cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Uusikaarlepüü
Geografijan andmused
Lidn sijadase agjan pohjoižes, Lapua-jogensun randoil (Lapuanjoki, Lappo å / Nykarleby älv 150 km pitte). Matkad agjan Vas-keskushesai om 66 km suvipäivlaskmha orhal vai 77 km avtol, Hel'sinki-pälidnhasai om 395 km suvhe-suvipäivnouzmha orhal vai 460 km avtotedme. Lähembaižed lidnad avtotedme oma Pietarsaari 20 km pohjoižhe-pohjoižpäivnouzmha i Kokkol (Keskpohjanma) 50 km pohjoižpäivnouzmha. «Seinjogi — Oulu»-raudtekeskust läbitab kundad, kaks' raudtestancijad.
Vl 2020 lidnankundan pind — 1675,15 km², sidä kesken kuivma 732,64 km², vezi i sokaz tahond ottas 4,51 km², meri om 938 km².
Eläjad
Vl 1980 lidnan eläjiden lugu oli 7 537 ristitud, vl 2010 — 7 458 ristitud. Municipalitetan kaikiš suremb ristitišt oli 7 768 eläjad vl 1985. Ristitišton pol' eläb lidnankundan keskuses.
Kodikel' (2016): suomen kel' — 7,1%, ročin kel' — 86,9%, toižed keled — 6,0%.
Gösta Villman (roč. Gösta Willman) radoi edeližen lidnanpämehen (2002−2018).
Irdkosketused
Kategorii:Suomenman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Pohjanma
Kaži
Kaži vai Kodikaži (Felis silvestris catus) om kodiživat, popularižemb (koirha rindataden) «živat-kompan'jon». Kodikaži om Kažinvuiččiden sugukundan lihansöi imetaiživat. Kodikaži (Felis silvestris catus) om meckažin alaerik nügüd'aigaižen biologižen sistematikan mel'pidegen mödhe. Živat om kodikoittud poleks, vajehtab elonmahtod i arktub kebnas ristitun eländsijan irdpolel.
Irdpoline nägu
Täuz'kaznuden kažin hibjan keskmäine piduz om 60 sm händata, händan piduz sase 25..35 santimetrhasai. Kirjutadud Ginnessan rekordoiden kirjha kaikiš järedamban kodikažin piduz om 121,9 sm. Tervhen kažin hibjan keskmäine veduz om 2,5..6,5 kg, no voib vastata surembid-ki kažid (6..9 kilogrammad). Meinkunan da sibirin suguiden kažiden veduz om 11,5..13 kg. Hö voidas sabustada 20 kilogrammad — nece om razvdusen jäl'guz.
Elonlad
Kaži mecadab üksnäze. Hän tabadab nühtajid da toižid penid živatoid, nece mahtuz om arvokaz ristitun täht enamba 10 tuhad vot. Kaži om socialine živat mugažo; hän kävutab kommunikacijan täht kulundsignalad, feromonad da hibjan likundoiden levedan diapazonan.
Mecanerik i kodierik mecatas hüvin läz tazomäras.
Söte i fiziologijan norm
Lihansöjad živatad, södas mugažo maidod da maidproduktoid. Lipitadas nozolut ei lanktes kel't sihe koiran erineden, no nozoluden pindale, i se libub vakuumal, 4 kerdad sekundas. Söndtavarad kofenke da kakaonke voidas travida kažid.
Pul'san paksuz — 110..140 iškendad minutas, hengaiduz — 16..40 südäimehehengahtust minutas. Hibjan lämuz +38,6 C°. Veren koume gruppad om olmas: A, B i AB.
Ozoitez
Ukoine libub päčile, korond perskes (kaži)
Irdkosketused
Kategorii:Kažinvuiččed Kategorii:Živatad kirjamišton mödhe Kategorii:Imetaiživatad Kategorii:Kodiživatad
Lumimarjanpenzaz
Lumimarjanpenzaz (Symphoricarpos) om penzhiden heim. Mülütadas Küz'mäižpuižed-sugukundha.
Leviganduz
Heim kogoneb 16 erikospäi kahtenke londuseliženke gibridanke. Läz kaik erikod libudas Pohjoižamerikaspäi, üks' om Kitain päivlaskmaspäi.
Ümbrikirjutand
Penzaz oleleb 3 metrhasai kortte. Ei küzu väghišt mad i vet, pil'vesenvastaine, gazanvastaine.
Änikoičeb kaiken kezan aigan, änikuz om toppaz. Plod om šurunvuitte lumarj vauktan, rusttan vai mustan mujun.
Kävutand
Ištutadas dekorativižeks kazmuseks, paksumba kaiked Symphoricarpos albus-erikod, se om lujas dekorativine sügüzel. Hüvä medenkandai.
Kaikiden erikoiden plodud oma travijad ristitun täht, kuctas öglästust, humalzdust i lihazvällüt. Lumimarjad oma tarbhaine tal'veline söm erasiden linduiden täht: kodipühüt, fazan i tedr.
Homaičendad
Kategorii:Küz'mäižpuižed Kategorii:Kazmused kirjamišton mödhe Kategorii:Penzhad Kategorii:Dekorativižed kazmused Kategorii:Mezikazmused
Togučin
Togučin (Тогучи́н) om Venäman lidn da lidnankund Novosibirskan agjan päivnouzmas. Se om Togučinan rajonan administrativine keskuz.
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1867 kuti Togučin-külä. Vl 1929 zavottihe «Novosibirsk — Kuzbass»-raudten sauvondad külänno, raudten edheotandad toižetiba sidä, i vl 1932 kätihe Togučinan rajonan keskuseks. Vl 1936 Togučin sai radnikžilon statusad. Vn 1945 30. päiväl sulakud anttihe lidnan statusad.
Togučin šingotase pompstancijoiden tegimel, sömtegimištol (oludenkeitim, leibtegim, maidedheotand) i pilindmaterialiden edheotandal.
Geografijan andmused
Lidn sijadase Inänjogen (Иня́) randoil, 150 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Inän pen' Togučink-ližajogi lankteb oiktalpäi. «Novosibirsk — Novokuzneck»-raudte läbitab lidnad, Togučin-raudtestancii om saudud jogen hural randal. Kaks' avtotesildad ühtenzoittas jogen randoid. Matkad Kemerovon agjhasai om 25 km pohjoižpäivnouzmha orhal, Novosibirskan keskushesai om 97 km päivlaskmha orhal, 110 km avtol vai raudtedme, röunhasai — 100 km. Lähembaine lidn om Bolotnoje 48 km pohjoižhe orhal vai 70 km avtotedme.
Togučin om lidnankundan üks'jäine eländpunkt. Lidnankundan pind — 72,63 km².
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 21 500 ristitud, rajonan koumandez. Kaikiš suremb ristitišt oli 23 700 eläjad vll 1996−1998.
Ortodoksižen hristanuskondan ph. Serafim Sarovalaižen jumalanpert' (om avaitud vspäi 1993 kohetud pertiš) i kaks' časounäd oma olmas lidnas.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Novosibirskan agjan lidnad *
Ilanskii
Ilanskii (Ила́нский) om Venäman lidn da lidnankund Krasnojarskan randan suvipalan päivnouzmas. Se om Ilanskijan rajonan administrativine keskuz.
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1646 kuti Ilanskai-külä (деревня Иланская), nimitihe jogen mödhe. Vspäi 1734 saudihe Sibirin traktad, läbiti Ilanskajad. Külä kändihe žiloks, sen nügüdläine nimi — Vanh Ilan' (Старая Илань). Vl 1894 sauvoškanzihe Transsiban ühtennimišt raudtestancijad vides kilometras küläspäi. Žilo raudtestancijanno sai lidnan statusad vl 1939.
Ilanskii om maižanduzrajonan keskuseks, šingotase raudten i sauvondmaterialiden edheotandoil (raudbetontegesed, pun ümbriradmine).
Geografijan andmused
Lidn sijadase Ilank-jogen hural randal tobjimalaz (Иланка, Kanan i Jenisein oigedpol'ne bassein), 280 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Krasnojarskhasai om 200 km päivlaskmha orhal vai 258 km avtotedme. Lähembaine lidn om Kansk 25 km päivlaskmha «Sibir'»-avtotedme, federaline trass läbitab lidnan suvipalad.
Pen' Algasi-külä kaikenaigaižeta ristitištota mülüb lidnankundha Ilanskijan ližaks.
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 16 111 ristitud, rajonan koume videndest. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 26 911 eläjad vl 1959. Kaik 15 013 eläjad oli lidnas vl 2017.
Ortodoksižen hristanuskondan kaks' pühäpertid oma avaitud lidnas: ph. Aleksandr Nevalaižen jumalanpert' i ph. Jurgii-vägestusenkandajan časoun' senno.
Bogotolan transporttehnikuman filial lidnan professionaližen opendusen aluzkundaks.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Krasnojarskan randan lidnad *
Berözovskii (Sverdlovskan agj)
Berözovskii (Берёзовский) om Venäman lidn Sverdlovskan agjan suves. Se om Jekaterinburgan pohjoižpäivnouzmaine, kahtenz' surtte ezilidn, Berözovskijan lidnümbrikon administrativine keskuz.
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1748 kuti Berözovskii-tegim samha kuldad kaivuzmahtusel (ezmäine statj Venämas), nimitihe jogen mödhe. Žilo kändihe radnikžiloks vl 1928, sai lidnan statusad vl 1938.
Berözovskii-lidn šingotase kuldan da sen kaimmineraloiden samižel tähäsai, raudühthesuladusiden tegimel, mašiništonsauvomižel (tor'venpanijad, ühthekeitandmašiništ, katl'ad, avtodetalid) i sauvondmaterialiden pästandal (raudbetonkonstrukcijad, kuivsegoitused, sauvondmujud), mugažo kouranfabrik radab.
Geografijan andmused
Lidn sijadase Berözovk-jogen randal (Берёзовка, Obin bassein), 250 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Röunatab Jekaterinburgan Kirovan rajonanke. Berözovskii-lidnan Novoberözovskii-pala om Jekaterinburgan rengazavtoten südäimes. Toine lähembaine lidn om Üläpišm (ühtenz' surtte Jekaterinburgan ezilidn) 15 km lodeheze Jekaterinburgan rengazavtotedme.
Kaik 17 žilod mülüdas lidnümbrikho Berözovskijan ližaks. Lidnümbrikon pind — 1126 km².
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 51 651 ristitud, lidnümbrikon — 68 772 ristitud. Kaikiš suremb lidnan i lidnümbrikon ristitišt om nügüd'. Vl 2017 kaik 57 194 ristitud elihe lidnas i 74 344 ristitud kaikes lidnümbrikos.
Ortodoksižen hristanuskondan koume jumalanpertid i islaman «Aigul'»-pühäpert' oma olmas lidnas.
Berözovskijan «Profi»-tehnikum om professionaližen opendusen aluzkundaks.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Sverdlovskan agjan lidnad *
Čili
Čili (Chile), täuz' oficialine nimi — Čilin Tazovaldkund (República de Chile), om valdkund Suviamerikas, Tünen valdmeren randal. Pälidn da kaikiš suremb lidn om Santjago. Valdkundan parlamentan molembid kodid sijadasoiš Val'paraiso-lidnas (port päivlaskmpolehe pälidnaspäi) decentralizuimha tobmut.
Istorii
Vn 1818 12. päiväl uhokud Čili tedištoiti ičeze ripmatomudes Ispanijaspäi.
Valdkundan ezmäine Konstitucii oli vahvištadud vl 1811. Jäl'gmäine 11nz' lugul Konstitucii om ottud kaiken rahvahan referendumal vl 1980 sügüz'kun 11. päiväl da tuli väghe paloin vl 1981 keväz'kus, Pinočetan aigan, täuzin — vl 1990 keväz'kun 11. päiväl. Se om väges nügüd'-ki, voziden 1989 (referenduman jäl'ghe) da 2005 (parlamentan pätandan mödhe) znamasižidenke vajehtusidenke, läz jogavoččidenke kohendusidenke vspäi 1990.
Geografijan andmused
thumb|left|200px|Čilin reljefan kart. Čili om mavaldkundröunoiš Perunke pohjoižes (röunan piduz — 168 km), Bolivijanke pohjoižpäivnouzmas (942 km) da Argentinanke päivnouzmas (6691 km). Ühthine röunoiden piduz — 7801 km. Valdkundan päivlaskmaižed randad lainištab Tün' valdmeri. Randanpird om 6435 km (penita sarita).
Man reljef om mägikaz. Valdkund otab kaidad pit'kad randjonod Tünen valdmeren da Andiden keskes. Kaikiš korktemb čokkoim om Ohos del' Salado-stratovulkan (kändase kuti «solavad sil'mad»), 6880 metrad valdmeren pindan päl, se om kaikiš korktemb vulkan Mas.
Klimat vajehtab lujas valdmeren venospäi suves letetazangištoiden tropižhe pohjoižes.
Londuseližed pävarad oma vas'k, raudkivend, molibden, kalližarvoižed metallad, nitratad; toižed varad — mec, kala, gidroenergii.
Politine sistem
thumb|right|250px|La Moneda-pert'kulu om Čilin prezidentan radsija [[Santjagon keskuses.]] Čili om unitarine konstitucine prezidentine tazovaldkund. Valdkundan da radonoigendajan tobmuden pämez' om prezident Presidente de la República de Chile. Kaik rahvaz valičeb händast nelläks vodeks, ei sa tošti. Prezident paneb radsijha ohjastusen ühtnijoid, sodavägiden käsknikoid, Ülembaižen Käskuzkundan sudijoid, sur'oigenuzid verhiže maihe. Sen ližaks, prezident tob ičeze käskusid parlamentha vahvištamha.
Parlament om kaks'kodine Čilin Nacionaline Kongress (Congreso Nacional de Chile). Üläkodi om Senat 43 ühtnijanke, kaik rahvaz valičeb heid kahesaks vodeks, Senatan pol' vajehtase päliči nelläs vodes. Alakodi om Deputatoiden Kodi 155 ezitajanke, mugažo kaik rahvaz valičeb heid, valdatusiden strok om nell' vot.
Čilin järgenduseližed pävaličendad oliba vn 2017 19. päiväl kül'mkud, ühtes kerdas (päiväiči) valitihe parlamentan ühtnijoid, prezidentad da sijaližid valdkundmehid. Kaik hö radaškanziba vs 2018 keväz'kun 11. päiväspäi. Nügüdläine prezident om Sebast'jan Pin'jera (oti 54,57% kahtendes turas 17. tal'vkud), hän jo radoi Čilin prezidentan vll 2010−2014.
Administrativiž-territorialine jagand
Kacu kirjutuz: Čilin administrativiž-territorialine jagand.
Čili jagase 15 agjaks (región), sidä kesken pälidnan agj (Santjago). Znamoitas agjoid riman luguil nimenke ühtes. Agjad alajagasoiš 54 provincijaks (isp.: provincia), ned — 346 kommunaks (isp.: comuna).
Eläjad
Čiliš elädas čililaižed. Vl 2014 valdkundan ristitišt oli 17 363 894 eläjad. Kaikiš suremb ristitišt om nügüd'.
Augotižlibundan mödhe (2012): evropalaižed da toižed tulnuded rahvahad — 88,9%, mapuče — 9,1%, aimara — 0,7%, toižed indejalaižed — 1%, märhapanendata — 0,3%.
Sankt Pöl'ten
thumb|left|250px|Lidnrajonad Sankt Pöl'ten (Sankt Pölten / St Pölten [zaŋkt ˈpœltn̩], bavarijan pagin St. Pödn) om lidn Avstrijan pohjoižpäivnouzmas. Se om Alaavstrii-federacijanman administrativine keskuz (vspäi 1986) da kaikiš suremb lidn, valdkundan ühesanz' lidn eläjiden lugun mödhe.
Čili
Eläjad
Uskondan mödhe (2012): riman katolikad — 66,7%, protestantad — 16,4%, Jehovan tundištajad — 1,0%, toižed uskojad — 3,4%, religijatomad — 11,5%, märhapanendata — 1,0%.
Sankt Pöl'ten
Istorii
Rimalaižen imperijan aigan Cetii-lidn (Aelium Cetium) oli nügüdläižen lidnan sijas, se sai lidnan oiktusid Klavdii-imperatoran ohjandusen aigan (vll 41−54 meiden erad). Sankt Pöl'ten formiruihe alusenpandud vl 791 ph. Ippolitan (Sankt Pölten) benediktižes abbatuses ümbri, nimitihe lidnad sen mödhe. Sai lidnan oiktusid vl 1159. Vspäi 1785 om eparhijan keskuseks.
Čili
Eläjad
Toižed sured lidnad (enamba 250 tuh. ristituid vl 2012, surembaspäi penembha): Puente Al'to, Antofagast, San Bernardo, Vinja del' Mar, Val'paraiso, Temuko, Rankagua. Vl 2012 kaik oli 48 lidnad enamba mi 50 tuhad eläjidenke. Lidnalaižiden pala om 87,7% (2020).
Sankt Pöl'ten
Istorii
Sankt Pöl'ten šingotase 23 kompanijal enamba mi 200 radnikanke i penel biznesal, enamba kaht tuhad edheotandoid. Kaik 14 festivalid oleskeldas lidnas. Nened znamasižed tehmižed baziruišoiš lidnas: furnituran Leiner-tegii, bumagan Salzer-pästai, masinansauvomizen Voith-konglomerat (bumagantehmižen mašinad, turbinad), kodielektrotehnikan Klenk & Meder-kompanii.
Čili
Ižanduz
Vl 2009 Čilin päeksport oli vas'k da sen ühthesuladused (52%), kala (6%), fruktad (6%); toine eksport oli pucellüloz (5%), vin (3%), kuld (2%), toižed metallad (2%).
Sankt Pöl'ten
Geografijan andmused
Lidn sijadase federacijanman keskuzpalan päivlaskmas, Traizen-jogen randoil (70 km pitte, Traisen, Dunain oiged ližajogi), 267 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Ven-pälidnan keskushesai om 64 km päivnouzmha avtol, Linchasai om 100 km päivlaskmha orhal vai 124 km avtotedme.
Sankt Pöl'ten jagase 11 lidnrajonaks, ned mülütadas 42 kundad. Lidnrajonad: Fihofen, Harland, Oksenburg, Pottenbrunn, Radl'berg, Ratcendorf, Sankt Georgen Štainfel'dal, Sankt Pöl'ten, Špratcern, Štattersdorf, Vagram.
Eläjad
Kaik koume universitetad ratas lidnas: Sankt Pöl'tenan sättutoitud tedoiden universitet (Fachhochschule St. Pölten, 3,7 tuh. üläopenikoid vl 2023), Filosofiž-teologine universitet, Uden dizainan universitet. Mugažo Rahvahaline üläškol i kaks' tehnižen kvalifikacijan ližadusen keskust anttas profopendust. Alaavstrijan valdkundaline akademii radoi vll 1988−2017, om tühjitadud.
Irdkosketused
Kategorii:Avstrijan lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe *
Flörovii
Flörovii vai Flerovii (Fl — flerovium latinan kelel) om 114nz' himine element himižiden elementoiden periodižes tabludes. Sen sijaduz om nelländestoštkümnendes gruppas, tabluden seičemendes periodas.
Ühthine ümbrikirjutand
Ei ole flörovijad londuses. Se om transaktinoidine ratud element.
Sätas sintezal kal'cijan i plutonijan südäitukuišpäi. Flörovijan vaiše severt-se atomoid oli sadud.
Avaiduz
Venämalaižiden tedomehiden grupp avaiži flörovijan Dubnas vn 1998 tal'vkus amerikaižen Livermoran laboratorijan tedomehiden ühtnendanke. Elementan nomer 114 sintez oli vahvištadud voziden 2004, 2006 i 2009 kodvil.
Vn 2011 1. päiväl kezakud IUPAC tundišti 114-nden elementan avaidust i vn 2012 30. päiväl semendkud vahvišti elementan nimitust Georgii Flörov-fizikantedomehen kanzannimel, Dubnan tedolaboratorii om nimitadud hänen muštoks mugažo. Sihesai kuctihe elementad Ununkvadii-nimeks (Uuq) da eka-hahktinaks.
Fizižed ičendad
Flörovii om lujas radioaktivine päličmänendmetall.
Atommass — 289. Ninevuz (normaližiš arvoimižiš) — 14,0 g/sm³ (lugendan mödhe). Suladandlämuz — 340 K (67°C, ezimeletaden). Kehundlämuz — 420 K (147°C, ezimeletaden).
Himižed ičendad
Ezimeletadud muiktuzmär voib olda +2 i +4 teorijoiden mödhe, hahktinan kartte. Erased tedoidused ozutadas hüväsuguižiden gazoiden pojavid flörovijan ičendoid.
Irdkosketused
Kategorii:Himižed elementad kirjamišton mödhe
Trubčevsk
Trubčevsk (Трубче́вск) om Venäman lidn da lidnankund Bränskan agjan suves. Se om Trubčevskan rajonan administrativine keskuz.
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 975 kuti Trubeč, Trubež, Trubeck, Trubežsk vai Trubčesk (erazvuiččiden purtkiden mödhe) lidnan statusanke Desnan randal kümnes kilometras mödvedhe. 12. voz'sadaspäi lidn seižub nügüdläižel sijal. Vozil 1164−1566 Trubčevsk oli ühtennimižen ruhtinazkundan keskuseks, sid' Pol'šanman i Venäman röunanverižeks lidnuseks.
Trubčevsk šingotase mašiništonsauvomižen «Monolit»-tegimel (ambundavialadlused, elektroavtomatik, cisternad, mebel'), sömtegimištol (leib, sagud, lihaproduktad), kazmuzhonusiden tegimel.
Teikovo
Teikovo (Те́йково) om Venäman lidn da lidnümbrik Ivanovon agjan päivlaskmas. Se om agjan kudenz' lidn eläjiden lugun mödhe, Teikovon rajonan administrativine keskuz (ei mülü sihe).
Trubčevsk
Geografijan andmused
Lidn sijadase Desn-jogen randal (Dnepran bassein), 170 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Bränskhasai om 94 km pohjoižhe, Ukrainan röunhasai — 25 km suvhe. Lähembaine lidn om Počep 44 km lodeheze orhal vai 52 km avtotedme.
Teikovo
Istorii
Eländpunkt mainitaškanzihe kuti Teikovo-žilo (село Тейково) manmehiden vasthalibundoiden tagut 17. voz'sadan augotišes. Ezmäižen kangazfabrikan aluz oli pandud Teikovoho vl 1787. Žilo sai lidnan statusad vn 1918 6. päiväl sügüz'kud. Raketsodavägiden 54. divizii baziruiše sodalidnudes vspäi 1961.
Trubčevsk
Geografijan andmused
Trubčevsk om lidnankundan üks'jäižeks eländpunktaks.
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 15 014 ristitud, rajonan kaks' videndest. Kaik 13 696 eläjad oli lidnas vl 2017. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 17 700 eläjad vl 1998.
Teikovo
Istorii
Teikovo šingotase bumagkanghiden kombinatal, omblendtegimištol, sauvondmaterialiden pästandal (fanerankombinat, sendvičpaneliden tehmine, geokanghan edheotand), mugažo mašinansauvomižen tegim radab (aviapalad, poltuzpompad) i kombisötken tegim om olmas.
Trubčevsk
Eläjad
Ortodoksižen hristanuskondan kuz' pühäpertid oma kaičenus i saudud lidnas: Eläban Eziauguižen Stroican päjumalanpert' (letihe vspäi 1784), nell' jumalanpertid i časoun'. Niiden ližaks kaks' jumalanpertid ei ole kaičenus.
Teikovo
Geografijan andmused
Lidn sijadase Väz'm-jogen randoil (Вязьма 86 km pitte, Kläz'man hurapol'ne bassein), 125 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Ivanovon röunhasai om 25 km pohjoižpäivnouzmha orhal, 29 km avtotel vai raudtel. Toižed lähembaižed lidnad oma Kohm 35 km päivnouzmha-pohjoižpäivnouzmha orhal, 45 km avtotedme vai raudtedme, i Komsomol'sk 22 km pohjoižhe-lodeheze orhal vai 31 km avtotedme. Teikovo-raudtestancii radab lidnan päivnouzmaižel röunal vspäi 1896.
Aleksei Sulima
Aleksei Sulima (Алексей Сулима), todesine nimi — Aleksei Mehräkov (Алексей Мехряков; sünd. 8. uhoku 1990, Barnaul, Altajan rand, Venäman NFST, NSTÜ), om venämalaine pajatai hiphop-žanras.
Keväz'ku
Keväz'ku om voden koumanz' ku grigorianižes da julianižes kalendariš, ezmäine keväden ku. Kogoneb 31 päiväspäi.
Irdkosketused
Kategorii:Kud
Aleksei Sulima
Om «Faktor A»-projektan 2. sezonan (2012) vägestai (näradoičii — Igor' Nikolajev).
Homaičendad
Kategorii:Venäman pajatajad Kategorii:Faktor A Kategorii:Pajatajad kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe Kategorii:Sündnuded Barnaulha Kategorii:Sündnuded vl 1990
Trubčevsk
Eläjad
Trubčevskan politehnine tehnikum, agrarine kolledž (Bränskan valdkundaližen agrarižen universitetan filial) i professionaliž-pedagogine kolledž oma lidnan professionaližen opendusen aluzkundoikš. Avtomehanine tehnikum radoi vn 2016 sügüz'kuhusai, mülütihe sidä politehnižhe tehnikumha.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Bränskan agjan lidnad *
Teikovo
Geografijan andmused
Teikovo om lidnümbrikon üks'jäine eländpunkt.
Eläjad
Vl 1939 lidnan ristitišt oli 30 294 eläjad. Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 34 976 ristitud. Kaikiš suremb ristitišt oli 41 607 rist. vl 1970 i 38..39 tuhad eläjid vozil 1989−2001.
Rahvahad (2010): venälaižed — 94,3%, ukrainalaižed — 1,9%, toižed rahvahad — 3,8%.
Teikovon industrialine kolledž i Teikovon äiprofil'ne kolledž oma professionaližen opendusen aluzkundoikš. Keskopendusen aluzkundad oma školad nomer 1, 2, 4, 10 i gimnazii nomer 3.
Nankin
Nankin (南京, pin'jin': Nánjīng, vepsän kirjamil: Nan'dzin, sana sanha znamoičeb «suvine pälidn») om Kitain lidn Czänsu-agjas, sen kaikiš suremb lidn, administrativine keskuz da ohjastusen ištundsija, agjale alištusen lidn.
Se om Kitain sur' rahaazjoiden, tedoidusiden, turizman da tegimišton keskuz, avtoteiden sol'm.
Matkad Šanhaihesai om 300 km suvipäivnouzmpolehe orhal.
Istorii
Vozil 1368−1421 Nankin oli Min-dinastijan pälidnaks.
Vozil 1927−1937 da 1946−1949 Prezidentan pert'kulu Nankinas oli Kitain Tazovaldkundan ohjastusen olendsijaks.
Geografijan andmused
Eländpunktan aluz om pandud vl 495 edel meiden erad. Se sijadase Kitain päivnouzmas, Janczi-jogen molembil randoil. Lidnan keskuz seižub 20 metrad valdmeren pindan päl korktusel, sijadase Janczin oiktal randal.
Klimat om subtropine mussonine. Heinkun keskmäine lämuz om +28 C°, vilukun — +2 C°. Paneb sadegid 1060 mm vodes, enamba semendkus-elokus.
Vspäi 2013 Nankin jagase 9 lidnrajonha da 2 külärajonha.
Eläjad
Vn 2010 kaiken Kitain rahvahanlugemižen mödhe lidnan ristitišt oli 8 004 680 eläjad.
Transport
Kaikiš suremb Kitaiš jogiport otab merilaivoid. Se om 98 km pitte. Lidn om ühtenzoittud Pekinanke kanalal. Viž sildad oma saudud päliči Jancziš, vspäi 2014 kaks' tonnelid om olmas jogen al.
Avtobusad, metro da taksid oma kundaližeks transportaks lidnan südäimes. Metro radab vspäi 2005 (vl 2015 om 6 jonod, 121 stancijad, 224 km raudted).
Rahvahidenkeskeine civiline «Nankin Lukou»-lendimport (NKG) sijadase 35 kilometras suvhe lidnan keskusespäi. Sišpäi tehtas reisid Kitaidme da Azijan äjihe verhiže maihe, mugažo Evropha da AÜV:oihe.
Irdkosketused
Kategorii:Kitain lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe *
Ku
Ku om aigan märičemižen sistematoi ühtnik.
Kaik om kaks'toštkümne kud vodes, joga ku kogoneb läz 30 päiväspäi. Märičendühtnik om sidodud Kudmaižen pörundan pordoihe, niiden hätkeližuz om 27,2—29,6 Man päivest.
Kudman pordod oma äjiden kalendariden aluses, ristitud lugiba päivid Kudmaižen fazoiden mödhe paleolitan völ kaivandusen andmusišpäi. Kaik kalendarid napriba heitta kuciklan sättundatomut Man pörundan hätkeližushe amussai ližapäivil, sen tagut kuiden päividen lugu om erazvuitte i ližapäivvoz' om olmas.
Nimitadas kuid znamasižiden nägusiden mödhe voz'ciklas vai nomeruidas voden zavodindaspäi.
Homaičendad
Kategorii:Aigan märičendühtnikad
Liberii (Kostarik)
thumb|left|250px|Lidnan kart (2015) Liberii (Liberia [li.ˈβe.ɾja]) om lidn Kostarikan lodehes. Se om Guanakaste-agjan administrativine keskuz (vspäi 1849) da kaikiš suremb lidn eläjiden lugun mödhe.
Istorii
Liberii šingotase turizmal (muzejad, zoopark, rahvahaližed puištod hulidenke purtkidenke i vezilanktendoidenke). Nimitadas «vauktaks lidnaks» (la ciudad blanca) sildatadud vauktal gravijal teiden tagut, kolonialižen arhitekturan pertid oma vauktan mujun tobjimalaz.
Geografijan andmused
Lidn sijadase agjan keskuzpalas, 144 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Liberii-jogi lankteb Tempiske-jogehe, a se Tünen valdmeren Nikoi-lahthe. Koume avtoted läbitadas lidnad. Matkad San Hose-pälidnhasai om 215 km suvipäivnouzmha.
Eläjad
Vl 2013 eläjiden lugu oli 56 899 ristitud, agjan kudendez. Kaikiš suremb lidnan ristitišt om nügüd'.
Valdkundan kahtenz' surtte rahvahidenkeskeine lendimport (LIR, 1,1 mln passažiroid vl 2019) radab 13 km päivlaskmha lidnaspäi, ühtenzoitab AÜV:oiden, Kanadan i Päivlaskmaižen Evropan erasidenke-se järedoidenke lidnoidenke.
Homaičendad
Kategorii:Kostarikan lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe *
Žizdr (lidn)
Žizdr (Жи́здра) om Venäman lidn da lidnankund Kalugan agjan suvipäivlaskmas. Se om Žizdran rajonan administrativine keskuz.
Istorii
Eländpunktan oficialižen alusenpanendan voz' om 1146. Žizdr oli Moskvan valdkundan röunžiloks 16. voz'sadal. Žilo sai makundan lidnan statusad Jekaterina II-imperatornaižen käskön mödhe vs 1777 redukun 17. päiväspäi. Vl 1890 sur' lämoipalo mureni lidnan pol't. Kaks' jarmankad vodes oleskeli lidnas edel revolücijad, torguihe käziradajiden tegesid (keded, nahkad, suugased, purehkangaz, šarž-kangaz, linkabe, nin', pühävoi, putegesed). Toižen mail'man sodan aigan lidn oli okkupiruidud nacistoil (reduku 1941 — 16. eloku 1943), päzutihe pandud mantazole olendas, ajadihe eläjiden palad radmaha Germanijas.
Žizdr šingotase mecan ümbriradmižen edheotandoil i sömtegimištol (maidtegim, likörtegim, limonadan pästand).
Svetlogorsk
Svetlogorsk om Vaugedvenäman i Venäman eländpunktoiden riven nimituz. Se voib znamoita:
Žizdr (lidn)
Geografijan andmused
Žizdr om lidnankundan üks'jäine eländpunkt. Lidnankundan pind — 17,85 km².
Eläjad
Vl 1939 lidnan ristitišt oli 8 109 eläjad. Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 5 585 ristitud, rajonan pol'. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 11..12 tuhad eläjid vll 1857−1895 (12 099 rist. vl 1893) i 6 100 eläjad vll 1998−2000. Ristitišt poleni lähižen Lüdinovon raudtegimiden šingotesen tagut. Ortodoksižen hristanuskondan Pühän Jumalanmaman Katken pühäpert' om udessündutadud lidnas vll 1992−1994.
Rahvahad (2010): venälaižed — 93,1%, armenijalaižed — 2,0%, ukrainalaižed — 1,5%, azerbaidžanlaižed — 1,1%, toižed rahvahad — 2,3%.
Lähembaine professionaližen opendusen aluzkund om Lüdinovon industrialine tehnikum. Sadunkazvatusen profškol, sid' maploduidenkazvatusen tehnikum radoi lidnas edel 1941. vot, dendrarii om olmas tähäsai.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Kalugan agjan lidnad *
Alasergid
Alasergid (Ни́жние Серги́) om Venäman lidn da lidnankund Sverdlovskan agjan suvipäivlaskmas. Se om Alasergin rajonan administrativine keskuz.
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1743 kuti žilo sauvomha da holitamha kaugedraudan suladusen tegint. Vl 1943 anttihe Alasergile lidnan statusad. Vozil 1963−1966 lidn oli alištunu agjan tobmudele oikti. Vspäi 2004 Alasergin municipaline ühtnik nimitase rajonaks.
Tokmok
Tokmok (Токмок, Токмак) om lidn Kirgizstanan pohjoižes, Čun agjas. Alištub agjan tobmudele oikti.
Alasergid
Istorii
Alasergid šingotasoiš metalližtegesiden metallurgižel tegimel (armatur), burauduzinstrumentan tegimel i «Alasergid»-kurortal.
Tokmok
Istorii
Nügüdläižen eländpunktan aluz om pandud vl 1825 kuti Kokandan hankundan lidnuz. Vl 1862 se oli muretud Venäman sodavägil. Vl 1864 tulnu Vernijaspäi Venäman sodajouk pani venälaižen lidnusen alust vanhan lidnusenno. Vl 1867 Tokmok sai lidnan statusad, no vl 1878 sirdihe makundan keskust Pišpekha jogen paksuiden sur'veziden tagut, i Tokmok kändihe küläks. Vl 1927 se sai lidnan statusad tošti.
Alasergid
Geografijan andmused
Lidn sijadase Serg-jogen oiktal randal tobjimalaz (Серга́ 113 km pitte, Ufanjogen oiged ližajogi), Keskmäižen Uralan päivlaskmaižil pautkil, 320 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Alasergin uit padoseinänke oma olmas jogel päivnouzmha lidnaspäi. Nižneserginskai-raudtestancii (Нижнесергинская) om saudud «Lis'v — Näzepetrovsk»-keskustal. Matkad Jekaterinburghasai om 82 km päivlaskmha orhal, 98 km avtotedme vai raudtedme. Lähembaižed lidnad oma Mihailovsk 20 km suvhe orhal, 25 km avtotedme vai raudtel, i Revd 40 km pohjoižpäivnouzmha orhal, 60 km avtol vai raudtel.
Kaks' pen't žilod da üks' külä mülüdas lidnankundha Alasergin ližaks. Lidnankundan pind — 499,08 km².
Tokmok
Eläjad
Vn 2009 Kirgizstanan rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 53 231 ristitud. Kaikiš suremb ristitišt oli 72 927 eläjad vl 1989.
Alasergid
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 10 336 ristitud, lidnankundan — 10 431 ristitud (rajonan nelländez). Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 15 540 eläjad vl 1979. Kaik 9 424 ristitud elihe lidnas i 9 481 ristitud kaikes lidnankundas vl 2017.
Rahvahad (2010, ozutadud rahvahudenke): venälaižed — 91,7%, totarlaižed — 3,9%, azerbaidžanlaižed — 1,2%, toižed rahvahad — 3,2%.
Tokmok
Eläjad
Rahvahad (enamba 1% vl 2009): kirgizlaižed — 46,8%, venälaižed — 20,5%, dunganalaižed — 16,5%, uzbekad — 8,6%, totarlaižed — 1,9%, uigurad — 1,7%, kazahlaižed — 1,1%, toižed rahvahad i rahvahuden ozutandata — 2,9%.
Alasergid
Eläjad
Ortodoksižen hristanuskondan kaks' jumalanpertid oma avaitud lidnas: Ristan Zdvižen'jan (om pühästadud Alasergiš ezmäižen kerdan vl 1907) i Ioann-endustajan (om saudud vl 1903).
Tokmok
Eläjad
Professionaližen opendusen aluzkundad: Tokmokan medicinine kolledž, Tokmokan industrialiž-pedagogine kolledž, maižanduzkolledž, Tokmokan tehnine institut, Keskuzazijan Rahvahidenkeskeine universitet (päofis).
Alasergid
Eläjad
Lähembaine professionaližen opendusen aluzkund sijadase rajonan Üläsergid-žilos 15 km päivnouzmha, se om Sergin äiprofil'ne tehnikum.
Nihonii
thumb|left|200px|Nihonijan atoman model' Nihonii (Nh — nihonium latinan kelel) om 113nz' himine element himižiden elementoiden periodižes tabludes. Sen sijaduz om koumandestoštkümnendes gruppas, tabluden seičemendes periodas.
Alasergid
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Sverdlovskan agjan lidnad *
Markova Rimma
Biografii
Vändi teatras lapsessai. Vll 1945−1947 openzihe Vologdan dramatižen teatran studijas ühtes Leonid Markov-vellänke, kudamb tegihe mugažo akt'oraks. Fil'mzihe äi kerdad kinos (enamba 80 rolid), TV-reklamas.
Kanz
Rimma oli lähtnu mehele koume kerdad. Tat'jana-tütär (sünd. 1961) om kahtendes naimiželospäi, Födor-tütrenpoig (sünd. 1995).
Homaičendad
Kategorii:NSTÜ:n aktrisad Kategorii:Venäman aktrisad Kategorii:Aktrisad kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe Kategorii:Sündnuded Samaran agjaha
Nihonii
Ei ole nihonijad londuses. Se om transaktinoidine ratud element.
Avaidusen istorii da nimi
Venämalaižiden tedomehiden grupp avaiži nihonijan Dubnas vl 2004. Sil-žo vodel ripmata heišpäi japonijalaižiden tedomehiden grupp RIKEN-institutaspäi (Vako, Tokion ezilidn) sai nihonijad cinkan da vismutan südäitukuiden vilul ühtištusen reakcijal (seižujan platan bombardiruindal). IUPAC andoi prioritet japonijalaižile, sikš miše heiden elementan samižen mahtuz om kaikile nägui. Vn 2016 28. päiväl kül'mkud IUPAC vahvišti elementan nimitusen Japonii-valdkundan nimen mödhe (日本 lugetas nihon vai nippon), sihesai kucuihe sidä Ununtrii-nimeks (Uut).
Fizižed ičendad
Nihonii om radioaktivine metall päličmänendata. Kristalline segluz om geksagonaline kinged (endustuz).
Atommass — 286. Ninevuz (normaližiš arvoimižiš) — 16,0 g/sm³ (ezimeletaden). Suladandlämuz — 700 K (430 C°, ezimeletaden). Kehundlämuz — 1430 K (1160 C°, ezimeletaden).
Vodele 2010 kaik om 6 avaitud izotopad 278, 282..286 atommassanke, izomärid ei ole. Kaikiš hätkemban eläjan nihonii-286-izotopan pol'čihodamižen pord om 9,5 sekundad.
Himižed ičendad
Nihonii voib olda endištajal, mugažo muigotajal, boran alagruppan toižiš elementoišpäi erineden. Lugustusen mödhe, reakcijan mahtuz linneb vähemb mi tallijal, seičemenden tazopindan elektronad ližatas tarbhašt ionizacijan täht energijad. Muigotandmärad (ezimeletaden): +5, +3, +1 i −1.
Irdkosketused
Kategorii:Himižed elementad kirjamišton mödhe
Tokmok
Eläjad
Maršruttaksid oma kundaližeks transportaks, raudtestancii om olmas.
Irdkosketused
Kategorii:Kirgizstanan lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Čun agj
Vauged pulo
Vauged pulo (Bubo scandiacus, sinonim Nyctea scandiaca) om arktine lihansöi lind, erik kaičendan al. Mülütadas Pulod-sugukundan Hübjäd-heimho.
Leviganduz
Lind eläb Kanadas, Aläskas, Grenlandas, Evrazijan pohjoižpalas, tundran i mectundran zonoiš. Tal'vdund vedase keväz'kuhu-sulakuhusai.
Kalaidaškandeb suvhe sügüz'kus-redukus, erased eričud tal'vdudas pohjoižes ku jä i lumikate oma hoikad.
Ümbrikirjutand
Vauged pulo om kaikiš järedamb lind tundras Pulonvuiččed-heimkundaspäi. Ižačun hibj sase 55..65 sanimetrhasai pitte i 2..2,5 kg vedutte, emäčun 70 sm i koumhe kilogrammhasai. Täuz'kaznuden hibjan suugiden maihutuzkeskust om 142..166 sm keskmäras.
Lindun pä om kehker, sil'män hel'pken muju om loštab pakuine. Höunhišt om vauged pimedoidenke poikpoližidenke kirjoidenke, om vähemba niid ižačuil. Mugoi muju abutab vauktale pulole kadoda nägemižespäi lumel. Lindunpoigaižiden höunhišt om koričma. Must n'ok om kattud höunhil-suugasil läz nüguhusai. Käpšuiden höunhišt om sanktan karvan pojav.
Sömine
Sötlese hirenvuiččil nühtajil, ezikät lemmingoil, üks' vauged pulo söb enamba pol'tošt tuhad lemmingoid vodes. Taboiteleb mugažo jänišid, henoid lihansöjid (por'moi), linduid (meckanoid, hanhid, sorzoid), söb kalad-ki, i habukan sömäd.
Homaičendad
Kategorii:Pulod Kategorii:Živatad kirjamišton mödhe Kategorii:Lindud
Biotehnologii
thumb|right|250px|Molekularine stajan biologijan laboratorii, [[Leiden, Alamad, 2006]] Biotehnologii (grekan kelen sanoišpäi: βίος bios «elo», τέχνη tehni «čomamaht, mastaruz, mahtuz», λόγος logos «sana, hama, mel', tärtuz») om tedoline disciplin, tedoidab eläbiden organizmiden, niiden stajiden, paloiden, sistemiden i elonradmižen produktoiden kävutandan voimusid samha molekulärižid analogoid, pätamha tehnologižid tegendoid produktoiden i holitišiden samižes, mugažo eläbiden organizmiden tarbhaižidenke ičendoidenke sädandan voimusid geninženerijan mahtusil.
Tedodajad biotehnologijad mehed oma biotehnologad.
Istorii
Mad'jaran Karl Ereki-inžener (Károly Ereky) kävuti «biotehnologii»-tärtust ezmäižen vl 1919.
Mikrobiologine i sidodud kävundprocessha tegimišt šingotihe aktivižikš 20. voz'sadan augotišes, tehtihe ezmäižid naprindoid ladimha sadud sepaspäi söndkoncentratoiden industrijad, tegemha kazmuz- i živatproduktoiden fermentacijan kontrolid. Vl 1940 ezmäine penicillin-antibiotik om sadud tegimišton täht, eritadud mikroorganizmil zell'substancijoiden ecmine zavodihe, farmaceftine tegimišt sündui.
Nügüd'aigažiden metodoiden abul veroližed biotehnologižed tehmižed paremboittas söndtavaroiden ladud i ližatas eläbiden organizmiden produktivižust.
Tedon lähembaine tuleb aig om sidodud murdoiden ümbriradmižhe, kivivoin vajehtushe biotorhudeks plastmassiden i tehnižiden voiden da voiškiden tehmižes, kadonuziden biologižiden erikoiden udessündutandha.
In Extremo
«In Extremo» om germanijalaine muzikgrupp Berlinaspäi, kudamb edestab muzikad Neue Deutsche Härte, keskaigaine metal da folkmetal-stiliš.
Irdkosketused
Kategorii:Saksanman muzikgruppad Kategorii:Neue Deutsche Härte Kategorii:Folkmetal Kategorii:Keskaigaine metal Kategorii:Muzikgruppad kirjamišton mödhe Kategorii:Muzikgruppad vl 1995 alusenpanendanke
Venälaižen Federacijan Federaline suim
Venälaižen Federacijan Federaline suim (Федеральное собрание Российской Федерации) om Venäman parlament. Se om olmas vn 1994 vilukuspäi.
Federaline suim om kaks'kodiine (kaks' palatad), kaik om 620 ezitajad (deputatad), ratas kaikenaigaižikš. Kodid sijadasoiš Moskvan keskuses, 1 kilometras keskneze Sur' Dmitrovk-irdadme. Palatad tehtas ištundoid eriži päiči statjoiš kundlemha kedä-se völ. Venäman Konstitucii märičeb suimad kirjutusil nomer 5, 95, 99 i 100.
Ülähäine kodi (palat) om Federacijan nevondkund (Совет Федерации). Se radab partijatomal alusel, mülütab 170 ezitajad vspäi 2014 — kaks' ezitajad kaikuččes federacijan subjektaspäi. Region valičeb üht ezitajad käskusenandajan tobmuden suimaspäi da üht ezitajad radonoigendajas tobmudespäi. Sen ližaks, prezident voib ližata ičeze ezitajiden kümnendest, nimitadas heid «Venälaižen Federacijan ezitajikš». Senatoran radnikoičendan strokun hätkeližuz voib olda mitte taht.
VFKP
thumb|right|150px|VFKP:an logotip Venälaižen Federacijan kommunistine partii (Коммунистическая партия Российской Федерации) om Venäman politine partii. Pozicioniruib ičtaze kut huran politikan partii, om oppozicijas tobmudele nügüd'.
Uz' Orlean
Uz' Orlean (New Orleans [nuː ˈɔrliənz] vai [nuː ɔrˈliːnz], sijaline virkand [nuː ˈɔrlənz] vai [ˈnɔrlənz], lühüdašti NOLA, La Nouvelle-Orléans [la nuvɛlɔʁleˈɑ̃]) om AÜV:oiden lidn suvižes Luizian-štatas, sen kaikiš suremb lidn ristitišton lugun mödhe dai ičeze ezilidnoidenke-ki. Uden Orleanan aglomeracijas elädas 1,24 mln ristituid (vl 2014) 9726 nellikkilometril.
Venälaižen Federacijan Federaline suim
Alahaine kodi nimitase Valdkundaližeks Dumaks (lühüdas Gosdum:aks, Государственная дума, Госдума), valitas 450 ezitajad kaikel rahvahal partijoiden ühtnendanke videks vodeks.
VFKP
Istorii
Partijan aluz om pandud vn 1990 19. päiväl kezakud kut VNFST:n kompartii i partii nügüdläiženke nimitusenke suimal vn 1993 14. päiväl uhokud. Alusenpanijad oma Valentin Kupcov i Gennadii Züganov, jäl'gmäine om partijan lideran vspäi 1993.
Uz' Orlean
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1718.
Venälaižen Federacijan Federaline suim
Prezident pidab ezinendad kerdan vodes edel Federaližen suiman ühtnijoid oigendamha käskusišton korrektiruindan strategijad.
VFKP
Istorii
Vll 1991−1992 partijan radmine oli seižuhtadud Boris Jel'cin-prezidentan käskön mödhe, mugažo Ülembaižen Nevondkundan ambundan jäl'ghe vn 1993 redukus. Radmine om udessündutadud Konstitucižen Käskuzkundan pätandan mödhe.
Uz' Orlean
Istorii
Vn 2005 29. päiväl elokud lidnan nell' videndest upsi «Katrin»-torokan tulendan tagut, kaik ristitud oliba evakuiruidud edelpäi päiči kümnes tuhas. Sen jäl'ghe lidnan ristitišt endištub hilläšti.
Venälaižen Federacijan Federaline suim
Irdkosketused
Kategorii:Parlamentad Kategorii:Venäma Kategorii:Venäman politik
VFKP
Leviganduz
Partijan päfater sijadase Moskvas. Om alajagusid Venäman kaikiš regioniš. Ühtnijoiden lugu om 162 tuhad ristituid (2016), heiden keskmäine igä om 55,6 vot.
VFKP ühtni Valdkundaližen Duman kaikihe valičendoihe, erazvuiččenke satusenke kaiken. Partijan ezitajad oma subjektoiden-ki parlamentoiden paksud ühtnijad.
Uz' Orlean
Geografijan andmused
Lidn sijadase sokahal tazangištol -2..+6 metrad korktusil Atlantižen valdmeren pindha rindataden, Mississipi-jogen molembil randoil, om 169 km sen lanktendan Meksikan lahthe sijhasai. Pončartrein-järven rand om lidnan pohjoižeks röunaks. Dambad kaitas Ut Orleanad sur'vedespäi.
VFKP
Simvolad
Partii om VNFST:n kommunistižen partijan jäl'ghetulijaks.
VFKP:n flag om rusttan mujun. Gimn om «Internacional». Partijan simvol (znam) om pall', sirp i kirj — lidnan, külätahondan, tedon i kul'turan radnikoiden ühtištusen simvol. Deviz: «Venäma, tö, rahvahantobmuz, socializm!» (Россия, труд, народовластие, социализм!).
Ideologii i tegendad
Partijan ideologii om 21. voz'sadan socializm. Paneb nenid tegendoid lühüdaigaižeks perspektivaks: patriotižiden vägiden tulend tobmudennoks, Venäman rahvahaližiden varoiden i ižandusen strategižiden sarakoiden nacionalizacii penen da keskmäižen edheotaikundan kaičendanke, valdkundaližen politikan socialižen čuradusen lujenduz.
Uz' Orlean
Geografijan andmused
Uden Orleanan pind om 907 km², sidä kesken saum vezid 468 nellikkilometrad. Lidnan kuivman pol' om olmas alemba valdmeren pindad.
VFKP
Ideologii i tegendad
Kut Venäman kaikiš järedambišpäi i kaikenaigaižešti ezitadud Valdkundaližes Dumas partii rahoitase valdkundaližes büdžetaspäi päpaloin, mugažo om olmas ühtnijoiden rahoišpäi.
Uz' Orlean
Geografijan andmused
Klimat om subtropine neps. Vilukun keskmäine lämuz om +11 C°, heinkun da elokun — +28 C°. Paneb sadegid 1550 mm vodes, enamba kezal da tal'vel.
VFKP
Irdkosketused
Kategorii:Venäman politižed partijad Kategorii:Politižed partijad kirjamišton mödhe
Uz' Orlean
Geografijan andmused
Uz' Orlean jagase 15 administrativižhe lidnanlaptha (angl. ward).
Ižanduz
Kaks' sur't portad oma lidnan ümbrištos: Uden Orleanan da Suvižen Luizianan. Ned ühtes oma nellänz' surtte port mail'mas. Uz' Orlean om merilaivansauvomižen keskuz ičeze ezilidnoidenke. Toine järed sarak om kivivoin ümbriradmine (17 tegint).
32 korporacijad Fortune 500-nimikirjutesespäi vedadas ičeze azjoid lidnas.
Irdkosketused
Kategorii:Amerikan Ühtenzoittud Valdkundoiden lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Luizian
Geronimo's Cadillac
«Geronimo's Cadillac» (Džeronimon „Cadillac“) om Modern Talking-duetan ezmäine pajo nelländes «In the Middle of Nowhere»-studijanal'bomas da ühtennimine singl, se om pästtud 1986-nden voden redukul.
Pajon tekst om anglijan kelel.
Kategorii:Modern Talking:an pajod Kategorii:Pajod kirjamišton mödhe Kategorii:Singlad kirjamišton mödhe Kategorii:Vn 1986 pajod Kategorii:Vn 1986 singlad Kategorii:Pajod anglijan kelel
Velled (fil'm, 2015)
«Velled» (ब्रदर्स Bradars, Brothers, verazmaižes ozuteses Brothers: Blood Against Blood «Velled: Veri vert vastaiti») om vn 2015 indine dramfil'm. Om AÜV:oiden vn 2011 Saldat-fil'man oficialine remeik.
Homaičendad
Kategorii:Indijan fil'mad Kategorii:Dramfil'mad Kategorii:Torafil'mad Kategorii:Fil'mad kirjamišton mödhe Kategorii:Vn 2015 fil'mad Kategorii:Fil'mad hindi-kelel
Mali (pajatai)
Mali (Мали), todesine nimi — Olesä Sedogina (ven.: Олеся Седогина; sünd. 15. eloku 1982, Tol'jatti, Kuibiševan agj, Venäman NFST, NSTÜ) om venämalaine poppajatai.
Naine om «Faktor A»-projektan 3. (jäl'gmäižen) sezonan (2013) vägestajan (näradoičii — Igor' Nikolajev).
Homaičendad
Kategorii:Venäman pajatajad Kategorii:Pajatajad kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe Kategorii:Faktor A Kategorii:Sündnuded NSTÜ:he Kategorii:Sündnuded Tol'jattihe
Kezaku
Kezaku om voden kudenz' ku grigorianižes da julianižes kalendariš. Se om ezmäine kezan ku Pohjoižes mapoliškos i ezmäine tal'ven ku Suvižes mapoliškos. Kogoneb 30 päiväspäi.
Voden päiv kaikiš pidembanke päivänvauktusenke Pohjoižes mapoliškos (i lühüdambanke Suvižes mapoliškos) oleskeleb 20., 21. vai 22. kezakud.
Irdkosketused
Kategorii:Kud
Kafka Franc
Franc Kafka (Franz Kafka; sünd. 3. heinku 1883, Prag, Avstrii da Mad'jaranma — kol. 3. kezaku 1924, Klosternoiburg, Ezmäine Avstrijan Tazovaldkund) oli tetab avstriž-mad'jaralaine (čehalaine) kirjutai-absurdist.
Biografii
Kirjuti sanutesid da tošt prozad joudjal. Koli edel aigad tuberkulözan tagut, hänen tat i mam koliba möhemb, mi heiden poig. Severz'-se sanutesiden kogodusid om publikoitud kirjutajan elon aigan.
Valitud sädused
Nimikirjuteses om Kafkan enamba mi sada virkehid, oma valitud hänel koumandes i nelländes lehtikospäi in-oktavo
Homaičendad
Kategorii:Čehanman kirjutajad Kategorii:Kirjutajad kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe Kategorii:Sündnuded Pragha Kategorii:Kolnuded Avstrijas
San Ramon (Kostarik)
San Ramon (San Ramón) om Kostarikan lidn Alahuelan agjan suves.
Geografijan andmused
Vl 2010 lidnan eläjiden lugu oli 8 717 ristitud 1,29 km² pindal, kantonan kümnendez. Kantonan pind om 1 018,64 km².
Irdkosketused
Kategorii:Kostarikan lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Alahuelan agj
Jasnogorsk (Tulan agj)
Jasnogorsk (Ясного́рск) om Venäman lidn da lidnankund Tulan agjan pohjoižes. Se om Jasnogorskan rajonan administrativine keskuz.
Istorii
Žilo oli alastunu nacistoiden bombardiruindale Toižen mail'man sodan aigan vn 1941 lopus, no Tul ei putund blokadan renghaze. Tegim pästaškanzi kaivuzmašiništod, i žilo sai lidnan statusad vn 1958 8. päiväl vilukud. Udesnimitihe žilod, stancijad da rajonad nügüdläižikš vn 1965 10. päiväl elokud, valitihe ut nimed hätken.
Jasnogorsk šingotase kaivuzmašiništon i pompiden tegimel, plastikelektrotegesiden pästandal («IEK»-kompanii), sauvondmaterialiden tegimil (metalližkonstrukcijad, kuivad čomitandsegoitused, betontegesed), sömtegimištol (leibtegim, maidtegim, konditerine fabrik), metalližkrepindoiden i metallan ümbriradmižen edheotandoil, mugažo mebel'fabrik radab. Radmigracii Moskvan agjan edheotandoidennoks om olmas.
Geografijan andmused
Lidn sijadase rajonan suvipäivlaskmas, Vašan-jogen üläjoksmusen randoil (Ваша́на 68 km pitte, ende Вошана, Okan oigedpol'ne bassein), 243 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Tulhasai om 32 km suvhe orhal, 46 km avtotel vai 35 km raudtel. Toižed lähembaižed lidnad oma Aleksin 41 km päivlaskmha orhal, 50 km avtotedme vai 96 km raudtedme, Serpuhov i Puščino (Moskvan agj) 60 km pohjoižhe, i Venöv 40 km päivnouzmha-suvipäivnouzmha orhal, 62 km avtotedme vai 154 km raudtedme. Jasnogorsk-raudtestancii radab lidnan keskuzpalan päivlaskmas vspäi 1867. Penikaine Laptevo-žilo (115 rist. vl 2010) sijadase ani lodeheze lidnaspäi.
Eläjad
Vl 1939 radnikžilon ristitišt oli 4 748 eläjad, vl 1959 lidnan — 12 520 eläjad. Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 16 795 ristitud, rajonan pol'. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 20..21 tuhad eläjid vll 1979−1998 (21 400 rist. vl 1992). Ortodoksižen hristanuskondan kaks' jumalanpertid oma olmas lidnas.
Rahvahad (2010): venälaižed — 95,8%, toižed rahvahad — 4,2%.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Tulan agjan lidnad *
Burs (lidn)
Burs (Bursa) om lidn Turkanman lodehes. Se om valdkundan nellänz' lidn eläjiden lugun mödhe, religijan i tervhudenkaičendan znamasine keskuz, mugažo Bursan agjan administrativine keskuz.
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud läz 5200 vot EME. Amuižen Grekanman lidn oli tetab vspäi 202 EME Prus-nimitusenke (Προύσα). Vll 395−1326 lidn mülüi Vizantijan imperijha. Vll 1326−1365 Burs oli aigaližen Osmanan valdkundan pälidnaks. Vn 1855 kaks'jaine manrehkaiduz mureni lidnad lujas.
Burs šingotase avtosauvomižel, avtopaloiden tehmižel, metro- i tramvaivagonoiden pästandal, tekstilin edheotandoil i sömtegimištol, lebukeskuseks (mägisuks'kurortad, kül'bet'terapii hulil purtkil), meblin tehmižel.
Geografijan andmused
Lidn sijadase Mramorižen meren randal, 155 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Stambulhasai om 92 km pohjoižhe orhal vai 154 km avtotedme, Ankarhasai — 325 km päivnouzmha orhal vai 385 km avtotedme.
Eläjad
Vl 2014 eläjiden lugu oli 1 800 278 ristitud. Kaikiš suremb lidnan ristitišt om nügüd'. Läz 2,9 mln eläjid om lidnaglomeracijas (agjas) 10 tuh. km² pindal.
Transport
Soda- da civiline Bursa Jenišehir-lendimport (YEI, 243 tuh. passažiroid vl 2018) sijadase 45 km päivnouzmha Bursan keskusespäi, se om tatanmaižiden reisiden täht. Lähembaižed rahvahidenkeskeižed lendimportad sijadasoiš Stambulas, lidnad oma ühtenzoittud ehtatimel, avtobusan i lendimen reisil.