cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Jaroslavl'
Geografijan andmused
Klimat om ven kontinentaline. Voden keskmäine lämuz — +3,6 C°. Paneb sadegid 591 mm vodes, enamba kezakus-elokus (64..84 mm kus).
Om 6 administrativišt rajonad Jaroslavliš, lidnan Dum om ühthine. Lidn om lidnümbrikon üks'jäine eländpunkt.
Ižanduz da transport
Ižandusen päsarakod oma mašiništonsauvomine (dizel'likutimed jüguavtoiden täht, Komatsu-tesauvondtehnikan ühthekeradamine), kivivoin ümbriradmine, sömtegimišt (maidkombinat, «Baltika»-oludtegim) i turizm. Šintegim i farmaceftine fabrik, mebel'fabrik i tekstiline fabrik šingotadas Jaroslavlid.
Avtote- da raudtesol'm sijadasoiš lidnas. Avtobusad (kommertižed i socialižed), trolleibusad, tramvaid da taksid oma kundaližeks transportaks lidnas. Jogiport om olmas lidnas Volgan randal. Rahvahidenkeskeine Tunošn-lendimport (ЯРТ / IAR, ven. Туношна) sijadase 17 km suvipäivnouzmha lidnan keskusespäi Volgan oiktal randal, tehtas reisid Piterihesai.
Sebruzlidnad
Jaroslavliš om Saksanman, Francijan da Anglijan kožmusen pertid.
Irdkosketused
* Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe * Kategorii:Jaroslavlin agjan lidnümbrikod *
Buturlinovk
Buturlinovk (Бутурли́новка) om Venäman lidn da lidnankund Voronežan agjan keskuzpalan päivnouzmas. Se om Buturlinovkan rajonan administrativine keskuz da pala.
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1740 kuti ukrainalaižiden slabad. Mainitase vn 1829 kartal Petrovskoje / Buturlinovk-nimitusidenke (Петровское, тожь Бутурлиновка), valdoičijan Buturlinov-rodun kanzannimen mödhe. Šingotihe nahksapkoiden tehmižel 19. voz'sadan keskespäi, tehtihe millionhasai paroid vodes da möihe kaikedme Venäman imperijadme. Slabad sai lidnan statusad vn 1917 17. päiväl heinkud. Vspäi 1993 sodaaviacijan polk baziruiše lidnan röunal.
Geografijan andmused
Lidn sijadase rajonan keskuzpalas, Osered'-jogen üläjoksmusen hural randal tobjimalaz (Осере́дь / Осеред 89 km pitte, Don-jogen hura ližajogi), 120 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Voronežhasai om 133 km lodeheze orhal, 180 km avtotel vai 220 km raudtel. Lähembaižed lidnad oma Kalač 54 km suvipäivnouzmha orhal vai raudtedme, 61 km avtotedme, i Pavlovsk 52 km suvipäivlaskmha orhal, 56 km avtotedme vai 59 km raudtedme. Buturlinovk-raudtestancii radab lidnan päivnouzmas sarakol «Povorino — Liski»-keskustaspäi.
Kaik koume žilod mülüdas lidnankundha Buturlinovkan ližaks: Zemledelec, Kruglii, Otradnoje, niiden ühthine ristitišt oli 96 eläjad vl 2010. Lidnankundan pind — 135,8 km².
Eläjad
Vl 1877 kaik 23 963 ristitud elihe slabadas, vl 1939 lidnan ristitišt oli 11 400 eläjad. Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 27 208 ristitud, lidnankundan — 27 304 ristitud, rajonan viž ühesandest. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 27 500 eläjad vl 1926 i 27..29 tuhad eläjid vll 1989−1998 (29 258 rist. vl 1989). Ortodoksižen hristanuskondan Spasan Toižetamižen päjumalanpert' (1885−1893) i koume jumalanpertid oma olmas lidnas.
Rahvahad (2010): venälaižed — 97,3%, čiganalaižed — 1,1%, toižed rahvahad — 1,6%.
Professionaližen opendusen aluzkundad oma Buturlinovkan mehaniž-tehnologine kolledž, medicinine tehnikum i Gubernijan pedagogižen kolledžan filial.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Voronežan agjan lidnad *
Keskmeri
thumb|right|400px|Keskmeren fotokuva kaimdajaspäi Keskmeri om kontinentidenkeskeine meri Evropan da Afrikan keskes. Sijadase suvhe Evropaspäi, pohjoižhe Afrikaspäi, päivlaskmha Azijaspäi. Ühtenzoitase Gibraltaran sal'mel Atlantižen valdmeren päpalanke, Dardanellad-sal'mel Mramormerenke, Suecan kanalal Indižen valdmeren Rusttan merenke. Keskmert mülütadas Atlantižen valdmeren basseinha.
Pind sarita — 2 500 tuh. km².
Veden mülü — 3 839 tuh. km³.
Süvüz — 5121 metrhasai, keskmäine süvüz — 1541 m.
Etimologii
Ezmäižen kerdan rimalaine Gai Julii Solin-kirjutai kävutaškanzi Keskmeri-nimitusen (latin. Mare Mediterranea — "meri keskel Mad") 4. voz'sadal meiden erad.
Geografijan andmused
Keskmeri süvenub kuivushe edahaks. Se lainištab neniden valdkundoiden randad (častomaraižen mödhe): Ispanii, Francii, Monako, Italii, Slovenii, Horvatii, Bosnii da Gercegovin, Mustmägi, Albanii, Grekanma, Turkanma, Sirii, Kipr, Livan, Izrail', Egipt, Livii, Tunis, Alžir da Marok. Läz 60 valdkundad mülüdas Keskmeren basseinha.
Südäimered: Sen ližaks, Mramormeri, Mustmeri da Azovmeri mülüdas Keskmeren basseinha.
Keskmeren järedad lahted: Valensijan, Lionan, Genujan, Taranton, Sidr da Gabes lahted.
Znamasižed sal'med: Gibraltaran da Messinan sal'med, Dardanellad.
Sured sared: Korsik, Sardinii, Sicilii, Krit da Kipr. Sarištod: Balearan sared (Ispanii), Mal'tan sarišt (Mal't), Dalmatinan sared (Horvatii), Ionižed sared, Kikladad, Pohjoižsporadad da Suvisporadad (Dodekanes) (Grekanma). Kaik om enamba 3,3 tuhad sarid.
Sured pol'sared: Pirenejan, Apenninan, Balkanan da Anatolijan (Pen' Azii) pol'sared.
Homaičendad
Kategorii:Mered kirjamišton mödhe
Lagos
Lagos (mugažo kirjutadas anglijan kelel, no virktas [ˈleɪɡɒs], Èkó) om Nigerijan kaikiš suremb lidn da port, mülüb ühtennimižhe štatha. Se om kahtenz' surtte Afrikan lidn Kairan jäl'ghe. Lidnan aglomeracii otab ühtenden sijan Afrikas ristitišton lugun mödhe (21 mln vl 2014 ).
Lidn om Nigerijan rahaazjoiden, tegimišton (valdkundan tegimišton pol') da kinoindustrijan päkeskuz.
Zarečnii (Sverdlovskan agj)
Zarečnii (Заречный) om Venäman lidn Sverdlovskan agjan suves. Se om Zarečnijan lidnümbrikon administrativine keskuz da pala.
Lagos
Istorii
Eländpunktan aluz oli pandud vl 1472.
Zarečnii (Sverdlovskan agj)
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vn 1955 2. päiväl heinkud kuti Zarečnii-žilo sauvomha da holitamha Belojarskan LES:an. Se oli Komsomolan ühtnijoiden sauvomine. Vl 1957 vajehtihe projektad i sauvoškanzihe ezmäižen tegimištoližen nevondkundaližen AES:an. Ühtenz' energoblok om pästtud töhö vl 1964, kahtenz' — vl 1967, koumanz' — vodel 1980, nellänz' om rados vspäi 2016. Vl 1992 lidnanvuitte žilo sai lidnan statusad.
Lagos
Istorii
Vozil 1960−1991 Lagos oli ripmatoman Nigerijan pälidnaks, sid' sirtihe pälidnad Abudžha.
Zarečnii (Sverdlovskan agj)
Istorii
Zarečnii šingotase Belojarskan AES:al (energii, izotopad) i sauvondmaterialiden tehmižel (polipropilentorved, rosttumatoi metalline vanutez), mugažo meblin i oluden edheotandad ratas.
Lagos
Istorii
1970:nzil vozil lidn šingotihe lujas, sikš miše port sijadase täs vemha kivivoid verhiže maihe.
Zarečnii (Sverdlovskan agj)
Geografijan andmused
Lidn sijadase Pišm-jogen (Tur-jogen oiged ližajogi) Belojarskan vezivaradimen päivnouzmaižel hural randal (om täuttud vodele 1963, 38 km²), 240 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Lidnan raudte om vaiše juguiden täht, lähembaine Muranitnii-raudtestancii, 5. km i 11. km-seižutezplatformad oma 2 kilometras päivnouzmha lidnaspäi. Matkad Jekaterinburgan röunhasai om 30 km päivlaskmha orhal vai 41 km avtotedme, keskushesai — 43 km orhal vai 54 km avtol. Lähembaižed lidnad oma Asbest 34 km pohjoižhe orhal vai avtol, i Aramil' Kol'covo-lendimportanke 29 km päivlaskmha orhal vai 44 km avtotedme.
Lagos
Geografijan andmused
thumb|left|250px|Lidnan ičeohjandusen 16 territorijad (2006) Lagos seižub Atlantižen valdmeren Gvinejan lahten suvirandištol, Lagos-lahten randal da saril, valdkundan suvipäivlaskmpoles, 41 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Vezi otab läz 26% lidnan territorijad, kuivma — vaiše 738 km².
Zarečnii (Sverdlovskan agj)
Geografijan andmused
Mezenskoje-žilo (vspäi 1612, 1457 rist. vl 2010) da koume pen't küläd mülüdas lidnümbrikho Zarečniijan ližaks. Lidnümbrikon pind — 299,3 km².
Lagos
Geografijan andmused
Klimat om subekvatorialine neps. Kun keskmäine lämuz om +25..+27 C°, vajehtamatoi vodes läbi. Paneb sadegid 1538 mm vodes, kuivsezon oleskeleb kül'mkuspäi uhokuhusai (130 mm nelläs kus).
Zarečnii (Sverdlovskan agj)
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 26 820 ristitud, lidnümbrikon — 29 765 ristitud. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 29 800 eläjad vll 1998−2000. Kaik 27 617 ristitud elihe lidnas i 31 207 ristitud kaikes lidnümbrikos vl 2017.
Lagos
Geografijan andmused
Lagos-lidn otab 16 kahteskümnespäi Lagos-štatan sijaližen ičeohjandusen territorijoišpäi. Lidnan ühthižen tobmuden organad ei ole olmas vspäi 1976, vaiše štatan om.
Zarečnii (Sverdlovskan agj)
Eläjad
Rahvahad (ozutadud rahvahudenke vl 2010): venälaižed — 93,9%, totarlaižed — 1,7%, ukrainalaižed — 1,4%, toižed rahvahad — 3,0%.
Lagos
Transport
Kiruhavtobusad, minibusad i ehtatimed oma kundaližeks transportaks lidnas. Kebnan metron ezmäine jono om sauvomas vodele 2022.
Murtala Mohammedan (enzne Nigerijan prezident) nimel nimitadud rahvahidenkeskeine civiline lendimport (LOS, 6,3 mln passažiroid vl 2017) om kaikiš suremb valdkundas. Se sijadase lidnas sen päivlaskmaiženno röunanno Ikedž-territorijal (Lagos-štatan enzne pälidn), oigendab reisid Afrikadme i valdkundan südäimehe, mail'man erasihe järedoihe lidnoihe: London, Pariž, Stambul, Dubai, Frankfurt, Nju Jork, Atlant.
Irdkosketused
Kategorii:Nigerijan lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Lagos (štat)
Zarečnii (Sverdlovskan agj)
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Sverdlovskan agjan lidnad Kategorii:Sverdlovskan agjan lidnümbrikod
Ščučje (lidn, Kurganan agj)
Ščučje (Щу́чье) om Venäman lidn da lidnankund Kurganan agjan päivlaskmas. Se om Ščučjen rajonan administrativine keskuz.
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud pagenuziden manmehiden Keskuzvenämaspäi Ščučje-küläks vl 1750. Sai nimitust järven edeližen nimen mödhe (Большое Щучье vn 1805 kartal), se oli haugidenke. Saudihe Transsiban «Čeläbinsk — Omsk»-augotižpalan Čumläk-stancijad žilonno vl 1896, nimitihe stancijad penen jogen mödhe. Kätihe žilod lidnaks vn 1945 16. päiväl semendkud. Udesnimitihe raudtestancijad lidnan mödhe vl 1974.
Ščučje šingotase sömtegimištol (jauhon i leibän tehmine, sömän živatoiden täht pästand), omblendan i pilindmaterialiden edheotandoil, mugažo himižen azegišton likvidacijan tegimen uz' profiliruind mäneb i sodapalakundad sijadasoiš lidnanno.
Geografijan andmused
Lidn sijadase Uralantagaižes, Nifanskoje-järven pohjoižrandal (5,33 km²), 165 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Čeläbinskan agjan röunhasai om 35 km päivlaskmha, Kurganhasai om 165 km päivnouzmha orhal, 176 km avtol vai raudtel. Lähembaine lidn om Šumih 34 km päivnouzmha orhal, 39 km «Irtiš»-avtotrassadme (R-254) vai Transsib-raudtedme. Trass om saudud kahtes kilometras lidnan pohjoižröunaspäi.
Ščučje om lidnankundan üks'jäine eländpunkt.
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 10 973 ristitud, rajonan pol'. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 11 094 eläjad vl 1989.
Ortodoksižen hristanuskondan Jumalanmaman Kazanin jumalaižen uz' pühäpert' om olmas lidnas.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Kurganan agjan lidnad *
TV3
Kanalan aluz om pandud Piterihe vn 1994 kezakun 6. päiväl. Päfater sijadase Moskvas vn 1998 redukuspäi. Kändihe federaližeks 2000-nzil vozil. Lähtleb efirha päiveses läbi vspäi 2006. Rahvahidenkeskeine versii radab vspäi 2019.
Bobuštuzkanal, oigendab TV-serialoid, sidä kesken ičeze tehmižen, čomamahtoližid i dokumentaližid fil'mid mistikan žanras. Mülüb «Gazprom-media»-holdingha vspäi 2014.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman TV-kanalad Kategorii:TV-kanalad kirjamišton mödhe
Onlain-vajehnik
Onlain-vajehnik — elektronine vajehnik, kudamb om sijatud Internetas. Onlain-vajehnikad tegesoiš populärižikš teravas. Äjad ecmižportalad (yandex.ru, rambler.ru, mail.ru) sijatas niid ičelaze.
Venämas om 3 onlain-vajehnikoiden variantad: avtorižed vajehnikad, kudambad sättudas ičeze bumagvariantoile kogonaz, piratan vajehnikad, kudambad oma sadud avtorižiden bumagvajehnikoiden skaniruindan turbiš i publikoitud avtoroiktusid pidmata, i segoitadud versijad, konz aluses venudas kut avtorižed, muga piratan-ki vajehnikad.
Homaičendad
Kategorii:Internet
N'jired'haz
N'jired'jhaz (Nyíregyháza ['ɲi:rɛcha:zɒ], Níred'háza, Mestecănești) om Mad'jaranman seičemenz' lidn eläjiden lugun mödhe. Se om Sabol'č-Satmar-Bereg-agjan administrativine keskuz da kaikiš suremb lidn, sijadase valdkundan pohjoižpäivnouzmas.
Istorii
Eländpunkt mainitase ezmäižen kerdan vl 1209 kuti N'jir (nyír «koiv»). Vl 1236 jumalankodi (egyház) oli jo lidnas, sišpäi lidnan nimituz om sündnu. 16. voz'sadal Osmanan imperijan turkad murenziba lidnad, i se om elänzoittud tošti 17. voz'sadan keskespäi. 19. voz'sadal lidn eli industralizacijas läbi. Vl 1858 raudte tuli lidnha.
2000-nziden voziden krizisan jäl'ghe kaikiš järedambad radonandajad oma Lego- i Mišlen-kompanijad.
Geografijan andmused
Lidn sijadase Tis-jogen hural randpolel (Dunain hura ližajogi), 116 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Budapešthasai om 270 km suvipäivlaskmha. Lähembaižed järedad lidnad oma Debrecen 50 km suvhe i Miškol'c 70 km päivlaskmha. Om Mad'jaranman lähembaižeks järedaks lidnaks Ukrainan röunannoks (50 km pohjoižpäivnouzmha), Slovakijan i Romanijan röunad oma mugažo 50 kilometras lidnaspäi.
Eläjad
Vn 2001 rahvahanlugemižen mödhe 98,5% eläjiden keskes oliba mad'jaralaižed, 1,0% — čiganalaižed, 0,5% — toižed rahvahad.
Čopra-Džonas Prijanka
Prijanka Čopra-Džonas (प्रियंका चोपड़ा, Priyanka Chopra Jonas; sünd. 18. heinku, 1982, Džamšedpur, Bihar-štat, Indii) om indijalaine Bollivud:an aktris, pajatai, fotomodel' da TV-vedai. Eläb «Miss Mail'm 2000»-arvnimenke.
N'jired'haz
Irdkosketused
Kategorii:Mad'jaranman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe *
Limon
Limon (Citrus ×limon, levitadud sinonim om Citrus limon) om pu, penzaz vai honuzkazmuz, i sen plod. Erik mülüb Rutaižed-sugukundan Citrus-heimho.
Čopra-Džonas Prijanka
Biografii
Prijanka om sündnu Džamšedpur-lidnha, Ašok da Madhu-sodalekariden kanzha.
Limon
Leviganduz
Kazmuz libub Indijan i Kitain rajonišpäi, mugažo Tünen valdmeren sarišpäi. Mainitaškanzihe Indijan kul'turkazmuseks 12. voz'sadaspäi, konz arabialaižed toiba kazmust Keskuzpäivnouzman i Pohjoižafrikan maihe, Ispanijha i Italijha. Kazvatadas subtropižes vös.
Čopra-Džonas Prijanka
Irdkosketused
Kategorii:Indijan aktrisad Kategorii:Indijan pajatajad Kategorii:Indijan fotomodelid Kategorii:Aktrisad kirjamišton mödhe Kategorii:Fotomodelid kirjamišton mödhe Kategorii:Pajatajad kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe Kategorii:Sündnuded Bihar-štatha
Avaran kel'
Avaran kel' (ičeze nimitused: авар мацӀ, магӀарул мацӀ) om nahiž-dagestanižen kel'kundan kel'. Avaran kel' om üks' Dagestanan Tazovaldkundan oficialižiš kelišpäi. Pagižijoiden lugu — 762 tuhad ristituid, heišpäi 715 tuh. elädas Venämas vn 2010 rahvahanlugemižen mödhe.
Limon
Leviganduz
Sortud oma äiluguižed, sidä kesken om honuzkazmusid. Vozne satuz oli 14 mln tonnoid vl 2011. Päkazvatajad (enamba 1 mln tonnoid) oma Meksik (16% mail'man satust), Indii (16%), Kitai (10%), Argentin (9%) i Brazilii (8%).
Guajakil'
Istorii
Guajakil' šingotase järedal meriportal (valdkundan merijüguiden kaks' koumandest), kivivoin ümbriradmižel, kalanpüdusel, sauvondan edheotandoil i turizmal.
Limon
Kazvatand
Äikerdoitas juritandal limonan da toižiden citrusiden oksha. Limon kazvab da änikoičeb vodes läbi tropižes vös, pord šingoteseta oleleb pohjoižemb. Limon om kaikiš vilunvastaižemb i pil'vesenvastaižemb citrusiden keskes, no ei tirpi pakaižid ani (koleb −5..−9 C° lämudel). Vezad i oksad kazdas +10 C° keskmäižel lämudel da sen enamba, optimaline lämuz — +17..+18 C° mahusen +20..+22 C° lämudenke, plodud küpsnedas +21..+22 C° lämudel. Limon ei navedi räkäd, mugažo muiktoid, muglid i sodunuzid mahusid. Küzub valatandad eskai nepsoiš alangištoiš nell'..viž kerdad vegetacijas, kuiviš tahondoiš — 32 kerdhasai vodes. Luja heretuz om velgusine.
Avaran kel'
Avaran kirjamišt
Avaran kirjamed oma kirilližen kirjamišton pojhal:
Limon
Homaičendad
Kategorii:Rutaižed Kategorii:Maižanduzkul'turad kirjamišton mödhe Kategorii:Kazmused kirjamišton mödhe Kategorii:Plodpud Kategorii:Honuzkazmused Kategorii:Dekorativižed kazmused Kategorii:Eriližmagutesed
Guajakil'
Geografijan andmused
Lidn sijadase valdkundan päivlaskmas, Guajas-jogen oiktal randal (Guayas) da Tünen valdmeren Guajakilin lahten randal. Istorine keskuz seižub 40 kilometras jogensuspäi, 4 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Kito-pälidnhasai om 250 km pohjoižpäivnouzmha orhal.
Klimat om tropine räk savannoiden. Lämuz om +25..+27 C° vodes läbi, absolütine minimum +15 C°. Paneb sadegid 1263 mm, kaks' sezonad om olmas. Vihmsezon oleleb El' Ninjo-pordon aigan vilukus-sulakus, paneb 200..332 mm kus. Kuivsezon oleskeleb vilun Gumbol'dtan joksmusen valatoitusen aigan, paneb 87 mm kezakus-kül'mkus kaikes pordos (1..6 mm elokus-redukus). Pened manrehkaidused oma kaikenaigaižed, lidn alištub torokaldoihe. Jäl'gmäine järed manrehkaiduz oli vn 2016 16. päiväl sulakud (7,8 ballad, 2 mest pölištui).
Guajakil' jagase 72 nimitadud territorialižeks sektoraks.
Eläjad
Vl 1950 eläjiden lugu oli 258 966 ristitud, sabustihe millionad läz 1980-nt vot. Kaikiš suremb lidnan ristitišt om nügüd'. Vl 2019 3,1 mln ristituid elädas ezilidnoidenke, se om videndez valdkundan ristitištos. Hristanuskond om levitadud, kaikiš amuižeb — katoline jumalankodikund.
Transport
Avtobusad, «Metrovía»-kiruhavtobusad (3 maršrutad), maršruttaksid da taksid oma kundaližeks transportaks lidnas.
Irdkosketused
Kategorii:Ekvadoran lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe *
Avaran kel'
Edesine lugemine
Kategorii:Nahiž-dagestanižed keled Kategorii:Keled i dialektad kirjamišton mödhe Kategorii:Venäman keled Kategorii:Avarad
Šujan küläkund (Karjal)
thumb|right|250px|Küläkundan sijaduz. Šujan küläkund (Шуйское сельское поселение) — municipaline ühtnik Karjalan Tazovaldkundan Änižröunan (Änižrandan) rajonas. Administrativine keskuz om Šui-žilo.
Pämez' — Anastasija Sokolova vn 2015 sügüz'kuspäi, hänen valdatusiden strok om viž vot. Edeline küläkundan pämez' oli Tat'jana Kačalkina (2011−2015).
Geografijan andmused
Küläkund sijadase rajonan lodehes, röunatab Petroskoinke suves. Ukšjärv (Укшозеро, 44 km²) Surgub-lahtenke mülüb küläkundha läz täuzin. «Kol-trass» i «Petroskoi — Kondopog»-raudtekeskust läbitadas küläkundad suvespäi pohjoižhe.
Eländpunktad
Kaik kümne eländpunktad sijadasoiš küläkundan territorijal — 3 žilod i 7 küläd:
Eläjad
Vn 2010 kaiken Venäman rahvahanlugemižen mödhe küläkundan eläjiden lugu oli 3 230 ristitud. Vl 2018 sen ristitišt oli 3 964 eläjad.
Irdkosketused
Kategorii:Änižröunan rajon
Kuril'sk
Kuril'sk (Курильск, クリリスク Kuririsku, edel 1947. vot — Sän-külä, 紗那村 Säna-mura) om Venäman lidn Sahalinan agjan Iturup-saren keskuzpalan lodehes. Se om Kuril'skan lidnümbrikon administrativine keskuz (edel 2005. vot — rajonan).
Istorii
Ainalaižiden amuine Sän-eländpunkt om olmas 2. voz'tuhaspäi edel m.e.. Vll 1855−1945 oli Japonijan oficialižeks palaks. Suren sodan aigan Rusked Armii anasti lidnad vl 1945. Sai lidnan statusad vl 1947, nimitihe Kurilan sariden mödhe.
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 2 070 ristitud, lidnümbrikon nelländez. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 2 699 eläjad vl 1989.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Sahalinan agjan lidnad *
Virantanaz
"Virantanaz" om vepsläine epos.
Sen tegii om Nina Zaiceva.
Kirj om pästtud vodel 2012 Juminkeko-fondan abul.
Norvegine meri
thumb|right|300px|Norvegižen meren röunad Norvegine meri (Noregshaf, Norskehavet) om olmas Evrazijan lodehližes laptas. Sijadase Pohjoižen Evropan lodehliženno randanno. Mülütadas mert Atlantižen valdmeren basseinha. Vl 1853 Barencan meri oli erištudud oficialižikš Norvegižes merespäi da märhapandud Jävaldmeren palaks.
Ühthižed andmused
Pind — 1 400 tuh. nellikkilometrid.
Veden mülü — 2 mln km³.
Keskmäine süvüz — 2 000 metrad, kaikiš suremb süvüz — 3 970 m.
Geografijan andmused
Norvegine meri lainištab Norvegijan randad, mugažo Islandijan ekonomižen zonan. Barencan meri om pohjoižpäivnouzmas, Norvegijan rand om suvipäivnouzmažeks röunaks, Pohjoižmeri sijadase suvipäivlaskmas, Islandii om päivlaskmaižes čogas, Grenlandan meri om lodehes, Špicbergen levitase pohjoižes čogas.
Norvegižen meren fjordad oma järedoikš lahtikš (častomaraižen mödhe): Tronheims-fjord, Nur-fjord, Ufut-fjord.
Sured sared da sarištod, kaik oma Norvegijan mererandanno: Vesterolen (sared) (2511 km²), Hinnöi (2204 km²), Lofotenad (1227 km²), Sör-Kvalöi (737 km²). Ei ole langenijoid Norvegižhe merhe znamasižid jogid.
Gidrologii
Meri om jädumatoi vodes läbi Gol'fstriman tagut — lämän Pohjoižatlantižen joksmusen taguiči. Veden üläšoidun lämuz om +2..+7 C° uhokus, +8..+12 C° elokus meren äjiš poliš.
Vezinouzendan korktuz sase 3,3 metrhasai. Šel'f vedase kaidal šoidul Norvegijan randanno, meren fitoplankton eläb sigä tobjimalaz. Meritorokad oleldas paksus.
Kävutand
Kivivoin samine i kalanpüdand (trösk, sel'd') oma šingotadud.
Pohjoine merite om kezoidme Norvegijan mererandanno. Järedad meriportad, kaik oma Norvegijas (päiväižen mödhe): Tromsö, Narvik, Tronheim.
Homaičendad
Kategorii:Mered kirjamišton mödhe Kategorii:Islandijan geografii Kategorii:Norvegijan mered
Sämž
Sämž (Сямжа) om Venäman žilo da küläkund Vologdan agjan keskuzpalan pohjoižes. Se om Sämžan rajonan administrativine keskuz da kaikiš suremb eländpunkt.
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud Sämžen-jogen oiktal randal vl 1935 neniden küliden ühtištusel: Djakovskai, Jeremih, Gork i Popovk (Дьяковская, Еремиха, Горка, Поповка). Sämžan rajon om udessündutadud sil-žo vodel (vll 1929−1931 olendan jäl'ghe), Djakovskai-külä oli rajonkeskuz. Ühtištuihe küläd Sämžanke i kätihe Sämž-žilod rajonkeskuseks vaiše vl 1953.
Sämžan küläkund om olmas vspäi 2006.
Sämž šingotase valdkundaližil holitišil, mectehmižen edheotandoil i argvoin tegimel. Agjan hihtandsportan «Sämžan marafon» vedase žilonno regulärižikš.
Geografijan andmused
«Moskv — Arhangel'sk»-avtote (M8-trass «Holmogori») läbitab žilod.
Žilo om küläkundan üks'jäine eländpunkt. Küläkundan pind om 84,69 km².
Eläjad
Vl 1959 žilon ristitišt oli 955 eläjad. Vn 2002 Venäman rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 3 932 ristitud, vl 2010 — 3 949 ristitud. Kaikiš suremb žilon ristitišt om nügüd', se jäb 3,9..4,0 tuh. röunoiš vspäi 1989. Rajonan ristitišton pol' eläb žilos (vl 2002 oli kaks' videndest).
Ortodoksižen hristanuskondan Sündun Eläbzdusen jumalanpert' om saudud vl 1806, se ei olend rados vll 1935−1996, kivine puiženke kellčuhundusenke.
Nened büdžetižed aluzkundad oma žilos: rajonan kodirandantedištandmuzei (arheologijan, etnografijan i sijaližen šingotesen istorijan keradused), rajonan kul'turpert', čomamahtoiden lapsidenškol, kirjišt, rajonan läžundkodi. Opendusen aluzkund om Sämžan keskškol. Profškol nomer 54 radoi vll 1989−2014 (ende oli Kadnikovan profškolan filial). Avtobusad oma kundaližeks transportaks žilon ümbrištos i rajoniden keskes.
Irdkosketused
Kategorii:Vologdan agjan žilod Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe *
Comalies
«Comalies» (Koma-kelastuz) om Lacuna Coil-muzikgruppan koumanz' studijanal'bom. Se om pästtud vn 2002 8. päiväl redukud.
Al'bom om pästtud kahtel diskal.
Homaičendad
Kategorii:Lacuna Coil:an al'bomad Kategorii:Al'bomad kirjamišton mödhe Kategorii:Vn 2002 al'bomad
Anglijan Vikipedii
thumb|right|150px|Anglijan Vikipedijan logotip Anglijan Vikipedii (ičeze nimituz: English Wikipedia) om joudai enciklopedii anglijan kelel, Vikipedijan anglijankel'ne jaguz.
Nece jaguz om eziauguine. Om avaitud 2001-nden voden vilukun 15. päiväl. Vl 2014 (viluku-keväz'ku) kohendusiden 38,3% tuli AÜV:oišpäi, 13,2% — Sures Britanijaspäi, 6,9% — Indijaspäi, 5,4% — Kanadaspäi, 3,6% — Avstralijaspäi, 0,7% — Udes Zelandijaspäi, 31,9% — toižiš maišpäi. Vn 2013 sulakul jagusen pala Vikipedijas oli 16,6% kirjutusiden mödhe (12,2% vl 2016), no 48,8% kacundoiden mödhe. Jagusen «Instrukcii stiliš» rekomenduib säta kirjutuz kelen ühtel variantal täuzin, kävutada Avstralijan kelen variant kirjutusiš Avstralijan polhe i m.e. regionidme.
Nügüdläine kirjutusiden lugu om (vn 2023  1. päivän), süvüz —. thumb|right|250px|Kaks'kümne viž kaikiš järedad valdkundad Anglijan Vikipedijan kactud lehtpoliden mödhe vl 2008. Ku anglijan kel' om oficialine da ezmäine, ka valdkund om muzavihand. thumb|right|250px|En-wikin kirjutusiden geografižed koordinatad vn 2011 kül'mkus
Statistik
Vn 2021 13. päiväl vilukud jagusen milliardanz' toižetuz om tehtud.
Irdkosketused
Kategorii:Vikipedijad Kategorii:Anglijan kel'
Venäman hogahtuz Ukrainha (vodelpäi 2022)
rusked — territorii Venäman armijan i «LDNR»:an separatistoiden kontrolin al; <font color="darkgoldenrod">pakuine — Ukrainan territorii (pro-)venämalaižen kontrolita; tomarad — (pro-)venämalaižen (rusttad) vai ukrainalaižen (sinižed) sodavägiden edenendoiden čuraduz; 💥 — iškendad Ukrainan eländpunktoihe]] Venäman hogahtuz Ukrainha, vai Venämalaiž-ukrainalaine soda, vai Venäman soda Ukrainan vaste, Venäman agressii Ukrainan vaste (oficialine nimi: Specialine sodaoperacii, Специальная военная операция; voimusine specoperacijan peitnimi — «Mangustan heituz», „Бросок мангуста“) om järed hogahtuz (sodaintervencii) Ukrainha Venäman laptaspäi, kudamb zavodihe voden 2022 uhokun 24. päiväl aigoiš homendesel. Necen edes Venäma kogozi ičeze kontraktarmijan vägid plananmärižes lähen Ukrainan röunmad, a mugažo Venäman Putin-prezident tundišti oficialižes DNR:an da LNR:an ripmatomut 21. päiväl uhokud. Aigemba il'mestuiba äiluguižed znamad, miše hogahtuz oleskelda voib; Putin da tobmuz ei tundištanugoi niid todesižikš.
Päiškendad hogahtiba Ukrainan päivnouzmha, pohjoižhe (Vaugedvenäman territorijaspäi Aleksandr Lukašenko-prezidentan peitpaginan polhe) dai ehtbokha. Putin sanui, miše sodaintervencijan metod oliba aniku Ukrainan demilitarizacii i «denacifikacii» vaiše.
Ukrainan Vladimir Zelenskii-prezident tegi tedotust, miše Venäman sodategendoiden pämet om Ukrainan likvidiruind valdkundaks. Vägitungendan päiväl Ukrain rebiti diplomatižid kosketusid Venämanke, Zelenskii-prezident pani sodaolendad Ukrainan territorijal. Üleine mobilizacii om tedotadud Ukrainas 25. uhokud.
Voden 2022 keväz'kul oli olnu kožundpaginoid toradajiden poliden keskes, no hogahtuz jätktase völ.
Hogahtuz Ukrainan territorijaha sai agjahišt hondustust äjiš valdkundoiš, hätkeližstrokuižiden jäl'gusidenke Venäman ekonomikale da kundale. Läz 70% venänikoid gölü pid'oiteliba sodaoperacijad. Ei kaik eläjad meiš valdkundas oliba lugenuded hogahtusen hüväks, i oliba lähtnuded irdale sanumha «em tahtoigoi sodan Ukrainan vaste», no tobmuz oli azotanu sidä kovas. Sodacenzur Venämas, Vaugedvenämas i palahižes Ukrainas oli zavodinus.
Kategorii:Sodad Kategorii:Venäman istorii Kategorii:Ukrainan istorii
San Tome
San Tome (São Tomé «pühä Homoi») om toponim portugalijankel'žiš maiš. Se voib znamoita:
Akulad
Akulad (Selachimorpha vai Selachii) oma Roskkalad-klassan üläheimkund.
Akul-sana libub amuižislandijan hákall-sanaspäi. Nügüd'aigan tetas akuloiden enamba 526 erikod. Kaikiš vanhembad akulad oliba olmas 450..420 mln vozid tagaz.
Ümbrikirjutand
Kalan eriližused: torpedanvuiččen forman pidetud hibj, sur' geterocerkaline tagasuug, teraviden hambhiden sur' lugumär kaikuččes löuglus tobjimalaz.
Kaikiš penemb akul om Etmopterus perryi-süvävedenkala 17 santimetrad pitte, kaikiš järedamb om kitanvuitte akul (Rhincodon typus), kazvab 20 metrhasai. Üläheimkundan erikod elädas meriš i valdmeriš levedali, pindaspäi kaks' tuhad metrid süvüdehesai. Ujudas merivedes, no erased erikod mahttas eläda reskvedes mugažo. Akuloiden enambuz oma lihansöjad živatad, no koume erikod sötlesoiš planktonal, kal'maroil i henoil kaloil, ned oma kitanvuitte akul, ogibal akul i akul-sur'su. Erikoiden tobj pala eläb 20..30 vodhesai, no järedan akulan igä voib vedadas sada vot.
Irdkosketused
Kategorii:Roskkalad Kategorii:Živatad kirjamišton mödhe Kategorii:Kalad
Ei ole ted ülez
«Ei ole ted ülez» (Throttle vai No Way Up; venäkel'žes versijas — Нет пути наверх) om voden 2005 amerikaine triller. Fil'man režissör om Džeims Sil, muzikankirjutai — Nil Ecri.
Homaičendad
Kategorii:AÜV:oiden fil'mad Kategorii:Trillerad Kategorii:Fil'mad kirjamišton mödhe Kategorii:Vn 2005 fil'mad Kategorii:Fil'mad anglijan kelel
Lüberci
Lüberci (Лю́берцы) om Venäman lidn da raudtesol'm Moskvan agjan keskuzpalan päivnouzmas. Se om Moskvan päivnouzmaine ezilidn, agjan kudenz' lidn eläjiden lugun mödhe, Lübercin lidnümbrikon (edel vn 2017 vilukud — rajonan) administrativine keskuz.
Istorii
Eländpunkt mainitase ezmäižen kerdan vl 1621 kuti Liberici-Nazarovo-külä (Либерицы-Назарово). Purtkespäi om sel'ged, miše külä oli ende-ki, nimitihe jogen (Liberici) i pidajan (Nazarov) mödhe. Saudihe Spasan Toižetamižen pühäpertid vodele 1632 (om likvidiruidud vl 1936, saudihe ut vll 1993−2008). Aleksandr Menšikov-ruhtinaz valdoiči žilos vspäi 1705, sauvoi pert'kulud, kivišt padoseinäd puištonke, i udesnimiti Novo-Preobraženskoje:ks, möhemba Liberici möst. Vll 1862−1864 saudihe raudteid žilonno Kolomnhasai i Räzanihesai. Sätud vl 1899 purumašinoiden tegim radaškanzi vspäi 1910 maižanduzmašinoiden tegimeks. Radnikžilo sai lidnan statusad vl 1925. Mülütihe lähižid žiloid lidnha vl 1934. Kätihe Lübercin päivlaskmad Moskvan palaks vl 1984 (nüg. Kosino- i Žulebino-rajonad).
Lüberci šingotase «Ka»-punolendimiden tegimel, maižanduzmašinoiden tegimel (oz., saharrogon obrädindkombainad), sauvondmaterialiden pästandal (niiden kombinat, alüminiikonstrukcijoiden tegim pertiden täht maižanduzmašinoiden tegimen cehoiden palas), kouroiden tehmižühtelmasel i torguindmašiništon edheotandal.
Geografijan andmused
Lidn sijadase lidnümbrikon lodehes da keskuses, 130 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Röunatab Moskvanke päivlaskmas, Moskvan rengazavtote om 2 kilometras lidnaspäi. Pehork-jogi (Пехо́рка 42 km pitte, Moskvan hura ližajogi) jokseb 1..3 km päivnouzmha lidnaspäi. Toižed lähembaižed lidnad oma Kotel'niki ani suvipäivlaskmha i Dzeržinskii 4 km suvipäivlaskmha.
«Ural»-manten «Moskv — Räzan'»-keskust (M5-trass) om lidnan suvipäivlaskmaižeks röunaks. Viž metrostancijad ümbärtas lidnad Moskvan territorijal. Lüberci I-raudtestancii radab lidnan keskuzpalas, Lüberci II- i Panki-raudtestancijad oma saudud päivnouzmas. Matkad elektrojonusel Kazanin päraudtestancijhasai om 19 km.
Edel 2017. vot lidnankundan pind oli 43,68 km². Tomilinon puišt otab sen znamasišt palad.
Eläjad
Vl 1939 lidnan ristitišt oli 46 491 eläjad, vl 1959 — 93 255 eläjad. Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 172 525 ristutud, rajonan (nüg. lidnümbrik) kaks' koumandest. Kaikiš suremb ristitišt om enamba 200 tuhad eläjid vspäi 2018 (207 349 rist. vl 2019). Ortodoksižen hristanuskondan kuz' jumalanpertid i kaks' časounäd oma olmas lidnas.
Rahvahad (2010): venälaižed — 93,3%, ukrainalaižed — 1,5%, armenijalaižed — 1,3%, toižed rahvahad — 3,9%.
Professionaližen opendusen aluzkundad oma Lübercin tehnikum, Moskvan agjan medicinižen kolledžan nomer 2 (Ramenskoje) Lübercin filial, üläopendusen aluzkundad (kaivuztöiden institut, muitakademii, fizkul'turan akademii) da seičeme filialad (Moskv).
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Moskvan agjan lidnad *
Mavea (kel')
Mavea (ičeze nimitused: mav̋ea, mafea) om kel', kudambal pagištas Mavea-sarel Vanuatun lodehes. Mülüb avstronezižhe kel'kundha. Pagižijoiden lugu om 34 ristitud (mamankel'; 2008). Kaik ned mahttas pagišta bislama-kelel-ki.
Kelen kävutand om olmas vaiše kodin arvoimižiš. Lähembaine heimkel' om tutuba.
Homaičendad
Kategorii:Avstronezižed keled Kategorii:Keled i dialektad kirjamišton mödhe Kategorii:Vanuatun keled
Sarajevo
Sarajevo (mugažo bosnijan, serban da horvatan kelil; serban kelen kirillican kirjamil: Сарајево; Saraybosna) om Bosnijan da Gercegovinan pälidn da kaikiš suremb lidn. Se om Sarajevon kantonan administrativine keskuz da pala mugažo.
Geografijan andmused
Sarajevo sijadase valdkundan keskuzpalan suvipäivnouzmas, mägidenkeskeižes katl'uses, Miläck-jogen randoil (36 km, bosn., serb. i horv. Miljacka, Dunain oigedpol'ne bassein), 550 m ü.m.t. keskmäižel korktusel.
Kantonan nell' municipalitetad oma lidnan paloikš: Centar, Novi Grad, Novo Sarajevo, Stari Grad.
Eläjad
Vn 2013 Bosnijan da Gercegovinan rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 275 524 ristitud. Ühthižen lidnan kaikiš suremb ristitišt oli 527 tuhad eläjid vl 1991. Kaik 555 tuhad ristituid elihe vl 2013 ezilidnoidenke 3350 km² pindal.
Rahvahad (2013, ozutadud rahvahudenke): bosnijalaižed — 81%, horvatijalaižed — 5%, serbalaižed — 4%, toižed rahvahad — 10%.
Irdkosketused
Kategorii:Bosnijan da Gercegovinan lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe * Kategorii:Pälidnad Kategorii:Sarajevon kanton
Tröhgornii
Tröhgornii (Трёхгорный «koumel mägel», mugažo totaran i baškiran kelil) om Venäman sauptud lidn da lidnümbrik Čeläbinskan agjan päivlaskmaižes sarakos. Om ümbärtud Katav-Ivanovskan rajonan territorijal.
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vn 1952 vilukus-sulakus kuti žilo sauvomha da holitamha atombomboiden tegint nomer 933. Panihe radnikžilod oficialižikš vn 1954 17. päiväl keväz'kud. Radnikžilo sai lidnan statusad vn 1955 27. päiväl redukud Zlatoust-20-nimitusenke. Vll 1967−1993 sen nimi oli Zlatoust-36. Vn 1993 redukun 29. päiväspäi lidn om olmas nügüdläiženke nimenke.
Tröhgornii šingotase ladimidensauvomižel tegimel (südäitukuižed šlibakod) i mägisuksiden kurortal.
Geografijan andmused
Lidnan eländfartalad sijadasoiš Jurüzan'-jogen üläjoksmusen oiktal randpolel (Kaman hurapol'ne bassein), 431 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Čeläbinskhasai om 181 kilometrad päivnouzmha orhal vai 232 km avtotedme. Lähembaižed lidnad oma Jurüzan' (raudtestancijanke vaiše jüguiden täht) 5 km pohjoižhe orhal vai avtotel, Katav-Ivanovsk 18 km päivlaskmha-suvipäivlaskmha orhal vai 27 km avtotedme, i Ust'-Katav (raudtestancijanke) 23 km lodeheze orhal vai 38 km avtotedme. «Čeläbinsk — Uf»-mante (M5-trass) ümbärdab lidnad 6..8 kilometras pohjoižes.
Tröhgornii om lidnümbrikon üks'jäine eländpunkt. Lidnümbrikon pind — 162,49 km².
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 33 670 ristitud. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli enamba mi 34 tuhad eläjid vll 2002−2009 (34 700 rist. vl 2007).
Rahvahad (2010): venälaižed — 88,2%, totarlaižed — 4,5%, baškiralaižed — 3,4%, ukrainalaižed — 1,5%, toižed rahvahad — 2,4%.
Professionaližen opendusen aluzkund om Tröhgornijan tehnologine institut — Nacionaližen MIFI-südäitukuižtedoiduzkeskusen filial.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Čeläbinskan agjan lidnad Kategorii:Čeläbinskan agjan lidnümbrikod Kategorii:Sauptud administrativiž-territorialižed ühtnikad
Sofokl
Sofokl (Σοφοκλῆς Sophoklēs [so.pʰo.klɛ̂ːs]; sünd. 497/496 edel m.e., Afinad, Amuine Grekanma — kol. 406/405 e.m.e. tal'vel, sigä-žo) oli Amuižen Grekanman tragedijoiden koumes kirjutajišpäi, kenen sädused oma eläbad meiden päivil-ki. Kirjuti amuižgrekan kelel.
Biografii
Sofokl oli sündnu Sofillan elokahaze kanzha, Afiniden Kolon-ezilidnha (nüg. mülüb lidnha). Prihastuses sai hüväd opendust. Vspäi 480 EME ühtni lidnan praznikoihe horan ohjandajaks. Tunzi Gerodot-istorikad.
Vl 440 EME lidnalaižed valitihe Sofoklad strategaks realistižen Antigona-tragedijan lavastusen jäl'ghe. Hänen Iofon-poig kändihe tragedijoiden kirjutajan mugažo.
Sädamine
Vodespäi 469 e.m.e. Sofokl kirjuti da lavasti 123 tragedijad Afiniden teatran täht, vaiše kahesa p'jesad jäihe meile täuzin: seičeme tragedijad da üks' satirine dram. Nimetomad biografijad kändihe sädusiden alusikš, biografijad oma kirjutadud edel tragedijan südäint tobman palan.
Kaikiš znamasižemb sädusiden nimikirjutez kaičese Florencijan kirjištos (С. Laurentianus, XXXII, 9).
Homaičendad
Kategorii:Amuižen Grekanman runokirjutajad Kategorii:Amuižen Grekanman kirjutajad Kategorii:Dramaturgad Kategorii:Kirjutajad kirjamišton mödhe Kategorii:Runokirjutajad kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe Kategorii:Sündnuded Afinihe Kategorii:Kolnuded Afiniš
Babymetal
Babymetal (BABYMETAL) om tutab Japonijan muzikgrupp. Edestab muzikad džeipop-, al'ternativ metal-, dit metal da pauer metal-stiliš, pajatab japonan kelel. Gruppan änetuzkompanii märičeb muzikan stil' kavaji-metalaks («čomakulu metal»).
Gruppan aluz om pandud Tokioho vl 2010 kuti vokalan da kargun lapseline kollektiv-trio, ühtnijad-neičukaižed sünduiba vll 1997−1999. Akkompanirujad ozutadas koncertal kolijan hibjan grimanke.
Irdkosketused
Kategorii:Japonijan muzikgruppad Kategorii:Muzikgruppad kirjamišton mödhe Kategorii:Muzikgruppad vl 2010 alusenpanendanke
Duty free
Tobjimalaz „duty free“-laukad sijadasoiš portoiden, lendimportoiden, päraudtestancijoiden da valdkundröunoiden südäimes. Järgeline assortiment — alkogoližed jomad, tabaktegesed, parfümerii da bakalejantavarad.
Ezmäine „duty free“-lauk radaškanzi irlandižen Šannon-lendimportas Limerik-lidnanno vl 1947, se om avaitud tähäsai. Torguindan toižend laukan abul sai populärižust teravas, hot' pojav mönd tukuil oli edel sidä. Vl 2011 mail'man torguindan röunmaksoita ühthine suruz oli US$46 mlrd Mail'man Tax Free-associacijan (Tax Free World Association, TWFA) andmusiden mödhe.
Homaičendad
Kategorii:Muit Kategorii:Torguind
Šrödinger Ervin
E. Šrödinger om voden 1933 Nobelän premijan fizikas laureatan.
Biografii
Ervin oli sündnu Rudol'f Šrödinger-edheotajan i himikan Georgina Emilija Brenda-tütren kanzha, oli üks'jäižen lapsen kanzas. Vspäi 1898 openui hüvin gumanitarižes Akademižes gimnazijas. Lahjakaz priha openui matematikad i fizikad Venan universitetas vll 1906−1910. Vahvišti dissertacijad siš i oli pästtud universitetaspäi filosofijan doktor-arvonke.
Mez' radoi opendajan Evropan neniden lidnoiden universitetoiš (1911−1914, 1919−1957): Ven, Cürih, Berlin, Oksford, Dublin.
Tedoradmine
Šrödinger formulirui lainehmehanikan tazostusid, todesti šingotadud hänel formalizman i matricmehanikan ühtejiččust. Tariči lainehfunkcijan fizižen sün originališt el'gendust, napri säta ühthišt kendan teorijad.
Homaičendad
Kategorii:Avstrijan fizikantedomehed Kategorii:Avstrijan tedomehed Kategorii:Fizikantedomehed kirjamišton mödhe Kategorii:Tedomehed kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe Kategorii:Nobelän premijan laureatad
Ritarngu
Ritarngu (ičeze nimituz: ritarungo) om üks' avstraližiš aborigenan kelišpäi. Mülüb pama-njungan kel'kundha.
Necil kelel pagištas Avstralijan Pohjoižes territorijas. Pagižijoiden lugu om 94 ristitud (mamankel'; 1996), vn 2006 rahvahanlugemižen mödhe — 32 ristitud. Kel' om kadomižen röunal.
Kategorii:Pama-njungan keled Kategorii:Keled i dialektad kirjamišton mödhe Kategorii:Avstraližed aborigenan keled kirjamišton mödhe
Avdijan kirj
thumb|right|250px|Avdijan endustuz — kuva Biblijan endevanhas pästandaspäi Avdijan kirj (עֹבַדְיָה Ovadja vai Obadija, Ἀβδιοὺ, Abdiae, Книга Авдия) om evrejan Tanahan kirj Neviim-jagusespäi (Endustajad) i hristanuskondan 31. Vanhan Zavetan kirj.
Säduz om kirjutadud Avdii-endustajal 6. voz'sadal EME vai sen aigemba.
Lissabon
Istorii
Nügüdläine eländpunkt mainitase ezmäižen kerdan vodel 205 EME, nimitihe sidä Olisipo / Ulyssipo latinan kelel. Sai lidnan oiktusid läz 1256 vot. Koume revolücijad oli lidnas vll 1910, 1926 i 1974. Toižen mail'man sodan aigan oli neitraližeks valdmeriportaks.
Avdijan kirj
Kirj om Vanhan Zavetan kaikiš lühüdamb, kogoneb ühtes jagusespäi (21 runod). Endustajan nimi kändase «Ülähäižen radnikoičii». Ümbrikirjutase mi näguihe Avdijale, nimiččid detalid endustajan elos ei ole.
Lissabon
Geografijan andmused
Lissabon sijadase Težu (Taho)-jogen estuarijan pohjoižel randal, Pirenejan pol'saren suvipäivlaskmaižel randal, 15 kilometras Atlantižen valdmeren randištospäi, 0..227 metrad ü.m.t. korktusil.
Avdijan kirj
Homaičendad
Kategorii:Vanhan Zavetan kirjad
Lissabon
Geografijan andmused
Klimat om Keskmeren. Voden keskmäine lämuz — +17,4 C°. Paneb sadegid 774 mm vodes, vähemba kezakus-elokus (26 mm pordos).
Eläjad
Vn 2011 Portugalijan rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 547 773 ristitud. Kaik 2,8 mln ristituid elädas lidnaglomeracijas (958 km²).
Transport
Avtobusad da tramvaid oma kundaližeks transportaks. Vspäi 1959 metro radab lidnas (vl 2012 43 km pitte, 4 jonod, 55 stancijad).
Rahvahidenkeskeine Portel-lendimport (LIS) sijadase lidnan pohjoižpoles.
Irdkosketused
Kategorii:Portugalijan lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe * Kategorii:Pälidnad Kategorii:Portugalijan agjad
Ro
right|160px Ro (Ρ, ρ vai ϱ, virkand ρω, ῥῶ) om grekan kirjamišton seičemenz'toštkümnenz' kirjam. Sättujad amuižgrekan kelen kulundad oma [r] i [r̥], nügüd'aigaižes grekan keles lugetas kirjant [ɾ].
Kirjam libui finikijan 𐤓-kirjamespäi roš (reš), kändase «pä». Latinan R- i kirilline Р-kirjamed augotižlibuihe grekan ro-kirjamespäi.
Kävutand znamaks
Sur' Ρ-kirjam ei ole kävutandas latinan P-kirjamen pojavuden tagut.
Ottas kävutamižhe pen't ρ-kirjant znamoičemha päpaloin nenid tärtusid:
Kategorii:Grekan kirjamed
San Tome (lidn)
thumb|left|250px|Lidnan nägu Man kaimdajaspäi (2006) San Tome (São Tomé) om San Tomen da Prinsipin pälidn da kaikiš suremb lidn. Se om San Tomen agjan i Agua-Grande ümbrikon administrativižeks keskuseks mugažo.
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud rahvahatomal sarel vl 1493. Žilo šingotaškanzihe saharan tehmižel i orjantorguindal, sai lidnan oiktusid vl 1525. Sar' da lidn oma nimitadud ph. Homoin oiktastuseks. San Sebastjan-lidnuz om saudud vl 1575. Vs 1975 heinkun 12. päiväspäi om ripmatoman valdkundan pälidnaks.
San Tome šingotase valdkundan holitišil, sömtegimištol (kalan, kofen i kakaon ümbriradmine), eksportan meriportal.
Geografijan andmused
Lidn sijadase ühtennimižen saren-vulkanan pohjoižpäivnouzmas, Atlantižen valdmeren randal, 137 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad ekvatorhasai om 40 km suvhe.
Klimat om tropižen savannan. Kun keskmäine lämuz om +24...+26 C°. Ekstremumad oma +13 C° i +34 C°. Paneb sadegid 885 mm vodes, enamba redukus-semendkus (81..131 mm kus), kuiv sezon oleskeleb kezakus-sügüz'kus (0..19 mm kus).
Eläjad
Vl 2005 eläjiden lugu oli 56 166 ristitud. Kaikiš suremb lidnan ristitišt om nügüd', valdkundan läz koumandest.
Eläjiden koume nelländest oma katolikad, kümnendez — hristanuskojad, toižed 15 % ristituid oma toižiden religijoiden polenpidajad i religijatomad.
Transport
Rahvahidenkeskeine civiline San Tome da Prinsipi-lendimport (TMS / FPST, 10 tuhad passažiroid vl 2004) radab vides kilometras pohjoižhe lidnan keskusespäi. Tehtas reisid nenihe lidnoihe: Prinsipi, Librevil', Lissabon, Luand.
Joganedal'ne ehtatim ühtenzoitab lidnad Kabo Verdenke.
Homaičendad
Kategorii:San Tomen da Prinsipin lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe * Kategorii:Pälidnad *
Tähtazkundan ekspress 999
«Tähtazkundan ekspress 999» (銀河鉄道999 Ginga Tecudo: 999) om japonine anime-serial Leidži Macumoton mangan aluseks, tedoližen fantastikan žanras. Original om japonan kelel. Režissör — Nobutaka Nišizava. Idejan tegii — Hirojasu Jamaura, Keisuke Fudžikava da Jošiaki Jošida. Muzik — Nozomi Aoki.
Kaik om 113 epizodad serialas. Se läksi ekranoile vodes 1978 (14. sügüz'ku) vhesai 1981 (26. keväz'ku). Om tehtud vll 1982−1983 «Fuji Television», da «Animax»-kanalan täht.
Irdkosketused
Kategorii:Japonijan TV-serialad Kategorii:Animeserialad Kategorii:Kosmine Harlok-merirazbainik Kategorii:TV-serialad kirjamišton mödhe Kategorii:Vn 1978 serialad Kategorii:TV-serialad japonan kelel
Agj (külä)
Agj (Конец) om enččel vepsän külä Vepsän rahvahaližes küläkundas. Se mülüb Vologdan agjan Babajevon rajonha.
Matkad küläkundan Timošino-keskushesai om 13 km lodeheze orhal vai 15 km avtotedme, Babajevo-rajonkeskushesai om läz 104 kilometrad suvhe. Lähembaižed eländpunktad oma Rakunovo, Stunino da Jakutino, kaik oma suvhe Agjalpäi.
Vn 2019 sügüz'kulpäi külän tobmin om Lübov' Anatol'jevna Lebedeva.
Homaičendad
Kategorii:Vepsän küläd Vologdan agjan Babajevon rajonas Kategorii:Vepsän küläd kirjamišton mödhe Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe
Gornozavodsk (znamoičendad)
Gornozavodsk voib znamoita:
Širan Ed
Ed Širan (Ed Sheeran), todesine nimi — Edvard Kristofer Širan (Edward Christopher Sheeran; sünd. 17. uhoku 1991, Hebden Bridž (vai Halifaks toižiden andmusiden mödhe), Sur' Britanii), om britanine (anglijalaine) pajatai da muzikankirjutai.
Biografii
Edvard om sündnu Halifaks-lidnha, da kazvatajidenke sirdi Framlingamha, mi om Suffolk-grafkundas. Kuz'toštkümnevoččen priha okaizi skolad da sirdi jäl'ghižel vodel Londonha sädamha muzikantan kar'jerad.
Vl 2011 hän pästi ičeze ezmäižen «+»-al'boman.
Irdkosketused
Kategorii:Suren Britanijan pajatajad Kategorii:Suren Britanijan muzikankirjutajad Kategorii:Pajatajad kirjamišton mödhe Kategorii:Muzikankirjutajad kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe Kategorii:Sündnuded vl 1991
Armavir
Armavir (Արմավիր Armavir) om toponim armenijan augotižlibundanke. Se voib znamoita:
Elektron
Irdaližed elektronpäluižed märitas atoman himižid ičendoid tobjan palan. Erased nägused lähttas joudjiden elektroniden likundaspäi, ozutesikš, elektrojoksuz veimiš da vakuumas.
Ičendad
Elektron om jagamatoi da strukturatoi heneg 10-17 sm-keskustoihepäi elementarižiden henegiden fizikas nügüd'aigaižen el'gendusen mödhe. Elektron ühtneb vällähä, elektromagnitižhe da gravitacižhe vastaimižpainegihe. Se om kaikiš kebnemb da üks'jäine stabiline heneg leptonišpäi täutkenke ičeze antihenegenke, pozitronanke ühtes.
Fenoil
Fenoil (Алексеевская) om pen' vepsän külä Vologdan agjan Babajevon rajonan pohjoižes.
Eländpunkt mülüb Pazjaren küläkundha. Matkad järven randhasai (Кодозеро, 223 m ü.m.t.) om 2 km päivlaskmha, küläkundan Pazjar-keskushesai om 11 km suvhe orhal vai 19 km avtotedme, Babajevo-rajonkeskushesai — 120 kilometrad suvhe. Lähembaine eländpunkt om Grigorjevskai ani pohjoižhe.
Elektron
Ičendad
Elektrine täude om tazostadud −1,602176634⋅10−19 Kl surudehe tarkoiktas vspäi 2019. Se kävutase toižiden elementarižiden henegiden elektrotäutken märičendühtnikaks.
Fenoil
Vn 2002 kaiken Venäman rahvahanlugemižen mödhe Fenoilan eläjiden lugu oli 5 ristitud, heišpäi kaks' oliba venälaižed i koume — etnižed vepsläižed.