cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Rahvahidenkeskeine valütfond
Fondan vanhemb direktor om Kristalina Georgieva (vn 2019 redukuspäi, bolgarine ekonomist).
Irdkosketused
Kategorii:ÜRO Kategorii:Rahvahidenkeskeižed finansižed organizacijad Kategorii:Organizacijad kirjamišton mödhe Kategorii:Rahad
Fontank
Ühthižed andmused
Vezivalun piduz — 6,7 km, leveduz — 70 m-hasai, kaikiš znamasižemb süvüz — 3,5 m.
Jogi lähteb Nevaspäi huralpäi Kezasadunno. Lankteb Sur' Neva-hijamha pohjoižhe Gutujevskii-sarelpäi. Randird om saudud molembil randoil, ned oma ühtenzoittud 15 sildal.
Istorii
Jogi mainitase vn 1500 Vodin pätinan aigkirjas Goloduš-nimitusenke (Голодуша). Nimitihe joged Jerik:aks (ven. Ерик) vai Nimetomaks Jerikaks (ven. Безымянный Ерик) edel vozid 1712−1714. Se oli sokaz jogeihut saridenke da učulmoidenke. Pättihe tehta fontanid Kezasadus, i saudihe torvid joges päliči Ligovon kanalan basseinaspäi. Jogi sai Fontannai-nimitust, vspäi 1737 om nügüdläiženke nimenke.
Ezmäine sild oli saudud jogenvagos 200 m levette päliči. Pudotihe madalid vezid randanno sauvomižes, i jogen leveduz peneni lujas aigan mändes. Vll 1743−1752 puhtastihe joged i varmitihe ezmäižel puižel randirdal. Fontank sai nügüd'aigašt nägud voziden 1780−1789 sauvondan jäl'ghe, sil aigal puhtastihe tošti da süvetihe joged, sätihe randirdad ozrikkivespäi.
Homaičendad
Kategorii:Neva Kategorii:Venäman joged Kategorii:Joged kirjamišton mödhe Kategorii:Piterin joged i kanalad
Borodino (lidn)
thumb|left|250px|Ph. Sergii Radonežalaižen jumalanpert' (ortodoksine hristanuskond) Borodino (Бородино́) om Venäman lidn da lidnümbrik Krasnojarskan randan suvipalan päivnouzmas.
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1949 samha burad hil't kar'jermahtusel, nimitihe lähižen külän mödhe (vspäi 1827), külä — Borodinon toran mödhe (1812). Borodino sai lidnan statusad vl 1981.
Sadas burad hil't Borodinos millionil tonnoid tähäsai (17,5 mln tonnoid vl 2005), mugažo kohenduzmehanine tegim, leibtegim i mebel'fabrik oma olmas lidnas.
Geografijan andmused
Lidn sijadase 330 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Krasnojarskhasai om 127 km päivlaskmha orhal vai 150 km «Sibir'»-avtotedme (R-255). Lähembaine lidn om Zaozörnii 15 km lodeheze avtotedme. Raudtesarak tuleb lidnha Transsibalpäi (Zaozörnii).
Borodino om lidnümbrikon üks'jäine eländpunkt.
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 17 416 ristitud. Kaikiš suremb ristitišt oli 19..20 tuh. eläjid vll 1996−2006 (20 100 rist. vl 2001). Kaik 16 249 eläjad oli lidnas vl 2017.
Hristanuskondan kaks' pühäpertid om lidnas: ortodoksine ph. Sergii Radonežalaižen jumalanpert' (om saudud vll 2007−2009) i vižkümnenden päivän uskojiden Vinogradnik-pühäpert' oma olmas lidnas.
Divnogorskan gidroenergetižen tehnikuman filial oli lidnan professionaližen opendusen aluzkundaks ende. Kaivuztehnikum sijadase lidnanvuiččes Irš-žilos seičeme kilometrad päivlaskmha.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Krasnojarskan randan lidnad Kategorii:Krasnojarskan randan lidnümbrikod
Stara Zagor
thumb|left|250px|Lidnan kart (2016) Stara Zagor (Стара Загора [ˈstarɐ zɐˈɡɔrɐ]) om lidn Bolgarijan keskuzpalas. Se om valdkundan kudenz' lidn da kund eläjiden lugun mödhe, om Stara Zagoran agjan administrativižeks keskuseks.
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud nelländen voz'sadan EME keskes Beroe-nimenke, nügüd'aigan lidnan kukkaz, päine stadion i ižanduzkombinat nimitadas muga. Ottomanan imperijas lidn oli ižandusen znamasine keskuz, sen nimitused oliba Eski Hisar («vanh lidnuz» turkan kelespäi) i Eski Zagra (1360-nded voded — 1854). Sai nügüdläšt nimitust vl 1870.
Stara Zagor šingotase elektrusen tehmižel (Bolgarijan koumandez) i hilen samižel (valdkundan viž kudendest), metalltegesiden edheotandoil, pidatimiden tegimel, gazoiden samižen il'maspäi tegimel, sömtegimištol (olud, vinad), järedoil torguindkeskusil.
Geografijan andmused
Lidn sijadase 196 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Sofii-pälidnhasai om 231 km päivlaskmha.
Klimat om subtropine kuivahk. Voden keskmäine lämuz om +13 C°, kezakun-sügüz'kun +21..+25 C°, tal'vkun-uhokun +2..+4 C°. Ekstremumad oma −24 C° i +42 C°. Paneb sadegid 598 mm vodes, enamba semendkus-kezakus (66..71 mm kus), vähemba uhokus-keväz'kus (35..37 mm kus) i sügüz'kus (32 mm).
Eläjad
Vl 2011 lidnan eläjiden lugu oli 138 272 ristitud, agjan kaks' videndest. Kaikiš suremb ristitišt oli läz 160 tuhad eläjid vll 1989−1991.
Frakijan universitet (Тракийски университет, ТрУ) radab lidnas vspäi 1995. Se om sätud medicinan i veterinarijan institutoiden ühtištusel, läz kut tuhad üläopenikoid. Kaik kuz' fakul'tetad, medkolledž i opendajiden kvalifikacijan ližadusen departament mülüdas universitetha.
Irdkosketused
Kategorii:Bolgarijan lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe *
Volčkov Sergei Valer'jevič
Sergei Valer'jevič Volčkov (Сяргей Валер'евіч Ваўчкоў, Сергей Валерьевич Волчков; sünd. 3. sulaku 1988, Bihov, Vaugedvenäman NST, NSTÜ) om vaugedvenälaiž-venälaine pajatai.
Om «Golos»-projektan 2. sezonan vägestai (näradoičii — Aleksandr Gradskii). Siloi hän om sanu 75% TV-kaclijoiden änid.
Homaičendad
Kategorii:Vaugedvenäman pajatajad Kategorii:Venäman pajatajad Kategorii:Pajatajad kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe Kategorii:Golos Kategorii:Sündnuded vl 1988
Žukovk
Žukovk (Жу́ковка) om Venäman lidn Bränskan agjan pohjoižes. Se om Žukovkan ümbrikon (edel 2021. vot — rajonan) administrativine keskuz.
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1867 kuti pol'stancii holitamha «Orel — Vitebsk»-raudted. Kätihe raudtestancijaks vl 1871. Saudihe raudanvalamižtegint raudten täht 19. voz'sadan lopus, raudteškolad 20. voz'sadan augotišes. Kätihe tegimišton sijaližeks keskuseks aigan mändes, i sai radnikžilon statusad VCIK:an pätandan mödhe vn 1931 31. päiväl redukud. Radnikžilo sai lidnan statusad vl 1962.
Žukovk šingotase «Stels»-kvadrocikliden, lumi- i solikkuimiden da veloramoiden järedal tegimel, sömtegimišton edheotandoil (maidtegim sen saguden pästandanke, kombisötkentegim, villänümbriradai kombinat), mugažo tehnologižen mašiništon tegim radab i mecan edheotandad oma väges.
Geografijan andmused
Lidn sijadase Desnan hural randal, 150..160 m ü.m.t. korktusil. Matkad Bränskhasai om 56 km suvipäivnouzmha. Lähembaižed lidnad oma Dät'kovo 40 km päivnouzmha orhal vai 63 km avtol i Sel'co 40 km suvipäivnouzmha raudtedme.
Latiši-žilo da kuz' küläd mülüihe lidnankundha Žukovkan ližaks. Lidnankundan pind oli 74,4 km².
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu om 18 269 ristitud, rajonan pol'. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 19..20 tuhad eläjid vozil 1989−2005 (20 600 rist. vl 1996). Kaik 16 953 ristitud elihe lidnas i 17 917 ristitud kaikes lidnankundas vl 2017.
Ortodoksižen hristanuskondan ph. Aleksandr Nevalaižen jumalanpert' om udessaudud vll 1991−1995.
Bränskan agrarižen tehnikuman (Starodub) Žukovkan filial om lidnan professionaližen opendusen aluzkundaks.
Jäl'gmäine lidnan pämez' (Lidnan Rahvahandeputatoiden nevondkundan ezimez') oli Galina Šiškareva vn 2014 tal'vkuspäi vn 2021 keväz'kuhusai.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Bränskan agjan lidnad *
Pornolab.net
pornolab.net om venälaine BitTorrent-treker erotižen da pornografižen südäiolendanke, rutracker.org-saitan projekt.
Nece om kaikiš suremb pornotreker mail'mas da venälaižes Internetsegmentas sen paloin. Om enamb mi 1,8 aktivišt kävutajad da läz 270 tuhad torrentjagajad.
Om populärine ei vaiše Venämas, no toižiš mail'man valdkundoiš-ki. Saitad napriba hal'g kel'ta; sen serverad hal'g oigenzihe ühtes valdkundaspäi toižehe.
Kacu mugažo
Kategorii:Saitad kirjamišton mödhe Kategorii:BitTorrent-trekerad
Alapajevsk
Alapajevsk (Алапа́евск) om Venäman lidn Sverdlovskan agjas. Se om municipaližen «Alapajevsk-lidn»-ühtnikan (lidnümbrikon) administrativine keskuz.
Istorii
Eländpunkt mainitase ezmäižen kerdan vl 1639 kuti Alapajih-külä (деревня Алапаиха) ühtennimižen jogen randal. Vl 1696 löutihe raudkivendod külän ümbrištos, i vspäi 1702 sauvoškanzihe valdkundališt metallurgišt tegint Suren Petran käskön mödhe (tegim radoi vhesai 2019). Radnikžilo sai makundan lidnan statusad vl 1781, sil aigal mülüi Permin gubernijha. Vn 1941 9. päiväspäi sügüz'kud om lidnaks agjan alištusenke.
Alapajevsk šingotase sauvondmaterialiden pästandal (metalližkonstrukcijad, raudbetonšpalad, asfal't), metallanümbriradmižen edheotandoil mašinansauvomižen täht, instrumentan tegimil buraudamižen i sauvomižen täht, sömtegimištol (leibänkombinat, maidkombinat, kolbasan edheotand, kalacehad).
Geografijan andmused
Lidn sijadase Sverdlovskan agjan keskuzpalas, Neiv-jogen randal (Нейва 294 km pitte, Obinjogen bassein) Alapajihan 41 km pitte lanktendan sihe sijas huralpäi, Keskmäižen Uralan pautkidenno, 135 m keskmäižel korktusel valdmeren pindan päl. Matkad Jekaterinburghasai om 146 suvipäivlaskmha. Lähembaižed lidnad oma Irbit 84 km päivnouzmha orhal vai 118 km avtol, Artömovskii i Rež 57 km suvhe orhal vai 68 km avtoteil, Alasald 60 km elektrojonusel i Üläsald 70 km päivlaskmha-lodeheze orhal vai 95 km avtotedme.
Kümne žilod da küläd mülüdas lidnümbrikho Alapajevskan ližaks. Lidnümbrikon pind — 1082 km².
Eläjad
Ortodoksižen hristanuskondan koume pühäpertid oma olmas lidnas: Pühän Stroican päjumalanpert' (om saudud vl 1702) i kaks' jumalanpertid, mugažo Ph. Jelisavetan naižjumalankodi (vspäi 1998). Islaman «mahallä» (kundaline) mečet' om saudud lidnas vll 1996−1998.
Professionaližen opendusen aluzkundad oma Alapajevskan äiprofil'ne tehnikum i Sverdlovskan agjan medkolledžan Alapajevskan filial.
Lidnümbrikon edeline pämez' om Sergei Bespalov (kül'mku 2017 — reduku 2018).
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Sverdlovskan agjan lidnad Kategorii:Sverdlovskan agjan lidnümbrikod
Sverdlovskan agjan lidnad
Kaik om nell'kümne seičeme lidnad (город, sidä kesken kaks' SATÜ:d) i 26 lidnanvuittušt žilod (ven. посёлок городского типа, sidä kesken kaks' SATÜ:d) Sverdlovskan agjas.
Lidnad
* lidnan ristitišt erineb lidnümbrikon ristitišton luguspäi.
Homaičendad
Kategorii:Lidnoiden nimikirjutesed Venälaižen Federacijan subjektoiden mödhe
Belöv
Belöv (Белёв) om Venäman lidn da lidnankund Tulan agjan päivlaskmas. Se om Belövan rajonan administrativine keskuz. Om «sodavahvuden lidn»-arvnimenke vn 2015 tal'vkuspäi.
Istorii
Eländpunkt mainitase ezmäižen kerdan aigkirjas vl 1147. Oli alištunu Suren Litvanman ruhtinazkundale 14.-15. voz'sadoil. Lidn oli Belövan ruhtinazkundan keskuseks (1390-nded voded — 1558), sid' oli alištunu Moskvan tobmudele. Belövan lidnuz oli tarbhaine 16.-17. voz'sadoil. Sai makundan lidnan oficiališt statusad vl 1777. Toižen mail'man sodan aigan lidn oli okkupiruidud nacistoil, päzutihe vn 1941 31. päiväl. tal'vkud, no Belövan rajonan okkupacii jätkustui vn 1943 heinkuhusai.
Belöv šingotase mašinansauvomižel (kaluišt i mašiništ raudtetransportan täht), sömtegimištol (leibtegim, koditerine edheotand, šoidukahan jablokpastilan tehmižen äiluguižed edheotandad), omblendfabrikoil, kružavan pästandal. Nevondkundaližen aigan savičtegim, terazkonstrukcijoiden tegim, mebel'fabrik i puruvedimdepo oliba olmas.
Geografijan andmused
Lidn sijadase rajonan keskuzpalan päivlaskmas, Okan hural randal (Ока, Volgan oigedpol'ne bassein), 165 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Kalugan agjhasai om 10 km päivlaskmha orhal. Matkad Tulhasai om 107 km pohjoižpäivnouzmha orhal, 125 km avtotel vai 190 km raudtel. Lähembaižed lidnad oma Bolhov (Orelan agj) 42 km suvhe orhal vai 50 km avtotedme, Kozel'sk (passažirraudtestancii, Kalugan agj) 34 km lodeheze orhal, 41 km avtotedme vai 39 km raudtedme, i Čekalin 35 km pohjoižhe orhal, 40 km avtotedme vai 71 km raudtedme. Belöv-raudtestancii radab lidnan lodehes vspäi 1899, se om vaiše juguiden täht vspäi 2016.
Belöv om lidnankundan üks'jäine eländpunkt. Lidnankundan pind — 11,46 km².
Eläjad
Vl 1897 lidnan ristitišt oli 9 600 eläjad, vl 1939 — 17 602 eläjad. Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 13 918 ristitud, rajonan kaks' koumandest. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 17..18 tuhad eläjid vll 1939−2000 (päiči sodas, 18 345 rist. vl 1989). Ortodoksižen hristanuskondan Spasan Toižetamižen mez'jumalankodi (vspäi 1525), Ristan Zdviženjan naižjumalankodi (zavottihe läz 1625. vot), ph. Stroican päjumalanpert' i kahesa jumalanpertid oma olmas lidnas.
Professionaližen opendusen aluzkundad oma kaks' filialad: Tulan proftehnologijoiden da servisan kolledžan filial i Tulan agjan medicinižen kolledžan filial.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Tulan agjan lidnad *
Oguri Šün
Šün Oguri (小栗 旬 Oguri Šün; sünd. 26. tal'vku 1982, Kodair, Tokio, Japonii) om japonijalaine akt'or da režissör.
Biografii
Šün om sündnu Tokio-lidnha.
Vspäi 2012 Šun om nainu, Ju Jamada om hänen ak. Heil üks' tütär om olmas.
Irdkosketused
Kategorii:Japonijan akt'orad Kategorii:Änetoitandan akt'orad kirjamišton mödhe Kategorii:Akt'orad kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe
Sosnovk
Sosnovk (Сосновка, libub сосна-sanaspäi «pedai») om eländpunktoiden i jogiden levitadud nimituz venäkel'žiš maiš. Se voib znamoita:
Kokand
Istorii
Eländpunkt mainitaškanzihe 10. voz'sadaspäi, arabižed geografad i matkadajad Al' Istahri i Ibn Haukal' nimitadas sidä Hovakend / Hokand. Sen territorii mülüi Buharan hankundha vll 1500−1709. Sid' lidn oli Kokandan hankundan pälidnaks vll 1709−1876, Ming-dinastii ohjanzi sil. Vll 1740−1843 löndsein oli saudud lidnas ümbri. Sein oli 18 km pitte, 12 verajad oli siš, süvä koumekerdaine rova vedenke ümbärzi lidnad Evropan keskaigaižiden lidnoiden kartte. Hankundan aigan Kokand oli regionan religijan i opendusen keskuseks: enamba mi 300 mečetid oliba siš, 40 medresed, 120 školad (kaikutte 10..20 openikan täht).
Vl 1876 Venäman imperijan sodaväged anastiba lidnad i kändiba sidä makundan keskuseks. Sen jäl'ghe tegimišt šingotaškanzihe lidnas, bankoiden lugu oli znamasine.
Nügüd'aigaine Kokand šingotase himižel sarakol, mašinansauvomižel (mehanižed i elektrotehnižed tegimed), tekstil'tegimištol i puvillan ümbriradmižel, sömtegimištol (ižandusen koumandez) i turizmal. Ferganan raudten ohjanduzkund radab lidnas.
Geografijan andmused
Lidn sijadase Ferganan alangišton suvipäivlaskmas, 409 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad agjan Fergan-keskushesai om 88 km päivnouzmha, Taškent-pälidnhasai om 228 km lodeheze.
Eläjad
Vl 2005 eläjiden lugu oli 187 500 ristitud. Kaikiš suremb lidnan ristitišt om nügüd'.
Uzbekad ottas enamba ühesad kümnendest ristitištos.
Professionaližen opendusen aluzkundad oma Kokandan pedagogine institut, ühesa kolledžad i liceid, privatine Kokandan universitet (vspäi 2019, ezmäine mugoine valdkundas).
Edeližed hokimad (lidnan pämehed): Rahmatali Žalilov (sulaku 2017 — sulaku 2018), Akrom Abdullajev (tal'vku 2011 — sulaku 2017).
Irdkosketused
Kategorii:Uzbekistanan lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Ferganan agj
Ust'ka
Ust'ka (Вознесе́нье, Voznesenje / Syvärinniska) om Venäman lidnanvuitte žilo Leningradan agjan i sen Kos'kenaluižen rajonan pohjoižpäivnouzmas. Se om Ust'kan lidnankundan administrativižeks keskuseks.
Lähembaižed lidnad oma Kos'kenaluine (91 km) i Vitegr (Vologdan agj).
Istorii
Voznesenjan jumalankodi oli olmas Süvärin oiktal randal vll 1563−1764. Ende Voznesenskii Pogost- i Svirskoje Ust'je oliba Ust'kan sijas. Žilon aluz om pandud niiden ühtištusel 19. voz'sadan keskes kuti külä oficialiženke Voznesenje-nimenke (vai Namoinije Peski) Änižen kanalan sauvondan tagut. Vn 1935 elokun 20. päiväl külä kändihe žiloks. Vozil 1927−1954 Ust'ka oli ühtennimižen rajonan administrativižeks keskuseks. Toižen mail'man sodan aigan žilo oli Suomenman okkupacijan al vodhesai 1944.
Nened edheotandad ratas Ust'ka-žilos: jogiport, laivišton kohenduzbaz, mectegimišton edheotand, Jakornai-lebubaz.
Geografijan andmused
Žilo om Leningradan agjan kaikiš edahaižemb Piterišpäi lidnalaine eländpunkt. Matkad Piterihesai om 356 kilometrad päivlaskmha.
Ust'ka-žilo seižub Süvär'-jogen muugotil randoil i Änižjärven randištol, 39 m ü.m.t. keskmäižel korktusel.
Ust'kan lidnankundan pind om 1722 km². Se mülütab Ust'ka-žilod da ühesa küläd. Niiden tobj pala sijadase läz Änižrandad.
Tobmuz
Lidnankund jagase kahteks valičemižümbrikoks. Sen Ezitajiden Nevondkund mülütab 10 deputatad. Lidnankundan edeline pämez' (Ezitajiden Nevondkundan ezimez') om Ol'ga Fatejeva (sügüz'ku 2014 — sügüz'ku 2019), oli Jelena Vedükova (sügüz'ku 2019 — heinku 2021, koli). Lidnankundan Administracijan pämez' om Denis Davidov (Денис Давыдов) vn 2020 vilukuspäi (mugažo oli sil radnikusel edel vn 2017 uhokud). Edeline Administracijan pämez' om Marija Mužikova (uhoku 2017 — viluku 2020).
Mülüjad lidnankundha küläd Äniženrandan mödhe (pohjoižespäi suvhe):
Seižutadud Juksovičin järven randal küläd lidnankundan suvipäivlaskmas:
Eläjad
Vl 1873 Ust'kan eläjiden lugu oli 241 ristitud. Vn 2010 kaiken Venäman rahvahanlugemižen mödhe 2425 ristitud elihe žilos i 3029 ristitud — kaikes lidnankundas. Kaikiš suremb žilon ristitišt oli 7009 eläjad vl 1939, 3302 eläjad vl 1959 i 3123 eläjad vl 1989.
Ortodoksižen hristanuskondan kaks' pühäpertid oma avaitud žilos: Sündun Voznesenjan jumalanpert' (om saudud vll 2000−2007) i puine časoun' valdmoidenno. Kaks' tošt jumalanpertid ei olend udessündutadud.
Professionaližen opendusen aluzkundad ratas lähembaižiš lidnoiš.
Transport
Kundal'ne transport om avtobusoiden lidnankeskeižed reisad Piterihesai da Kos'kenaluižhe. Ehtatim ühtenzoitab Süvär'-jogen randoid (ujund otab kümne minutad, lähtend läz kerdan čashu).
Lähembaine sur' raudtestancii passažiroiden täht radab Kos'kenaluižes, se sijadase 102 kilometras päivlaskmpolehe avtotedme.
Irdkosketused
Kategorii:Kos'kenaluižen rajon Kategorii:Leningradan agjan lidnanvuiččed žilod Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe
Jurüzan' (lidn)
Jurüzan'  (Юрюза́нь, Йөрүзән, Йүрүҙән «sur' alangišt») om Venäman lidn da lidnankund Čeläbinskan agjan päivlaskmaižes sarakos. Mülüb Katav-Ivanovskan rajonha.
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1758 kuti žilo sauvomha da holitamha kaugedraudan Jurüzan'-Ivanovskii-tegint (radoi vhesai 1908), sai nimed jogen mödhe. Vl 1928 nimitihe Jurüzanskii Tegim-žilod nügüdläižikš da kätihe radnikžiloks. Suren sodan aigan sirtihe sihe Tulan patrontegint. Radnikžilo sai lidnan statusad vn 1943 18. päiväl kezakud. NSTÜ:n aigan mehanine tegim pästi «Jurüzan'»-vilugoitimid, ambluzvaroid vedenalaižiden pistoliden täht, traktorpompid i erazvuiččid čepid.
Jurüzan' šingotase stökoltegesiden edheotandal, se tegeb mugažo sauvondmaterialid (raudbeton, segoitused, kivižed tegesed) i ratud korundad, lähižen Tröhgornii-SATÜ:n «magaduzsijaks» i torguindkeskuseks.
Geografijan andmused
«Čeläbinsk — Uf»-mante (M5-trass) ümbärdab lidnad 1 km pohjoižes. Jurüzan'-raudtestancii om olmas vspäi 1905 sarakol «Čeläbinsk — Uf»-keskustaspäi, edel 2008 vot radoi passažiroiden-ki täht.
Pervuh-külä (Первуха, 9 rist. vl 2017) mülüb lidnankundha Jurüzanin ližaks.
Eläjad
Vl 1939 lidnan ristitišt oli 10 800 eläjad. Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 12 571 ristitud, lidnankundan — 12 578 ristitud. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 17..18 tuhad eläjid vll 1959−1992 (18 294 rist. vl 1989). Kaik 11 694 ristitud elihe lidnankundas vl 2017.
Rahvahad (2010): venälaižed — 81,7%, totarlaižed — 7,9%, baškiralaižed — 6,9%, toižed rahvahad — 3,5%.
Edeline lidnankundan pämez' om Jurii Bobilev (semendku 2018 — heinku 2021, Юрий Бобылев).
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Čeläbinskan agjan lidnad Kategorii:Katav-Ivanovskan rajon
Summer in December
«Summer in December» (Keza tal'vkul) om saksalaižen Modern Talking-muzikgruppan kahesanz' pajo üks'toštkümnendes studižes «Victory»-al'bomas (2002).
Kompozicii om sätud anglijan kelel, evrodens-stiliš. Pajon tegii om Diter Bolen.
Pajon butleg-singl om pästtud sil-žo vodel DJ RavL:alpäi.
Kategorii:Modern Talking:an pajod Kategorii:Pajod kirjamišton mödhe Kategorii:Singlad kirjamišton mödhe Kategorii:Vn 2002 pajod Kategorii:Vn 2002 singlad Kategorii:Pajod anglijan kelel
Vičug
Vičug (Ви́чуга) om Venäman lidn da lidnümbrik Ivanovon agjan pohjoižpalas. Se om agjan nellänz'-videnz' lidn eläjiden lugun mödhe, Vičugan rajonan administrativine keskuz (ei mülü sihe).
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud VCIK:an käskön mödhe vn 1925 6. päiväl kezakud koumekümnen eländpunktan da territorijan ühtenzoitusel: kaks'kümne radnikžilod, viž küläd, viž tegimištonzonad. Nimitihe lidnad kaikiš suremban Vičug-žilon i Uz' Vičug-raudtestancijan mödhe (nüg. muite Vičug), toine sur' žilo oli Bonäčki (Бонячки).
Vičug šingotase kanghiden koumel fabrikal, mašinansauvomižen tegimel (metalližkonstrukcijad) i leibän edheotandal.
Geografijan andmused
Lidn sijadase 135 m ü.m.t. keskmäižel korktusel, om ümbärtud mecoil. Matkad Ivanovohosai om 63 km suvipäivlaskmha orhal, 73 km avtotel vai raudtel. Lähembaižed lidnad oma Kinešm 28 km pohjoižpäivnouzmha orhal, 32 km avtotedme vai raudtedme, i Rodniki 17 km suvipäivlaskmha orhal vai 21 km avtotedme. Vičug-raudtestancii radab lidnan pohjoižes. «Kinešm — Kovrov»-avtote ümbärdab lidnad päivlaskmaspäi.
Vičug om lidnümbrikon üks'jäine eländpunkt.
Eläjad
Rahvahad (2010): venälaižed — 97,1%, toižed rahvahad — 2,9%.
Ortodoksižen hristanuskondan kuz' pühäpertid oma olmas lidnas: koume jumalanpertid i koume časounäd.
Vičugan äiprofil'ne kolledž om professionaližen opendusen aluzkundaks.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Ivanovon agjan lidnad Kategorii:Ivanovon agjan lidnümbrikod *
Kirovgrad
Kirovgrad (Кировград), edel 1936. vot Kalat (Калата́), om Venäman lidn Sverdlovskan agjan suvipäivlaskmas. Se om Kirovgradan lidnümbrikon administrativine keskuz.
Istorii
Eländpunkt mainitase dokumentoiš ezmäižen kerdan vl 1808 kuti Kalat-žilo (посёлок Калата), nimi libub ezimeletaden türkan kelišpäi (kala-ata «tatan külä»). Vl 1812 löutihe vas'kkivendod lidnanno, 19. voz'sadan keskes avaitihe kuldan sijid. Vspäi 1914 vas'kensuladuztegim radoi, saudihe kaks' raudtesarakod sen täht «Jekaterinburg — Alatagil»-keskustaspäi. Vl 1932 Kalat-žilo sai lidnan statusad, udesnimitihe sidä nügüdläižikš vn 1935 tal'vkus kompartijan Sergei Kirov-šingotajan kanzannimen mödhe. Vodele 1941 vas'ken sijaline samine tuli lophu, ei jänd kivendod. Vspäi 1963 lidn alištub agjan tobmudele oikti.
Kirovgrad šingotase koviden ühthesuladusiden tegimel (vspäi 1942, vol'framan i kobal'tan ühtnendad) i tegimištoližsegoitusiden tegimel (vspäi 1994, čomitandsauvondmaterialad, letked, röntgenvastaižed segoitused, substancijad samha kivivoid).
Geografijan andmused
Lidn sijadase Kalat (Kalatink) jogen randoil (Turan oigedpol'ne bassein, Obin hurapol'ne bassein), Keskmäižen Uralan päivnouzmaižil pautkil, 290 m keskmäižel korktusel valdmeren pindan päl. Pened vezivaradimed oma lidnan pohjoižes i suves. Matkad Jekaterinburghasai om 73 km suvhe-suvipäivnouzmha orhal, 92 km avtotedme vai raudtedme. Lähembaižed lidnad oma Nevjansk 10 km pohjoižpäivnouzmha, Ülätagil 10 km suvipäivlaskmha i Novoural'sk 20 km suvhe.
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 21 035 ristitud, lidnümbrikon koume nelländest. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 25 598 eläjad vl 1989.
Rahvahad (2010, ozutadud rahvahudenke): venälaižed — 90,9%, totarlaižed — 5,2%, toižed rahvahad — 3,9%.
Uralan valdkundaližen kolledžan Ivan Polzunovan nimed (Jekaterinburg) filial om professionaližen opendusen aluzkundaks.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Sverdlovskan agjan lidnad *
10 Seconds to Countdown
«10 Seconds to Countdown» (10 sekundad starthasai) om saksalaižen Modern Talking-muzikgruppan ühesanz' pajo üks'toštkümnendes «Victory»-studijanal'bomas (2002).
Pajon original om sätud evrodens-žanras. Kompozicii om anglijan kelel, sen tegii om Diter Bolen.
Pajon butleg-singl om pästtud 2002-ndel vodel DJ RavL:alpäi.
Homaičendad
Kategorii:Modern Talking:an pajod Kategorii:Pajod kirjamišton mödhe Kategorii:Singlad kirjamišton mödhe Kategorii:Vn 2002 pajod Kategorii:Vn 2002 singlad Kategorii:Pajod anglijan kelel
Evrop
thumb|left|200px|Evropan regionad [[Ühtenzoittud Rahvahiden Organizacii|ÜRO:n mödhe: {{legend|#4080FF|Pohjoine Evrop}} {{legend|#00FFFF|Päivlaskmaine Evrop}} {{legend|#FF8080|Päivnouzmaine Evrop}} {{legend|#00FF00|Suvine Evrop}}]] thumb|right|250px|Evrop kosmosaspäi. thumb|right|250px|Röun Azijanke. Evrop (amuižgrekan kelel: Ευρώπη «Europe») om Evrazii-kontinentan pala (Azijanke ühtes) da üks' kudes Man kuiviš paloišpäi. Sijadase pohjoižel mapoliškol, Evrazijan päivlaskmas.
Ühthižed andmused
Kaik 43 valdkundad, 8 rippujad territorijad da 7 valdkundad palahiženke rahvahidenkeskeiženke tundištusenke sijadasoiš Evropas. Kazahstan, Turkanma da Venäma sijadasoiš Evropas vaiše paloin.
Nimitadas Evropan eläjid da sündnuzid evropalaižikš.
Evropeistik om disciplin, tedoidab Evropan oiktust, istorijad, literaturad, kelid i kul'turid.
Geografii
Evropan sariden pind om läz 730 tuh. km², kaikiš suremb niišpäi om Sur' Britanii-sar'. Pol'sared ottas territorijan nelländest: Skandinavijan, Pirenejan, Balkanan, Apenninan, Kolan da toižed.
Evropan suvižed da päivlaskmaižed randad lainištab Atlantine valdmeri, pohjoižed randad — Jävaldmeri, Nordkap-nem' (pohjoižsaam. Davvenjárga) om röunaks niiden keskes kontinental, mugažo Islandii-sar' da Špicbergen-sarišt.
Volg, Dunai, Ural (röunaks) da Dnepr oma Evropan znamasižed joged. Järedad järved oma Ladog, Änine, Peipus, Venern, Balaton da Ženevan järv. Kaikiš korktemb čokkoim om El'brus (5642 m) Kavkazan mägisel'gal vai Monblan (4808 m) Francijan da Italijan röunal. Kaikiš alahamb čokkoim om Kaspijan meren tazopind (vajehtub, −27 m keskmäral).
Klimat
Ven klimat om Evropan tobmas palas.
Irdkosketused
Kategorii:Man kuivad palad
Santuš Žoze Eduardu duš
Žoze Eduardu duš Santuš (José Eduardo dos Santos; sünd. 28. eloku 1942, Luand, Angol — kol. 8. heinku 2022, Barselon, avtonomine Katalonii-ühthižkund, Ispanii) oli Angolan politikanmez'.
Duš Santuš radoi valdkundan kahtendeks prezidentaks vn 1979 sügüz'kuspäi, 37 vot rattemata. Edel sidä oli Angolan röunantagaižiden azjoiden ministral (1976). Armijan jenaral. Ei ühtnend prezidentan valičendoihe vn 2017 elokus.
Homaičendad
Kategorii:Valdkundmehed Kategorii:Angolan prezidentad Kategorii:Politikanmehed kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe Kategorii:Sündnuded Luandha Kategorii:Kolnuded Barselonas
Röntgenii
thumb|left|200px|Röntgenii
Röntgenii (Rg — roentgenium latinan kelel) om 111nz' himine element himižiden elementoiden periodižes tabludes. Sen sijaduz om üks'toštkümnendes gruppas, tabluden seičemendes periodas.
Ühthine ümbrikirjutand
Ei ole röntgenijad londuses. Se om transaktinoidine ratud element. Germanižiden fizikantedomehiden grupp Jügedoiden ioniden Institutaspäi (Darmštadt) avaiži röntgenijan vismutan i nikelin reakcijas vl 1994. Voib säta elementan severt-se atomoid vaiše.
Vspäi 2004 element om nimitadud Vil'hel'm Konrad Röntgen-fizikantedomehen muštoks.
Fizižed ičendad
Röntgenii om radioaktivine päličmänendmetall.
Atommass — 282. Ninevuz (normaližiš arvoimižiš) — 28,7 g/sm³ (ezimeletaden).
Himižed ičendad
Kuldan analog ičendoiden mödhe. Mülütadas röntgenijad hüväsuguižiden metalloiden gruppha. Röntgenii om hobedan mujun ezimeletaden i kaikiš inertižemb metall, sen himine aktivižuz om penemb mi kuldan.
Naceine muiktuzmär om +3 kuldan kartte (oz., röntgenijan triftoridas RgF3).
Irdkosketused
Kategorii:Himižed elementad kirjamišton mödhe
Durov Vladimir Leonidovič
Vladimir Leonidovič Durov (Владимир Леонидович Дуров; sünd. 7. heinku 1863, Moskv, Venäman imperii — kol. 3. eloku 1934, sigä-žo, NSTÜ) oli venälaine i nevondkundaline dressirui da cirkartist; Tazovaldkundan arvostadud artist (1927). Kirjuti mugažo kirjoid lapsiden täht. Durovan Anatolijan vell'.
Kacu mugažo
Kategorii:Cirkartistad Kategorii:Dressirujad Kategorii:Venäman artistad Kategorii:NSTÜ:n artistad Kategorii:NSTÜ:n kirjutajad Kategorii:Kirjutajad kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe
Ahvenanma
thumb|right|250px|Ahvenanman flag thumb|right|250px|Ahvenanman znam Ahvenanma vai Ahvenanman Sared (Ahvenanmaa; ročin kelel: Åland, virktas [Oland]) om üks' Suomenman administrativiž-territorialižiš paloišpäi valdkundan suvipäivlaskmas.
Lion
thumb|left|250px|Lion jagase 9 ümbrikoks (fr. arrondissement). Lion (Lyon [ljɔ̃]) om Francijan koumanz' lidn eläjiden lugun mödhe, sijadase sen suvipäivnouzmas. Se om Overn' — Ron — Al'pad-regionan (vspäi 2016) i Lionan metropolii-departamentan administrativine keskuz (vspäi 2015), mugažo Ronan departamentan tobmuden aluzkundoiden pordaigaline sijaduz.
Ahvenanma
Ahvenanman üks'jäine lidn da pälidn om Mariehamn.
Lion
Lidn om Francijan tegimišton, kul'turan da opendusen järed keskuz. Neniden kompanijoiden päfaterad sijadasoiš lidnas: «Sanofi Pasteur», «Renault Trucks», «Iveco Bus», Euronews, rahvahidenkeskeine Interpol-agentuz.
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud rimalaižil vl 43 edel m.e. kuti Riman Lugdun-kolonii (kel'tan kelel «Lug-jumalan lidnuz» vai «kroikoiden kukkaz», latinankel'ne nimi Lugdunum) galliden vanhas torguindsijas.
Ahvenanma
Oficialine kel' om ročin kel'.
Ahvenanman pämez' om ohjastusen päministr. Katrin Sjögren radab territorijan päministran vn 2015 kül'mkuspäi, edeline päministr om Kamilla Gunell (kül'mku 2011 — kül'mku 2015).
Lion
Istorii
Vspäi 1420 kaks' jarmankad oleli lidnas kunigahan käskön mödhe, se vei lidnad änikoičendale Italijan torgovanoiden da bankiroiden ühtnendanke. Lion kändihe Francijan da Evropan kirjoiden painmižen znamasižeks keskuseks. 19. voz'sadal šuukkanghid pästtihe lidnas (ezmäine sija Evropas).
Ahvenanma
Geografijan andmused
Ahvenanmas om 6 757 sart, sijadasoiš Baltijan meres. Kaikiš suremb sar' — Fasta Oland. Toižed järedad sared: Vordö, Föglö, Sottung, Kumlinge, Čökar, Brendö.
Lion
Istorii
Lion šingotase biotehnologijan edheotandoil (vakcin), kompjuter- i vändprogramiden tehmižel, openduzkeskuseks, turizmal. Himižen tegimišton edheotandoiden koncentracii om suvhe Lionaspäi. Koume atomelektrostancijad oma 50 kilometras lidnaspäi: Büže, Krei-Mal'vil' i Sent-Al'ban.
Geografijan andmused
Lidn sijadase Ronan alangištos, Ronanjogen i Sonanjogen ühthejoksmusen sijas, 162..305 m korktusil, 174 m keskmäižel korktusel valdmeren pindan päl. Koume kukhad om läz: Furvjer (299 m), Krua-Russ (250 m) da Düšer.
Ahvenanma
Geografijan andmused
Kaikiš korktemb čokkoim om Orrdalsklint (129 m).
Siga
Sigan poigaižen nimituz om porzaz vai čugu. Sigan ižač om oraž.
Lion
Geografijan andmused
Klimat om subtropine kontinentaline, Keskmeren valatoitmiženke.
Ahvenanma
Geografijan andmused
Ahvenanman pind — 13 324,79 km².
Lion
Eläjad
Vn 2011 EÜ:n rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 491 268 ristitud, heišpäi seičemendez om sündnu kontinentaližen Francijan irdpolel. Kaikiš suremb ristitišt oli 579 tuh. eläjid vl 1931. Läz 2,3 mln ristituid elihe lidnaglomeracijas (fr. Grand Lyon) vl 2016.
Edeline lidnan pämez' oli Žorž Kepenekän (heinku 2017 — kül'mku 2018).
Siga
Ümbrikirjutand
Živat om kodikoittud seičeme tuhad vozid tagaz vai sen aigemba. Mail'man populäcii om kaikenaigaine, läz üht milliardad živatoid.
Ahvenanma
Eläjad
Ahvenanmas elädas ahvenanmalaižed.
Lion
Transport
Rahvahidenkeskeine civiline Sent-Ekzüperin nimel nimitadud lendimport (LYS, fr. Lyon Saint-Exupéry, 11 mln passažiroid vl 2018) sijadase 25 km päivnouzmha lidnan keskusespäi. Sišpäi tehtas matknikoiden da jügureisid kaiked Evropadme i Kanadhasai.
Siga
Ümbrikirjutand
Täuz'igäine hibj om 0,9..1,8 m pitte, 50..150 kg jügutte. Sus om 44 hambast, sidä kesken nell' šingotadud orahambast. Čongoiše mas tül'cäl kärzal lapakonke nenanke. Nened tundused oma jäl'gnuded mecsigaspäi: väll' nägemine, terav kulemine, hen nühaindelim, mahtuz ujuda hüvin; lujetud plodukahuz, mahtuz kazda heredas i razveta.
Ahvenanma
Eläjad
Vl 2015 eläjiden lugu oli 28 856 ristitud, sidä kesken Mariehamnas — 11 447 (40%).
Lion
Irdkosketused
Kategorii:Francijan lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe *
Siga
Ümbrikirjutand
Živatad södas kaikuttušt, mecsigan kartte. Kazvatadas tavarvedushesai kuz'-seičeme kus. Äikerdoitas kahesa-ühesakuižes igäspäi, kaks' kerdad vodes da sen enamba.
Toižendad
Tetas läz sadad sigoiden suguid mail'madme.
Kodisigad (minipig:ad) oma pened dekorativižed. Mectunuded sigad (reizorbek:ad) puttas vastha Pohjoižamerikas, Avstralijas da Udes Zelandijas.
Kävutand
Kazvatadas maižanduzfermoiš da läviš samha lihad (mail'man tehmine 97,2 mln tonnoid vl 2005 ), laptaližed produktad oma nahk da suugased.
Homaičendad
Kategorii:Sigad Kategorii:Živatad kirjamišton mödhe Kategorii:Imetaiživatad Kategorii:Kabjživatišt
Drozdov Nikolai
Nikolai Nikolajevič Drozdov (Николай Николаевич Дроздов; sünd. 20. heinku 1937, Moskv, NSTÜ) om nevondkundaline da venälaine zoolog i geograf, lehtezmez', änetoitandan akt'or da TV-vedai, kirjoiden da kirjutusiden riven tegii.
Vll 1977−2018 Drozdov vedi «Živatoiden mirus»-teleoigendust. Venälaižen Federacijan arvostadud lehtezmez' (2018).
Homaičendad
Kategorii:NSTÜ:n TV-vedajad Kategorii:NSTÜ:n akt'orad Kategorii:NSTÜ:n lehtezmehed Kategorii:Venäman TV-vedajad Kategorii:Venäman akt'orad Kategorii:Venäman lehtezmehed Kategorii:Zoologad Kategorii:Venäman tedomehed Kategorii:Akt'orad kirjamišton mödhe Kategorii:Änetoitandan akt'orad kirjamišton mödhe Kategorii:Lehtezmehed kirjamišton mödhe Kategorii:Tedomehed kirjamišton mödhe Kategorii:TV-vedajad kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe
Pussy Riot
«Pussy Riot» om venämalaine pankrokgrupp Moskvaspäi (vspäi 2011.).
Voden 2012 elokun 18. päiväl ičeze huliganižes tegos (pajatandas i koukičendas päjumalanpertiš) koume kollektivan solistad (Nadežda Tolokonnikova, Marija Alöhina da Ekaterina Samucevič) oliba suttud 2 vodeks.
Irdkosketused
Kategorii:Pankrokgruppad Kategorii:Venäman muzikgruppad Kategorii:Muzikgruppad kirjamišton mödhe Kategorii:Muzikgruppad vl 2011 alusenpanendanke
Kozel'sk
Kozel'sk (Козе́льск) om Venäman lidn da lidnankund Kalugan agjan päivnouzmas. Se om Kozel'skan rajonan administrativine keskuz da kaikiš suremb lidn. Vn 2009 tal'vkuspäi om «sodahoštusen lidn»-arvnimenke.
Istorii
Eländpunkt mainitase nügüdläiženke nimitusenke ezmäižen kerdan vl 1146 Černigovan ruhtinazkundan mülündas. Vll 1201−1494 oli penen Kozel'skan ruhtinazkundan pälidnaks. Vspäi 1371 15. voz'sadan lophusai oli alištunu Suren Litvanman ruhtinazkundan tobmudele, sid' Moskvan tobmudele. Vspäi 1708 om makundan lidnan statusanke. Toižen mail'man sodan aigan lidn oli okkupiruidud nacistoil (8. reduku 1941 — 28. tal'vku 1941).
Kozel'sk šingotase mehanižel tegimel (jügušassid i specialižed avtod, londuseližen gazan kompressorstancijad), stöklantegimel, sömtegimištol (maidtegim, konservtegim), asfal'tan koumel tegimel, turizmal. Kodirandantedištandan i mecan muzejad, Londusen pert'. Raketdivizii sijadase lidnanno.
Geografijan andmused
Lidn sijadase rajonan keskuzpalas, Žizdr-jogen hural randal päpaloin (Жиздра 223 km pitte, Okan hurapol'ne bassein), 160 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Kalughasai om 61 km pohjoižpäivnouzmha-pohjoižhe orhal, 70 km avtotel vai 134 km raudtel. Lähembaižed lidnad oma Suhiniči 29 km päivlaskmha orhal, 31 km avtotedme vai raudtedme, i Sosenskii 12 km päivnouzmha orhal vai avtotedme. Kozel'sk-raudtestancii radab lidnan päivlaskmas vspäi 1899 «Suhiniči — Tul»-keskustal, mugažo Tupik-raudtestancii jogen vastrandal.
Damask
thumb|left|250px|Lidnan 16 rajonad vl 2014 Damask (دمشق Dimašk, sijaline virkand: [dɪˈmaʃʔ], vai الشام‎ Eš Šam, Damešek) om Sirijan pälidn da kaikiš suremb lidn eläjiden lugun mödhe (toran Aleppo-lidnha näht vaste). Se om valdkundan agj (muhafaz).
Istorii
Eländpunkt mainitaškanzi läz 2500 vot EME. Möihe Evropha damaskan terast i stöklad 13. voz'sadan kahtendes poles. Vl 1300 Mongolijan sodaväged rikoihe lidnan äjid eläjid i tegihe surt varghut. Vl 1400 Tamerlanan väged panihe lidnad mantazole i sirdihe azegentegijoid da käziradajid Samarkandha.
Om ripmatoman Sirijan pälidnaks vspäi 1943. Vspäi 2012 tora lidnfartaloihe näht mureni äjid niid Rahvahanikoiden sodan aigan.
Kozel'sk
Eläjad
Professionaližen opendusen aluzkund om Kozel'skan kolledž.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Kalugan agjan lidnad *
Damask
Eläjad
Vl 2009 eläjiden lugu oli 1 711 000 ristitud, islamanuskojad-sunnitad oliba enambuses. Rahvahanikoiden sodan zavodindan jäl'ghe vl 2011 pagenuded mehed da pordaigaližed sirdanuded ližaduiba lidnan ristitištod znamasižešti.
Irdkosketused
Kategorii:Sirijan lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe * Kategorii:Pälidnad Kategorii:Sirijan agjad
Arifmetik
Tedon predmet om lugu-tärtuz (naturaližed, kogonaižed, racionaližed, todesižed, kompleksižed lugud) i lugun ičendad. Kaceltas arifmetikas tarkas märičendoid, lugendoperacijoid (ližadamine, vähendamine, äikerdoičend, jagamine) i lugendoiden mahtusid. Ülembaine arifmetik, vai luguiden teorii, om ottud kogonaižiden luguiden ičendoiden tedoidushe.
Teoretine arifmetik lahjoičeb tarkust lugu-tärtusen märhapanendale da analizale. Sil-žo aigal formaline arifmetik operiruib predikatoiden da aksiomoiden logižil konstrukcijoil. Arifmetik om kaikiš amuižembiš i matematikan päižiš tedoišpäi, se om sidodud ahthas algebrha, geometrijha i luguiden teorijha.
Arifmetikan päižed käskused: kommutativižuz, associativižuz, distributivižuz.
Istorii
Amuižes mirus maižandusen keskustoitand tarbhaiči lugemišt, ka arifmetikan sündundan sü oli lugutegoihe sidodud lugendan praktine tarbhaižuz. Tedo šingotihe küzujid pätandad lugutegoiden jügendusenke. Amuižen Grekanman matematikantedomehed tegiba znamasižen tondan arifmetikan šingoteshe, sen paloin Pifagoran školan filosofad napriba el'geta da ümbrikirjutada mail'man kaikid käskusenmärižusid luguiden abul.
Ketalaižed
thumb|right|250px|Ketalaine kanz: koume velled, mam i sizar. Läz 1900. vot. Ketalaižed (ket.: кето, кет «ristit», äilugu денг «ristitud», «rahvaz», кеты / енисейцы) oma vähäluguine igähine rahvaz Venäman Sibiriš.
Rahvahan lugumär om 1220 ristitud kaiken Venäman rahvahanlugemižen mödhe, vl 2002 oli läz 1 600 ristitud (kaikiš suremb). Rahvahan kel' om izoliruidud ketan kel'.
Elädas Krasnojarskan randan pohjoižpalas tobjimalaz, sen koumes rajonas, Jenisei-jogen basseinas. Rahvahan territorii kändihe Venäman palaks vl 1607. Ende eliba mectusen i kalanpüdandan abul, pedranvodind oli vaiše severziš-se joukuiš. Eziauguine religii om animizm.
Sidodas Suvisibirin erasid kul'turoid ketalaižidenke. Ketoiden i Amerikan indejalaižiden ühthine augotižlibund om todištadud genetižikš.
Homaičendad
Kategorii:Rahvahad kirjamišton mödhe Kategorii:Pohjoižen igähižed rahvahad
Šuuk
Šuuk voib znamoita:
Guančžou
thumb|left|250px|Vn 2016 lidnan kart Guančžou (广州 / 廣州, pin'jin' Guǎngzhōu [kwàŋ.ʈʂóu], sijaline kantonine virkand [kʷɔ̌ːŋ.tsɐ̂u] vai [kʷɔ̌ːŋ.tsɐ́u]) om Kitain lidn valdkundan suves. Se om valdkundan nellänz' lidn eläjiden lugun mödhe, Guandun-agjan administrativine keskuz. Ende nimitihe lidnad-ki Evropas agjan mödhe Kanton:aks sijaližel paginal.
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud enamba 2 tuhad vozid tagaz, oficialižen legendan mödhe — vl 862 edel meiden erad. Kaiken oli meriportaks, Šuukte meredme zavodihe neciš lidnas, verhad mad veiba ujuden kitajižid tavaroid. Vhesai 1840 Kantonan meriport oli üks'jäine avaitud Kitaiš evropalažiden torguindlaivoiden täht.
Guančžou šingotase omblendtegimištol, tavaroiden möndal tukuil (enamba 100 torgusid), kalankazvatusel, veroližen pramozlan tavaroil, tegimil (laivansauvomine, mašinansauvomine, himižed substancijad, elektropalad, koditehnik, cement, lehtezbumag, sahar, velosipedad). Kantonan jarmank (angl. CECF, Canton Fair) oleleb kahtišti vodes. Vl 2018 lidnan nominaline kogosüdäiprodukt oli US$347 mlrd (US$23,963 ühtele hengele).
Geografijan andmused
Lidn sijadase sadas kilometras pohjoižhe Hel'mesižen jogen del't-regionaspäi, Čžuczän-jogen randal (lankteb Kitain Suvimerhe), 21 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad lidnan keskusespäi Makaohosai om 145 km suvhe, Honkonghasai — 120 km suvhe-suvipäivnouzmha.
Mali
Mali, täuz' oficialine nimi om Malin Tazovaldkund (République du Mali, baman.: Mali ka Fasojamana), — mererandatoi valdkund Päivlaskmaižes Afrikas. Sen pälidn da kaikiš suremb lidn om Bamako. Edel 1958 vot nimitihe Malid Francižeks Sudanaks.
Guančžou
Geografijan andmused
Guančžou jagase 11 lidnümbrikho (edel 2014 vot oli 12), ned alajagasoiš 170 ühtnikha: 135 alaümbrikod (irdališt komitetad) i 35 lidnad.
Mali
Istorii
Vn 1960 22. päiväl sügüz'kud Mali tedištoiti ičeze ripmatomudes Francijaspäi.
Guančžou
Eläjad
Vn 2010 rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 12 780 000 ristitud. Kaikiš suremb ristitišt om nügüd'. Tulnuded radnikad ottas enamba pol't ristitištos, hö vajehtasoiš jogo koume-nell' kud. Hukou:n kart röunatab legaližen migracijan.
Mali
Istorii
Sodakukerdused oliba vozil 1968, 1991, 2012 (2 kerdad: keväz'kus da tal'vkus), 2020, 2021 (semendku).
Guančžou
Transport
Metro, kiruhavtobusad, trolleibusad, taksid i jogiastjad oma kundaližeks transportaks lidnas. Metro radab vspäi 1999 (广州地铁 Guǎngzhōu dìtiě, ühtes Fošanin metronke vl 2019 om 14 jonod, 259 stancijad, 476 km raudted). Kiruhjonused tuldas Uhanišpäi.
Rahvahidenkeskeine civiline Guančžou Baijun' lendimport (Baijun' — «vauktad pil'ved», CAN, 69,7 mln passažiroid vl 2018) sijadase 28 km pohjoižhe lidnan keskusespäi. Tehtas reisid Suvipäivnouzmaižen Azijan maihe i Kitain äjihe lidnoihe, mugažo mail'madme.
Mali
Istorii
Jäl'gmaine Konstitucii om hüvästadud kaiken rahvahan referendumal vn 1992 vilukun 12. päiväl. Se om väges vn 2013 vajehtusidenke.
Guančžou
Irdkosketused
Kategorii:Kitain lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe *
Mali
Geografijan andmused
Valdkund sijadase tazangištol 200..500 m ü.m.t. korktusil. Väghine mahuz om päivlaskmas, Sahelin zon levigandeb man keskuses, no letetazangištod enambištudas i ottas man territorijan kaks' koumandest. Man pohjoine om rahvahatoman Sahar-man pala.
Kaikiš korktemb čokkoim om Gombori Tondo-mägi, 1155 m valdmeren pindan päl. Kaikiš madalamb om Senegal-jogen tazopind 23 m ü.m.t. korktusel. Senegal- da Niger-joged oma kaikiš pidembad laivoiden täht.
Klimat om subekvatorialine man suves (tradicionine valdkundan keskuz), tropine kuiv klimat om man pohjoižes. Voden aigan keskmäine lämuz vajehtub vähän, se om +28..+29 C°.
Londuseližed pävarad oma kuld, fosforitad, uran; toižed varad — raudkivend, cink, vas'k, boksitad da gidroenergii.
Politine sistem
Parlament om üks'kodine Nacionaline Suim (Assemblée Nationale). Kaik rahvaz valičeb sen 147 ühtnijad videks vodeks (ezivaličendoiden aigan vl 2007 sen ližaks valitihe 13 ühtnijad verhiš maiš).
Malin parlamentan ühtnijoiden pidestunuded järgenduseližed valičendad oliba vn 2020 19. päiväl sulakud. Valitihe prezidentad järgkerdan vn 2018 29. heinkud i 12. elokud. Olnu päministran enččel (vll 1994−2000) Ibragim Bubakar Keita sai 67,17% kahtenden valičemižetapan aigan (vl 2013 — 77,61% mugažo kahtendes turas) da radoi kahtenden strokun jäl'geten vs 2013 sügüz'kun 4. päiväspäi. Bubu Sisse radoi päministran vs 2019 sulakun 23. päiväspäi.
Sodakukerdusen jäl'ghe vn 2020 elokus parlament om pästtud radmaspäi, valitud prezident i päministr oma pandud arestan alle sodamehil. Pordaigaline prezident oli Ba Ndao vs 2020 sügüz'kun 25. päiväspäi, Moktar Uan radoi päministran sen-žo voden sügüz'kun 28. päiväspäi. Pordaigaližen ohjastusen valdatused jätkustuiži pol'tošt vot jäl'ghe sodakukerdust, no vn 2021 24. päiväl semendkud sodakukerduz tegihe möst, sikš miše prezident i päministr pučihe kahten polknikan (edeližen sodakukerdusen ühtnijoiden) mülündaspäi ohjastuses. Sodamehed paniba arestan alle heid i käskiba Assimi Goita-varaprezidentad prezidentaks 26. päiväl semendkud, päministran sija om vakantine.
Administrativiž-territorialine jagand
Kacu kirjutuz: Malin administrativiž-territorialine jagand.
Mališ om 8 agjad i üks' pälidnaine ümbrik (Bamako). Alajagadas agjoid 49 ümbrikoks (üks'lugu cercle). Agjoiden ümbrikod da pälidnaine ümbrik alajagasoiš 703 kommunaks.
Eläjad
Mališ elädas malilaižed. Vn 2014 heinkus valdkundan ristitišt oli 16 455 903 eläjad. Kaikiš suremb ristitišt om nügüd'.
Uskondan mödhe (2018): islamanuskojad — 93,9%, hristanuskojad — 2,8%, animistad — 0,7%, religijatomad — 2,6%.
Toižed sured lidnad (enamba 100 tuh. ristituid vl 2012, surembaspäi penembha): Sikaso, Kajes, Kulikoro, Segu, Mopti, Gao.
Ižanduz
Mali om agrarine ma, sen finansine olend rippub verazmaižes abuspäi. Tegimišton päsarakod oma kuldan i fosforitoiden samine, sömtegimišt. Valdkundan päeksport om puvill, kuld; toine eksport — fruktad, afrodeziakad.
Vspäi 2011 nell' universitetad ratas Bamako-pälidnas.
Bolotnoje
Bolotnoje (Боло́тное) om Venäman lidn da lidnankund Novosibirskan agjan pohjoižpäivnouzmas. Se om Bolotnojen rajonan administrativine keskuz.
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1805 Bolotnoje-küläks počtstancijanno Moskvan traktal, mainitase mugažo kut Bolotninskoje. Vl 1896 Transsiban sauvomine tuli žilho, i Bolotnai-raudtestancii radab. Vspäi 1931 oli radnikžiloks. Vn 1943 12. päiväl kül'mkud anttihe sille lidnan statusad. Suren sodan aigan sijazihe Bolotnojehe evakuiruidud ristituid Ukrainaspäi i omblendfabrikad Ukrainan Nikolajev-lidnaspäi.
Bolotnoje šingotase raudten edheotandoil, sauvondmaterialiden pästandal (savič), omblendfabrikal, kartonpakuiteztegimel.
Geografijan andmused
Lidn sijadase Lavin-jogen i sen penen vezivaradimen oiktal randal (Лавина, Tomin hurapol'ne bassein), Päivlaskmaižen Sibirin tazangišton suvipäivnouzmas, 200 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. «Sibir'»-avtote (R-255) om Bolotnojen suviröunaks. Matkad Kemerovon agjhasai om 10 km päivnouzmha orhal, Novosibirskhasai om 117 km suvipäivlaskmha orhal, 132 km avtol vai 123 km raudtedme. Lähembaine lidn om Jurg (Kemerovon agj) 30 km pohjoižhe orhal vai Transsibadme, 50 km avtol.
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 16 570 ristitud, rajonan viž ühesandest. Kaikiš suremb ristitišt oli 26 762 eläjad vl 1959.
Ortodoksižen hristanuskondan kaks' pühäpertid oma letud lidnas: Mikulai-čudonsädajan puine jumalanpert' (1946), Mikoi-arhangelan jumalanpert' (om saudud vodele 2008). Baptizman pühäpert' om avaitud.