cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Zlink
Geografijan andmused
Lidn sijadase ühtennimižen jogen randal (Iputin ližajogi), 151 m ü.m.t. keskmäižel korktusel, om ümbärtud mecoil. Matkad Bränskhasai om 220 km pohjoižpäivnouzmha avtotedme, Vaugedvenäman röunhasai om 11 km päivlaskmha. Lähembaižed lidnad oma Dobruš (Gomelin agj, Vaugedvenäma) 30 km päivlaskmha i Novozibkov 25 km pohjoižpäivnouzmha. Lähembaine raudtestancii nimitase Zlink:aks, sijazihe sidä Viškov-žilho kahesas kilometras lodeheze.
Džalal-Abad
Eläjad
Džalal-Abadan valdkundaline universitet radab lidnas.
Irdkosketused
Kategorii:Kirgizstanan lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe *
Zlink
Geografijan andmused
Pavlovk-žilo (Павловка, kaikenaigaižeta ristitištota) i Petrovk-külä (ven. Петровка, 83 rist. vl 2010) mülüdas lidnankundha Zlinkan ližaks. Lidnankundan pind om 88,55 km².
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 5 507 ristitud, rajonan nell' ühesandest. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 7 600 eläjad vl 1917 i 8 754 eläjad vl 1939. Kaik 5 460 ristitud elihe lidnas i 5 535 ristitud kaikes lidnankundas vl 2017.
Ortodoksižen hristanuskondan nell' jumalanpertid oma saudud lidnas 19. voz'sadan kahtendes polespäi: puine Pühän Jumalanmaman Katken i koume vanhuskolaižiden (Sündun Voznesenjan, Mikulai-čudonsädajan, Mikoi-arhangelan).
Bränskan agrarine tehnikum (Starodub), sen Zlinkan filial.
Lidnankundan pämez' om lidnan Rahvahandeputatoiden nevondkundan ezimez'. Edeline lidnan pämez' om Galina Lukašova (reduku 2014 — reduku 2019).
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Bränskan agjan lidnad *
Uhan'
Uhan' (武汉, pin'jin': Wǔhàn) om Kitain lidn Hubei-agjas, sen kaikiš suremb lidn, administrativine keskuz da ohjastusen ištundsija, agjale alištusen lidn.
Se om Kitain sur' transporttesol'm, kul'turan da tegimišton keskuz.
Istorii
Vl 1911 Sun' Jatsenan polenpidajad sädihe Uhanin rahvahantorokad. Sen satuseks Cin-dinastii kadoti ičeze valdištmen, Kitai tegihe tazovaldkundaks.
1920-nzil vozil Uhan' oli huran Gomin'dan-ohjastusen päkeskuseks, se oli oppozicijaks Čan Kaišihe kacten.
Geografijan andmused
Lidn om olmas enamba 3500 vot. Se sijadase Kitain keskuses, agjan päivnouzmas, Janczi- da Han'šui-jogiden ühthejoksmusel. Kaikuččel randal amuine lidn om:
Lidnan keskuz seižub 37 metrad valdmeren pindan päl korktusel.
Klimat om subtropine mussonine. Heinkun keskmäine lämuz om +29 C°, vilukun — +4 C°. Paneb sadegid 1300 mm vodes, enamba sulakus-elokus.
Eläjad
Vn 2010 Kitain rahvahanlugemižen mödhe lidnrajoniden ristitišt oli 6 434 373 eläjad, pind — 888 km².
Transport
Lidnan koume palad oma ühtenzoittud sildoil keskneze. Seičeme sildad oma saudud päliči Jancziš, üks' tonnel' om jogen al.
Avtobusad, metro da ehtatimed oma kundaližeks transportaks lidnan südäimes. Metro radab vspäi 2004 (vl 2018 9 jonod, 199 stancijad, 283,5 km raudted).
Rahvahidenkeskeine civiline «Uhan' Tän'he»-lendimport (WUH) sijadase 26 kilometras pohjoižhe lidnan keskusespäi. Sišpäi tehtas reisid Kitaidme da Azijan äjihe verhiže maihe, mugažo Evropha da AÜV:oihe.
Irdkosketused
Kategorii:Kitain lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe *
Svetlii (Kaliningradan agj)
Svetlii (Све́тлый, Swetly, Cimerbūdė / Svetlas, Swietłyj; edel 1947. vot Cimmerbude, Zimmerbude «pert'kuluine») om Venäman lidn Kaliningradan agjan päivlaskmas. Se om Svetlijan lidnümbrikon administrativine keskuz.
Istorii
Lidnan sijas zamk oli olmas 15. voz'sadal, no aigan mändes murenzihe i upsi lahtes. Eländpunktan aluz om pandud vl 1640, i Cimmerbude oli kalanpüdajiden peneks küläks 20. voz'sadahasai, alištui sur'vedele joga vodel. Saudud vll 1894−1901 merikanal päzui žilod sur'vezišpäi. Suren sodan aigan Rusked Armii anasti lidnad torata vn 1945 sulakus. Udesnimitihe Svetloje-žiloks vl 1947. Vn 1949 elokuspäi oli radnikžiloks. Vn 1955 6. päiväl redukud Svetloje sai lidnan statusad. Aigan mändes ühtenzoittihe Komsomol'skii-žilonke, enččel Paize-žilo (Peyse) oli kalanpüdajiden peneks küläks mugažo 14. voz'sadaspäi.
Svetlii šingotase laivoiden kohendusel i sömtegimišton edheotandoil (kalanümbriradajad tegimed, lihaproduktad, sojan ümbriradmine), merimetalližkonstrukcijoiden tehmižel i meriportal vemha kivivoid.
Geografijan andmused
Lidn sijadase Baltijan meren Kaliningradan merilaivkanalan randal, viž metrad ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Kaliningradan röunhasai om 20 km päivnouzmha kaikil teil. Lähembaižed lidnad oma Baltiisk 14 km päivlaskmha orhal (lahten kal't) vai 32 km avtotedme, Primorsk 10 km lodeheze orhal, 15 km raudtedme vai 21 km avtotedme i Laduškin 10 km suvhe lahten kal't. Baltijan Mec-raudtestancii (Балтийский Лес) radab vemha jüguid vaiše, se om sarakon «Kaliningrad — Baltiisk»-jonospäi lopstancijaks.
Kaik kümne žilod mülüdas lidnümbrikho Svetlijan ližaks. Lidnümbrikon pind — 80,23 km².
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 21 375 ristitud, lidnümbrikon — 27 622 ristitud. Lidnan ristitišt vajehtase 21..22 tuh. röunoiš vspäi 1996. Vl 2017 kaik 22 140 ristitud elihe lidnas i 29 049 ristitud kaikes lidnümbrikos, sil aigal lidnan i lidnümbrikon ristitišt oli kaikiš suremb.
Rahvahad (lidnan eläjad, enamba 0,4 % vl 2010, ozutadud rahvahudenke): venälaižed — 86,5 %, vaugedvenälaižed — 6,1 %, ukrainalaižed — 3,2 %, litvalaižed — 0,6 %, totarlaižed — 0,5 %, saksalaižed — 0,5 %, azerbaidžanlaižed — 0,4 %, toižed rahvahad — 2,2 %.
Mehatronikan da sömindustrijan kolledž om lidnan professionaližen opendusen aluzkundaks.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Kaliningradan agjan lidnad Kategorii:Kaliningradan agjan lidnümbrikod
Džasper
Džasper (jasper «jašm»-mineral) om kanzannimi i meheline nimi persijan augotižlibundanke. Se voib znamoita:
Hamar
thumb|left|250px|Lidnan kart ümbrištonke (2020) Hamar (mugažo norvegijan kelel, virktas [ˈhɑ̂ːmɑr]) om Norvegijan lidn da kund (kommun) valdkundan suvipäivnouzmas. Se om Innlandet-agjan administrativine keskuz (edel 2020. vot — Hedmark-agjan).
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1152 kuti episkopkundan keskuz. Vll 1584−1864 oli žiloks. Vl 1862 raudte tuli sihe. Vl 1992 mülütihe Vang-kundad Hamaran kundha kacmata Vang-kundan eläjiden pätandha. Vl 1994 lidn vastsi Tal'veližiden Olimpižiden vändoiden erasid voibuižid (kiruh- i figurštargundad) Lillehammeranke ühtes.
Hamar šingotase sömtegimištol (oludtegim, maidtegim) i valdkundaližil holitišil. Valdkundan znamasine raudtesol'm «Oslo — Tronheim»-keskustal. Vspäi 1975 valdkundaližen Norsk Tipping-loterejan päfater sijadase lidnas.
Geografijan andmused
Lidn sijadase 150 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Oslohosai om 100 km suvhe orhal vai 127 km avtotedme.
Klimat om ven kontinentaline. Voden keskmäine lämuz om +5,1 C°, vilukun −6 C°, heinkun +17 C°, ekstremumad oma −30 C° i +33 C°. Paneb sadegid 500 mm vodes, enamba kezaaigan.
Eläjad
Vl 2013 kundan eläjiden lugu oli 29 331 ristitud. Lidnan ristitišt om 28 535 eläjad 13,95 km² pindal (vn 2021 andmused). Kaikiš suremb lidnan i municipalitetan ristitišt om nügüd'.
Südäinorvegijan sättutoitud tedoiden valdkundaližen kolledžan kampus om lidnas (Høgskolen i Innlandet, vspäi 2017), ende se palakund oli erižeks pedagogižeks kolledžaks.
Irdkosketused
Kategorii:Norvegijan lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe *
Kiuruvezi
Kiuruvezi (suom. i Kiuruvesi) om Suomenman lidn valdkundan keskuzpalan suves. Se om Pohjoižsavo-agjan nellänz' lidnankund videspäi eläjiden lugun mödhe.
Istorii
Municipalitetan aluz om pandud vl 1873. Se sai lidnan statusad vl 1993.
Kiuruvezi šingotase «Ponsse»-mašinoiden pästandal parččomiden täht i bioelektrostancijoiden tehmižel («Wärtsilä-Biopower»). Lehmänlihan (1. sija valdkundas) i maidon järed tegii organižen manradandan alusel. Mugažo «Runni»-maižanduztehnikan pästand i tekstiline edheotand oliba kundas 1980-nzil vozil, no tuliba lophu.
Geografijan andmused
Lidn sijadase agjan lodehes, ühtennimižen järven lodehližel randal (Kiuruvesi-järvi, 14 km², 88 m ü.m.t.). Matkad agjan Kuopio-keskushesai om 100 km suvipäivnouzmha orhal vai 120 km avtol, Hel'sinki-pälidnhasai om 400 km suvhe orhal vai 480 km avtotedme. Toižed lähembaižed lidnad oma Iisalmi 35 km päivnouzmha avtol vai raudtel i Pühäjärvi (Pohjoižpohjanma) 32 km päivlaskmha orhal, 34 km avtotedme vai raudtedme. Kiuruvezin raudtestancii radab «Iisalmi — Üliviesk»-keskustal.
Vl 2020 lidnankundan pind — 1422,90 km², sidä kesken kuivma 1328,14 nellikkilometrad, vezi i sokaz tahond ottas 94,76 km². Lidnankund jagase 33 valičemižtahoks. Kaik 36 küläd alištudas lidnan tobmudele.
Eläjad
Vl 1980 eläjiden lugu oli 12 030 ristitud (kaikiš suremb ristitišt vspäi 1980), vl 2010 — 9 157 ristitud. Ristituiden pol' eläb lidnankundan keskuzpalas.
Vn 2016 andmusiden mödhe, suomen kel' oli mamankeleks 98,9% täht lidnalaižišpäi, toižed keled — 1,1%.
Erkki Strömmer radoi edeližen lidnanpämehen vn 2013 sügüz'kuhusai.
Irdkosketused
Kategorii:Suomenman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Pohjoižsavo
Spas-Demensk
thumb|left|250px|Spas-Demensk-raudtestancii vl 2014 Spas-Demensk (Спас-Де́менск) om Venäman lidn da lidnankund Kalugan agjan päivlaskmas. Se om agjan kaikiš päivlaskmaižemb lidn, Spas-Demenskan rajonan administrativine keskuz.
Istorii
Spas-Demensk šingotase omblendfabrikal, sömtegimištol (argvoin i saguden tegim, konditerine fabrik ), mechozal, šebnän da letken samižel.
Geografijan andmused
Lidn sijadase rajonan keskuzpalas, Bolv-jogen üläjoksmusen hural randpolel (Болва 213 km pitte, Desnan hura ližajogi), 225 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Smolenskan agjhasai om 20 km päivlaskmha i pohjoižhe, Kalughasai om 144 km päivnouzmha orhal, 180 km avtotel vai 190 km raudtel. Lähembaižed lidnad oma Mosal'sk 62 km päivnouzmha orhal vai 94 km avtotedme, i Kirov 42 km suvipäivnouzmha-suvhe orhal, 69 km avtotedme vai 60 km raudtedme. Spas-Demensk-stancii radab lidnan keskuzpalan pohjoižes vspäi 1899, «Suhiniči — Smolensk»-raudtel.
Spas-Demensk om lidnankundan üks'jäine eländpunkt. Lidnankundan pind — 13,69 km².
Eläjad
Vl 1939 lidnan ristitišt oli 4 232 eläjad. Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 4 896 ristitud, rajonan koume videndest. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 7 119 eläjad vl 1970.
Rahvahad (2010): venälaižed — 94,5 %, toižed rahvahad — 5,5 %.
Lähembaine professionaližen opendusen aluzkund radab Kirov-lidnas.
Dudink
Dudink (Дуди́нка, Тут'ын) om Venäman lidn da lidnankund Krasnojarskan randan lodehes. Se om Taimiran Dolganan Nenciden rajonan administrativine keskuz.
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1667 kuti Jasašno Dudino-tal'vsija (зимовье Дудино ясашно), nimitihe Dudink-jogen mödhe. Žilo šinotaškanzihe Taimiran (Dolganan Nenciden) avtonomižen ümbrikon pälidnaks (1931−2006) i sai lidnan statusad vl 1951. Vs 2001 kül'mkun 25. päiväspäi voib putta lidnha verazmalaižile vaiše Venäman tobmuden aluzkundoiden laskendan mödhe.
Geografijan andmused
Lidn sijadase Jenisei-jogen oiktal randal, 20 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Om jogi- da meriportaks Noril'skan täht, ühtenzoittas raudtel. Lähembaižen Noril'sk-lidnan keskuzpala sijadase 96 kilometras päivnouzmha.
Klimat om subarktine sorav, voib olda pakaižid kaikil kuil päiči heinkus-elokus. Voden keskmäine lämuz om −9,4 C°, heinkun-elokun +11..+13 C°, kül'mkus-keväz'kus −21..−28 C°. Ekstremumad oma −56,7 C° i +32 C°. Paneb sadegid 522 mm vodes, enamba elokus (59 mm) i redukus (60 mm), vähemba keväz'kus-semendkus (30..34 mm kus).
Kaik viž žilod mülüdas lidnankundha Dudinkan ližaks. Lidnankundan pind — 223 455,69 km².
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 22 175 ristitud, lidnankundan — 24 022 ristitud, rajonan seičeme kümnendest. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 33 700 eläjad vl 1996. Vl 2017 kaik 21 513 ristitud elihe lidnas i 23 086 ristitud kaikes lidnankundas.
Ortodoksižen hristanuskondan Pühän Jumalanmaman Tulendan Pühäpertihe kivine jumalanpert' om saudud lidnas vll 2000−2002.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Krasnojarskan randan lidnad *
Jalaim'
Jalaim' vai Jalam (Ulmus) om lehtpuiden heim Jalaimižed-sugukundas. Mülütab 40 erikod.
Levigandmižavaruz
Heim erištui toižiš kazmusišpäi 20..40 mln vozid tagaz. Kazdas levedlehtesižiden mecoiden palaks päpaloin, mugažo kuššiden mecoiden zonan suves i keskuzpalas. Järghižed sarikod jalaimespäi oma harvad.
Pud küzudas väghišt mahust, navettäs allüviališt lujas. Erased erikod oma seižujad solačuil i kuivahkoil mahusil.
Ümbrikirjutand
Kaik erikod oma pil'vesenvastaižed, enamba kaiked alaigäižed kazmused, sid' kazdas hüvin täudel vauktusel i sädas varmdad kronad. Pu kazvab 40 metrhasai kortte, tüvi oleleb kahthe metrhasai sankte. Erasiden erikoiden elonform om penzaz.
Äikerdoitas jur'vezoil i semnil. Pun igä om 80..120 vot, elädas 400 vodhesai.
Kävutand
Ištutadas jalaimid puištoiš, ottas kävutamižhe landšaftan čomiteseks. Anttas norid vezoid kabjživatoile sötkeks. Kor' mäneb dubindsubstancijaks i mujutimikš.
Pumaterial seižub vet vaste, no vaiše kontaktata mahusenke.
Homaičendad
Kategorii:Jalaimižed Kategorii:Kazmused kirjamišton mödhe Kategorii:Pud
Laškuzlidn
«Laškuzlidn» (LazyTown, Latibær; venäkel'žes versijas — Лентяево) om populärine islandiž-amerikaine mul'tiplikacine (tätüižidenke) TV-serial eläbiden akt'oriden vändonke. Pästtihe vodelpäi 2004. Kaik nell' sezonad om olmas, 78 epizodad, kaikutte om 24 minutad hätkte. Originalan keled oma islandijan i anglijan keled.
Islandine Magnus Skeving-sportnik da kirjutai sädi serialan kirjoid. Hän-žo om projektan tegijan i prodüseran, vändi Sportakus-ülävägimehen rolid, tegi kaikid akrobatižid trükoid iče.
Serial om kätud koumekümneks kahteks keleks. Sen ezmäine ozutez tegihe Islandijan (RÚV, Stöð 2) i AÜV:oiden (Nickelodeon, Nick Jr., Sprout) TV-kanaloil: 1. i 2. sezonad vll 2004−2007, 3. i 4. sezonad vl 2013−2014. Venämas 1. i 2. sezonad oliba transliruidud Jetix-telekanalal vll 2008−2009 (34 epizodad i 18 epizodad). Koumanz' sezon (13 epizodad, 2013) om ozutadud Karusel'-, Nick Jr.- i Boomerang-TV-kanalil. Nellänz' sezon (13 epizodad) lähtli efirha vn 2014 redukus.
Irdkosketused
Kategorii:Mul'tserialad Kategorii:AÜV:oiden mul'tfil'mad Kategorii:Islandijan mul'tfil'mad Kategorii:Mul'tfil'mad kirjamišton mödhe Kategorii:TV-serialad kirjamišton mödhe Kategorii:Vn 2004 serialad Kategorii:TV-serialad anglijan kelel Kategorii:TV-serialad islandijan kelel
Varghuz (lidn)
Varghuz (suom. i Varkaus, edel 1929. vot Warkaus) om Suomenman lidn da lidnankund valdkundan suvipäivnouzmas. Se sijadase Pohjoižsavo-agjan suvižes čogas, agjan koumanz' lidnankund eläjiden lugun mödhe.
Istorii
Lidnan nimi znamoičeb «järvekesk» vanhal suomen kelel, nimitihe sijadusen mödhe. Sauvoškanzihe tegimid eländpunktas 19. voz'sadan lopuspäi. Vl 1929 sädihe erižen kundan, se sai lidnan statusad vl 1962.
Varghuz-lidn šingotase energetižel sarakol, Stora Enso-kompanijan cellülozbumagaižel kombinatal i mecpilindan tehmižel.
Geografijan andmused
Vl 2018 lidnankundan pind — 524,48 km², sidä kesken kuivma 385,63 nellikkilometrad, vezi i sokaz tahond ottas nelländest (138,85 km²).
Eläjad
Vozil 1980−1995 eläjiden lugu oli läz 26 tuh. ristituid, kaikiš suremb ristitišt oli 26 714 eläjad vl 1985.
Vn 2016 andmusiden mödhe, suomen kel' oli mamankeleks 96,7% täht lidnalaižišpäi, ročin kel' — 0,2%, toižed keled — 3,1%.
Irdkosketused
Kategorii:Suomenman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Pohjoižsavo
Just Like An Angel
«Just Like An Angel» (Aniku angel) om saksalaižen Modern Talking-muzikgruppan videnz' pajo kahtendes «Let's Talk About Love»-studijanal'bomas (1985).
Pajo om sätud anglijan kelel, se om evrodisko-žanras. Kompozicijan tegii om Diter Bolen.
Pajon butleg-singl om pästtud 2001-ndel vodel DJ RavL:alpäi.
Homaičendad
Kategorii:Modern Talking:an pajod Kategorii:Pajod kirjamišton mödhe Kategorii:Singlad kirjamišton mödhe Kategorii:Vn 1985 pajod Kategorii:Vn 2001 singlad Kategorii:Pajod anglijan kelel
Faktor A
„Konkursan emäg“ (žürin ezimez') oli Alla Borisovna Pugačova. Vedajad — Filipp Kirkorov (kaik sezonad), Vladimir Zelenskii (1. sezon) da Aleksei Čumakov (2. sezon). Nügüdläižed näradoičijad oliba Roman Jemel'janov, Lolita Milävskaja, a mugažo Boris Krasnov (1. sezon) da Igor' Nikolajev (2.—3. sezon).
Kacu mugažo
Kategorii:The X Factor Kategorii:Muzikaližed konkursad Kategorii:Venäman TV-šoud Kategorii:TV-šoud kirjamišton mödhe
Ganter Henri
thumb|left|250px|Muštatezapak Genri Ganteran kaumal. Om pandud vn 2010 11. päiväl kül'mkud, [[Veteranoiden päiv (AÜV)|AÜV:oiden Veteranoiden päiväl.]] Henri Nikolas Ganter vai Genri Günter (Henry Nicholas Gunther; sünd. 6. kezaku 1895, Baltimor, Merilend, AÜV — kol. 11. kül'mku 1918, Šomon-devan-Damvil'je, Francii) oli jäl'gmäine saldat, kudamb pölistui Ezmäižes mail'man voinas. Hän oli riktud ühtes minutas edel voinan lopud 11:00 časud kül'mkun 11. päiväl.
Edeline elo
Om vähä informacijad Ganteran edeližes elos. Hän oli sündnu Baltimorha Merilend-štatas, vn 1895 6. päiväl kezakud. Henrin kazvatajad oliba germaniženke augotižlibundanke, hö oliba Saksanman emigrantoiden AÜV:oihe lapsed. Tat — Džordž Ganter (Georg Günter), mam — Lina Rot. Edel konz tulda armijaha voden 1917 süguz'kul, Henri oli bankradnikan.
Voinradnikoičend
Homendesel sügüz'kun 11. päiväl Ganteran jouk ainastihe kahtehe germanijalaižehe pul'kančudimpozicijha, kudambad kaičiba külän ted. Germanijalaižed pul'kančudimnikad tegiba severz'-se ambundoid amerikaižiden saldatoiden päiden ülen i sid' taciba amblusen, sikš ku teziba, miše voin oli ani lopus. No miččil-se vaukoil Ganter libui i jokseškanzi pul'kančudimnikoihepäi. Konz hän oli tulnu lujas lähele heid, hän oli amptud i koli kerdalaz.
Tegihe hibjan jändusiden egzgumacijad Francijan sodakaumištos vl 1923. Ganter om mahapandud tošti Baltimoran kaumžomha.
Kirj i fil'm
Rožer Fen (Roger Faindt) kirjuti kirjan Ganteran polhe: "10h59; Henry Gunther, le dernier soldat americain mort en 1918'". Sen mödhe om fil'mdud anglijankeline '"10h59'"-fil'm.
Homaičendad
Kategorii:AÜV:oiden sodamehed Kategorii:Ezmäine mail'man voin Kategorii:Sodamehed kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe Kategorii:Sündnuded Baltimorha Kategorii:Kolnuded Francijas
Venäman valdkundgimn
Venälaižen Federacijan valdkundgimn (Государственный гимн Российской Федерации, Gosudarstvennyj gimn Rossijskoi Federacii) om üks' Venäman oficialižiš simvolišpäi. Sanad oma vahvištadud vl 2000.
Homaičendad
G Kategorii:Gimnad Kategorii:Vn 2000 pajod Kategorii:Pajod venän kelel
San Paulu (štat)
thumb|right|150px|San Paulu-štatan flag San Paulu (São Paulo [sɐ̃w̃ ˈpawlu]) om štat Brazilijan suvipäivnouzmas. Sen administrativine keskuz om San Paulu-lidn. Štat om Brazilijan kaikiš suremb ristitišton i ižandusen mödhe.
Geografii
Štat röunatab Minas Žerais-štatanke pohjoižes, Rio-de-Žaneiro-štatanke päivnouzmas, Paran-štatanke suves, Matu Grosu du Sul-štatanke lodehes. San Paulu-štatan suvipäivnouzmaižed randad lainištab Atlantine valdmeri.
Pind — 248 223 km². Kaikiš korktemb čokkoim om Žaragua-mägi (1135 m).
Eläjad
Vn 2010 Brazilijan rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 41 262 199 ristitud, 95,94% oma lidnalaižed. Vl 2018 kaik 45 595 497 ristitud elihe štatas.
Irdkosketused
Kategorii:Brazilijan štatad
Plavsk
Plavsk (Плавск) om Venäman lidn da lidnankund Tulan agjan suvipalas. Se om Plavskan rajonan administrativine keskuz.
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1671 kuti Sergijevskoje-žilo, nimitihe jumalanpertin pühämehen mödhe. Žilo šingotihe teravas leibän torguindtel suvespäi pohjoižhe. «Tul — Kursk»-raudtekeskust läbiti žilod vl 1868, sid' saudihe trahmalantegint i raudantegint. Kätihe Sergijevskojen rajonan keskuseks vn 1924 semendkus. Udesnimitihe žilod da rajonad nügüdläižikš i anttihe lidnan statusad ezmäižikš vn 1926 22. päiväl uhokud, kätihe Plavskoje-žiloks sen-žo voden 6. päiväl sügüz'kud. Oli Plavsk-radnikžiloks vn 1935 elokuspäi. Sai lidnan statusad tošti vn 1949 10. päiväl semendkud. Lidnan ümbrišt oli alastunu redustandale onetomuden jäl'ghe Černobiliš vl 1986.
Plavsk šingotase mašinansauvomižen tegimel (separatorad söm-, zell'- i kivivoitegimišton täht), mugažo pompstancijal kivivoinveimenno. Nevondkundaližen aigan spirttegim i avtokohenduztegim radoiba mugažo.
Geografijan andmused
Lidn sijadase rajonan pohjoižpäivnouzmas da sen röunanno, Plav-jogen randoil (Плава́ 89 km pitte, Okan oigedpol'ne bassein), 190 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Marmižk-ližajogi (ven. Мармыжка 42 km pitte) oiktalpäi i Lokn-ližajogi (ven. Локна 21 km pitte) huralpäi lanktas Plavha lidnan keskuzpalas i päivlaskmas. Matkad Tulhasai om 58 km pohjoižhe-pohjoižpäivnouzmha orhal, 61 km avtotel vai 63 km raudtel. Lähembaižed lidnad oma Ščokino i Sovetsk 35..40 km pohjoižpäivnouzmha-pohjoižhe. Plavsk-raudtestancii radab lidnan päivnouzmas. «Krim»-avtote (M2-trass, Ukrainan röunannoks) läbitab lidnad.
Plavsk om lidnankundan üks'jäine eländpunkt. Lidnankundan pind — 8,64 km².
Eläjad
Vl 1939 radnikžilon ristitišt oli 10 008 eläjad, vl 1959 lidnan — 12 354 eläjad. Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 16 165 ristitud, rajonan nell' seičemendest. Lidnan ristitišt vajehtase 15..16 tuhad eläjid röunoiš vspäi 1989 (kaikiš suremb oli 16 800 rist. vl 2003). Ortodoksižen hristanuskondan koume jumalanpertid oma olmas lidnas.
Professionaližen opendusen aluzkund om Tulan maižanduzkolledžan Plavskan filial.
Krasnoural'sk
Krasnoural'sk  (Красноуральск) om Venäman lidn Sverdlovskan agjan päivlaskmas. Se om Krasnoural'skan lidnümbrikon administrativine keskuz, mülüb sihe.
Istorii
Ezmäižed eländpunktad lidnan territorijal mainitasoiš vspäi 1832 vällän kuldkivendon löudmižsijidenno. Avaitihe vas'ken Bogomolovan löudmižsijad 19. voz'sadal, kuldsijan Bogomolov-pidajan kanzannimen mödhe. Eländpunktan aluz om pandud vl 1925 kuti Bogomolstroi-žilo otmaha kävutamižhe vas'ken kivendod. Vl 1929 udesnimitihe žilod Uralmed'stroi. Vas'kensuladuztegim radaškanzi vl 1931, i udesnimitihe radnikžilod nügüdläižikš. Vl 1932 anttihe Krasnoural'skale lidnan statusad. Vspäi 1963 lidn alištub agjan tobmudele oikti.
Krasnoural'sk šingotase «Svätogor»-vas'kensuladuzkombinatal (mülüb Uralan kaivuzmetallurgižhe kompanijha), meblin tehmižel, leibänkombinatal i lindfabrikal.
Geografijan andmused
Lidnan suvi sijadase Kušaik-jogen randoil (ven. Кушайка, 12 km pitte, Saldan hura ližajogi, Tur-jogen oigedpol'ne bassein), lidnan pohjoine — Klüčevk-jogen randoil (ven. Ключевка, Aivanjogen oiged ližajogi, Saldan hura ližajogi), Keskmäižen Uralan päivnouzmaižil pautkil, 220 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Vas'k-raudtestancii (Медь) om lopuline sarakol «Alatagil — Serov»-raudtekeskustaspäi. Matkad Jekaterinburghasai om 172 km suvhe orhal, 207 km avtotedme vai raudtedme. Lähembaižed lidnad oma Kušv 17 km päivlaskmha-suvipäivlaskmha orhal, 20 km avtotedme vai raudtel, i Ülätur 8 km päivlaskmha orhal, avtol vai raudtel.
Ühesa pen't žilod da üks' külä mülüdas lidnümbrikho Krasnoural'skan ližaks. Lidnümbrikon pind — 1627,23 km².
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 24 980 ristitud, lidnümbrikon — 25 541 ristitud. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 38..40 tuhad eläjid vll 1959−1979 (40 tuh. rist. vl 1967). Kaik 23 142 ristitud elihe lidnas i 23 619 ristitud kaikes lidnümbrikos vl 2017.
Rahvahad (2010, ozutadud rahvahudenke): venälaižed — 92,4%, totarlaižed — 3,8%, toižed rahvahad — 3,8%.
Ortodoksižen hristanuskondan kaks' jumalanpertid i protestantizman koume pühäpertid oma olmas lidnas.
Krasnoural'skan äiprofil'ne tehnikum om professionaližen opendusen aluzkundaks.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Sverdlovskan agjan lidnad Kategorii:Sverdlovskan agjan lidnümbrikod
Konstitucii
thumb|right|250px|[[Hammurapi-carin (ohjasti läz 1793−1750 EME) stellan detal' kuvadab, miše hän sai Vavilonan käskusid Päiväižen ištujas jumalaspäi. Stell kaičese Luvr-muzejas, Pariž, Francii.]] Konstitucii (constitutio-sanaspäi «sauvuz, ohjandim, ühthištoitmine») om valdkundan vai sen federativižen regionan, vai valdkundoiden ühtnendan erinii normativine oiktuzline akt ülembaiženke juridiženke vägenke. Se akt märičeb valdkundan politižen, oiktuzližen i ekonomižen sistemiden alusid. Valdkundan alusenpanii dokument, sen sädandan pämetod oma kirjutadud. Konstitucii vahvištase sätajal suimal vai kaiken rahvahan referendumal maiden tobmas palas.
Päkäskuz varmitab valdkundan i personan oiktuzližen statusan alusid, oiktusid i velgusid. Materialine Konstitucii om oiktuzližiden normiden ühtmuz, kudambad märitas valdkundan üläorganoid, niiden formiruindan i funkcioniruindan järgendust, kesksidoid i kompetencijad, mugažo ristitun olend panese sidoden valdkundan tombudhe. Vajehtusiden i ližadusiden järgenduz kirjutase siš-žo Konstitucijas.
Konstitucijan juridine i faktine tärtused oma pandud oiktuses. Juridine konstitucii om oiktuznormiden sistem, ned normad reguliruidas märitud kundaližid kesksidoid. Olijad ristitkundas realižed kesksidod sätas faktišt konstitucijad. Kundaližen kožundaktan (Socialižen kontraktan) teorii märičeb Konstitucijad kut ristitišton i valdkundan kožundakt, siš valdkundan formiruindan järgenduz i poliden kesksidod oma kirjutadud.
Toižendad
Jagadas konstitucijoid nenikš toižendoikš:
Vanh Zavet
Vanh Zavet (Ἡ Παλαία Διαθήκη «Hē Palaía Diathḗkē») om Biblijan toine pala.
Konstitucii
Irdkosketused
Kategorii:Konstitucine oiktuz
Oiktusekaz Venäma — Todhe näht
thumb|right|250px|Partijan banner [[Piteriš, 2007]] Oiktusekaz Venäma — Todhe näht (Справедливая Россия — За правду), täuz' nimituz om Socialistine politine «Oiktusekaz Venäma — Patriotad — Todhe näht»-partii (Социалистическая политическая партия «Справедливая Россия — Патриоты — За правду»), edel vn 2021 22. uhokud muite Oiktusekaz Venäma, om Venäman politine partii. Otab hurad keskust politikan spektras. Päfater sijadase Moskvas.
Partii om sätud Rodina-partijan 7. suimal vn 2006 28. päiväl redukud. Ezimez' (päiči 16.04.2011—27.10.2013 pordos) da lider om Sergei Mironov partijan alusenpanendaspäi. Vn 2021 uhokun 22. päiväspäi om varaezimehiden radnikusid, hö oma Zahar Prilepin i Gennadii Semigin.
Partijan ühtnijoiden lugumär om 144 tuhad ristituid (2021). Sen palakundad ratas Venälaižen Federacijan kaikiš subjektoiš. Vl 2015 partijan finansiruindan 86,4% tuli Venäman valdkundaližes budžetaspäi.
Oiktusekahan Venäman ülembaine organ om suim, niiden keskes — Keskuznevondkund, radonoigendai organ om Keskuznevondkundan Prezidium, ülembaine radnikuz — ezimez', revizine organ om Keskuzline kontroliž-revizine laudkund.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman politižed partijad Kategorii:Politižed partijad kirjamišton mödhe
Al'gardi Mikelandželo
Mikelandželo Al'gardi (Michelangelo Algardi) om italijalaine barabananvändai. Hän oli Sleep of Right-gruppan ühtnii (sen čihodamižhesai 1995-ndes vodes da udesnimitandhasai Lacuna Coil:aks). Hänen edesine elo om tundmatoi.
Homaičendad
Kategorii:Lacuna Coil:an ühtnijad Kategorii:Italijan barabananvändajad Kategorii:Barabananvändajad kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe
Türi (Estinma)
Istorii
Eländpunkt mainitase ezmäižen kerdan vl 1347 saksan Turgel-nimitusenke. Ezmäine škol radaškanzi vl 1687. Žilo šingotihe kartonfabrikal 20. voz'sadan augotišes. Vl 1917 kändihe Türid torguindžiloks (est. alevik), vspäi 1926 om lidnan statusanke. Vll 1937−1941 radiomačt 197 m kortte oli olmas lidnas, Rusked Armii mureni sidä. Nevondkundaližen aigan lidn oli Türin rajonan keskuseks (1950−1959).
Lidn oli municipalitetaks vll 1927−1944 i 1989−2005. Jäl'gmäine lidnan pämez' om Kaia Iva (2002–2005).
Türi šingotase metalližkonstrukcijoiden tegimel, jablokoiden da änikoiden kazvatandal, turizmal. Vspäi 2000 lidn om tetab Estinman «keväz'ližeks pälidnaks», keväz'festival' oleleb (Türi Kevadfestival) pajoidenke i änikoidenke, mugažo jablokfestival' om regulärine sügüzel. Muzikškol om avaitud vspäi 1990.
Geografijan andmused
Lidn sijadase makundan suvipäivlaskmas, Pärnu-jogen oiktal randal tobjimalaz. Matkad Tallidnan keskushesai om 80 km lodeheze orhal vai 90..95 km avtotel, sidä kesken «Tallidn — Tartu»-trassadme vai «Tallidn — Rapl — Türi»-avtotedme. Türi-stancii sijadase «Tallidn — Vil'jandi»-raudtel, radab lidnan keskuses vspäi 1900, matkad Tallidnan Baltijan päraudtestancijhasai om 97 km.
Eläjad
Vn 2011 Estinman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 5 410 ristitud. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 6 862 eläjad vl 1989. Kaik 10 786 ristitud elihe Türin volostiš vn 2019 augotišes 1008 km² pindal.
Rahvahad (lidnalaižed, enamba 0,4% vl 2011): estilaižed — 94,73%, venänikad — 2,53%, ukrainalaižed — 1,26%, suomalaižed — 0,57%, toižed rahvahad — 0,91%.
Irdkosketused
Kategorii:Estinman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Järva-makund
Čerepanovo
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1912 Čerepanovo-raudtestancijaks sauvomha da holitamha raudted Barnaulhasai, Čerepanov-manmehen mectudpertiižen sijas, sid'-žo Svobodnii-žilo formiruižeškanzi raudtestancijanno. Saudihe raudtestancijad vodele 1915. Vn 1925 6. päiväl kezakud anttihe lidnan statusad da nimitihe raudtestancijan mödhe.
Čerepanovo šingotase keramižen savičun järedal tegimel, vedenlämbitamižkatl'oiden tegimel, sömtegimištol (lihakombinat, oludvinkombinat) i omblendfabrikal.
Vanadii
thumb|left|150px|Vanadijan palaižed ühten kubsantimetran kohtha
Čerepanovo
Geografijan andmused
Lidn sijadase Obin oigedpol'žes basseinas, 280 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. «Novosibirsk — Barnaul»-raudte läbitab lidnad. Čerepanovo zavodiše kilometras päivnouzmha «Čujan trakt»-avtotespäi (R-256). Matkad Altajan randhasai om 12 km suvhe orhal, Novosibirskan keskushesai om 94 km pohjoižhe orhal, 107 km avtol vai raudtedme, röunhasai — 73 km. Lähembaine lidn om Iskitim 47 km pohjoižhe orhal, 53 km avtotedme vai raudtel.
Čerepanovo om lidnankundan üks'jäine eländpunkt.
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 19 300 ristitud, rajonan kaks' videndest. Kaikiš suremb ristitišt oli 23 100 eläjad vl 1998.
Ortodoksižen hristanuskondan koume jumalanpertid oma olmas lidnas: ph. Oleksijan (1914, udessundutihe vspäi 2006), Sibirin Kaikiden Pühämehiden (1987) mez'jumalankodinke (vspäi 2006) i Simeon Verhoturjelaižen (2001).
Professionaližen opendusen aluzkundad: Čerepanovon politehnine kolledž i pedagogine tehnikum.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Novosibirskan agjan lidnad *
Vanadii
Vanadii (V — vanadium latinan kelel) om 23nz' himine element himižiden elementoiden periodižes tabludes. Sen sijaduz om videndes gruppas (vanhtunuden klassifikacijan mödhe — videnden gruppan laptalagruppas), tabluden nelländes periodas.
Ühthine ümbrikirjutand
Vanadii om harv londuses, ei voi löuta sidä joudjas olendas. Mehikon eläi Andres Manuel' del' Rio-mineralolog avaiži vanadijan ezmäižen kerdan vl 1801. Ročilaine Nil's Sefström-himik avaiži metallan tošti. Element sädab ühtnendoid čomidenke mujuidenke, sikš nimitihe Skandinavijan Freja-jumalnaižen amuižen Vanadís-nimen mödhe («Vanoiden tütär»). Sadas raudkivendon ümbriradmiženke tobjimalaz.
Vanadii i kaik sen ühtnendad oma toksižed.
Fizižed ičendad
Vanadii om plastine hobedaižhahk metall, kudamban irdnägu lujas koskub terashe. Kändihe dropkaks enamba 300 C° lämudel.
Miura Haruma
Haruma Miura (三浦 春馬; sünd. 5. sulaku 1990, Cučiur, Ibaraki-prefektur, Japonii — kol. 18. heinku 2020, Tokio, Japonii) oli japonine akt'or da pajatai.
Vanadii
Fizižed ičendad
Atommass — 50,9415. Ninevuz (normaližiš arvoimižiš) — 6,11 g/sm³. Suladandlämuz — 2183 K (1910 C°). Kehundlämuz — 3680 K (3407 C°).
Miura Haruma
Biografii
Haruma Miura oli sündnu Cučiur-lidnha. Fil'mzihe händast televizijan täht ezmäižen kerdan lapsen völ, vl 1997. Sil aigalpäi akt'or vändi äiluguižid rolid TV-serialoiš da toižiš televizijan oigendusiš.
Vanadii
Fizižed ičendad
Londuseline vanadii kogoneb kahtes izotopaspäi: 50V (0,25%, T½ — 1,5 × 1017 vot) i stabiline 51V (99,75%). Tetas mugažo 24 ratud radioaktivišt izotopad 40..49 i 52..65 atommassanke, niiden 5 izomärad voib olda olmas.
Obrazcova Elena
Elena Vasil'jevna Obrazcova (Елена Васильевна Образцова; sünd. 7. heinku 1939, Leningrad, Venäman NFST, NSTÜ — kol. 12. viluku 2015, Läipcig, Saksonii, Saksanma ) oli sur' venälaine operpajatai (meccosoprano).
Vanadii
Himižed ičendad
Metall om seižui merivet, muiktusiden segoitesid i gidrohapandusid vaste. Muigotandmärad: +5..+2 i 0 tobjimalaz, mugažo voib olda +1, −1 i −3. Sädab hapandusid i galogenühtnendoid, vanadijan muiktust, klatratoid vedenke (akvakompleksoid).
In the Middle of Nowhere
Al'bom sai tetabut Evropan maiš i mail'madme. Se om sertificiruidud kuldaižen statusanke Saksanmas i Honkongas, platinal'bom Ispanijas i Šveicarijas möndoiden mödhe.
Vanadii
Kävutand
Ottas kävutamižhe avaros kovitamha raudan ühthesuladusid, tehtas instrumentid i likutimen tulkmid. Kävutadas vanadijan hapandusid rikmuiktusen tehmižen katalizatoraks, akkumulätoriden elektrodikš, veden tegimištoližen termohimižen palastusen täht.
Irdkosketused
Kategorii:Himižed elementad kirjamišton mödhe
Obrazcova Elena
Lugetas Obrazcovad ühteks kaikiš znamasižembiš meccosopranoišpäi. Hän oli Venäman NFST:n (1973) i NSTÜ:n (1976) rahvahanartistan, «Kuldaline Verdi»-premijan da Leninan premijan laureatan dai Socialistižen radon vägimehen (1990). Sai mugažo «Edessatuseks Tatanman edes»-ordenad (2000).
Biografii
Elena oli sündnu Leningrad-lidnha.
Üläural'sk
Üläural'sk  (Верхнеура́льск, tot. i Верхнеурал) om Venäman lidn da lidnankund Čeläbinskan agjan suvipalan päivlaskmas. Se om Üläural'skan rajonan administrativine keskuz.
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud venämalaižil baškiran territorijal vl 1734 kuti Üläuralan valdmad (Верхояицкая пристань), vll 1737−1781 — Üläuralan lidnuz, nimitihe Ural-jogen mödhe. Se sai makundan lidnan statusad nügüdläiženke nimenke vl 1781.
Üläural'sk šingotase oludtegimel i kartonpakuitesen fabrikal.
Obrazcova Elena
Biografii
Vn 2014 kül'mkun keskespäi sädihe Elenale tervehtamišt Läipcigan läžundkodiš, kus sättui donor oli löudnus. Sigä tehtihe operacijad luaivoiden vajehtuses. Operacii jäi effektata, sikš miše 75-voččen pacientkan vägitoi organizm ei reagiruind kut pidiži. Koli pit'kan läžundan jäl'ghe Läipcig-lidnas.
Knorkator
Gruppan nimi om tehtud knorke-sanaspäi, kudamb znamoičeb «lujas hüvä», «čoma» vai «mürk» Berlinan slengal.
Üläural'sk
Geografijan andmused
Lidn sijadase rajonan keskuzpalan päivlaskmas, Ural-jogen üläjoksmusen hural randal, 412 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Baškortostanan röunhasai om 8 km lodeheze orhal vai 15 km päivlaskmha avtotedme, Čeläbinskhasai om 201 kilometrad pohjoižpäivnouzmha orhal vai 259 km avtotedme. Lähembaižed lidnad oma Magnitogorsk 53 km suvhe orhal vai 62 km avtotel, Beloreck (Baškortostan) 55 km päivlaskmha orhal vai 61 km avtotedme, i Učali (Baškortostan) 50 km pohjoižhe orhal vai 65 km avtotedme.
Üläural'sk om lidnankundan üks'jäine eländpunkt.
Obrazcova Elena
Kanz
Pajatai naine läksi mehele kahten kerdan. Vl 1966 hän sünduti üks'jäižen Elena-tütren, Elena om Montserrat Kabal'jen openikan. Tähäsai elädas Aleksandr-tütrenpoig da Elija-tütrentütär.
Üläural'sk
Eläjad
Vl 1939 lidnan ristitišt oli 11 200 eläjad. Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 9 457 ristitud, rajonan nelländez. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 17 400 eläjad vl 1913 i 11 700 eläjad vl 1959.
Miura Haruma
Biografii
Miura debütirui soližeks pajatajaks «Fight for Your Heart»-singlanke vl 2019. Kahtenz' i jäl'gmäine «Night Diver»-singl om pästtud vl 2020. Molembad platad saiba populärižust Japonijas.
Knorkator
Irdkosketused
Kategorii:Saksanman muzikgruppad‎ Kategorii:Neue Deutsche Härte Kategorii:Rokgruppad Kategorii:Muzikgruppad kirjamišton mödhe Kategorii:Muzikgruppad vl 1994 alusenpanendanke
Obrazcova Elena
Irdkosketused
Kategorii:Venäman pajatajad‎ Kategorii:Pajatajad kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe Kategorii:Kolnuded Läipcigas
Tur de Frans
thumb|right|250px|Voibištelendan aigan (vn 2005 heinku) «Tur de Frans» (Le Tour de France), vai «Sur' petl'» oficialitomašti, oma kaikiš tetabambad i prestižižembad velovoibuižed mail'mas. Vedadas professionaloiden täht.
Mänetadas enamb 100 vot (vlpäi 1903) Francijas, heinkun aigan, keskust oli vaiše kahten mail'man sodoiden aigan. Voibuižiden hätkeližuz om koume nedalid. Organizator — «Amaury Sport Organisation», se-žo vedab Ralli Dakar-voibuižid.
Venäman ezitajad ei nikonz linnugoi Tur de Fransan vägestajikš.
Miura Haruma
Biografii
Akt'or koli edel aigad, lopi elod ičtazrikondal ičeze eländkodiš policijan ühthevendoiden mödhe.
Tur de Frans
Voibuižiden principad
Voibuižiden täuz' piduz om koume..nell' tuhad kilometrid, trassan matk i etapoiden piduz vajehtadas joga vodel. Kaikiš pidembad voibuižed oliba 5745 km vl 1926.
Miura Haruma
Irdkosketused
Kategorii:Japonijan akt'orad Kategorii:Japonijan pajatajad Kategorii:Akt'orad kirjamišton mödhe Kategorii:Pajatajad kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe Kategorii:Sündnuded Ibaraki-prefekturha Kategorii:Sündnuded vl 1990
Tur de Frans
Voibuižiden principad
Päine klassifikacii om voibištelijoiden ranžiruind ühthižen aigan mödhe. Voden Turan vägestai om voibištelii minimaliženke aiganke kaikiden etapoiden jäl'ghe. Om voimust sada Turan ühthišt vägestust vägestusita etapoil ani.
Irdkosketused
Kategorii:Velovoibuižed Kategorii:Francii
Üläural'sk
Eläjad
Rahvahad (2010): venälaižed — 89,4%, totarlaižed — 3,0%, baškiralaižed — 1,3%, ukrainalaižed — 1,1%, toižed rahvahad — 5,2%.
Professionaližen opendusen aluzkund om Üläural'skan agrotehnologine tehnikum — kozakoiden kadetkorpus.
Edeližed lidnan pämehed oma Aleksandr Lisov (kül'mku 2019 — keväz'ku 2022, Александр Лысов) i Väčeslav Kolonük (keväz'ku 2010 — reduku 2019).
Izberbaš
thumb|left|250px|Stell tuldes ajaden Izberbašha (2009. voz' vai sen aigemba) Izberbaš (Изберба́ш,, Йизбирбаш, Избербаш / Изберг) om Venäman lidn da lidnümbrik Dagestanan Tazovaldkundan suvipäivnouzmas.
Istorii
Nügüdläižen eländpunktan aluz om pandud vl 1932 kuti Izberg-radnikžilo samha kivivoid meren pohjan alpäi, nimitihe mägen mödhe. Žilo sai lidnan statusad vl 1949, kätihe Izberbaš:aks.
Izberbaš šingotase sömtegimištol (maidtegim, leibtegim, kaks' konditerišt fabrikad, vinkon'jaktegim, südäiveziden tegim), kivivoin lopmižiden samižel, elektrotermižen mašiništon tegimel, radiotegimel, fil'truindmašiništon tegimel, omblendfabrikal, merikurortaks.
Geografijan andmused
Lidn vedase pidust' Kaspijan mererandad 10 kilometras, seižub 13 m keskmäižel korktusel valdmeren pindan päl. Matkad Mahačkalhasai om 65 km lodeheze, sen Kaspiisk-ezilidn om lähembaine lidn.
Izberbaš om lidnümbrikon üks'jäine eländpunkt.
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 55 646 ristitud, vozile 2008 i 2010 ühtenzoittihe lidnad lähižidenke eländpunktoidenke. Vl 2018 lidnan ristitišt oli 58 690 eläjad. Kaikiš suremb ristitišt om nügüd'.
Rahvahad (enamba 1% vl 2010): darginalaižed — 64,9%, kumikalaižed — 15,1%, lezginalaižed — 7,8%, venälaižed — 3,7%, avarad — 3,5%, lakalaižed — 2,5%, toižed rahvahad — 2,2%, rahvahuden ozutandata — 0,3%.
Islaman koume pühäpertid oma avaitud lidnas, niiden kesken Keskuzline Džuma-mečet'. Ortodoksižen hristanuskondan ph. Serafim Sarovalaižen jumalanpert' radab lidnas, om saudud vll 2000−2002.
Nene professionaližen opendusen aluzkundad ratas lidnas:
Edeline lidnümbrikon pämez' (lidnan administracijan pämez') om Abdulmedžid Suleimanov (eloku 2015 — viluku 2019), vll 2008−2014 hän radoi lidnümbrikon pämehen mugažo.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Dagestanan Tazovaldkundan lidnad Kategorii:Dagestanan Tazovaldkundan lidnümbrikod
Medin
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud 9. voz'sadal EME Jasrib-nimitusenke. Pol'tošt tuhad vozid se oli kaikiš suremb evrejine keskuz Arabijan pol'sarel. Arabalaižed eliba siš-žo oazisas, no 6. voz'sadale heiden vähembuz ei olend kožmuses evrejiženke ristitištonke. Vl 622 Muhammad-endustai sirdi Medinha Mekkaspäi, i siš kurospäi (hidžra) islamanuskojiden era lugese. Medin kändihe Araban halifatan ezmäižeks pälidnaks (630−656). Muhammadan pert' tegihe islaman ezmäižeks pühäpertikš (mečetikš).
Nügüd'aigaine Medin om pühämatknikoiden keskuz kaikes mail'maspäi, lidnas da sen ümbrištos om äi mečetid.
Geografijan andmused
Vl 2010 eläjiden lugu oli 1 180 770 ristitud, agjan kaks' koumandest. Kaik eläjad oma islamanuskojad, i vaiše mugomile ristituile sab olda Medinas.
Irdkosketused
Kategorii:Saudan Arabijan lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe *
Varghuz
Varghuz voib znamoita:
Savin Sergei
Mez' om «Faktor A»-projektan 1. sezonan (2011) vägestai (näradoičii — Boris Krasnov).
Hänen prodüser om Alla Pugačova.
Homaičendad
Kategorii:Venäman pajatajad Kategorii:Pajatajad kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe Kategorii:Faktor A Kategorii:Sündnuded Krasnodaran randha
Karakol
Karakol (Каракол, mugažo venän kelel) om lidn da lidnümbrik Kirgizstanan pohjoižpäivnouzmas. Se om valdkundan nellänz' lidn eläjiden lugun mödhe, Issik-Kulin agjan administrativine keskuz.
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vn 1869 1. päiväl heinkud nügüdläiženke nimitusenke kuti soda- da administrativine keskuz Venäman imperijas. Lidnan toine nimi oli Prževal'sk  (Пржевальск) vll 1889−1922 i 1939−1992. Vl 1887 lidn eli lujas manrehkaiduses läbi.
Karakol šingotase elektromašinansauvomižel, sömtegimištol (maid- i lihaproduktad, jomad), sauvondmaterialiden edheotandal, turizmal (mägisuks'baz, hulad purtked, solakaz järv, zoopark, Prževal'skijan muzei, al'pinizm).
Eläjad
Vn 2009 Kirgizstanan rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 63 377 ristitud, lidnümbrikon — 66 294 ristitud. Kaikiš suremb lidnan ristitišt om nügüd'.
Rahvahad (lidn, 2009): kirgizlaižed — 69,3%, venänikad — 17,0%, uigurad — 3,9%, uzbekad — 3,4%, totarlaižed — 1,7%, dunganalaižed — 1,5%, kazahlaižed — 1,1%, kalmikalaižed — 0,9%, toižed rahvahad — 1,2%.
Issik-Kulin valdkundaline universitet Kasim Tinistanov nimed radab vspäi 1992, sen aluz om pandud vl 1940 kuti pedagogine institut.
Irdkosketused
Kategorii:Kirgizstanan lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe *
Negidalaižed
thumb|right|250px|Rahvahan lugumär Venäman regionidme vl 2010, pala ristitištos Negidalaižed (negid.: элькан бэйэнин / амгун бэйэнин «Amgun'-jogen ristitud», негидальцы ңегидал-sanaspäi «randal'ne») om Venäman igähine vähäluguine rahvaz.
Vn 2002 Venäman rahvahanlugemižen mödhe, rahvahan lugu om läz 600 ristitud. Elädas Ukrainas mugažo (52 rist. vl 2001). Rahvahan keled oma negidalin da venän keled.
Kategorii:Venäman rahvahad Kategorii:Rahvahad kirjamišton mödhe Kategorii:Pohjoižen igähižed rahvahad
Las Pal'mas
thumb|left|250px|Lidnan rajonad (2004). Las Pal'mas (Las Palmas de Gran Canaria) om Ispanijan lidn da kurort Kanarižil saril. Se om valdkundan ühesanz' lidn eläjiden lugun mödhe, avtonomižen Kanarižed sared-ühthižkundan ühteks kahtes pälidnaspäi (nelläks vodeks, sid' sirdab).
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vn 1478 24. päiväl kezakud Kastilijan sodavägil, hö otiba vägestust guančiden päl. Las Pal'mas šingotaškanzihe teravas kuti kivihilen varažom da seižundtaho transatlantižiden laivoiden täht 19. voz'sadan lopus.
Geografijan andmused
Lidn sijadase Gran Kanarii-saren pohjoižpäivnouzmas, Atlantižen valdmeren randal, 0..722 m korktusil, 6 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Afrikan randhasai (Marok i Päivlaskmaine Sahar) om 220..250 km päivnouzmha i suvipäivnouzmha, Madridhasai om 1930 km pohjoižpäivnouzmha orhal. Lähembaine järed lidn om Kanariden Santa Krus de Tenerife 100 km päivlaskmha-lodeheze ehtatimel.
Klimat om tropine letetazangišton. Vilu Kanarine joksmuz poleneb räkad. Paneb sadegid 124 mm vodes, läz ei olele niid keväz'kus-sügüz'kus (20 mm pordos). Il'man i meriveden keskmäine lämuz vajehtase +18..+23 C° röunoiš vodes läbi.
Eläjad
Vn 2011 Ispanijan rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 383 343 ristitud, se oli kaikiš suremb ristitišt.
Nell'kümnen valdkundan konsulused ratas lidnas.
Irdkosketused
Kategorii:Ispanijan lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe *
Oiged sektor
thumbnail|right|250px|«Oiktan sektoran» emblem. «Oiged sektor» („Правий сектор“) om ul'traoiged nacionalistine organizacii da politine partii, kudamb om tehmas Ukrainas. Erased purtked, eriližin Venämas (ozutesikš, «RT»-kanal), arvoitas «Oiged sektor» kut neofašistine ekstremistine gruppiruind.
Pämez' — Dmitrii Jaroš. Ühtnijoiden lugu om 5—10 tuhad ristutuid; ei kaik heišpäi oma ukrainalaižed (heiden kesked, päivlaskmaižen pressan erazvuiččiden tedotusiden mödhe, om äi evrejalaižid-ki).
Radmine
Tegihe tetabaks ičeze kauktan pozicijan tagapäi ukrainižen krizisan aigan. Organizacijan tegendad venälaižes SMI:s kuctas erasišti „aznoičendakcijoihe“.
Kacu mugažo
Kategorii:Ukrainan politik Kategorii:Nacionalizm Kategorii:Kundaližed ühtištused da likundad
Uusikaarlepüü
thumb|left|250px|Lidnankundan da sen ümbrišton kart (2020) Uusikaarlepüü (Uusikaarlepyy, mugažo Lapuanjoensuu, Nykarleby, sijaline ročin virkand: [nyˈkɑːrleˌbyː]) om Suomenman lidn da lidnankund valdkundan päivlaskmas, Botnižen lahten randal. Se om Pohjanma-agjan nellänz' lidnankund kudespäi eläjiden lugun mödhe.
Istorii
Lepua-külä sai lidnan oiktusid vl 1620. Sil-žo aigal nügüdläine nimi om sündnus, suomen nimituz toštab ročin nimed känduses, Karlebü-lidnan mödhe. Torad mäniba lidnan ümbrištos Suomen sodan aigan (1808) Ročinman i Venäman keskes. Mülütihe koumed küläkundad Uusikaarlepüühü vl 1975: Uusikaarlepüü (küläkund), Munsal (Munsala) i Jepua.
Uusikaarlepüü šingotase «KWH Group»-konglomeratan (baziruiše Vas-lidnas) kahtel tegimel: pakuitesen i torviden pästand («Prevex»), abrazivad krepindanke («KWH Mirka»). Mugažo «Westwood»-edheotand tegeb puižid pordhid.