cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Tulun
Geografijan andmused
Klimat om terav kontinentaline. Voden keskmäine lämuz om −0,8 C°, kezakun-elokun +15..+17 C°, tal'vkun-uhokun −17..−20 C°. Ekstremumad oma −47,2 C° i +36,5 C°. Paneb sadegid 373 mm vodes, enamba kezakus-elokus (54..76 mm kus), vähemba kül'mkus-keväz'kus (10..17 mm kus).
Tulun om lidnümbrikon üks'jäine eländpunkt.
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 44 611 ristitud, vl 2017 — 41 671 ristitud. Kaikiš suremb ristitišt oli 56 tuhad eläjid vl 1987.
Ortodoksižen hristanuskondan kaks' jumalanpertid oma kaičenus lidnas: kivine Pühän Jumalanmaman Katken (1913) i puine Mikulai-čudonsädajan (1909).
Tulunan agrarine tehnikum, medicinine kolledž i Bratskan pedagogižen kolledžan filial oma lidnan professionaližen opendusen aluzkundoikš.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Irkutskan agjan lidnad Kategorii:Irkutskan agjan lidnümbrikod *
Poliščuk Lübov'
Lübov' Grigor'jevna Poliščuk (Любовь Григорьевна Полищук; sünd. 21. semendku 1949, Omsk, Venäman NFST, NSTÜ — kol. 28. kül'mku 2006, Moskv, Venäma) oli nevondkundaline i venämalaine teatran da kinon aktris, pajatai, teatran šingotai i pedagog. Venäman rahvahan artist (1994).
Biografii
Naine oli sündnu järgeližiden radnikoiden kanzha. Pästandan jäl'ghe školaspäi radoi Omskan filarmonijas «Omskalaižed estradal»-sebras. Neiččel openui Kaiken Venäman estradan čomamahton sädamižradhonuses Roskoncertanno (suline žanr) filarmonijan toižidenke artistoidenke. Vaumiči opendust vl 1967 i pördui Omskha, siš radoi suližen žanran artistan, vedi teatraližid programid. Hänen pämez' sirdi Moskvha i kucui sihe severz'-se artistoid Omskaspäi, heiden kesken Poliščuk.
Ičeze kar'jeras aktris fil'mzihe enamba mi sadas fil'mas vll 1974−2006, ezmäižen aigan vändi sekundarižid rolid, sidä kesken «12 ištint»-romanan ekranizacijas (1976), kudamban tangon jäl'ghe sai tetabut.
Homaičendad
Kategorii:NSTÜ:n aktrisad Kategorii:Venäman aktrisad Kategorii:Aktrisad kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe Kategorii:Sündnuded Omskha
Rahad
thumb|right|250px|[[Evron rahuded i banknotad]] Rahad oma specifine tavar, kudamb om toižiden tavaroiden vai holitišiden maksarvon universaline ekvivalent.
Rahoiden form oleleb erazvuitte: eriline tavar, arvokaz bumag, maksarvon znam, hüvüded vai kal'huded, kontoiden kirjutesed.
Istorii
Personaližed rahad oliba kävutandas nell' tuhad vozid tagaz völ, ned oliba kuld Egiptas i Assirijas. Paindud rahuded oma olmas 7. voz'sadaspäi EME. Tegeškanziba bumagrahoid Kitain territorijal vl 910. Ezmäižed banknotad oma pästtud Stokhol'mha vl 1661.
Nügüd'aigan elektronižed rahad vajehtadas personaližid. Maksmižen tetpaižed abutused valdkundan territorijal oma banknotad i rahuded vaiše.
Mäthudel
«Mäthudel» om runoiden da pajoižiden kirj lapsile vepsän kelel. Se om pästtud Petroskoihe Periodika-pästandkodil 2011. vodel. Mülütab 16 lehtpol't da kor't.
Kirjan avtor om Ol'ga Žukova. Muzikan tegii I.B. Semakova, redaktor N.G. Zaiceva.
Irdkosketused
Kategorii:Kirjad kirjamišton mödhe Kategorii:Kirjad vepsän kelel
Psi
right|160px Psi (Ψ, ψ, virkand ψι [ˈpsi], ψῖ) om grekan kirjamišton kahtenz'kümnenz' koumanz' kirjam. Lugetas kirjant [ps] amuižgrekas keles i nügüd'aigaižes grekan keles.
Kävutand znamaks
Kirjam kävutase psihikan i psihologijan simvolaks, niiden grekan originalad augotasoiš psi-kirjamespäi.
Sur' Ψ-kirjam voib znamoita:
Ottas kävutamižhe pen't ψ-kirjant znamoičemha päpaloin nenid tärtusid:
Kategorii:Grekan kirjamed
Kapš (jogi)
Kapš, Kapšjogi om Venäman jogi Leningradan agjan päivnouzmas. Se om Paksjogen oiged ližajogi.
Kapš jokseb Kapšar'vespäi Tihvinan i Pöudon rajonidme. Joksmuz om hered, vago om letkesine. Randad oma kukhakahad da mecakahad.
Jogen piduz om 115 km, basseinan pind — 1700 km². Vagon leveduz om 10..15 m üläjoksmuses, sase 50 metrhasai alajoksmuses.
Homaičendad
Kategorii:Paksjogen bassein Kategorii:Leningradan agjan joged Kategorii:Venäman joged Kategorii:Joged kirjamišton mödhe Kategorii:Tihvinan rajon Kategorii:Pöudon rajon
Iževsk
[[Fail:Districts of Izhevsk.svg|thumb|left|250px|Iževskan administrativižed rajonad (vspäi 1987):
1 — Leninan rajon
2 — Oktäbr'skii rajon
4 — Ustinovan rajon
5 — Pervomaiskii rajon]] Iževsk (Ижевск, Ижкар) om lidn da lidnümbrik Venämas. Se om Udmurtijan Tazovaldkundan pälidn da kaikiš suremb lidn, Volgaveren i Uralan azegtegimišton da kul'turan järed keskuz. Zav'jalovon rajon ümbärdab lidnad kaikiš polišpäi.
Istorii
Ezmäižed eländpunktad oliba lidnan territorijal 3.−5. voz'sadal. Nügüdläižen eländpunktan aluz om pandud vl 1760 kuti Iževskan tegim-radnikžilo ümbriradamha raudkivendod Blagodatnai-mägespäi. Nimitihe žilod Iž-jogen mödhe (Оӵ).
Radnikžilo sai lidnan statusad nügüd'aigaiženke nimenke vl 1918. Vl 1921 regionan keskuz oli sirtud sihe Glazovaspäi. Vozil 1984−1987 lidnan nimi oli Ustinov.
Iževsk šingotase terasen tegimel (valamine i vanund), mašinansauvomižel (azegišt, «Lada»-kebnavtod, mašiništ kivivoin da gazan samižen täht), elektrotehnižel sarakol («Iževskan mototegim», elektromehanine tegim i radiotegim), kivivoin i turbhan samižen edheotandoil, sömtegimištol, sauvondal da sen materialiden pästandal (keramižed i raudbetontegesed), kahtel omblendfabrikal.
Geografijan andmused
Klimat om ven kontinentaline. Voden keskmäine lämuz om +3,0 C°, kezakun-elokun +16..+19 C°, tal'vkun-uhokun −11..−12 C°. Ekstremumad oma −47 C° i +38 C°. Paneb sadegid 511 mm vodes, kaikiš vähemb uhokus-sulakus (21..26 mm kus). Mahusen kül'mandan süvüz oleskeleb 170 santimetrhasai.
Iževsk om üks'jäine eländpunkt lidnümbrikos.
Eläjad
Vn 2010 rahvahanlugemižen mödhe Iževskan eläjiden lugu oli 628 116 ristitud, tazovaldkundan ristitišton kaks' videndest eläb siš. Kaikiš suremb ristitišt oli 650..655 tuh. ristituid vozil 1992−2001.
Rahvahad (enamba 0,3% vl 2010, ozutadud rahvahudenke) : venälaižed — 68,8%, udmurtalaižed — 14,8%, totarlaižed — 8,9%, ukrainalaižed — 0,7%, azerbaidžanlaižed — 0,4%, marilaižed — 0,3%, toižed rahvahad — 6,1%.
Ortodoksižen hristanuskondan 34 pühäpertid oma avaitud lidnas: koume päjumalanpertid, kaks'kümne jumalanpertid, kümne časounäd, vanhuskolaižiden jumalanpert'. Protestantizman «Filadel'fii»-jumalankodikundan pühäpert' om saudud. Armenijan jumalankodikundan pühäpert' om letud. Islaman koume pühäpertid oma olmas: pämečet', «Iman Nuri»-pühäpert', keskuzline mečet'. Buddizman «Karma Kagju»-školan keskuz radab.
Edeline lidnan pämez' om Jurii Türin (reduku 2015 — semendku 2018).
Transport
Avtobusad, trolleibusad, tramvaid da taksid oma kundaližeks transportaks lidnas. Rengazavtote om sauvomas vspäi 2002.
Ühtennimine tatanmaine civiline Iževsk-lendimport (ИЖВ / IJK / USII, 544 tuh. passažiroid vl 2021) om üks'jäine lendimport Udmurtijas matknikoiden täht, se sijadase Zav'jalovon rajonas 15 km päivnouzmha lidnan keskusespäi. Tehtas reisid Venäman järedoihe lidnoihe i Mustmeren regionan lebutahoiže.
Irdkosketused
* Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Udmurtijan Tazovaldkundan lidnümbrikod *
Mind Fields
Kaks' singlad oma pästtud al'boman pajoile sil-žo vodel: Falling Asleep i A La Lujeba, molembad saiba ezmäižen sijan Romanijan čartoiš.
Homaičendad
Kategorii:MoRandi:n al'bomad Kategorii:Al'bomad kirjamišton mödhe Kategorii:Vn 2006 al'bomad
Änik
thumbnail|right|250px|Rusked änik Änik (flos, ἄνθος ántos) om semenäikerdoičendan palakaz elim änikkazmusil.
Kazmusen änik om toižetadud i röunatud kazvol idäčuntoi veza kazmusiden suguprocessan täht, se process lopiše semnikahan plodun sädandal. Änikkazmusen sugutoman i suguäikerdoičendan kaik processad tegesoiš vaiše änikos.
Änikod kazdas üksin vai änikusikš. Oleldas erazvuiččed surudel i mujul.
Neišlotan kujo
thumb|right|250px|Neišlotan kujo Neišlotan kujo (Нейшлотский переулок) om kujo Piterin Viipurin i Kalininan rajoniš. Mäneb Sur' Sampsonijevskii prospektaspäi Oktäbrin raudten Suomenman jonohosai.
Kujo mainitase ezmäižen kerdan vn 1798 kartal i vedab umbikho alusenpanendan aigaspäi, ka sen eziauguine nimituz oli Gluhoi-kujo («umbistadud»). Nimitihe nügüdläižikš käsköl vs 1859 heinkun 14. päiväspäi, sen mödhe Piterin äjad irdad dublirujanke nimitusenke saihe uzid nimid. Kätihe Neišlotan kujoks Suomenman Suren ruhtinazkundan Nüslott-lidnan mödhe (nüg. Savonlidn), Viipurin polen erased toižed irdad saiba Suomenman lidnoiden nimitusid mugažo.
Kujo om 600 m pitte. Ristikoičeb Lesnoi-prospektad. Kümnen pertin ocseinäd kactas kujho.
Homaičendad
Kategorii:Piterin irdad Kategorii:Irdad kirjamišton mödhe Kategorii:Venäman irdad Kategorii:Kalininan rajon (Piter) Kategorii:Viipurin rajon (Piter)
Dolgoprudnii
Dolgoprudnii (Долгопру́дный) om Venäman lidn da lidnümbrik Moskvan agjan keskuzpalan pohjoižes. Se om Moskvan pohjoine ezilidn.
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1931 kuti Dirižablestroi-žilo. Udesnimitihe nügüdläižikš vl 1938 Dolgoprudnai-raudteplatforman mödhe (om saudud vl 1914), platform om nimitadud Pit'kad-uitoiden mödhe (Долгие vai Виноградовские) ani päivnouzmha Dolgoprudnijaspäi. Radnikžilo sai lidnan statusad vl 1957. Aigan mändes mülütihe lidnha lähižid žiloid da külid. Lidn alištub agjan tobmudele oikti vspäi 1963.
Dolgoprudnii šingotase mašinansauvomižen tegimil (röunman kaičendan azegišt, laivankohenduztegim), henon organižen sintezan tegimel, sauvondmaterialiden pästandal (kivikombinat, asfal'tbetontegim, savičtegim, standartatomad puižed konstrukcijad) i sömtegimištol (vintegim, jähižen fabrik, konditertegesed), mugažo teatraližiden ladlusiden fabrik, pehmdan meblin edheotand, avtomatikan konstruktorbüro i mujutimiden tedoinstitut ratas lidnas. Moskvan fiziž-tehnine institut om sätud lidnas vl 1946 kuti MVU:n fiziž-tehnine fakul'tet, erigoittud aluzkund vspäi 1951.
Geografijan andmused
Lidn sijadase Kläz'm-jogen da sen vezivaradimen molembil randoil, 180 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Vedase 10 km suvespäi pohjoižhe. Röunatab Moskvanke suves (Moskvan rengazavtote) i päivnouzmas (Pohjoine-mikrorajon). Toižed lähembaižed lidnad oma Himki ani päivlaskmha da suvipäivlaskmha i Lobn' 1 km pohjoižhe.
«Moskv (Savölovon päraudtestancii) — Dubn»-raudtekeskust läbitab kaiked lidnad. Matkad päraudtestancijhasai om 18 km. Platformad oma (Moskvaspäi): Novodačnai, Dolgoprudnai (päseižutez), Vodniki, Hlebnikovo, Šeremetjevskai. Rahvahidenkeskeine «Šeremetjevo»-lendimport radab ani päivlaskmha lidnaspäi, aeroekspress ühtenzoitab senke. Kanal Moskvan nimed om lidnan päivlaskmaižeks röunaks.
Dolgoprudnii om lidnümbrikon üks'jäine eländpunkt.
Üläkurb
Üläkurb (Верхняя Курба) om Venäman jogi Leningradan agjan Kos'kenaluižen rajonas. Se om Ojatin hura ližajogi, lankteb sihe alemba Kurb-žilod.
Dolgoprudnii
Eläjad
Vl 1939 žilon ristitišt oli 8 044 eläjad, vl 1959 lidnan — 32 959 eläjad. Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 90 956 ristutud. Kaikiš suremb ristitišt om nügüd', ületi 100 tuhad eläjid vl 2016. Ortodoksižen hristanuskondan kümne jumalanpertid i časoun' oma olmas lidnas.
Üläkurb
Piduz — 17 km, basseinan pind — 96,6 km².
Dolgoprudnii
Eläjad
Rahvahad (2002): venälaižed — 82,1%, ukrainalaižed — 2,3%, toižed rahvahad — 15,6%.
Professionaližen opendusen aluzkundad oma Fiziž-tehnine kolledž (edel 2019. vot Dolgoprudnijan (avia)tehnikum) i Moskvan fiziž-tehnine institut (MFTI).
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Moskvan agjan lidnad Kategorii:Moskvan agjan lidnümbrikod
Šetti Anuška
Anuška Šetti (ಅನುಷ್ಕಾ ಶೆಟ್ಟಿ, అనుష్క శెట్టి, அனுசுக்கா செட்டி, अनुष्का शेट्टी, Anushka Shetty; sünd. 7. kül'mku 1981, Bangalor, Karnatak, Indii) om indijalaine aktris.
Irdkosketused
Kategorii:Indijan aktrisad Kategorii:Aktrisad kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe Kategorii:Sündnuded Bangalorha
London
London (mugažo anglijan-ki kelel, virktas: [ˈlʌndən]; latinan kelel: Londinium) om Suren Britanijan da Pohjoižen Irlandijan Ühtenzoittud Kunigahusen i sen Anglijan pälidn, kaikiš järedamb lidn Britanijan saril.
Suren Londonan pind om 1572 km² (aglomeracijas — 8382 km²). Eläjiden lugu om enamb 8,5 millionad ristituid (aglomeracijas om läz 14 millionad). Se om kahtenz' lidn Evropas ristituiden lugun mödhe Moskvan jäl'ghe, kaikiš järedamb lidn Evropan Ühtištuses da Sures Britanijas.
London om Ühtenzoittud Kunigahusen kaikiš znamasižemb politine, ekonomine da kul'turine keskuz. Mail'man rahaazjoiden keskusišpäi ühtes rives Nju Jorkanke i Tokionke.
Istorii
Keskaigaine Tauer-lidnuz om kaičenus vn 1666 suren lämoipalon jäl'ghe. Lidnan nügüdläine istorine keskuz panihe Viktorija-kunigaznaižen tobmuden aigan (1837−1901), kogoneb Vestminster- i Siti-rajonišpäi.
Geografižed andmused
Londonan sijaduz om Suren Britanijan saren suvipäivnouzmpoles, Temzanjogen molembil randoil läz sen lanktendsijad Pohjoižmerhe, Noländel (Grinvičun) meridianal, 11 m ü.m.t. keskmäižel korktusel.
Klimat om ven valdmeren valatoitandanke. Voden keskmäine lämuz om +11,7 C°, kezakun-sügüz'kun +16..+19 C°, tal'vkun-uhokun +5..+6 C°. Ekstremumad oma −16,6 C° i +40,2 C°. Paneb sadegid 700 mm vodes, 46..71 mm kuidme.
London-Siti da 32 rajonad oma lidnan paloikš.
Eläjad
Vl 2007 lidnan eläjiden lugu oli 7 556 900 ristitud.
Transport
Lidnas rahvahidenkeskeine civiline Hitrou-lendimport (LHR / EGLL) radab, üks' kaikiš järedambišpäi mail'mas, vastsi 80,1 mln passažiroid vl 2018. Jogiport Temzanjogel. Rengazavtote ümbärdab Londonad.
Vspäi 1863 mail'man ezmäine metropoliten radab lidnas — Londonan metro (vl 2018 om 11 jonod, 270 stancijad, 402 km raudted). Sen ližaks, Doklendan kebn metro om avaitud vl 1987 (vspäi 2011 om 7 jonod, 45 stancijad, 38 km raudted).
Mel'heižtahod
Londonas om äi mail'man tetabid mel'heižtahoid: Vestminsteran abbatuz, Vestminsteran pert'kulun kompleks časčuhundusenke (Parlament da Big Ben), Pühän Pauloin päjumalanpert', Taueran lidnuz i m. e.
Sport
London oli vastnu Kezaližiden Olimpižiden vändoid vozil 1908, 1948 da 2012.
Galerei
thumb|center|850px| [[Temzanjogen nägu vn 2008 uhokus ]]
Irdkosketused
Kategorii:Suren Britanijan lidnad Kategorii:Anglijan lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe * * Kategorii:Pälidnad
Zita da Gita
Zita da Gita (सीता और गीता, Seeta Aur Geeta) om voden 1972 indine komedii-dramfil'm. Ezmäine ozutez Indijas oli vodel 1972, NSTÜ:s — vodel 1976.
Homaičendad
Kategorii:Indijan fil'mad Kategorii:Dramfil'mad Kategorii:Komedijan fil'mad Kategorii:Fil'mad kirjamišton mödhe Kategorii:Vn 1972 fil'mad Kategorii:Fil'mad hindi-kelel
Akkr
thumb|left|200px|Lidnan alaümbrikod thumb|left|200px|Suren Akkran neiborhudoiden kart (2010) Akkr (Accra [əˈkrɑː]) om Ganan pälidn (vspäi 1957) da kaikiš suremb lidn. Se om mugažo Akkr-agjan pälidnaks.
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud 15. voz'sadal. Danijan, Alamaiden i Suren Britanijan lidnused oma kaičenus. Vhesai 1807 Akkr oli orjantorguindan keskuseks, vll 1877−1957 — Britanijan Kuldrandan pälidnaks.
Geografijan andmused
Lidn sijadase Gvinejan lahten suvirandal, kukhikahas tahondas, 61 metrad ü.m.t. keskmäižel korktusel.
Akkr jagase kümneks alaümbrikoks.
Eläjad
Vn 2012 rahvahanlugemižen mödhe lidnrajoniden eläjiden lugu oli 2 291 352 ristitud. Vl 2010 kaik 4 010 054 ristitud elihe lidnan aglomeracijas (Akkr-agjas, kahtenz' surtte agj valdkundas) 3245 km² pindal.
Transport
Avtobusad da taksid oma kundaližeks transportaks lidnas. Meriport radab.
Rahvahidenkeskeine Kotok-lendimport (Kotoka, ACC, 2,5 mln passažiroid vl 2014) sijadase 10 kilometrad päivlaskmpolehe lidnan keskusespäi. Sil soda- da civiline kävutand oma olmas. Tehtas reisid Afrikan i Evropan järedoihe lidnoihe, Nju Jorkha i Dubaihe.
Pervoural'sk
thumb|left|250px|Pervoural'sk (ülähän) i [[Revd (Sverdlovskan agj)|Revd (alahan) Man kaimdajaspäi edel 2006. vot]] Pervoural'sk (Первоура́льск) om Venäman lidn Sverdlovskan agjan suvipäivlaskmas. Se om agjan nellänz' lidn eläjiden lugun mödhe, Pervoural'skan lidnümbrikon administrativine keskuz da pala.
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1732 kuti Vasil'jevsko-Šaitanskii-žilo ühtennimiženno raudtegimenno, tegim radoi sijaližel kivendol. Vl 1920 pästaškanzihe Uralan ezmäižid raudtorvid, udesnimitihe žilod nügüdläižikš sen-žo voden sügüz'kul. Anttihe Pervoural'sk-žilole lidnan statusad vn 1933 20. päiväl kezakud. Vspäi 1963 Pervoural'sk alištub agjan tobmudele oikti.
Pervoural'sk šingotase sauvondmaterialiden järedoil tegimil (torved, leskusenvastaižed tegesed) i sömtegimištol (leibkombinat, maidtegim), mugažo pästtas hroman ühtnendoid i ühthekeitandan mašiništod, tegesid poliuretanaspäi i kaivuzmašiništod kivivalamižel.
Geografijan andmused
thumb|left|250px|Lidnan shematine kart (2004) Lidn sijadase Keskmäižen Uralan päivlaskmaižil pautkil, 283 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Se seižub Sur' Šaitank-jogen randoil (Большая Шайтанка, 17 km pitte), jogi sädab vezivaradint-«uitod» i lankteb Čusovai-jogehe oiktalpäi (Kamanjogen hurapol'ne bassein). Matkad Jekaterinburgan röunhasai om 30 km päivnouzmha orhal, 34 km avtotedme vai raudtedme; keskushesai — 43 km orhal vai 47 km avtotedme. Lähembaine lidn om Revd ani suvhe.
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 124 528 ristitud, lidnümbrikon viž kudendest. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 144 tuhad eläjid vll 1991−1993.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Sverdlovskan agjan lidnad *
Sanaa
thumb|left|250px|Lidnan kart (2014) Sanaa (صنعاء [sˤɑnʕaːʔ] San‘ā’) om Jemenan pälidn da kaikiš suremb lidn.
Istorii
Eländpunkt mainitase ezmäižen kerdan 1. voz'sadal meiden erad. Sanaa oli Himjar-car'kundan pälidnan 4. voz'sadan auguspäi sen lanktendhasai vl 570 Sasanidoiden blokadan tagut. Vl 628 lidnalaižed otiba islamad uskoks, Muhammed-endustai iče hüviti lidnan ezmäižen mečetin sauvondad. Sanaa oli Jafuridad-dinastijan valdkundan keskuseks (847−997). Keskaigan imamad ohjandiba lidnal. Vll 1872−1918 lidnan territorii oli Osmanan imperijan palaks, turkad zavodiba Sanaan modernizacijad. Vspäi 1962 om ripmatoman Arabižen Jemenan Tazovaldkundan pälidnaks, vspäi 1990 — ühtištudud Jemenan pälidn.
Sanaan vanh lidn mülüb UNESCO:n Mail'man jäl'gusen nimikirjuteshe vspäi 1986, siš om laz sadad islaman pühäpertid, ned oma erazvuiččed suruden i sauvondan voz'sadan mödhe.
Ethereal (demo)
«Ethereal» (Efirine) om Lacuna Coil-muzikkollektivan demoal'bom. Se om pästtud 1996-ndes vodes.
Sanaa
Istorii
Sanaa šingotase pol'kalližarvoižiden kividen samižel lidnan ümbrištos i rahvahanpramozlan tavaroil da niiden torguindal: čomitesed, tegesed hobedaspäi, nahkaspäi i šuukaspäi, kourad, kofe, kanghad.
Geografijan andmused
Lidn sijadase valdkundan päivlaskmas, mägitazangištol 2150 m ü.m.t. keskmäižel korktusel, om ümbärtud mägil.
Ethereal (demo)
Siloi muzikantad ühtištuiba «Ethereal»-nimenke mugažo. Jäl'ges allekirjutadud kontraktad «Century Media»-leiblanke hö udesnimitiba ičeze muzikgruppan «Lacuna Coil:aks» (sikš ku Grekanmas jo oli olnu grupp karthiženke nimenke).
Sanaa
Geografijan andmused
Klimat om pol'kuiv läm' pehmed. Voden keskmäine lämuz om +20 C°, semendkus-sügüz'kus +22..+24 C°, kül'mkus-vilukus +15..+16 C°. Ekstremumad oma 0 C° i +33 C°. Paneb sadegid 198 mm vodes, enamba heinkus-elokus (50..64 mm kus), kuiv sezon oleskeleb kül'mkus-uhokus (6 mm pordos).
Šahti
Šahti (Ша́хты «kaivuded») om Venäman lidn da lidnümbrik Rostovan agjan päivlaskmas. Se om agjan koumanz' lidn eläjiden lugun mödhe, Päivnouzmaižen Donbassan lidnaglomeracijan keskuz.
Sanaa
Eläjad
Minibusad da taksid oma kundaližeks transportaks lidnas.
Sanaan universitet (جامعة صنعاء) Džāmiʿat Ṣanʿāʾ) radab vspäi 1970, om 8..14 tuhad üläopenikoid joga vodel.
Homaičendad
Kategorii:Jemenan lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe * Kategorii:Pälidnad
Šahti
Istorii
Ezmäižed eländpunktad lidnan territorijal oliba koume futorad vspäi 1805: Popovskoi, Vlasov, Gruševskoi. Vl 1867 ühtištuihe niid da anttihe lidnan statusad Gruševkan kaivuzeländpunkt-nimitusenke (Горное Грушевское поселение). Vll 1881−1921 nimitihe sidä Aleksandrovsk-Gruševskii. Vspäi 1921 om nügüdläiženke nimitusenke. Nevondkundaližen aigan oli kivihilen samižen keskusen. Lidn oli okkupiruidud nacistoil (22.07.1942 — 12.02.1943) Toižen mail'man sodan aigan. Vll 1955−1957 Šahti oli Kamenskan agjan (1954−1957) administrativižeks keskuseks. Äjad kaivuded oma sauptud 1990-nzil i 2000-nzil vozil. Tehtihe lähižid žiloid lidnan palaks vl 2005, sen ristitišt ližadui 30 tuhad eläjid.
Ethereal (demo)
Pajod demoal'bomas
Kategorii:Lacuna Coil:an al'bomad Kategorii:Al'bomad kirjamišton mödhe Kategorii:Vn 1996 al'bomad Kategorii:Demoal'bomad
Šahti
Istorii
Šahti šingotase kivihilen samižel, elektrometallurgižel tegimel (teraz, vspäi 2007), sauvondmaterialiden pästandal (raudbeton, keramine apakut, keramine savič, kuivad sauvondsegoitused), tekstiližel edheotandal (ende kaikiš järedamb Evropas puvillkombinat) i omblendfabrikoil, sömtegimištol.
.au
.au om Avstralijan Internet-domen. Se om avaitud 1986-nden voden 5. päiväl keväz'kud.
Šahti
Geografijan andmused
Lidn sijadase Gruševk- (Грушевка), Ajut (Аюта) i Kadamovk- (Кадамовка) jogiden randal (Donan oigedpol'ne bassein), 100 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Lidnümbrik röunatab Oktäbrin rajonanke suves i Rusttan Sulinan rajonanke pohjoižes. Matkad Rostovhasai Donal om 64 km suvhipäivlaskmha orhal, 79 km avtotel vai raudtel. Lähembaižed lidnad oma Novošahtinsk 15 km päivlaskmha orhal vai 20 km avtotedme, Rusked Sulin 15 km pohjoižhe-lodeheze orhal, 25 km avtotedme vai raudtedme, i Novočerkassk 22 km suvhe orhal, 27 km avtotedme vai raudtedme. Šahtnai-raudtestancii (Шахтная) radab «Roston Donal — Moskv»-keskustal. «Don»-avtotrass (M4) ümbärdab lidnad päivlaskmaspäi.
Šahti om lidnümbrikon üks'jäine eländpunkt. Koume žilod mülüdas lidnha: Ajutinskii, Talovii, Sidorovo-Kadamovskii. Lidn jagase kudeks territorialižeks palakundaks.
.au
Koumen tazopindan domenad Avstralijan regioniden täht:
Irdkosketused
A Kategorii:Avstralii (valdkund)
Šahti
Eläjad
Vl 1939 lidnan ristitišt oli 135 000 eläjid. Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 239 987 ristitud. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 249 100 eläjad vl 2005. Ortodoksižen hristanuskondan päjumalanpert' i seičeme pühäpertid oma avaitud lidnas, toižen hristanuskondan kümne pühäpertid oma olmas.
Professionaližen opendusen aluzkundad oma Šahtin poltusen da energetikan regionaline kolledž, Šahtin pedagogine, muzikaline i medicinine kolledžad, Rostovan kooperativižen tehnikuman filial, mugažo üläopendusen aluzkundoiden koume filialad (Rostov Donal) ičeze kolledžidenke ratas lidnas. Kivihilen tedoinstitut, sidon ladimišton kaks' tedotegimišton edheotandad.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Rostovan agjan lidnad Kategorii:Rostovan agjan lidnümbrikod
Pereir (lidn)
thumb|left|250px|Lidn agjan municipalitetoiden kartal (2015) Pereir (Pereira [peˈɾejɾa]) om lidn Kolumbijan päivlaskmas. Se om Risaral'd-agjan (departmentan) administrativine keskuz i sen üks' 14 municipalitetaspäi, valdkundan kofen kazvatusen tahondan kaikiš suremb lidn.
Istorii
Edel ispanijalaižiden tulendad tahond oli elänzoittud Kimbaja-kul'turan indejalaižil, hö sädiba tegesid kuldaspäi. Nügüdläižen eländpunktan aluz om pandud vn 1863 30. päiväl elokud. Lidn om nimitadud Francisko Pereira Martines-manpidajan (1783−1863) mödhe.
Pereir šingotase industrijal (alüminijasižed tegesed, motociklad), regionan logistikal i torguindal, kofen ümbriradmižel, lebuturizmal.
Geografijan andmused
Lidn sijadase Andiden ezimägištol, 1411 m ü.m.t. keskmäižel korktusel, Otun-järven randal.
Municipalitet levigandeb 702 km² pindal, jagase 19 nimitadud lidnrajonaks i 12 külärajonaks. Sen klimatan järgenduz pindan mödhe: läm' 9,9 %, ven 60,7 %, vilu 11,5 %, al'pižen tundran (páramo) 17,7 %.
Klimat Matekanj-lendimportan rajonas (1346 m ü.m.t.) om tropine vihmmecoiden. Kun keskmäine lämuz om +21..+22 C°. Ekstremumad oma +10 C° i +37 C°. Paneb sadegid 2 424 mm vodes, vähemba vilukus-uhokus i heinkus-elokus (129..133 mm kus), enamba redukus-kül'mkus (288..290 mm kus).
Eläjad
Vl 2017 lidnan eläjiden lugu oli 474 335 ristitud. Läz 700 tuhad ristituid om ezilidnoidenke, Pereir sädab konurbacijad Doskebradas-lidnanke lähižen municipalitetan territorijal.
Kaikiš enamba levitadud religii om katolicizm. Om protestantizman pühäpertid mugažo.
Kaik om kümne universitetad vai niiden filialad ratas lidnas, niiden keskes oma Pereiran tehnologine universitet (Universidad Tecnológica de Pereira, radaškanzi vl 1961, 18,5 tuh. üläopenikoid vl 2018) i Pereiran katoline universitet.
Irdkosketused
Kategorii:Kolumbijan lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe *
Baltimor
Istorii
Nügüdläižen eländpunktan aluz om pandud vl 1729. Nimitihe irlandižen Baltimor-lordan-manpidajan (1605−1675) kanzannimen mödhe, se libub irlandijan Baile an Tí Mhóir-sanoišpäi «Suren pertin lidn». Lidnan päkäskuz om vahvištadud vl 1796−1797. Sai ripmatoman lidnan statusad vl 1851. Eli deindustrializacijas läbi 20. voz'sadan lopus.
Baltimor šingotase järedaks meriportaks alusenpanendan aigaspäi i transportan toižil edheotandoil (kaik läz 100 tuhad radsijid), sömtegimištol (sahartegim), kivivoin ümbriradmižel, holitišiden sferal (24,5 mln turistoid vl 2014, tervhudenkaičend). Järedoiden kompanijoiden päfaterad: Under Armour (sobad, kengäd), Royal Farms (torguindverk), Legg Mason (kapitalanpanmižiden menedžment), The Cordish Companies (sauvond i likutamatomuden šingotez), BRT Laboratories (DNA:n testiruind). Vhesai 2012 raudan metallurgijan «Sparrows Point»-tegim radoi lidnas (3 mln terast vodes, 2008), se oli kaikiš järedamb mugoine mail'mas 20. voz'sadan keskes. Vll 1935−2005 «General Motors»-kompanijan avtotegim oli olmas, ende laivansauvomižen kompanijad mugažo oliba.
Geografijan andmused
Lidn sijadase Patapsko-jogen randal läz sen lanktendan sijad Atlantižen valdmeren Česapikan lahthe, 0..150 m korktusil, 10 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Merikar lidnas om Südäikar (Inner Harbor). Ühthine pind om 238,4 km², sidä kesken kuivma 209,6 km², vezi 28,8 km². Vašington-pälidn om 64 km suvipäivlaskmha.
Klimat om subtropine neps. Voden keskmäine lämuz om +12,8 C°, absolütine minimum — −22 C°. Paneb sadegid 1065 mm vodes, läz tazomäras kuidme, vähemba vilukus-uhokus (74..78 mm kus). Meren lämuz sase +23..+25 Cel'sijan gradushasai heinkus-sügüz'kus.
Baltimor jagase läz 300 susedkundaks (angl. neighborhood), ühtenzoittas niid 9 geografižhe regionha. Edeline lidnan pämez' oli Ketrin Pju (tal'vku 2016 — semendku 2019, Catherine Pugh).
Eläjad
Vll 1830−1850 Baltimor oli AÜV:oiden kahtenz' surtte lidn (Nju Jorkan jäl'ghe). Vn 2010 valdkundan rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 620 961 ristitud. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 949 708 eläjad vl 1950, sid' se poleneb joga rahvahanlugemižen mödhe. Läz 2,8 mln eläjid om ezilidnoidenke (2019, štatan ühtenz' i 21. sija valdkundas), mülüb konurbacijha Vašington-pälidnanke (9,8 mln rist. vl 2018, 4. sija valdkundas).
Augotižlibundan mödhe (2010): afrikalaižed — 63,7%, evropalaižed — 29,6%, ispanijalaižed i latinamerikalaižed — 4,2%, azijalaižed — 2,3%, toiženke augotižlibundanke — 0,2%.
Transport
Avtobusad, kiruhavtobusad, kiruhtramvai (vspäi 1992, 3 jonod 33 seižutesenke, 48 km raudted), metropoliten (üks'jäine jono vspäi 1983, kaik om 14 stancijad i 25 km raudted vspäi 1995) i «MARC Train»-ezilidnelektrojonused oma kundaližeks transportaks lidnas da sen ümbrištos, «Maryland Transit Administration»-kompanii (MTA) ohjastab necil transportsistemal. Baltimoran järed «Helen Delich Bentley»-meriport (aluz vl 1706 edel lidnad völ) i raudte («Amtrak»-kompanii) ratas ühtes jüguihe näht. Päraudtestancii om Penn.
Rahvahidenkeskeine civiline Baltimor/Vašington-lendimport Tergud Maršall nimed (BWI, 27 mln passažiroid i 227 tuh. jügutonnoid vl 2019) radab 14 km suvhe lidnan keskusespäi. Tehtas reisid AÜV:oidme päpaloin, Kankun-lebutahozesai i Nassauhu, mugažo Kanadan i Evropan azjaližihe surihe lidnoihe.
Irdkosketused
Kategorii:Amerikan Ühtenzoittud Valdkundoiden lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Merilendan lidnad
Osak
thumb|left|250px|Osakan 24 administrativišt ümbrikod («ku:d», 2009. voz') Osak (大阪市 Ōsaka-ši [oːsaka] «sur' kukkaz») om Japonijan lidn ühtennimižes prefekturas, Kansai-regionas, Honšü-saren suves. Se om valdkundan kahtenz' lidn eläjiden lugun mödhe (Jokohaman jäl'ghe) i kahtenden surtte lidnaglomeracijan keskuz (Tokion jäl'ghe, 17 mln eläjid, 14. sija mail'mas vl 2018).
Expo-ozutelend mäni Osakas vl 1970 i linneb vl 2025.
Istorii
Vl 638 Temmu-imperator pani eländpunktan alust Nanivan tahondas (波, 浪華, 浪花), se oli valdkundan pälidnaks 7.-8. voz'sadoil. Osak-nimituz mainitase 16. voz'sadaspäi. Voz'sadhasai 19 valdkundan pälidn sijazihe läz lidnad (Naranlidn, Kioto), i Osak šingotihe valdkundan torguindkeskuseks, meriverajaks, kaiken Japonijan bankoiden päkeskuseks. Sai oficiališt lidnan statusad vn 1889 1. päiväl sulakud.
Nügüd'aigan Osak om Japonijan ižandusen kaikiš suremb keskuz. 2000-nzil vozil lidnan vozne kogosüdäiprodukt oli läz 200 mlrd. US$.
Geografijan andmused
Osak sijadase Honšü-saren keskuzpalan suves, Jodo- i Jamato-jogiden i niiden del'tan kanaloiden randoil tobjimalaz, Japonijan südäimeren karan randal, −2..37 m korktusil valdmeren tazopindanke rindataden. Sädab Sur' Osak-regionad ühtes Kobe-lidnanke.
Klimat om subtropine neps. Elokun lämuz om +28,8 C°, vilukun — +6 C°, voden keskmäine lämuz om +16,9 C°. Paneb sadegid 1279 mm vodes, vähemba kül'mkus-uhokus (44..69 mm kus).
Eläjad
Vl 2010 eläjiden lugu oli 2 666 371 ristitud. Kaikiš suremb ristitišt oli 3 252 340 eläjad vl 1940, heiden sirdand ezilidnoihe zavodihe 1960-nzil vozil. Osak oli valdkundan kaikiš suremban lidnan vl 1930 Kanton manrehkaidusen jäl'ghe, konz 2,453,573 ristitud elihe Osakas i 2,070,913 — Tokios.
Läz 100 tuhad verazmalaižid elädas lidnas, sidä kesken korejalaižed (70 tuh.) i kitajalaižed (10 tuh.).
Edeline lidnan pämez' oli Tooru Hašimoto (橋下 徹 Hašimoto Tōru, 2011−2015).
Omega
right|160px Omega (Ω, ω, virkand ωμέγα, ὦ μέγα «sur' (pit'k) o» vastolendaks «penele o» — omikron-kirjamele) om grekan kirjamišton kahtenz'kümnenz' nellänz' da jäl'gmäine kirjam. Sättui amuižgrekan kelen kulund om [ɔː], nügüd'aigaižes grekan keles lugetas kirjant omikronan kartte: [o̞] i [ɔ̝].
Osak
Transport
Ezilidnelektrojonused, avtobusad, taksid i metropoliten (vspäi 1933, 123 stancijad 8 jonol + kebnan metron 1 jono, 130 km raudted vl 2006) oma kundaližeks transportaks lidnan südäimes.
Omega
Kirjam om kaikiš noremb grekan kirjamištos, libui sen-žo kirjamišton omikron-kirjamespäi pirdan ližadusel. Aigan mändes pird modificiruihe i oti nügüd'aigašt nägud. Kirilline Ѡ (ѡ)-kirjam om tetab «ot» i «omega»-nimiden al, augotižlibui grekan omega-kirjamespäi.
Osak
Transport
Rahvahidenkeskeižed Osak- (Itami, ITM, 10 km pohjoižhe lidnaspäi, 14,5 mln passažiroid vl 2015) i Kansai- (Kankū, KIX, ratud sarel 30 km suvipäivlaskmha lidnaspäi, 28 mln passažiroid vl 2017) lendimportad i «Sinkansen»-kiruhjonusiden stancii ühtenzoittas lidnad mail'manke.
Omega
Kävutand znamaks
Sur' Ω-kirjam voib znamoita:
Osak
Irdkosketused
Kategorii:Osak Kategorii:Japonijan lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe *
Omega
Kävutand znamaks
Ottas kävutamižhe pen't ω-kirjant znamoičemha päpaloin nenid tärtusid:
Kategorii:Grekan kirjamed
Vargastamatoi neičeine
«Vargastamatoi neičeine» (दिलवाले दुल्हनिया ले जायेंगे, Dilwale Dulhania Le Jayenge — «Todesižikš mel'dünu sab neičest») om vn 1995 indine dramfil'm. Ezmäine ozutez Indijas oli sen-žo voden 20. päiväl redukud.
Homaičendad
Kategorii:Indijan fil'mad Kategorii:Dramfil'mad Kategorii:Fil'mad kirjamišton mödhe Kategorii:Vn 1995 fil'mad Kategorii:Fil'mad hindi-kelel
Todesižed sebranikad
«Todesižed sebranikad» om sanutesiden kirj lapsiden täht vepsän kelel. Se om pästtud Petroskoiš 2006. vodel.
Sanutesiden avtor om Natal'ja Silakova, vepsän kel'he kändai — Marina Ginijatullina.
Čavla Džuhi
Džuhi Čavla (जूही चावला, Juhi Chawla; sünd. 13. kül'mku 1967, Ludhijan, Pendžab, Indii) om indijalaine aktris da prodüser. Sai «Miss Indii 1984»-arvnimed.
Todesižed sebranikad
Kategorii:Kirjad vepsän kelel Kategorii:Kirjad kirjamišton mödhe
Čavla Džuhi
Biografii
Džuhi Čavla om sündnu Ludhijan-lidnha.
Aktris om «Red Chillies Entertainment»-kompanijan pidajiden keskes.
Kanz
Džuhi om lähtnu mehele, Džai Mehta-biznesmen om hänen mužik. Heil om üks' tütär da üks' poig: Džhanvi-tütär (om sündnu vl 2001) da Ardžun-poig (om sündnu vl 2003).
Irdkosketused
Kategorii:Indijan aktrisad Kategorii:Indijan prodüserad Kategorii:Aktrisad kirjamišton mödhe Kategorii:Prodüserad kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe Kategorii:Sündnuded Ludhijanha
Alakurb
Alakurb (Нижняя Курба) om Venäman jogi Leningradan agjan Kos'kenaluižen rajonas. Se om Ojatin hura ližajogi.
Piduz — 29 km, basseinan pind — 154 km².
Lähteb penes järvespäi 215,6 m ü.m.t. pindanke. Jogensu sijadase läz Šond'alad, 143 m ü.m.t. korktusel.
Homaičendad
Kategorii:Ojatin bassein Kategorii:Joged kirjamišton mödhe Kategorii:Venäman joged Kategorii:Leningradan agjan joged Kategorii:Kos'kenaluižen rajon
Aigvö
thumb|right|500px|Man aigvöd Aigvö-tärtusel om kaks' päznamoičendad:
Aigvöd (aigzonad — angl. time zones) homaitas Man punondan ičeze värtmudes ümbri. Niiden formiruind märičeb territorijad ühtejiččiden sijaližen aiganke muga, miše aigan erinend oliži ühten časun kerdoiš. Kožmuz oli tehtud sen polhe, miše panihe 24 administrativišt aigvöd, kaikutte nenišpäi sijadase läz geografišt aigvöd. Lugustusen augčokkoim om Grinvičan meridian (nolänz' meridian, noländen aigvön keskmeridian, augotižmeridian).
Nügüd' aig panese mail'man koordiniruidud aigan abul (UTC), kudambad ottihe Grinvičan aigan (GMT) sijas. UTC-pordhišt om atomaigan (TAI) tazomärašt pordhištod aluseks, se sättub enamba rahvahanikoiden kävutandan täht. Aigvöd mašurudme znamoitas pozitivižeks (päivnouzmpolehe noländes meridianaspäi) vai negativižeks (päivlaskmpolehe) sirdandaks UTC:aspäi. UTC:ha sidotud sirdand vajehtase sijidme kezaližhe aigha kändusenke.
Pohjoiž- da Suvinaboil meridianad vasttase ühtel čokkoimel, sigä «aigvö»- da «sijaline aig»-tärtused oma hamatomad. Mannaboil pidab kävutada mail'man aigad, no Suvinabal, kus Amundsen-Skott-stancii om olmas, kävutadas Uden Zelandijan aigad.
Sur' Britanii
Sijaližen aigan sättumatomuz oli pit'kan aigan Britanižiden raudteiden segaks. Nece organizacii tariči ohjastusele unificiruida aig kaiken valdkundan territorijal. Uil'jam Haid Vollaston-doktor (1766−1828) andoi augmeletusen, sidä Abraham Follett Osler (1808−1903) jätksi. Aig panihe Grinvičan mödhe (angl. Greenwich Mean Time, GMT), sidä hätken nimitihe «Londonan aig»:aks.
Vl 1840 Sur' Päivlaskmaine Raudte kävuti «Londonan aig»:ad ezmäižeks. Vodele 1847 äi toižid raudtekompanijoid ottihe necen ühthižen aigan augotamižeks. Vn 1847 sügüz'kun 22. päiväl Lugustusiden Raudtekodi (märiči kaiken sarakon standartid) rekomendui panda aig Grinvičan mödhe kaikil raudtestancijoil, Počtan päradnikoičendan laskendan mödhe. Mugoine aigan udištamine tegihe vn 1847 tal'vkun 1. päiväl.
Vl 1852 elokun 23. päivän aigan signalad oliba oigetud telegrafan abul ezmäižen kerdan Kunigahan Grinvičan observatorijaspäi. Tarkoiktoid hronometrid edhepandud Grinvičan aiganke kävutihe časuid sinhroniziruimha. Vodele 1855 Suren Britanijan časuiden enambuz oli edhepandud Grinvičan aigan mödhe, no uz' aig tegihe oficialižikš kaiked Britanijadme käskusen otandan jäl'ghe vn 1880 elokun 2. päiväl — «Akt aigan lugendas».
Aigvöhišton leviganduz kaiked mail'madme
Kanadalaine Sendford Fleming-ser da raudteiden inžener oli ezmäižen mehen aigvöiden šingoteses kaiked mirudme da aigan kaičendas. Vn 1879 8. päiväl uhokud hän pidi ezinendan konferencijan aigan, kudamb oli männu Kanadan institutas Toronto-lidnas. Fleming lugi muga, miše ühthižen aigan problem om globaline i sidä ei voi pätta aigvöiden jurdundal vaiše Pohjoižamerikan territorijal. Nece tedomez' avaiži ičeze mel'pideged erazvuiččiden rahvahidenkeskeižiden konferencijoiden aigan. Hänen augtaričendad 24 mail'man aigvönes lugetihe elohomänmatomaks molembad ohjastused da tedomehed, se oli ani uz' da originaline meletuz.
Venäma da Nevondkundaline Ühtištuz
Vl 1884 Otto Struve-astronom edesti Venälašt imperijad Rahvahidenkeskeižen meridialižen konferencijan aigan. Hän ičeze satusenladindas arvosteli negativižikš aigvöiden projektad. Venäman ohjastuz ei olend ühtneškandenu rahvahidenkeskeižhe sistemha, sišpäi ei olend olmas aigvöid Venämas ani Redukun revolücijhasai.
Vl 1919 VNFST:n Rahvahaližiden Komissariden Nevondkund käski alajagada valdkundad 11 aigvöhö, Evropas da Päivlaskmaižes Sibiriš — röunoidenke päazjas jogidme da raudteidme. Sen jäl'ghe vozil 1956, 1980 da 1992 nenid röunoid vajehtihe sijaližen topografijan da administrativižiden röunoiden tagut. Äjan paksumba regionad (vai regionan palad) kävutaškanziba läheližen (päivlaskmaižen tobjimalaz) aigvönen aigad aigvöiden röunoiden oficialižita vajehtusita. Mugoižen radon znamasine pala kirjutadud laskendoikš ohjastusen käskuses vl 1992 vilukun 8. päivälpäi. Vn 2010 keväz'kun 28. päiväl möst tehtihe mugošt, VF:n 5 regionad kävutaškanziba läheližen päivlaskmaižen aigvön sijališt aigad.
Aigvöd oliba olmas oficialižikš vhesai 2011. Vl 2011 «Aigan lugendas»-käskuz tuli väghe, siš om uz' aigzon-tärtuz, kudamb erineb vähän aigvö-tärtusenke. Ohjastusen käskusen mödhe vn 2011 elokun 31. päivälpäi, VF:n territorijal pandud 9 aigzonad.
Vn 2014 heinkun 1. päiväl toižetihe käskust. Vajehtused kosketiba aigzonoiden röunoid. Käskusen mödhe, vn 2014 redukun 26. päiväl častomarašt veihe ühtes časus tagaze üks'kerdaižikš da kaikeks aigaks («tal'veližeks» aigaks).
Aigvöd avol'jaižel merel
Vodele 1920 kaik laivad merol eliba todesižen (astronomižen) sijaližen aigan mödhe. Ned panihe častomaraižid öl vai päidusel muga, miše časuil oliži 12 («keskpäiv») laivmeridianad Päiväižen läbitusen aigan. Sen täht lugetihe laivan pigut da ted.
Vl 1917 Angliž-Francine «Aigan kaičendha näht avol'jaižel merel»-konferencii rekomendui kaikile (soda- vai ei) olijoile merol laivile pidamha aigvöiden standartad. Ku laiv oli erasen valdkundan territorialižil vezil, ka se pidi necen valdkundan standartišt aigad. Laivan tulendan toižhe aigvöhö jäl'ghe kapitanal oli laskend sirta laivan častomarašt vai ei — kut hän tahtoi. Voziden 1920 da 1925 keskes flotilijoiden enambuz oti aigvöid da nenid ohjandimid kävutamha, no vaiše erased ripmatomad torgovanad tegihe sidä-žo edel Tošt mail'man sodad.
Laivan časuiš da päivitajankirjoiš aig ozutihe «aigvönen ümbrikirjutamižen» ühtes. Toižin sanoin, časuiden lugumär ozutihe ližadamha vönen aigha keskmäižen aigan Grinvičan mödhe (GMT) sandan täht. Grinvičan aigvön nol', negativižed znamoičendad −1..−12 luguidenke päivlaskmaižiden aigvöiden täht da pozitivižed (+1..+12) — päivnouzmaižiden täht (tarkoiged valdkundan aig) kävutihe ezmäižen kerdan arni laivištol.
Aigvöiden rahvahidenkeskeižed röunad kuivudme mändas zigzaganvuiččikš. Niid erineden, rahvahidenkeskeižed aigvöiden meriröunad mändas meridianidme, päiči valdkundoiden territorialižiš veziš.
Homaičendad
Kategorii:Aigvöd
Anarhizm
thumb|right|250px|Anarhizman simvol Anarhizm (ἀναρχία anarhia «tobmudetomuz», «pämehištotomuz» sen-žo kelen sanoišpäi: ἀν an «sita» i ἄρχή arhe «aug; pämehišt; tobmuz») om üks' ideologijoišpäi, kacegiden sistemiden rivi. Niiden kacegiden alused oma ristitun joudjuz, ohjandusen tarbhaižusen eidand, ristitun tobmuden toižen ristitun päl olmatomuz.
Kacegiden sistem
Anarhistad oma ičeohjandusen poles radinsijas da eländtahos, heiden ideal om mehiden ripmatomiden suimiden sistem. Anarhiikund om mugomiden suimiden ičetahtoine konfederacii. Ristitun alištusen tarbhaižuz toižen ristitun tobmudele eidase, mugažo ristituiden privilegijoiden polhe kundaližes processas. Valdkundaližen alištusen miččed taht mehanizmad vajehtasoiš individoiden joudjaližil ühthižtöil. Kundaližiden kosketusiden alused, anarhijan polenpidajiden melen mödhe, oma kaikuččen ühtnijan personaline mel'hetartuz, ičetahtol'ne hökkähtuz, vastusenpidand.
Povorino
Povorino (Пово́рино) om Venäman lidn, lidnankund da raudtesol'm Voronežan agjan päivnouzmas. Se om Povorinon rajonan administrativine keskuz, mülüb sihe.
Anarhizm
Kacegiden sistem
Ideologii ezimeletab ümbrikirjutadud kundan sädandan teid, sidä kesken politižen tobmuden tarbhaižusen, paukradon, naimiželon i živatvodindan likvidacii. Anarhizman kundan ozutesed oma erased profühtnendad, erižed kommunad, politižed likundad, organizacijad i pästandkodid.
Toižendad
Anarhizman toižendad erištudas neniš pätemoiš: privatine ičezkaluišt, torguzkosketused, etnine (nacionaline) küzund.
Povorino
Istorii
Povorino šingotase čulkfabrikal, sömtegimištol (saharkombinat) i raudten edheotandoil (vedimdepo).
Anarhizm
Augotižlibund
Ezmäižed anarhizman idejad libuihe amuižgrekan (sofizman Antifont i kinikoiden Diogen Sinopalaine) i amuižkitajan (daosizman Lao-czi, Čžuan-czi) filosofižiš školoišpäi. Nügüd'aigaine anarhizm libui Vauktustusen aigan sur'il'man i religijan meliden čuradusišpäi, sen paloin Žan-Žak Russon argumentacijaspäi, hänen melišpäi joudjudes da morališ.
Povorino
Geografijan andmused
Lidn sijadase rajonan keskuzpalan päivlaskmas, Hopr-jogen keskjoksmusen hural randal (Хопёр 979 km pitte, Don-jogen hura ližajogi), 115 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Volgogradan agjhasai om 6 km suvhe orhal. Matkad Voronežhasai om 216 km päivlaskmha orhal, 248 km avtotel vai 320 km raudtel. Lähembaine lidn om Borisoglebsk 22 km pohjoižhe-lodeheze orhal, 39 km avtotedme vai 26 km raudtedme. Povorino-raudtestancii radab lidnan keskuzpalas, se om saudud «Liski — Balašov»- i «Lipeck — Volgograd»-keskustoiden ristikoičendal. Raudte jagab lidnad poleti, päivlaskmpolehe i päivnouzmpolehe.
Bleeding Souls
«Bleeding Souls» (Verestunuded henged) om «Sleep of Right»-muzikgruppan (nügüdläižen «Lacuna Coil») üks'jäine pajo.
Povorino
Geografijan andmused
Povorino om lidnankundan üks'jäine eländpunkt. Lidnankundan pind — 37,03 km².
Bleeding Souls
Pajo om änetadud dummetal-žanras, toižin jäl'ghižihe kompozicijoihe kacten.
Povorino
Eläjad
Vl 1939 žilon ristitišt oli 10 800 eläjad. Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 17 692 ristitud, rajonan pol'. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 19..20 tuhad eläjid vll 1959−2001 (20 591 rist. vl 1970). Ortodoksižen hristanuskondan Jumalanmaman Kazanin jumalaižen pühäpert' om olmas lidnas.
Bleeding Souls
Homaičendad
Kategorii:Lacuna Coil:an pajod Kategorii:Pajod kirjamišton mödhe Kategorii:Vn 1994 pajod Kategorii:Pajod anglijan kelel
Zavodoukovsk
Zavodoukovsk (Заводоуко́вск) om Venäman lidn Tümenin agjan suvipäivlaskmas. Se om Zavodoukovskan lidnümbrikon administrativine keskuz.
Povorino
Eläjad
Rahvahad (2010): venälaižed — 95,2%, toižed rahvahad — 4,8%.
Zavodoukovsk
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1729 kuti Ukovskai-külä (деревня Уковская). Vintegim radoi, i vl 1787 udesnimitihe Zavodoukovskoje-žiloks läz kaks' tuhad ristitištonke. Vspäi 1913 regulärine likund zavodihe Transsiban pohjoižsarakodme, Zavodoukovskai-raudtestancii om olmas. Vn 1939 kül'mkus kätihe radnikžiloks, mülüi Jalutorovskan rajonha. Vn 1960 26. päiväl sulakud Zavodoukovskoje-žilo sai lidnan statusad, ühtištuihe lähižidenke külidenke.
Povorino
Eläjad
Professionaližen opendusen aluzkund om Liskin tehmištoliž-transportižen tehnikuman Povorinon filial.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Voronežan agjan lidnad *
Zavodoukovsk
Istorii
Zavodoukovsk šingotase plastikan i polimeriden tegimel, mašiništonsauvomižen tegimel (vagonpertid), sömtegimištol (lihakombinat i konditerine fabrik), sauvondmaterialiden kombinatal (raudbeton, gazbetonblokad, silikatine savič), mebel'fabrikal, plastikverkon tegimel maploduiden täht i omblendedheotandal.
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 25 647 ristitud, lidnümbrikon viž ühesandest. Kaik 26 006 eläjad oli lidnas vl 2017. Kaikiš suremb lidnan ristitišt om 25..26 tuh. eläjid vspäi 1989 (26 800 rist. vl 1998 i om nügüd').
Ortodoksižen hristanuskondan ph. Jurgii-vägestusenkandajan jumalanpert' om saudud lidnas vll 1993−2004.
Agrotehnologižen kolledžan (Jaluturovsk) Zavodoukovskan palakund om lidnan professionaližen opendusen aluzkundaks. Edel 2019. vot sen nimi oli Zavodoukovskan agrotehnikum.
Lidnümbrikon pämez' om sen Administracijan pämez'. Edeline lidnümbrikon pämez' om Aleksandr Anohin (reduku 2011 — reduku 2020).
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Tümenin agjan lidnad *
Estinman konservativine rahvahaline partii
thumb|right|250px|EKRE:n znam Estinman konservativine rahvahaline partii, EKRP (Eesti Konservatiivne Rahvaerakond, EKRE) om Estinman oiged politine partii nacionastiženke ideologijanke. Päfater sijadase Tallidnas.
Istorii
Partii om sätud 2012-nden voden keväz'kun 24. päiväl neniden organizacijoiden ühtištusel: Estinman Rahvahaline ühtištuz (agrarine, keskuz) i Estinman rahvahaline likund (oiged nacionalistine sebr). Ideologii om nacionalkonservatizm, socialine konservatizm, evroskepticizm.
Partijas om enamba mi 10 tuhad ühtnijoid (2021). Ühesatoštkümne partijan ühtnijad om valdkundan parlamentas vn 2019 valičendoišpäi, üks' ühtnii om Evroparlamentas. Estinman parlamentan nügüdläižes mülükundas EKRP mülüi ohjastajha koalicijha vn 2021 vilukuhusai, sid' partii om oppozicijas.
Irdkosketused
Kategorii:Estinman politik Kategorii:Politižed partijad kirjamišton mödhe
Balkanine röun
Balkanine röun (Балканский рубеж, Балканска међа) om vn 2019 venämalaine i serbine istorine fil'm. Ezmäine ozutez Venämas oli Moskvas vn 2019 14. päiväl keväz'kud, Serbijas — Belgradas sen-žo voden 19. päiväl keväz'kud.
Admiralteiskii rajon
Istorii
Rajon om sätud vn 1994 11. päiväl keväz'kud Leninskii- (oli vspäi 1936) i Oktäbr'skii-rajoniden ühtištusel. Niiden rajoniden erigoittud käskuzkundad ratas tähäsai.
Balkanine röun
Kavutadäs virkehid serban i albanijan kelil fil'man erasiš paginoiš.
Homaičendad
Kategorii:Serbijan fil'mad Kategorii:Venäman fil'mad Kategorii:Istorižed fil'mad Kategorii:Fil'mad kirjamišton mödhe Kategorii:Vn 2019 fil'mad Kategorii:Fil'mad venän kelel Kategorii:Fil'mad serban kelel
Admiralteiskii rajon
Geografijan andmused
Admiralteiskii-rajonan pind om 13,82 km².
Röunatab lidnan nenidenke rajonidenke:
Rajon jagase kudeks nimitadud municipaližeks ümbrikoks (ende nomerad 1..6): Kolomn (Коломна), Sennoi, Admiralteiskii, Semönovskii, Izmailovskoje, Jekateringofskii.
Ühesa metrostancijad nelläl jonol ratas rajonas, no ühtennimine Admiralteiskai-metrostancii sijadase lähižes Keskuzližes rajonas. Baltiiskii- i Vitebskii-päraudtestancijad oma Admiralteiskii-rajonan territorijal.