tolerantižed toine toiženke, i äjad heišpäi ei mülügoi ičtaze miččihe-ne toižendoihe. Voib uskta kahten veron mödhe kerdalaz. Induizmas ei ole «jeres'»-tärtust.
Erased tedomehed erištadas 6 sur't tedotipad induizmas i severz'-se penid tipid sen ühtes:
Pühäpertid
Induizman pühäpert' (मंदिर, mandira — «eländkodi») om jumaloiden pert'. Pühäpertin lähine territorii om nellikoil (64 vai 81), kaikutte om znamoičendanke. Nellikoid ühtetas renghiže, ned oma znamoičendoidenke mugažo.
Nell' pühäsijad, kudambid induizman uskojale pidab tulda hot' kerdan elos vai palomnikuden aigan (Čar dhan — «nell' kodid»), sijadasoiš Indijan erazvuiččiš poliš:
Pühäpäiväd
Äjiden induizman praznikpäividen datad märitas Amuižindižel kalendaril. Praznuitas Ülähäižen erazvuiččiden oletusiden i heihe sidodud azjtegoiden oiktastuseks tobjimalaz. Äjad neniš praznikoišpäi znamoitas mugažo voz'aigan vajehtust. Erasid pühäpäivid märitud induizman toižendan uskojad oigetas vaiše vai märitud Indijan regionan eläjad vaiše.
Kaikiš znamasižed induizman uskojiden hengeližed praznikad, niid oigetas kaiktä: Maha-Šivaratri, Navaratri, Holi, Divali, Krišna-džanmaštami i Rama-navami.
Homaičendad
Kategorii:Etnižed religijad Kategorii:Indiž-iranižed religijad
Kandi
Kandi (මහ නුවර [mahaˈnuʋərə], கண்டி [ˈkaɳɖi]) om lidn Šrilankan keskuzpalas. Se om Keskuzližen agjan administrativine keskuz.
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud 14. voz'sadal istoriženke Senkadagala(pura)-nimitusenke. Vll 1592−1815 lidn oli Kandi-valdkundan pälidnaks, sid' alištui Britanijan tobmudele. Vspäi 1988 vanh lidn mülüb UNESCO:n Mail'man jäl'gushe.
Kandi om ümbärtud čajun kazvatandan maižanduzrajonal i mecoil. Se šingotase tekstil'tegimištol, furnituran tehmižel, maižandusen tedoiduzkeskusil, kalližarvoižiden kividen juveliredheotandoil.
Geografijan andmused
Lidn sijadase kukhikahas tahondas, 500 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Ratud vll 1807–1812 Kandin järv (0,2 km²) om sätud lidnan keskuses. Mahaveli-jogi (valdkundan kaikiš pidemb) ümbärdab lidnad pohjoižespäi. Matkad ekonomižhe Kolombo-pälidnhasai om 95 km päivlaskmha-suvipäivlaskmha orhal vai 115 km avtotedme.
Kandi jagase 24 rajonaks (angl. ward).
Eläjad
Vl 2007 lidnan eläjiden lugu oli 110 049 ristitud. Kaikiš suremb ristitišt om nügüd'.
Rahvahad (2007): singalad — 70,5%, larakallad — 13,9%, tamilad — 13,3%, toižed rahvahad — 2,3%.
Irdkosketused
Kategorii:Šrilankan lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe *
Kosterövo
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1890 kuti žilo raudtestancijanke ühtes. Se om nimitadud stöklantegimen pidajiden kanzannimen mödhe. Kosterövo kändihe radnikžiloks vl 1938. Radnikžilo sai lidnan statusad vl 1981.
Kosterövo šingotase tehnižen plastmassan pästandal i mecan ümbriradmižel.
Geografijan andmused
Lidn sijadase Sur' Lipn'-jogen randal (Kläz'man hura ližajogi, Volgan bassein), 115 m keskmäižel korktusel valdmeren pindan päl. Matkad Kläz'man randhasai om üks' kilometr suvhe, Vladimir-lidnhasai — 52 km pohjoižpäivnouzmha. Matkad lähembaižhe Petuškad-lidnhasai om kuz' kilometrad päivlaskmha sijaližedme avtotedme. «Volg»-avtote (M7) mäneb koume kilometrad pohjoižhe lidnan keskusespäi.
Kosterövo om lidnankundan üks'jäine eländpunkt.
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 9 073 ristitud. Kaikiš suremb ristitišt oli enamba 11 tuhad eläjid vll 1979−1996 (11 777 rist. vl 1989).
Ortodoksižen hristanuskondan kahten pühäpertin arhitekturine ansambl' sijadase lidnas.
Professionaližen opendusen aluzkundad ratas lähembaižiš lidnoiš.
Transport
Ühtennimine raudtestancii sijadase «Moskv — Vladimir»-raudtekeskustal. Avtobusad ühtenzoittas lidnad rajonkeskusenke, ezilidnelektrojonused — Moskvanke i Vladimiranke.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Vladimiran agjan lidnad Kategorii:Petuškan rajon
Jokoham
Jokoham, oficialižikš Jokoham-lidn (japonan kelel: 横浜市, vepsän kirjamil: Jokohama-si) om Japonijan kahtenz' surtte lidn Tokion jäl'ghe, valdkundan kaikiš suremb municipaline ühtnik, Kanagav-prefekturan administrativine keskuz.
Jokoham mülüb Suren Tokion lidnaglomeracijha. Lidnan keskuz sijadase 30 km suvipäivlaskmha Tokio-pälidnan keskusespäi, Kanto-rajonas. Kavasaki-lidn erigoitab hoikal jonol Jokoham- da Tokio-lidnoid.
Lidn om Japonijan ižandusen üks' kaikiš surembiš keskusišpäi. Laivansauvomine, biotehnologii, pol'veimiden tehmine oma ižandusen päsarakoikš. Japonijan äjiden korporacijoiden päfaterad sijadase täs, sidä kesken Nissan:an päfater vspäi 2010.
Istorii
Lidnan aluz om pandud vl 1858 peniden kalanikoiden Jokoham- da Kanagav-küliden ühtnendal sauvomha portad läz pälidnad verhanmaižiden laivoiden täht.
Vl 1923 Jokoham oli elänu läbi Suren manrehkaidusen Kantos, 20 tuhad ristituid oli pölištunu, 60 tuhad sauvusid oli muretud. Lidnad udessündutihe vodele 1929.
Geografijan andmused
Jokoham om saudud Tünen valdmeren Tokion lahten päivlaskmaižel randal, sijadase Honšü-saren päivnouzman suves 24 m ü.m.t. keskmäižel korktusel.
Pind om 437,49 km² (vl 2015). Reljef om tazo. Lidn seižub Curumi-jogen da sen ližajogiden randoil.
Klimat om valdmeren subtropine neps. Heinkun da elokun keskmäine lämuz om +25..+27 C°, vilukun da uhokun — +6 C°. Vodenkeskeine lämuz om +16 C°. Paneb sadegid 1690 mm vodes, sidä kesken enamba kezakus, sügüz'kus da redukus (190..230 mm kus). Tal'vkus-uhokus paneb 50..70 mm kus. Voib paneškata lunt vilukus-keväz'kus.
Jokoham jagase 18 administrativižhe lidnanlaptha (区 ku). Nak-lidnanlapt om administrativižeks keskuseks.
Transport
Port sijadase lidnas, se om olmas jüguiden täht, otab mail'man nelländehe kümenikha jüguiden vedandan mülün mödhe.
Lidnelektrojonused da metro oma kundaližeks transportaks lidnan südäimes. Vspäi 1972 metro radab lidnas (vl 2014 om 2 jonod, 42 stancijad, 53 km raudted). «Tokaido Sinkansen»-kiruhraudten Uz' Jokoham-stancii sijadase lidnas.
Lähembaine civiline «Tokio Haned» («Tokio rahvahidenkeskeine»)-lendimport (HND) sijadase Tokion kaikiš suvižembas mererandaližes Ota-rajonas. Sišpäi tehtas reisid äjihe verhiže maihe kaiked mail'madme, mugažo Japonijadme.
thumb|center|1000px| Lidnan ühthine nägu.
Irdkosketused
Kategorii:Japonijan lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe *
Synodontis pardalis
Synodontis pardalis om kala Mochokidae-sugukundan Synodontis-heimos. Džordž Al'bert Bulendžer-ihtiolog avaiži da ümbrikirjuti erikod ezmäižen kerdan vl 1908.
Kamerunan endemik. Eläb vaiše Dža-jogen basseinas.
Ezimeletaden, erikol ei ole völ nimid rahvahaližil kelil.
Homaičendad
Kategorii:Mochokidae Kategorii:Živatad kirjamišton mödhe Kategorii:Kalad Kategorii:Živatad vepsän nimeta
Arktik
thumb|250px|Arktikan mererandan projekcii Arktik (ἄρκτος-sanaspäi «kondi», ἀρκτικός «olii Sur' Kondjantähthišton al») om ühthine fiziž-geografine region Man pohjoižes. Sen röun om tundran zonan suvine röun.
Arktik-region sijadase Pohjoižen polärižen pirdan südäimes tobjimalaz. Sen keskuz om Pohjoižnaba. Pind om läz 27 mln nellikkilometrid, sidä kesken Pohjoižen polärižen pirdan südäimes 21 mln km². Mülütab Jävaldmert läz täuzin, Evrazii- i Pohjoižamerik-kontinentiden pohjoižagjoid.
Neniden valdkundoiden territorijad sijadasoiš Arktikas paloin: AÜV (Aläsk-štat), Venäma, Norvegii, Islandii, Danii (Grenland) i Kanad. Om äi varoid, tarbhaižiden kaivatusiden löudmižsijid (kivivoi, londuseline gaz, uran, kivihil'), no äjad ned jädas muite hoikan ekologižen sisteman tagut.
Rel'jef
Kaks' reljefzonad oma Arktikas: šel'f kontinentaližen augotižlibundan saridenke da kontinentiden agjoidenke i Arktine bassein. Jävaldmeren agjmered ottas šel'fad: Barencan meri, Karan meri, Laptevoiden meri, Päivnouzmaine Sibirin meri, Čukotkan meri, Bofortan meri, Baffinan meri, Linkol'nan meri, Grenlandan meri. Venäman Arktikan kuivman rel'jef om ven päpaloin, regionan toižen kontinentaližen palan i sariden landšaft om mägikaz. Arktine bassein otab regionan keskuzpalad, sil om süvid merikatl'usid (5527 metrhasai süvütte) da vedenalažid mägisel'gid.
Arktikan kaikiš korktemb čokkoim om danine Gunbjörn-mägi Grenlandan päivnouzmas, 3694 m ü.m.t. kortte.
Klimatan toižetamine
Tedoidusiden andmusiden mödhe, Arktikan il'man lämuz ližadub kaks' kerdad teravamba, mi jättud mail'mas. Se voib kucta kazmusiden i živatoiden äjiden erikoiden kadondad regionas. Nügüdläine globaline lämšund grazib Arktikan igähižiden rahvahiden olemižele, heiden elon veroline maht i sönd riptas kazmusišton i živatišton olendaspäi oikti.
Albanijan valdkundznam
right|250px Albanijan valdkundznam (Stema e Shqipërisë) om Albanijan Tazovaldkundan üks' oficialižiš simvolišpäi. Nügüdläine versii om vahvištadud vl 1998 voziden 1925−1946 toižendoiden alusel.
Must kaks'päine stilizuidud orl kuvadase rusttal tagamal, ani kuti Albanijan flagal. Likundan Albanijan ripmatomudes Skanderbeg-vejan istorine šlöm panese orlan ülähäspäi, se kuldaine šlöm mülütab ližapähišt ižakozan pän nägul. Laudan röun om kuldaine.
Facepalm
thumb|right|250px|Facepalm Facepalm [ˈfeɪspɑːm] (face — mod i palm — kämen', «käzimod») om populärine virkeh internetžargonal, žest, konz kattas modod kämnel (kämnil).
Albanijan valdkundznam
Edeližed valdkundznamad
Kategorii:Valdkundznamad V
Facepalm
Žest kävutase hätken aigan, no kändihe memaks internetan levigandusenke. Voib znamoita melen vilugoitust, huiktust, pahidundad. Kut internet-virkeh ozutab nenid ristitun olendoid: tetpaine konfuz, kahtenpaginan toivotomuz, mugažo vastuseks el'getomusen vai väran informacijan jäl'ghe.
«FACE PALM»-simvol (U+1F926, 🤦) om Unikodan palaks 9.0-versijan augotades.
Homaičendad
Kategorii:Žestad Kategorii:Internetžargon
Plös (lidn)
Plös (Плёс) om Venäman lidn da lidnankund Ivanovon agjan pohjoižes. Se om agjan kaikiš penemb lidn eläjiden lugun mödhe, mülüb Privolžskan rajonha i Venäman Istorižiden eländpunktoiden nimikirjuteshe federaliženke znamoičendanke.
Istorii
Eländpunkt mainitase ezmäižen kerdan vl 1238 kuti muretud Batii-hanal lidnuz da lidn. Istorine nimituz om Pleso (Плёсо). Vl 1410 saudihe ut lidnust. Se sai makundan lidnan statusad vl 1778 i oli tekstiližen agjan päjogiportaks edel «Ivanovo — Kinešm»-raudten sauvondad vl 1871. Ende kaks' kangaztegint, kaks' oludedheotandad i kümne pajad radoiba lidnas.
Plös šingotase turizmal. Vedadas festivalid joga vodel: äipäiväline, kezaküläpertiden, sportivine, animacine. Pirdajiden eländtaho, fil'mdas fil'mid.
Geografijan andmused
Lidn sijadase rajonan pohjoižpäivnouzmas, Volgan Gor'kijan vezivaradimen oiktal kukhikahal randal, 84..138 m ü.m.t. korktusil. Volgan leveduz om 650..700 m lidnanno. Šohonk (Шохонка 7 km pitte) lankteb Volgha lidnan territorijal. Matkad Kostroman agjhasai om 1 km pohjoižhe orhal jogen vastrandal, Ivanovohosai om 61 km suvipäivlaskmha orhal vai 69 km avtotel. Lähembaižed lidnad oma Volgorečensk (Kostroman agj) 20 km päivlaskmha orhal vai 30 km avtotedme, i Privolžsk-rajonkeskuz (raudtestancii) 16 km suvipäivlaskmha orhal vai 18 km avtotedme.
Kaik viž žilod i 18 küläd mülüdas lidnankundha Plösan ližaks, üks' külä oli kaikenaigaižeta ristitištota vl 2010. Lidnankundan pind — 96,2 km².
Eläjad
Vl 1939 lidnan ristitišt oli 3 559 eläjad. Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 2 340 ristitud, lidnankundan — 3 672 ristitud, rajonan ühesandez. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 3,5..4 tuhad eläjid vozil 1939−1998 (4 tuh. rist. vll 1959 i 1992). Vl 2017 lidnan ristitišt oli 1 796 eläjad, kaiken lidnankundan 2 966 eläjad.
Ortodoksižen hristanuskondan üks'toštkümne pühäpertid oma avaitud lidnas lähižidenke ezilidnoidenke: Pühän Jumalanmaman Emäganpäivän päjumalanpert' (om letud vll 1699−1800), seičeme jumalanpertid i koume časounäd.
Plösan biznesan da turizman kolledž om professionaližen opendusen aluzkundaks.
Uorhol Endi
Endi Uorhol (Andy Warhol; sünd. 6. eloku 1928, Pittsburg, Pensil'vanii, AÜV — kol. 22. uhoku 1987, Nju Jork, Nju Jork-štat, AÜV) oli amerikaine pirdai, prodüser, dizainer, kirjutai da režissör.
Uorhol om kul'tperson pop-artas da kaikes nügüd'aigaižes čomamahtos. Hän om «Homo universale»-ideologijan i äjiden kommertižen pop-artan töiden sädai.
Tirniauz
Tirniauz (Тырныауз, Къруукъуэ, Тырныаўуз) om Venäman lidn da lidnankund Kabardinijan da Balkarijan Tazovaldkundan päivlaskmas. Se om El'brusan rajonan administrativine keskuz.
Uorhol Endi
Homaičendad
Kategorii:AÜV:oiden pirdajad Kategorii:AÜV:oiden prodüserad Kategorii:AÜV:oiden režissörad Kategorii:AÜV:oiden kirjutajad Kategorii:Dizainerad Kategorii:Sündnuded vl 1928 Kategorii:Pirdajad kirjamišton mödhe Kategorii:Prodüserad kirjamišton mödhe Kategorii:Režissörad kirjamišton mödhe Kategorii:Kirjutajad kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe Kategorii:Sündnuded Pittsburgha Kategorii:Kolnuded Nju Jorkas
Tirniauz
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1934 kuti Girhožan-külä samha molibdenad da vol'framad sijaližel torhudel. Vl 1937 se sai žilon statusad Alabaksan-nimenke (Нижний Баксан). Vl 1955 žilo sai lidnan statusad udenke nügüdläiženke nimenke. Vspäi 2001 likvidiruihe kaivuzkombinatad, no se toi ristitišton polendust, i kaivuzkompanii om sätud tošti vl 2017 kuti valdkundaližen «Rosteh»-korporacijan pala. Vodele 2023 kompanii planiruib sauda kaik tarbhašt i zavodida metalloiden samišt udel materialižel alusel. Kivendon küllästamine linneb Nevinnomisskas, kut ende-ki oli.
Tirniauz šingotase sauvondgipsan materialiden tegimel i turizman edheotandoil.
Geografijan andmused
Lidn sijadase Baksan-jogen molembil randoil (Terekan bassein). Reljef om korktoiden mägiden (Kavkaz), om süvid jogialangištoid. Korktused vajehtadas polentošt-kahten tuhad metrid röunoiš, lidnan keskmäine korktuz — 1307 m valdmeren pindan päl. Toturbaši-mägi om kaikiš korktemb lidnan röunoiš, 2786 metrad. Reduvalud oleskeldas, katastrofine oli vn 2000 heinkus. Matkad lähembaižhe Nal'čik-lidnhasai om 57 km päivnouzmha orhal vai 82 km avtotedme.
Tirniauz om lidnankundan üks'jäine eländpunkt.
Eläjad
Vn 2010 kaiken Venäman rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 21 000 ristitud, rajonan nell' seičemendest. Vl 2018 lidnan ristitišt oli 20 566 eläjad. Kaikiš suremb ristitišt oli 31 100 eläjad vl 1992.
Rahvahad (enamba 1% vl 2010, ozutadud rahvahudenke): balkarijalaižed — 52,1%, venälaižed — 23,2%, kabardalaižed — 15,2%, totarlaižed — 1,6%, lezgilaižed — 1,0%, ukrainalaižed — 1,0%, toižed rahvahad — 5,9%.
Islaman Keskuzline mečet' om avaitud lidnas. Ortodoksižen hristanuskondan ph. Jurgii-vägestusenkandajan jumalanpert' om letud vl 1999 nevondkundaližes sauvusespäi.
El'brusan regionaline kolledž om lidnan professionaližen opendusen aluzkundaks.
Edeline lidnankundan pämez' (Sijaližen ičeohjandusen nevondkundan ezimez') om Kemal Tilov (eloku 2012 — reduku 2016). Edeline lidnankundan Sijaližen administracijan pämez' om Ruslan Džappuev (eloku 2012 — reduku 2021), nügüdläine — Tahir Čimaev vn 2021 redukuspäi (velgusentäutai).
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Kabardinijan da Balkarijan Tazovaldkundan lidnad *
Černušk (lidn)
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1854, nimitihe jogen mödhe. Vozil 1913−1920 saudihe ühtennimišt raudtestancijad nelläs kilometras küläspäi «Kazan' — Jekaterinburg»-jonol. Kätihe radnikžiloks vn 1945 heinkul. Radnikžilo sai lidnan statusad vl 1966. Sadas kivivoid vspäi 1958, formiruidas jüguvagonrivid raudtestancijal.
Randan kivivoin znamasine pala sase läz Černušk-lidnad (nell' ühesandest vl 1993). Kivivoin ümbriradai da savičun pästai tegimed sijadasoiš lidnas, mugažo severz'-se edheotandad oma saudud kivivoisamižtegimišton holitamha.
Geografijan andmused
Azinskii-žilo (1 476 rist. vl 2016) mülüb lidnankundha Černuškan ližaks. Lidnankundan pind — 33,4 km².
Eläjad
Ortodoksižen hristanuskondan kaks' jumalanpertid ratas lidnas. Islaman kundaline («mahallä») mečet' om avaitud lidnas.
Professionaližen opendusen aluzkund om Randan politehnine kolledž (päfater om Černuškas).
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Permin randan lidnad *
Unleashed Memories
«Unleashed Memories» (Pästtud johtutesed) om Lacuna Coil-muzikgruppan kahtenz' studijanal'bom. Se om pästtud vn 2001 29. päiväl vilukud.
Pajoiden nimikirjutez
Kategorii:Lacuna Coil:an al'bomad Kategorii:Al'bomad kirjamišton mödhe Kategorii:Vn 2001 al'bomad
2 Eivissa
«2 Eivissa» oli saksalaine evrodensgrupp Hamburgaspäi. Grupp oli väges vlpäi 1997 vhesai 2005.
Pajo
thumb|right|250px|«Guslärad»-kuva, sädi venämalaine [[Vasnecov Viktor|V.M. Vasnecov-pirdai vl 1899.]] Pajo om kaikiš kebnemb, no levitadud vokaližen muzikan form. Se ühtenzoitab poetišt tekstad koveritomanke melodijanke, kudamb panese muštho kebnašti. Erašti voib mödustadas orkestikal (mugažo mimikal).
2 Eivissa
Kaikiš tetabamb gruppan pajo — «Oh La La La». Čihodamižen jäl'ghe gruppan ühtnijad jätkustuiba singloiden harvad pästandad sen pajoiden remiksoidenke.
Homaičendad
Kategorii:Saksanman muzikgruppad Kategorii:Evrodensgruppad Kategorii:Hausgruppad Kategorii:Muzikgruppad kirjamišton mödhe Kategorii:Muzikgruppad vl 1997 alusenpanendanke
Pajo
Levedas znamoičendas pajo mülütab ičheze kaiked, mi pajatase; kaidas znamoičendas — pen' runonvuitte lirine žanr, kudamb om kaikuččel rahvahal. Muzikaliž-vaiheližen sauvusen kebnuz harakterizuib necidä žanrad. Pajon tekstan i melodijan struktur oma pojavad keskneze. Melodii kogoneb paloišpäi toine toižen kartte. Tekstan südäiolend sädase erazvuiččikš enamba, no refren ližadase paksus.
Rusofobii
Rusofobii om viha Venämale da/vai venälaižile, Venäman ripmatoman irdpol'žen politikan kucub varud i mujub heilüle. Üks' tipižiš ksenofobijan avaidusišpäi.
Nitmarin Vikipedii
150px|thumb|Nitmarin Vikipedijan logotip Nitmarin Vikipedii (ičeze nimituz Олык Марий Википедий) om joudai enciklopedii nitmarin kelel, Vikipedijan nitmarinkel'ne jaguz. Se kirilližen kirjamišton pohjal tobjimalaz.
Pajo
Erinedas pajod žanroiden, mülükundan, edestusen formiden da toižiden tundusiden mödhe.
Rusofobii
Kaikiš suremb rusofobijan procent om Suomenmas, Turkanmas (62 %-oiden mödhe), AÜV:oiš (60 %), Norvegijas, Egiptas (57 %-oiden mödhe), Čehanmas, Šveicarijas (42 %-oiden mödhe), Saksanmas (37 %), Gruzijas (35 %), Danijas, Pol'šanmas (32 %-oiden mödhe) da Estinmas (23 %); i mugažo Serbijan Kosov-regionas (73 %).
Vepsläižiden keskes läz ani eile rusofobijad.
Pajo
Pajo voib edestadas kut ühtel pajatajal, muga horal-ki. Pajatadas pajoid kut instrumentaliženke mödustandanke, ninga sita (a cappella).
Nitmarin Vikipedii
Se om avaitud vl 2009, heinkun 9. päiväl. Vozil 2006−2009 Nitmarin Vikipedii oli Inkubatoras.
Irdkosketused
Kategorii:Vikipedijad Kategorii:Nitmarin kel'
Barle
thumb|right|250px|Barlen anklavad. Bel'gijan territorii om pakuine thumb|right|250px|Pert' Barles, üks' pala om Alamaiš, toine — Bel'gijas Barle (Baarle) — žilo, kudamb om jagatud Alamaiden i Bel'gijan keskes. Se om tetab ičeze lujas palakahal administrativižel jagandal. Eläjiden ühthine lugu om läz ühesad tuhad ristituid.
Žilo om ümbärtud Alamaiden territorijal, sijadase sen suves läz Bel'gijan pohjoižröunad. Bel'gijan lähembaine eländpunkt om Zondereigen-žilo. Barlen Bel'gijan pala (Barle-Hertog-kommun, Baarle-Hertog) kogoneb 22 anklavaspäi, ned oma ümbärtud Alamaiden palal. Barle-Hertog mülüb Bel'gijan Antverpen-agjaha. Alamaiden pala nimitase Barle-Nassauks (Baarle-Nassau) i mülüb Pohjoine Brabant-agjaha.
Valdkundröun mäneb Barles mantarhoiden röunoidme tobjimalaz. No erasti se mäneb koverikahas i miččen-ni kodin keitimpol', ozutesikš, voib olda Bel'gijas, magaduzhonuz — Alamaiš. Mugoine azj tuli meiden päivihe 12. voz'sadan kahten bajarin ridaspäi. Miše kebneta necidä situacijad, oli pättud märita pertin valdkundmülümišt da sen eläjiden rahvahanikust päuksen sijadusel. Pertin valdkundmülümine znamoičese flagan kuvan abul (must-pakuine-rusked Bel'gijan täht i rusked-vauged-sinine Alamaiden täht) kodin nomeral (kacu fotokuvid alemba).
Fail:Huisnummer Nassau.jpgFail:Huisnummer Hertog.jpg
Kategorii:Alamaiden eländpunktad Kategorii:Bel'gijan eländpunktad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Pohjoine Brabant Kategorii:Antverpen (agj)
Hokusai
thumb|left|250px|Hokusai. Tamajogi Musaši-agjas («Fudžimägen 28 nägud»-serijaspäi) Kacušika Hokusai (葛飾 北斎; sünd. läz 31. reduku 1760, Edo — kol. 10. semendku 1849, sigä-žo) oli japonine pirdai da gravirui, ukijo-e-stilin ezitai. Hän oli kaikiš tutabambišpäi Evropas gravirui-japonijalaine. Hokusai radoi verhiden nimiden al kaiken, enamba mi koumekümne psevdonimad, kävutadas niid pirdajan elon periodizacijan täht (Tecudzo, Sünro i m.e.).
Hokusail pit'k sädamiželo oli, no hän tegi parahimid töid ičeze kuz'kümnevoččen jubilejan jäl'ghe. Sädi 12 kuviden kogodust (北斎漫画 Hokusai manga «Hokusain kuvad») elon aigan, sen ližaks koume kogodust oma pästtud gravirujan surman jäl'ghe. Vl 1834 läksi Hokusain kaikiš tutab tö — grafine «Fudžimägen 100 nägud»-serii (Fugaku sandžurokkei).
Pirdai om valatoitnu lujas 19. voz'sadan čomamahtod Evropas, ozutesikš, ar nuvon vai jügendštilin sädajid.
Biografii
Hokusain laps'aigan nimi oli Tokitarō (時太郎). Hän oli sündnu käziradajan kanzha i zavodi pirtta kuz'voččen. Abuti čomitada kirjoid kuvil. Gravüran žanr kändihe modakahaks Japonijas, i pirdai oli otnus sihe tetpas.
Homaičendad
Kategorii:Japonijan pirdajad Kategorii:Pirdajad kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe Kategorii:Sündnuded Tokioho Kategorii:Kolnuded Tokios
Kozakad
thumb|right|250px|Kozakoiden kanz [[Cimlänskaspäi (1875−1876)]] Kozakad (казаки, козаки, kozacy) oliba eziauguižešti ukrainalaižiden etnografine grupp, möhemba Venäman imperijan ripmatoman azektud ristitišton ühthine nimituz segoitadud etniženke augotižlibundanke da ičeze kul'turan järgendusenke.
Ühthižed andmused
Nügüd'aigaine oficialine ühthine lugumär om läz 67,5 tuhad ristituid (2010, Venälaine Federacii). Pagištas venäkelel penidenke dialektižidenke eriližusidenke.
Kozakad eliba repressijoiš i emigracijas läbi, nügüd'aigan lugetas alaetnosaks (vai erižeks rahvahaks). Elädas Venämas (suvipäivlaskmaižed regionad da Sibirin suvi tobjimalaz), Ukrainas, Kazahstanas da Pol'šanmas.
Valdkundaline služb
17.-18. voz'sadoil Venäman tobmuz tarbhaiči uskoližust da oiktad radnikoičendad kozakoišpäi, mi vastkaroiči heiden valdan el'gendusenke i vedi vasthalibundoile (Bolotnikov, Razin, Pugačov). Vn 1897 Venäman imperijan rahvahanlugemižen mödhe kozakoiden lugu oli 3 millionad.
Voinkundad Venämas
Kaik om 12 kozakoiden tipad/voinkundad Venämas:
Homaičendad
* Kategorii:Venäman rahvahad Kategorii:Ukrainan rahvahad Kategorii:Rahvahad kirjamišton mödhe Kategorii:Etnografižed gruppad kirjamišton mödhe Kategorii:Kavalerii
Džakart
thumb|left|250px|Lidnan keskuz Džakart (indonez. i jav. Jakarta; edel 1527. vot — Sunda Kelapa, edel 1619. vot — Džajakart, edel 1942. vot — Batavii) om eriline pälidnalaine ümbrik (Daerah Khusus Ibu Kota Jakarta), Indonezijan pälidn da sen kaikiš suremb lidn.
Geografijan andmused
Lidn sijadase Jav-saren lodehližel randištol, kus Čilivung-jogi (Kali Besar-jogi) lankteb Javanmerhe, 8 m ü.m.t. keskmäižel korktusel.
Džakart jagase 5 lidnrajonha ühtenke ümbrikonke. Pälidnalaižen ümbrikon pämez' nimitase gubernatoran.
Eläjad
Vl 2011 kaik 10 187 595 ristitud elihe lidnas. Vn 2010 Indonezijan rahvahanlugemižen mödhe läz 28 mln ristituid elihe lidnaglomeracijas 6392 km² pindal.
Eläjiden religiozine mülükund: 85,5% oma islaman polenpidajad, 5,2% — protestantad, 4,8% — katolikad, 3,5% — buddistad, 1,0% — induistad.
Transport
Rahvahidenkeskeine civiline Sukarno-Hatta-lendimport (CGK, Bandar Udara Internasional Soekarno–Hatta) om saudud päivlaskmaižes Tangerang-ezilidnas 20 km lodeheze Džakartan keskusespäi. Matknikoiden vozne valu om 60 mln (2013). Tehtas passažorreisid Suvipäivnouzmaižen Azijan maihe da Indonezijadme päpaloin, jügureisid kaiked mail'madme.
Irdkosketused
Kategorii:Indonezijan lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe * Kategorii:Pälidnad Kategorii:Indonezijan agjad
Albanijan flag
border|right|250px Albanijan flag (Flamuri i Shqipërisë) om Albanijan Tazovaldkundan üks' oficialižiš simvolišpäi. Nügüdläine flag om vahvištadud 1992-nden voden 7. päiväl sulakud voziden 1929−1939 versijoiden alusel.
Ümbrikirjutand
Must kaks'päine stilizuidud orl kuvadase rusttal tagamal. Flagan proporcii om 5:7.
Kacu mugažo
Kategorii:Flagad F
Čomakulu voz'sada
«Čomakulu voz'sada» (Muhteşem Yüzyıl) — om turkaine TV-serial dram-žanras. Original om turkan kelel. Kaik om nell' sezonad serialas. Scenarijan tegii om Meral Okai. Serialan prodüserad — Jagmur Tailan, Durul Tailan, Mert Baikan da Jagiz Al'p Akaidin.
Kaikutte epizod vedase 90..140 minutad. Läksi ekranoile Turkanmas vozil 2011−2014 Star TV-telekanalal. Om ozutadud venäkel'ženke kändusenke vozil 2012−2015 Venäman «Domašnii»-kanalal.
Irdkosketused
Kategorii:Turkanman TV-serialad Kategorii:TV-serialad kirjamišton mödhe Kategorii:Vn 2011 serialad Kategorii:Istorižed TV-serialad Kategorii:TV-serialad turkan kelel
Gelii
thumb|left|200px|Kolb puhthanke gelijanke
thumb|right|250px|Gelijan spektraližed pirdad thumb|right|Ičetehtud gelii-neonižen lazeran ezmäine avaiduz, minutan hätkte video Gelii (He — helium latinan kelel) om kahtenz' himine element himižiden elementoiden periodižes tabludes. Sen sijaduz om kahesandestoštkümnendes gruppas (vanhtunuden klassifikacijan mödhe — kahesanden gruppan päalagruppas), tabluden ezmäižes periodas.