cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kot d'Ivuar
Tobmuz
Parlamentan alakodin ühtnijoiden järgenduseližed valičendad oliba vn 2016 18. päiväl tal'vkud. Valitihe prezidentad järgenduseližen kerdan vl 2015 redukun 25. päiväl, Alassan Uattara sai vägestust ezmäižes turas (83,7%) da radab kahtenden strokun jäl'geten (vl 2010 sai 54,1% vai 45,9% kahtenden turas). Patrik Aši tegeb päministran velgusidme vs 2021 keväz'kun 8. päiväspäi pordaigaližešti. Senatan ezitajiden ezmäižed valičendad oliba vn 2018 24. päiväl keväz'kud.
Administrativiž-territorialine jagand
Kacu kirjutuz: Kot d'Ivuaran administrativiž-territorialine jagand.
Vspäi 2011 Kot d'Ivuaras om 14 ümbrikod. Niišpäi kaks' oma avtonomižed lidnad, toižed 12 ümbrikod alajagasoiš 31 agjaks (regionaks), agjad — 95 departamentaks. Departamentad alajagasoiš 495 subprefekturaks.
Eläjad
Kot d'Ivuaras elädas iberijalaižed. Vn 2014 redukus valdkundan ristitišt oli 23 919 000 eläjid. Kaikiš suremb ristitišt om nügüd'.
Uskondan mödhe (2014): islamanuskojad — 42,9%, katolikad — 17,2%, evangelistad — 11,8%, metodistad — 1,7%, toižed hristanuskojad — 3,2%, animistad — 3,6%, toižed uskojad — 0,5%, religijatomad — 19,1%.
Kot d'Ivuaran kaikiš suremb lidn da ižandusen pälidn om Abidžan. Toižed sured lidnad (enamba 200 tuh. ristituid vl 2012, surembaspäi penembha): Buake, Daloa, Jamusukro (pälidn), Korogo.
Ižanduz
Vl 2009 Kot d'Ivuaran päeksport oli kakao (33%), kivivoi (17%); toine eksport — kofe, pumaterialad, puvill, parfümerii, cement, bananad, ananasad, kala, pal'mvoi.
Suviafrikan Tazovaldkundan administrativiž-territorialine jagand
thumb|300px|SAT:an provincijad SAT:an provincijad da niiden pälidnad (vspäi 1994):
Homaičendad
* Kategorii:Administrativine jagand valdkundoiden mödhe
Reprua
thumb|right|250px|Reprua Reprua (Реҧруа / Ҳаҧырҩаш, რეპრუა Reprua, Репруа) om pen' jogi Abhazijas.
Se om kaikiš lühüdamb jogi mail'mas — piduz om vaiše 18 (!) vai 27 metrad. Manalaižen vilun jogen vägev lähtend pindale. Lankteb Mustmerehe läz Gagr-lidnad.
Jogen vezi keradase karstkaroiš. Ned sijadasoiš Arabik-mägitazangištol 2500 m ü.m.t. korktusel, 12..15 kilometras mererandištolpäi.
Homaičendad
Kategorii:Abhazii Kategorii:Joged kirjamišton mödhe
Cgačas Nek
Cgačas Nek (sesoto i Qacha's Nek) om lidn Lesoton suvipäivnouzmas. Se om Cgačas Nekan ümbrikon administrativine keskuz.
Vl 2004 lidnan eläjiden lugu oli läz 8 tuhad ristituid.
Ümbrikon üks'jäine läžundkodi sijadase lidnudes.
Kategorii:Lesoton lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe *
Stojanov Jurii
Jurii Nikolajevič Stojanov (Юрий Николаевич Стоянов; sünd. 10. heinku 1957, Odess, Ukrainan NST, NSTÜ) om nevondkundaline i venämalaine teatran da kinon artist, akt'or, TV-vedai. Mez' om Venäman rahvahan artist-arvonke (2001). Sai tetabut televizijan jumoristižen «Gorodok»-programan vedajaks (1993−2012) ühtmudel Il'ja Olejnikovanke, molembad oliba sen tegijad da lavastajad.
Biografii
Jurii openui Moskvan GITIS:as vll 1974−1978, sil-žo aigal zavodi fil'miden akt'oran kar'jerad. Vändi rolid Sures dramatižes teatras Tovstonogovan nimed (Piter), radoi siš vspäi 1978 vhesai 1995.
Mez' om naižiš koumanden kerdan. Kaks' poigad oma ezmäižes naimiželospäi: Nikolai (sünd. 1978) i Aleksei (sünd. 1980).
Irdkosketused
Kategorii:NSTÜ:n akt'orad Kategorii:Venäman akt'orad Kategorii:Venäman TV-vedajad Kategorii:Akt'orad kirjamišton mödhe Kategorii:TV-vedajad kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe Kategorii:Sündnuded Odessha
1. Kunigahiden kirj
thumb|right|250px|Samuil i David. Fresk [[Dura Evropos-muštnikan sinagogaspäi, Sirii, 3. voz'sada meiden erad]] 1. Kunigahiden kirj, vai '''1. Samuilan kirj' (שְׁמוּאֵל א׳ Šmuel' I, Βασιλειων Α' Basileion A'', I Samuelis, 1-я Книга Царств), om evrejan Tanah-biblijan kirj i hristanuskondan 9. Vanhan Zavetan kirj.
Original om sätud evrejan kelel. Kirj kogoneb 31 jagusespäi.
Kirj om zavottüd Samuil-endustajal ezimeletaden (ezmäižed 24 jagust), Nafan- i Gad-endustajad jätksiba kirjan hänen surman jäl'ghe. Starinoičeb aigtegoiš Ilii-pühämehen, Samuil-endustajan i Saul-carin elon aigan 11. voz'sadal EME.
Homaičendad
Kategorii:Vanhan Zavetan kirjad
Svalöv
thumb|left|250px|Municipalitetan sijaduz Ročinmas (2006) Svalöv (mugažo ročin kelel, virktas [ˈsvɑ̂ːlœv]) om lidn Ročinman suves. Se om ühtennimižen kundan (kommunan) keskuz, mülüb Skone-agjaha.
Istorii
Savesine Felestads-jumalanpert' om saudud läz 1200. vot, sijadase lidnan suves.
Eländpunktan aluz om pandud vl 1886 kuti raudtestancii da žilo senno. Sil-žo vodel kazmusiden selekcijan edheotand zavodihe radod. Nügüdläine municipalitet om sätud vl 1971. Administrativižen keskusen uded sauvused oma letud 1970-nzil vozil.
Svalöv šingotase sauvondan municipaližen edheotandal, kazmusiden kazvatandal (pud i villäd oma niiden keskes) da ümbriradmižel. Kundan openduzkeskuz.
Geografijan andmused
Lidn sijadase agjan päivlaskmas. Matkad agjan Mal'mö-keskushesai om 35 km suvhe.
Svalövan kundan pind om 388,62 km².
Eläjad
Vl 2010 lidnan eläjiden lugu oli 3 633 ristitud 2,39 km² pindal. Kundan ristitišt om 14 450 eläjad (2022). Kundan i lidnan kaikiš suremb ristitišt om nügüd'.
Irdkosketused
Kategorii:Ročinman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Skone
Kiff
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1884 kuti külä. Francijalaižed sädiba sodapostad külänno vl 1907.
Kiff om tetab nabornikoiden tehmižel.
Geografijan andmused
Vl 2000 lidnan eläjiden lugu oli 32 716 ristitud. Läz 95 tuhad eläjid om ezilidnoidenke (2013). Kaikiš suremb lidnan ristitišt om nügüd'.
Homaičendad
Kategorii:Mavritanijan lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe *
Mail'man bank
thumb|right|250px|Mail'man bankan päfater [[Vašington (lidn)|Vašington-lidnas, AÜV (2006)]] thumb|right|250px|Mail'man bankan logotip Mail'man bank (The World Bank) om rahvahidenkeskeine finansine organizacii. Sen grupp kogoneb vides palaspäi i mülüb ÜRO:ho.
Mail'man bankan prezident om Devid Malpass (David Malpass) vs 2019 sulakun 9. päiväspäi.
Istorii
Bankan aluz om pandud vn 1945 27. päiväl tal'vkud abutamha udessündutada Päivlaskmaižen Evropan valdkundoid i Japonijad Toižen mail'man sodan jäl'ghe.
Nügüd'aigan bank om olmas abun täht šingotesen valdkundoile, se andab kreditoid i grantoid gollüden polendusen täht, spravitamha läžundoid i pätamha mugomid kaikiš süvembid valdkundan problemoid kut endevanh vezikanalizacine sistem, lapsiden openduz. Bankgruppan kaikiden paloiden päfaterad sijadasoiš AÜV:oiden Vašington-pälidnas.
Struktur
Mail'man bankan gruppan päine pala om Rahvahidenkeskeine bank rekonstrukcijas da šingoteses (RBRŠ), se om sätud vl 1945. Kahtenz' struktur om Rahvahidenkeskeine associacii šingoteses, se oigendab bankan erasid funkcijoid vspäi 1960. Sen ližaks, koume organizacijad oma Mail'man bankan gruppan paloikš:
Valdkundale sab ühtneda Mail'man bankan strukturha vaiše ku valdkund jo om RVF:an ühtnijaks.
Irdkosketused
Kategorii:Rahvahidenkeskeižed finansižed organizacijad Kategorii:Organizacijad kirjamišton mödhe
Järeboi
Järeboi (Vulpes lagopus, sinonimad: Alopex lagopus, Canis lagopus) om lihansöi živat. Mülüb Koiranvuiččed-sugukundan Reboid-suguhu. Lagopus-sana (λᾰγώπους) znamoičeb «jänišanjaugaine». Sädab läz kümned alaerikod.
Leviganduz
Eläb kaiken Arktikan territorijal, sen avaron tundran kukhikahiš tahondoiš. Tal'vdub suvemba — oz., Amuran alajoksmuses, Baikalan randištonno, Suomenman keskuzpalas.
Živat kävutab äivoččid uruid, tal'vel voib tehta uruid lumes. Uru sijadase pol'kilometras vedespäi vai sen lähemba.
Ümbrikirjutand
Hibj om 50..75 sm pitte, händan piduz 25..30 sm. Järeboi om 20..30 sm kortte. Täuz'kaznuden ižačun hibj om 3,5 kg vedutte keskmäras, erasti sase ühesha kilogrammhasai, emäčun veduz om läz koumed kilod. Reboin erineden, hibj om lähemba mannoks, kärz om lühüdamb. Kehkrad korvad ozutadas habi tal'vkarvaspäi, käbäloiden labajaugad oma kattud kovil hibusil, ned vajehtused oma pakaiženvastaižed.
Järeboi om sugukundan üks'jäine erik karvan vajehtujanke mujunke voz'aigadme. Kaks' toižendad mujun mödhe: järgeline vauged (bur kezal) i sinivauvaz, jäl'gmäine oleskeleb vauvaz koričma, muzahahk, koričma hobedanke verendan jäl'ghe.
Elonmaht
Järeboi söb živatoiden 125 erikod, kazmusiden 25 erikod, no tobjimalaz nühtajid, kalad i somarjoid.
Živatan igä oleleb londuses 6..10 vot. Reboid, hahmad i händikahad södas järeboid. Vauged pulo tegeb londoid järeboin poigaižihe.
Homaičendad
Kategorii:Koiranvuiččed Kategorii:Živatad kirjamišton mödhe Kategorii:Imetaiživatad
Havan
thumb|left|250px|Havan-lidnan municipalitetoiden kart (2022) Havan (La Habana [la aˈβana], täuzin San Cristóbal de La Habana) om Kuban pälidn da kaikiš suremb lidn. Se om üks' Kuban agjoišpäi.
Sada valdkundad oma ezitadud lidnas: 88 sur'oigenduzkundad (sidä kesken AÜV:oiden vs 2015 heinkun 20. päiväspäi, edel sidä — mel'hetartusen ezitaikund), 11 verazmašt konsulust i üks' torguindezitaikund (Armenii).
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1519. Žilo sai lidnan statusad vl 1592.
Vspäi 1902 Havan om ripmatoman Kuban pälidnaks.
Geografijan andmused
Lidn sijadase Kuban saren lodehes, Meksikan lahten randal, 59 metrad ü.m.t. keskmäižel korktusel.
Klimat om tropine passatine. Havan om tropižile ciklonile alastui lidn. Vilukun keskmäine lämuz om +23 C°, heinkun — +28 C°. Ekstremumad oma +4 C° i +38 C°. Paneb 1190 mm sadegid vodes, enamba kezakus (182 mm), sügüz'kus (144 mm) i redukus (181 mm), vähemba keväz'kus (46 mm). Meriveden lämuz om +24..+29 C° vodes läbi.
Havan jagase vižtoštkümneks municipaližeks ühtnikaks, ned alajagasoiš 105 rajonaks (consejos populares).
Eläjad
Vl 1750 eläjiden lugu oli 70 tuh. ristituid. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 2 344 000 eläjad vl 2002. Nügüd' valdkundan kaikutte videnz' ristit eläb lidnas. Vl 2012 kaik 2 106 146 ristitud elihe lidnas.
Vn 2012 rahvahanlugemižen mödhe kuz' ristitud kümnespäi oma ispanijalaižiden jäl'gelaižed, mestizo (vaugedverižiden da indejalaižiden jäl'gelaižed) i mulatad (afrikaniž-ispaniženke augotižlibundanke) oma nelländez, 15% oma afrikalaižed, 0,2% oma azijalaižed (immigrantad Kitaišpäi).
Religijan mödhe religijatomad i katolikad oma enambuses. Om penemb hristanuskondan da afrikanižiden uskondoiden segoitadud kul'toiden polestajid.
Edeline lidnan ohjandusen pämez' om Marta Fernandes Romero (2011−2020, Marta Hernández Romero).
Transport
Avtobusad da kiruhavtobusad oma kundaližeks pätransportaks lidnan südäimes. Havan om valdkundan päraudtesol'm. Ei ole metrod lidnas, seižutihe sen sauvomišt NSTÜ:n čihodamižen jäl'ghe. Jügumeriport radab lidnas.
Om kaks' aeroportad. Rahvahidenkeskeine Hose Martin nimed lendimport (HAV / MUHA, Aeropuerto Internacional José Martí) sijadase 11 kilometrad suvhe lidnan keskusespäi, radab vspäi 1930. Toine Plaja Barakoa-lendimport sijadase päivlaskmpolehe lidnaspäi, kävutadas sidä tehmaha südäireisid vaiše. thumb|center|700px| Havanan ühthine nägu
Karjalan keled
thumb|right|250px|Karjalan keliden (paginoiden) leviganduz: 1,2,5 — ičenaižkarjalan kel' 3 — lüdikel' 4 — livvin kel' Karjalan keled (ičeze nimituz: karjalan kielit) om suomalaiž-ugrilaižiden keliden alaoks, kudamb mülütab Baltijan meren suomalaižihe kelihe. Pagižijoiden lugu — läz 60 tuhad ristituid.
Karjalan keled oma agglütinativižed. Karjalan keled oma Karjalan Tazovaldkundan pagižkeled.
Karjalan kirjamišt
Vl 2011 Petroskoiš pättihe, miše Ü-kirjamen sijas i ičenaiž-karjalan, i livvin kelil linneb Y.
Nesterov (Kaliningradan agj)
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1539 kuti Štallupönen torgusen sijadusen oiktusenke. Vl 1719 luja lämoipalo tegihe žilos. Sen jäl'ghe sauvoškanzihe kivižid pertid, saudihe ut kirhad, i vl 1722 žilo sai lidnan oiktusid. Sodagarnizon baziruihe lidnas vspäi 1780. Vl 1860 «Berlin — Kaunas»-raudte läbiti lidnad. Vn 1944 25. päiväl redukud Rusked Armii anasti Ebenrode-lidnad. Vl 1946 udesnimitihe NSTÜ:n vägimehen Stepan Nesterov-polknikan kanzannimen mödhe, pölištui toran aigan anastamha lidnad.
Nesterov šingotase Steko-avtoakkumulätorbatarejiden tegimel, sömtegimištol (rapsantegim, argvoitegim), turbazedheotandal i mecižandusel.
Geografijan andmused
Lidn sijadase 65 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Raudtekontrol'punkt om Litvanman röunal 12 km päivnouzmha. Matkad Kaliningradan keskushesai om 133 km päivlaskmha orhal, 140 km avtotedme vai raudtedme. Lähembaižed lidnad oma Gusev 25 km päivlaskmha kaikil teil, Krasnoznamensk 36 km pohjoižhe orhal vai avtol i Kibartai (Litvanma) 12 km päivnouzmha kaikil teil.
Nesterov om lidnankundan üks'jäine eländpunkt.
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 4 595 ristitud, rajonan nelländez. Kaik 4 086 eläjad oli lidnas vl 2017. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 6 644 eläjad vl 1939, Suren sodan jäl'ghe — läz vit tuhad eläjid vll 1989−2008 (5 049 rist. vl 2002).
Rahvahad (lidnan eläjad, enamba 0,4 % vl 2010, ozutadud rahvahudenke): venälaižed — 87,2 %, litvalaižed — 3,3 %, vaugedvenälaižed — 3,2 %, ukrainalaižed — 2,7 %, saksalaižed — 0,8 %, pol'šanmalaižed — 0,5 %, čiganalaižed — 0,4 %, toižed rahvahad — 1,9 %.
Ortodoksižen hristanuskondan kaks' pühäpertid oma avaitud lidnas: Pühän Hengen jumalanpert' (kirhan sauvuses vspäi 1996) i ph. Panteleimonan časoun'.
Professionaližen opendusen aluzkundad ratas lähembaižiš lidnoiš.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Kaliningradan agjan lidnad *
Fokino (Bränskan agj)
Fokino (Фо́кино) om Venäman lidn da lidnümbrik Bränskan agjan pohjoižpäivnouzmas.
Istorii
Fokino šingotase sauvondmaterialiden pästandan edheotandoil: Mal'covan cementantegim (mülüb Evrocement-gruppha), šiferantegim, raudbetontegesiden edheotand, azbestcementtegesiden kombinat, keramižiden torviden tegim ratas lidnas.
Geografijan andmused
Lidn sijadase Bolv-jogen muugotil randoil (Болва, Desnan hurapol'ne bassein), 190 m ü.m.t. keskmäižel korktusel, Dät'kovon i Bränskan rajoniden röunal. Matkad Kalugan agjhasai om 10 km päivnouzmha, Bränskan röunhasai — 10 km suvhe avtotedme, keskushesai — 25 km. Toižed lähižed lidnad oma Sel'co 20 km suvipäivlaskmha orhal i Dät'kovo 15 km pohjoižhe kaikil teil.
Fokino om lidnümbrikon üks'jäine eländpunkt.
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 13 876 ristitud. Kaik 13 065 elajad oli lidnas vl 2017. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli enamba 15 tuhad eläjid vll 1989−2008 (15 600 rist. vozil 1996 i 2000).
Ortodoksižen hristanuskondan kaks' jumalanpertid oma saudud lidnas: Pühän Jumalanmaman Sündundan i Katken.
Bränskan energomašinansauvomižen i radioelektronikan tehnikum, sen Fokinon filial (ende Fokinon industrialine tehnikum) om lidnan professionaližen opendusen aluzkundaks.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Bränskan agjan lidnad Kategorii:Bränskan agjan lidnümbrikod
Meitelan kosmine simfonii
Meitelan kosmine simfonii: Tähtazkundan ekspressan 999 sanutez-sarak (宇宙交響詩メーテル ～銀河鉄道999(スリーナイン)外伝～ Supēsu Simfonī Mēteru: Ginga Tetsudō Surī Nain Gaiden) om japonine anime-serial tedoližen fantastikan žanras. Režissör om Šin'jiči Masaki.
Kaik om 13 epizodad serialas. Se läksi ekranoile vn 2004 elokus-redukus.
Homaičendad
Kategorii:Japonijan TV-serialad Kategorii:Mul'tserialad Kategorii:Kosmine Harlok-merirazbainik Kategorii:TV-serialad kirjamišton mödhe Kategorii:Vn 2004 serialad Kategorii:TV-serialad japonan kelel
Vačjärv
thumb|right|250px|Vačjärv vn 2012 kezakus Vačjärv (Вачозеро) om reskveden järv Süvär'-jogen oiktal randpolel, Venäman evropižen palan lodehpoles, Leningradan agjan Kos'kenaluižen rajonas.
Järv om 10 km pitte i 3 km levette. Sen pind saridenke om 17 km². Järven bassein — 104,4 km².
Kategorii:Venäman järved Kategorii:Järved kirjamišton mödhe Kategorii:Leningradan agjan järved Kategorii:Kos'kenaluižen rajon
"The X Factor" Venämas
«The X Factor» om üks' kaikiš tetabižiš muzikkonkursoišpäi mail'mas. Venämas oli olmas kaks' konkursan analogad:
V
Kauhajogi (lidn)
Kauhajogi (suom. i Kauhajoki, suomen virkand: [ˈkɑu̯ɦɑˌjo̞ki]) om Suomenman lidn da lidnankund valdkundan suvipäivlaskmas. Se om Suvipohjanma-agjan videnz' lidnankund kahesaspäi eläjiden lugun mödhe.
Istorii
Eländpunkt mainitase 16. voz'sadaspäi, časoun' om olmas vspäi 1584. Municipalitetan aluz om pandud vl 1868. Suomenman parlament sijazihe kundas pordaigaližešti Tal'vsodan aigan, tegi 34 ištundad koumes kus. Kund sai lidnan statusad (kaupunki) vl 2001.
Geografijan andmused
Lidn sijadase agjan suvipäivlaskmas, ühtennimižen jogen randoil (Kauhajoki 73 km pitte, Kürönjogen bassein). Matkad lidnaspäi agjan Seinjogi-keskushesai om 52 km pohjoižpäivnouzmha orhal, 58 km avtotedme vai raudtedme, Hel'sinkihesai om 290 km suvipäivnouzmha orhal, 345 km avtol vai raudtel. Lähembaižed lidnad oma Kurikk 24 km pohjoižpäivnouzmha avtol vai jonusel, Närpes i Kaskinen (Pohjanma) 50 km päivlaskmha avtotedme.
Vl 2020 lidnan ühthine pind — 1315,55 km², sidä kesken kuivma 1298,99 km², vezi i sokaz tahond otiba 16,56 nellikkilometrad.
Eläjad
Mamankelen mödhe (2016): suomen kel' — 97,5%, ročin kel' — 0,3%, toižed keled — 2,2%.
Keijo Kuja-Lipasti radoi edeližeks lidnanpämeheks (2009−2017).
Irdkosketused
Kategorii:Suomenman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Suvipohjanma
Pedrad
Pedrad voib znamoita:
SognaMetal
«SognaMetal» om norvegijalaižen Windir-gruppan DVD, pästtud vl 2005.
Se om edestadud sügüz'kun 3. päiväl, konz oliži Valfaran 26-nz' sündundpäiv. Nece om Windir:an jäl'gmäine pajomaterial, kudamb znamoičeb gruppan lopun.
Irdkosketused
Kategorii:Windir:an al'bomad Kategorii:Al'bomad kirjamišton mödhe Kategorii:Vn 2005 al'bomad
Sirii
Sirii, täuz' oficialine nimituz — Sirijan Araban Tazovaldkund (الجمهورية العربية السورية Al' Džumhurija Al' Arabija As Surija), om valdkund Päivlaskmaižes Azijas. Sen pälidn om Damask.
Istorii
Vn 1936 sügüz'kus Sirii tedoti ezmäižen kerdan ičeze ripmatomudes Francijaspäi. Nece ripmatomuz oli tundištadud vn 1946 17. päiväl sulakud.
Vs 2011 keväz'kuspäi Rahvahanikoiden soda jätktase valdkundas.
Vl 2012 uhokun 27. päiväl nügüdläine Konstitucii tuli väghe. Se om hüvästadud kaiken rahvahan referendumal vn 2012 26. päiväl uhokud.
Geografijan andmused
thumb|left|250px|Sirijan topografine kart. Valdkund om röunoiš Turkanmanke pohjoižes (röunan piduz — 822 km), Irakanke päivnouzmas (605 km), Iordanijanke suves (375 km), Izrailinke (76 km) da Livananke (375 km) suvipäivlaskmas. Ühthine röunoiden piduz — 2253 km.
Sirijan päivlaskmaižed randad lainištab Keskmeri. Ühthine randanpird — 193 km.
Kaikiš korktemb čokkoim om Hermon-mägi, 2814 metrad valdmeren pindan päl. Kaikiš alahaižemb čokkoim om nimetoi taho läz Tiverijan järved, −200 metrad valdmeren pindan al.
Klimat om letetazangišton kuiv. Paneb sadegid 1000 mm vodes (mererandal enamba, päivnouzmas penemb mi 250 mm). Kaikiš pidemb jogi om Jevfrat.
Londuseližed pävarad oma kivivoi, fosfatad, raudkivend, hrom, marganc, väghine mahuz; toižed varad — mramor, sauvondgips.
Politine sistem
thumb|right|200px|Sirijan parlamentan sauvuz [[Damaskas 20. keskvoz'sadas.]] Ohjandusen form om unitarine prezidentiž-parlamentine tazovaldkund dominirujan partijan sistemanke. Valdkundan pämez' om prezident (رئيس الجمهورية العربية السورية Rajijs Al' Džumhurijat Al' Arabijat As Surija). Hän paneb ohjastusen ministrid radsijha, hän-žo armijan päkäsknik. Kaik rahvaz valičeb prezidentad seičemeks vodeks. Kahtenden strokun voimuz om olmas, no nügüdläine Bašar Asad-prezident oli valitud jo koumandeks strokuks, sikš miše vajehtihe Konstitucijad vl 2012. Kaks' varaprezidentad abutadas prezidentale. Prezidentale sab säta käskusid, ned tuldas väghe vahvištusen jäl'ghe parlamental.
Parlament — Rahvahan Nevondkund (مجلس الشعب‎‎ Medžlis Aš Šaab) — om üks'kodine 250 ühtnijanke. Kaik rahvaz valičeb heid nelläks vodeks.
Sirijan parlamentan ühtnijoiden järgenduseližed valičendad oliba vn 2016 13. päiväl sulakud. Vl 2014 kezakun 3. päiväl prezidentan järgenduseližed valičendad oliba (Bašar al'-Asad sai vägestust, oti 88,7%, äjad valdkundad jättiba tundištuseta). Imad Hamis radab päministran vs 2016 kezakun 22. päiväspäi.
Administrativiž-territorialine jagand
Kacu kirjutuz: Sirijan administrativiž-territorialine jagand.
Sirii jagase 14 agjaks-muhafaz:aks. Agjad alajagasoiš 64 territorijaks (مناطق manatik), sidä kesken Damask-pälidn-ki. Territorijad oma jagadud 206 rajonaks (arab. نواحي navahi). Rajonad mülütadas 84 sured lidnad i 6432 lidnut da küläd (2007).
Eläjad
Sirijas elädas sirijalaižed. Vl 2014 valdkundan ristitišt oli 17 951 639 eläjad. Kaikiš suremb ristitišt oli 21 124 000 eläjad vl 2011 (rahvahanikoiden sodan kanman).
Religijan mödhe (2015): islamanuskojad — 87% (sidä kesken sunnitad 74%, alavitad, ismailitad i šijitad 13%), hristanuskojad — 10%, druzad — 3%, judaistad (järedoiš lidnoiš).
Kaikiš järedambad lidnad (enamba 500 tuh. ristituid, vn 2006 rahvahanlugemižen mödhe, surembaspäi penembha): Aleppo, Damask (pälidn), Homs. Viž ristitud ühesaspäi elädas lidnoiš (2020).
Ižanduz
Vl 2009 Sirijan päeksport oli kivivoi (62%), maplodud (läz 6%), puvill (5%); toine eksport — fosfatad (3%), eläbad lambhad (3%), sobad (2%).
De Montema Damian
Damian de Montema (Damian De Montemas; sünd. Avstralii) om avstraline TV-serialoiden i fil'miden akt'or.
Biografii
Damian openzihe Pertan Ezinendčomamahtoiden Päivlaskmaižavstralijalaižes akademijas (WAAPA).
Akt'or fil'mzihe avstraližiden serialoiden rives, toižkäzižiden personažiden roliš tobjimalaz.
Mez' besedoičeb Anneliz Hüiseranke (Anneliese Huyser), kaks' last om paral.
Irdkosketused
Kategorii:Avstralijan akt'orad Kategorii:Akt'orad kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe
Foros
Foros (Форос / Foros, ukr. i Форо́с) om lidnanvuitte žilo Kriman suves. Sijadase suvhe Sevastopolišpäi i päivlaskmha Alupkaspäi. Om alištunu Jalt-lidnan tobmudele.
Istorii
Nügüdläine eländpunkt mainitase ezmäižen kerdan 1360-nziden voziden Genujan Kafan rahakirjuteses Fovi-nimitusenke. Vspäi 1475 mülüi Osmanan imperijha koume voz'sadad, sid' oli Venäman imperijan peneks küläks.
Geografijan andmused
Žilo sijadase Mustmeren randal, 32 m ü.m.t. keskmäižel korktusel.
Eläjad
Kodikelen mödhe (2001): ukrainan kel' — 14,1 %, venän kel' — 84,9 %, toižed keled — 1,0 %.
Homaičendad
Kategorii:Kriman lidnanvuiččed žilod Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Jaltan lidnümbrik
Einštein Al'bert
Al'bert Einštein (Albert Einstein ['albɛɐ̯t 'aɪnʃtaɪn]; sünd. 14. keväz'ku 1879, Ul'm, Vürtemberg-kunigahuz, Saksanma — kol. 18. sulaku 1955, Prinston, Nju Džersi, AÜV) — üks' nügüdläižen teoretižen fizikan sädajišpäi, Nobelän premijan fizikas laureat (vl 1921), kundaline šingotai-gumanist. Eli Saksanmas (1879−1893, 1914−1933), Šveicarijas (1893−1914) da AÜV:oiš (1933−1955). Oli mail'man äjiden päuniversitetoiden arvostuzdoktoraks, äjiden Tedoakademijoiden ühtnijaks.
Sädused
Einštein om 300 tedotön sädai fizikas, 150 tedotön istorijas da tedon filosofijas avtor. Hän om neniden tedoteorijoiden sädai:
Tegii andoi ičeze avtoroiktust, kaik kirjeižid i tedotöiden käzikirjutesid Evrejan universitetale (Jerusalim).
Biografii da kanz
Al'bert oli sündnu German Einštein-edheotajan (1847−1902) i Paulina Einštein-kodiemägen (neiččel Koh, 1858−1920) kanzha. Maja-sizar (1881−1951) oli tedomehel mugažo. Al'bert openui Cürihan tehnižes üläškolas (1896−1900), pästtihe sišpäi rata školopendajan voimusenke.
Oli naižiš kaks' kerdad, akad: Mileva Marič (vspäi 1896, kol. 1948) i El'za Einštein (vspäi 1919, kol. 1936). Koume last sünduihe ezmäižes naimiželos: Lizerl'-tütär (1902, kol. vagahaižel), Gans Al'bert-poig (1904) i Eduard-poig (1910).
Mušt
Oma nimitadud londuses tedomehen muštoks:
Irdkosketused
Kategorii:Saksanman fizikantedomehed Kategorii:Šveicarijan fizikantedomehed Kategorii:AÜV:oiden fizikantedomehed Kategorii:Nobelän premijan laureatad Kategorii:Saksanman tedomehed Kategorii:Šveicarijan tedomehed Kategorii:AÜV:oiden tedomehed Kategorii:Fizikantedomehed kirjamišton mödhe Kategorii:Tedomehed kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe Kategorii:Sündnuded Ul'mha Kategorii:Kolnuded Nju Džersiš
Birbincpühäpäiv
thumb|right|250px|Venälaine [[jumalaine praznikas (14. voz'sada)]] Birbincpühäpäiv vai Birbincad (Sündun tulend Jerusalimha) om üks' hristanuskondan päižiš praznikoišpäi (pühänikoišpäi). Oigetas Suren Nedalin ani edes, nedališ edel Äipäiväd.
Beliz (lidn)
Beliz (Belize City) om Belizan kaikiš suremb lidn eläjiden lugun mödhe, valdkundan üläopendusen keskuz da meriport. Se om Belizan ümbrikon administrativine keskuz.
Birbincpühäpäiv
Praznikan oigenduz zavodiše Jerusalimas. Birbincoiden tetab atribut — pal'mveza, birbinc vai (harvašti) nižutähk. Nened konfessijad pidadas pühänikaks: ortodoksine hristanuskond, katoline jumalankodikund, protestantizm, Päivnouzmman jumalankodikundad.
Beliz (lidn)
Istorii
Ende maja-indejalaižiden pen' Holzuz-lidn sijazihe siš tahondas. Nügüdläižen eländpunktan aluz om pandud britanižil merimehil vl 1638 Oulover-ojan (Haulover Creek) lanktendan sijas Beliz-jogehe kuti mecan varhapanendan baz. Sai lidnan (town) oiktusid vl 1783. Beliz oli Britanine Gonduras-kolonijan pälidnaks vhesai 1970, sirtihe udhe Bel'mopan-lidnha vn 1961 redukun Hetti-torokan tagut. Vspäi 1981 (valdkundan ripmatomuden sandan voz') Beliz om siti-statusanke.
Birbincpühäpäiv
Pühänik simvoliziruib Iisus Hristosan tundištamišt Messijaks (Sünduks), no i Ristituiden Poigan tulendan Rajuhu ezimel'kuvad.
Beliz (lidn)
Istorii
Beliz šingotase bankoil i torguindal, om valdkundan transportteiden keskuseks.
Birbincpühäpäiv
Irdkosketused
Kategorii:Hristanuskondpraznikad Kategorii:Praznikad kirjamišton mödhe
Beliz (lidn)
Geografijan andmused
Lidn sijadase valdkundan päivnouzmas, Kariban meren randal, läz meren tazopindad korktusel. Alištub sur'vezile vihmsezonan aigan. Nell' sildad ühtenzoittas lidnan paloid.
Vauged Holunic
Vauged Holunic (Бе́лая Холуни́ца) om Venäman lidn da lidnankund Kirovan agjan keskuzpalan pohjoižpäivnouzmas. Se om Vauktan Holunican rajonan administrativine keskuz.
Beliz (lidn)
Geografijan andmused
Klimat om tropine mussonine. Kun keskmäine lämuz vajehtase +24..+29 C° röunoiš voden aigan. Ekstremumad oma +11 C° i +37 C°. Paneb sadegid 1970 mm vodes, enamba kezakus (236 mm) i sügüz'kus-kül'mkus (230..305 mm kus), vähemba uhokus-sulakus (41..64 mm kus).
Vauged Holunic
Istorii
Eländpunkt aluz om pandud vl 1764 kuti žilo sauvomha da holitamha Novotroickii Holunickii (Beloholunickii)-raudantegint, nimitihe jogen mödhe. Uiton ezmäine puine padosein oli saudud sil-žo vodel. Manmehed Uz'lidnan i Vologdan gubernijoišpäi oliba ezmäižil sirdanuzil mehil. Vll 1928−1965 eländpunkt oli lidnanvuiččeks Beloholunickii-žiloks. Se sai lidnan statusad nügüdläiženke nimenke vl 1965.
Beliz (lidn)
Eläjad
Vl 2010 lidnan eläjiden lugu oli 57 169 ristitud, ümbrikon kaks' koumandest.
Vauged Holunic
Istorii
Vauged Holunic šingotase mecanümbriradmižen kombinatal i omblendfabrikal (vspäi 2018).
Geografijan andmused
Lidn sijadase rajonan suvipäivlaskmas, Vauged Holunic-jogen (168 km pitte, Vätkan hura ližajogi) i sen Beloholunickii-uiton-vezivaradimen (16 km²) randoil, 140 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad agjan Kirov-pälidnhasai om 73 km suvipäivlaskmha-päivlaskmha orhal vai 81 km «Kirov — Perm'»-avtotedme. Lähembaine lidn om Slobodskoi 40 km päivlaskmha-suvipäivlaskmha orhal vai 45 km avtotedme.
Beliz (lidn)
Eläjad
Rahvahidenkeskeine civiline Beliz-lendimport Filip Goldsonan nimed (BZE / MZBZ, 1 mln passažirad vl 2018) radab ajelendan pol'časus lodeheze lidnan keskusespäi. Tehtas reisid AÜV:oiden i Kanadan järedoihe lidnoihe, Keskuzamerikan lähižihe maihe. Pen' lendimport Barri Bouenan nimed (TZA / MZBE) om ühtes mijläs lidnan keskusespäi, sišpäi sadas penil lendimil Beliz-valdkundadme.
Vauged Holunic
Geografijan andmused
Ühesa küläd mülüdas lidnankundha Vauktan Holunican ližaks, sidä kesken kaks' küläd seištas kaikenaigaižeta ristitištota. Lidnankundan pind — 510 km².
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 11 232 ristitud, lidnankundan — 12 308 ristitud, rajonan koume videndest. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli enamba 13 tuhad eläjid vll 1979−1996 (13 400 eläjad vl 1992). Kaik 10 517 ristitud elihe lidnas i 11 526 ristitud kaikes lidnankundas vl 2017.
Beliz (lidn)
Irdkosketused
Kategorii:Belizan lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe *
Vauged Holunic
Eläjad
Ortodoksižen hristanuskondan kaks' jumalanpertid oma avaitud lidnas: Hristan Eläbzdusen (om saudud vn 2006 jäl'ghe) i Kaikiden Pühämehiden (kaumžomal, letihe vll 1864−1868, kellčuhunduz 1887).
Professionaližen opendusen aluzkund om Vätkan avtotegimištoližen kolledžan (Kirovo-Čepeck) filial.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Kirovan agjan lidnad *
Olejnikov Il'ja
Il'ja L'vovič Olejnikov (Илья Львович Олейников), todesine nimi — Il'ja L'vovič Kläver (Илья Львович Клявер; sünd. 10. heinku 1947, Kišinöv, Moldavijan NST, NSTÜ — kol. 11. kül'mku 2012, Piter, Venäma) oli nevondkundlaine i venämalaine akt'or da TV-vedai, televizijan jumoristižen «Gorodok»-programan vedai (ühtmudel Jurii Stojanovanke, 1993−2012). Denis Kläver-pajatajan tat.
Biografii
Il'ja oli sündnu evrejalaižiden kanzha. Edel lähtendad Moskvha opendusen täht radoi Kišinövan teatroiš.
Vll 1965−1969 tuleban aigan akt'or openui Moskvan cirkan da estradan čomamahton valdkundaližes üläškolas. Vll 1969−1971 mez' služi armijas Moskvan agjas, sai efreitorkonferansje-arvod (sodabiletan mödhe). Il'jan kar'jer akt'oraks jätksihe vspäi 1968 surmhasai, radoi paginžanran artistan NSTÜ:s hätken aigan.
America
«America» (Amerik) om Modern Talking-duetan kümnenz' studijanal'bom. Se om pästtud vn 2001 19. päiväl keväz'kud.
Olejnikov Il'ja
Irdkosketused
Kategorii:NSTÜ:n akt'orad Kategorii:Venäman akt'orad Kategorii:Venäman TV-vedajad Kategorii:Akt'orad kirjamišton mödhe Kategorii:TV-vedajad kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe Kategorii:Sündnuded Kišinövha Kategorii:Sündnuded vl 1947
America
Homaičendad
Kategorii:Modern Talking:an al'bomad Kategorii:Al'bomad kirjamišton mödhe Kategorii:Vn 2001 al'bomad
Meitelan legend
Meitelan legend (メーテルレジェンド Mēteru Redzendo) om vn 2000 japonine anime-serial tedoližen fantastikan žanras. Režissör om Kadzujoši Jokota. Akt'oriden valičend — Naomi Šindo. Serialas om kaht epizodad.
Tihoreck
Tihoreck (Тихоре́цк) om Venäman lidn da lidnankund Krasnodaran randan pohjoižpäivnouzmas. Se om Tihoreckan rajonan administrativine keskuz, mülüb sihe vspäi 2008.
Istorii
thumb|right|150px|Nevondkundaline lidnanznam Tihoreckai-raudtestancii (станция Тихорецкая) radab vn 1874 semendkuspäi «Rostov — Vladikavkaz»-keskustal. Nimitihe raudtestancijad lähižen Tihoreckai-stanican mödhe (станица Тихорецкая), se sijadase seičemes kilometras pohjoižpäivnouzmha, udesnimitihe vl 1930 Fastoveckajaks putlikoičendad vaste. Ühtenzoittihe Tihoreckii-futorad i žilod raudtestancijanno da kätihe lidnaks vn 1926 1. päiväl keväz'kud, nimitihe nügüdläižikš. Toižen mail'man sodan aigan lidn oli okkupiruidud Germanijan i Romanijan sodavägil (5. eloku 1942 — 30. viluku 1943). Vspäi 1961 alištihe lidnad randan tobmudele oikti.
Tihoreck šingotase sömtegimišton (leibän, lihan, saguden kombinatad, oludentegim) da raudten edheotandoiden keskuseks, mugažo mašiništonsauvomižen tegim radab, se pästab raudteiden kohenduztehnikad.
Geografijan andmused
Lidn sijadase Čelbas-jogen oiktal randpolel (lankteb soho Azovmeren randal, om sidodud Azovmerhe solakahiden limanoiden kal't), 3 kilometras jogespäi, 80 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Krasnodarhasai om 128 km suvipäivlaskmha orhal vai 155 km avtol ajaden, mugažo voib sadas oiktadme raudtedme. Lähembaine lidn om Kropotkin 63 km suvipäivnouzmha raudtedme vai «Kavkaz»-avtotedme.
Kaks' žilod mülüdas lidnankundha Tihoreckan ližaks. Lidnankundan pind — 76,03 km².
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 61 823 ristitud, lidnankundan — 63 295 ristitud, rajonan pol'. Vl 2017 kaik 58 982 ristitud elihe lidnas i 60 445 ristitud kaikes lidnankundas. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 70 300 eläjad vl 1996.
Rahvahad (lidnan eläjad, enamba 1,0% vl 2010): venälaižed — 94,5%, armenijalaižed — 1,6%, ukrainalaižed — 1,4%, toižed rahvahad — 2,2%, rahvahuden ozutandata — 0,3%.
Ortodoksižen hristanuskondan koume pühäpertid oma avaitud lidnas: Jumalanmaman Emäganpäivän kafedraline päjumalanpert' (letihe vl 1910), Sündun Eläbzdusen i ph. Ksenija Piterilaižen jumalanpertid.
Tihoreckan koume tehnikumad oma lidnan professionaližen opendusen aluzkundoikš: raudtetransportan (Rostovan raudteühtenzoitusen universitetan filial), industrialine, saraktehnologijoiden.
Edeline lidnankundan pämez' (Administracijan pämez') Sergei Koräkin (sügüz'ku 2015 — reduku 2018).
Transport
Avtobusad da taksid oma kundaližeks transportaks lidnas.
«Kavkaz»-avtote (R-217) om lidnan pohjoižpäivnouzmaižeks röunaks.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Krasnodaran randan lidnad *
Disnei Uolt
thumb|thumbtime=2|upright=1.5|Newman Laugh-O-Grams (1921) — Uolt Disnein (ühtni iče) ezmäižed 12 mul'tfil'mad, fil'mzihe «Laugh-O-Gram»-studijas, ozutihe «Newman»-kinoteatras. Uolter Elajas Disnei (Walter Elias Disney), mugažo om tetab Uolt Disnei:kš (Walt Disney anglijaks, IPA: ['wɔlt 'dɪzni] ; sünd. 5. tal'vku 1901, Čikago, Illinois, AÜV — kol. 15. tal'vku 1966, Berbank-lidn läz Los Andželesad, Kalifornii, AÜV), — AÜV:oiden mul'tiplikacijan čomamahtai, režissör, akt'or, kinotarinantegii da prodüser. «Walt Disney Productions»-kompanijan alusenpanii, kudamb kändihe nügüd' mul'timediižeks «The Walt Disney Company»-imperijaks. Sädab kinod kanzaližen kacundan täht.
Sädamižen znamoičend
Disnei om ezmäižiden kulund-, muzikaližen da täuz'piduzližen mul'tfil'miden tegii mail'man kinematografan istorijas. Ičeze elon aigan hän kuvazi 111 fil'mad režissöraks da völ oli 576 fil'man prodüseran. Disnejale lahjoitihe 22 Oskar-premijan statušt kut fil'miden prodüserale korktoiš edessatusiš kinočomamahtos da Irving Tal'bergan premijad, mugažo anttihe äjid toižid premijoid da arvlahjoid.
Biografii
Uolt oli sündnu Elias Disnei-sauvojan (irlandijalaine Kanadaspäi) i hänen Flora-akan (anglijan i saksan augotižlibundanke) kanzha, oli nellänz' poig videspäi. Laps'aig mäni Missuri-štatan fermas i štatan Kanzas-pälidnas. Uolt Disnei ühtni Ezmäižhe mail'man sodha kirhuližen abun avton vedajaks.
Čomamahton šingotai zavodi kar'jerad rekalaman da komiksiden pirdandfirman sädandal vodel 1920. Vl 1923 Uolt sirdi Los Andželesan Gollivudha i pani «Walt Disney Productions»-kompanijan alust Roi-vellenke. Se oli pen' animacine studii i vhesai 1937 pirdi i pästi lühüdoid mul'tfil'mid, zavottihe Ljuis Kerrolan «Alisa čudoiden mas»-starinoiden animacijaspäi. Vn 1938 kanman ozutadud täuz'piduzline animacine «Vauged lumineižne da seičeme gnomad»-fil'm toi kommertišt satust (8 mln US$) da tetabut Disnejale. Suren satusen jäl'ghe hänen kompanii pästaškanzi toižid mugoižid fil'mid Evropan sarnoiden mödhe da ičetehtud melel personažidenke: «Pinokkio» (1940), «Fantazii» (1940), «Dambo» (1941), «Bembi» (1942).
Vspäi 1948 Disnei sädi prodüseraks openduzfil'miden serijad londusen mödhe. Vll 1953−1955 ezmäine sarnaline kunigahuz — Disneilend om saudud 50 km suvhe Los Andželesan keskusespäi. Vl 1964 «Meri Poppins»-müzikl ühthepani akt'oriden rolid animacijanke ezmäižen kerdan (5 Oskar-premijad). Tetab prodüser navedi tabakod i koli vl 1966 tävun rakaspäi.
Kanz
Disnei nai vn 1925 heinkus, oti akaks ičeze studijan Lilian Bounds-sekretarid (1899−1997). Naprihe sada last, no ak taci last kaks' kerdad. Daiana Meri (1933−2013) oli üks'jäižen tütren, sünduti seičeme last. Toine Šeron Meri-tütär (1936−1993) oli tütrindaman. Mel' tuli Disnein pähä kävelten tütridenke mugoman bobuštuzpuišton sädamižes, kus mel'hetartuz oliži lapsiden i täuz'kaznuziden täht ühten aigan.
Irdkosketused
Kategorii:AÜV:oiden režissörad Kategorii:AÜV:oiden prodüserad Kategorii:AÜV:oiden akt'orad Kategorii:Akt'orad kirjamišton mödhe Kategorii:Prodüserad kirjamišton mödhe Kategorii:Režissörad kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe Kategorii:Sündnuded Čikagho
Meždurečensk
Meždurečensk (Междуреченск) om Venäman lidn Kemerovon agjan suvipäivnouzmas. Se om agjan nellänz'-videnz' lidn eläjiden lugun mödhe kuti Leninsk Kuzneckii-ki, Meždurečenskan lidnümbrikon administrativine keskuz (vspäi 2005).
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1946 kuti Ol'žeras-žilo (nimitihe jogen mödhe) samha kivihil't. Kätihe žilod da saudud türmatud mehil eländpunktad lidnaks vn 1955 23. päiväl kezakud, nimitihe nügüdläižikš geografižen sijadusen mödhe kahten jogen keskes (между реками).
Meždurečensk šingotase kivihilen samižel (viž kaivut, sidä kesken järed «Raspadskai», i viž kar'jerad) i videl küllästamižfabrikal, kuldan samižel, kohenduzmehanižel Tomusinskii-tegimel i sömtegimištol (leibänkombinat, oludtegim i jomižed, mineraline vezi), mugažo mägisuksiden turizmal.
Geografijan andmused
Lidn om 25 km pitte, sijadase pidust' Tomin oiktad randad tobjimalaz i sen oiktan Us-ližajogen (Уса́) hural randal tobjimalaz, 240 m ü.m.t. keskmäižel korktusel, om ümbärtud mägirajonil. Matkad Kemerovohosai om 225 km lodeheze orhal, 300 km avtol vai raudtedme. Meždurečensk mülüb Novokuzneckan lidnaglomeracijha (1,15 mln rist. vl 2010). Lähembaine lidn om Miski 15 km päivlaskmha.
Üks'toštkümne pen't žilod mülüdas lidnümbrikho Meždurečenskan ližaks, alištudas koumele territorialižele ohjandusele. Lidnümbrikon pind — 7322,9 km².
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 101 678 ristitud, lidnümbrikon — 103 946 ristitud. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 108 tuh. eläjid vll 1991−1993. Vl 2018 kaik 99 025 ristitud elihe lidnümbrikos.
Ortodoksižen hristanuskondan koume jumalanpertid da kaks' časounäd oma olmas lidnas.
Meždurečenskan kaivudensauvondtehnikum om professionaližen opendusen aluzkundaks.
Edeline lidnümbrikon pämez' om Sergei Kislicin (keväz'ku 2015 — sügüz'ku 2018).
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Kemerovon agjan lidnad Kategorii:Kemerovon agjan lidnümbrikod
2. Kunigahiden kirj
thumb|right|250px|Nafan-endustai todištab Davidan värad, [[Parižan psaltir'|Parižan psaltirin kuva, 10. voz'sada]] 2. Kunigahiden kirj, vai '''2. Samuilan kirj' (שְׁמוּאֵל ב׳ Šmuel' II, Βασιλειων Β' Basileion B'', II Samuelis, 2-я Книга Царств), om evrejan Tanah-biblijan kirj i hristanuskondan 10. Vanhan Zavetan kirj.
Original om sätud amuiževrejan kelel. Kirj kogoneb 24 jagusespäi.
Kirj starinoičeb Izrailin endišt Saul-carin surmaspäi David-carin radon lophusai 10. voz'sadal EME. Säduz om kirjutadud elänuzil sil-žo aigal Gad- i Nafan-endustajil.
Homaičendad
Kategorii:Vanhan Zavetan kirjad
Mal'mö
Mal'mö (Malmö) om Ročinman meriport i koumanz' lidn eläjiden lugun mödhe. Se om Skone-agjan administrativine keskuz.
Istorii
Eländpunkt mainitase ezmäižen kerdan vl 1275 lidnan statusanke. Hanzan torgovanad sel'dil šingotihe sidä edel ročiž-danižid sodoid.
Mal'mö šingotase järedal jädumatomal meriportal (otab lidnan territorijan pol't), laivansauvomižel, raudbetonan i IKEA-furnituran tehmižel, vezimašiniston (ABS-torguindmark) i meritulleielektroturbinoiden pästandal, himižel industrijal todud portha kivivoil.
Geografijan andmused
Lidn sijadase Eresunn-sal'men randal, 12 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Se om kaikiš suvemb Ročinman lidn päiči agjan kahtes toižes lidnas (Trelleborg i Istad).
Mal'mö om ühtenzoittud avto- i raudtesildal Kopenhagenanke 19 km pitte, mülüb sen aglomeracijha (4 mln eläjid), ühthine komitet ohjastab molembil lidnoil, üks' kompanii valdoičeb lidnoiden portoil. Rahvahidenkeskeižed lendimportad ratas niiden ümbrištos.
Eläjad
Vl 2012 eläjiden lugu oli 318 107 ristitud. Kaikiš suremb lidnan ristitišt om nügüd'. Sen nelländez oma islamanuskojad.
Vspäi 2010 immigrantad ottas ristitištos enamba kaht videndest, hö tulihe sodategendoiden maišpäi (enččen Jugoslavijan mad, Irak, Somali) valdkundaližen järgendusen mödhe, i sirtihe lähižes Danijaspäi, sikš miše Ročinman socialine käskusišt om pehmdamb mi Danijas, sen-žo aigan sadas sihesai om kebn.
Irdkosketused
Kategorii:Ročinman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe *
Evenkalaižed
thumb|right|250px|Evenkalaine mez'. Evenkalaižed (evenk. эвенкил, эвенки, ende тунгусы) oma tungusalaiž-man'čžuralaine rahvaz Venämas i Kitaiš. Oma evenalaižiden heimolaižed.
Rahvahan lugumär om läz 80 tuhad ristituid. Rahvahan kel' om evenkan kel'.
Kategorii:Rahvahad kirjamišton mödhe Kategorii:Pohjoižen igähižed rahvahad
Deblua Din
Din Deblua (angl. i Dean DeBlois; sünd. 7. kezaku 1970, Eilmer (Kvebek), Kanad) om kanadine scenarist da režissör animacijan sferas.
Mez' zavodi kar'jerad vl 1998 i sai animacijan Enni-premijan kaks' arvlahjad sen voden täuz'piduzližen «Mulan»-mul'tfil'man rados scenaristaks.
Kasimov
Kasimov (Каси́мов) om Venäman lidn da lidnümbrik Räzanin agjan pohjoižpäivnouzmas. Se om agjan kahtenz' lidn eläjiden lugun mödhe, om Kasimovan rajonan administrativižeks keskuseks, ei mülü sihe.
Istorii
Lidn oli Kasimovan hankundan (Касыйм ханлыгы / Qasím xanlığı) keskuseks vll 1452−1681, om pandud nügüd'aigaižhe sijha Šah-Ali-hanan-totarlaižen ohjastusen aigan, se oli 16. voz'sadan keskes. Kasimov (Ханкирмән, Касыйм) sijazihe hankundan pohjoižes. Hankund i lidn oma nimitadud ezmäižen Kasim-hanan mödhe (ohjasti vll 1452−1469), ned oliba alastunuded Moskvan ruhtinazkundan tobmudele. Kätihe makundan keskuzlidnaks vl 1773. Severz'-se istorižid erižpertid om kaičenus lidnas.
Kasimov šingotase kalližarvoižiden metalloiden tegimel, sauvondmaterialiden pästandal (meckombinat, savičtegim, keramikan edheotand), medicinižladimiden tegimel (sterilizatorad), sömtegimištol (leibtegim, konditerine fabrik, maidon edheotand) i turizmal (samvaroiden i kelloiden muzejad), mugažo omblendfabrik i verkoiden fabrik ratas lidnas. Jogiport om olmas turistlaivoiden täht.
Geografijan andmused
Lidn sijadase rajonan keskuzpalas, Okan hural randal tobjimalaz, 130 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Räzanihesai om 111 km päivlaskmha-suvipäivlaskmha orhal vai 165 km avtotel. Lähembaižed lidnad oma Sasovo (raudtestancii) 74 km suvipäivnouzmha orhal vai 96 km avtotedme, Spas-Klepiki 81 km päivlaskmha orhal vai 88 km avtotedme, i Viks (Alalidnan agj) 65 km pohjoižpäivnouzmha orhal vai 88 km avtotedme.
Sijaližiden avtoteiden sol'm. Lähembaine Kasimov-raudtestancii radab vspäi 1964 penes Kasimov-žilos 7 km suvhe lidnan keskusespäi vai ani suvipäivlaskmha lidnaspäi. Se om 68-kilometrižen üks'raižuižen sarakon lopstancii Ušinskii-stancijaspäi «Räzan' — Saransk»-keskustal, radab passažiroiden i jüguiden täht, znamasine socialižikš.
Kasimov om lidnümbrikon üks'jäine eländpunkt. Lidnümbrikon pind — 31,6 km².
Eläjad
Vl 1897 lidnan ristitišt oli 13 547 eläjad, vl 1939 — 22 198 eläjad. Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 33 491 ristitud. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 36..37 tuhad eläjid vll 1989−2001 (37 900 rist. vl 1992). Ortodoksižen hristanuskondan Sündun Voznesenjan päjumalanpert', seičeme jumalanpertid i časoun' oma olmas lidnas, Kazanin naižjumalankodi eile rados. Islaman pühäpert' udessündutase.
Rahvahad (2010): venälaižed — 97,0%, totarlaižed — 1,0%, toižed rahvahad — 2,0%.
Professionaližen opendusen aluzkundad oma Kasimovan vezitransportan tehnikum i Kasimovan kivivoigazan kolledž, mugažo Räzanin pedagogižen kolledžan filial.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Räzanin agjan lidnad Kategorii:Räzanin agjan lidnümbrikod *
Tosnon rajon
Tosnon rajon (Тосненский район) om municipaline ühtnik Leningradan agjas.
Administrativine keskuz om Tosno-lidn (mülüb rajonha vspäi 2006), sijadase rajonan pohjoižes.
Istorii
Rajonan aluz om pandud vn 1930 19. päiväl elokud Leningradan agjaha enččiden Lübanin, Detskoje Selon i Kolpinon rajoniden küläkundoišpäi, Tosno-žilod panihe keskuseks. Vl 1960 enččen Mgan rajonan palad ühtištuihe Tosnon rajonanke. Vl 1963 Tosno tegihe lidnaks i vhesai 2006 se oli alištunu agjan tobmudele. Vl 1977 enččen Mgan rajonan ühtištudud pala läksi Kirovskan rajonha. Rajon om olmas nügüdläižiš röunoiš vspäi 2006.
Geografijan andmused
Tosnon rajon om Leningradan agjan suvine taho. Pind — 3 655 nellikkilometrad (9nz' sija agjas). Mec katab nell' videndest rajonan sokast territorijad, sil om il'man kaičendfunkcii tobjimalaz.
Om röunoid 6 Venäman rajonanke da Piterinke:
Znamasižed joged oma Tosn (Nevan hura ližajogi) da Tigod (Olhavan hura ližajogi). Kaikiš järedamb järv om Pendikovskoje-järv (2,1 km²). Kaik joged da järved mülüdas Baltijan meren (Atlantižen valdmeren) basseinha.
Londuseližed varad oma turbaz, sauvondmaterialad (apakkivi, gravii, šebin', letked, saved, mouckivi), mergel', dolomit, mec, reskvezi.
Kaskez
Kaskez (Каскесручей, Kaskesoja) om vepsän külä Karjalan Tazovaldkundan suves, sen Änižröunan (Änižrandan) rajonas. Mülüb Kaleigan vepsän küläkundha.
Tosnon rajon
Geografijan andmused
Vspäi 2006 rajonan territorii jagase 13 municipaližhe ühtnikha: 7 lidnankundha da 6 küläkundha.
Kaskez
Külä om olmas 16. voz'sadaspäi. Sijadase Änižjärven suvipäivlaskmaižel randal. Kaks' irdad: Onežskai, Sovhoznai.
Vl 1905 ristitišt oli 683 eläjad. Vn 2010 kaiken Venäman rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 33 ristitud.
Tosnon rajon
Tobmuz
Käskusenandai tobmuz om Ezitajiden Nevondkund (Совет депутатов) 26 ühtnijanke. Kaik rahvaz valičeb heid videks vodeks. Järgenduseližed valičendad sihe oliba vn 2014 14. päiväl sügüz'kud. Viktor Zaharov radab sen ezimehen da rajonan pämehen vs 2014 sügüz'kun 25. päiväspäi. Ezitajiden Nevondkund valičeb rajonan administracijan pämest.
Kaskez
Homaičendad
Kategorii:Vepsän küläd Karjalan Tazovaldkundan Änižröunan rajonas Kategorii:Vepsän küläd kirjamišton mödhe Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe
Tosnon rajon
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 122 999 ristitud (nellänz' sija agjas).