cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kuzneck
Eläjad
Vl 1939 lidnan ristitišt oli 37 842 eläjad. Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 88 839 ristitud. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 101 tuhad eläjid vll 1993−1994.
Rahvahad (2010): venälaižed — 84,7%, totarlaižed — 9,2%, mordvinalaižed — 2,2%, toižed rahvahad — 3,9%.
Ortodoksižen hristanuskondan Sündun Voznesenjan kafedraline päjumalanpert' (1842−1856), viž jumalanpertid, časoun', kaks' vauktustuzkeskust, vanhuskolaižiden loičendpert', protestantizman kaks' jumalanpertid, islaman pühäpert' i medrese ratas lidnas.
Professionaližen opendusen aluzkundad oma Kuzneckan medicinine, muzikaline, äiprofil'ne, pedagogine i elektrotehnikan kolledžad, Kuzneckan informacijan da ohjandusen tehnologijoiden institut (Penzan valdkundaližen universitetan filial).
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Penzan agjan lidnad Kategorii:Penzan agjan lidnümbrikod *
La Plat (lidn)
La Plat (La Plata [la ˈplata]) om Argentinan nellänz' lidn eläjiden lugun mödhe. Se om Buenos Airesan agjan administrativine keskuz.
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vn 1882 19. päiväl kül'mkud kuti agjan projektiruidud uz' pälidn, sikš miše anttihe Buenos Airesale federaližen ümbrikon statusad vl 1880. Vll 1952−55 lidnan nimi oli Sjudad Eva Peron.
La Plat ezilidnoidenke šingotase valdmeriportal (lähižed Ensenad- i Berisso-municipalitetad), kivivoinümbriradajal tegimel, kivivoihimijal (efirvoid, propilen), metallanümbriradajil edheotandoil, lihaproduktoiden pästandal.
Geografijan andmused
Lidn sijadase agjan pohjoižpäivnoumas, La Plat-estuarijan randal, 26 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Buenos Aireshasai om 56 km lodeheze. Pened manrehkaidused oleskeldas.
La Platan agjan keskusen sijaline ispanine toine nimituz om Casco urbano vai Casco fundacional, se om nellikanvuitte i levitase 27 km² pindal, ristitišt 193 144 eläjad (2010). Kaik 24 lidnad i koume žilod mülüdas municipalitetha, 40..60 tuhad eläjid om neniš lidnoiš (2001, kaik röunatadas Kasko urbano:nke): Vil'ja Elvir, Los Ornos, Tolos, San Karlos.
Eläjad
Vn 2010 Argentinan rahvahanlugemižen mödhe lidnan municipalitetan eläjiden lugu oli 799 523 ristitud, se oli kaikiš suremb ristitišt. Vl 2001 ristitišt oli 663 943 eläjad.
La Platan Nacionaline universitet (Universidad Nacional de La Plata, UNLP, 121 tuhad üläopenikoid vl 2011) radab kut valdkundaline vspäi 1905.
Irdkosketused
Kategorii:Argentinan lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe *
Devdas
«Devdas» (देवदास) om voden 2002 indine dramfil'm. Ezmäine ozutez Indijas oli vn 2002 heinkun 7. päiväl.
Fil'man muzik
Šreja Hošalan ezmäine pajo om neciš saundtrekas.
Homaičendad
Kategorii:Indijan fil'mad Kategorii:Dramfil'mad Kategorii:Muzikfil'mad Kategorii:Fil'mad kirjamišton mödhe Kategorii:Vn 2002 fil'mad Kategorii:Fil'mad hindi-kelel
Mikel'andželo
Mikel'andželo Buonarotti (täuz' nimi: Mikel'andželo di Lodoviko Buonarotti Simoni, Michelangelo di Lodovico Buonarroti Simoni; sünd. 6. keväz'ku 1475, Kapreze Mikelandželo, Toskan — kol. 18. uhoku 1564, Rim, Papan agj) oli italine voimujupirdai, skul'ptor, arhitektor, runokirjutai da meletai. Hän om üks' surembiš da järedambiš mastarišpäi Renessansan aigan, sai avarod tetabut elon aigan völ, tegi sädusid ühesan rimalaižen papan täht.
Biografii
Om kaičenus äi dokumentoid Mikel'andželon elos da sädamižes. Mehen ezmäine biografii om sätud, konz hän oli elegiš völ, oficialine biograf oli Džordžo Vazari.
Mikel'andželo oli sündnu Florencijan gollištunuden bajarin kanzha kahtendeks poigaks. Mam koli paksuiden kohtukahusiden tagut prihaižen sündundan kudenden voz'päivän vodel. Tuleban aigan tetab skul'ptor avaiži mel'hetartust savele i leiktandinstrumentale aigaližes laps'aigas, edel kirjmahtoiden opendust, ka hänen opendusen aigan järgeližes školas kopirui jumalaižid da freskoid, kontaktirui enamba pirdajidenke.
Vl 1488 tat hökkahti poigan mel'hetartusidenke i andoi händast openumha Domeniko Girlandajo-pirdajan radhonushe. Siš nor' Mikel'andželo tundišti čomamahton päižid materialoid i sädusiden radonmahtoid.
Sädused
Mastarin mahtuz zavodiše da lopiše ristitun hibjan ozutandas.
Mikel'andželon kaikiš tetabambiš skul'pturtöišpäi oma «David», «Bahus», «Pjeta», Moisein, Lijan i Rahilin kuvapatshad Julii II-papan kaumusen täht. Sikstinan kapellan lagen freskad oma pirdajan kaikiš surembiš töišpäi. Arhitekturižiden sädusiden keskes — ph. Pedroin päjumalanpertin kumplon projekt (Vatikan), Laurencianan kirjišton pordhad (Florencii), Kampidol'jo-torg (Rim).
Homaičendad
Kategorii:Skul'ptorad Kategorii:Italijan arhitektorad Kategorii:Italijan pirdajad Kategorii:Italijan kirjutajad Kategorii:Sündnuded vl 1475 Kategorii:Arhitektorad kirjamišton mödhe Kategorii:Pirdajad kirjamišton mödhe Kategorii:Kirjutajad kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe Kategorii:Kolnuded Rimas
Černähovsk
Černähovsk (Черняхо́вск, Tschernjachowsk, Czerniachowsk / Wystruć, Įsrutis / Černiachovskas; edel 1946. vot — Insterburg, И́нстербург) om Venäman lidn Kaliningradan agjan keskuzpalan päivnouzmas. Se om agjan koumanz' lidn eläjiden lugun mödhe, Černähovskan lidnümbrikon administrativine keskuz.
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud prussijalaižiden Unsatrapis-žilon sijas kuti Tevtonan ordenan Insterburg-zamk-varmitez vl 1336, lopihe sen sauvomišt vl 1390. Zamkan jändused oma olmas muzejaks. Žilo lidnusenno sai lidnan oiktusid vn 1583 10. päiväl redukud. Vspäi 1860 om raudtesol'meks, «Berlin — Kaunas»-jono läbiti lidnad. Suren sodan aigan vn 1944 elokus lidn alištui Suren Britanijan il'mvägiden bombardiruindale, i vn 1945 21.-22. päivil vilukud Rusked Armii anasti lidnad. Nimitihe Koumanden Vaugedvenäman frontan Ivan Černähovskii-käsknikan kanzannimen mödhe.
Černähovsk šingotase koditehnikan tegimel, sömtegimištol (konservtegim, konjaktegim, vintegim), mugažo mebel'edheotand i kombisötken tegim ratas.
Geografijan andmused
Lidn sijadase Instruč- i Angrap- (Анграпа) jogiden ühthejoksmusen Pregolikš randoil, 30 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Kaliningradhasai om 84 km päivlaskmha orhal, 88 km avtotedme vai raudtedme. Lähembaižed lidnad oma Gusev 27 km päivnouzmha kaikil teil i Ozörsk 29 km suvipäivnouzmha orhal vai 33 km avtol.
Kaik 100 žilod da üks' raudtestancii mülüdas lidnümbrikho Černähovskan ližaks. Lidnümbrikon pind — 1285,75 km².
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 40 449 ristitud, lidnümbrikon (edel 2016. vot — rajonan) koume nelländest. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 43 620 eläjad vl 1939 i 43..44 tuh. eläjid vll 1998−2003 (44 323 rist. vl 2002). Kaik 36 423 eläjad oli lidnas vl 2017.
Ortodoksižen hristanuskondan koume pühäpertid oma avaitud lidnas: Mikoi-arhangelan jumalanpert', ph. Sergii Radonežalaižen jumalanpert' (saudihe vll 2009−2014), časoun'. Katoline pühäpert' om olmas.
Pedagogine kolledž om lidnan professionaližen opendusen aluzkundaks.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Kaliningradan agjan lidnad *
Deol Sanni
Sanni Deol (ਸੰਨੀ ਦਿਓਲ, सनी देओल Sanī Deol, Sunny Deol), todesine nimi — Adžai Singh Deol (Ajay Singh Deol; sünd. 19. reduku 1956, Sahneval-lidn, Pendžab, Indii), om indijalaine Bollivudan akt'or, režissör da prodüser. Fil'mdase hindi-kelel tobjimalaz.
Biografii
Sanni om sündnu penehe Sahneval-lidnha (mülüb Ludhijan-lidnan ümbrikho, sen lendimport sijadase Sahnevalas), Dharmendra-akt'oran da hänen ezmäižen Prakaš Kaur-akan kanzha. Kaks' Sannin sizart oma heišpäi: Vidžeta i Adžeta. Bobbi-vell' om Sannil, hän om akt'or mugažo. Hema Malini om heiden emindam nügüd'. Eša- da Ahana-sizared oma heimolaižed täuzin, tatan polespäi. Zavodi akt'oran kar'jerad vl 1983.
Kanz
Sanni Deol om nainu, Pudža Deol om hänen ak. Heil kaks' poigad sünduihe da elädas: Karan i Radžvir.
Irdkosketused
Kategorii:Indijan akt'orad Kategorii:Akt'orad kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe Kategorii:Sündnuded Pendžabha (Indii) Kategorii:Sündnuded vl 1956
Beirut
thumb|left|250px|Beirutan fartalad vl 2010 Beirut (بيروت‎ Bairūt) om Livanan pälidn da kaikiš suremb lidn. Se om valdkundan ižandusen da opendusen keskuz, sädab erilišt muhafazad (agjad).
Istorii
Eländpunkt om olmas 30. voz'sadaspäi EME. Mainitase ezmäižen kerdan finikijan 𐤁𐤀𐤓𐤕-nimenke (Barut), Amuižen Egiptan eläjad ottihe lidnan portoid kävutamižhe. Beirut sai enamba znamoičendad Rimalaižen imperijan aigan kuti oiktusentedon keskuz.
Olnu vspäi 1975 Livanan rahvahanikoiden soda toi äi vigoid lidnale, vspäi 2000 lidnan istorine keskuz om läz udessündutadud. Araban sportvändod oliba lidnas vll 1957, 1997 i 2015.
Geografijan andmused
Lidn sijadase valdkundan päivlaskmas, Livanan Keskmeren randišton keskpalas, sen nemel.
Beirut jagase 12 fartalha, ned alajagasoiš 59 sektorha.
Eläjad
Vl 2014 lidnan eläjiden lugu oli 361 366 ristitud. Kaik 2,2 mln ristituid elädas Sures Beirutas 200 km² pindal vl 2016, sen rajonad sijadasoiš Mägilivan-agjas.
Irdkosketused
Kategorii:Livanan lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe * Kategorii:Pälidnad
Pietarsaari
Pietarsaari (mugažo suomen kelel, Jakobstad, paginkeles ühthine nimituz om Jeppis) om Suomenman lidn valdkundan päivlaskmas, Botnižen lahten randal. Se om Pohjanma-agjan kahtenz' lidnankund kudespäi eläjiden lugun mödhe.
Fareran Sared
thumb|left|250px|Fareran Sariden nägu kosmosaspäi Fareran Sared (Føroyar, Færøerne) om rippui territorii Evropas, Skandinavii-regionas. Om Danijan avtonomižeks provincijaks. Pälidn om Torshavn.
Pietarsaari
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud Pedersöre-tulendha vl 1652 lidnan statusanke. Ročinman Jakob Pontusson Delagardi-sodamehen (1583−1652) Ebba Brahe-leskiak (1596−1674) pani lidnad vanhan merikaran randal i nimiti ičeze mužikan muštoks. Jumalanpertin tulend om olmas 1520-nziš vozišpäi, «Pedran sar'» ročikš, nimituz om kaičenus suomen keles. Nügüd'aigan lidn röunatab Pedersöre-küläkundanke.
Fareran Sared
Geografijan andmused
Fareran Sariden pind om 1399 km². Territorii om kahesantoštkümnen päižen saren südäimes. Sared sijadasoiš Šotlandijan Šetlandan sariden (Sur' Britanii) i Islandijan keskes, Atlantižen valdmeren pohjoižes.
Tobmuz
Fareran Sared om parlamentine demokratine ma, ičeohjandusenke vspäi 1948. Sen pämez' om danine Margrete Toine-kunigaznaine vn 1972 vilukuspäi. Päministr om Aksel V. Johannesen vn 2022 tal'vkuspäi (oli sil-žo radnikusel vll 2015−2019), päkomissar — Lene Mojell' Johansen vn 2017 semendkuspäi.
Pietarsaari
Istorii
Pietarsaari šingotase UPM-kompanijan cellülozbumagaižel tegimel, purehvenehiden tehmižen edheotandal («Nautor Oy Ab»), jahtansauvomižen kompanijal («Baltic Yachts»), kalibruindan elektroladimiden pästandal («Beamex Oy Ab») i meriportal. Tabakfabrik om sauptud vl 1998. «Rusk»-muzikfestival' oleskeleb joga vodel kül'mkun lopus.
Fareran Sared
Eläjad
Vl 2011 eläjiden lugu oli 48 447 ristitud. Kaikiš suremb ristitišt om nügüd'.
Pietarsaari
Geografijan andmused
Lidn sijadase mererandal, agjan pohjoižpäivnouzmaižes čogas. Matkad agjan Vas-lidnhasai om 84 km suvipäivlaskmha orhal, 98 km avtol vai raudtel, Hel'sinkihesai om 407 km suvhe-suvipäivnouzmha orhal, 475 km avtotedme vai raudtel. Lähembaižed lidnad avtotedme oma Kokkol (Keskpohjanma) 27 km pohjoižpäivnouzmha i Uusikaarlepüü 20 km suvipäivlaskmha-suvhe.
Astat
thumb|left|200px|Astat
Fareran Sared
Eläjad
Rahvahad (enamba 0,3 % vl 2011): fareralaižed — 90,8 %, danijalaižed — 3,1 %, islandijalaižed — 0,4 %, anglijalaižed — 0,3 %, toižed rahvahad — 5,4 %.
Astat
Astat (At — astatium latinan kelel, amuižgrekan kelen ἄστατος-sanaspäi — «seižmatoi», «stabilitoi») om 85nz' himine element himižiden elementoiden periodižes tabludes. Sen sijaduz om seičemendestoštkümnendes gruppas (vanhtunuden klassifikacijan mödhe — seičemenden gruppan päalagruppas), tabluden kudendes periodas.
Fareran Sared
Homaičendad
Kategorii:Danijan sared Kategorii:Sared kirjamišton mödhe Kategorii:Danii
Pietarsaari
Geografijan andmused
Vl 2020 lidnan ühthine pind — 396,35 km², sidä kesken kuivma 88,44 km², vezi i sokaz tahond ottas 3,44 km², meri om 304,47 km².
Astat
Ühthine ümbrikirjutand
Astat om kaikiš harvemb himine element Man kores, vähemb mi 1 gramm kaikes kores, uranan čihodamižen rezul'tat. Amerikalaižed Deil Korson-, Kennet Makkenzi- i Emilio Segre-fizikantedomehed avaitihe astatad-211 Kalifornižes universitetas vl 1940 vismutan bombardiruindal al'faheničuil. Vll 1943−1946 löuzihe astatad londuseližiš-ki palaižiš.
Pietarsaari
Eläjad
Vl 1980 eläjiden lugu oli 20 700 ristitud (kaikiš suremb ristitišt), vl 2010 — 19 656 ristitud.
Vn 2016 andmusiden mödhe, suomen kel' om mamankeleks 35,8% täht lidnalaižišpäi, ročin kel' — 56,1%, toižed keled — 8,1%.
Astat
Fizižed ičendad
Puhtaz astat normaližiš arvoimižiš — stabilitomad muzasinižed kristallad. Astatan fizižed ičendad tetas pahoin, sikš miše tedomehil ei ole necen elementan sättujad verdad i lujan radioaktivižusen tagut. Tetas, miše se om galogen, no avaidab metallan-ki ičendoid. Kristalline segluz om kubine tahkoncentriruidud (ezimeletaden).
Pietarsaari
Eläjad
Edeline lidnan pämez' om Mikael' Jakobsson (2006–2015).
Astat
Fizižed ičendad
Atommass — 209,9871. Ninevuz (normaližiš arvoimižiš) — 6,35±0,15 g/sm³. Suladandlämuz — 575 K (302 C°). Kehundlämuz — 610 K (337 C°).
Pietarsaari
Irdkosketused
Kategorii:Suomenman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Pohjanma
Astat
Fizižed ičendad
Elemental om 33 stabilitont izotopad 191..223 atommassanke i 23 izomärad. Londuseližiden 215At, 218At i 219At T½ om lühüdamb mi üks' minut. Astat-210-izotopan pol'čihodamižen pord om kaikiš hätkemb — 8 časud 6 minutad, mugažo pord om hätkemb 211- (7,21 časud) i 209- (5,41 časud) izotopoil.
Irdkosketused
Kategorii:Himižed elementad kirjamišton mödhe
Poskröbiševa Galina
Galina Ivanovna Poskröbiševa (Галина Ивановна Поскрёбышева; sünd. 4. kül'mku 1935, NSTÜ — kol. 1. sulaku 2008, Venäma) oli nevondkundaline da venämalaine dietolog, TV-programiden vedai, kümenikoiden kirjoiden tegii, kulinarijas tobjimalaz.
Poskröbiševa lopi opendust Moskvan medicinižes institutas i radoi ohjastusen kirhuližen abun palakundas (nomer 4) lähtendhasai penzijha.
Naine vedi televizijas nenid oigendusid: «Naš sad» (Meiden sad), «Domašnii očag» (kaks'kümne vot oiktas efiras, Kodilezi), «Russkii ogorod» (Venälaine linma). Ühtni «Russkii dom»-programha (Venälaine pert').
Tat oli sodalendai. Naine sünduti tütärt i poigad.
Homaičendad
Kategorii:Dietologad Kategorii:NSTÜ:n TV-vedajad Kategorii:NSTÜ:n kirjutajad Kategorii:NSTÜ:n lehtezmehed Kategorii:Venäman TV-vedajad Kategorii:Venäman kirjutajad Kategorii:Venäman lehtezmehed Kategorii:Kirjutajad kirjamišton mödhe Kategorii:Lehtezmehed kirjamišton mödhe Kategorii:TV-vedajad kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe
La Plat
La Plat (La Plata «hobed») om toponim. Se voib znamoita:
Armstrong Lui
Kaikiš tetabambad kompozicijad oma «Stardust», «When The Saints Go Marching In», «Dream a Little Dream of Me», «Ain't Misbehavin'», «You Rascal You», «Stompin' at the Savoy», «We Have All the Time in the World», «Hello, Dolly!», «What a Wonderful World».
Biografii
Lui Armstrong oli sündnu Uden Orleanan goll'hä rajonha i kanzha. Uil'jam Armstrong-tat okai pereht Lui-vagahaižen aigan völ. Meri Albert-mam radoi prostitucijan sferas, i andoihe Luid norembaiženke Beatris-sizarenke kazvatamha Džozefin-babale. Meri oti lapsid tagaz, pidi hol't heiš tarkuseta, no kazvati Beatrisad täudehe ighäsai.
Lui toi kivihil't i möi lugendlehtesid lapsessai. Seičemevozne prihaine abutaškanzi kivihilen Karnoffski-torgovanoiden kodiš, hö oliba evrejalaižed immigrantad Litvanmaspäi i kändihe prihan kazvatajikš. Üks'toštkümnevozne Lui eli se maman udes kanzas, se tatan udes kanzas. Vl 1914 priha vändaškanzi kornetal irdansambliš i edesti muzikad ičeze elon lophusai.
Kanz
Muzikant oli naižiš nell' kerdad, no üks'jäine Šeron Preston-Folta-laps' om sündnu naindan irdpolel.
Irdkosketused
Kategorii:AÜV:oiden pajatajad Kategorii:AÜV:oiden muzikankirjutajad Kategorii:Torvenvändajad Kategorii:Muzikankirjutajad kirjamišton mödhe Kategorii:Pajatajad kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe Kategorii:Sündnuded Udhe Orleanha Kategorii:Džaz
Estinman lidnad
Estinmas om 47 lidnad (linn) vspäi 1995:
* lidn municipaližeta statusata (2018), mülüb volostihe (vald) vai toižhe lidnha.
Homaičendad
Kategorii:Lidnoiden nimikirjutesed
Iitti
Iitti (mugažo suomen kelel; Itis) om Suomenman kund Päijät-Häme-agjas (edel 2021. vot mülüi Kümenlaksoho), pohjoižhe Hel'sinkišpäi. Kaik om 53 küläd kundas. Municipalitetan keskuz sijadase Kausal-žilos (suom. Kausala).
Kundan pind — 687,09 km², sidä kesken saum vezid 97,31 km² (14,2%).
Vl 2013 eläjiden lugu oli 6 975 ristitud. Kaikiš suremb kundan ristitišt oli 7 889 eläjad vl 1990. Nügüdläine kundan pämez' om Riku Rönnholm.
Kalitkad
thumb|250px|Kalitkad Kalitkad oma vepsän da karjalan rahvahan söm. Ned oma keskmäižed surtte avol'jaižed pirgad. Söm om populärine Venäman evropižen palan pohjoižen päivlaskmas i Suomenmas.
Karjalan naižed pagižiba: Kalittoa kyzyy kaheksoa «kalitk küzub kahesad». Toižin sanoin, kahesa komponentad oma tarbhaižed paštamha nenid pirgoid: rugižjauh (voib nižujauhon ližadusenke), vezi, hapamaid, sol, maid, argvoi, kandatez i südäin. Südäimeks ottas nenid produktoid: märgištunu hapamaidos ozrsurim, ozrpudr, kartohk, keittud ris vai šon, taukun.
Irdkosketused
Kategorii:Pirgad Kategorii:Avol'jaižed pirgad Kategorii:Karjalan keitand Kategorii:Vepsän keitand
Kedrovii (Tomskan agj)
Kedrovii (Кедро́вый) om Venäman lidn da lidnümbrik (vspäi 2004) Tomskan agjan suvipäivlaskmas. Se om ümbärtud Parabelin rajonal.
Istorii
Kedrovii-lidn om Pudinon kivivoigazansamižen rajonan keskuz, šingotase kivivoin tedištelendal da samižel sen ümbrištos i kivivoiveimen holitusel.
Geografijan andmused
Lidn sijadase Čuzik-jogen oiktal randal (Obinjogen hurapol'ne bassein), 100 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Novosibirskan agjan röunhasai om 70 km suvhe orhal, Tomskhasai om 347 km suvipäivnouzmha orhal vai 451 km avtotedme (sidä kesken tal'vtedme 150 km pitte). Lähembaine lidn om Kolpaševo 215 km pohjoižpäivnouzmha orhal vai 380 km avtotedme (sidä kesken tal'vtedme). Lendimport radab, punolendimed lendletas vahtžiloihesai, voib sadas Streževoi- i Kolpaševo-lidnoihesai.
Kaik kuz' žilod mülüdas lidnümbrikho Kedrovijan ližaks. Lidnankundan pind — 1 697 km².
Eläjad
Ortodoksižen hristanuskondan ph. Sergii Radonežalaižen jumalanpert' om saudud vll 2008−2017.
Professionaližen opendusen aluzkundad ratas lähembaižiš lidnoiš.
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Tomskan agjan lidnad Kategorii:Tomskan agjan lidnümbrikod
Rahman Zillur
Zillur Rahman (জিল্লুর রহমান; sünd. 9. keväz'ku 1929, Bhairab, Britanine Indii, nüg. Bangladeš — kol. 20. keväz'ku 2013, Singapur) oli Bangladešan politikanmez', 19. prezident (12.02.2009 — 20.03.2013).
Torvali
Torvali (ičeze nimituz: tōrwāli) om üks' indoevropižiš kelišpäi.
Kobencl' Lüdvig fon
Iogann Lüdvig Jozef fon Kobencl' (Johann Ludwig Joseph von Cobenzl; sünd. 21. kül'mku 1753, Brüssel', Suvialamad, Pühä Rimalaine imperii — kol. 23. uhoku 1809, Ven, Avstrijan imperii) oli avstrijalaine diplomat da valdkundmez', graf. Mülüi Kobenclid-heimho.
Rahman Zillur
Biografii
Mez' oli sündnu advokatan kanzha. Sai opendust Dakkan universitetan istorižel i jurudižel fakul'tetoil.
Torvali
Necil kelel pagištas Pakistanan pohjoižes. Kelenkandajad elädas kahesas žilos Svat-jogen üläjoksmusen randoil. Pagižijoiden lugu om 60..90 tuhad ristituid (mamankel').
Kobencl' Lüdvig fon
Mez' oli Gabsburgoiden monarhijan oigenu Venäman imperijas vozil 1779−1784, radoi sur'oigenudeks siš vll 1784−1797 i 1798−1800. 1800-ndes vodes linni Avstrijan imperijan ezmäižeks röunantagaižiden azjoiden ministraks (vn 1805 tal'vkuhusai). Koblenclin znamasine tond om monarhižiden koalicijoiden organizacii revolücišt Francijad vaste.
Torvali
Kaks' paginad: bahrain i čali. Kirjkel' om sätud 21. voz'sadan augotišes araban kirjamišton pohjal, variant latinical om olmas.
Kobencl' Lüdvig fon
Homaičendad
Kategorii:Sur'oigenuded Venäman imperijas Kategorii:Valdkundmehed Kategorii:Avstrijan diplomatad Kategorii:Avstrijan politikanmehed Kategorii:Diplomatad kirjamišton mödhe Kategorii:Politikanmehed kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe Kategorii:Sündnuded Brüsselihe Kategorii:Kolnuded Venas
Kaliningradan agj
Kaliningradan agj (Калининградская область) om Venälaižen Federacijan subjekt (agj) da pol'eksklav Baltijan meren randal.
Rahman Zillur
Biografii
Zillur Rahman jäi üks'jäižen kandidatan vn 2009 valičendoil i oli vahvištadud prezidentan radsijha änetandata.
Kaliningradan agj
Agj om Venäman kaikiš päivlaskmaižemb da kaikiš penemb pindan mödhe. Baltijan laivišton päsodameribaz sijadase täs.
Keled
Valdkundkel' om üks'jäine — venäkel'.
Istorii
Kaliningradan agj om olmas vs 1946 sulakun 7. päiväspäi.
Rahman Zillur
Homaičendad
Kategorii:Valdkundmehed Kategorii:Bangladešan prezidentad Kategorii:Politikanmehed kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe Kategorii:Kolnuded Singapuras
Kaliningradan agj
Istorii
Kaliningradan agjan Päkäskuz om vahvištadud vn 1995 28. päiväl tal'vkud Agjan Duman ezitajil, tuli väghe vn 1996 18. päiväl vilukud da om väges nügüd' äiluguižidenke vajehtusidenke.
Geografijan andmused
thumb|left|250px|Kaliningradan agjan reljefan kart. Kaliningradan agjal om mavaldkundröunoid Litvanmanke pohjoižes da päivnouzmas, Pol'šanmanke suves. Ühthine röunoiden piduz om 410 km. Agjan päivlaskmaižed da lodehližed randad lainištab Baltijan meri, sen irdpol'ne randanpird — 140 km.
Pind om 15 125 km². Mec otab territorijan videndest. Znamasižed joged oma Neman da Pregol'. Kaliningradan da Kuršan lahted oma Baltijan meren paloikš, ned oma jagadud merespäi Baltijan (Vislan) da Kuršan letejonoil.
Reljef om kukhikaz tazangišt. Agjan keskmäine korktuz om 15 metrad valdmeren pindan päl. Kaikiš korktemb čokkoim om Nimetoi-mägi (230 m) agjan suvipäivnouzmas. Kaikiš alahaižembad oma pol'derad (läz üht tuhad nellikkilometrid) mererandanno, ned oma ümbärtud kaičenddambil, sijadasoiš valdmeren pindan alemb. Sügüzel kovad päivlaskmtulleid oma paksud.
Klimat om Baltijan meren agjan tobjas palas da ven kontinentaline suvipäivnouzmas. Heinkun keskmäine lämuz om +17..+18 C°. Vilukun lämuz — −4..+0,5 C°. Vodes paneb sadegid 600..740 mm, om penemb niid vai ani ei sulakul-kezakul. Vihm oleskeleb 185 päiväl vodes. Paneb lunt 55 päiväl vodes, lumikate hajeneb teravas.
Londuseližed varad oma kivivoi, bur hil', turbaz, raud, marganc, titan, cirkonii, sauvondmaterialad (saved, letked, gravii), jartal' (mail'man varan ühesa kümnendest), keitandsol, kala.
Tobmuz
thumb|right|250px|Agjan gubernatoran da Ohjastusen ištundsija [[Kaliningradas.]] Agjan pämez' nimitase gubernatoraks. Anton Alihanov radab gubernatoran vs 2017 sügüz'kun 29. päiväspäi, edel sidä tegi hänen velgusidme vs 2016 redukun 6. päiväspäi. Kaik rahvaz änestab händast videks vodeks, enamba kaht strokud jäl'geten ei sa. Gubernator om mugažo agjan Ohjastusen ezimez', hän märičeb sen strukturad da paneb Ohjastusen ühtnijoid radnikusile. Viž Ohjastusen varaezimest oma hänele abhu.
Kaliningradan agjan üks'kodine parlament om Dum. Kaik rahvaz valičeb sen 40 ezitajad videks vodeks. Marina Orgejeva radab Agjan Duman ezimeheks vs 2011 sulakun 2. päiväspäi kahtenden strokun jäl'geten.
Radonoigendai tobmuz om Kaliningradan agjan Ohjastuz. Agjan ministrused, agentused da radnikoičendad alištudas Ohjastusele.
Agjan Duman ühtnijoiden järgenduseližed valičendad oliba vn 2016 18. päiväl sügüz'kud (6. kucund). Vn 2017 10. päiväl sügüz'kud valitihe gubernatorad, nügüdläine gubernator sai vägestust ezmäižel tural (81,06% änid).
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 941 873 ristitud. Kaikutte seičemenz' ristit ühesaspäi om lidnalaine.
FA Šäuläi
thumb|right|250px|«[[Kauno Žal'giris — FA Šäuläi»-matč adivoiš (0:0), 10. sulaku 2022]] FA «Šäuläi» (FA Šiauliai, "Šiaulių" futbolo akademija «Šäuläin futbolakademii») om Litvanman futbolklub ühtennimižes Šäuläi-lidnaspäi.
Kaliningradan agj
Eläjad
Kaik om kaks'kümne kaks' lidnad agjas da nell' lidnanvuittušt žilod. Vl 2017 kaik om 12 lidnad enamba 10 tuh. eläjid.
Rahvahad (enamba 0,4% vl 2010): venälaižed — 82,0%, ukrainalaižed — 3,5%, vaugedvenälaižed — 3,5%, litvalaižed — 1,0%, armenijalaižed — 1,0%, saksalaižed — 0,8%, totarlaižed — 0,5%, azerbaidžanlaižed — 0,4%, toižed rahvahad — 2,2%, rahvahuden ozutandata — 5,1%.
Torvali
Kelen harakteristik
Kirjkeles om 9 vokalid i 39 konsonantad. Orfografii om seižundan processas. Flektivine kel'. Sanoiden järgenduz om SOV.
Havajan kel'
Havajan kel'  (ičeze nimituz om ‘Ōlelo Hawai‘i [ʔoːˈlɛlo həˈvɐjʔi]) om üks' avstronezižiš kelišpäi. Se oli avaros levitadud AÜV:oiden Havajan saril aigemba, no nügüd' kelen kävutand eile mugoine avar kut edemba. Heimolaižed keled oma olmas kaikedme tün'valdmerižedme regionadme, mugomad oma, ozutesikš, maorin kel' i samoan kel'.
Nügüdläižiden pagižijoiden ühthine lugu om läz 27 160 ristitud. Pagižijoiden kaikiš järedamb sebr eläb Niihau-sarel. Opetas kel't Havajan üläškolas.
Kirjkel' om sätud latinan kirjamišton pohjal.
Etimologii
Kelen nimituz tuli saren nimitusespäi; Džeims Kuk-merimatkadai nimiti sart Owhyhee:ks vai Owhyee:ks. Havajan kelel saren nimituz om O Hawaiʻi, se znamoičeb «nece om Havajan sared». Keles nece nimituz oli vn 1822 uhokuhusai, sid' kel' sai ʻŌlelo Hawaiʻi-nimitust («havajan kel'»).
Hawaii-vajeh znamoičeb «Kodima». Voib löuta sen lähižid vaihid toižiš avstronezižiš keliš, oz., Samoa-valdkundan ühtel sarišpäi Sawaii-nimituz om.
Kel'kund
Havajan kel' mülüb avstronezižen kel'kundan polinezižehe oksha. Om äi ühthižid vajhid da pirdoid niiden keliden keskes, ozutesikš, lima (havajan kel'), rima (tahitin kel'), nima (tongan kel') «käzi» da toižed.
Kirjamišt
Havajan kelen kirjamišt om olmas vodespäi 1822, se om latinan kirjamišton pohjal:
Fonetik
Kelel om viž vokalid vaiše. Jogahine vokal' voib olda pit'kaks: a — ā, e — ē, i — ī, o — ō, u — ū.
Torvali
Homaičendad
Kategorii:Indoevropižed keled Kategorii:Keled i dialektad kirjamišton mödhe Kategorii:Pakistanan keled
FA Šäuläi
Kluban istorii augotihe vl 2007. Om vn 2021 sezonan Ezmäižen ühtnendan vägestajan, ezineb valdkundan A-ühtnendas vspäi 2022. Klub sai seičement sijad vn 2022 sezonas.
Kaliningradan agj
Ižanduz
Tegimišton päsarakod oma kalan da pun ümbriradmine, meblän tehmine, elektroenergetine sarak.
FA Šäuläi
Šäuläin-lidnan stadion (vai municipaline stadion, Šiaulių miesto stadionas / Šiaulių savivaldybės stadionas) om kodiarenaks. Kluban direktor om Deivis Kančelskis. Pätrener om Mindaugas Čepas vn 2020 tal'vkuspäi.
Irdkosketused
Kategorii:Litvanman futbolklubad Kategorii:Futbolklubad kirjamišton mödhe Kategorii:Šäuläi
Havajan kel'
Fonetik
Konsonantad oma jäl'ghižed: [n], [m], [p], [k] ([t] erasiš paginoiš), [l] ([r] erasiš paginoiš), [ʔ], [v], [w].
[ʔ]-konsonantal (ʻ) om sur' znamoičend havajan keles, ozutesikš kou i koʻu oma erazvuiččed vaihed.
Grammatik
Havajan kel' om analitine kel' sen heimolaižiden kartte. Kändeltas vaihid harvoin lujas.
Nimil ei ole suguid da kändoid. Erazvuiččed vaihed kävutasoiš kändoiden täht: i = illativ, allativ, akkuzativ da innesiv. Artikl' kävutase jonoštamha lugud: ke keiki «laps'» — nā keiki «lapsed».
Erazvuiččed vaihed seižutasoiš edel verbad jonoštamha aigad da modusid.
Homaičendad
Kategorii:Avstronezižed keled Kategorii:Keled i dialektad kirjamišton mödhe Kategorii:AÜV:oiden keled
Sur' Nedal'
thumbnail|right|250px|[[Hristan petošindad (tundmatoman alamalaižen pirdajan pirdandkuva, 15. voz'sada)]] Sur' Nedal' (grek.: Μεγάλη Εβδομάδα, ven.: Страстная седмица vai Страстная неделя) om Pühän Aigan (Suren Pühän) jäl'gmäine nedal'. Hristanuskondaližed johtuteledas Judan petind, Peitol'ne Ehtpraznik, käskuzkund Iisusan päl, Hänen petošindad, nagloičend ristha da mahapanend. Vaumičese Äipäivänke.
Narimanov (lidn)
Narimanov (Нарима́нов) om Venäman lidn da lidnankund Astrahanin agjan suvipalas. Se om Narimanovan rajonan administrativine keskuz.
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud vn 1963 21. päiväl sulakud kuti Vododelitel'-žilo otmaha kävutamižhe Volgan suhišton oiktad randpol't. Vn 1973 sügüz'kul vezijagajan padoseinän sauvond tuli lophu i laivoiden likund zavodihe sen kal't. Saudihe šlüzad vodele 1975. Udesnimitihe Nižnevolžskii-žilod nügüdläižikš Venäman kirjutajan da Azerbaidžanan NST:n Nariman Narimanov-pämehen (1870−1925) oiktastuseks da anttihe lidnan statusad vn 1984 19. päiväl redukud.
Narimanov šingotase laivansauvomižen «Lotos»-tegimel, geotekstilin «Geksa-Lotos» kompanijal, kalankazvatusen da melioracijan edheotandoil.
Geografijan andmused
Lidn sijadase Volg-jogen korktal oiktal randal, valdmeren tazopindan (0 m) keskmäižel korktusel. Matkad Astrahanihesai om 45 km suvhe «Kaspii»-avtotedme (M6), ümbärdab lidnad päivlaskmaspäi. Kivivoinvalamižport om saudud lidnas.
Narimanov om lidnankundan üks'jäine eländpunkt.
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu om 11 521 ristitud, rajonan nelländez. Kaikiš suremb ristitišt oli 12 300 eläjad vl 1998. Vl 2017 kaik 11 118 ristitud elihe lidnas.
Ortodoksižen hristanuskondan Pühän Jumalanmaman Blagoveščenjan jumalanpert' om saudud vozil 2001−2012.
Astrahanin proftehnologijoiden valdkundaližen kolledžan filial om lidnan professionaližen opendusen aluzkundaks.
Edeline lidnankundan pämez' (sen Nevondkundan ezimez') om Aleksandr Nikitin (reduku 2016 — sügüz'ku 2019).
Heaven's a Lie
«Heaven's a Lie» (Rai om kelastuz) om «Lacuna Coil»-muzikgruppan kahtenz' pajo koumandes studižes «Comalies»-al'bomas da ühtennimine singl, ned oma pästtud 2002-ndes vodes. Se om üks' kaikiš tetabambiš gruppan pajoišpäi.
Pajo om gotikmetal-žanras, sen tekst om sätud gruppan nelläl ühtnijal anglijan kelel. Singlan prodüser om Val'demar Sorihta.
Kontekstan mödhe, nece ei ole antireligiozine pajo, kut äjad ristitud meletadas: gruppan Kristina Skabbija-vokalist sel'giti interv'jus HighWireDaze.com-saitan täht, miše heaven-sana znamoičeb ideališt elod, i kaik nimituz om oigetud naprijale väges antta elon näguid toižile ristituile. Kävutihe kompozicijad «Meletada ogernikan kartte»-serialan reklamas.
Kaks' videod om pästtud singlale vl 2003.
Homaičendad
Kategorii:Lacuna Coil:an pajod Kategorii:Pajod kirjamišton mödhe Kategorii:Singlad kirjamišton mödhe Kategorii:Vn 2002 pajod Kategorii:Vn 2002 singlad Kategorii:Pajod anglijan kelel Kategorii:Debütižed singlad
Südäimed (kartankarv)
thumbnail|right|220px|Südäimiden znam Südäimed (kävutase äilugus vaiše; cœur, hearts, черви, червы, чирва, жи́ра) om rusked kartankarv, nell'mujuižes pačkas mugažo. Se om francijan pačkan üks' nelläs kartankarvaspäi.
Südäimiden znamad — ♥ ♡. Znam om südäikeran (südäimen) stilizuidud kuva. Kuvadase kuti 25px saksan pačkas. Kartankarvan znam om melestehtud Saksanmas 15. voz'sadal.
Vižkümnekaks'kartaižes pačkas
tuz* 2* 3* 4* 5* 6* 7* 8* 9* 10* saldat (La Gir, Lahire)* dam (Judif', Judit)* kunigaz (Sur' Karl, Čarl'z)
Homaičendad
Kategorii:Kartankarvad
Cetine
Cetine om lidn Mustmägin suves. Se om Cetine-pälidn-kundan administrativine keskuz.
Istorii
Cetine šingotase turizmal (vanh lidn, ortodoksižed pühäpertid, 4 muzejad, festivaline keza) i pakuitesen fabrikal, tipografii radab.
Geografijan andmused
Lidn sijadase mägidenkeskeižes katl'uses, 671 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Adriatižen meren randhasai om 12 km orhal, Skadar-järvhesai — 15 km, Podgoric-pälidnhasai om 33 km päivnouzmha. Lujad manrehkaidused oleskeliba (M7,4 vl 1667).
Klimat om ven neps. Paneb sadegid 3616 mm vodes, enamba kaiked tal'vel (400..500 mm kus), vähemba kezakus-elokus (11..48 mm kus).
Cetinen kund jagase 3 municipalitetha : Vanh lidn (Стари Град), Nova Varoš (Нова Варош) i Gruda — Done Pole (Груда — Доне Поле).
Eläjad
Vn 2003 rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 15 325 ristitud. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 15,9 tuhad eläjid vl 1991.
Kodikel' (2011): mustmägin kel' — 83%, serban kel' — 11%, toine kel' — 6%.
Irdkosketused
Kategorii:Mustmägin lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe *
Vaskia
Vaskia (ičeze nimituz: waskia) om papuan kel', kudambal pagištas Papua — Uden Gvinejan pohjoižpäivnouzmaiženno randištonno, Madang-agjas.
Kel' om Karkar-saren üks' kahtes sijaližes kelespäi. Saren toižed igähižed eläjad pagištas toižen, avstronezižen kel'kundan takia-kelel, kudamb om rekonstruiruidud vaskia-kelespäi. Valdkundan oficialižed keled oma tok-pisin i anglijan kel'.
Vaskian pagižijoiden lugu om läz 20 tuhad ristituid (2007, mamankel'). Kirjkel' om latinan kirjamišton pohjal.
Homaičendad
Kategorii:Papuan keled Kategorii:Keled i dialektad kirjamišton mödhe Kategorii:Papua — Uden Gvinejan keled
Išimbai
Išimbai (Ишимба́й, bašk. i Ишембай) om Venäman lidn da lidnankund Baškortostanan Tazovaldkundan keskuzpalan suves. Se om Išimbain rajonan administrativine keskuz, mülüb rajonha vspäi 2000.
Istorii
Eländpunktan aluz om pandud žilho vl 1932 samha kivivoid. Vl 1934 ühtenzoittihe lähižid külid da kätihe Išimbai-radnikžiloks, nimitihe Išimbajevo-külän (vspäi 1815) alusenpanijan mödhe. Radnikžilo sai lidnan statusad tazovaldkundan alištusenke vl 1940.
Išimbai šingotase kivivoin da sen gazan samižel, mašiništonsauvomižen tegimil (sured soavtod-transporterad ujelimil, libutimed, mašiništ buraudusen i kaivuziden täht), sauvondmaterialiden pästandal (katusenmaterialad, krepindmaterialad), sömtegimištol (leibänkombinat, vintegim), mugažo katalizatoriden himine tegim i mebel'fabrik ratas lidnas.
Geografijan andmused
Lidn sijadase Vaugedjogen oiktal randal, 150 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Ufahasai om 140 km orhal vai 150 km avtotedme. Om Salavat-lidnan pohjoižpäivnouzmaižeks ezilidnaks, se om jogen hural randal, ühtenzoittas sildal.
Išimbai om lidnankundan üks'jäine eländpunkt.
Eläjad
Vn 2010 kaiken Venäman rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 66 259 ristitud, rajonan koume nelländest. Kaikiš suremb ristitišt oli 72 tuhad eläjid vl 1994.
Rahvahad (enamba 0,4% vl 2010): venälaižed — 50,1%, baškiralaižed — 28,7%, totarlaižed — 14,2%, čuvašalaižed — 0,9%, ukrainalaižed — 0,7%, toižed rahvahad — 2,0%, rahvahuden ozutandata — 3,4%.
Islaman koume päpühäpertid (avaitihe vozil 1948, 1990 da 1995) ratas lidnas. Ortodoksižen hristanuskondan Pühän Stroican jumalanpert' (saudihe vll 2000−2004) om olmas lidnas.
Professionaližen opendusen aluzkundad: Išimbain professionaline kolledž, kivivoikolledž i Ufan valdkundaližen aviaciž-tehnižen universitetan filial.
Edeline lidnankundan administracijan pämez' om Sergei Nikitin (semendku 2009 — kül'mku 2019).
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Baškortostanan Tazovaldkundan lidnad *
Jügu 200 (fil'm)
«Jügu 200» (Груз 200) om voden 2007 venämalaine dramfil'm. Režissör — Aleksei Balabanov, se om hänen üks'toštkümnenz' fil'm lugul. Om tehtud Piterin CTB-kinokompanijan (latinan kirjamed) ohjandusen al.
Fil'man tegend mäneb voden 1984 Nevondkundaližes Ühtištuses. Fil'mzihe Čerepovecas, mugažo Leningradan agjas (Vanh Ladog i Viipur), Pskovas. Scenarii om kirjutadud realižiden tegoiden mödhe. Se vei küzundoihe, eziauguižešti kuctud akt'orad pučihe fil'mdandaspäi (no Makoveckii änetoiti). Fil'm läksi ekranoile vn 2007 14. päiväl kezakud, sid' äjad kinoteatrad heitihe «Jügu 200» ozutandaspäi severziš päiviš.
Ferro Ticiano
Ticiano Ferro (Tiziano Ferro, sünd. 21. uhoku 1980, Latin, Italii) om italijalaine poppajatai da nügüd'aigaine muzikankirjutai.
Biografii
Ticiano om sündnu Latin-lidnha.
Irdkosketused
Kategorii:Italijan pajatajad Kategorii:Poppajatajad Kategorii:Pajatajad kirjamišton mödhe Kategorii:Personalijad kirjamišton mödhe
Belorečensk
Belorečensk (Белоре́ченск, Բելորեչենսկ Belorečensk) om Venäman lidn da lidnankund Krasnodaran randan keskuzpalan suves. Se om Belorečenskan rajonan administrativine keskuz, mülüb rajonha.
Istorii
Čerkesalaižiden Šithal-eländpunkt (Шытхьалэ) oli olmas Belorečenskan sijas edel 19. voz'sadan kahtent palad.
Belorečenskan ižandusen päsarakod oma himine (mineraližheretusiden tegim), sömtegimišt (südäiveded, konditerine fabrik, voitegim, kombisötken tegim, leibtegim), sauvondmaterialad (raudbetontegesed), raudtetransportan edheotandad i meblin tehmine.
Geografijan andmused
Lidn sijadase Vaugedjogen oiktal randal (Шъхьагуащэ, Kubanin hurapol'ne bassein), 120 m ü.m.t. keskmäižel korktusel. Matkad Adigejan Tazovaldkundan röunhasai om kuz' kilometrad päivlaskmha i nell' kilometrad suvhe, Krasnodarhasai om 75 km päivlaskmha orhal vai 100 km avtotedme. Lähembaine lidn om Maikop (Adigejan pälidn) 20 km suvipäivnouzmha orhal, raudtedme vai avtotedme.
Eläjad
Vn 2010 Venäman rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 53 892 ristitud. Vl 2018 lidnan ristitišt oli 52 082 eläjad. Kaikiš suremb ristitišt oli 60 tuhad eläjid vl 1996.
Rahvahad (enamba 1% vl 2010): venälaižed — 84,1%, armenijalaižed — 9,9%, ukrainalaižed — 1,4%, toižed rahvahad — 4,1%, rahvahuden ozutandata — 0,5%.
Ortodoksižen hristanuskondan viž pühäpertid oma saudud: kaks' jumalanpertid i koume časounäd. Armenižen jumalankodikundan pühäpert' om avaitud lidnas.
Professionaližen opendusen aluzkundad: industrialiž-tehnologine tehnikum (valdkundaline), kooperativine tehnikum (privatine), biznesan da oiktusen tehnikum (privatine), medicinine kolledž (valdkundaline).
Edeline lidnankundan pämez' (lidnan Administracijan pämez') om Aleksandr Šapovalov (keväz'ku 2017 — viluku 2019).
Irdkosketused
Kategorii:Venäman lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe Kategorii:Krasnodaran randan lidnad *
Hebočaine
Hebočaine (Rubus arcticus) om Rubus-heimon äivozne heinäsine kazmuz. Mülütadas Rozanvuiččed-sugukundha.
Leviganduz
Kazmuz om levitadud Pohjoižen mapoliškon venos i subarktižes vöiš: Pohjoižamerik, Skandinavii, Baltijan mad, Vaugedvenäma, Venäma, Kitain pohjoižpäivnouzm, Pohjoižkorei. Om levitadud mecoiš, londuseližil nituil, jogiden i ojiden randoidme, penzhištoiš, soil i tundral, 1200 metrhasai ü.m.t. korktusil.
Ümbrikirjutand
thumb|left|250px|Hebočaižen botanine kuva Karl Lindman-tedomehen Bilder ur Nordens Flora-kirjaspäi, 1917−1926 Hebočaine kazvab 30 santimetrhasai kortte. Jurišt om pit'k da hoik, ujelii, puikoikaz, sijadase 15..25 sm süvüdel. Lehtesed oma vihandad koumeagjaižed. Muzaruskedvauvhad änikod oleldas üksin, kaksin vai koumin ladval, viž lehtest änikos.
Änikoičend zavodiše semendkun lopuspäi i jätkustub 25..35 päiväd. Heinkus voib löuta küpsnijoid i änikoičijoid kazmusid ühten aigan. Plod om ühtištadud semnikahad murud babarmon pojav, no rusttan mujun toižidenke ližamujuidenke.
Kävutand
Ottas kävutamižhe veresid i ümbriratud marjoid. Tehtas nenid produktoid marjoišpäi: keitiž, südäivezi, likör, unotez. Unotadas lehtesid vihandaks čajuks. Hebočaižen südäivezi abutab hibjan lämuden alendusele, täutab vezinäl'gad, hüvä tonizirui i varmitai abutuz.
Homaičendad
Kategorii:Rozanvuiččed Kategorii:Kazmused kirjamišton mödhe Kategorii:Heinäsižed kazmused Kategorii:Marjad Kategorii:Sömkazmused
Čad
Istorii
Vn 1960 11. päiväl elokud Čad tedištoiti ičeze ripmatomudes Francijaspäi.
Jäl'gmäine Konstitucijan udištamine oli vn 1996 keväz'kun 31. päiväl, se om vahvištadud kaiken rahvahan referenduman jäl'ghe. Konstitucii om väges vn 2005 vajehtusidenke.
Geografijan andmused
thumb|left|250px|Čadan topografine kart. Čad om mavaldkundröunoiš Kamerunanke (röunan piduz — 1116 km), Nigerijanke (85 km) i Nigeranke (1196 km) päivlaskmas, Livijanke (1050 km) pohjoižes, Sudananke päivnouzmas (1403 km), Keskafrikan Tazovaldkundanke suves (1556 km). Ühthine röunoiden piduz — 6406 km. Čad om mererandatoi valdkund.
Tazangištod ottas man tobmad palad. Valdkundan kaikiš korktemb čokkoim om Emi Kussi-mägi, 3415 m valdmeren pindan päl. Kaikiš suremb Čad-järv levigandeb Nigerijan röunal. Pohjoižes ei ole kaikenaigaižid jogid, no suves niid om äi. Čadan päjogi om Šari-jogi, se lankteb Čad-järvhe.
Londuseližed pävarad oma kivivoi, boksitad, kuld, uran.
Tobmuz
thumb|right|250px|Parlamentan sauvuz [[Ndžamenas]] Čad om unitarine prezidentine tazovaldkund äjiden partijoiden sistemanke.
Valdkundan pämez' om prezident, hän-žo om armijan päkäsknik. Kaik rahvaz valičeb prezidentad videks vodeks, toižiden strokuiden lugu om röunatoi. Vspäi 1990 nügüd'aigahasai Idris Debi radoi prezidentan hätken. Prezident paneb ohjastusen ministrid radsijha. Päministran radnikuz om tühjitadud vn 2018 semendkus.
Parlament om üks'kodine Nacionaline Suim (Assemblée Nationale) 188 deputatanke-ühtnijanke. Rahvaz valičeb kaikid heid nelläks vodeks.
Parlamentan ühtnijoiden järgvaličendad oliba vn 2011 13. päiväl uhokud, vn 2015 valičendad oma pidetud rahoiden mairhen tagut. Valitihe prezidentad järgkerdan vn 2016 10. päiväl sulakud, Idris Debi sai vägestust 59,92% satusenke da radoi kudenden strokun jäl'geten ičeze kolendhasai vn 2021 sulakus. Hänen poig Mahamat Debi tegeb prezidentan velgusidme.
Administrativiž-territorialine jagand
Kacu kirjutuz: Čadan administrativiž-territorialine jagand.
Čadan Tazovaldkund jagase 22 agjaks (regionaks). Agjad alajagasoiš 61 departamentha, ned — 200 subprefekturha, edemba — 446 municipalitetha (kanton:ha).
Eläjad
Čadas elädas čadalaižed. Vn 2014 heinkus valdkundan ristitišt oli 11 412 107 eläjad. Kaikiš suremb ristitišt om nügüd'.
Toižed sured lidnad (enamba 100 tuh. ristituid vl 2010, surembaspäi penembha): Mundu, Sarh.
Ižanduz
Čadan päeksport om kivivoi (96%). Mugažo mödas verhiže maihe kabjživatištod da puvillad.
Kivisaren sild
thumb|right|250px|Kivisaren sild vn 2010 redukus Kivisaren sild (Каменноостровский мост) om Venäman vižkeskustaine metalline sild raudbetonižil alusil Piterin Petrogradan rajonan pohjoižpäivnouzmas Penes Nevkas päliči.
Istorine nimi Betankuran sild, no se kävutase nügüd' toižen, uden sildan täht. Nimitihe Kivisaren prospektan mödhe.
Ümbrišt
Sild ühtenzoitab Aptekarskii-sar' Kivisarenke Kivisaren prospektan lopus. Kävutase avtoiden (vähemb 25 tonnad jügutte), tramvaiden da jaugnikoiden likundan täht. Sur' Krestovskii sild sijadase mödvedhe. Sädab ühtižen kompleksan lähiženke Ušakovan sildanke.
Istorii
Vspäi 1760 ezmäine sild oli olmas plaškoutoil. Vozil 1811−1813 puine sild oli saudud kivižil alusil Avgustin de Betankur i Molina-inženeran projektan mödhe. Vodel 1938 heittihe puižid balkoid i panihe balkoid metallaspäi.
Vozil 1953−1954 nügüdläine sild om saudud metallbalkoil, asfal'tiruidud raudbetonižed apakod oma pindaks. Projektan tegijad oma «Lengiproinžprojekt»-institutan V. V. Demčenko- i B. B. Levin-inženerad, P. A. Arešev- i V. S. Vasil'kovskii-arhitektorad. Saudihe ut sildad vanhan hudran olendan i transportlikundan ližadusen tagut, ühten aigan Ušakovan sildanke pojavan projektan mödhe. Vl 1999 Kivisaren sild eli sures kohenduses läbi.
Konstrukcii
Sild om 152 m pitte, 36 m levette. Keskustan piduz om 27..30 metrad. Avaiduzkeskust sijadase keskes. Se om avaiduzsild potencialižešti, no avaiduz om voimusetoi tramvain järgteiden taguiči (vn 2009 olend).
Alused oma monolitižed, agjahižed oma puvajil, keskmäižed — vairostverkoil. Joga aluz om kreptüd ozrikkivel.
Irdkosketused
Kategorii:Piterin sildad Kategorii:Sildad kirjamišton mödhe Kategorii:Petrogradan rajon
Jassi
Jassi (Iași [ˈjaʃʲ]) om lidn Romanijan pohjoižpäivnouzmas. Se om valdkundan kahtenz' lidn eläjiden lugun mödhe, Jassin ümbrikon administrativine keskuz.
Istorii
Jassi šingotase nenil sarakol: raudan metallurgii, farmaceftine, tekstilin i soban pästand, sömtegimišt, IT-kompanijad, energetine, mašiništ tegimišton täht, avtopaloiden tehmine.
Geografijan andmused
Lidn sijadase kukhikahas tahondas, 35..354 m korktusil, 75 m ü.m.t. keskmäižel korktusel, Moldovan röunanno. Bahlui-jogi (119 km pitte, Prutan bassein) jagab lidnad kahteks palaks.
Klimat om ven kontinentaline. Voden keskmäine lämuz om +10 C°, kezakun-elokun +20..+22 C°, tal'vkun-uhokun −1..−3 C°. Ekstremumad oma −36 C° i +40 C°. Paneb sadegid 562 mm vodes, enamba kezaaigan.
Eläjad
Vn 2011 Romanijan rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 290 422 ristitud. Kaikiš suremb ristitišt oli 344 425 eläjad vl 1992 i om nügüd'. Kaik 474 tuh. ristituid om ezilidnoidenke 808 km² pindal.
Lidnalaižiden 98,5% oma romanijalaižed, 92,5% — ortodoksižed hristanuskojad (2002). Koume naižjumalankodid i nell' mez'jumalankodid oma kaičenus i avaitud lidnas, niišpäi kuz' oma saudud 16.-17. voz'sadal.
Irdkosketused
Kategorii:Romanijan lidnad Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe *
Bangladešan tak
thumb|right|250px|Bangladešan banknotad (2021) Bangladešan tak (বাংলাদেশী টাকা, Bangladeši taka) om Bangladešan valdkundvalüt. Om väges vspäi 1972, vajehti pakistanan rupijad uden ripmatoman valdkundan territorijal.
1 tak = 100 paisad (vai poišad, পয়সা). Valütkod om BDT. Simvol: ৳ vai Tk. Valütan pästandan regulätor om Bangladešan Bank.
Edel 1983. vot valütkurs oli sterlingoiden funtha sidodud, deval'viruihe takad severz'-se kerdoid. Vn 1983 vilukun 11. päiväspäi takan kurs märičese AÜV:oiden dollaral i valütoiden puzul.
Irdkosketused
Kategorii:Rahaühtnikad Kategorii:Bangladeš
Sur' depressii
thumb|right|400px|Kogosüdäiprodukt ühtele hengele mail'man valdkundoidme Suren depressijan aigan Sur' depressii (Great Depression) om voziden 1929−1939 mail'man ekonomine krizis.
Istorii
Depressijan terav faz oli vozil 1929−1933. Zavodihe AÜV:oiš Nju Jorkan biržan krahaspäi, leviganzi Evropan maihe AÜV:oiden torguindprotekcionizman märiden da jäl'ghižiden vastmäriden kal't.
Krizis kosketi ezikät nenid valdkundoid: AÜV (kaikiš suremb), Kanad, Sur' Britanii, Saksanma, Francii. Kuvastui tegimištoližihe lidnoihe, sauvond lopihe ani täuzin. Söndtavaroiden arvod poleniba 30−40% kacmata produktoiden valamižen maha i näl'gnikoiden kogoihe.
Krizisan süd
Mail'man ekonomižen krizisan süd:
Jäl'gused
Suren depressijan jäl'gused:
Homaičendad
Kategorii:AÜV:oiden istorii Kategorii:Francijan istorii Kategorii:Kanadan istorii Kategorii:Saksanman istorii Kategorii:Suren Britanijan istorii Kategorii:Ekonomižed krizisad Kategorii:Ekonomikan istorii
Cincinnati
thumb|left|250px|Lidnan transportine kart (2012). Cincinnati (mugažo kirjutadas anglijan kelel, no virktas [sɪnsɨˈnæti]) om AÜV:oiden lidn Ogajo-štatan suvipäivlaskmaižes čogas. Se om štatan koumanz' lidn eläjiden lugun mödhe.