cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Habnarfjordür
Eläjad
Vl 2010 lidnan eläjiden lugu oli 25 913 ristitud. Kaikiš suremb ristitišt oli 29 971 eläjad vl 2020.
Irdkosketused
Kategorii:Islandijan lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Pälidnan agj (Islandii)
Himii
Londusentedon pala, om äi kosketusid fizikanke i biologijanke. Erižed disciplinad tedoitas niiden kosketusid, sen paloin fizine himii, geohimii, biohimii. Himii om tedo molekuloiden da ioniden toižetamižes, eile atomoiden.
Tedon šingotesen istorii
Himijan mahtused šingotihe ristitkundas amussai. Lämuden kävutand, sömän i zelliden vaumičend, nahkoiden dubind oliba istorijanedeližiš kundoiš völ. Möhemba käziradajiden mahtused otaškanzihe toižid himižid processoid metallurgijas, padoiden i stöklan tehmižes. Himine tedo putui evropalaižile arabalaižišpäi tobjimalaz heiden tulendan Ispanijan territorijha jäl'ghe vl 711, i nimitihe tedod «alhimijaks» pit'kan aigan araban virkandan mödhe.
Alhimikad napriba sada kuldad toižiš metalloišpäi, sikš miše ottihe kuldad rahoikš. Heiden aig tuli äjiden eziauguižiden substancijoiden sandale, niiden sandan mahtusiden, erigoitusen da puhtastamižen šingotesele. Vaiše 16.-17. voz'sadoil himii sündui kut todesine tedo. Sil aigal tedoavaidusiden rivi löuzi mail'man mehanistižen nägun alusid, erazvuitte tegimišt šingotaškanzihe i farmaceftikan medicinine znamoičend lujeni. Muga substancijoiden tedoidajiden lugumär ližadui, i hö sädiba hüvin meletadud aktualižid praktižid metodoid. Sen aigan sured tedomehed oma Georgii Agrikola i Teofrast Bombast Paracel's.
Vll 1740−1790 Lavuazje i Lomonosov sel'gitiba himižikš palandan, muigotandan i hengindan processoid, todestiba, miše lämoi ei ole substancii, no lämuzprocessan jäl'guz. Vll 1799−1806 Prust formulirui mülündan kaikenaigaižusen käskust. Vl 1808 Gei-Lüssak avaiži mülün korreläcijan käskust (Avogadron käskuz). Dal'ton todesti atomoiden olendad ičeze «Himižen filosofijan uz' sistem»-tedotös (1808−1827), pani tärtusid atomveduz i himine element (ühtejiččiden atomoiden ühtmuz).
Himijan jagused
Jagadas himijad anorganižeks i organižeks tedoitud substancijoiden mödhe.
Analitine himii tedoidab substancijoid samha el'gendust niiden himižes mülündas i strukturas. Sen disciplinan ramuziš sätas himižen analizan eksperimentaližid metodoid.
Juliet
«Juliet» (Džul'jetta) om Modern Talking-duetan nellänz' pajo üks'toštkümnendes «Victory»-studijanal'bomas (2002, keväz'ku). Ühtennimine singl om pästtud 2002-nden voden sulakul, kahtendeks al'bomaspäi.
Pajon tegii da singlan prodüser om Diter Bolen. Se om sätud evropop-žanras, tekst om anglijan kelel, om änetadud vl 2001. Pajo sai popularižust Bel'gijas (4. sija čartoiš).
Kategorii:Modern Talking:an pajod Kategorii:Pajod kirjamišton mödhe Kategorii:Singlad kirjamišton mödhe Kategorii:Vn 2002 pajod Kategorii:Vn 2002 singlad Kategorii:Pajod anglijan kelel
Baškortostanan Tazovaldkund
Baškortostanan Tazovaldkund (Республика Башкортостан, Башҡортостан Республикаһы) om Venälaižen Federacijan subjekt (tazovaldkund).
Se om kaikiš suremb Venäman tazovaldkund eläjiden lugun mödhe, mülüb Volgaveren federaližhe ümbrikho.
Tazovaldkundan pälidn da kaikiš suremb lidn om Uf.
Keled
Baškortostanan valdkundkeled oma baškiran kel' da venäkel'.
Istorii
Baškortostanan Tazovaldkundan Konstitucii om vahvištadud vn 1993 24. päiväl tal'vkud Valdkundsuiman (Kurultain) ezitajil da om väges nügüd' möhembaižidenke vajehtusidenke da ližadusidenke.
Geografijan andmused
Pind om 142 947 km². Mec otab enamba kaht videndest territorijad. Znamasine jogi om Vaugedjogi (Agidel') sen ližajogidenke (Uf, Döm, Sur' Ik, Sim). Uralan ližajoged oma vähäluguižed, jokstas tazovaldkundan suves.
Londuseližed varad oma kivivoi, londuseline gaz, kivihil', raudkivend, vas'k, cink, kuld, sauvondmaterialad (mouckivi, sauvondgips, bazal't, saved, letked), keitandsol, mec, reskvezi.
Tobmuz
thumb|right|250px|Baškortostanan Tazovaldkundan pämehen, ohjastusen da konstitucižen käskuzkundan pert' [[Ufas.]] Tazovaldkundan pämez' (Башҡортостан Республикаһы Башлығы, Глава Республики Башкортостан) om Rustem Hamitov vs 2010 heinkun 15. päiväspäi (edel 2015 vot hänen radnikuz nimitihe Prezidentaks). Kaik rahvaz änestab händast videks vodeks. Hän-žo om tazovaldkundan Ohjastusen pämeheks Konstitucijan 91. kirjutusen mödhe, märičeb Ohjastusen strukturad da paneb sen ühtnijoid radnikusile Ohjastusen päministran taričendan mödhe, Ohjastusen päministrad — parlamentan hüvästusen sandan jäl'ghe. Pämehen Administracii om Tazovaldkundan pämele abhu, mugažo erased regionaližed laudkundad alištudas hänele.
Radonoigendai tobmuz om Baškortostanan Tazovaldkundan Ohjastuz (Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте, Правительство Республики Башкортостан). Rustem Mardanov radab Ohjastusen päministraks vs 2015 kül'mkun 26. päiväspäi. Seičeme Ohjastusen varapäministrad oma hänele abhu. Tazovaldkundan ministrused, valdkundaližed komitetad, ohjandused, agentused da valdkundaližed inspekcijad alištudas Ohjastusele.
Eläjad
Vn 2010 kaiken Venäman rahvahanlugemižen mödhe elihe 4 072 102 ristitud Baškortostanan Tazovaldkundas. Kaikiš suremb ristitišt oli 4 119 810 eläjad vl 2000. Lidnalaižiden pala om 62,1% vl 2018 (vl 2010 — 60,4%).
Kaik om kaks'kümne üks' lidnad tazovaldkundas, 2 lidnanvuittušt žilod da 4434 küläd. Toižed järedad lidnad (enamba 100 tuh. ristituid vl 2015, surembaspäi penembha) oma Sterlitamak, Salavat, Neftekamsk, Oktäbr'skii. Vl 2017 kaik om 31 eländpunktad enamba mi 10 tuh. eläjidenke.
Rahvahad (enamba 0,5% vl 2010): venälaižed — 35,2%, baškiralaižed — 28,8%, totarlaižed — 24,8%, čuvašalaižed — 2,6%, marilaižed — 2,6%, ukrainalaižed — 1,0%, udmurtalaižed — 0,5%, mordvinalaižed — 0,5%, toižed rahvahad — 1,6%, rahvahuden ozutandata — 2,4%.
Ižanduz
Ižandusen päsarakod oma kivivoin ümbriradmine, himine da kivivoihimine sarakod, transportmašinoidensauvomine, torguind, tegimišt- da civiline sauvond, maižanduz.
Ižanduz om čuratud eksportha. Vl 2013 il'mtorguindan satusiden mödhe eksport oli 13,7 mlrd US$, import oli 1,2 mlrd US$.
Luganskan Rahvahaline Tazovaldkund
Luganskan Rahvahaline Tazovaldkund (ven.: Луганская Народная Республика, ukr.: Луганська Народна Республіка) om valdkundaline formiruind Evropas rahvahidenkeskeižeta tundištuseta. Pälidn om Lugansk. Om olmas kut Ukrainan Luganskan agjan pala, kudamban sijaližed aktivistad (polkmehed) kontroliruitas.
Luganskan Rahvahaližen Tazovaldkundan pämez' om Igor' Plotnickii.
Zirä (futbolklub)
FK «Zirä» ("Zirə" FK) om Azerbaidžanan futbolklub Bakun ühtennimižes ezilidnaspäi.
Kluban istorii augotihe vl 2014. Ezineb Azerbaidžanan Prem'jer-ligas, sai kahtent sijad 2015/16-sezonas. Zirä-stadion om kodiarenaks. Kluban prezident om Natik Ismajilov.
Pätrenerad
Pätrener om azerbaidžanlaine Zaur Hašimov vn 2019 redukuspäi. Enččed pätrenerad (menedžerad): Bahram Šahguliev (heinku 2014 — heinku 2015), Adil Šukurov (sulaku 2015 — tal'vku 2016), Aihan Abbasov (2017 — eloku 2018), Samir Abbasov (eloku 2018 — reduku 2019).
Kulič
Slokosttäs korktoiden sortuiden nižutahtaspäi sepiden ližadusenke, ližatas argvoid, kanamunid, maidod vai kerthut i saharad, kuivatud vinmarjoid paksus. Kreptäs glazuril pälpäi. Produkt om cilindrine formal päpaloin. Voib olda avol'jaižeks marjpirgaks Vologdan agjas.
Homaičendad
Kategorii:Äipäiv Kategorii:Äipäiväine keitand
Vellington
Vellington (Wellington, Te Whanganui-a-Tara [tɛ ˈfaŋanʉi a taɾa] «sur' Tar-laht») om Uden Zelandijan pälidn i valdkundan kahtenz' lidnanterritorii (Sur' Vellington) eläjiden lugun mödhe. Se om kaikiš suvemb ripmatoman valdkundan pälidn mail'mas.
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1839. Se om nimitadud anglijalaiž-alamalaižiden sodavägiden Artur Uelsli Vellington-gercogan-fel'dmaršalan oiktastuseks kitmähä abus ezmäižile sirdanuzile mehile. Kändihe pälidnaks vl 1865.
Geografijan andmused
thumb|left|250px|Nell' nevondkundad ohjastadas Vellingtonan lidnanterritorijal (ruza, 2008). Vellingtonan lidnanterritorii sijadase Tünen valdmeren Kukan sal'men randal, valdkundan keskuzpalan pohjoižpäivnouzmas, Pohjoižen saren suves, 0..495 m korktusil, 10 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Lujad manrehkaidused oleldas paksus, ned oliba vozil: 1848, 1855 (8,2 magnitud), 1942, 2010, 2011, 2016 (7,8 magnitudanke).
Eläjad da transport
Vn 2013 Uden Zelandijan rahvahanlugemižen mödhe lidnanterritorijan eläjiden lugu oli 381 090 ristitud. Kaikiš suremb ristitišt om nügüd'.
Avtobusad i ezilidnelektrojonused oma kundaližeks transportaks lidnas.
Irdkosketused
Kategorii:Uden Zelandijan lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe * Kategorii:Pälidnad
Pun
Pun (पुणे Pune, Pun, पुणे, Pune [ˈpuːnə]) om Indijan ühesanz' surtte lidn-millioner, Maharaštr-štatan kahtenz' surtte lidn Mumbain jäl'ghe. Lidnan aglomeracijas elädas 5,3 mln vl 2011.
Lidn om avtotegimišton da kul'turan keskuz.
Istorii
Maižanduseline Punnak-eländpunkt mainitase Raštrakutr-dinastijan vas'kžil platoil, se oli olmas 9. voz'sadas meiden erad nügüdläižen lidnan sijas.
Trimmer (gazonannitim)
thumb|right|250px|Motorvikateh Trimmer, elektrovikateh i motorvikateh (benzinvikateh) oma gazonannitimen toižendad, motorižed käzimaižanduzazeged heinän nitandan täht. Ned oma vitakehen nügüd'aigaižed variantad.
Pun
Istorii
Vozil 1674-1761 Pun oli Marathin Konfederacijan tarbhaižeks keskuseks. Vspäi 1720 sen pešvan (päministran) rezidencii oli täs, saudihe «Šanivar Vad»-lidnusen.
Trimmer (gazonannitim)
Kävutase nitandan aigan penil pindoil i sijil, kudambad ei sättugoi järgeližele nitimele kezroil — penzhidenno, puidenno, pachidenno, aidverel, vai koverikahal rel'jefal pautkidme.
Pun
Geografijan andmused
Pun sijadase štatan päivlaskmas. Sahjadri-mägisel'g seižub lidnan da Arabijan meren keskes.
Lidn seižub Dekan-mägitazangištol, 560 metrad keskkorktusel, sijadase Muth-jogen oiktal randal. Punan kukhikaz territorii om alastui paksuile manrehkaidusile penen da keskvägenke (kaks'- da vižballaižed). Kaikiš korktemb om Vetal-kukkaz (800 m).
Klimat om räk pol'kuiv. Om koume sezonad: keza, musson da tal'v. Kaikiš räkämbad oma sulaku, semendku da kezaku, niiden keskmäine lämuz om +27...+30 C°. Tal'vkun da vilukun kesklämuz om +20 C°. Paneb sadegid 720 mm vodes, kaikiš kuivamb pord om tal'vku-keväz'ku (10 mm kaikes pordos), vihmoid paneb enamba kaiked kezakus-sügüz'kus (120-180 mm kus).
Pun jagase 4 zonha: Keskuzline Pun («vanh lidn»), Südäimine Pun, Irdaline Pun da Punan ezilidnad. Zonad jagase läz 60 lidnanlaptha (angl. neighborhood).
Trimmer (gazonannitim)
Homaičendad
Kategorii:Maižanduzazeged
Pun
Transport
Avtobusad da kiruhavtobusad oma kundaližeks transportaks lidnan südäimes. Vl 2015 metro om vaiše planoiš. Elektrojonused ühtenzoittas Punad ezilidnoidenke.
Rahvahidenkeskeine soda- da civiline «Pun»-lendimport (PNQ) sijadase 10 kilometras pohjoižpäivnouzmha lidnan keskusespäi. Sišpäi tehtas reisid AÜE:oihe da Saksanmaha, mugažo Indijan südäimes.
Irdkosketused
Kategorii:Indijan lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Maharaštran lidnad
Evropan Ühtištuz
thumb|right|250px|EÜ:n flag Evropan Ühtištuz (EÜ) om evropine ekonomine da politine organizacii.
Ühtnijad
Kaik 28 valdkundad oma EÜ:n ühtnijoikš vs 2013 heinkun 1. päiväspäi (Horvatii kändihe ühtnijan):
Viž valdkundad oma EÜ:n kandidatoikš: Albanii, Pohjoižmakedonii, Mustmägi, Serbii i Turkanma.
Tranzistor
thumb|right|250px|Erazvuiččed tranzistorad thumb|right|250px|BJT-strukturan n-p-n-tranzistoran simvol (bipolärine tagavedandmahtusenke) Tranzistor (transistor) vai pol'veimtriod om elektronine komponent pol'veimiden materialaspäi, mahtab penel tulendsignalal ohjata znamasižel elektrojoksusel lähtendčepiš. Se mahtuz laskeb kävutada ladint elektrosignaliden lujendusen, generiruindan, kommutacijan i toižetamižen täht.
Evropan Ühtištuz
Ühthižed andmused
Kaik om 24 oficiališt kel't. Tobmuden organad — EÜ:n nevondkund (Consilium, valdkundoiden pämehed), Evropine parlament (750 ezitajad, käskusenandai) i Evropine laudkund (radonoigendai). Ühtištusen 19 valdkundad mülüdas evron zonha.
Baptizm
thumb|right|250px|Ezmäine baptistine loičendpert', om saudud [[Providens-lidnas vll 1774−1775, Rod-Ailend-štat, AÜV.]] Baptizm (βάπτισμα baptisma «valatused» βαπτίζω-sanaspäi — «lasken vedhe») om hristanuskondan sekt, üks' protestantižen hristanuskondan sarakoišpäi.
Evropan Ühtištuz
Edesine lugemine
Kategorii:Evropan politižed organizacijad Kategorii:Torguindühtištused Kategorii:Nobelän premijan laureatad Kategorii:Organizacijad kirjamišton mödhe
Baptizm
Baptistine jumalankodikund om läz sadad millionad ühtnijoid kaiked mail'madme (2010), tobjimalaz Pohjoižamerikas (50 mln uskojid AÜV:oiš) da Afrikas.
Tranzistor
Meiden päivil tranzistor om shemotehnikan aluseks elektroladimiden i integraližiden shemiden alištujas enambuses. Principialižiš shemiš znamoitas tranzistorad «VT» vai «Q» tobjimalaz, pozicijan indeksan ližadusenke, oz., VT12.
Baptizm
Valatusiden ičetahtoline hökkähtuz om principialine baptistoiden täht, sen tagut vaiše täuz'kaznuded ristitud varmdanke uskondanke grähkhižeta elonmahtuseta oma jumalankodikundan ühtnijad. Pidab süveta hibjan vedhe täuzin valatusiden veron aigan.
Tranzistor
Jagadas tranzistoroid kahteks klassaks strukturan, tegendan mahtusen i parametran mödhe: bipolärižed i unipolärižed (tranzistorad kendeffektanke). Bipolärižen erineden, unipolärine tranzistor ohjandase elektrokingitesel, ei ole elektrojoksusel. Nügüd'aigan bipolärižed tranzistorad dominiruidas analogtehnikas. Digitaline tehnik kogoneb unipolärižiš tranzistoroišpäi läz täuzin, mülüdas mikroshemihe. 1990-nzil vozil gibridižiden bipoläriž-unipolärižiden tranzistoroiden uz' IGBT-toižend om sätud, se kävutase vägielektronikas avaros nügüd'.
Amerikaižed Uil'jam Šokli-, Džon Bardin- i Uolter Brattein-tedomehed radoiba AT&T-kompanijan Bell Telephone Laboratories-konstruktorpalakundas vspäi 1936. Grupp sauvoi ezmäšt radajad tranzistorad vn 1947 tal'vkus i sädi sen teorijad. Tranzistor oli bipolärine, kopii kaičese muzejas. Vl 1956 ned koume tedomehed saiba Nobelän premijad fizikas tranzistoreffektan tedoidusiš.
Baptizm
Baptistine jumalankodikund om kongregacijale alištunu. Toižin sanoin, kaikutte kund om ičevaldanke hengeližiš küzundoiš i ei kacu baptistižen üläorganizacijan vai valdkundan tobmudehe neniš küzundoiš. Kundan presviter-ki (pastor) om absolütižeta tobmudeta, pättas tarbhaižid küzundoid nevondkundoil vai ühthižil suimil.
Tranzistor
Homaičendad
Kategorii:Radiotehnik Kategorii:Elektronižed komponentad
TV Makes the Superstar
«TV Makes the Superstar» (Televizii kändab «supertähthaks») om Modern Talking-muzikgruppan ühtenz' pajo kaks'toštkümnendes «Universe»-studijanal'bomas da ühtennimine singl. Ned oma pästtud 2003-nden voden keväz'kus: singl — 3. päiväl, al'bom — 31. päiväl.
Pajon tekst om anglijan kelel.
Kategorii:Modern Talking:an pajod Kategorii:Pajod kirjamišton mödhe Kategorii:Singlad kirjamišton mödhe Kategorii:Vn 2003 pajod Kategorii:Vn 2003 singlad Kategorii:Pajod anglijan kelel
Nazarovo (Krasnojarskan rand)
Nazarovo (Наза́рово) om Venäman lidn da lidnümbrik Krasnojarskan randan suvipalan päivlaskmas. Se om Nazarovon rajonan administrativižeks keskuseks (ei mülü rajonha).
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1700 kuti Nazarovskai-külä (деревня Назаровская), nimitihe tobol'skalaižen Nazarii Patükov-alusenpanijan mödhe. 17.-18. voz'sadadoiden röunal Minusinskan trakt läbiti Nazarovod, i se šingotaškanzihe. Vl 1916 raudte tuli žilho Ačinskaspäi. Kätihe žilod makundan keskuseks vl 1924, radnikžiloks vl 1946. Žilo sai lidnan statusad vn 1961 tal'vkus.
Nazarovon ižandusen päsarakod oma buran hilen samine, energetine (Nazarovon GRES), sauvondmaterialiden tehmine (lämuzizoläcii, šebin', metalližkonstrukcijad), sömtegimišt (leibän edheotand, maidkonservad).
Geografijan andmused
Lidn sijadase Čulim-jogen hural randal, 250 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Krasnojarskhasai om 152 km päivlaskmha orhal vai 207 km avtotedme. Lähembaine lidn om Ačinsk 30 km pohjoižhe.
Nazarovo om lidnümbrikon üks'jäine eländpunkt. Lidnümbrikon pind — 87,63 km².
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 52 817 ristitud. Kaikiš suremb ristitišt oli 65 700 eläjad vl 1992. Kaik 50 397 eläjad oli lidnas vl 2017.
Ortodoksižen hristanuskondan Jumalanmaman Katken pühäpert' om saudud lidnas vll 1989−1990. Eläban Eziauguižen Stroican kivine jumalanpert' om sauvomas vspäi 2017. Islamanuskojiden kund om registriruidud.
Nazarovon agrarine i energetižen sauvomižen tehnikumad oma lidnan professionaližen opendusen aluzkundoikš.
Edeline lidnan pämez' om Sergei Suharev (kül'mku 2017 — viluku 2022).
Transport
Avtobusad da taksid oma kundaližeks transportaks lidnas.
Nazarovo-raudtestancii om «Ačinsk — Abakan»-keskustal.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Krasnojarskan randan lidnad Kategorii:Krasnojarskan randan lidnümbrikod *
Alone Tour
«Alone Tour» om saksalaižen Modern Talking-muzikgruppan vn 1999 koncertine tur kahesanden studižen al'boman pästandan jäl'ghe sen promotiruindan täht.
Kategorii:Modern Talking:an koncertižed turad Kategorii:Koncertižed turad kirjamišton mödhe
Afganistanan flag
border|right|250px Afganistanan flag (puštu: د افغانستان بيرغ D Afgẖạnstạn birgẖ, dari: بيرق افغانستان Birk Afgẖạnstạn) om Afganistan Islamižen Tazovaldkundan üks' oficialižiš simvolišpäi. Nügüdläine flag om vahvištadud 2004-nden voden 4. päiväl vilukud. Flagan proporcii om 7:10.
Koume püštoiktad šoidud: vihand, rusked, must. Afganistanan valdkundznaman mujutoi toižend kuvadase flagal.
Homaičendad
Kategorii:Flagad F
Kuibišev (Novosibirskan agj)
Kuibišev (Куйбышев) om Venäman lidn da lidnankund Novosibirskan agjan päivlaskmaižen palan keskuses. Se om agjan nellänz' lidn eläjiden lugun mödhe, Kuibiševan rajonan administrativine keskuz.
Tammut
Tammut (Ajuga) om üks'voččiden i äivoččiden heinäsižiden kazmusiden heim Lamiaceae-sugukundaspäi. Kogoneb läz 65 erikospäi.
Kuibišev (Novosibirskan agj)
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1722 Kain-Pas-lidnuseks kaičemha stepin ümbrištod kalaidajiden heimoiden londoišpäi. Nimitihe Kaink-jogen mödhe (Omin hura ližajogi). Vl 1755 sirtihe forpostad da jumalanpertid Kainkan oiktale randale «Moskv — Sibir'»-traktan sauvondan tagut. Vn 1782 30. päiväl vilukud Kainskai-slabad sai lidnan statusad Kainsk-nimenke.
Tammut
Leviganduz
Erikoiden enambuz kazvab Evropas i Azijas, mugažo 7 erikod Afrikas (sidä kesken 4 Madagaskar-sarel) i 2 erikod Avstralijan suvipäivnouzmas. Severz'-se erikoid oma naturalizuidud Amerikas.
Kuibišev (Novosibirskan agj)
Istorii
Valitihe lidnad kükstud mehiden eländsijaks. Vl 1935 udesnimitihe Valerian Kuibišev-revolücioneran kanzannimen mödhe (eli küksuses vll 1907−1909 i 1912−1913), nimitihe toižin mugažo: Kuibiševsk i Kuibiševo. Vspäi 1952 nimitusen oficialine kirjutamine om nügüdläine. Vll 1917−2006 Kainsk-Barabinskii-raudtestancii oli olmas ajamha jüguid tobman palan, 13-kilometrine raudtesara Transsibaspäi kävutase nügüd'-ki paloin.
Tammut
Leviganduz
Kazmusen nägu vajehtub mahusen i klimatan mödhe. Kuivudenvastaine heim.
Vantaa
thumb|left|250px|Lidnan kart (2009). Vantaa (mugažo suomen kelel [ˈʋɑntɑː]; ročin kelel: Vanda) om Suomenman lidn valdkundan suves, Udenman provincijas. Se om valdkundan nellänz' lidn eläjiden lugun mödhe.
Kuibišev (Novosibirskan agj)
Istorii
Kuibišev šingotase himižel «Anozit»-tegimel (substancijad, plastiktegesed i raketpoltuz), sauvondmaterialiden tegimil (torvenvanundtegim i savičtegim), sömtegimištol (maidkonservtegim i etilspirtan pästand).
Vantaa
Istorii
Eländpunkt mainitase ezmäižen kerdan vl 1351 Hel'singe-nimenke (roč. Helsingå). Municipalitetan uz' Vantaa-nimi sündui jogen mödhe vl 1972, se sai lidnan statusad vl 1974 Hel'sinkin rajoniden uden formiruindan rezul'tataks.
Tammut
Ümbrikirjutand
Täuz'kaznu tammut oleskeleb 5..50 santimetrad kortte, om erikoid ujelijoidenke i seižujidenke seikhidenke. Lehtesed kazdas paroil, jurenno ned oma järedamb mi ülähän.
Santuš Hose Marija duš
Hose Marija duš Santuš (José Maria dos Santos) om angoline politikanmez', Luand-agjan pämez' vozil 2011−2013.
Tammut
Ümbrikirjutand
Ruskedsinižed pened kellonvuiččed änikod kazdas renghil. Änikoiden muju voib olda pakuine, vauged, ruza, sivivauvaz i purpurine mugažo. Änikuz om tähk, voib augotadas ani maspäi.
Kuibišev (Novosibirskan agj)
Geografijan andmused
Kuibišev om lidnankundan üks'jäine eländpunkt. Lidnankundan pind — 109,73 km².
Vantaa
Istorii
Hel'sinki-Vantaa-lendimport om saudud vn 1952 Olimpižiden vändoiden avaidusele. Lendimport da Finnair-kompanijan päfater sijadasoiš Vantaas. Fazer- (söndtavarad) i Onninen- (kommunaližen mašiništon satandad) kompanijoiden päfaterad oma olmas lidnas, Tikkurila-kompanijan päfater i sen Suomenman tegimed. Lidn šingotase mugažo lämuzelektrostancijal i Valio-kompanijan tegimel.
Kuibišev (Novosibirskan agj)
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 45 299 ristitud, rajonan koume nelländest. Kaikiš suremb ristitišt oli 50..51 tuh. eläjid vll 1986−2001 (51 800 eläjad vl 1996).
Vantaa
Geografijan andmused
Lidn sijadase Vantaajogen randoil, pohjoižhe da pohjoižpäivnouzmha Hel'sinkišpäi, om sen kaimdailidnaks. Matkad Hel'sinkin keskushesai om 19 km suvhe. Röunatab Hel'sinkinke suves i Espoo-lidnanke suvipäivlaskmas. Kaikiš vanhemban raudtestancijan pert' Suomenmas sijadase necen lidnan territorijal, om saudud vl 1861.
Kuibišev (Novosibirskan agj)
Eläjad
Ortodoksižen hristanuskondan Johann-endustajan Sündundpäivän jumalanpert' om olmas lidnas vspäi 1907.
Vantaa
Geografijan andmused
Vantaa jagase seičemeks rajonaks, ned alajagasoiš 98 kundaks.
Kuibišev (Novosibirskan agj)
Eläjad
Professionaližen opendusen aluzkundad: Kuibiševan medicinine i maižandusen tehnikumad, pedagogine i politehnine kolledžad, kaks' profškolad, Novosibirskan valdkundaližen pedagogižen universitetan filial.
Vantaa
Eläjad
Vl 2010 lidnan eläjiden lugu oli 200 029 ristitud. Kaikiš suremb ristitišt om nügüd'.
Kuibišev (Novosibirskan agj)
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Novosibirskan agjan lidnad *
Santuš Hose Marija duš
Homaičendad
Kategorii:Valdkundmehed Kategorii:Luand Kategorii:Angolan politikanmehed Kategorii:Politikanmehed kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe
Vantaa
Eläjad
Mamankel' (2016): suomen kel' — 80,8%, ročin kel' — 2,6%, toižed keled — 16,6%.
Irdkosketused
Kategorii:Suomenman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Udenma
Tammut
Kävutand
Ottas turkestanižen tammuden unotest, pekstud lehtesid i südäivet tonizirujaks zelläks.
Homaičendad
Kategorii:Lamiaceae Kategorii:Kazmused kirjamišton mödhe Kategorii:Heinäsižed kazmused Kategorii:Dekorativižed kazmused Kategorii:Zell'kazmused
Kumar Akšai
Akšai Kumar (अक्षय कुमार, ਅਕਸ਼ੈ ਕੁਮਾਰ, angl. i franc.: Akshay Kumar), todesine nimi — Radživ Hari Om Bhatia (angl. Rajiv Hari Om Bhatia; sünd. 9. sügüz'ku 1967, Amritsar, Pendžab-štat, Indii), om indijalaine Bollivud:an akt'or, kaskadör, TV-vedai da prodüser. Om Kanadan rahvahanikusenke.
Biografii
Akšai om sündnu Amritsar-lidnha. Hänen tat oli sodaoficeran.
Vspäi 2001 om nainu, Hanna Tvinkl om hänen ak, enzne aktris. Heil om üks' tütär da üks' poig: Araav (om sündnu vl 2002) da Nitara Hanna Bhatia (om sündnu vl 2012).
Saarbrükken
thumb|left|250px|Saarbrükkenan ümbrikod, lidnrajonad da ümbrišt (2016). Saarbrükken (saksan kelel: Saarbrücken [zaːɐ̯ˈbʁʏkən], sen sijaližel paginal: Saarbrigge [zɐ̯ːˈbrıgə], Saarbrécken, Sarrebruck [saʁ'bʁyk]) om Saksanman joudai lidn suvipäivlaskmaiženno valdkundröunanno. Saarbrükken om Saar-federacijanman pälidnaks da sen kaikiš surembaks lidnaks.
Istorii
Eländpunktan nimituz mainitase ezmäižen kerdan vl 999 kuti Sarabrukk-lidnuz (castellum Sarabrucca) rimalaižen Otton III-imperatoran lahjoičemižkirjeižes. Lidnan oiktused oma Saarbrükkenal vspäi 1322.
Saarbrükken om kivihil'basseinan, metallurgijan da oludenkeitandan amuine keskuz.
Geografijan andmused
Lidn sijadase Saar-jogen muugotil randoil (Reinan hurapol'ne bassein), 179..401 m korktusil valdmeren pindan päl (230 m om keskmäine). Matkad Berlinhasai om 578 km pohjoižpäivnouzmha orhal, 723 km avtol vai raudtel.
Saarbrükken jagase 4 ümbrikho (saks. Stadtbezirk), ned alajagasoiš 20 lidnrajonha (saks. Stadtteil).
Eläjad
Vl 2013 eläjiden lugu oli 177 201 ristitud.
Saaran universitet om ühthižtöiš Saksanman äiluguižidenke tedoinstitutoidenke, kudambad tedoitas informatikad, bioinformatikad, kelid, uzid materialoid. Sättutoitud tedoiden, čomamahtoiden i muzikan universitetad oma olmas.
Transport
Rahvahidenkeskeine civiline Saarbrükken-lendimport (SCN) sijadase 5 km päivnouzmha keskusespäi lidnan röunal. Sispäi tehtas reisid Berlinha, Gamburgha, Lüksemburgha da Keskmeren lebutahoiže.
Biohimii
Biohimii (biologine vai fiziologine himii) om tedo eläbiden stajiden da organizmiden himižes mülündas i himižiš proccessoiš, kudambiden mödhe niiden elonradmine tegese, organižen himijan erineden.
Tedon nimituz kävutase tärtuseks 19. voz'sadan keskespäi. Saksalaine Karl Neiberg-himik tariči sidä tedoterminaks vl 1903.
Šingotesen istorii
Biohimii šingotase läz sada vot biologijan i himijan röunal. Ristitud ottas kävutamižhe biohimižid processoid amuižes aigaspäi, no ei voigoi sel'gitada niid ende. Mugomad processad oma leibän paštand, saguden i vinan tehmine, nahkoiden ümbriradmine.
Tarbhaižuz spravitada läžundoid käski meletada zell'kazmusiden ičendoiš i substancijoiden reakcijoiš organizman südäimes. Söm i mujud kazmusišpäi pidihe olda varuitomikš. Amuižed tedomehed süttiba il'man i sömän roliš eläbiden elonvaratoitmižes.
Tedoidusen metodad
Eläjan substancijan komponentoiden funkcioniruind, analiz, strukturan da ičendoiden tedoidused oma biohimižen metodologijan aluseks. Formiruihe biohimijan metodoid 20. voz'sadal päpaloin. Kaikiš enamb levitadud metodad oma hromatografii (tegii meles M.S. Cvet vl 1903), centrifugiruind (T. Svedberg, 1923) i elektroforez (A. Tizelius, 1937).
Kompjuterine modeliruind kävutase tedoidamha biomolekuloiden reakcijoid siš statjoiš, konz ei voi tehta oiktad kodvad.
Alatedod
Biohimii jagase alatedoikš:
Ivan Vasil'jevič vajehtab professijan
«Ivan Vasil'jevič vajehtab professijan» (Иван Васильевич меняет профессию) om 1973-nden voden nevondkundaline kinokomedii fantastikan elementoidenke.
Vn 1973 nevondkundaližen kinoprokatan lider, kerazi ülemb mi 60 millionad kacujid.
Homaičendad
Kategorii:NSTÜ:n fil'mad Kategorii:Komedijan fil'mad Kategorii:Istorižed fil'mad Kategorii:Fil'mad kirjamišton mödhe Kategorii:Vn 1973 fil'mad Kategorii:Fil'mad venän kelel
Year of the Dragon Tour
«Year of the Dragon Tour» (Drakonan voz' ) om saksalaižen Modern Talking-duetan 2000-nden voden koncertine tur ühesanden studižen al'boman pästandan jäl'ghe sen promotiruindan täht.
Kategorii:Modern Talking:an koncertižed turad Kategorii:Koncertižed turad kirjamišton mödhe
Donskoi (lidn)
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vozil 1773−1776 kuti Jekaterina II-imperatornaižen illegitimižen Aleksei Bobrinskii-poigan usadib (jumalanpert', kaumuz i puišt oma kaičenus). Vl 1881 löutihe burad hil't usadiban ümbrištos, i vspäi 1883 saudihe kaivuzid samha hil't. Kätihe kaivajiden žilod A.I. Rikovan kaivudenno Donskoi-radnikžiloks vl 1929. Se oli Donskoin rajonan administrativižeks keskuseks vll 1932−1963. Anttihe radnikžilole lidnan statusad vn 1939 19. päiväl sügüz'kud. Buran hilen varad tuliba lophu 1960-nzil vozil.
Mülütihe lidnha mikrorajonikš nenid eländpunktoid vl 2005: Severo-Zadonsk-lidn, radnikžilod Podlesnii, Rudnev, Novougol'nii, Komsomol'skii, Kaivajiden (ven. Шахтёрский), Donantaguine (ven. Задонье). Lidnan ristitišt ližadui kahthe kerdha.
Donskoi šingotase kaivuzmašiništon tegimel, elektromašinansauvomižen tegimel (täudumižblokad, likutimed, andimed, joksmusen toižetimed), radiopaloiden pästandal (mikroshemiden korpusad), kahtel mebel'fabrikal, nahkprodukcijan i kengiden fabrikoil.
Geografijan andmused
Donskoi om lidnümbrikon üks'jäine eländpunkt. Lidnümbrikon pind — 47,58 km².
Eläjad
Vl 1939 lidnan ristitišt oli 13 385 eläjad, vl 1959 — 30 310 eläjad. Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 64 552 ristitud. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 66 700 eläjad vl 2005, edel eländpunktoiden ühtištust — 36 158 ristitud vl 1989. Ortodoksižen hristanuskondan nell' jumalanpertid da koume časounäd oma olmas lidnas.
Rahvahad (2010): venälaižed — 95,6%, totarlaižed — 1,4%, toižed rahvahad — 3,0%.
Professionaližen opendusen aluzkund om Donskoin politehnine kolledž.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Tulan agjan lidnad Kategorii:Tulan agjan lidnümbrikod
Angolan flag
border|right|250px Angolan flag (Bandeira de Angola) om Angolan Tazovaldkundan üks' oficialižiš simvolišpäi. Flagan proporcii om 2:3.
Nügüdläine flag om vahvištadud vn 1975 11. päiväl kül'mkud, om olmas ripmatomuden aigaspäi. Se oti Rahvahaližen likundan Angolan ripmatomudes flagad (1962) aluseks, ližatihe piikezrad mačetenke.
Ümbrikirjutand
Rusked šoid edestab kadotadud angolalaižil vert kolonialižen alištusen, borcuindan ripmatomudes i Tatanman kaičendan aigan. Must šoid simvolizuruib Afrikan kontinentad.
Borovsk
Borovsk (Бо́ровск) om Venäman lidn da lidnankund Kalugan agjan pohjoižpäivnouzmas. Se om Borovskan rajonan administrativine keskuz i kahtenz' surtte lidn koumespäi, Obninskan lodehline ezilidn.
Istorii
Eländpunkt mainitase ezmäižen kerdan vn 1358 suren Ivan Krasnii-ruhtinasen kirjeižes lidnan statusanke, i sen löutud keramik datiruiše 11.-13. voz'sadoil. Vll 1378−1473 mülüi Serpuhovan-Borovskan ruhtinazkundha, sid' kändihe Venäman palaks. Vspäi 1444 Pafnutii Borovskijan mez'jumalankodi om olmas tähäsai. Borovsk sai makundan lidnan oficiališt statusad vl 1776. Edel Oktäbrin revolücijad šingotihe vanhuskolaižiden keskuseks. Toižen mail'man sodan aigan lidn oli okkupiruidud nacistoil voziden 1941−1942 tal'vel.
Borovsk šingotase Blu-ray-diskoiden («Sony»), avtoližavedamiden, laivankohendusen i metalližkonstrukcijoiden tegimil, sömtegimištol, tekstiližil edheotandoil. Venäman živatoiden filiologijan, biohimijan da sötmižen tedoinstitut radab lidnas.
Geografijan andmused
Lidn sijadase rajonan keskuzpalan päivnouzmas, Protv-jogen randoil (Протва́ 282 km pitte, Okan hura ližajogi), 160 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Kalughasai om 79 km suvhe orhal vai 90 km avtotel. Lähembaižed lidnad oma Balabanovo 9 km päivnouzmha orhal vai 12 km avtotedme, Jermolino 7 km päivnouzmha orhal vai 11 km avtotedme, i Obninsk 15 km suvipäivnouzmha orhal vai 23 km avtotedme.
Borovsk om lidnankundan üks'jäine eländpunkt. Lidnankundan pind — 24,30 km², lidnan pertišton — 10,44 km².
Eläjad
Vl 1939 lidnan ristitišt oli 10 255 eläjad. Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 12 283 ristitud, rajonan kudendez. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 14 600 eläjad vll 1992−1996. Ortodoksižen hristanuskondan mez'jumalankodi i kaks' pühäpertid oma olmas lidnas, mugažo vanhuskolaižiden Jumalanmaman Katken päjumalanpert'.
Rahvahad (2010): venälaižed — 90,0%, uzbekad — 2,2%, tadžikalaižed — 2,0%, ukrainalaižed — 1,4%, armenijalaižed — 1,2%, toižed rahvahad — 3,2%.
Professionaližen opendusen aluzkundad ratas lähembaižiš lidnoiš.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Kalugan agjan lidnad *
Angolan flag
Ümbrikirjutand
Keskuzližen kompozicijan znamoiden muju ozutab valdkundan elokahust. Pikezran segment om radnikoiden da tegimišton simvol, mačete kuvadab manmehid, maižandust i azektud borcuindad. Vižagjaižen tähthan znamoičend om rahvahidenkeskeine ühtmuz i progress.
Kacu mugažo
Kategorii:Flagad F
Hantin da Mansin avtonomižen ümbrikon lidnad
Hantin da Mansin avtonomine ümbrik om Tümenin agjan pala. Kaik om kuz'toštkümne lidnad (город) i 24 lidnanvuittušt žilod (ven. посёлок городского типа) neciš regionas.
Homaičendad
Kategorii:Lidnoiden nimikirjutesed Venälaižen Federacijan subjektoiden mödhe
Sirin Väčeslav
Väčeslav Aleksandrovič Sirin (Вячеслав Александрович Сирин, Vjatšeslav Sirin; sünd. 3. sügüz'ku 1924, Moskv, NSTÜ — kol. 12. sügüz'ku 1970, Tallidn, Estinman NST, NSTÜ) oli nevondkundaline (estilaiž-venälaine) teatr- da kinoakt'or.
Biografii
Väčeslav Sirin oli sündnu vl 1924. 1950—1960-nzil vozil radoi Estinman NST:n valdkundaližes venälaižes dramteatras, dai tegihe Estinman NST:an arvostadud artistaks.
Irdkosketused
Kategorii:NSTÜ:n akt'orad Kategorii:Estinman akt'orad Kategorii:Akt'orad kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe Kategorii:Kolnuded Tallidnas
Malavi
Istorii
Vl 1964 heinkun 6. päiväl Malavi tedištoiti ičeze ripmatomudes Sures Britanijaspäi.
Jäl'gmaine Konstitucii tuli väghe vl 1995 semendkun 18. päiväl, se om koumanz' lugul i om väges möhembaižidenke vajehtusidenke.
Geografijan andmused
thumb|left|200px|Malavin topografine kart. Malavi om mavaldkundröunoiš Tanzanijanke pohjoižes (röunoiden piduz — 475 km), Mozambikanke suvipäivnouzmas da suves (1569 km), Zambijanke päivlaskmas (837 km). Ühthine röunoiden piduz om 2881 km. Malavi om mererandatoi valdkund.
Saum vezid om 24 404 km², kuivman pind — 94 080 km².
Klimat om ekvatorialine mussonine, vihmakahanke kezanke (kül'mku-keväz'ku) da kuivanke tal'venke. Mägil paneb 2500 mm sadegid vodes, alangoil — 750..1000 mm. Keskmäine lämuz, sättundha, kezal 20° da 27 C°; tal'vel (heinku) — +14 C° da +19 C°. Tal'vel voib panda lunt korktusil ülemba 2000 m.
Londuseližed pävarad oma kivihil', raudkivend, boksitad (kaik ned jättas muite), urankivend, mec, gidroenergii, väghine mahuz.
Tobmuz
thumb|right|250px|Tulendsija ohjastusen pertihe Pälidnankukhal [[Lilongves.]] Ohjandusen form om unitarine prezidentine tazovaldkund äjiden partijoiden sistemanke. Valdkundan pämez' om prezident (President of the Republic of Malawi, Mtsogoleri wa Dziko la Malawi), hän-žo om ohjastusen-ki pämez' da paneb sen ministrid radsijha. Kaik rahvaz valičeb händast videks vodeks, kahtenden strokun voimuz om olmas. Prezidentan valičendoiden vägestai märičese äniden järgeližel enambusel kerdalaz.
Parlament om üks'kodine Nacionaline Suim (National Assembly, 193 ühtnijad), hot' Senat voib olda völ 80 ühtnijanke Konstitucijan mödhe. Kaik rahvaz valičeb deputatoid videks vodeks.
Käskuzkundaline tobmuz om saudud Anglijan ozutesen mödhe.
Malavin järgeližed pävaličendad oliba vl 2019 semendkun 21. päiväl. Prezidentan valičendad mäniba tošti vn 2020 kezakun 23. päiväl Konstitucižen Käskuzkundan pätandan mödhe oppozicijan žalleitamižen jäl'ghe. Nügüdläine prezident om Lazarus Čakvera, hän sai vägestust 59,34% änid rezul'tatanke (vl 2019 oli 35,41%, oficialine 2. sija) da radab ezmäižen strokun vs 2020 kezakun 28. päiväspäi.
Administrativiž-territorialine jagand
Kacu kirjutuz: Malavin administrativiž-territorialine jagand.
Malaviš om 28 ümbrikod (district), ühtenzoittas niid koumhe regionha: Pohjoine (6 ümbrikod), Kezkuzline (9 ümbrikod) da Suvine (13 ümbrikod). Ümbrikod alajagasoiš 110 administrativižeks rajonaks vai 250 küläkundaks.
Eläjad
Nene heimod elädas Malaviš (pala vl 2008): malavilaižed — 60% (čevalaižed — 32%, njadžalaižed — 6%, tumbukalaižed — 9%, mangandžalaižed da toižed), lomvelaižed — 18%, jaolaižed — 13%, ngonilaižed — 5%; evropalaižed da indijalaižed — elädas lidnoiš. Vn 2014 heinkus valdkundan ristitišt oli 17 377 468 eläjad. Kaikiš suremb ristitišt om nügüd'.
Uskondan mödhe (2018): protestantad — 33,5%, riman katolikad — 17,2%, toižed hristanuskojad — 26,6%, islamanuskojad — 13,8%, rahvahaližed veroližed uskondad — 1,1%, toižed uskojad — 5,7%, religijatomad — 2,1%.
Malavin sured lidnad (enamba 700 tuh. ristituid vl 2008, surembaspäi penembha): Lilongve (pälidn) i Blantair.
Ižanduz
Vl 2012 Malavin päeksport oli tabak (61%); toine eksport — čai (6%), sahar (6%), puvill (2%), arahis (2%), urankivend (0,7%), pumaterialad (0,6%).
Aküreiri
Aküreiri (Akureyri) om Islandijan lidn valdkundan pohjoižes. Se om valdkundan nellänz' lidn eläjiden lugun mödhe, Pohjoižpäivnouzmaižen agjan administrativine keskuz, mülüb sihe.
Istorii
Eländpunkt mainitase vspäi 1562 nügüdläiženke nimitusenke, kaikenaigaine vspäi 1778. Vl 1786 Danijan kunigaz andoi sille lidnan statusad.
Aküreiri šingotase kalanpüdandan jädumatomal meriportal i sömtegimištol (kala, olud). Lidnan tobj pala lämbitase geotermaližil purtkil 1980-nziš vozišpäi.
Geografijan andmused
Lidn sijadase pit'kan fjordan lopun madalal randal. Glerau-jogi (Glerá) jokseb lidnas. Om korktoid mägid lidnan taga. Mäged kaitas lidnad viluid tulleid vaste.
Klimat om subarktine. Heinkun i elokun lämuz om +10,7..+11,1 C°, tal'vkun-uhokun lämuz −0,8..−1,3 C°. Voden keskmäine lämuz om +3,8 C°. Absolütine minimum oleli −23 C°. Paneb sadegid 540 mm vodes, enamba redukus (72 mm) i kül'mkus-vilukus (57..60 mm kus).
Eläjad
Vl 2009 eläjiden lugu oli 18 041 ristitud. Kaikiš suremb ristitišt om nügüd'.
Edeline lidnan pämez' om Eirikur Bjorgvinson (eloku 2010 — 2018, Eiríkur Björn Björgvinsson).
Irdkosketused
Kategorii:Islandijan lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe *
Kizlär
Kizlär (Кизля́р, Кизляр, Гъизляр / БагІархъала / БагIаршагьар, Къызыл-яр / Къызларкъала / Абсиях-гент) om Venäman lidn da lidnümbrik Dagestanan Tazovaldkundan keskuzpalan pohjoižes. Se om Kizläran rajonan administrativižeks keskuseks mugažo, ei mülü rajonha.
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1735 kuti venälaine lidnuz kaičemha Venäman imperijan da Päivnouzmman torguindad. Paremboittihe lidnust vhesai 1760, vägesti kaikid londoid satusekahašti. Se sai lidnan statusad vl 1785, kahesa etništ fartalad oli olmas.
Edel raudten sauvondad lidn oli kahtenz' surtte Venäman suves Astrahanin jäl'ghe 19. voz'sadan ezmäižel nelländesel. Likvidiruihe lidnust hudran olendan tagut 19. voz'sadan lopus. Kizlär mülüi Dagestanha vll 1922−1938 i mülüb vspäi 1957.
Geografijan andmused
Lidn sijadase Terek-jogen molembil randoil, Kaspijanverižel alangištol, viž metrad alemba valdmeren pindad korktusel. Matkad Mahačkalhasai om läz 100 km suvipäivnouzmha vai 138 km raudtedme. Lähembaižed lidnad oma Kizilürt i Hasavürt 80 km suvhe orhal, Gudermes (Čečenii) 80 km suvipäivlaskmha. Ühtennimine Kizlär-stancii sijadase «Mahačkal — Astrahan'»-raudtekeskustal.
Lidnanvuitte Komsomol'skii-žilo (2 585 rist. vl 2018) i Raudtesara nomer 17-eländpunkt (kaikenaigaižeta ristitištota vl 2022) mülüdas lidnümbrikho Kizläran ližaks. Lidnümbrikon pind — 32,31 km².
Eläjad
Vn 2010 kaiken Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 48 984 ristitud, lidnümbrikon — 51 707 ristitud. Ristitišt vajehtab 48..49 tuhad eläjid röunoiš vspäi 2002 (49 tuh. vl 2011). Kaik 48 907 ristitud elihe lidnas i 51 492 ristitud kaikes lidnümbrikos vl 2018. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 49 412 eläjad vl 2020.
Rahvahad (lidnan eläjad, enamba 1% vl 2010): venälaižed — 40,5%, avarad — 19,9%, darginalaižed — 14,5%, kumikalaižed — 5,5%, lezgilaižed — 4,8%, lakalaižed — 3,6%, armenijalaižed — 2,0%, rutulalaižed — 1,7%, tabasaranalaižed — 1,7%, azerbaidžanlaižed — 1,6%, nogailaižed — 1,2%, toižed rahvahad — 2,0%, rahvahuden ozutandata — 0,1%.
Islaman koume pühäpertid oma avaitud, niiden kesken keskuzline Džuma-mečet' (paloi lophu vl 2015, om saudud tošti vl 2016). Ortodoksižen hristanuskondan viž pühäpertid oma olmas lidnas: ph. Jurgii-vägestusenkandajan päjumalanpert' (1995), Mikulai-čudonsädajan jumalanpert', Ristan Zdviženjan naižjumalankodi ühtennimiženke jumalanpertinke i «Pölištunuziden aznoičend»-jumalaižen časoun'. Kazanin Jumalanmaman jumalanpert' om saudud Komsomol'skii-žilos vll 2007−2009.
Kizläran professionaliž-pedagogine kolledž i elektromehanine kolledž oma lidnan professionaližen opendusen aluzkundoikš.
Edeline lidnümbrikon pämez' om Väčeslav Palamarčuk (2005−2014), hän-žo radoi Kizläran administracijan pämehen vll 1993−2005.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Dagestanan Tazovaldkundan lidnad Kategorii:Dagestanan Tazovaldkundan lidnümbrikod *
Sumgajit (futbolklub)
FK «Sumgajit» ("Sumqayıt" FK) om Azerbaidžanan futbolklub Sumgajitaspäi. Sen kodiaren om stadion Mehdi Huseinzaden nimed.
Ezineb Azerbaidžanan Prem'jer-ligas.
Kluban istorii augotihe vl 2010.
Kokemägi
Kokemägi (Kokemäki, Kumo) om Suomenman lidn da lidnankund valdkundan suvipäivlaskmas. Mülüb Sadakund-agjaha, sen kudenz' lidnankund seičemespäi eläjiden lugun mödhe.
Istorii
Jumalanpertin tulend mainitase vspäi 1324. Municipalitetan aluz om pandud vl 1869. Ühtištuihe Kauvac-küläkundad (Kauvatsa) senke vl 1969. Kätihe municipalitetad lidnanvuiččeks (kauppala) vl 1972, anttihe lidnan statusad (kaupunki) vl 1977.
Kokemägi šingotase täuziden metalližtegesiden pästandal («Lehtosen Konepaja Oy»), metallan valamižel («Peiron Oy»), trahmalan tegimel («Finnamyl») kartohkaspäi i Kolsi-gidroelektrostancijal.
Geografijan andmused
Vl 2020 lidnankundan pind — 531,26 km², sidä kesken kuivma 480,48 km², vezi da sokaz tahond ottas kümnendest (50,78 km²).
Eläjad
Vl 1980 eläjiden lugu oli 9 869 ristitud (kaikiš suremb ristitišt vspäi 1980), vl 2010 — 7 987 ristitud. Koume ristitud videspäi elädas lidnankundan keskuses, sen nimituz om Tulkkil (Tulkkila).
Mamankelen mödhe (2016): suomen kel' — 97,2%, ročin kel' — 0,2%, toižed keled — 2,6%.
Reijo Siltala radoi edeližen lidnanpämehen (eloku 2014 — heinku 2018).
Irdkosketused
Kategorii:Suomenman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Sadakund
Ul'čilaižed
thumb|right|250px|Ul'čilaižed 1920-nzil vozil. Ul'čilaižed (ul'č.: нани, ульча kändase «sijaližed eläjad», ульчи) om Venäman igähine vähäluguine rahvaz.
Lugumär om läz 3 tuhad ristituid (2002), läz kaik elädas Habarovskan randas. Rahvahan keled oma ul'čin i venän keled.
Rahvahan ezitatad eliba Amuran alajoksmusen randoil jo 8 tuhad vozid tagaz.
Homaičendad
Kategorii:Venäman rahvahad Kategorii:Rahvahad kirjamišton mödhe Kategorii:Pohjoižen igähižed rahvahad
Balakovo
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1762 kuti vanhuskolaižiden žilo ühten aigan Irgizan jumalankodidenke. Žilo sai lidnan statusad vn 1911 semendkus. Balakovo lugese ujelimtraktoran i Venäman dizel'likutimen sündundan sijaks.
Saratovan GES om saudud vll 1956−1971. Balakovon AES radab vspäi 1985. Lidn šingotase himižen sarakon edheotandoil (apatit, kuidmaterialad, hil'nikkuid, tehnine räzin), mašiništonsauvomižel (vagonad, dizel'likutimed) i sömtegimištol, sauvondmaterialiden tegimil (teraztorviden vanundtegim, beton, konstrukcijad elektromontažan täht), mugažo mebel'fabrik radab.
Geografijan andmused
Lidn sijadase Volgan hural randal Saratovan vezivaradimen lopus, GES:an padosein om lidnas, 25 m ü.m.t. keskmäižel korktusel, Volgan Sur' Irgiz-ližajogen oiktal randpolel. Matkad Saratovhasai om 134 km suvipäivlaskmha orhal, 180 km avtotedme vai raudtedme. Lähembaine lidn om Vol'sk 30 km päivlaskmha orhal i Volgadme vai 49 km avtol.
Balakovo om lidnankundan (municipaližen ühtnikan) üks'jäine eländpunkt.
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 199 690 ristitud, rajonan ühesa kümnendest. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 206..208 tuhad vozil 1994−2001 (208 000 rist. vll 1995, 1996 i 1998).
Edeline lidnan pämez' oli Aleksandr Ovsännikov (2013−2018).
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Saratovan agjan lidnad *
Himine ühtnend
thumb|right|250px|Himižen ühtnendan stereoskopine kuva Himine ühtnend om palakaz substancii, kudambha mülüdas himižešti sidodud kaks' vai enamba erazvuiččiden elementoiden atomad (m.n. geterosüdäitukuižed molekulad).
Voib lugeta himižikš ühtnendoikš mugažo nenid bazižid substancijoid, ku niiden atomad oma ühtenzoittud kovalentižel kosketusel: azot, hapanik, jod, brom, hlor, ftor, ezimeletaden astat-ki. Ei voi lugeda vezinikan i inertižid gazoid ühtnendoikš. Sadas ühtnendoid himižiš reakcijoiš.
Kävutadas himižen analizan metodoid (oz., kolorimetrii, hromatografii) löudmaha himižen ühtnendan kvalitativišt i kvantitativišt mülündad. Analitine himii tedoidab niid metodoid.
Joga himine ühtnend om CAS-nomeranke. Tetas enamba mi sada tuhad anorganižid ühtnendoid i enamba koumed millionad organižid himižid ühtnendoid. Kaik 350 tuhad ühtnendoid oma registriruidud tehmižen i kävutandan täht.
Homaičendad
Kategorii:Märhapanendad himijas
Štokolov Boris
Boris Timofejevič Štokolov (Борис Тимофеевич Штоколов; sünd. 19. keväz'ku 1930, Kuzedejevo, Sibirin rand, Venäman NFST, NSTÜ — kol. 6. viluku 2005, Piter, Venäma) oli nevondkundaline i venämalaine operpajatai (bas). NSTÜ:n rahvahan artist (1966).
Biografii
Tuleban aigan pajatajan tat kadoi tedmata toras Toižen mail'man sodan aigan. Vl 1944 Boris openui meriprihačuiden školas Solohkil. Tuli openumha il'mvägiden Sverdlovskan sodaškolas, i vl 1949 oli homaitud Georgii Žukov-maršalal, kudamban nevondan mödhe zavodi opendust Uralan konservatorijan vokalan fakul'tetas. Üläopenik kändihe Sverdlovskan operan da baletan stažoraks, i vspäi 1954 radoi siš ühteks päižiš solistoišpäi.
Vl 1959 Štokolov sai laureatan arvod 7. Mail'man norišton da üläopenikoiden festivalil Ven-lidnas, i Aprelevkan tegim pästi debütplatad A. Rubinšteinan i F. Šubertan romansoiden änetusidenke (8", Д—004916-7) hänen ezinendas. Sil-žo vodel pajatai oli kuctud Leningradan operan da baletan teatrha, kus radoi vhesai 1990 i sai tetabut venän operrepertuaran čomakuluks interpretatoraks.
Artist vedi aktivižen koncertradmižen, oti venän rahvahanpajoid i romansoid repertuaraks. Ezini mail'man äjil operan i koncertlavoil.
Kanz
Pajatai oli naižiš, Nadežda oli hänen ak (1929−1990). Kaks' poigad: Aleksandr (sünd. 1954) i Timofei (sünd. 1962).
Homaičendad
Kategorii:NSTÜ:n pajatajad Kategorii:Venäman pajatajad Kategorii:Pajatajad kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe Kategorii:Sündnuded Kuzedejevoho
Sialkot
Sialkot (mugažo anglijan kelel, pandžabi i سيالكوٹ‎) om lidn Pakistanan i sen Pendžab-štatan pohjoižpäivnouzmas.