cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Smolensk
Geografijan andmused
3. Tegimišton rajon]] Lidn seižub Dnepranjogen üläjoksmusen muugotil kukhikahil randoil. Istorižen keskusen korktuz om 242 metrad, se sijadase Dnepran hural randal (suvipol'). Korktusiden erinend sase 90 metrhasai lidnan röunoiš. Matkad Moskvhasai om 378 kilometrad orhal suvipäivlaskmha, avtotedme — 410 km, Vaugedvenäman röunhasai — 65 km päivlaskmha. Lähembaižed järedad lidnad oma Vaugedvenämas: Mogilöv 150 km suvipäivlaskmha orhal, Orš 120 km päivlaskmha M1-avtotedme i Vitebsk 135 km lodeheze avtotedme.
Pitalovo
Istorii
Pitalovo šingotase valdkundaližen büdžetan aluzkundoil (Federaline muitradnikoičend), avtopaloiden edheotandal, röunanverižil varažomil, mecpilindan edheotandoil. Pitalovon lihanümbriradai kombinat pästab kolbasoid. Ende maidtegim radoi mugažo.
Smolensk
Geografijan andmused
Smolensk jagase koumeks administrativižeks rajonaks, käskusenandai tobmuz om ühthine. Lidn om lidnümbrikon üks'jäine eländpunkt.
Pitalovo
Geografijan andmused
Lidn sijadase Utroi-jogen randal (Утро́я, Sur'-jogen hura ližajogi), 80 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Pskovhasai om 102 km pohjoižhe. Lähembaižed lidnad oma Viläk (Lätänma) 20 km lodeheze orhal vai raudtedme i Ostrov (Pskovan agj) 50 km pohjoižpäivnouzmha orhal vai raudtedme.
Pitalovo om lidnankundan üks'jäine eländpunkt.
Smolensk
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 326 861 ristitud. Kaikiš suremb ristitišt oli 356 tuhad eläjid vl 1997. Vl 2017 lidnan ristitišt oli 329 853 eläjad.
Pitalovo
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 5 826 ristitud. Kaik 5 335 ristitud elihe lidnas vl 2017, rajonan pol'. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 7 300 eläjad vl 1996.
Smolensk
Eläjad
Uskojiden tulendad da kundad (kaik — 63): ortodoksine hristanuskond — 22 tulendad i kaks' jumalankodid, protestantizm — 23 kundad, judaizm — ühesa kundad, induizm — kaks' kundad, katoline — üks' tulend, lüteranine — üks' kund, vanhuskolaižed — üks' kund, buddizman keskuz i islamanuskojiden organizacii.
Pitalovo
Eläjad
Ortodoksižen hristanuskondan puine Mikulai-čudonsädajan jumalanpert' sijadase läz raudtestancijad, se pühäpert' om saudud vll 1929–1932 kut ortodoksine Latvijan tobmuden aigan.
Smolensk
Eläjad
Lidnan Nevondkundan deputatad valitas merad. Edeline lidnan pämez' (mer) om Vladimir Sovarenko (tal'vku 2016 — tal'vku 2018).
Transport
Avtobusad, trolleibusad, tramvaid, maršruttaksid da taksid oma kundaližtransportaks lidnas. Kaik koume sildad om saudud Dnepras päliči. Viž avtoted om letud ristikoičemha raudted erižil tazopindoil lidnan territorijal.
Ei ole civilišt lendimportad lidnas matknikoiden täht, lähembaine Venäman mugoine sijadase Bränskas 220 km suvipäivnouzmha. Vaiše sodalendimport (Smolensk-Pohjoine) da aeroport sportaviacijan täht (Smolensk-Suvine) oma olmas lidnan ümbrištos.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe * * Kategorii:Smolenskan agjan lidnümbrikod *
Pitalovo
Eläjad
Edeline lidnan pämez' (lidnankundan Deputatoiden Nevondkundan ezimez') om Vera Sivaja (2013−2018). Lidnankundan Administracijan pämez' om Irina Meščeräk vn 2020 redukuspäi. Edeline lidnan Administracijan pämez' om Galina Merenkova (kül'mku 2015 — reduku 2020).
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Pskovan agjan lidnad *
Nevondkundaližiden Socialistižiden Tazovaldkundoiden Ühtištuz
Nevondkundaližiden Socialistižiden Tazovaldkundoiden Ühtištuz (Nevondkundaline Ühtištuz; ven.: Союз Советских Социалистических Республик) — valdkund oli vodespäi 1922 vodhesai 1991 Evropas da Azijas.
Eläjiden lugu — 293 047 571 (1989) (nellänz' surtte mail'mas). Pind — 22 402 200 km² (kaikiš suremb mail'mas). Pälidn oli Moskv.
Istorii
Ühtištuz oli sätud enččen Venälaižen imperijan sijas Suomenman i Pol'šanman territorijoita (saiba ripmatomut) Rahvahanikoiden sodan rezul'tataks.
Geografijan andmused
Nevondkundaline Ühtištuz sijazihe Päivnouzmaižes Evropas, Pohjoižes i Keskmäižes Azijas. VNFST oli kaikiš suremb tazovaldkundoiden keskes.
Politine sistem
Üks'jäine partii oli olmas valdkundas — NÜKP. Sen Keskuzkomitetan generaline sekretar' oli de-fakto valdkundan pämehen.
Eläjad
Nevondkundaline Ühtištuz oli koumandel-nelländel sijil ristitišton mödhe mail'man valdkundoiden keskes (Kitain da Indijan jäl'ghe, AÜV:oidenke läz tazostadud).
Ižanduz
Planekonomik oli valdkundas. NÜKP:n suimad anttihe generaližen linijan sen šingotesele.
Ižandusen ülämäraine militarizacii i vajagan energoeffektivižuz oliba NSTÜ:n čihodamižen süiden keskes.
15 (lugu)
15 (vižtoštkümne) om lugu 14 da 16 keskes.
Lugun ičendad
Kategorii:Lugusanad
Ardatov
Ardatov (ven. i Ардатов, Орданьбуе ош) om Venäman lidn Mordovijan Tazovaldkundan pohjoižpäivnouzmas. Se om Ardatovan rajonan lidnankund da administrativine keskuz.
Kiročnaja-ird (Piter)
thumb|right|250px|Kiročnaja-ird Kiročnaja-ird (Кирочная улица) om ird Piterin Keskuzrajonas. Mäneb Liteinii-prospektaspäi Rusttan Tekstil'ššikan irdhasai. Ird om 2,4 km pitte.
Ardatov
Istorii
Eländpunkt mainitase ezmäižen kerdan 17. voz'sadal kuti Ardatovankülä (деревня Ардатова). Vspäi 1780 kätihe Simbirskan gubernijan makundan lidnaks.
Kiročnaja-ird (Piter)
Sauvoškanzihe 18. voz'sadan ühtendel polel. Nügüdläine nimituz om olmas vspäi 1780, lüteranižen Annenkirhe-pühäpertin mödhe. Vll 1932−1998 nimitihe irdad Mihail Saltikov-Ščedrin-kirjutajan mödhe.
Ardatov
Istorii
Nevondkundaližen aigan Ardatov šingotihe punümbriradajal tegimištol, vatan fabrikal i sömtegimištol (leibänkombinat i argvoin tegim).
Kiročnaja-ird (Piter)
Lähembaine metrostancii om Černiševskaja.
Ardatov
Geografijan andmused
Lidn sijadase Alatir'-jogen oiktal randal (lankteb Surha huralpäi 20 kilometras, Volgan oigedpol'ne bassein), 150 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Saranskhasai om 114 km suvipäivlaskmha avtotedme. Lähembaine lidn om Alatir' (Čuvašii) 20 km päivnouzmha orhal. Ardatov-raudtestancii sijadase 10 km suvhe lidnaspäi «Saransk — Kazan'»-linijal.
Kiročnaja-ird (Piter)
Kategorii:Piterin irdad Kategorii:Irdad kirjamišton mödhe Kategorii:Venäman irdad Kategorii:Keskuzrajon (Piter)
Ardatov
Geografijan andmused
Ardatov om lidnankundan üks'jäine eländpunkt.
Eläjad
Vn 2010 kaiken Venäman rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 9 400 ristitud, rajonan ristitišton koumandez. Kaikiš suremb ristitišt oli enamba 10 tuhad eläjid vozil 1989−2001 (10 200 rist. vl 1998).
Rahvahad (vn 2002 rahvahanlugemine, enamba 1%, ozutadud rahvahudenke): venälaižed — 66,2%, mordvinalaižed (tobj. erzänkel'žed) — 32,1%, toižed rahvahad — 1,7%.
Ortodoksižen hristanuskondan koume pühäpertid oma olmas lidnas: ph. Mikulain kafedraline päjumalanpert' (vspäi 1809), ph. Stroican päjumalanpert' (ei ole väges), ph. Sergii Radonežalaižen časoun' (om letud vl 2011).
Ardatovan agrarine tehnikum I.A. Požarskijan nimed i Ardatovan medicinine kolledž oma professionaližen opendusen aluzkundoikš.
Lidnankundan Administracijan edeline pämez' om Andrei Kozlov (kül'mku 2016 — sulaku 2021).
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Mordovijan Tazovaldkundan lidnad *
Vosstanija-ird (Piter)
thumb|right|250px|Vosstanija-ird vauktal öl, vn 2008 5. päiv heinkud. Vosstanija-ird (Улица Восстания), nimitihe Znamenskaja-irdaks vhesai 1923, om ird Piterin Keskuzrajonas.
Ühtenzoitab Nevan prospektad Kiročnaja-irdanke. Ird om 1410 m pitte. Pertiden numeracii zavodiše Nevan prospektaspäi.
Istorii
Ende te ühtenzoiti irdan sijas läibgvardijan Preobraženskii- i Semönovskii-polkiden slabadoid 18. voz'sadan keskespäi. Vl 1759 Pühän Znaman jumalanpert' oli saudud Jelizaveta Petrovna-imperatornaižen käsköl sijha, kus «Ploššad' Vosstanija»-metrostancijan vestibül' om olmas nügüd'. Nimitihe irdad eziauguižešti pühäpertin mödhe. Saudihe pertištod 19. voz'sadan kahtendel polel i 20. voz'sadan augotišes, oliba saližpertid, erižpertid i kundaližed sauvused. Ird sai nügüdläšt nimitust vn 1917 uhokun buržuazižen revolücijan mödhe.
Homaičendad
Kategorii:Piterin irdad Kategorii:Irdad kirjamišton mödhe Kategorii:Venäman irdad Kategorii:Keskuzrajon (Piter)
14 (lugu)
14 (nell'toštkümne) om lugu 13 da 15 keskes.
Lugun ičendad
Kategorii:Lugusanad
16 (lugu)
Lugun ičendad
Kategorii:Lugusanad
Andorr la Vel'jan flag
border|right|250px Andorr la Vel'jan flag (Bandera d'Andorra la Vella) om Andorran Andorr la Vel'j-pälidnan üks' oficialižiš simvolišpäi. Flagan proporcii om 2:3.
Ümbrikirjutand
Vihand tera om ümbärtud pakuižel (kuldaižel) kontural hoikanke vauktanke šoidunke niiden keskes. Koume püštoiktad aldod oma pakuižen i sinižen mujun, ned läbitadas flagan keskust.
Vihand muju kuvadab udessündutamišt, norut i joudjut. Pakuine ozutab uskondad i oiktusekahut. Keskmäine sinine muju simvolizuruib hüvüt da tünüt.
Homaičendad
F Kategorii:Flagad
17 (lugu)
17 (seičemetoštkümne) om londuseline lugu 16 da 18 keskes.
Lugun ičendad
Kategorii:Lugusanad
Jurmal
Jurmal (Jūrmala «mererand», Riga-Strand) om lidn Latvijan keskuzpalas. Se om valdkundan videnz' lidn eläjiden lugun mödhe, Rigan päivlaskmaine ezilidn.
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1785. Vspäi 1920 se om lidnan statusanke. Vozil 1946−1959 lidn oli Rigan lidnrajonaks.
Jurmal šingotase Rigan «magaduzsijaks», kurortaks, turizman i raudtetransportan edheotandoil.
Eläjad
Vl 1959 eläjiden lugu oli 37 954 ristitud. Vn 2011 rahvahanlugemižen mödhe kaik 50 840 ristitud elihe lidnas. Kaikiš suremb ristitišt oli 61 041 eläjid vl 1991.
Rahvahad (2011, enamba 0,7%): latvijalaižed — 53,3% (sidä kesken latgalijalaižed — 2,3%), venänikad — 34,4%, vaugedvenälaižed — 3,5%, ukrainalaižed — 2,3%, pol'šanmalaižed — 1,5%, litvalaižed — 0,9%, evrejalaižed — 0,8%, čiganalaižed — 0,7%, toižed rahvahad i rahvahuden ozutandata — 2,6%.
Transport
Avtobusad, ezilidnelektrojonused (4 stancijad i 10 platformad), maršruttaksid da taksid oma kundaližeks transportaks lidnan südäimes.
Irdkosketused
Kategorii:Latvijan lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Latvijan lidnad tazovaldkundan alištusenke
Insar
Insar (Инса́р, Инсар, Инзара) om Venäman lidn da lidnankund Mordovijan Tazovaldkundan suves. Se om Insaran rajonan administrativine keskuz.
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1647 kuti lidnuz posadanke. Vl 1780 sai makundan lidnan statusad Penzan gubernijas. Vspäi 1935 mülüb Mordovijha. Vozil 1926−1958 oli küläks, vn 1958 29. päiväspäi elokud om lidnaks tošti.
Insar šingotase mašinansauvomižel («Neon»-tegim pästab varapaloid vagonoiden täht, «Ksenon»-tegim tegeb pidatusen kaikenvuiččid ladimid), linkapken tegimel, argvoin da saguden tegimel.
Geografijan andmused
Lidn sijadase rajonan pohjoižröunanno, Iss-jogen hural randal (Исса, Mokš-jogen oiged ližajogi, Okan oigedpol'ne bassein), 160 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Saranskhasai om 77 km pohjoižpäivnouzmha avtotedme. Lähembaižed lidnad oma Kovilkino 38 km lodeheze avtotedme i Ruzajevk 50 km pohjoižpäivnouzmha avtotedme. Lähembaine raudtestancii sijadase lidnanvuiččes Kadoškino-žilos 18 km pohjoižhe avtotedme.
Pen' Zor'a-žilo (20 rist. vl 2016) mülüb lidnankundha Insaran ližaks. Lidnankundan pind om 52,18 nellikkilometrad.
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 8687 ristitud, rajonan ristitišton kaks' koumandest. Kaikiš suremb ristitišt oli enamba 9,5 tuh. eläjid vozil 1992−1998 (9 800 rist. vl 1996).
Ortodoksižen hristanuskondan ph. Ol'gan naižjumalankodi i Sündun Raštvoiden jumalanpert' oma udessündutadud lidnas, niiden ližaks kaks' pühäpertid oma kaičenus vaiše paloin.
Lidnankundan Administracijan edeližed pämehed oma Valerii Letin (kül'mku 2015 — uhoku 2020) i Najil' Dolotkazin (edel 2015. vot).
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Mordovijan Tazovaldkundan lidnad *
18 (lugu)
18 (kahesatoštkümne) om lugu 17 da 19 keskes.
Lugun ičendad
Kategorii:Lugusanad
19 (lugu)
19 (ühesatoštkümne) om londuseline lugu 18 da 20 keskes.
Homaičendad
Kategorii:Lugusanad
20 (lugu)
20 (kaks'kümne) om lugu 19 da 21 keskes.
Lugun ičendad
Kategorii:Lugusanad
Liteinii-prospekt
thumb|right|250px|Liteinii-prospekt Pestelän irdanke ristikoičendan sijas vl 2007, čuraduz Nevaha. Liteinii-prospekt (Литейный проспект, vll 1918−1943 prospekt Volodarskijan nimed) om ird Piterin Keskuzrajonas. Mäneb Liteinii-sildaspäi Nevan prospekthasai, edemba Vladimirskii-prospekt zavodiše.
Liteinii-nimituz om vahvištadud oficialižešti vl 1738. Nimi om sidodud valamiž-juraižimtegimen (литейно-пушечный двор) sauvondha Nevan hural randal vspäi 1711. Liteinai-ird ühtenzoiti tegint i Liteinai- da Puškarskai-slabadoid senno Surenke perspektivanke (nüg. Nevan prospekt) mecan kal't.
Prospekt om 1,9 km pitte, sil om enamba 60 pertid. Kaks' metrostancijad lähttas prospektale: Černiševskaja i Majakovskaja.
Homaičendad
Kategorii:Piterin irdad Kategorii:Irdad kirjamišton mödhe Kategorii:Venäman irdad Kategorii:Keskuzrajon (Piter)
Tul
thumb|left|250px|Tul-lidnan rajonad: {{legend|#FFFF00|Jogentagaine rajon}} {{legend|#FF00FF|Vagzalanverine rajon}} {{legend|#00FFFF|Proletarijoiden rajon}} {{legend|#FFA500|Nevondkundaline rajon}} {{legend|#6B8E23|Keskuzline rajon}} Tul (Тула) om Venäman lidn da lidnümbrik valdkundan päivlaskmas. Se om Tulan agjan administrativine keskuz da kaikiš suremb lidn. Om vägilidnan arvonke vspäi 1976. Vspäi 2015 agjan enččen Leninskijan rajonan territorii mülüb Tulan lidnümbrikho i om jagadud sen rajoniden keskes.
Istorii
Vl 1146 eländpunkt mainitase ezmäižen kerdan 16. voz'sadan Nikonan aigkirjas kuti lidnuz, sid' vn 1382 Moskvan i Räzanin ruhtinasiden kožundkirjuteses. Tulan Kreml' om saudud vll 1514−1520 i om kaičenus tähäsai, kävutihe lidnuseks Venäman röunal 17. voz'sadan keskhesai. Ezmäine raudantegim azegišton pästandan täht oli saudud Tulan ümbrištos vn 1595 Födor I Čudokaz-carin käskön jäl'ghe, sepoiden pramozlan amuižes tahondas. Vl 1797 Tul kändihe gubernijan keskuseks. Toižen mail'man sodan aigan lidn putui läz täudhe blokadha 45 päiväks (vn 1941 reduku-tal'vku), sid' alištui bombardiruindale i oli muretud.
Tul šingotase kaugedraudan metallurgijan tegimil, azegišton projektiruindal da tehmižel, mašinansauvomižen toižil edheotandoil, sömtegimištol, turizmal.
Geografijan andmused
Lidn seižub Upanjogen (Упа́ 345 km pitte, Okan oiged ližajogi) da Tulican (Тулица 41 km pitte) ühthejoksmusenno, Up-jogen muugotil randoil. Istorižen keskusen korktuz om 170 metrad valdmeren pindan päl, se sijadase Upan hural randal (suvipol'). Matkad Moskvhasai om 170 kilometrad pohjoižhe orhal, 180 km avtotel vai raudtel. Lähembaižed lidnad oma Ščokino suvhe i Jasnogorsk pohjoižhe.
«Tul-lidn»-eländpunkt jagase videks rajonaks: Keskuzline, Proletarijoiden, Jogentagaine, Vagzalanverine, Nevondkundaline. Lidnümbrikon pind — 1 495,56 km², se om sätud vn 2014 heinkus i mülütab 246 žilod da küläd Tulan ližaks. Vspäi 2015 ühtenzoittas niid nellähä territorialižhe nimitadud ümbrikho lidnan rajoniden polhe (Nevondkundaline rajon-ümbrik om lidnan südäimine).
Eläjad
Vn 2010 kaiken Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 501 169 ristitud, Leninskijan rajonan — 63 355 ristitud. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 544 tuhad eläjid vl 1991. Vl 2017 kaik 551 513 ristitud elihe lidnümbrikos. Läz 1 millionad ristituid elädas äikeskuzližes Tulan da Novomoskovskan lidnaglomeracijas.
Edeline lidnan pämez' oli Jurii Ckipuri (sügüz'ku 2014 — sügüz'ku 2019).
Transport
Klokovo-sodalendimport (TYA) om saudud lidnan pohjoižröunanno, tegi passažirreisid vll 1959−1995. Om varalendimportaks Moskvan regionan lendimportoiden täht.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe * Kategorii:Tulan agjan lidnad Kategorii:Tulan agjan lidnümbrikod
Tomsk
thumb|left|250px|Tomin randirdal (2013) Tomsk (Томск) om lidn da lidnümbrik Venäman Sibiriš. Se om Tomskan agjan administrativine keskuz da kaikiš suremb lidn, mugažo Tomskan rajonan tobmuden aluzkundoiden olendsija.
Tomsk om Päivlaskmaižen Sibirin opendusen, tedon da tegimišton udištamižen järed keskuz.
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1604 kozakoil Boris Godunovan käskön mödhe kuti lidn lidnusenke. Vozil 1804−1925 oli Tomskan gubernijan pälidnaks. 1830-nzil vozil kazvoi lujas kuldan samižen tagut Sibiriš. Transsib-raudte ristikoiči Ob'-jogen toižes sijas (nüg. Novosibirsk) i jäti lidnad edahaižes poles.
Tomsk šingotase kivivoin ümbriradmižen tegimel (läz lidnad) i kivivoinhimijal, elektrotehnižen sarakon tegimil (kabeläd, mašiništ kosmosapparatoiden, laivoiden i kivivoinveimiden täht, radiosidon ladimišt), mašinansauvomižel (instrumentad, manometrad), sömtegimištol, mugažo virifabrik i räzinkengiden tegim ratas lidnas.
Geografijan andmused
Lidn sijadase agjan suvipäivnouzmas. Lidnan keskuz seižub Tom'-jogen oiktal randal (Obin bassein da oiged randpol'), 140 metrhasai korktusil, 80 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Moskvhasai om 3,5 tuhad kilometrid päivlaskmha orhal. Lähembaižed järedad lidnad oma Seversk-kaimdailidn ani lodeheze, Kemerovo 145 km suvhe orhal vai 216 km avtotedme i Novosibirsk 272 km suvipäivlaskmha avtotedme.
Klimat om venon kontinentaližen i sibirin teravan kontinentaližen röunal. Voden keskmäine lämuz om +0,9 C°, kezakun-elokun +16..+19 C°, tal'vkun-uhokun −15..−17 C°. Ekstremumad oma −55 C° i +35,6 C°. Paneb sadegid 568 mm vodes, enamba kezakus-elokus (61..75 mm kus), vähemba uhokus-keväz'kus (24..25 mm kus).
Tomsk jagase nelläks administrativižeks rajonaks: Kirovan (mougotil randoil), Leninan, Nevondkundaline, Oktäbrin. Mugažo om ühesa valičendümbrikod kaikes lidnas. Koume žilod, koume küläd da raudtesara mülüdas lidnümbrikho Tomskan ližaks.
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 524 669 ristitud, lidnümbrikon — 546 049 ristitud. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 576 624 eläjad vl 2020. Kaik 594 827 ristitud elihe lidnümbrikos vl 2018, i 589 701 ristitud vl 2021. Tomsk om lidnaglomeracijan keskuseks 10 818 km² pindal, 781 tuh. eläjid (2017. voz').
Kaik om ühesa üläopendusen aluzkundad, 15 tedoinstitutad da kuz' biznes-inkubatorad lidnas. Kaikiš znamasižemb om Tomskan valdkundaline universitet (alusenpanend 1878, 15 fakul'tetad i kuz' institutad, 23 tuhad üläopenikoid).
Transport
Avtobusad, trolleibusad, tramvaid, ezilidnelektrojonused da taksid oma kundaližeks transportaks lidnas. Jogiport radab vemha jüguid tobman palan.
Rahvahidenkeskeine civiline Tomsk (Bogašovo)-lendimport (TOF / ТСК / UNTT, 759 tuh. passažiroid vl 2019) sijadase 14 km suvipäivnouzmha. Tehtas reisid Moskvha, Piterihe, Alauz'lidnha, Kazanihe i Sibirin järedoihe lidnoihe, sezonreisid Mustmeren lebutahoiže, mugažo čarterreisid Suvipäivlaskmaižhe Azijha. Golovino-sodalendimport om saudud suvipäivlaskmha lidnaspäi.
Pustošk
Pustošk (Пусто́шка) om Venäman lidn da lidnankund Pskovan agjan suves. Se om Pustoškan rajonan administrativine keskuz (vspäi 1927).
Istorii
Om severz'-se neolitan kaivandusid, löutihe käpid da lidneihuziden jändusid lidnan ümbrištos (1. voz'tuha edel m.e. — 1. voz'tuha meiden erad). Eländpunktan aluz om pandud žiloks ühtennimiženno raudtestancijanno (om avaitud vn 1900 sügüz'kul) «Moskv — Rig»-keskustal vl 1901. Ende pustolän oli žilon sijas, nimitihe äjiden agjan küliden kartte. Edel revolücijad puine jumalanpert' oli olmas žilos. Pustošk sai lidnan statusad vl 1925.
Vozil 1941 (16. heinku) — 1944 (27. uhoku) lidn oli bombardiruidud da okkupiruidud Germanijan imperijan sodavägil, sen aigan muretihe kaikid lidnan sauvusid täuzin i amptihe tuhid eläjid. Toižen mail'man sodan jäl'ghe udessündutihe lidnad.
Pustoškan ižandusen sarakod oma sauvondmaterialiden pästand (mecan ümbriradai tegimištkombinat) da sömtegimišt (leibkombinat).
Geografijan andmused
Lidn sijadase Krupejan järven da Krupei-jogen randoil (Крупея, mž. Крупянка alajoksmuses, Sur'-jogen i Peipusjärven bassein), 160 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Pskovhasai om 177 km pohjoižhe orhal vai 190 km avtotedme. Lähembaižed lidnad oma Nevel' 50 km suvipäivnouzmha avtotedme i Sebež 60 km päivlaskmha avtotedme vai raudtedme.
Pustošk om lidnankundan üks'jäine eländpunkt.
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 4 619 ristitud, rajonan ristitišton pol'. Kaik 4 083 eläjad oli lidnas vl 2017. Kaikiš suremb ristitišt oli 6 305 eläjad vl 1989.
Ortodoksižen hristanuskondan ph. Sergii Radonežalaižen jumalanpert' om saudud vll 1997−2000.
Kursoiden openduzkombinat om lidnas. Professionaližen opendusen aluzkundad ratas lähembaižiš lidnoiš.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Pskovan agjan lidnad *
Tambov
thumb|left|250px|Tambovan administrativižed rajonad: {{legend|fuchsia|Leninan rajon}} {{legend|yellow|Oktäbrin rajon}} {{legend|orange|Nevondkundaline rajon}} Tambov (Тамбо́в) om lidn da lidnümbrik Venäman päivlaskmas. Se om Tambovan agjan administrativine keskuz da kaikiš suremb lidn, mugažo Tambovan rajonan tobmuden aluzkundoiden keskuseks.
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1636 kuti Tambov-kaičendlidnuz Venäman suviröunal. Se sai lidnan statusad vl 1719. Vspäi 1796 kändihe Tambovan gubernijan keskuzlidnaks, sur' jarmank oleskeli keskuzližel torgul.
Tambov šingotase mašinansauvomižen edheotandoil («Terrion»-traktorad i kombainad, elektroladimed, himižen sarakon täht), himižel tegimištol (ližadused i mujutimed sädamha tekstilid, bumagad, šinoid, benzinad, betonad; räzintehnižed tegesed, gazmaskad, respiratorad, kosmoslaivoiden elonvarmitusen sistemad), sauvondmaterialiden pästandal (raudbetontegesed, plastiktorved, mujud), erazvuiččel sömtegimištol, tekstilin tehmižel (kanghad specialižen soban täht) i omblendedheotandoil.
Geografijan andmused
Lidn sijadase Cnanjogen hural randal, 130 metrad valdmeren pindan päl keskmäižel korktusel. Matkad Moskvhasai om 420 km lodeheze orhal. Lähembaine järed lidn om Lipeck 130 km päivlaskmha avtotedme. Kotovsk om suvipäivnouzmaine kaimdailidn.
Tobmuz
Tambov jagase koumeks administrativižeks ümbrikoks. Kaik 18 territoriališt nevondkundad om lidnas. Se om lidnümbrikon üks'jäine eländpunkt.
Municipaližen ühtnikan pämez' om Tambovan Duman ezimez' vn 2022 uhokuspäi. Jelena Leonova radab sen ezimehen vn 2020 redukuspäi.
Nügüdläine lidnan pämez' om Maksim Kosenkov vn 2020 kül'mkuspäi (oti sidä-žo radnikust vll 2005−2008). Edeližed lidnan pämehed oliba Sergei Čebotaröv (keväz'ku 2017 — keväz'ku 2019), Dmitrii Samorodin (velgusentäutai, keväz'ku 2019 — sügüz'ku 2019), Natalija Makarevič (sügüz'ku 2019 — reduku 2020). Lidnan pämez' valičese Tambovan Dumal i tegeb lidnümbrikon Administracijan pämehen velgusidme.
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 280 161 ristitud. Kaikiš suremb ristitišt oli 318 tuhad eläjid vl 1997.
Venälaižed i ortodoksižed hristanuskojad oma enambuses.
Openduz
Kaik viž tehnikumad i kümne kolledžad oma professionaližen keskopendusen aluzkundoikš. Nell' tedoinstitutad ratas lidnas.
Transport
Avtobusad, trolleibusad, maršruttaksid da taksid oma kundaližeks transportaks lidnas. Kaks' avtostancijad om olmas: «Tambov» i «Pohjoine». Tambov I-päraudtestancii om saudud vl 1868. Avtote ümbärdab lidnad.
Tatanmaine civiline Tambov (Donskoje)-lendimport (TBW / ТМБ / UUOT, 31,8 tuh. passažiroid vl 2021) sijadase kümnes kilometras pohjoižpäivnouzmha lidnan keskusespäi Donskoje-žilos. Tehtas reisid Moskvha i Piterihe, om sezonreisid Sočihe. Mugažo Tambov-sodaaviabaz om olmas viž kilometrad päivlaskmha lidnan keskusespäi.
Fomin Nikolai
Nikolai Fomin (Николай Фомин) — vepsläine kirjutai. Om ühteks «Kodima»-lehtesen redaktorišpäi enččes. Sanutesed i publicistik erazvuiččiš kirjoiš da periodikas.
Homaičendad
Kategorii:Vepsän kirjutajad Kategorii:Vepsän lehtezmehed Kategorii:Venäman kirjutajad Kategorii:Venäman lehtezmehed Kategorii:Kirjutajad kirjamišton mödhe Kategorii:Lehtezmehed kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe
Kovilkino
Kovilkino (Ковы́лкино, Ковёл, Лашма Ош) om Venäman lidn Mordovijan Tazovaldkundan keskuzpalan suves. Se om lidnankundan i Kovilkinon rajonan administrativine keskuz.
Istorii
Necil territorijal kaikiš vanhemb eländpunkt oli Lašm vspäi 1237. Nügüdläižen eländpunktan aluz om pandud vl 1892 kuti Arapovo-raudtestancii «Räzan' — Kazan'»-jonol. Vl 1919 udesnimitihe sidä nügüdläižikš. Vl 1960 žilo sai lidnan statusad.
Kovilkinon tegimišt om söndtavaroiden pästandan edheotandad (leibtegesiden, etilspirtan, argvoin da saguden tegimed), sauvondmaterialiden tehmine (silikatižed savičud da blokad, faner), elektromehanine tegim (likujad radiolokatorad, dizel'elektrostancijad), kombisötken tegim.
Geografijan andmused
Lidn seižub penen Lašm-jogen lanktendan sijas Mokš-jogehe (Okan oigedpol'ne bassein), Mokš-jogen hural randpolel, 140 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Saranskhasai om 85 km päivnouzmha orhal vai 108 km avtotedme. Lähembaižed lidnad oma Insar 38 km suvipäivnouzmha avtotedme, Spassk 49 km päivlaskmha orhal vai 87 km avtotedme i Krasnoslobodsk 53 km pohjoižhe avtotedme.
Pen' Sosnovii Bor-žilo (37 rist. vl 2016) mülüb lidnankundha Kovilkinon ližaks.
Eläjad
Vn 2010 kaiken Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 21 307 ristitud, rajonan ristitišton pol'. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 23 200 eläjad vozil 1996−2000.
Ortodoksižen hristanuskondan koume jumalanpertid oma avaitud lidnas: ph. Serafim Sarovalaižen (pühästihe vl 1993), Jumalanmaman «Mujatuz»-jumalaižen (om saudud vll 1995−2000), Mikoi-arhangelan (vspäi 2005).
Professionaližen opendusen aluzkundad oma Kovilkinon agrariž-sauvondkolledž i Mordovijan valdkundaližen universitetan Kovilkinon filial.
Lidnankundan Administracijan edeline pämez' om Igor' Ovsänickii (viluku 2010 — kezaku 2021).
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Mordovijan Tazovaldkundan lidnad *
Kričevan kujo
Tetihe vspäi 1892 kut Samburgskii-kujo. Se oli nimitadud enččen Samburgskai-torgun mödhe, saudihe pertištod torgun sijas vn 1851 jäl'ghe. Kujo sai nügüdläšt nimitust vn 1952 15. päiväl tal'vkud päzutadud Toižen mail'man sodan aigan Kričev-lidnan mödhe (Mogilövan agj, Vaugedvenäma), muga udesnimitihe erasid toižid-ki kujoid.
Kategorii:Piterin irdad Kategorii:Irdad kirjamišton mödhe Kategorii:Venäman irdad Kategorii:Keskuzrajon (Piter)
Voskresenskai-randird
thumb|right|250px|Voskresenskai-randird Voskresenskai-randird (Воскресенская набережная), vll 1923−2014 Robesp'jeran randird (Набережная Робеспьера), om Nevan hura randird Vodoprovodnii-kujospäi mödvedhe Liteinii-sildhasai. Vedase läz 1 km Keskuzrajonas. Pertiden numeracii mäneb mödvedhe.
Randirdan eziauguine i nügüdläine nimituz om jumalanpertihe sidodud, mitte oli Černiševskijan prospektan (ende Voskresenskii) i Špalernaja-irdan sauman sijas 18. voz'sadan augotišes.
Voskresenskai-randirdan sauvond mäni tarhoil aigan mändes. Ezmäine ozrikkivine pala 288 m pitte oli saudud vl 1852, jätksihe sidä vll 1925−1926. Hätken aigan ottihe kävutandha randirdad varmitadud lavudeks varhapanemha tulnuzid lidnha vetme sauvondmaterialid da mecad. Rekonstruiruihe saudud sijid vll 1967−1971 i 1977−1978, letihe lopuližen palan vl 1980.
Homaičendad
Kategorii:Piterin randirdad Kategorii:Randirdad kirjamišton mödhe Kategorii:Keskuzrajon (Piter)
Nikosii
Nikosii (Λευκωσία; Lefkoşa) om Kipran pälidn da kaikiš suremb lidn.
Kategorii:Kipran lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe * Kategorii:Pälidnad
Nikel'
thumb|left|200px|Puhtaz nikel'
Nikel' (Ni — niccolum latinan kelel) om 28nz' himine element himižiden elementoiden periodižes tabludes. Sen sijaduz om kümnendes gruppas (vanhtunuden klassifikacijan mödhe — kahesanden gruppan laptalagruppas), tabluden nelländes periodas.
Ühthine ümbrikirjutand ​
Nikel' om levitadud Man kores keskmäras, 0,01% massan mödhe vai 100 grammad tonnas. Voib löuta ičesündujad nikelid vaiše meteoritoiš raudanke ühtes. Vl 1751 ročilaine Aksel' Fredrik Kronstedt-himik sai puhtast nikelid ezmäižen kerdan.
Metall da sen ühtnendad oma toksižed, kuctas allergišt reakcijad. Nikelin otand südäimehe om vitiligon üks' süišpäi.
Fizižed ičendad
Nikel' om lujas kova plastine tagokaz korrozijanvastaine hobedaižvauged päličmänendmetall. Elementan elektroniden konfiguracii orbitaliden mödhe voib olda mugoi-ki: 2, 8, 17, 1.
Atommass — 58,6934. Ninevuz (normaližiš arvoimižiš) — 8,9 g/sm³. Suladandlämuz — 1728 K (1455 C°). Kehundlämuz — 3003 K (2730 C°).
Londuseline nikel' kogoneb vides stabiližes izotopaspäi: 58Ni (68,27%), 60Ni (26,10%), 61Ni (1,13%), 62Ni (3,59%), 64Ni (0,91%). Tetas 26 ratud radioaktivišt izotopad 48..57, 59, 63, 65..78 atommassanke, i 8 izomärad, niiden keskes kaikiš hätkemb čihodai om 59Ni-izotop (T½=76 tuhad vozid).
Kävutand
Ottas kävutamižhe tehmaha rosttumatont terast (sadud nikelin kaks' koumandest), raudatomid i räkänvastaižid ühthesuladisid. Kävutadas nikeliruimha pindoid, tehmaha vanuimid, akkumulätorid i järgeližid rahuzid. Renein nikel' om himižiden reakcijoiden katalizatoraks.
Saihe 2,25 mln tonnoid mail'mas vl 2016. Pätegijad (enamba 200 tuh. tonnoid) oma Filippinad, Venäma, Kanad, Avstralii, Uz' Kaledonii (Francii). Vl 2012 maksoi 15,5..17,6 US$ kilogrammas.
Irdkosketused
Kategorii:Himižed elementad kirjamišton mödhe
Baikalantagaine rand
Baikalantagaine rand (Забайкальский край) om üks' Venälaižen Federacijan subjektoišpäi.
Se mülüb Sibirin federaližhe ümbrikho.
Keled
Valdkundkel' om üks'jäine — venäkel'.
Aginskojen Burätan ümbrikon territorijal toine kel' om burätan kel', se om kohtaine venäkelenke.
Istorii
Baikalantagaine rand om olmas vs 2008 keväz'kun 1. päiväspäi. Sädihe sidä Čitan agjan da Aginskojen Burätan avtonomižen ümbrikon ühtenzoitusel referenduman satuseks.
Randan Päkäskuz om vahvištadud vn 2009 11. päiväl uhokud Käskusenandajan Suiman ezitajil. Se om väges möhembaižidenke vajehtusidenke.
Geografijan andmused
thumb|left|250px|Baikalantagaižen randan reljefan kart. Randal om röunoid Amuran agjanke päivnouzmas, Kitainke suvipäivnouzmas, Mongolijanke suves, Burätijan Tazovaldkundanke suvipäivlaskmas da päivlaskmas, Irkutskan agjanke da Saha (Jakutijan) Tazovaldkundanke pohjoižes. Baikalantagaine rand om mererandatoi.
Pind om 431 892 km². Mecad ottas territorijan kaks' koumandest. Mustma otab 32% territorijad. Znamasižed joged oma Argun' da Šilk, ned sätas Amurad ühthejoksmusel, mugažo Vitim (Lenan ližajogi).
Reljef om mägikaz tobjan palan, no om tazangištoid-ki. Kaikiš korktemb čokkoim om BAM-mägenpä (3073 m). Kaikiš madalamb om Amur-jogen kendäk (292 m).
Klimat om terav kontinentaline. Keza om lühüd da erašti räk. Heinkun keskmäine lämuz om +20 C° suves da +13 C° pohjoižes. Tal'v om pit'k vilu, paneb lunt vähän, poud oleleb paksus. Vilukun keskmäine lämuz om −20 C° suves da −37 C° pohjoižes. Paneb sadegid 200..300 mm suvipalas da 600 mm pohjoižpalas, kezal da sügüzel tobjimalaz.
Londuseližed varad oma kivihil', bur hil', metallad (raudkivend, vas'k, hobed, tin, litii, vol'fram, tantal, niobii, cirkonii, germanii, uran), antimonii, pöudoline špat, grafit, sauvondmaterialad (letked, saved), mec, mustma.
Tobmuz
Radonoigendai tobmuz om Baikalantagaižen randan Ohjastuz. Randan ministrused, departamentad, radnikoičendad da inspekcijad alištudas Ohjastusele.
Käskusenandajan Suimhan ühtnijoiden järgenduseližed valičendad oliba vn 2013 8. päiväl sügüz'kud (2. kucund). Valitihe gubernatorad edel strokud, vn 2016 18. päiväl sügüz'kud, nügüdläine gubernator sai vägestust ezmäižel tural (54,39%).
Roksana (pajatai)
Roksana (Roxanne; sünd. 1967, Ven, Avstrii) om avstrijalaiž-saksalaine evrodiskopajatai hätkelitomanke karjeranke.
Baikalantagaine rand
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 1 107 107 ristitud. Vl 2015 kaikutte kahtenz' ristit koumespäi om lidnalaine.
Kaik om kümne lidnad randas. Toine järed lidn (enamba 50 tuh. eläjid vl 2015) om Krasnokamensk. Vl 2017 kaik oli 19 eländpunktad enamba mi 10 tuh. eläjidenke.
Rahvahad (enamba 0,5% vl 2010): venälaižed — 88,3%, burätalaižed — 6,7%, ukrainalaižed — 0,6%, totarlaižed — 0,5%, toižed rahvahad — 2,1%, rahvahuden ozutandata — 1,8%.
Erased toižed rahvahad: evenkalaižed — 0,13% (1387 rist.), kitajalaižed — 0,06% (632 rist.), mongolad — 0,01% (84 rist.).
Roksana (pajatai)
Pajatai pästi völ kaks' singlad edelespäi, no ned oliba vähemb satusekahad. Vl 1987 Roksana ezini «New Romance»-duetan mülükundas; se projekt äneti vaiše üks' singl i čihozi.
Homaičendad
Kategorii:Avstrijan pajatajad Kategorii:Pajatajad kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe Kategorii:Disko Kategorii:Sündnuded vl 1967 Kategorii:Sündnuded Venha
Narv (jogi Estinman i Venäman röunoiš)
thumb|right|250px|Narv [[Narvan Jogensu-lidnan rajonas, valdkundoiden röun]] Narv (Narva jõgi, Нарва) om jogi Estinman i Venäman Leningradan agjan röunmal. Jokseb Peipusjärvespäi (30 m ü.m.t.) Baltijan meren Suomen lahten suvhe.
Narv-jogen piduz om 77 kilometrad, basseinan pind om 56 200 km². Jädub vidhe polenke kuhusai vodes, madalvezi oleskeleb kezal.
Jogen amuine nimi om Alukse, toine Bek-nimituz oli kävutandas Ročinman tobmuden aigan 17. voz'sadal. Koume lidnad sijadasoiš jogen randoil: Narv i Narv-Jogensu (Estinma), Ivangorod (Venäma). Koume sildad ühtenzoittas jogen randoid. Narvan vezivaradim om saudud jogen keskjoksmuses vll 1950−1955. Narv om laivjogeks alajoksmuses i vezivaradimel.
Homaičendad
Kategorii:Leningradan agjan joged Kategorii:Venäman joged Kategorii:Estinman joged Kategorii:Joged kirjamišton mödhe Kategorii:Kingiseppan rajon Kategorii:Slancin rajon
Sebež
Sebež (Се́беж) om Venäman lidn Pskovan agjan suvipäivlaskmas. Se om Sebežan rajonan, lidnankundan (mülüb sihe) da Sebežan küläkundan administrativine keskuz.
Istorii
Sebežan ižandusen päsarakod oma sauvondmaterialiden tehmine (raudbetontegesed, pulaudad, metalližed katused) i turizm. Ende oludentegim radoi mugažo.
Geografijan andmused
Lidn om röunanverine, sijadase Sebež- da Orono-järviden keskes (Päivlaskmaižen Dvinan bassein), 130 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Pskovhasai om 170 km pohjoižhe orhal vai 190 km avtotedme. Lähembaižed lidnad oma Opočk 60 km pohjoižhe avtotedme, Pustošk 60 km päivnouzmha avtotedme i Zilupe (Latvii) 28 km päivlaskmha avtotedme. Sebežan rahvahaline puišt levigandeb suvhe lidnaspäi Vaugedvenämahasai.
Ühthemänho 68 küläd mülüdas lidnankundha Sebežan ližaks. Lidnankundan pind om 275,13 km².
Eläjad
Vl 2010 lidnan eläjiden lugu oli 6 375 ristitud (rajonan ristitišton kaks' seičemendest), lidnankundan — 8 354 ristitud. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 10 501 eläjad vl 1979. Vl 2017 kaik 5 452 ristitud elihe lidnas i 7 348 ristitud kaikes lidnankundas.
Ortodoksižen hristanuskondan koume pühäpertid oma avaitud lidnas: Eläban Eziauguižen Stroican jumalapert' (kostöl enččes) i kaks' časounäd, mugažo enččen Raštvoiden päjumalanpertin kellčuhunduz. Om kaičenus vanhid erižpertid. Kaiken istorijan aigan lidn paloi, anastihe sidä, i udessündutihe vitkos joga kerdan. 19. voz'sadal judaizman uskojad da evrejalaižed tuliba enambushe. Toižen mail'man sodan jäl'ghe om kaikiš enamb ortodoksižid hristanuskojid da venälaižid.
Pskovan agrotehnižen kolledžan Sebežan filial om lidnan professionaližen opendusen aluzkundaks.
Transport
Avtobusad oma kundaližeks transportaks lidnas. Sebež-raudtestancii sijadase lidnan pohjoižröunanno «Moskv — Rig»-keskustal vspäi 1901, raudten muit radab lidnas.
Koume avtotesarakod ühtenzoittas lidnad «Baltii»-trassanke (E22). Kaks' röunpäličmänendtahod om lidnan ümbrištos: «Buračkid — Terehovo» Lätänmanke 20 km päivlaskmha i «Doloscid — Juhovičid» Vaugedvenämanke 35 km suvipäivlaskmha.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Pskovan agjan lidnad *
Pitarke
Pitarke (Pitarque, arag.: Pitarc) om pen' küläkund, municipalitet Ispanijan päivnouzmas, Teruel'-provincijas.
Pind om läz 54 km². Pitarken eläjiden lugu oli 96 ristitud 2010-ndes vodes, 91 ristitud 2016-ndes vodes.
Lepai
thumb|left|250px|Lidnan Duman pert'. Lepai vai Liepai (Liepāja [ˈliepaːja], Лиепая, Libau), vll 1520−1917 Libav, ende Liiv, om lidn Latvijan suvipäivlaskmas. Se om lidn tazovaldkundan alištusenke, koumanz' surtte eländpunkt valdkundas eläjiden lugun mödhe. Järed jädumatoi port om lidnas.
Istorii
Kalanpüdajiden pen' Liiv-külä (Līva) mainitase ezmäižen kerdan vl 1253. Eländpunkt sai lidnan oiktusid vl 1625, mainitase nügüdläiženke nimenke vspäi 1649. Vl 1919 Lepai kändihe Latvijan pordaigaližen pälidnan kudeks kuks.
Tekstil'tegimišt da sömtegimišt (kalan ümbriradmine) oma Lepajan ižandusen päsarakoikš.
Geografijan andmused
Lidn sijadase Baltijan meren randištol da Lepai-järven pohjoižrandoil. Kaikenaigaine meribriz puhub lidnas. Matkad Righasai om 195 km päivnouzmha orhal vai 216 km avtotedme. Lähembaižed lidnad oma päivnouzmpoles: Grobin' (11 km Lepain keskusespäi) i Durbe (26 km Lepain keskusespäi).
Fontank-jogen randird
thumb|right|250px|Fontank-jogen randird läz [[Moskvan prospekt (Piter)|Moskvan prospektad vl 2012]] Fontank-jogen randird (Набережная реки Фонтанки) om randird Piterin keskuzpalas.
Lepai
Geografijan andmused
Torguindkanal (Tirdzniecības kanāls) ühtenzoitab järved merenke da jagab lidnad pohjoižpalaha (Uz' lidn, Jaunliepāja) da suvipalaha (Vanh lidn, Vecliepāja). Lidn mülüb statistižhe Kurzeme-regionha.
Fontank-jogen randird
Randird om ozrikkivine, vedase vezivalun kaikel pidusel (6,7 kilometrad). Se om saudud molembil randoil Jekaterina II-imperatornaižen carindan aigan. Randirdan hura pala zavodiše edemba mi oiged. Avtotelikund tegese ühthe čuradushe kaikuččel randal. Velotehut om erigoittud vn 2017 redukus. Kaik 15 sildad ühtenzoittas randoid.
Lepai
Eläjad
Vl 1914 eläjiden lugu oli 94 tuhad ristituid. Kaikiš suremb ristitišt oli 114 950 eläjid vl 1991. Vn 2011 Latvijan rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 82 965 ristitud.
Krasnoslobodsk (Mordovii)
Krasnoslobodsk (Краснослободск, Якстерекуро, Ош) om Venäman lidn Mordovijan Tazovaldkundan lodehes. Se om Krasnoslobodskan rajonan lidnankund, administrativine keskuz da üks'jäine lidn.
Lepai
Eläjad
Rahvahad (vl 2017, 76 513 rist., enamba 1%): latvijalaižed — 55,7%, venänikad — 30,0%, ukrainalaižed — 4,8%, vaugedvenälaižed — 3,2%, litvalaižed — 3,0%, pol'šanmalaižed — 1,0%, toižed rahvahad — 2,3%.
Fontank-jogen randird
Enamba 200 pertid om saudud randirdal, järghine istorine pertišt, sidä kesken Venäman imperijan erižpertid da toižed muštnikad. Kaik om viden metrostancijan lähtendad randirdale: Tehnologine institut (kahtes jonospäi), Puškinskaja, Vladimirskaja, Spasskaja, Zvenigorodskaja.
Kategorii:Piterin randirdad Kategorii:Randirdad kirjamišton mödhe Kategorii:Keskuzrajon (Piter) Kategorii:Admiralteiskii rajon
Lepai
Eläjad
Uldis Sesks radoi lidnan edeližen pämehen vll 1997−2018.
Transport
Avtobusad, tramvaid, maršruttaksid da taksid oma kundaližtransportaks lidnas.
Rahvahidenkeskeine civiline Lepai-lendimport (LPX, Starptautiskā lidosta "Liepāja", 9 tuh. passažiroid vl 2018) sijadase 5 km päivnouzmha lidnan keskusespäi, tehtas reisid Righasai da čarterreisid Pohjoižen Evropan pälidnoihe.
Irdkosketused
Kategorii:Latvijan lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Latvijan lidnad tazovaldkundan alištusenke
Krasnoslobodsk (Mordovii)
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vl 1571 kuti Rusked Slabad-lidnuz (острог Красная Слобода). Vl 1706 se sai lidnan statusad. Vl 1780 lidnad udesnimitihe nügüdläižikš. Vn 1817 lämoipalon jäl'ghe Krasnoslobodsk om saudud möst regulärižen planan mödhe oiktoidenke irdoidenke.
Geografijan andmused
Lidn seižub Mokš-jogen hural randal (Okanjogen oigedpol'ne bassein). Matkad Saranskhasai om 103 km päivnouzmha avtotedme. Lähembaine lidn om Temnikov 44 km lodeheze orhal vai 64 km avtotedme. Lähembaine raudtestancii om Kovilkino-lidnas, se sijadase 50 kilometras suvhe orhal.
Krasnoslobodsk om lidnankundan üks'jäine eländpunkt.
Eläjad
Vn 2010 kaiken Venäman rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 10 151 ristitud, rajonan ristitišton kaks' videndest. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli läz 12 tuhad eläjid vozil 1992−2001 (12 000 rist. vl 1998).
Krasnoslobodskan agrarine tehnikum (mülüti zoovettehnikumad vl 2012) i Krasnoslobodskan medicinine kolledž oma specialižen keskopendusen aluzkundoikš lidnas.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Mordovijan Tazovaldkundan lidnad *
Koreb Elidaspäi
Koreb (Koronbos) Elidaspäi (Κόροιβος Ἠλεῖος; sünd. ?, Ilii-agj (Elid), Amuine Grekanma — kol. 8. voz'sada edel m.e., sigä-žo) oli znamasine pap' vai eraz keitai, kudamb linni ezmäižeks (tetabišpäi) vägestajaks Olimpižiš vändoiš (ezmäižed Vändod oliba 776-ndes vodes edel m.e.).
Hän ezini joksijaks 192-metrižel distancijal.
Homaičendad
Kategorii:Debütad Kategorii:Olimpiadad Kategorii:Amuižiden Olimpižiden vändoiden ühtnijad Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe Kategorii:Sündnuded Amuižhe Grekanmaha Kategorii:Kolnuded Amuižes Grekanmas
Ruzajevk
Ruzajevk (Рузаевка, Оразай ош, Орозай Ош) om Venäman lidn da raudtesol'm Mordovijan Tazovaldkundan keskuzpalan suves. Ruzajevk om tazovaldkundan kahtenz' surtte lidn, Saranskan suvipäivlaskmaine ezilidn. Om Ruzajevkan rajonan lidnankund da administrativine keskuz.
Istorii
Eländpunkt mainitase ezmäižen kerdan vl 1631 kuti lahjoitud külä Kasimovan eläjale — Urozai Tonkačev-murzale. Hänen nimen mödhe nimitihe-ki küläd. Vl 1937 žilo sai lidnan statusad.
Ruzajevkan tegimil tehtas nenid tegesid: avtocisternad da cisternvagonad, plastiktorved da tegesed, mašiništ maižanduzlikkuimiden täht, savič, specialižed sobad. Sömtegimišton edheotandad (maidproduktad i kanamunad).
Geografijan andmused
Lidn seižub Pišl'-jogen (Пишля) lanktendan sijas Insar-jogehe (Volgan bassein), 169 m keskmäižel korktusel valdmeren pindan päl. Matkad Saranskan keskushesai om 25 km pohjoižpäivnouzmha.
Ruzajevk om lidnankundan üks'jäine eländpunkt.
Eläjad
Vn 2010 kaiken Venäman rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 47 523 ristitud, rajonan ristitišton seičeme kümnendest. Kaikiš suremb ristitišt oli enamba 50 tuhad eläjid vll 1982−2001 (53 tuh. rist. vl 1987).
Ortodoksižen hristanuskondan nell' pühäpertid oma olmas lidnas: ph. Stroican päjumalanpert' (om saudud vll 2009−2012), kaks' jumalanpertid i Jumalanmaman Kazanin jumalaižen časoun'.
Professionaližen opendusen aluzkundad oma Ruzajevkan raudten i lidnan transportan tehnikum i Saranskan politehnižen tehnikuman Ruzajevkan palakund.
Edeline lidnan Administracijan pämez' om Valerii Rodionov (kül'mku 2016 — sügüz'ku 2019).
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Mordovijan Tazovaldkundan lidnad *
Oma Mua
«Oma Mua» («Kodima») om lehtez karjalan kelen livvin paginal. Vhesai 2000 publikoitihe i vspäi 2014 om materialoid ičenaižkarjalan paginal-ki.
Kundaliž-politine lehtez. Alusenpanijad oma Tazovaldkundan tobmuz i kundaline «Karjalan rahvahan ühtnend»-organizacii. Lugendlehtez edestab tedoid karjalaižiden istorijas i kul'turas mugažo.
Lähtleb vspäi 1990, kerdan nedališ. Päofis sijadase Petroskoiš, «Periodika»-pästandkodiš. Tiraž — 750 ekzemplärhasai. Nügüd'aigan lehtez om mujukaz, 12 lehtpol't nomeras.
Irdkosketused
Kategorii:Lehtesed Kategorii:Karjalan Tazovaldkund Kategorii:Karjalan kel'
Saha Tazovaldkundan lidnad
Kaik om koumetoštkümne lidnad (город) i 41 lidnanvuittušt žilod (ven. посёлок городского типа) Saha (Jakutijan) Tazovaldkundas.
Lidnad
* lidnan ristitišt erineb lidnümbrikon ristitišton luguspäi.
Homaičendad
Kategorii:Lidnoiden nimikirjutesed Venälaižen Federacijan subjektoiden mödhe
Abramov Nikolai
Nikolai Viktorovič Abramov (Никола́й Ви́кторович Абра́мов; sünd. 24. viluku, 1964, Ladv-külä, Kos'kenaluižen rajon, Leningradan agj — kol. 23. viluku 2016, Petroskoi, Karjalan Tazovaldkund) oli Venälaižen Federacijan kirjutajiden ühtištusen ühtnii, vepsänkel'ne runokirjutai, lehtezmez', Bengtan Pohjaižen literaturan premijan (2006) laureat da Karjalan Tazovaldkundan premijan (2009) laureat. Abramov oli etnine vepsläine.
Biografii
Abramov oli sündnu Ladvaha, Podporožjen (Kos'kenaluižen) rajonha, Leningradan agjha vn 1961 24. päiväl vilukud. Keskškolan jäl'ghe Nikolai Abramov openzihe Leningradas da Karjalan valdkundaližes pedagogižes akademijas Petroskoiš. Nikolai Abramov oli vepsän Kodima-lehtesen toimitajan.
Abramovan vepsänkeližed da venäkel'žed runod oma paindud 1980-ndel vodelpäi. 1994-ndel vodel ozutihe «Koumekümne koume»-runokogodust, ezmäine vepsänkeline čomamahtoine kirj. Abramovan runod oma kätud suomen, estin, mad'jaran kelihe da toižihe kelihe.
Kirjutai oli otnus fotografijha professionaližikš literaturradon ližaks. Tegi koumed personališt fotoozutelendad Petroskoiš. Abramovan fotokuvad oliba ozutadud Venäman, Norvegijan i Ukrainan ozutelendoil, publikoitihe niid aiglehtesiš i fotoal'bomoiš.
Irdkosketused
Kategorii:Vepsän runokirjutajad Kategorii:Vepsän kirjutajad Kategorii:Vepsän lehtezmehed Kategorii:Venäman runokirjutajad Kategorii:Venäman kirjutajad Kategorii:Venäman lehtezmehed Kategorii:Venäman akt'orad Kategorii:Akt'orad kirjamišton mödhe Kategorii:Kirjutajad kirjamišton mödhe Kategorii:Lehtezmehed kirjamišton mödhe Kategorii:Runokirjutajad kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe Kategorii:Sündnuded Ladvha (Leningradan agj)
Sent Lüsii
Sent Lüsii (Saint Lucia [ˌseɪnt ˈluːʃɪə]), se om täuz' oficialine nimituz, om valdkund ühtennimižel sarel Kariban meren päivnouzmpoles. Sen pälidn da kaikiš suremb lidn om Kastri.
Istorii
Vn 1979 22. päiväl uhokud Sent Lüsii tedištoiti ičeze ripmatomudes Sures Britanijaspäi. Nügüdläine Konstitucii tuli väghe sil-žo päiväl, se om väges vn 1980 da möhembaižidenke vajehtusidenke.
Geografijan andmused
thumb|left|250px|Sent Lüsijan geografine kart. Valdkund om meriröunoiš Francijan merentagaiženke sar'hiženke Martinik-departamentanke pohjoižpoles, Sent Vinsent da Grenadinoidenke suvipoles. Randanpird om 158 km.
Amuižiden vulkanoiden jono sädi Sent Lüsijan territorijad. Nened vulkanad voidas ozutada aktivižut tähäsai. Kaikiš korktemb čokkoim om Žimi-vulkan, 950 metrad kortte valdmeren pindan päl.