cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Piter
Galerei
thumb|center|800px| [[Pert'kulun torg öl ]]
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe
Totaran Vikipedii
thumb|right|150px|Totaran Vikipedijan logotip Totaran Vikipedii (ičeze nimituz: Татар Википедиясе / Tatar Wikipediäse, lühüdašti: ТатВики vai tt.wiki) om joudai enciklopedii totaran kelel, Vikipedijan totarankel'ne jaguz. Mülüb muga nimitadud «Totaran Internet:ha» (tot. Татар Интернеты, ven. Татнет, kacu kirjutuz ru-vikiš).
Nece jaguz om avaitud vl 2003 sügüz'kun 15. päiväl i oli ezmässai latinan kirjamištol. Nügüd' interfeis, kaik kategorijad i kirjutusiden tobj pala oma kirjutadud kirilližel kirjamištol, no voib kävutada latinan kirjamištod-ki oficialižikš. Vs 2013 redukun 24. päiväspäi om kel'tud säta kirjutusid-kaks'jaižid toižel kirjamištol. Vn 2013 keväz'kus ližadui äi ezitegesid Venäman jogiš i Čuvašijan kaikiš küliš. Vl 2013 kümnevozne jubilei oli jo oigetud.
Nügüdläine kirjutusiden lugu om (vn 2023  1. päivän), süvüz —.
Statistikad
Sid' vn 2014 kezakun aigan jagusen süvüz kaksitui (oli 8.4, tegihe 17.7).
Kazahan Vikipedii
Vl 2014 toižetusiden enambuz (95%) toihe Kazahstanan territorijaspäi.
Nece jaguz om avaitud vl 2002 kezakun 3. päiväl. Oficialine aktivacii — vs 2005 sulakuspäi.
Nügüdläine kirjutusiden lugu om (vn 2023  1. päivän), süvüz —.
Irdkosketused
Kategorii:Vikipedijad Kategorii:Kazahan kel'
SHINee
«SHINee» (korejankel'žele muziktorgudele — «샤이니» Säini) om tetab prihoiden suvikorejalaine muzikgrupp, kudamb edestab muzikad keipop- da džeipop-stiliš.
Gruppan aluz om pandud vl 2008. Sen ühtnijad radnikoitas armijas vspäi 2019.
Homaičendad
Kategorii:Popgruppad Kategorii:Suvikorejan muzikgruppad Kategorii:Muzikgruppad kirjamišton mödhe Kategorii:Muzikgruppad vl 2008 alusenpanendanke
Pohjoižamerik
thumb|left|200px|Amerikan regionad [[Ühtenzoittud Rahvahiden Organizacii|ÜRO:n mödhe: {{legend|#0000FF|Pohjoižamerik}} {{legend|#00FF00|Keskuzamerik}} {{legend|#00FFFF|Kariban meren region}} {{legend|#FFFC00|Suviamerik}}]] thumb|right|200px|Pohjoižamerikan sijaduz Pohjoižamerik (North America, Amérique du Nord, América del Norte, Norteamérica, actek.: Ixachitlān Mictlāmpa) om kontinent. Se da Suviamerik mülüdas Man kuivha Amerik-palaha. Sijadase pohjoižel i päivlaskmaižel mapoliškoil.
Ühthižed andmused
Pind lähižidenke saridenke — 24,2 millionad km². Eläjiden lugu — 565 mln (2013).
Kaik 23 valdkundad da 22 rippujad territorijad sijadasoiš Pohjoižamerikas, no niiden keskes vaiše koume oma sured: Kanad, AÜV i Meksik.
Nimitadas kontinentan eläjid da sündnuzid pohjoižamerikalaižikš.
Geografii
thumb|right|250px|Pohjoižamerikan fizine kart. Pohjoižamerikan sariden pind om läz 3,9 mln km², kaikiš suremb niišpäi om Grenland (2,176 mln km²). Sarištod: Kanadan Arktine sarišt, Vest-Indii (Kariban sared, Bagaman sared da tž.), Aleutan sared. Järedad pol'sared: Labrador, Aläsk, Kalifornii, Florid, Jukatan.
Tereškova Valentina
Biografii
Tereškova om sündnu sirdanuziden Vaugedvenäman päivnouzmaspäi manmehiden kanzha. Vladimir-tat (1912−1940) radoi traktoristal i pölištui Tal'vsodan aigan. Mam oli Jelena Tereškova (neiččel Kruglova, 1913−1987), radoi tekstil'fabrikal. Valentinan vanhemb Lüdmila-sizar i noremb Vladimir-vell' oliba kanzas mugažo.
Pohjoižamerik
Geografii
Nened joged oma Pohjoižamerikan znamasižed: Mississipi Missuri-ližajogenke, Makkenzi, Jukon, Ph. Lavrentijan jogi, Rio-Grande, Saskačevan, Arkanzas, Kolumbii, Kolorado i Ogajo. Järedad järved oma Sured järved (Üläjärv, Erinjärv, Guronjärv, Mičiganjärv i Ontarionjärv), Sur' Kondjanjärv, Sur' Orjanjärv, Sur' Solakaz järv, Vinnipeg da Atabask.
Tereškova Valentina
Biografii
Vll 1945−1953 Valentina openui Jaroslavlin keskškolas nomer 32 (om nimitadud hänen oiktastuseks nügüd'). Vll 1954−1955 sai opendust lidnan ehtškolas nomer 10 i ühtenaigašti radoi leiktandmašinan operatoral Jaroslavlin šintegimel abutamha kanzale. Vn 1955 sulakuspäi neižne radoi Jaroslavlin tehnižiden kanghiden «Krasnii Perekop»-kombinatal, hänen mam i sizar radoiba siš-žo. Vll 1955−1960 jätksi opendust Jaroslavlin kebnan tegimišton tehnikumas i sai puvillkezerdusen tehnik-tehnolog-specialižust. Vspäi 1957 Valentina oli Komsomolan ühtnijan, vn 1960 elokuspäi vn 1962 keväz'kuhusai radoi sen komitetan joudjaks sekretarikš «Krasnii Perekop»-kombinatal.
Pohjoižamerik
Klimat
Kaik klimatižed vöd oma kontinental päiči ekvatorialižes vönes.
Tereškova Valentina
Biografii
Naižen kosmoslenduz zavodihe Baikonuraspäi vn 1963 16. kezakud i jätkustui koume päivest. Kosmonavt tegi 48 pörut Mas ümbri, vedi laidaiglehtest i tegi atmosferan taivhanröunan fotokuvid ecmähä šoiduid. Lasketihe maha Altajan randas.
Utada Hikaru
Hikaru Utada (宇多田ヒカル Utada Hikaru; sünd. 19. viluku 1983, Nju Jork, Nju Jork (štat), AÜV), mugažo tetas händast kuti Hikki (jap. ヒッキー), om japonine pajatai naine i muzikprodüser. Eläb Londonas.
Tereškova Valentina
Biografii
Tereškova oli vaumiž lendamha Mars-planetale, ühthe polehe. Andoihe majorjenaralan arvnimen vl 1995. Vhesai 1997 naine radoi kosmonavtoiden joukuiden instruktoran. Vspäi 1997 om Kosmonavtoiden vaumičendkeskusen vanhembaižen tedoradnikan.
Utada Hikaru
Biografii
Hikaru om sündnu Nju Jork-lidnha, Teruzane Utada-muzikprodüseran da Dzünko Abe-pajatajan naižen kanzha.
Tereškova Valentina
Politine radmine
Vozil 1966−1989 oli NSTÜ:n Ülembaižen Nevondkundan deputatan, NÜKP:n ühtnijaks. Vll 2008−2011 radoi Jaroslavlin agjan duman deputatan. Vspäi 2011 radab Venäman Valdkundaližen Duman ezitajaks Ühthine Venäma-partijaspäi.
Utada Hikaru
Biografii
Hikaru oli lähtnu mehele kahtenden kerdan, Frančesko Calianno oli hänen kahtenz' mužik vll 2014−2018. Heil om üks' poig.
Tereškova Valentina
Homaičendad
Kategorii:NSTÜ:n kosmonavtad Kategorii:Venäman politikanmehed Kategorii:Kosmonavtad kirjamišton mödhe Kategorii:Politikanmehed kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe Kategorii:Sündnuded vl 1937 Kategorii:Sündnuded keväz'kun 6. päiväl Kategorii:Sündnuded Tutajevan rajonha
Utada Hikaru
Irdkosketused
Kategorii:Poppajatajad Kategorii:Japonijan pajatajad Kategorii:Pajatajad kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe Kategorii:Sündnuded Nju Jorkha
Suomalaižed
thumb|right|200px|Suomalaižed neižne- i naine-manmehed rahvahansädoiš Ruokolahtespäi (Päivnouzmaine Suomenma), vn 1882 Severin Folkmenan kirjas Suomalaižed (suomalaiset, üks'lugu suomalainen) om suomalaiž-ugrilaine rahvaz.
Ühthižed andmused
Ühthine lugu om läz 6,5 millionad. Suomalaižiden koume nelländest elädas Suomenmas (sen ristitišton ühesan kümnendest enamba), kümnendez augotižlibundan mödhe — AÜV:oiš, 7% — Ročinmas, mugažo om Kanadas, Brazilijas, Avstralijas, Venämas i Norvegijas.
Suomalaižed pagištas suomen kelel, se om üks' Baltijan meren suomalaižiš kelišpäi. Suomenman i Ročinman suomalaižed oma kaks'kel'žed, pagištas ročin kelel-ki.
Ghošal Šreja
Šreja Ghošal (শ্রেয়া ঘোষাল, श्रेया घोषाल, Shreya Ghosal; sünd. 12. keväz'ku 1984, Muršidabad, Päivlaskmaine Bengalii, Indii) om indijalaine pajatai.
Biografii
Šreja om sündnu Muršidabad-lidnha, radnikoičijoiden kanzha. Tat — Indijan atomenergijan korporacijan elektroinžener, mam openui literaturantedajaks. Šreja om otnus muzikha nell'voččes igäspäi.
Suomalaižed
Ühthižed andmused
Koume rahvahad — Suomenman karjalaižed (Suomenman suvipäivnouzm), inkeriläižed (Leningradan agj, Piter, Estinma) da kvenad (Norvegijan pohjoine) — lugetas suomalaižiden etnosikš.
Ghošal Šreja
Biografii
Vspäi 2015 om lähtnu mehele, Šiladitija Mukhopadhijaja om hänen mužik, hö besedoičihe kümne vot edel naimiželod.
Irdkosketused
Kategorii:Indijan pajatajad Kategorii:Poppajatajad Kategorii:Pajatajad kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe Kategorii:Sündnuded Päivlaskmaižhe Bengalijha Kategorii:Sündnuded vl 1984
Suomalaižed
Augotižlibund
Rahvahan jured oma segoitadud augotižlibundanke, erazvuiččiden heimoiden kodimad sijadasoiš erazvuiččiš maiš: Baltijan meren päivnouzmaine rand da randpol' (Suomenman suvipäivlaskmpol'), Karjal, Sibirin päivlaskmpol', Keskuzevropan pohjoine. Nügüd'aigan vaiše Suomenman suvipäivlaskmpol' om suomalaižiden eländsija neniš territorijoišpäi.
Religii
Religijan mödhe suomalaižiden enambuz oma lüteranižed hristanuskojad (Suomenman eläjad — 73%) i ateistad (Suomenman eläjad — 24,3% vl 2015). Hristanuskond leviganzi Suomenmadme Keskaigan i mülüti suomen paganusen pirdoid.
Homaičendad
Kategorii:Rahvahad kirjamišton mödhe Kategorii:Kanadan rahvahad Kategorii:Ročinman rahvahad Kategorii:Suomenman rahvahad
Tähtazmatk (fil'm, 2009)
«Tähtazmatk» (Star Trek) om vn 2009 AÜV:oiden i Saksanman torafil'm tedoližen fantastikan žanras. Nece fil'm om fil'matud ühtennimižen Tähtazmatk-serialan mödhe.
Irdkosketused
Kategorii:AÜV:oiden fil'mad Kategorii:Saksanman fil'mad Kategorii:Tedoliž-fantastižed fil'mad Kategorii:Torafil'mad Kategorii:Fil'mad kirjamišton mödhe Kategorii:Vn 2009 fil'mad Kategorii:Fil'mad anglijan kelel
1956
1956 (tuha ühesasadad vižkümne kudenz') voz' – ližapäivvoz', kudamb augotihe pühäpäiväl grigorianižen kalendarin mödhe.
Sündnuded
Kategorii:20. voz'sada
Čekalin (lidn)
Čekalin (Чека́лин, edel 1944. vot Lihvin) om Venäman lidn da lidnankund Tulan agjan päivlaskmas. Mülüb Suvorovan rajonha, sen kahtenz' lidn i videnz' eländpunkt eläjiden lugun mödhe. Venäman üks' kaikiš penembiš lidnoišpäi, vaiše Innopolis om penemb.
Istorii
Om löutud neolitan i paleolitan seižutesid, severz'-se amuižid lidnoid Čekalinan ümbrištos, sidä kesken Devägorsk-lidnan (ven. Девягорск, 11. voz'sada — 1147. voz') Dun-jändused (ven. городище Дуна).
Lidn om tetab vspäi 1565 kuti Lihvin-lidnuz (Ли́хвин). Maine pudotez om kaičenus puižes lidnusespäi. Lihvin oli makundan keskuseks vspäi 1727. Šingotihe torguindlidnaks Okanjogel 19. voz'sadan augotišes, torgovanoiden i valdkundan sauvusiden pertišt om olmas tämbäi-ki. Aigan mändes Okanjogi madalzdui i eile laivjogeks, raudted oma saudud edahan lidnaspäi, i se tuli lanktushe. Vll 1905−1941 Lihvin-stancii radoi Okan vastrandal. Toižen mail'man sodan aigan lidn oli okkupiruidud nacistoil kaks' kud vl 1941. Om udesnimitadud nügüdläižikš vl 1944 surmitud vn 1941 kül'mkus noren Aleksandr Čekalin-partizanan kanzannimen mödhe. Lidn oli Čekalinan rajonan keskuseks vll 1944−1958.
Geografijan andmused
Lidn sijadase rajonan päivlaskmaiženno röunanno, Okan hural vanoikahal randal, 190 m ü.m.t. keskmäižel korktusel, jogen veden tazopind om 122 m ü.m.t.. Kalugan agjan röun om ani päivlaskmha lidnaspäi. Matkad Tulhasai om 90 km päivnouzmha orhal vai 111 km avtotel, Suvorov-rajonkeskushesai (lähembaine lidn) — 17 km päivnouzmha orhal vai 20 km avtotedme. Čekalin-raudtestancii om saudud 7 kilometras lidnaspäi i eile rados vspäi 2009.
Taldom
Taldom (Та́лдом) om Venäman lidn Moskvan agjan pohjoižes. Se om Taldoman lidnümbrikon administrativine keskuz (edel vn 2018 heinkud — rajonan).
Čekalin (lidn)
Geografijan andmused
Čekalin om lidnankundan üks'jäine eländpunkt. Lidnankundan pind — 5,42 km².
Taldom
Istorii
Eländpunkt mainitase ezmäižen kerdan kirjutadud purtkiš vl 1677 kuti Taldom-külä, möhemba žilo. Šingotihe ümbrištonke erazvuiččiden kengiden tehmižel da niiden jarmankoil, sen jäl'ghe joganedal'žel kengiden torgusel. Om kaičenus äi torgovanoiden pertid.
Čekalin (lidn)
Eläjad
Vl 1897 lidnan ristitišt oli 1 600 eläjad, vl 1939 — 2 384 eläjad. Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 994 ristitud, rajonan koume procentad. Kaikiš suremb ristitišt oli 2 900 eläjad vl 1856. Ortodoksižen hristanuskondan Pühän Jumalanmaman pühäpertihe Ezivendan jumalanpert' (saudihe vll 1821−1835) i üks' časoun' (1913) oma olmas lidnas, ende ph. Stroican päjumalanpert' i kaks' jumalanpertid oliba olmas niiden ližaks.
Taldom
Istorii
Žilo sai lidnan statusad vn 1918 3. päiväl tal'vkud, udesnimitihe Leninsk:aks. Kätihe Leninskad makundan keskuseks vn 1921 elokus. Lidn nimitase eziauguižikš vn 1931 keväz'kuspäi erištamha rajonad Moskvan agjan toižes rajonaspäi Leninan oiktastuseks. Kengiden pramozl tuli lophu 1930-nzil vozil.
Čekalin (lidn)
Eläjad
Professionaližen opendusen aluzkundad ratas lähembaižiš lidnoiš.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Tulan agjan lidnad Kategorii:Suvorovan rajon (Tulan agj)
Taldom
Geografijan andmused
Lidn sijadase lidnümbrikon keskuzpalas, 140 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Tverin agjhasai om 8 km lodeheze orhal. Matkad Moskvan röunhasai (Moskvan rengazavtotehesai) om 90 km suvhe orhal, avtotel vai raudtel. Lähembaižed lidnad oma Dubn 21 km päivlaskmha orhal, 36 km avtotedme vai 50 km raudtedme, i Kimri (Tverin agj) 20 km lodeheze orhal vai raudtedme, 27 km avtotedme.
Taldom-Savölovskii-raudtestancii radab lidnan suviröunal vspäi 1901, lühetas Taldom aigplanoiš.
Eläjad
Vl 1897 žilon ristitišt oli 1 200 eläjad, vl 1939 lidnan — 9 910 eläjad. Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 13 819 ristitud, rajonan (nüg. lidnümbrik) nelländez. Kaikiš suremb ristitišt oli enamba 14 tuhad eläjid vll 1989−2001 (14 600 rist. vl 1992). Ortodoksižen hristanuskondan Mikoi-arhangelan jumalanpert' (om saudud vll 1800−1808) i kaumžoman časoun' oma olmas lidnas.
Rahvahad (2010): venälaižed — 94,4%, ukrainalaižed — 1,0%, toižed rahvahad — 4,6%.
Lidnankundan jäl'gmäine pämez' oli Jurii Žurkin (2013−2018).
Professionaližen opendusen aluzkund om Moskvan gubernijan čomamahtoiden kolledž — Taldoman filial.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Moskvan agjan lidnad *
Aigan irdpoles
«Aigan irdpoles» (Além do Tempo; nimituz rahvahidenkeskeižen torgusen täht — angl. Time after time «Kerd kerdan jäl'ghe») — om braziline TV-serial dram-žanras. Original om portugalijan kelel. Scenarijan tegii om Elizabet Džin. Serialan prodüser — Rogerio Gomes.
Om 161 epizodad serialas i 100 — rahvahidenkeskeižes versijas, kaikutte om 50 minutad hätkte. Se om lähtnu ekranoile, ozutihe sidä voden 2015 heinkuspäi vn 2016 vilikuhusai «Rede Globo»-TV-verkos.
Irdkosketused
Kategorii:Brazilijan TV-serialad Kategorii:TV-serialad kirjamišton mödhe Kategorii:Vn 2015 serialad Kategorii:TV-serialad portugalijan kelel
Mägimarin Vikipedii
thumb|right|150px|Mägimarin Vikipedijan logotip Mägimarin Vikipedii (ičeze nimituz: Кырык марла Википеди) om joudai enciklopedii mägimarin kelel, Vikipedijan mägimarinkel'ne jaguz. Se kirilližen kirjamišton pohjal tobjimalaz.
Nügüdläine kirjutusiden lugu om (vn 2023  1. päivän), süvüz —.
Irdkosketused
Kategorii:Vikipedijad Kategorii:Mägimarin kel'
Hasan Šruti
Biografii
Šruti om sündnu Madras-lidnha, Kamal Hasan-akt'oran da pajatajan i hänen Sarika-akan, Bollivudan aktrisan, kanzha. Tedoiži psihologijad Mumbaiš školan jäl'ghe, openui kursid Gollivudan Muzikantiden institutas. Fil'mzihe Tollivudan fil'miš vhesai 2012, sen jäl'ghe ühtneb Bollivudan fil'miden rolihe.
Akšara-sizar (sünd. 1991) om Šrutil, om aktris mugažo. Kazvatajad oma erigoitmižes vspäi 2004.
Irdkosketused
Kategorii:Indijan pajatajad Kategorii:Indijan aktrisad Kategorii:Aktrisad kirjamišton mödhe Kategorii:Pajatajad kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe
Mustafa Nureddin
Mustafa Nureddin (Moustafa Noureddine, sünd. 31. eloku 1996, Sauhadž, Egipt) om egiptalaine kirjutai.
Irdkosketused
Kategorii:Egiptan kirjutajad Kategorii:Kirjutajad kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe Kategorii:Sündnuded Egiptha
Livvin kel'
Livvin kel'  vai Livvin pagin (ičeze nimitused: livvin kieli, livvinkarjala) om üks' päižiš karjalan kelen paginoišpäi. Venämas lugedas necidä kel't paginaks, ika Suomenmas erased tedomehed lugedas sidä keleks.
Erazvuiččiden andmusiden mödhe pagižijoiden tämbäine lugu om 14,1..25 tuhad ristituid. Hö elädas Olonecas, Karjalan Tazovaldkundan toižiš paloiš i Suomenman Karjalas (läz koumed tuhad ristituid).
Ei ole sel'ged, konz da kut nece kel' sündui. Sen velgsanoiden sur' lugu om ottud vepsän kelespäi. Sen ližaks, keles om erasid sanoid, kudambad ei olgoi löutud toižiš karjalan keliden paginoiš.
thumb|thumbtime=163|Livvin kel' i VepKar-korpus, ezineb Tatjana Boiko
Kirjkel'
Ei ole andmusid, konz tehtihe livvin kelen kirjamišton. Se om olmas 19. voz'sadaspäi kiriližen kirjamišton pohjal. Voziš 1930−1940 se linni kirjamištoks latinan kirjamištol pohjal.
Vl 2007 sätihe ut ühthišt kirjamištod kaikiden karjalan keliden täht. Vl 2014. se kirjamišt om toižetadud jäl'gmäižen kerdan:
Homaičendad
Kategorii:Suomalaiž-ugrilaižed keled Kategorii:Keled i dialektad kirjamišton mödhe Kategorii:Suomenman keled Kategorii:Venäman keled
Čukotkan da Kamčatkan keled
thumb|right|300px|Keliden levigandusen kart 17. voz'sadal (pirdoitud) i 20. voz'sadan lopus (järghine) Čukotkan da Kamčatkan keled oma kel'kund. Nenil kelil pagištas Venäman kahtes regionas: Čukotkan avtonomine ümbrik i Kamčatkan rand.
Niiden keliden läz kaik pagižijad tetas venän kel't paremba, sišpäi kadond grazib kel'kundan kaikile kelile.
Kaik om läz 13 tuhad kelenkandajid kel'kundas (2010). Pagižijoiden kaikiš suremb lugu om čukačun kelel.
Keled
Kel'kundas om kaks' päoksad: pohjoine i suvine. Suvižel oksal üks'jaine eläb kel' om olmas tämbäi — itel'menan kel', se om kadondan röunal.
Nügüd'aigan erased tedomehed pučihe siš teorijaspäi, miše nene kaks' oksad oma heimolaižed. Itel'menan kelel om äi fonetikan da grammatikan erinendoid pohjoižen oksan kelišpäi, ka tedomehed meletadas, miše niiden oksiden ühthižed vaihed oma velgvaihed. Heiden vastustajad homaitas, miše ühthižed vaihed mülüdas päsanoiden Svodeš-nimikirjuteshe, i ühthižed oma seižujad konstrukcijad — verboiden affiksad, sen tagut ühthine Čukotkan da Kamčatkan ezikel' oli olmas ende.
Pohjoine oks:
Suvine oks:
Lasso Giljermo
Giljermo Lasso (Guillermo Alberto Santiago Lasso Mendoza; sünd. 16. kül'mku 1955, Guajakil', Ekvador) om Ekvadoran valitud prezident vn 2021 sulakul. Sai vägestust kahtendes turas 52,48 % satusenke (ezmäižes turas — 19,74 %), se oli hänen koumanz' valičemižkompanii prezidentan radnikushe näht (kahtendes kompanijas sai 49 % änid). Mez' radab valdkundan nell'kümnendeks seičemendeks prezidentaks vn 2021 semendkun 24. päiväspäi.
Giljermo om naižiš vspäi 1981, Maria de Lurdes Al'sivar Krespo om hänen ak. Sündutihe i kazvatihe viž last naimiželos: koumed poigad i kaht tütärt.
Homaičendad
Kategorii:Valdkundmehed Kategorii:Ekvadoran prezidentad Kategorii:Politikanmehed kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe
Stupino
Stupino (Сту́пино) om Venäman lidn Moskvan agjan suves. Se om Stupinon lidnümbrikon administrativine keskuz (edel vn 2017 heinkud — rajonan).
Istorii
Stupino šingotase sömtegimištol (maidkombinat, leibänkombinat, konditerižen «Mars»-kompanijan tegimed), sauvondmaterialiden pästandal (raudbetontegesed, kuivad segoitused, keramine apakut, lämuzizoläcii, špalerad), aviamašiništon tegimil i mujumetallurgijan kompanijal, kodihimijan, gigijenan i stökolplastikan tegimil, mugažo alüminiiastjoiden, paličikoiden i pakuitesen edheotandoil.
Geografijan andmused
Lidn sijadase lidnümbrikon suves, Okan hural randpolel, 185 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Tulan agjan röunhasai om 10 km suvipäivlaskmha orhal. Matkad Moskvan röunhasai (Moskvan rengazavtotehesai) om 88 km pohjoižhe-lodeheze orhal, avtotel vai raudtel. Lähembaine lidn om Kašir ani suvipäivnouzmha Okan oiktal randal.
Stupino-raudtestancii radab lidnan pohjoižes vspäi 1900, koume seižutezpunktad om lidnas mugažo. «Don»-mante (M4-trass) mäneb 2 km päivlaskmha lidnaspäi. Stupino (Krutiški)-sodalendimport om tomha jüguid.
Eläjad
Vl 1939 lidnan ristitišt oli 18 980 eläjad, vl 1959 — 45 295 eläjad. Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 66 816 ristitud, rajonan koume videndest. Kaikiš suremb ristitišt oli 72..74 tuhad eläjid vll 1982−1992 (74 476 rist. vl 1989). Ortodoksižen hristanuskondan ph. Stroican Belopesockii-naižjumalankodi (aluz om pandud vl 1498), koume jumalanpertid i koume časounäd oma olmas lidnas.
Rahvahad (2010): venälaižed — 95,6%, ukrainalaižed — 1,3%, toižed rahvahad — 3,1%.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Moskvan agjan lidnad *
Lenin Vladimir
Vladimir Il'jič Ul'janov (Владимир Ильич Ульянов; sünd. 10 (22). sulaku 1870, Simbirsk, Venäman imperii — kol. 21. viluku 1924, Gorki-külä, Moskvan gubernii, Venäman NFST, NSTÜ), päpsevdonim om Lenin (ven. Ленин), oli venämalaine revolücioner mail'man znamoičendanke, nevondkundaližen valdkundan alusenpanii da šingotai. Venäman NFST:n Rahvahaližiden Komissariden Nevondkundan ezmäine ezimez' (vs 1917 kül'mkun 9. päiväspäi surmhasai).
Openzihe kahtes universitetas, Kazanin i Piterin, juristan specializacijanke. Tegihe Venäman Redukun revolücijan ühten päsädajišpäi (1917). Koumanden Internacionalan alusenpanii (2. keväz'ku 1919). Kirjuti äi publicistižid töid.
Homaičendad
* Kategorii:Valdkundmehed Kategorii:Venäman politikanmehed Kategorii:NSTÜ:n pämehed Kategorii:Venäman juristad Kategorii:NSTÜ:n juristad Kategorii:Venäman imperijan filosofad Kategorii:NSTÜ:n filosofad Kategorii:NÜKP Kategorii:Filosofad kirjamišton mödhe Kategorii:Juristad kirjamišton mödhe Kategorii:Politikanmehed kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe Kategorii:Sündnuded Ul'janovskha
Maorin kel'
Maorin kel' (ičeze nimituz om Te reo Māori) om avstronezine kel', sil pagištas maorilaižed Udes Zelandijas. Se om üks' valdkundan oficialižiš kelišpäi, toine om anglijan kel'. Maorin kelen lähižed keled oma, ozutesikš, samoan kel' i havajan kel'.
Kelen igä om 800..1000 vot. Sil om äi paginoid. Pagižijoiden lugu om läz 160 tuhad ristituid tämbäi. Opetas kel't školiš.
Erased maorin kelen vaihed tuliba äjihe mail'man kelihe: moa, kivi (kiwi), mana (noidan energii), ongaonga (üks' kazmusišpäi) da toižed.
Etimologii
Māori-vajeh tuli *ma(a)qoli-vaihespäi da znamoičeb «järgeline, tahoine». Voib löuta äi pojavid vaihid toižiš lähižiš keliš, ozutesikš, havajan keles: maoli «tahoine, todesine».
Anglijan kelel voib kirjutada maorin kelen nimitust kuti Maori, Maaori da Māori, järgeližikš kävutadas Maori- da Māori-vaihid. Paksus kävutadas muite te reo-vaihid, ika se ei ole oiged, ned vaihed znamoitas «kel'» maorin kelel.
Nügüd'aigaine situacii
Uden Zelandijan ristitišton läz nell' procentad (148 395 ristitud) mahttas pagišta kelel. Sihe mülüdas maorilaižiden 21,3 % da 23 tuhad ristituid, kudamb ei ole maorilaižen.
Sen ližaks, maorin kelel pagištas Avstralijas (vl 1986 Avstralijan 73 tuhan maorilaižen keskes 22 % kävutiba kel't kodiš) da mugažo Sures Britanijas, AÜV:oiš (659 ristitud vl 2010) i Kanadas.
Paginad
Maorin keles om äi paginoid. Erasiden paginoiden edestajad ei toimetagoi toine tošt ani. Ei ole maorin ühthišt kirjankel't, sikš jogahine maorilaine kävutab ičeze paginad.
Paginoil kaks' päjoukud om olmas: «paivlaskmaižed» da «päivnouzmaižed». Sil paginoil om erinendoid fonetikas (/n/ da /ŋ/ vai /k/ da /ŋ/ oma ühtenzoittud erasti), vaihištos da grammatikas. Lugedas kolnut moriori-kel't maorin kelen paginaks järgeližikš; maorilaižed rikoiba sen kelen läz kaikid pagižijoid edel evropalaižiden tulendad.
Kirjamišt
19. voz'sadan augus sätihe kirjamištod maorin kelen täht latinan kirjamišton pohjal. Sil om 15 kirjant da kaks' digrafad (wh da ng), makron-znam kävutase pit'kiden vokaliden täht:
Fonetik
Maorin keles pen' kulundoiden lugu om olmas — kümne konsonantad da viž vokalid, sen lähižiden keliden kartte. Tavuil om (C)V(V(V))-nägu, kaik tavud lopisoiš vokalil vaiše, konsonant ei olele vaihen lopindas. Kulundoiden lugu om erazvuitte paginoidme.
Grammatik
Maorin kel' om analitine kel' sen lähižiden keliden kartte. Mugoižiš keliš ei voi toižetada vaihid läz nikonz.
Erazvuiččed vaihed seižutasoiš edel nimid da verboid vai niiden taga jonoštamha kändoid da aigoid:
Nightwish
«Nightwish» («toivotand öks» anglijan kelespäi) om tutab mail'mas suomalaine muzikgrupp. Edestab muzikad rokan simfonikmetal da pauermetal-stiliš, pajatab anglijan kelel tobjimalaz.
Grupp om sätud Kitee-lidnas (Pohjoine Karjal-agj) vl 1996.
Irdkosketused
Kategorii:Suomenman muzikgruppad Kategorii:Metalgruppad‎ Kategorii:Muzikgruppad kirjamišton mödhe Kategorii:Muzikgruppad vl 1996 alusenpanendanke
Volokolamsk
Istorii
Volokolamsk šingotase avtopaloiden tegimel, korrozijanvastaižiden materialiden edheotandal, pakuitesen tegimel (alüminiibankad), sömtegimištol (maidtegim, konditerine fabrik, paštetiden tegim), plastiktegesiden edheotandal vannhonusen täht.
Geografijan andmused
Lidn sijadase lidnümbrikon keskuzpalas, Lam-jogen randoil ližajogidenke (Ла́ма 139 km pitte, Volgan oigedpol'ne bassein), 200 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Vedase läz 15 km pohjoižespäi suvhe, istorine keskuz om lidnan pohjoižes nügüd'aigan. Matkad Moskvan röunhasai (Moskvan rengazavtotehesai) om 98 km päivnouzmha orhal, avtotel vai raudtel. Lähembaižed lidnad oma Ruz 40 km suvhe-suvipäivlaskmha orhal vai 53 km avtotedme, i Visokovsk 49 km pohjoižpäivnouzmha orhal vai 61 km avtotedme.
Ugrilaižed keled
Erinendad
Kaikil ugrilaižil kelil om kändoid, ika niiden lugu om erazvuitte jogahižel kelel; ozutesikš, mansin kelel om seičeme kändod vaiše, i madjaran kelel om enamba mi 20 kändod. Kaikil ugrilaižil kelil ei ole suguid.
Suffiksad kävutasoiš jonoštamha «minun», «sinun» da toižid pojavid pronominoid: házam «minun pert'» = ház «pert'» + -am «minun» (mad'jaran kel').
Volokolamsk
Eläjad
Vl 1897 lidnan ristitišt oli 3 091 eläjad, vl 1939 — 5 413 eläjad. Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 23 433 ristitud, rajonan pol'. Kaikiš suremb ristitišt oli 24 800 eläjad vl 2005, edel eländpunktoiden ühtištust — enamba 18 tuhad eläjid vll 1979−1992. Se poleneb lähižen järedan rujopoligonan ekspluatacijan tagut.
Ugrilaižed keled
Erinendad
Aigoiden lugu om pen'.
Volokolamsk
Eläjad
Ortodoksižen hristanuskondan Sündun Eläbzdusen päjumalanpert' (om saudud 15.-19. voz'sadoil), nell' jumalanpertid, koume časounäd i Kremlin pühäpertid oma olmas lidnas, mugažo baptizman i islaman loičendpertid üksin.
Professionaližen opendusen aluzkundad oma Volokolamskan agrarine tehnikum Ivanovskoje-žilos ani lodeheze, Krasnogorskan kolledžan Volokolamskan filial (ende erine Volokolamskan oiktusen, ekonomikan i varuitomuden kolledž), Moskvan üläopendusen aluzkundoiden severz'-se filialad.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Moskvan agjan lidnad *
Brežneva Vera
Vera Viktorovna Galuška (Віра Вікторівна Галушка, Ве́ра Ви́кторовна Галушка; kanzannimi oli mugažo Kiperman (ukr. Кіперман) ezmäižes naimiželos (2006−2012); sünd. 2. uhoku 1982, Dneprodzeržinsk, Ukrainan NST, NSTÜ), om tetab Vera Brežneva-psevdonimanke (Віра Брежнєва), — ukrainalaine da venämalaine pajatai, aktris, TV-vedai.
Biografii
Vera om sündnu Dneprodzeržinsk-lidnha (nüg. Kamenskoje).
Vera oli «VIA Gra»-muzikgruppan solistan vozil 2003—2007, Konstantin Meladze oli sen ohjandajan.
Kanz
Aktris om lähtnu mehele kaks' kerdad. Konstantin Meladze om hänen mužik vn 2015 redukuspäi. Hänel om kaks' tütärt: Son'a (om sündnu vl 2001) da Sara (om sündnu vl 2009).
Irdkosketused
Kategorii:Ukrainan aktrisad Kategorii:Venäman aktrisad Kategorii:Ukrainan pajatajad Kategorii:Venäman pajatajad Kategorii:Ukrainan TV-vedajad Kategorii:Venäman TV-vedajad Kategorii:Aktrisad kirjamišton mödhe Kategorii:Pajatajad kirjamišton mödhe Kategorii:TV-vedajad kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe Kategorii:Sündnuded Kamenskojehe
Kalmikan Vikipedii
thumb|right|150px|Kalmikan Vikipedijan logotip Kalmikan Vikipedii (ičeze nimituz: Хальмг Бикипеди) om joudai enciklopedii kalmikan kelel, Vikipedijan kalmikankel'ne jaguz kirilližen kirjamišton pohjal tobjimalaz.
Nece jaguz om avaitud vl 2006 keväz'kus.
Nügüdläine kirjutusiden lugu om (vn 2023  1. päivän), süvüz —.
Irdkosketused
Kategorii:Vikipedijad Kategorii:Kalmikan kel'
Stalin Iosif
Iosif Vissarionovič Stalin, todesine kanzannimi oli Džugašvili (იოსებ ბესარიონის ძე ჯუღაშვილი, Иосиф Виссарионович Джугашвили; sünd. 6. tal'vku 1878, Gori, Tiflisan gubernii, Venäman imperii — kol. 5. keväz'ku 1953, Volinskoje (nüg. Moskvan territorijal), Kuncevon rajon, Moskvan agj, Venäman NFST, NSTÜ) oli venämalaine revolücioner, Nevondkundaližen Ühtištusen Kompartijan generaline sekretar' (vs 1922 sulakun 3. päiväspäi surmhasai). Valdkundan pämez' de-fakto 1920-nziden voziden lopuspäi surmhasai. NSTÜ:n sodavägiden päkäsknik (19.07.1941-3.03.1947 — radnikusel kaičendministran sijas). Nevondkundaližen Ühtištusen jenaralissimus (1945).
Stalinan tobmuz harakterizuihe avtokratijal, personan kul'tal, partijan da valdkundan aluzkundoiden ühthekazvandal. Hered industrializacii mäni ühten aigan illegitimižidenke repressijoidenke, rahvahiden deportacijanke, Toiženke mail'man sodanke.
Novomoskovsk (Venäma)
Novomoskovsk (Новомоско́вск) om Venäman lidn Tulan agjan päivnouzmas. Se om agjan kahtenz' lidn eläjiden lugun mödhe, Novomoskovskan lidnümbrikon administrativine keskuz (edel 2008. vot — rajonan).
Istorii
Ezmäine eländpunkt mainitase ezmäižen kerdan vl 1765 kuti Jekaterina II-imperatornaižen volostin Bobriki-usadib Jepifanin makundas, möhemba hänen illegitimižen Aleksei Bobrinskii-poigan žilo. Vl 1930 järedan himižen «Azot»-kombinatan sauvond i buran hilen samine zavodišoiš žilonno, i sil-žo vodel kätihe žilod Bobriki-lidnaks (Бо́брики). Vozil 1930−1935 lidnan ristitišt ližadui lujas, mehed tuliba kaikes valdkundaspäi. Vll 1933−1961 lidnan nimi oli Stalinogorsk (ven. Сталиного́рск) valdkundan Iosif Stalin-lideran psevdoniman mödhe. Ühtištuihe Sokol'niki-lidnad Novomoskovskanke vn 2008 redukus.
Geografijan andmused
Lidn sijadase Keskvenän ülüden pohjoižpalas, 236 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Don-jogen purde sijadase lidnan territorijal. Om saudud Lübovk- (2,8 km²) i Šat-jogen (vspäi 1932, 12,5 km²) vezivaradimid lidnan pohjoižpalas (Okan oigedpol'ne bassein). Matkad Tulhasai om 48 km päivlaskmha-lodeheze orhal, 59 km avtotel vai 70 km raudtel. Lähembaižed lidnad oma Kimovsk 10..15 km suvipäivnouzmha orhal i teidme, Donskoi ani suvhe, Uzlovai 3 km suvipäivlaskmha i 5 km suvhe orhal vai avtotedme, 10 km suvhe raudtedme.
Novomoskovskai-1-päraudtestancii radab lidnas, lidnelektrojonused ajadas raudterenghadme i ühtenzoittas Donskoi-lidnanke. Kaik om kümne raudtestancijad da seižutezplatformad lidnas. «Don»-avtote (M4-trass) mäneb 7 km päivlaskmha lidnaspäi.
Eläjad
Vl 1897 žilon ristitišt oli 13 tuhad eläjid, vl 1939 lidnan — 76 186 eläjad. Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 131 386 ristitud. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 145..147 tuhad eläjid vll 1975−1993 (147 tuh. rist. vll 1982 i 1986−1987). Ortodoksižen hristanuskondan Jumalanmaman Emäganpäivän mez'jumalankodi (vspäi 1995, ühtennimiženke päjumalanpertinke i kahtenke jumalanpertinke), kaks' jumalanpertid i časoun' oma olmas lidnas, mugažo protestantizman koume pühäpertid (seičemenden päivän adventistoiden, vižkümnenden päivän, evangelistoiden).
Rahvahad (2010): venälaižed — 96,6%, toižed rahvahad — 3,4%.
Professionaližen opendusen aluzkundad oma Novomoskovskan medicinine, fizkul'turan da sportan, politehnine i muzikaline kolledžad, sauvondtehnikum, Moskvan üläopendusen aluzkundoiden viž filialad.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Tulan agjan lidnad *
Sting
Sting (mugažo anglijan kelel), todesine nimi om Gordon Mett'ju Tomas Samner (Gordon Matthew Thomas Sumner; sünd. 2. reduku 1951, Uollsend, Anglii, Sur' Britanii) om britanijalaine muzikankirjutai, pajatai, akt'or, vändai äjil soitoil (sidä kesken basgitar, saksofon), aktivist da hüvädtegii.
Biografii
Vändab gitaral 10-voččes igäspäi. Ezineb vspäi 1971. Vozil 1976−1984 pajatai oli «The Police»-muzikgruppan solistan. Lähtendan jäl'ghe «The Police»-gruppaspäi zavodi solišt kar'jerad.
Mez' om naižiš kahtenden kerdan. Hänel kuz' last om olmas, kaks' ühtendes naindaspäi da nell' kahtendes naimiželospäi.
Irdkosketused
Kategorii:Rokpajatajad Kategorii:Suren Britanijan pajatajad Kategorii:Suren Britanijan gitaristad Kategorii:Gitaristad kirjamišton mödhe Kategorii:Pajatajad kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe Kategorii:Sündnuded Surhe Britanijha
Mokšan Vikipedii
thumb|right|150px|Mokšan Vikipedijan logotip Mokšan Vikipedii (ičeze nimituz: Мокшень Википедиесь) om joudai enciklopedii mokšan kelel, Vikipedijan mokšankel'ne jaguz.
Se om avaitud vl 2008 semendkun 26. päiväl, ühten aigan Erzän Vikipedijanke. Edel sidä vn 2007 sügüz'kuspäi Mokšan Vikipedii oli Inkubatoras.
Irdkosketused
Kategorii:Vikipedijad Kategorii:Mokšan kel'
Mandela Nel'son
Nel'son Holilala Mandela  (Nelson Rholihlahla Mandela [xo'liɬaɬa man'de:la], afrikaans i Nelson Rolihlahla Mandela [mæn'dɛlə]; sünd. 18. heinku 1918, Mfezo-külä läz Mtat-lidnad, Kapan provincii, Suviafrikan Ühtnend — kol. 5. tal'vku 2013, Johannesburg, Gauteng, Suviafrikan Tazovaldkund) oli suviafrikanine politikanmez' da valdkundan šingotai. Radoi Suviafrikan Tazovaldkundan prezidentan (10.05.1994—14.06.1999). Nobelän premijan kožundas laureat (1993) ühtes Frederik De Klerkanke.
Biografii
Laps'aigan Mandela openui metodistižes alaškolas, sai alakeskopendust Klarkberi-institutas-internatas. Mez' openzihe koumes universitetas. Kändihe Afrikanižen nacionaližen kongressan (valdkundan afrikalaižiden kaikiš suremb partii) ühtnijan vl 1944 i oli sen Norišton ühtnendan alusenpanijoiden keskes, radoi ühtnendan radonoigendajas komitetas. Zavodi aktivišt politišt kar'jerad vl 1948, konz aparteidan polenpidai Nacionaline afrikaneroiden partii sai vägestust valičendoil. Sil-žo vodel Mandela kändihe Norišton ühtnendan nacionaližeks sekretarikš, vl 1950 — prezidentaks.
Vn 1956 5. päiväl tal'vkud Mandela i toižed 150 ristitud oliba puttud arestan alle, tobmuz tedoti heid kommunizman polenpidajikš i väriti tobmuden anastandan vägel vaumičendas. Process mäni vhesai 1961, sid' pästtihe kaikid muite. Nel'son Mandela oli ühteks kaikiš tetabiš borcuišpäi aparteidan aigan SAT:as, 27 vot oli türmatud necen tagut (5.08.1962—11.02.1990).
Vozil 1991−1997 Mandela oli Afrikanižen nacionaližen kongressan prezidentan. Prezidentan strokun aigan panihe eloho äjid socializacijan programid muzaveren ristitišton täht: bazine medicinine abu, školopenduz kaikiden lapsiden täht, eländpunktoiden uz' pertišt, elektrusen da sidon leviganduz.
Homaičendad
Kategorii:Valdkundmehed Kategorii:Suviafrikan Tazovaldkundan prezidentad Kategorii:Nobelän premijan laureatad Kategorii:Marksistad Kategorii:Politikanmehed kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe Kategorii:Sündnuded Suviafrikan Tazovaldkundha Kategorii:Kolnuded Johannesburgas
Napoleon (znamoičendad)
Napoleon voib znamoita:
Hamasaki Ajumi
Ajumi Hamasaki (浜崎 あゆみ Hamasaki Ajumi, Ayumi Hamasaki; sünd. 2. reduku, 1978, Fukuok, Japonii) om japonine pajatai, aktris, model', kargadai da prodüser.
Biografii
Ajumi om sündnu Fukuok-lidnha. Tat läksi kanzaspäi Ajumin kaks'voččes igäs, mam radoi kaikenaigašti, i baboi kazvati tütrentütärt.
Neižne okai keskškolad i ajoi Tokioho modelinkar'jerad ecmäs. Napri olda modelikš, edestada spektakliden rolid, no tirpi ozatomuzid. Pajataškanzi hip hop-stiliš i sai tetabut. Hänen äjad kompozicijad kävutasoiš reklamrolikoiš.
Kanz
Pajatai oli lähtnu mehele kaks' kerdad. Nügüd'aigan (vl 2017) om mužikata. Hänel ei ole lapsid tähäsai.
Irdkosketused
Kategorii:Japonijan pajatajad Kategorii:Japonijan aktrisad Kategorii:Japonijan prodüserad Kategorii:Aktrisad kirjamišton mödhe Kategorii:Pajatajad kirjamišton mödhe Kategorii:Prodüserad kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe Kategorii:Sündnuded Fukuokha Kategorii:Sündnuded vl 1978
Vikram
Vikram, todesine nimi om Kennedi Džon Viktor (கென்னடி ஜான் விக்டர், விக்ரம், विक्रम, Kennedy John Victor, Vikram; sünd. 17. sulaku 1966, Madras, Tamil Nadu, Indii) om indijalaine akt'or, prodüser, pajatai da dubläžan akt'or.
Biografii
Vikram om sündnu Madras-lidnha, Džon Al'bert Viktor-akt'oran da Radžešarin kanzha.
Vspäi 1992 om nainu, Šailadža om hänen ak. Heil om üks' tütär da üks' poig: Akšita-tütär da Dhruv-poig.
Irdkosketused
Kategorii:Indijan akt'orad Kategorii:Indijan prodüserad Kategorii:Akt'orad kirjamišton mödhe Kategorii:Änetoitandan akt'orad kirjamišton mödhe Kategorii:Prodüserad kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe Kategorii:Sündnuded Čennaihe
Pert'kulu Putinan täht. Kaikiš suremban oton istorii
'''«Pert'kulu Putinan täht. Kaikiš suremban oton istorii»''' (Дворец для Путина. История самой большой взятки) om voden 2021 Venäman dokumentaline sel'gitamižfil'm. Borciundan korrupcijanke fond (ФБК/FBK) fil'mzi sidä. Ezmäine ozutez tegihe vilukun 19. päival YouTube-platformas, i päividen paras päliči fil'm om kactud enamba 50 mln kerdoid kaiked mail'madme. Sel'gitamižen pätegii om Aleksei Naval'nii, mödavtorad oma Marija Pevčih dai Georgii Alburov.
Nece fil'm om pühätadud koverikahile korrupcižile shemile Vladimir Putin-prezidentan läheližiš ümbriolijoiš. Fil'man keskuzpala om Rezidencijan Idokopas-nemel polhe, se mülüb Putinha personaližikš sel'gitamižen tegijoiden mel'pidegen mödhe. Nägub om, miše erižpert' («Putinan Pert'kulu») om sur' lujas, üläloštajanke i hondmaguiženke interjeranke. Kaik rezidencijan territorii om penen lidnan pojav pindan mödhe, i sigä ičeze vinmarjžomad oma olmas eskai. Iče Vladimir Putin, hänen Dmitrii Peskov-ezitai dai oficialine propagand vahvištadas, miše rezidencii FSB:n varjoičendan al ei mülü Venäman prezidentha, a Naval'nijan fil'm om, pagištas, manitelend i kundan destabilizacijan naprind.
Kildinsaamen kel'
Kaik om 353..800 kelen pagižijad vn 2010 erazvuiččiden andmusiden mödhe.
Pert'kulu Putinan täht. Kaikiš suremban oton istorii
«Pert'kulu Putinan täht...» linni protestoiden katalizatoraks kaiked valdkundadme. Sen-žo voden vilukun 23. päival severz'-se kümned tuhad ristituid läksiba irdoihe lozungoidenke ohjastusen vaste da Naval'nijan päzutandale türmadusespäi.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman fil'mad Kategorii:Dokumentaližed fil'mad Kategorii:Fil'mad kirjamišton mödhe Kategorii:Vn 2021 fil'mad Kategorii:Fil'mad venän kelel
Kildinsaamen kel'
Nügüd'aigan opetas kel't erasiš školiš. Voib lugeda erasid kirjoid kildinsaamen kelel.
Kirjkel'
1880−1890-nzil vozil ezmäižed kirjad oma pästtud kildinsaamen kelel, kirilline kirjamišt om kävutadud kirjutamha niid.
Vl 1985 kildinsaamen-venän vajehnik om pästtud, sanged kirj penenke surudenke.
Nügüd'aigaine kirjamišt:
Homaičendad
Kategorii:Saamen keled Kategorii:Keled i dialektad kirjamišton mödhe Kategorii:Venäman keled Kategorii:Suomalaiž-ugrilaižed keled
Torahein
Torahein (Hyoscyamus niger) om kaks'vozne heinäsine morii kazmuz. Mülüb Paslönanvuiččed-sugukundan Torahein-heimho, sen tipine erik.
Leviganduz
Torahein om levitadud kazmuz, eziauguine areal om Evrazii (päiči vilus vös) i Afrikan pohjoine. Om introduciruidud i mectunu erik Pohjoižamerikas i Avstralijas.
Kazvab rujoheinäks okaidud maiš, teveril i eländsijidenno, pustolänidme, pöudoil. Torahein om ottud kul'turha, kazvatadas zell'torhudeks väghižil rohlil mahusil.
Ümbrikirjutand
Kazmusen kaik palad oma toksižed lujas alkaloididen olendan tagut, haižub vastmel'žikš. Erikon latinine niger-nimituz «must» om anttud äniklehtesiden alusen mujun tagut.
Jurišt om värtmenvuitte pehmed, sarakoičese, kahthe..koumhe santimetrhasai diametral. Lehtesed oma karvakahad pehmdad, čereduišoiš, alah om vauktamb. Sädab lehtesid jurespäi ezmäižel vodel. Sanged seikh 115 santimetrhasai kortte kazvab kahtendel vodel, sarakoičese. Pakuižetabad änikod kazdas seikhen i barboiden agjoiš, ned oma 20..45 mm surtte, leikan formal.
Kävutand
Kaik preparatad kävutasoiš vaiše lekarin pätandan mödhe i irdpolel tobjimalaz. Ottas semnid spravitajan voin purtkeks, unotez seikhen nahkaspäi om hambhiden läžundoid vaste. Varhapandas lehtesid (Folium Hyoscyami) ezmäižen voden lopus i kahtenden voden heinkus änikoičendan aigan. Sadas tarbhaižiden substancijoiden ekstraktoid, oz., anestetikoid.
Lomonosov (znamoičendad)
Lomonosov voib znamoita:
Torahein
Kävutand
Mezjäižed keratas kazmusespäi vähän nektarad, toraheinän heid'om om travii heiden täht.
Torahein tob gallücinacijoid i om toksine penes lugumäras eskai, piidab pesta südäikohtud pigai. Travindan tundused tuldas 15..20 minutas. Čomad änikod vedatadas lapsiden tarkust, ka tariž heitta kaik kazmusid eländpunktoišpäi.
Homaičendad
Kategorii:Paslönanvuiččed Kategorii:Kazmused kirjamišton mödhe Kategorii:Heinäsižed kazmused Kategorii:Rujoheinäd Kategorii:Zell'kazmused
Vas'kov Miku
Miku Vas'kov (karj.: Mikko Vas'kov, Михаил (Микко) Юрьевич Васьков; om sündunu 6. heinkud 1963 Moskvaha, NSTÜ) om venämalaine kirjutai, runokirjutai, kändai da lehtezmez'. Hänel om vepsläižid da karjalaižid jurid.
Miku Vas'kov lopi Moskvan valdkundaližen verhiden keliden institutan da NSTÜ:n Polestusen ülembaižen oficeroiden kursad. Hän om polknik erindas, jurist-tedomez', juridine tedokandidat, Karjalan masebran Moskvas ühtnii. Mihail Vas'kov om nellän runokogomusen, koumen kirjan, kahtenkümnen tedoradon da enamba mi tuhan kirjutest avtor. Hän kirjutab venäks, vepsäks, angliaks da kändab erasiš kelišpäi, niišpäi äjad oma Baltijan meren suomalaižed keled.
Irdkosketused
Kategorii:Vepsän runokirjutajad Kategorii:Venäman runokirjutajad Kategorii:Venäman kirjutajad Kategorii:Venäman tedomehed Kategorii:Kirjutajad kirjamišton mödhe Kategorii:Runokirjutajad kirjamišton mödhe Kategorii:Tedomehed kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe Kategorii:Sündnuded vl 1963
Noskov Nikolai
Nikolai Ivanovič Noskov (Николай Иванович Носков; sünd. 12. viluku 1956, Gžatsk, Smolenskan agj, Venäman NFST, NSTÜ) om Venäman eläi, venäkel'ne i anglijankel'ne rokpajatai da muzikankirjutai. Venäman arvostadud artist (2018).
Biografii
Nikolai om sündnu Gžatsk-lidnha. Hän kazvatajidenke sirdi Čerepovecha kahesavoččes igäs.
Ezmäi Nikolai oli «Москва»-rokgruppan solistan, David Tuhmanov oli sen ohjandajan. Gruppan čihodamižen jäl'ghe pajatajan soline kar'jer vedihe severz' vozid, «Ночь»-pajon augotaden i «Остров погибших кораблей»-fil'man-müziklan kadrantagaižen änetoitandan lopten («Pölištunuziden laivoiden sar'»). Sid' vozil 1987−1990 Nikolai oli «Gorky Park»-gruppan solistan. Lähtendan jäl'ghe «Gorky Park»-gruppaspäi hän kerazi ičeze gruppad i nimiti sidä ičtaze oiktastuseks — «Николай». Sen čihodamižen jäl'ghe Nikolai äneti ezmäine soline studine «Блажь»-al'bom vl 1998.
Vl 2000 sai «Kuldaine grammofon»-premijad «Это здорово»-pajos. Vl 2002 Noskov pani alusen hüvintegii «Дикий мёд»-fond pid'oitelemha etništ muzikad. Vl 2011 hän pajati Magomajevan «Мелодия»-pajod «Достояние Республики»-TV-programas da sai vägestuz sen kahtendes sezonas.
Nikolai om nainu, Marina om hänen ak. Vl 1991 Nikolai tegihe tataks, Katerina-tütär om sündnu. Vl 2015 Nikolai tegihe dedaks, Miroslava-tütrentütär om sündnu kül'mkun keskel, vl 2017 toine tütrentütär om sündnu.
Vl 2017 Nikolai andoi harvoid interv'juid, ozutihe TV-oigendusiš paksus i gastrolirui lopmäta. Voden 2017 28. päiväl keväz'kud Noskov putui läžundkodihe jügedas olendas veritüpän kaglas tagut.
Irdkosketused
Kategorii:Rokpajatajad Kategorii:Venäman pajatajad Kategorii:Pajatajad kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe Kategorii:Sündnuded vl 1956 Kategorii:Gorky Park Kategorii:Venäman arvostadud artistad
Tül'pan
Tül'pan (Tulipa) om äivoččiden heinäsižiden laukkerakahiden kazmusiden heim. Mülüb Lilijanvuiččed-sugukundha. Enamba 80 erikod, tipine om Gesneran tül'pan (Tulipa gesneriana).
Gesneran tül'pan i sen gibridad Fosteran tül'pananke oma kaikiš znamasižemb dekorativine kazmuz laukkeranke, lugetas läz 1800 kommertižid sortuid da toižendoid.
Leviganduz
Libub Keskuzazijaspäi, kazvoi amuižen Tetis-valdmeren randal. Mecerikod oma levitadud Evrazijan suvitahondoidme. Kaikiš suremb erikoiden erazvuiččend vasttase Keskuzazijan mägirajoniš: Iranan pohjoine, Pamir i Tän'-Šan'.
Kul'turkazmused sünduihe Azijas 11. voz'sadal, kazvatadihe avaros Ottomanan imperijas 15.-18. voz'sadoil. Mail'man selekcijan i kazvatandan pärajon om Alamad 17. voz'sadaspäi.
Ümbrikirjutand
Tül'panan heimon erikod kuvazuiba elämhä stepiš, letetazangištoden röunoil i mägitahondoiš. Niiden klimat om päivoikaz vilunke tal'venke, keväz' om lühüd neps, kezal om räk kuiv. Tül'pan ehtib kazda, änikoita i antta ploduid, jagada laukkerad lühüdan keväz'ližen vegetacijan aigan. Kezal kazmusen šingotez om lujas vitk i keskitase laukkeras. Jagab laukkerad joga vodel narcissan erineden. Tül'pan kazvab semnespäi änikoihesai koume-seičeme vot. Sädab žomid londuses.
Toyota Celica
thumbnail|right|250px|«Toyota Celica» (2002) «Toyota Celica» (トヨタ セリカ, [ˈt͡sɛːlikɑ]) om japonižen «Toyota»-kompanijan sportivine kebnavto kupe-klassas.
Modelin variantad oma pästtud vll 1970 (tal'vku) — 2006 (sulaku), seičeme pol'ved. Konor'an toižendad oma rodster, kabriolet i hetčbek, kaik oma nellän ristitun täht. Vn 1985 elokus ezikezrad kändihe vedajikš tagakezroiden sijas vai niidenke GT-Four-variantas (1986−1999). Toižendad ühtniba Mail'man rallin čempionatoihe vll 1972−1997. Kaik avtod oma pästtud Japonijan tegimil.
Irdkosketused
Kategorii:Toyota Kategorii:Avtod kirjamišton mödhe Kategorii:Kebnavtod
Suvon
Suvon (수원 / 水原 [su.wʌn]) om lidn Korejan Tazovaldkundan lodehes. Om Köngido-agjan administrativižeks keskuseks.
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud 1. voz'tuhal meiden erad. Vspäi 1413 om olmas nügüdläiženke nimenke. Hvasonan lidnuz om saudud vozil 1794−1796 sirdamha Korejan pälidnad sihe (onetomašti), mülüb UNESCO:n Mail'man jäl'gushe.
Vl 1949 Suvon sai oficiališt lidnan statusad. Vl 1969 «Samsung Electronics»-kompanijan aluz om pandud neche lidnha. Nügüd' nece korporacii da sen «tütred» oma kaikiš suremb radonandai Suvonas, niiden päfaterad sijadasoiš lidnas.
Geografijan andmused
Reljef om kukhikaz. Lidn sijadase 30 km suvhe Seulaspäi, 66 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Kvangösan-mägi om kaikiš korktemb čokkoim.
Klimat om mussonine. Paneb sadegid 1312 mm vodes, sidä kesken pol' (650 mm) heinkus-elokus.
Suvon jagase 4 ümbrikho (edel 2003 vot niid oli 3). Ned alajagasoiš 42 rajonha.
Eläjad
Vl 2005 eläjiden lugu oli 1 106 000 ristitud, korejalaižed — 99%.
Kaik 11 universitetad, 2 kolledžad da 33 korgedškolad ratas lidnas. Mail'man futbolčempionatan-2002 üks' stadionoišpäi sijadase Suvonas.
Transport
Lidn ühtenzoitase Seulanke manpäližel metrol (1nz' jono «indigo», 4 stancijad). «Seul — Pusan»-kiruhraudte da kiruhavtote läbitadas lidnad.
Lähembaine rahvahidenkeskeine lendimport sijadase Inčhonas. Suvikorejan sodavägiden aviabaz om lidnas, severz'-se AÜV:oiden personalad jäb siš tähäsai Korejan sodan jäl'ghe.