cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Jangon
Eläjad
Läz 20 universitetad i kolledžad oma avaitud lidnas, niiden kesken Ezmäine i Toine medicinižed universitetad, Jangonan tehnologine universitet, Kompjutertedoidusiden universitet, Mjanmaran meriuniversitet.
Transport
Avtobusad gazpoltusel, taksid, ehtatimed i tramvai (6 km vspäi 2016) oma kundaližeks transportaks lidnas.
Rengazraudte om saudud 46 km pitte, se radab passažiroiden täht (39 stancijad).
Irdkosketused
Kategorii:Mjanmaran lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe
.рф
thumb|right|250px|Venälaižen Federacijan «.рф»-internetdomenan logotip .рф om Venäman komplimentarine domen .ru-domenale. Se om avaitud 2010-nden voden 12. päiväl semendkud. Avoin registracii zavodihe sen-žo voden 11. kül'mkud, sille aigale kaik kaclimed oma radajidenke kirillicanke domennimiš versijoidenke. Domenan punikod om .xn--p1ai.
Nece om ezmäine domen kirilližel kirjamištol Internetas. Edel sidä arabankel'žed mad saiba jo domenoid araban kirjkelel. Vl 2014 kaik 900 tuhad domennimid oli registriruidud .рф-zonas, sil-žo aigal .ru-zonas oli viž kerdad enamba domennimid. Vl 2018 .рф jäi kaikiš enamba kävutadud internacionaliziruidud domenaks. Sab kävutada kirilližen kirjamišton kirjamid domennimes tobjimalaz, no erased domennimed mülütadas i luguid, i latinan simvolid kirillican ližaks.
Registracii om lasktud kahtendel tazopindal oikti.
Irdkosketused
Р Kategorii:Venäma
Haragaine
Haragaine voib znamoita:
Haragaine (kazmuz)
Haragaine (Matricaria chamomilla i läz 30 sinonimad) om üks'vozne heinäsine kazmuz Puzuänikoižed-sugukundaspäi.
Leviganduz
Kazvab londuses Evropan i Azijan, Pohjoižamerikan venos i subtropižes vöiš. Navedib päivänvauktust kaiken elon aigan, kazvab hüvin väghižil savikoil. Ku varta kazmust, ka se koleb.
Ümbrikirjutand
Kazmuz eläb 3..4 kud, sase 15..60 santimetrhasai kortte, lujanke specifiženke hajunke. Haragaižen seikh om üks'jäine, sarakoičese üläpalas. Lehtesed čereduišoiš. Änikused oleldas 25 millimetrhasai surtte, kazdas seikhiden i sarakoiden agjoil. Änikusiden puzuižed oma pönged, änikoičendan lopus — konižed heimon toižiden erikoiden erineden.
Änikoičeškandeb 30..50 päiväl idüiden jäl'ghe, änikoičendan hätkeližuz om 1..2 kud (ühten änikusen läz kaht nedalid). Äikerdoičese vaiše semnil.
Kävutand
Kazvatadas i ottas änikusid (Flores chamomillae) londuseližeks zell'torhudeks. Päkazvatajad oma Argentin, Brazilii, Mad'jaranma, Egipt, mugažo Bolgarii, Saksanma, Čehanma, Slovakii. Vaumitud torhuz sättub ühten voden aigan. Kuivatud änikused mülütadas äi ližakahid substancijoid: efirvoi (ühthe procenthasai), flavonoidad, glokizidad (apigenin), kumarinad (gerniarin i umbelliferon), fitosterinad, dubindsubstancijad, karktad substancijad, vitaminad, kamed', mugažo apigeninan, lüteolinan i kvercitinan ühtnendad.
Haragaižen unotez mülüb kosmetikha i kodihimijha. Ottas kävutamižhe void segoitajaks mujutamha porcellanižid tegesid.
Homaičendad
Kategorii:Puzuänikoižed Kategorii:Kazmused kirjamišton mödhe Kategorii:Heinäsižed kazmused Kategorii:Zell'kazmused Kategorii:Rujoheinäd
Vel'sk
Vel'sk (Вельск) om Venäman lidn Arhangel'skan agjan suves. Se om Vel'skan rajonan i lidnankundan administrativine keskuz da üks'jäine lidn.
Istorii
Eländpunkt mainitase kirjutadud purtkiš ezmäižen kerdan vl 1137 kuti Velin pagast (Вельский погост) — jumalankodin andan keradandsija, nimitihe Vel'-jogen mödhe. Vl 1780 sille anttihe lidnan statusad. Vozil 1796−1929 mülüi Vologdan gubernijha.
Geografijan andmused
Lidn sijadase Vag-jogen hural randal tobjan palan, sen Vel'-ližajogen lanktendan sijas, Vel'-jogen oiktal randal. Vel'sk seižub 90 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Arhangel'skhasai om 395 km pohjoižhe orhal vai 505 km «Holmogorad»-avtotedme (M8). Lähembaižed lidnad oma Nändom 120 km lodeheze orhal vai 200 km avtotedme i Tot'm 128 km suvhe orhal, järedad lidnad — Vologd, matkad sihesai om 250 km suvipäivlaskmha avtotedme, i Kotlas (266 km päivnouzmha raudtedme, 410 km avtotedme).
Klimat om ven kontinentaline. Voden keskmäine lämuz +2,7 C°. Paneb sadegid 645 mm vodes, vähemba tal'vkus-keväz'kus (35..41 mm kus).
Kaik kaks' küläd da raudtestancii mülüdas lidnankundha Vel'skan ližaks. Lidnankundan pind om 26,5 km².
Eläjad
Vl 1913 eläjiden lugu oli 3 000 ristituid. Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 23 885 ristitud, lidnankundan — 24 366 ristitud. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 25..26 tuhad eläjid vll 1989−2009 (26 800 rist. vl 1992). Kaik 22 776 eläjad oli lidnas vl 2017.
Ortodoksižen hristanuskondan kaks' pühäpertid oma avaitud lidnas: Jumalanmaman Emäganpäivän jumalanpert' (om saudud vll 1793−1796) kaumžomal, ph. Kirill Vel'skalaižen puine časoun' (om letud vll 2009−2010), mugažo Spasan Toižetamižen päjumalanpert' (1898−1913) om kaičenus i kävutase kul'turkeskuseks.
Vel'skan maižandusen tehnikum i industrialiž-ekonomine kolledž oma lidnan professionaližen opendusen aluzkundoikš.
Transport
Ühtennimine raudtestancii radab «Konoš — Kotlas»-raudtekeskustal. Vologd — Arhangel'sk avtote (M8) ümbärdab lidnad päivlaskmaspäi.
Lendimport sijadase nelläs kilometras suvhe lidnaspäi, kävutadas sidä sanitarižaviacijan täht vaiše.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Arhangel'skan agjan lidnad *
Kirsanov
Kirsanov (Кирса́нов) om Venäman lidn da lidnümbrik Tambovan agjan päivnouzmas. Se om Kirsanovan rajonan administrativižeks keskuseks, ei mülü sihe.
Istorii
Eländpunkt mainitase vspäi 1702 kuti Kirsanov-žilo Krasinan raudtegimenno (селение при Красинском железоделательном заводе). Nimitihe sidä ezmäižen Kirsan (Hrisan) Zubahin-eläjan nimen mödhe sijaližes legendaspäi. Vl 1733 tegim paloi lophu, i kätihe žilod valdkundaližeks. Žilo sai makundan lidnan statusad vl 1779. Šingotihe torgovanoil i kahtel jarmankal vodes, tehmižen penil edheotandoil, sijaližeks openduzkeskuseks. Vl 1870 raudte mäni lidnanno i ühtenzoiti Saratovanke vl 1871. Toižen mail'man sodan aigaks evakuiruihe Gomelin jäugvägiden sodaškolad lidnha.
Kirsanov šingotase mašinansauvomižen kahtel tegimel (tekstil'mašiništ, mehanine tegim) i sömtegimištol (jauhkombinat, lihakombinat, sahartegim, kuivan maidon tegim, maploduiden konservtegim), mugažo specialižiden sobiden omblendfabrik radab. Aviabaz i «Gazprom»-kompanijan magistraližiden gazanveimiden Kirsanovan ohjanduz oma olmas lidnas.
Knäginino
Knäginino (Княги́нино) om Venäman lidn da lidnankund Alalidnan agjan keskuzpalan suvipäivnouzmas. Se om Knägininon rajonan administrativine keskuz (vn 1944 kül'mkuspäi).
Kirsanov
Geografijan andmused
Lidn sijadase rajonan päivnouzmas, Voron-jogen oiktal randpolel (Воро́на 454 km pitte, Donan hurapol'ne bassein), 140 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Voronan Pursovk-ližajogi (Пурсовка 14 km pitte) läbitab lidnad. Pen' vezivaradim om lidnan päivlaskmas. Matkad Tambovhasai om 87 km päivlaskmha orhal, 94 km avtotel vai 93 km raudtel. Lähembaižed lidnad oma Rasskazovo 57 km päivlaskmha orhal, 63 km avtotedme vai 69 km raudtedme, i Belinskii (Penzan agj) 58 km pohjoižpäivnouzmha orhal vai 83 km avtotedme. Kirsanov-raudtestancii radab lidnan suviröunal «Tambov — Saratov»-keskustal vspäi 1871. «Tambov — Saratov»-mante läbitab lidnad, avtotesarak 5 km päivlaskmha lidnaspäi ühtenzoitab Penzanke.
Kirsanov om lidnümbrikon üks'jäine eländpunkt.
Eläjad
Vl 1897 lidnan ristitišt oli 9 300 eläjad, vl 1959 — 15 654 eläjad. Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 17 224 ristitud. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 23 500 eläjad vl 1931 i 20..21 tuhad eläjid vll 1967−2000.
Knäginino
Istorii
Knäginino šingotase maidtegimel i omblendfabrikan (eriližsobad vägistrukturiden täht).
Kirsanov
Eläjad
Rahvahad (2010): venälaižed — 98,3%, toižed rahvahad — 1,7%.
Knäginino
Geografijan andmused
Lidn sijadase rajonan päivlaskmas, Imz-jogen oiktal randal tobjimalaz (Имза 91 km pitte, Suran hurapol'ne bassein), 120 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Knägink-jogi (Княгинка) lankteb Imzha oiktalpäi. Matkad Volghasai (Čeboksaran vezivaradim) om 30 km pohjoižhe, Alauz'lidnan keskushesai om 85 km lodeheze orhal vai 105 km avtotedme. Lähembaižed lidnad oma Sergač (raudtestancii) 43 km suvipäivnouzmha orhal vai 45 km avtotedme, Perevoz (raudtestancii) 39 km suvipäivlaskmha orhal vai 50 km avtotedme, i Liskovo 23 km pohjoižhe orhal vai 27 km avtotedme.
Kirsanov
Eläjad
Ortodoksižen hristanuskondan koume jumalanpertid oma olmas lidnas. Ende Jumalanmaman Tihvinan jumalaižen naižjumalankodi radoi lidnas.
Knäginino
Geografijan andmused
Gorškovo-külä (273 rist. vl 2017) mülüb lidnankundha Knägininon ližaks. Lidnankundan pind — 10,95 km².
Kirsanov
Eläjad
Professionaližen opendusen aluzkundad oma civiližen aviacijan Kirsanovan aviaciž-tehnine kolledž (Moskvan valdkundaližen civiližaviacijan tehnižuniversitetan filial vspäi 2010) i Tambovan agjan Agrariž-tehmištoline kolledž.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Tambovan agjan lidnad Kategorii:Tambovan agjan lidnümbrikod *
Knäginino
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 6 708 ristitud, lidnankundan — 6 964 ristitud, rajonan koume videndest. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 6 700 eläjad vl 1856, läz 7 tuhad eläjid vll 1996−2017 (7 092 ristitud vl 2016). Kaik 7 335 ristitud elihe lidnankundas vl 2017.
Rahvahad (2010): venälaižed — 94,2%, čuvašalaižed — 1,3%, toižed rahvahad — 4,5%.
Professionaližen opendusen aluzkund om Alalidnan valdkundaline inženeriž-ekonomine universitet (lüh. Knägininon universitet), sen nell' institutad kudespäi sijadasoiš Knäginino-lidnas. Ülä- i keskopendusen programmad mändas universitetas, kaik om läz 4,3 tuhad üläopenikoid.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Alalidnan agjan lidnad *
Presli Elvis
Elvis Aron Presli (Elvis Aaron Presley, sünd. 8. viluku 1935, Tupelo-lidn, Mississipi-štat, AÜV — kol. 16. eloku 1977, Memfis, Tennessi-štat, AÜV) oli amerikalaine pajatai da akt'or. 20. voz'sadan popmuzikan üks' kaikiš satusekahambiš edestajišpäi kommertižikš. Vändi gitaral i pianinol. Än' — bariton, pajati anglijan kelel.
Elvis om tetab AÜV:oiš kuti «rok-n-rollan kunigaz», populärizui necidä žanran. Pajatai sädi ičeze rokabilli-stil' kantri- i blüz-muzikstilišpäi. Ližadui gospel-stilin da estradan elementoid i sai mail'man tetabut («Heartbreak Hotel», «Don't Be Cruel», «Hound Dog» hitad-pajod).
Biografii
Vl 1956 Elvis edesti ezmäšt rolid fil'mas («Armasta mindai herkäli»). Vll 1958−1960 Elvis Presli radnikoiči AÜV:oiden armijas, tankdivizii sijazihe Päivlaskmaižes Saksanmas. Äneti i pästi viž singlad-platad armijan radnikoičendan aigan (otiba 1.-4. sijad valdkundan čartoiš), sil-žo aigal tegi tundmust tulijanke Priscilla Bjuli-akanke.
Lähtendan erindha jäl'ghe Elvis fil'mzihe 31 muzikfil'mas vhesai 1968, sid' tegeškanzi koncertoid eläbalaz da televizijal.
Mecantaga
Mecantaga vai Mecäntaga (Залесье, Metsäntaka) om vepsän külä Karjalan Tazovaldkundan Änižröunan (Änižrandan) rajonas. Mülüb Šoutjärven vepsän küläkundha.
Presli Elvis
Kanz
Naimiželo jätkustui vll 1967−1973. Liza Marija Presli om tütär (sünd. 1968).
Sädused
Elvi Presli om koumen «Gremmi»-premijan laureatan (1968, 1973, 1975). Möihe enamba 1 mlrd muzikplatoid mail'mas hänen änetusidenke, niiden keskes koume videndest AÜV:oiden ostajile.
Mecantaga
Vn 2010 kaiken Venäman rahvahanlugemižen mödhe külän eläjiden lugu oli 6 ristitud.
Presli Elvis
Sädused
Kaik 769 pajod om änetadud Elvisal sädamižpordos. Om pästtud vll 1956−1977: 111 singlad, 23 studiial'bomad, 7 koncertal'bomad, 30 minial'bomad, 19 saundtrekad i 11 kogodust.
Irdkosketused
Kategorii:AÜV:oiden pajatajad Kategorii:AÜV:oiden akt'orad Kategorii:Akt'orad kirjamišton mödhe Kategorii:Pajatajad kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe Kategorii:Sündnuded Mississipihe Kategorii:Kolnuded Memfisas
Mecantaga
Kategorii:Vepsän küläd Karjalan Tazovaldkundan Änižröunan rajonas Kategorii:Vepsän küläd kirjamišton mödhe Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe
Vladimir
Vladimir (Влади́мир) voib znamoita:
Keväz'vezi (muzikgrupp)
«Keväz'vezi» om vepsläine folkmuzikgrupp Petroskoišpäi, Karjalan Tazovaldkund. Kollektiv om olmas vspäi 1999. Se om sätud Vepsän kul'tursebran iniciativan mödhe.
Kaik om ühesa ühtnijad muzikgruppas. Čomamahtoine ohjandai — Svetlana Kosireva.
«Keväz'vezi» edestab pajoid vepsän kelel.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman muzikgruppad‎ Kategorii:Vepsän muzikgruppad Kategorii:Folkmuzikgruppad Kategorii:Muzikgruppad kirjamišton mödhe Kategorii:Muzikgruppad vl 1999 alusenpanendanke Kategorii:Karjalan Tazovaldkundan kul'tur Kategorii:Petroskoin muzikgruppad
Jä hüväšti igäks, Tähtazkundan ekspress 999
«Jä hüväšti igäks, Tähtazkundan ekspress 999» (さよなら銀河鉄道999 アンドロメダ終着駅 Sajonara Ginga Tetsudo Sri Nain - Andoromeda Šüčäkueki) om japonine draman mul'tfil'm tedoližen fantastikan žanras.
Zapolärnii
Zapolärnii (Заполя́рный) om Venäman lidn Murmanskan agjan lodehes. Mülüb Pečengan rajonha, sen üks'jäine lidn da kaikiš elänzoittud punkt.
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud sauvomha küllästamižkombinatad vas'ken da nikelin löudmižsijanno Ždanovan nimel nimitadud vl 1955. Kirjutihe žilod Zapolärnijaks vl 1956, kätihe radnikžiloks vl 1957. Zapolärnii sai lidnan statusad vl 1963. Sen kartte Gornii-radnikžilo (edel 1958 vot Pil'gujärvi) om mülütadud lidnha vl 1967.
Zapolärnii šingotase Kolan kaivuzmetallurgižel kompanijal («Noril'skii nikel'»-koncernan pala), sen «Pohjoine»-kaivuz, küllästamižtegim i suladuzcehan poltandtarh ratas lidnas. Kivenümbriradai tegim om olmas.
Geografijan andmused
Lidn om röunanverine, sijadase 116 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Nikel'-rajonkeskushesai om 25 km päivlaskmha avtotedme, Murmanskhasai om 102 km suvipäivnouzmha orhal vai 160 km avtotedme. Om 10 km pohjoižhe orhal Norvegijan valdkundröunhasai. Lähembaine lidn om Zaozörsk 63 km päivnouzmha orhal vai 87 km avtotedme. Zapolärnai-raudtestancii om «Nikel' — Kol»-keskustal.
Zapolärnii oli lidnankundan üks'jäižeks eländpunktaks, kund om likvidiruidud vl 2021. Lidnankundan pind oli 416,5 km².
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 15 288 ristitud, rajonan ristitišton kaks' videndest. Kaikiš suremb ristitišt oli 23 564 eläjad vl 1989. Kaik 15 194 eläjad oli lidnas vl 2017.
Professionaližen opendusen aluzkundad ratas lähembaižiš lidnoiš. Ende Mončegorskan politehnižen kolledžan filial oli lidnas.
Lidnan Administracijan jäl'gmäine pämez' oli Andrei Kuznecov (tal'vku 2015 — sügüz'ku 2021).
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Murmanskan agjan lidnad Kategorii:Pečengan rajon
Santo Domingo
Santo Domingo (Santo Domingo de Guzmán) om Dominikanižen Tazovaldkundan pälidn da kaikiš suremb lidn, sen znamasine rahaazjoiden, politikan da kul'turan keskuz.
Läz 3,5 mln ristituid elädas lidnan aglomeracijas, nece om valdkundan ristitišton koumandez.
Lidnan nimed
Vozil 1496−1502 lidnan nimi oli Uz' Izabel' (La Nueva Isabela). Sid' udesnimitihe lidnad nügüdläižeks. Vozil 1936−1961 lidnan nimi oli Sjudad Truhil'jo (isp.: Ciudad Trujillo) valdkundan enččen Truhil'jo-prezidentan nimen mödhe, sid' kumaižihe diktatoran tobmut.
Istorii
Bartolomeo Kolumb, Kolumban Hristoforan vell', pani lidnan alust vn 1496 5. päiväl elokud. Nece om kaikiš amuižemb kaikenaigašti elänzoittud eländpunkt Amerikas, kudamban alusen evropalaižed panihe.
Geografii
Santo Domingo sijadase Haiti-saren suvipäivnouzmaižel Kariban mererandal, 14 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Osam-jogi lankteb merhe lidnan territorijal.
Klimat om tropine mussonine neps. Kunkeskeine lämuz om +24..+27 C° vodes läbi. Paneb sadegid 1460 mm vodes. Vihmsezon oleskeleb semendkuspäi kül'mkuhusai, sen aigal kovad tulleid oma paksud.
Administrativine jagand
Santo Domingo kuti Nacionaline ümbrik jagase 70 sektoraks.
Transport
Vspäi 2009 metro radab lidnas (2 jonod, 30 stancijad, raudteverkon piduz — 25 km).
Rahvahidenkeskeine Las Amerikas-lendimport (SDQ) sijadase 20 kilometrad päivnouzmpolehe lidnan keskusespäi.
Irdkosketused
Kategorii:Dominikanižen Tazovaldkundan lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe * Kategorii:Pälidnad
Nickelback
«Nickelback» (Nikl'bak, «nikelikaz sel'g» anglijan kelespäi; nickel znamoičeb «vällišpä» saksan keles) om tutab mail'mas kanadine muzikgrupp. Edestab muzikad hardrok- da al'ternativ rok-stiliš, pajatab anglijan kelel.
Gruppan istorii
Grupp om sätud vl 1995 Hann-lidnas, Al'bert-provincijas. Se sirdi Vankuverha ezmäižen al'boman pästandan jäl'ghe.
Irdkosketused
Kategorii:Kanadan muzikgruppad Kategorii:Metalgruppad‎ Kategorii:Al'ternativižed rokgruppad Kategorii:Hardrokgruppad Kategorii:Muzikgruppad kirjamišton mödhe Kategorii:Muzikgruppad vl 1995 alusenpanendanke
Pašgär' (järv')
thumb|right|250px|Pašgären päivnouzman palan nägu dambaspäi
Pašgär' vai Paksjärv (Пашозеро) om Venäman Leningradan agjan järv Tihvinan rajonan päivnouzmas. Paksjogi lähteb sišpäi.
Pind om läz 7 km². Järven süvüz om 50 metrad, keskmäine süvüz — 25 m.
Kategorii:Paksjogen bassein Kategorii:Leningradan agjan järved Kategorii:Venäman järved Kategorii:Järved kirjamišton mödhe Kategorii:Tihvinan rajon
Sennheiser
thumb|right|250px|«Sennheiser HD650»-kundlimed thumb|right|250px|«Sennheiser MX400ii»-kundlimed-korvantüpad «Sennheiser Electronic GmbH & Co. KG» («Sennheiser» virktas Zennhaizer) om saksalaine privatine kompanii, kulundelektrotehnikan tegii da satai. Tegeb vspäi 1945 Vedemarkas (Alasaksonii-federacijanma) «Labor W»-nimen al. Vspäi 1958 nimitase nügüdläižikš.
Kompanii om tetab kut hüväladuližiden kundlimiden da mikrofoniden tegii. Fric Zennhaizer pani kompanijan alust da oli sen pämehen vll 1945−1982. Radajiden lugu om 2 750 ristitud (2015).
Irdkosketused
Kategorii:Elektronikan tegijad Kategorii:Saksanman kompanijad Kategorii:Kompanijad kirjamišton mödhe Kategorii:Alasaksonii
Holm (lidn, Venäma)
Holm (Холм) om Venäman lidn da lidnankund Uz'lidnan agjan suvipäivlaskmas. Se om Holman rajonan administrativine keskuz.
Istorii
Eländpunkt seižui torguindteil Mustmerennoks, mainitase ezmäižen kerdan vl 1471 kuti Hol'mov'skii pagast (Холмовьский погост) Pol'šanman Kazimir IV-kunigahan kožundkirjeižes Uz'lidnanke. Nimitihe korktan kukhan mödhe jogen randal. Posad sai makundan lidnan statusad Pskovan gubernijas vn 1777 3. päiväl elokud. 19. voz'sadal oli tetab sijaližil pramozloil, venehiden da toižiden jogiastjoiden tegmižel.
Holm šingotase mecan varhapanendan da ümbriradmižen edheotandoil.
Geografijan andmused
Lidn sijadase Lovat'-jogen randoil (Il'mjärven bassein), 65 m ü.m.t. keskmäižel korktusel, keskuz om oiktal randal. Matkad Surhe Uz'lidnhasai om 150 km pohjoižhe orhal vai 200 km avtotedme. Lähembaine lidn om Toropec (Tverin agj) 78 km suvipäivnouzmha orhal vai 95 km avtol.
Vakuum
thumb|right|250px|Pomp vakuuman demonstracijan täht Vakuum (vacuus-sanaspäi «pal'huz») vai absolütine pal'huz om joudai substancijaspäi avaruz (fizine vakuum). Tehnikas i sättutoitud fizikas vakuum om mülütai gazad ümbrišt lujanke alapainudenke, vähemba znamasižikš, mi atmosferine painuz (tehnine vakuum).
Holm (lidn, Venäma)
Geografijan andmused
Holm om lidnankundan üks'jäine eländpunkt.
Vakuum
Vakuum om ližakaz äjiden processiden täht, kävutase erazvuiččiš ladimiš. Ezmäižen kerdan ottihe kävutamižhe vakuumad massižikš kalindlampoiš stöklaspäi. Vakuum om todesine problem eläbiden organizmiden kosmoslendusiden aigan.
Holm (lidn, Venäma)
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 3 830 ristitud, rajonan kaks' koumandest. Kaik 3 445 eläjad oli lidnas vl 2017. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 6 800 eläjad vl 1913, Suren sodan jäl'ghe — 4 849 ristitud vl 1989.
Ortodoksižen hristanuskondan Jumalanmaman Tihvinan jumalaižen pühäpert' om udessündutadud vll 1991−2003 kivižes olendas. Jumalannägundan päjumalanpert' i nell' jumalanpertid oma pandud mantazole.
Vakuum
Pordhad
Järgeližikš jagadas vakuumad diapazonikš sen sandan vai märičemižen tehnologijan mödhe:
Holm (lidn, Venäma)
Eläjad
Professionaližen opendusen aluzkundad ratas lähembaižiš lidnoiš.
Vakuum
Valatoituz eläbid
Alištunuded vakuuman valatoitusele ristitud i živatad kadotadas tündet severziš-se sekundiš i koldas gipoksijaspäi severziš-se minutoiš. Živatoiden kodviden mödhe, olemine vakuumas hätkemb mi pol'tošt minutad om surmaline, reanimacii om ližatoi. Se pord om vähemb penembiden živatoiden täht. Lopused pidadas vakuumad hätkemba äjan sen arvoimiženke, miše hengaiduz ei ole muretud.
Homaičendad
Kategorii:Fizik Kategorii:Substancii
Holm (lidn, Venäma)
Eläjad
Lidnankundan Administracijan jäl'gmäine pämez' om Anatolii Kovalenko (kül'mku 2010 — reduku 2015), nügüd'aigan rajonan Administracii tegeb sen velgusidme.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Uz'lidnan agjan lidnad *
Back for Good
«Back for Good» (Pörduim kerdhaks) om Modern Talking-duetan seičemenz' studijanal'bom. Se om ezmäine al'bom gruppan toštmižsündundan jäl'ghe, om pästtud vn 1998 30. keväz'kus.
Al'bom kogoneb enččiden singloiden 11 pajon versijaspäi, koumes udes remiksaspäi i nelläs udes pajospäi. Sai lujad populärižust Evropan maiš, möihe niihe enamba koumed millionad kopijoid, kompozicijad al'bomaspäi oliba čartoiš 54 nedalid.
Homaičendad
Kategorii:Modern Talking:an al'bomad Kategorii:Al'bomad kirjamišton mödhe Kategorii:Vn 1998 al'bomad
Kerč
Kerč (Керчь [ˈkʲɛrtɕ], Керч, Керич / Keriç) om lidn da lidnümbrik Kriman päivnouzmas. Vägilidn. Se om pol'saren koumanz' lidn eläjiden lugun mödhe.
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud kuti Amuižen Grekanman Pantikapei-kolonii (Παντικάπαιον Pantikapaion) vll 610−590 EME. Pantikapei oli Bosporan car'kundan pälidnaks vll 480 e.m.e. — 500 m.e..
Toižen mail'man sodan aigan lidnan viž kudendest oli pandud mantazole, eläjiden seičemendez oli amptud i völ seičemendez todud ajaden Germanijha. Okkupacii tuli lophu vn 1944 11. päiväl sulakud.
Geografijan andmused
Lidn sijadase Kerčin sal'men lodehližel randal (ühtenzoitab Mustmert Azovmerenke), 0..91 m korktusil, 10 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Mitridat-mägi om lidnan keskuses.
Kerč om lidnümbrikon üks'jäine eländpunkt.
Eläjad
Vl 2014 Kerčin eläjiden lugu oli 144 600 ristituid, läz 70% heišpäi oma venälaižed etnižikš. Kaikiš suremb ristitišt oli 174 365 eläjad vl 1989.
Rahvahad (enamba 0,4% vl 2014): venänikad — 84,7%, ukrainalaižed — 8,2%, krimantatarlaižed — 0,9%, totarlaižed — 0,7%, vaugedvenälaižed — 0,7%, armenijalaižed — 0,4%, toižed rahvahad — 1,4%, rahvahuden ozutandata — 3,0%.
Kerčin edeline pämez' om Oleg Osadčii (1998−2014).
Irdkosketused
Kategorii:Kriman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Kriman lidnümbrikod
Sur' Britanii
Sur' Britanii (United Kingdom [jʊnaɪtɪd kɪŋdəm] «ühtenzoittud kunigahuz», lühenduz: UK), täuz' oficialine nimituz — Suren Britanijan da Pohjoižen Irlandijan Ühtenzoittud Kunigahuz (anglijan kelel: United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland), om sar'hine valdkund Päivlaskmpol'žes Evropas. Päine da sen kaikiš suremb lidn om London.
Vspäi 1973 oli Evropan Ühtištusen ühtnijan, lähtendan sišpäi process zavodihe vn 2020 uhokun 1. päiväl, i siš-žo dataspäi valdkund ei ole EÜ:n ühtnijaks enamba oficialižešti vn 2016 referenduman mödhe. Sur' Britanii om valdkund südäitukuiženke azegištonke, ÜRO:n Varuitomuden nevondkundan kaikenaigaine ühtnii.
Üks'jäine röun kuivudme om Irlandijanke (360 km). Vaiše 35 km om Suren Britanijan suvirandištospäi Francijan pohjoižrandištho La Manš-sal'men kal't, ned oma ühtenzoittud vižkümnekilometrižel evrotonnelil.
Istorii
Vn 1707 1. päiväl semendkud Akt Anglijan da Šotlandijan ühtištuses om allekirjutadud.
Vn 1801 1. päiväl vilukud Akt Suren Britanijan da Irlandijan ühtištuses om allekirjutadud.
Ei ole Konstitucijad valdkundas ühtenzoittud dokumentaks tähäsai. Statutad, käskuzkundaližed precedentad, rahvahidenkeskeižed kožundkirjutesed da konstitucižed verod oma sen sijas.
Geografii da klimat
thumb|left|250px|Suren Britanijan i Irlandijan fotokuva kaimdajaspäi (vn 2012 kezaku) Valdukundan sijaduz om Britanižil saril (Sur' Britanii-sarel, Irlandii-saren pohjoižpäivnouzmpol'žel palal, Normandižil saril), Atlantižen valdmeren randal. Pind om 243 610 km². Ümbärdajad mered: Irlandijan, Kel'tine, Gebrid- da Pohjoiž-. Randanpird om läz 31 368 km.
Pohjoižel da päivlaskmal om mägid (Pohjoine Šotlandijan mägišt, Penninad i Kembrižed mäged). Suvel da suvenpäivnouzmal om kukhikahid tazangištoid. Sariden kümne kaikiš korktembid mägenpäd sijadasoiš Šotlandijas, kaikiš korktemb čokkoim om Ben Nevis-mägi (1343 m). Kaikiš alahaižemb čokkoim om Fenland (−4 m) Anglijan päivnouzmas.
Päjoged oma Temz (334 km pitte), Severn (310 km), Trent (298 km), Mersi (109 km) i Klajd (170 km). Kaikiš järedamb järv om Loh Nej (396 km²) Pohjoižen Irlandijan territorijal.
Londuseližed varad oma kivihil', kivivoi, londuseline gaz, metallad (raud, tin, hahktin, kuld, hobed), mouckivi, sauvondgips, kaolin, keitandsol, kala, reskvezi.
Tobmuz
thumb|right|250px|Vestminster-pert'kulu om valdkundan parlamentan molembiden kodiden ištundsija [[Londonas.]] Istorikad lugedas Surt Britanijad nügüd'aigaižen parlamentaižen demokratijan sündundsijaks. Sur' Britanii om unitarine valdkund administrativižikš.
Valdkundan ohjandusen form om konstitucine parlamentine monarhii. Sen pämez' om Karl Koumanz' vn 2022 sügüz'kun 8. päiväspäi, ende oli tetab kut Čarlz-princ. Edeline pämez' oli Elizavet Toine-kunigaznaine vll 1952−2022. Monarh om koumen tobmuden sarakon pämeheks. Hän voib pästta radmaspäi suim, panda ministrid radnikusele, tedotada sodad verast valdkundad vaste ülembaižeks armijan käskmeheks.
Parlament om kaks'kodine. Valičendad oleskeldas paksumb, mi kerdan videks vodeks. Lordoiden kodi (House of Lords) om üläkodi, ei ole sen ühtnijoiden lugumäran röunadusid, nügüd' mülüb 756 ühtnijad (valitas heid alakodin partijoišpäi tobjimalaz, vai pandas radnikusele elon hätkte). Alakodi, Kundoiden kodi (angl. House of Commons), mülütab 650 ristitud, rahvaz valičeb heid. Päministr om ühteks parlamentan ühtnijoišpäi, iče paneb ministrid radsijha (monarh vaiše hüvästab hänen valičend), alakodin ühtnijad valitas händast järgeližen äniden enambusen mödhe.
Parlamentan alakodin ühtnijoiden edelstrokuižed valičendad oliba vn 2019 12. päiväl tal'vkud. Konservativine partii Boris Džonsonanke ezinenas sai äniden enambust möst (43,6%) i 365 sijad 650:späi. Edeližed päministrad oma Boris Džonson (24. heinku 2019 — 6. sügüz'ku 2022) i Liz Trass (vn 2022 6. sügüz'ku — 25. reduku). Nügüdläine partijan lider i päministr om Riši Sunak vn 2022 redukun 25. päiväspäi, vll 2019−2022 hän radoi valdkundan rahalugendan aluzkundan päsekretarin i kancleran.
Administrativiž-territorialine jagand
Kacu kirjutuz: Suren Britanijan administrativiž-territorialine jagand.
Sures Britanijas om nell' administrativiž-territorialižed palad:
Jäl'gmäižed koume palad oma znamasiženke avtonomijanke Anglijaspäi.
Eläjiden lugu
Sur' Britanii oli EÜ:n koumanz' valdkund ičeze ristitišton lugumäran mödhe. Valdkundan kaikiš suremb ristitišt om nügüd'.
Kaikuččel vodel 1-lopunke tehtas valdkundan rahvahanlugemišt, kerdan kümnes vodes. Suren Britanijan eläjiden lugu (1901−2011):
Suren Britanijan rahvahad
Igähižed eläjad — 92% (2001) :
Lidnad (Sitid)
Kaik om 69 lidnad (sitid). Suren Britanijan kaikiš surembad lidnad (enamba 450 tuh. ristituid vl 2011, surembaspäi penembha): London, Börmingem, Lids, Glazgo, Šeffild, Bradford, Mančester, Edinburg, Liverpul'.
Rahvahanižanduz
Suren Britanijan ižanduz om šingotadud, ühesanz' surtte mail'mas.
Vl 2012 Suren Britanijan päeksport oli likutimed da niiden palad (läz 20%), kivivoi (15%), himižen sarakon produkcii (10%), avtod (8%); toine eksport — zelläd (5%), diamantad (2%), ezitegesed olut tehmaha (2%).
Larnak
Larnak (Λάρνακα [ˈlarnaka], Larnaka vai İskele, Լառնագա Larnaka) om lidn Kipran suvipäivnouzmaižel randal. Se om valdkundan koumanz' surtte lidn.
Istorii
Ezmäižel voz'tuhal EME eländpunkt oli tetab kuti Kition-polis. Nügüdläine nimituz libub grekan kelen larnakes-sanaspäi «sarkofag» amuižiden kaumusiden suren lugumäran tagut lidnanno (enamba koumed tuhad).
Geografijan andmused
Lidn sijadase Keskmeren randal, 26 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Nikosii-pälidnhasai om 34 km lodeheze.
Klimat om Keskmeren pol'kuiv. Voden keskmäine lämuz om +19,6 C°, kezakus-sügüz'kus +25..+27 C°, tal'vkus-keväz'kus +12..+14 C°. Ekstremumad oma −1 C° i +41 C°. Paneb sadegid 351 mm vodes, niiden pol't tal'vkus-vilukus, kuiv sezon oleskeleb semendkus-sügüz'kus (20 mm pordos). Meriveden lämuz om +20..+26 C° semendkus-kül'mkus.
Eläjad
Vl 2011 lidnan eläjiden lugu oli 51 468 ristitud. Kaik 144 200 ristitud elädas ezilidnoidenke (2015).
Lidnas om hristanuskondan pühäpertid (ortodoksine hristanuskond, armenine jumalankodikund, riman katoline), islaman pühäpert' (kaikiš amuižemb sarel), vspäi 2005 judaizman pühäpert' om avaitud.
Irdkosketused
Kategorii:Kipran lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe
Kirovsk
Kirovsk (Ки́ровск) voib znamoita nenid Venäman lidnoid:
Hoking Stiven
Stiven Uil'jam Hoking (Stephen William Hawking; sünd. 8. viluku 1942, Oksford, Anglii, Sur' Britanii — kol. 14. keväz'ku 2018, Kembridž, Anglii, Sur' Britanii) oli britanine (anglijalaine) teoretižen fizikan tedomez', astronom, kosmologist.
Biografii
Stiven oli sündnu angližhe Oksford-lidnha, sen universitetan medicinan Frenk-tedoidajan (1905−1986) i Isobel' Eilin Hoking-sekretarin (neiččel Uolker, 1915−2013) kanzha. Kaks' norembad Filippa- i Meri-sizart oli Stivenal, sen ližaks Edvard Frenk Devid-vellindam (1955−2003).
Stiven Hoking om Oksfordan universitetan vn 1962 pästnikan, sai ezmäšt tedoarvod Kembridžan Triniti-holl-kolledžas. Radoi Kembridžan universitetas vspäi 1965 i 1980-nzihe vozihesai. Tedoizi mustoid reiguid, ühtenzoiti niiden olendad termodinamikanke. Vodele 1975 sädi teorijad mustan reigun «purustuses» Hokingan sädegoičendan pästandanke.
Fizikantedomez' oli läžui ičeze kibul 1960-nziš vozišpäi. Lopi pagišta tävun poltusen löumendusen jäl'ghe vl 1985. Tedomez' koli Kembridžas.
Kanz
Hoking oli naižiš kaks' kerdad: 1965−1990-nded voded i vll 1995−2006. Kazvatihe koume last ezmäižes naimiželos: Robert-poig (sünd. 1967), Lüsi-tütär (sünd. 1970) i Timoti-poig (sünd. 1979).
Irdkosketused
Kategorii:Suren Britanijan fizikantedomehed Kategorii:Suren Britanijan matematikantedomehed Kategorii:Suren Britanijan tedomehed Kategorii:Fizikantedomehed kirjamišton mödhe Kategorii:Matematikantedomehed kirjamišton mödhe Kategorii:Tedomehed kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe Kategorii:Kolnuded Anglijas Kategorii:Kolnuded keväz'kun 14. päiväl
Kangasal
Kangasal (suom. i Kangasala; suomen virkand: [ˈkɑŋŋɑsˌʔɑlɑ]) om Suomenman lidn da lidnankund valdkundan suvipäivlaskmas. Mülüb Pirkanma-agjaha, Tamperehen päivnouzmaine ezilidn, agjan nellänz' lidn eläjiden lugun mödhe kaks'toštkümnespäi. Valdkundan 35nz' lidnankund eläjiden lugun mödhe.
Istorii
Čudonsädajad purtked oma kävutandas nügüdläižen lidnan tahondoiš 18. voz'sadaspäi. Eländpunktan aluz om pandud vl 1865. Vspäi 2005 Sahalahti-kund om ühtištadud Kangasalanke, vspäi 2011 — Kuhmalahti-kund. Municipalitet sai lidnan statusad vl 2018.
Kangasal šingotase londuseližel turizmal (čomad romantižed landšaftad järviden saridenke) i kurortaks, Tamperehen magaduzrajonaks, mugažo betonantegim radab lidnas. Avtoiden kaks' muzejad, muzikfestivalid.
Geografijan andmused
Vl 2020 lidnankundan ühthine pind — 870,86 km², sidä kesken kuivma 658,07 km², vezi da sokaz ma otiba 212,79 nellikkilometrad.
Eläjad
Vl 1805 kaik 3 853 ristitud elihe nügüdläižen kundan territorijal. Vl 1996 Kangasalan eläjiden lugu oli 21 714 ristitud, vl 2010 — 28 466 ristitud. Kaikiš suremb ristitišt om nügüd'.
Mamankelen mödhe (2016): suomen kel' — 97,7%, ročin kel' — 0,2%, toižed keled — 2,1%.
Edeline lidnan pämez' om Jukka Mäkelä (1991−2013).
Irdkosketused
Kategorii:Suomenman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Pirkanma
Sahar (produkt)
Sahar om saharozan kodinimi, tarbhaine sömprodukt. Ottas kävutmižhe saharad konditerižes tegemištos da kulinarijas. Hil'vezikon toižend. thumb|right|250px|Saharan kristallad
Toižendad
Om äi saharan toižendoid. Sahar-lete voib mülütada 0,25 procenthasai ližadusid, rafinad — 0,1 procenthasai. Mail'man saharan tobj pala tegese saharrogospäi, penemb tehtas saharsvöklaspäi, mugažo vahtaren südäivedespäi, pal'maspäi (jagre) i sahardurraspäi.
Sahar oleskeleb vauged i koričma mujul, niiden sötmižičendad oma erazvuiččed. Formad: lete, palliškoil, tuhk, monokristall (kandiniruidud sahar), sirop, saharpä (enččel). Ladlused palliškoiden täht: hambastim i pihthed.
Tehmižen istorii
Saharan kut erižen substancijan kodima om Indii (शर्कर śarkarā «letkesine sahar»). Saharrogo kazvab sen londuses i kändihe torhudeks. Amuižen aigan saihe saharan koričmuruid saharrogon südäivedespäi i muga toihe Evropha. Rimalaižed teziba saharas Egiptan torguindan kal't, kävutand oli medicinine. Ištutadihe saharrogod Sicilijas i nügüdläižen Ispanijan suves, no Rimalaine imperii čihozi, i mugoine maižanduzvero kadoi sen ühtes.
Kändihe sömproduktaks Evropas 16. voz'sadal, torguind šingotaškanzi Amerikan kolonijoidenke, kuna Hristofor Kolumb toi ujuden saharrogon čokvezoid vspäi 1492.
Vl 2015 sömsaharan mail'man tehmine oli 167,5 mln tonnoid, sidä kesken seičeme kahesandest saharrogospäi i kahesandez saharsvöklaspäi. Pätegijad (2016): Brazilii 35 mln t (päeksportirui), Indii 27, Evropan Ühtištuz 13,8, Tailand 11,5 (toine eksportirui), Kitai 9,8 (päimportirui), AÜV 7,4, Venälaine Federacii 6,7, Meksik 6, Pakistan 5,2, Avstralii 4,8.
Homaičendad
Kategorii:Karbogidratad Kategorii:Ližasubstancijad
Vol'ter
Irdkosketused
Kategorii:Francijan filosofad Kategorii:Francijan istorikad Kategorii:Francijan kirjutajad Kategorii:Francijan tedomehed Kategorii:Filosofad kirjamišton mödhe Kategorii:Istorikad kirjamišton mödhe Kategorii:Kirjutajad kirjamišton mödhe Kategorii:Tedomehed kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe
Ust'-Kut
Ust'-Kut  (Усть-Кут) om Venäman lidn da lidnankund Irkutskan agjan keskuzpalas. Om Ust'-Kutan rajonan administrativižen keskusen.
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1631 sureks tal'vdundsijaks sauvomha lidnust, nimitihe Kut-jogen mödhe (Кута «sokaz taho» evenkan kelel). Ust'-Kutan lidnuz da žilo senno (село Усть-Кутское) seižuiba tarabošsijanno Angaraspäi Lenha i edemba Jakutijha, oliba jarmankoiden olendsijaks 19. voz'sadhasai. Oigenzihe kükstud mehid sihe pit'kan aigan. Vl 1943 kätihe radnikžiloks. Se sai lidnan statusad vl 1954 nügüdläiženke nimenke, ühtištuihe Osetrovo-radnikžilonke (nüg. jogiportan nimituz).
Vn 1951 heinkul ezmäine jonuz tuli lidnha, i vll 1958−1989 Len-raudtestancii oli sarakon Taišetaspäi lopstancijaks, vspäi 1974 — BAM:an sauvomižen bazaks. Vspäi 1989 stancii mülüb BAM:an päivlaskmaižhe palaha. Vl 2001 lidn eli läbi Lenan sur'vedes, sen-žo voden tal'vel lämuz'verkoiden kollaps oli. Vll 1963−2004 Ust'-Kut alištui agjan tobmudele oikti. Vl 1996 mülütihe Jakurim-radnikžilod lidnha.
Geografijan andmused
Lidn sijadase Lenan i sen huran Kut-ližajogen randoil, 291 m ü.m.t. keskmäižel korktusel, om ümbärtud kall'oil da taigmecal. Matkad Irkutskhasai om 510 km suvhe orhal, 973 km avtotedme vai 1385 km raudtedme. Lähembaine lidn om Železnogorsk Ilimal 100 km päivlaskmha orhal, 150 km avtotedme vai raudtedme.
Turuk-žilo (vai mikrorajon, Турука, 93 rist. vl 2010) mülüb lidnankundha Ust'-Kutan ližaks.
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 45 375 ristitud, rajonan viž kudendest. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 62 400 eläjid vl 1996.
Ortodoksižen hristanuskondan kaks' jumalanpertid om olmas lidnas.
Ust'-Kutan tegimištoline tehnikum om professionaližen opendusen aluzkundaks.
Ižanduz da transport
Lidn šingotase kivivoin samižen da pompandan kompanijoiden bazaks, jogilaivištol i raudten edheotandoil, lämuzenergetikal, mecan ümbriradmižel pilindmaterialoihe i sömtegimištol (leibtegim, maidtegim).
Avtobusad da taksid oma kundaližeks transportaks. Len om päraudtestancijaks, sen ližaks kuz' stancijad radab. Kezaaigal voib sadas Peledui-žilhosai Len-jogedme. Regionaline civiline lendimport (UKX / УСК) sijadase 10 km pohjoižhe lidnan keskusespäi, tehtas reisid Irkutskha, Krasnojarskha i vahtreisid Irkutskan agjan pohjoižhe.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Irkutskan agjan lidnad *
Matvejev Andrei
Andrei Födorovič Matvejev (Андрей Фёдорович Матвеев; sünd. 25. eloku 1892, Järvenkülä, Pöudon makund, Oloncan gubernii, Venäman imperii — kol. 30. keväz'ku 1985, Dnepropetrovsk, Ukrainan NST, NSTÜ) oli Venälaižen imperijan politikanmez' da nevondkundaline opendai. Vepsläine.
Homaičendad
Kategorii:Vepsän politikanmehed Kategorii:Vepsläižed Kategorii:Politikanmehed kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe Kategorii:Sündnuded Järved-külähä Kategorii:Kolnuded Dnepropetrovskas Kategorii:Sündnuded vl 1892
Ueils Džimmi
Džimmi Donal Ueils (Jimmy Donal Wales, nikneim — Džimbo (Jimbo); sünd. 7. eloku 1966, Hantsvill (Alabam), AÜV) om amerikaine edheotai.
Mez' om Vikipedijan alusenpanii, Vikimedii-fondan ezimez' (2003−2006 i vspäi 2011). Viki-koncepcijan ideolog, siš kaikutte saitan kävutai voib koheta i ližata südäiolendad. Vl 2019 sai Suren Britanijan rahvahanikust hätkeližen radon tagut sen ohjastusen organas.
Biografii
Džimmi om sündnu radnikoičijoiden kanzha. Hänen Džimmi Ueils-tat radoi menedžeraks söndtavaroiden laukas, Doris-mam pidi pen't privatišt House of Learning-školad. Ueils-poig openui siš, hänele tuli mel'he lugeta enciklopedijoid enamba kaiked.
Džimmi lopi vaumičendkolledžad i sai opendust Obernan universitetas, pästtihe bakalavran arvonke. Möhemba mez' openui Alabaman universitetas, radoi opendajan siš i Indianan universitetas. Vl 1994 Ueils sirdi Čikagoho, i vhesai 2000 radoi Chicago Options Associates-kompanijas, siš torgui arvbumagoil i sai znamasižid rahoid.
Irdkosketused
Kategorii:Vikimedii Kategorii:Vikipedii Kategorii:AÜV:oiden edheotajad Kategorii:Edheotajad kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe Kategorii:Sündnuded Alabamha
Must muju
Must muju (mugažo musked runoiš) om ahromatine muju, vauktusen valun olmatomuz objektaspäi.
Kävutase kor'ben da toižen polen ozutamha. Mugažo se om trauran da mahapanendan muju; peitushe sidodud muju (piikoipimed).
Skolkovo
Skolkovo (Ско́лково) om Venälaižen Federacijan toponim. Se voib znamoita:
Thejan
Thejan (태양, Taeyang); todesine nimi om Ton Jon Be (동영배, Dong Young-bae; sünd. 18. semendku 1988, Ijdžonbu, Köngido, Suvikorei) om suvikorejine pajatai. Ezitab «Big Bang»-muzikgruppan solistaks vspäi 2006. Zavodi solišt kar'jerad mugažo.
Biografii
Vspäi 2018 om nainu, Min Hörin-aktris om hänen ak.
Irdkosketused
Kategorii:Suvikorejan pajatajad Kategorii:Pajatajad kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe Kategorii:Big Bang (Suvikorejan muzikgrupp) Kategorii:Sündnuded vl 1988
Laht (lidn)
Laht (Lahti [ˈlɑxti], Lahtis) om Suomenman lidn valdkundan suves. Se om valdkundan kahesanz' surtte lidn eläjiden lugun mödhe, Päijät-Häme-provincijan administrativine keskuz.
Istorii
Eländpunkt mainitase ezmäižen kerdan vl 1445 kuti Hollol-volostin Laht-külä. Žilon oficialine aluz om pandud vl 1878. Se sai lidnan statusad vl 1905, vähemb mi 3 tuhad eläjid ristitišton lugunke.
Vn 2016 15.-17. päivil kezakud 7. suomalaiž-ugrilaižiden da samodižiden rahvahiden mail'man kongress oli männu lidnas.
Geografijan andmused
Laht-lidn sijadase Vezijärven (suom. Vesijärvi) suvirandal. Matkad Hel'sinkin keskushesai om 99 km suvhe-suvipäivlaskmha orhal, 104 km avtotedme vai raudtel.
Vl 2018 lidnan ühthine pind oli 517,63 km², sidä kesken kuiv ma — 457,47 nellikkilometrad, sokaz ma oti ühesandest (58,16 km²).
Eläjad
Vl 2010 kaiken lidnan eläjiden lugu oli 116 582 ristitud. Kaikiš suremb ristitišt om nügüd'.
Edeline lidnan pämez' oli Jürki Müllüvirta (Jyrki Myllyvirta, 2007−2018).
Joga vodel mail'man čempionat hihtandsportas oleskeleb lidnas.
Irdkosketused
Kategorii:Suomenman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe *
You're My Heart, You're My Soul '98
«You're My Heart, You're My Soul '98» (Sinä oled minun südäin, sinä oled minun heng; 98. voz' ) om Modern Talking-duetan singl da ühtenz' pajo seičemendes «Back for Good»-studijanal'bomas (1998); singl om pästtud voden 1998 16. päiväl keväz'kud.
Om «You're My Heart, You're My Soul»-pajon uz' versii, kudamb om pästtud 1984-ndes vodes «The 1st Album»-al'bomas.
Kategorii:Modern Talking:an singlad Kategorii:Singlad kirjamišton mödhe Kategorii:Vn 1998 singlad
Suahili
thumb|right|250px|Kelen leviganduz (2014) Suahili (ičeze nimituz: Kiswahili [kiswɑˈhili] «randišton eläjiden kel'») om üks' bantun kelišpäi, kaikiš enamba levitadud niiden keskes. Se om ühteks oficialižiš kelišpäi Kenijas, Tanzanijas i Ugandas, niiden toine oficialine kel' om anglijan kel'.
Kelen reguliruindorganizacijad oma BAKITA Tanzanijas (Baraza la Kiswahili la Taifa «Nacionaline nevondkund suahiliš», Dar Es Salam, vspäi 1967) i CHAKITA Kenijas (Chama cha Kiswahili cha Taifa, «Nacionaline associacii suahiliš», vspäi 1998). Suahilin tedoidusen institut radab Dar Es Salaman universitetanno, om tedoiduzkeskusid mail'man järedoiš universitetoiš.
Leviganduz
Eziauguižešti kel' oli suahili-rahvahan keleks, no nügüd' äjad rahvahad pagištas sil. Pagižijoiden lugu om 2,5..5 mln ristituid mamankeleks i 50..70 mln ristituid kahtendeks vai koumandeks keleks Afrikan päivnouzmas. Tanzanijan ühesa eläjad kümnespäi mahttas pagišta suahilikš.
Rahvahidenkeskeižiden kosketusiden kel', pagištas neniš maiš mugažo: Burundi, Kongon Demokratine Tazovaldkund (viž provincijad), Mozambik, Ruand, Somali, Komorad i Majott.
Ümbrikirjutand
Suahilin kel' kävutab latinan kirjamištod, se om todud evropižil missioneroil 19. voz'sadan keskes. Kaik om 24 kirjant kirjamištos (ei ole Q i X), C-kirjam om ch-ühtnendas vaiše. Kävutihe kirjkel't araban kirjkelen alusel 10.-19. voz'sadoil, sen znamasine muštnik om «Kirj Iraklijas»-epos (vai «Starin Tambukas», 1728, nüg. kirjamištol Juo ja Herkal / Utendi wa Tambuka). Ezmäižed suahilin grammatikad i vajehnikad oliba sätud 19. voz'sadan lopule. Kirjankel' om sätud Zanzibar-lidnan kiungudža-paginan alusel.
Kel' om sintetine agglütinativine.
Homaičendad
Kategorii:Keled i dialektad kirjamišton mödhe Kategorii:Bantun keled Kategorii:Burundin keled Kategorii:Kongon Demokratižen Tazovaldkundan keled Kategorii:Kenijan keled Kategorii:Mozambikan keled Kategorii:Ruandan keled Kategorii:Tanzanijan keled Kategorii:Ugandan keled
Kosmine Zero-saldat
Kosmine Zero-saldat (コスモウォーリアー零 Kosumo Wōriā Dzero) om vn 2001 japonine anime-serial tedoližen fantastikan žanras. Režissör om Kijotaka Isako. Serialas om 15 epizodad.
Homaičendad
Kategorii:Japonijan TV-serialad Kategorii:Animeserialad Kategorii:Kosmine Harlok-merirazbainik Kategorii:TV-serialad kirjamišton mödhe Kategorii:Vn 2001 serialad Kategorii:TV-serialad japonan kelel
Sär'g
Sär'g  (Rutilus rutilus) om jogikalan levitadud erik Karpižed-sugukundaspäi.
Leviganduz
Eläb Evropas päiči suves, Sibirin jogiš i järviš, Kaspijan meren i Aralan basseinoiš. Sär'g om introduciruidud Avstralijan suvipäivnouzmas.
Pidase joukuil sijiš vällänke joksmusenke, kokerägoiden keskes, vezikazmusiden taga vai puiden kuvahaižen al. Adaptiruiše hüvin, eläb erazvuiččil süvüzil, veden lämudenke +4..+31 C°.
Ümbrikirjutand
Kala om järedanke somusenke. Keruz om hambhikaz, 10..12 hambast ühthe rivehe. Sel'g om mustan polhe, kül'ged i pök oma hobedakahad, erasti kuldakahad. Sil'man muju om verev rusked. Sel'gsuug kogoneb 10..12 palaspäi. Täuz'kaznu hibj oleleb 50 sm pitte i 2,5 kilogrammhasai vedutte. Igä 21 vodhesai.
Hen i nor' kala om rohked. Sötlese zooplanktonal, kazvab vitkos, vezištod kazvahtudas. Pütas sär'gid puhtastamha vezištoid i ümbriratas sömäks vai biodizelikš.
Homaičendad
Kategorii:Karpižed Kategorii:Živatad kirjamišton mödhe Kategorii:Kalad
Tullei
thumb|right|250px|«Pud torokan aigan»-voikuva (Trees in Stormy Weather), sädi alamalaine Piter Klüiver-pirdai (1816−1900). thumb|right|250px|Tullein aigan Tullei vai Döl om erazvuiččiden gazoiden valuiden likund, puhub gorizontaližhe čuradushe atmosferas. Mal se om il'man valud, todas sän vajehtusid i levitadas sadegid, märitas metril sekundpigudes paksumba kaiked.
Tulleid erinesoiš vägen mödhe: brizaspäi uraganhasai. Klassificiruidas masštaban, hätkeližusen (torokoikaz tullei, briz, fön, musson, passat), čuradusen i augotižlibundan mödhe mugažo. Kaikenaigaižed kovad tulleid voidas veda travijoihe valatoitusihe ümbrištos (erozijad i m. e.). Lühüdaigaine kova tullei voib mureta ristitun sauvusid.
Ristitun ižanduz kävutab tullein energijad, elektrostancijad-tulleifermad sätas elektrust pahoita čudegita. Enččel levitadud avaros purehlaivad i tulleimellicad radoiba tullein abul, nügüd' il'mšurud i jahtad ottas kävutamižhe tullein väged. Tullei abutab levitada kazmusiden semnid.
Homaičendad
Kategorii:Atmosferižed nägused
Kakkarv
Kakkarv (Каккарово, Kakkarova) om enzne vepsän külä Karjalan Tazovaldkundan Änižröunan rajonas, tühjitadud eländpunkt.
Pen' kezaküläpertiden žilo om külän sijas kaikenaigaižeta ristitištota. Sijadase Kaleigan vepsän küläkundan territorijal. Matkad Šoutjärvhesai om 10 km avtotedme, Ust'kahasai (Leningradan agj) — 44 km avtotedme.
Kategorii:Vepsän küläd Karjalan Tazovaldkundan Änižröunan rajonas Kategorii:Vepsän küläd kirjamišton mödhe Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe
Tekil
thumb|right|250px|Tekilan erazvuiččed brendad Tekil (Tequila [teˈkila]) om väghine alkogoline jom.
Eziauguižešti meskal' oli tetab Meksikas 16. voz'sadaspäi — «vaumitud agav» nahuatl'-kelespäi. Ezmäine tegim sen pästandas oli saudud vl 1600, i jom kändihe valdkundan eksportan palaks teravas. Mödas erižeks jomaks meiden-ki päivil.