cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ceza de San Biajo (Àłeghe)
Stòria
Inte i ani setanta del Setezento na frana ła zera finia viołenta inte el lago arente al paeze e da cuà se ghea orizenà na onda che ła ga investio el sentro, danejando gravamente ła ceza ; l'atuale parochiale, che ła ingloba racuante parte de ła vècia, ła zera stada portada a fine inte el 1783. Inte el 1889 un inséndio el ghea rovinà el paeze e anca ła ceza ła ghea sorbio dei dani, che ghe ga tocà èsar sanadi.
Bazéłega dei Santi Fiłipo e Jàcomo
Descrision
Conponesto de un'ùgnoła navada, l'interno el spécia el tìpego gusto del setezento, ełegante e rico, rezaltante ma sensa i ecediminti del Baroco, co nice poco fonde e un grando presbitèrio lumenà da do finestroni retangołari. Le decorasion de ła navada łe ze stae realizade intrà el 1774 e el 1775 dal pitore tirolezo Franz Anton Zeiller, mentre i sicli pitòreghi del sofito i ze òpara da l'anpesan Juzepe Ghedina (1859). Degni de èsar notai el ze anca un altare de Andrea Brustołon e na teła del pitor de l'otozento anpesan Luiji Giłardusi. Łe ze in pì conservae łe spoje atribuie a e a san Teòfiło. La ceza ła ze stada insignia de ła dignità de bazéłega menore el 7 de genaro 2011.
Organo a cane
Si parla parò solché de l'ùltemo òrgano de ła ceza anpesana, almanco cuatro strumenti i ło ga de fati precedesto: cheło atestà da un documento del 1561 (Vicenso Cołonbo?); cueło costruio inte el 1703 da Franz Kecht, organaro de Bresanon; cheło vegnesto fora da ła botega venesiana de Gaetano Całido inte el 1777, del cualo ghe se conserva oncora ła tastiera e racuante cane; e inte ła fin el strumento fato inte el 1885 da ła dita "Zachistal & Capek" de Krems.
Certoza de Vedana
Stòria
Inte el 1455 el Capìtoło de ła Catedrałe de Bełun el ghea scrivesto al Superiore Zenerale dei Certozini e l'Órdene el ghea acetà ła proposta de insediarse a Vedana e inte el 1457 ła zera stada de fati stipulada ła véndita de l'Ospìsio de Vedana de propietà del Capìtolo ai pari certozini de ła Règola de San Brunon, co l'òbligo de sevitar prategare l'asistensa ai pełegrini. L'antigo ospìsio el speciava probabiłmente ła concesion d'inpianto de l'antiga caza rurale bełuneza e el derivava dal 1145-1150, e el zera sta costruio cofà ospeałe par i pełegrini. Zera nomenà retore de ła nova certoza el mònago certozin Antonio Arloti.
El visin San Gotardo, co ła so ceza, racuanto probabilmente ła ghea da ver ła funsion de abitasion provizòria dei mònaghi inte el perìodo de costrusion. El primo edifegà a vegner fato inte el posto de ła nova certoza ła ze sta ła ceza, termenada inte el 1471. Na confradèrneda làega, asistia da un sacerdote ła rezeva l'ospìsio soto ła dipendensa dei canòneghi, che i ghe mandava de tanto in tanto vìzite de controło.
Machu Picchu
Tre setori
sinistra|miniatura|Piasa prinsipałe del Machu Picchu miniatura|Vista del Machu Picchu dal Wayna Picchu Drio cuanto dizesto dai archeòłoghi, ła sità de Machu Pichu ła zera dividesta in trè grandi setori: el Distreto Sacro, el Distreto del Popoło, verso sud, e el Distreto dei Sacerdoti e de ła Nobiltà (zona rezidensiałe).
Capeła de ła Beata Vèrzene de Lourdes
Interno
Sul fianco oponesto al presbitèrio e sora ła picenina entrada de ła capeła, infin, el ze ponesto un grando òrgano antigamente fato co prejo.
Wyoming
Etnie
Partindo dal censimento dei Stati Unii del 2000, ghe zera 15.381 nativi americani notai (o sia 3,1%). Le tribù prinsipałi łe zera i Arapaho (4,285), Shoshoni (3,296), Cherokees (1.263), Sioux (1,153), Chipewa (378), navajo (360), Cheyenne (289), Crow (236), Blackfoot (220) e Apache (202).
Istòrego
El Wyoming el ze sta ametesto cofà Stato drento de l'Union inte el 10 de lujo del 1890 cofà 44º stato. El ze sta ciamà cusita in onor de ła Wyoming Valley in Pennsylvania. Inte el 1869 el ze devegnesto el primo stato dei Stati Unii a stabiłir el "sufrajo conpagno" nisuna difarensa de zènare intrà òmani e fémane, siben-ché ómani e fémane de cołore no i podese votare.
Zeografia fìzega
El Wyoming el ze un stato àrido; ła major parte del teren ła ciapa manco de 10 pòłezi de àcua piovana a l'ano, motivasion par ła cuała el teren no el ze bon par l'agricoltura. I bovini i ze arłevai sora de tuto arente de łe zone montagnoze. Fiumi che i parte e che i finise drento del stato i ze el Snake River, che co i so 1.735Km el ze el fiume pì longo del stato, el Green River e el North Platte. El	Lago Yellowstone e ze el lago pì grando del Stato.
Ceza de San Liberałe
Ła sorze so de na cołineta a sirca 510 m s.l.m., domenando da nord el caołogo e ła Valbełuna. Ła rientra inte ła paròchia de Sargnan e ła ze oncora a volte doparada par łe funsion rełijoze.
Ceza de San Martin Véscovo (Vałe)
La ceza de San Martin Véscovo ła ze ła parochiale de Vałe de Cador, in provincia de Bełun e diòceze de Bełun-Feltre; ła ze parte de ła converzensa foraniałe 1.
Greensboro (Carolina del Nord)
Ła ze anca ła pì granda sità de ła rejon cusìdita Triade PedemontanŃa (Piedmont Triad).
Programa Apollo
Apollo 7
El primo voło co ecuipajo del programa Apollo el ze sta l'Apollo 7. El zera sta lansà l'11 de otobre del 1968 e el ze restà inte el spàsio par undaze dì. Ecuipajà da Schirra, Eisele e Cunningha, ła so mision ła zera cueła de testar ła càpsuła e vàrie manovre de inpisamento del motore prinsipałe del Service Propulsion System (SPS). Par lansare sta oparasion Apollo, el ze sta doparà el Saturn IB, un razo pì picenin del Saturn V, anca se el razo Saturn IB no el saria sta doparà oncora inte el efetivo programa de espłorasion lunare. Ła motivasion ła zera che l'Apollo 7 el gaveva solché da orbitar da torno a ła Tera.
Apollo 11
Apollo 11 - lansà el 16 de lujo - el ze sta el primo a portar do umani su ła luna. Neil Armstrong e Buzz Aldrin i zera stai ełezesti, mentre che Collins el zera restà al comando, in òrbita da torno de ła Luna. I do astronàuti i ghea fato lunajo sol "mare Tranquillitatis" metindo el primo pie su ła superfise lunare el 20 de lujo 1969.
Zendarme de montagna
Etimolozia
El nome el ze sta doparà da prima inte łe Alpe franseze e el riciama łe persone incuadrae inte ła zendarmeria.
Ceza de San Gotardo (San Gotardo)
La ceza de San Gotardo ła ze un liogo de culto catòlego situà inte ła frasion omònema del comune de Sospiroło (provincia de Bełun).
Prinsìpio/Avegniminti 20 majo
<templatestyles src="Intestasion/styles.css" />
Ceza de San Gotardo (San Gotardo)
Edifegà
I esterni i ze racuanto sénpleghi e i mete in rezalto el canpaniłe co cùspide a siégoła datàbiłe al XVIII secolo. Fin ai scumisi del Novezento l'ingreso da ła parete laterałe, cheła che varda a nord, ła zera presedesta da un pòrtego costituio da na fila de cuatro cołone tuscàneghe sora del cuało se ghe inpostava archi a tuto sesto.
Presidente de ła Repùblega Islàmega de l'Iran
Roło inte el Stato
Costitusionalmente, el presidente de ła Repùblega el ze responsàbiłe verso el popoło e ła Guida Suprema de l'Iran.
Scàndało Watergate
El scàndało Watergate, o pì senplegamente el Watergate, el ze sta un scàndało pułìtego s-ciopà inte i Stati Unii d'Amèrica inte el 1972, descaenà da ła descuerta de racuante intercetasion iłegałi fate inte el cuartier zenerałe del Comità nasionałe democràtego, da parte de ómani ligai al Partio Republegan e inte el particułare al "Comità par ła re-ełesion" del presidente Richard Nixon.
Tolta de ła Basteja
14 de lujo 1789
El comandante de ła fortesa el marcheze Bernard de Launay vedesto el presìdio sircondà, siben-ché el gàpia avesto ła forsa par spénzar-via l'ataco, el ga tentà de ver un diàłogo. El zera rivà par fin al ponto de far distansiar i canoni e de far vizitar ła fortesa da raprezentanti dei rebełi col fin de evitare un bagno de sàngue. A ła dełegasion se ghea acordà poco dopo anca un serto Thuriot, che na volta dasai i rebełi, el ghea sorpasà el ponte erlevatore entrando cusita inte l'intierior de ła fortesa e sfidando ła guarnizon svìsera.
- Luizi De Flue, capitan de łe guàrdie svìsare
Annapurna
Conformasion
El masìcio de l'Annapurna el detien 6 sime prinsipali:
Primo ministro del Japon
Funsion
Le atuałi funsion e responsabiłità del Primo Ministro del Gabineto Japonezo łe ze contegneste inte ła atuałe costitusion japoneza in vigor dal 1947. Drio de l'artìcuło 5 de ła Costitusion, el Primo Ministro el ezèrsita "el controło e ła supervision" so ła rama ezecutiva del goerno. La so firma ła ze dimandada in tute łe leji e i órdeni del Gabineto. Difarentemente de altri sistemi parlamentari inte i cuałi i ministri del goerno i mantegne teoregamente un rełativo grado de libartà de asion, drento dei limiti de ła responsabiłità cołetiva, el goerno japoneze el ze, inte ła pràtega, un'estension de l'autorità del Primo Ministro. El Presidente del Consejo el ga da prezentar a ła Dieta Japoneza un informa su tute łe rełasion interne e esterne. Drio de l'Ato su łe Forse de Autodefeza del 1954, el Primo Ministro el ze anca el comandante in cao de łe Forse de autodefeza japonezi.
Grupo montagnozo
thumb|El [[Pelmo|Monte Pelmo, masìcio dołomìtego inte el cuało se vede ła stratifegasion rocioza]] In orografia e geomorfolozia col tèrmano grupo montagnozo se intende un union de montagne, delimità da vałi e da pasi de montagna, che de sòłito i tołe el nome da ła montagna prinsipale pì ełevada (o anca da pì sime prinsipali). El grupo montagnozo el divien cusita na dełimitasion orogràfega de dimension pì granda de na sìnguła sima o montagna, e pì picenina o conpagna de na cadena montagnoza.
Conca idrogràfega
Definision
Ła conca idrogràfega ła ze na parte de teritòrio che, par colpa de ła so conformasion orogràfega, ła ciapa-drento łe àcue meteòreghe o provegnenti da ła fuzion de jasari o nevari che i core confluendo tute verso un solco d'inplùvio dàndoghe orìzene a un fiume, o verso na conca o depresion dando orìzene a un lago o a na zona pałuoza. Ła conca ziongràfega ła se difarénsia da ła conca idrozeołòzega vedesto che st'ùltema no el consìdara solché el defluir de łe àcue superfisałi, ma anca e decorimento de infiltrasion che łe dipende da ła stratografia e da ła conformasion zeołòzega del sotosuoło.
Leopoldo II de Toscana
Leopoldo II Giovanni Giuseppe Francesco Ferdinando Carlo d'Asburgo-Lorena (Firense, 3 de otobre 1797 - Roma, 29 de zenaro 1870) ze stà el penoltemo granduca de Toscana e l'oltemo Granduca de facto.
Biografia
El 27 de april 1859, rifiutandose de dar el proprio asenso ała guera contro l'Austria e de fronte a l'aperto rifiuto de l'ezercito de obedir al proprio sovrano, Leopoldo II, par evitar guai pezori a se steso e al so Stato, ze partìo in carosa da Pałaso Piti, usendo par la porta de Boboli, verso ła strada de Bołogna.
Apollo 11
l'Apollo 11 ła ze sta ła mision spasiałe che ła ga portà i primi òmani su ła Luna, i astronàuti statunitensi Neil Armstrong e Buzz Aldrin, inte el 20 de lujo del 1969 a łe 20:17:40 UTC. Armstrong el ze sta el primo a métar pie sul teren lunare, sie ore pì tardi del lunajo, el 21 de lujo a łe ore 02:56 UTC. Aldrin el zera rivà 19 minuti dopo. I do i ghea vivesto sirca do ore e meza de fora de ła navezeła, e i ghea tolto-sà 21,5 kg de materiałe lunare che i ga dopo portà in Tera. El terso menbro de ła mision, Michael Collins (piłota del mòduło de comando), el zera restà in òrbita lunare mentre chełi altri do i zera inte ła superfise; dopo 21,5 ore dal lunajo, i astronàuti i se ghea reunio e Collins el ghea piłotà el moduło de comando Columbia inte ła trajetòria de retorno su ła Tera. La mision ła zera finia inte el 24 de lujo, co l'amarajo inte l'Osèano Pasìfego.
Val de Stava
Zeografia
La vałe ła ga na longhesa totałe de 8 km. Le locałità inte ła vałada łe ze: Tièzero, Propian, Stava, Posołe, Pramadiso e Panpeago.
Gigi Sabani
I sucesi tełevizivi
Dal 4 de novembre 1991 al 10 de avrìl 1992 el conduze el programa del mezojorno Piacere Raiuno insieme co Toto Cutugno e łe zornałiste Danila Bonito ed Elisabetta Gardini: in sta trazmision conparise łe Gige de Gigi e łe Tate de Toto. L'istà del 1992 ło vede da novo protagonista co ła condusion de Un biglietto per... la canzone del secolo, concorso canoro łigà a ła łotarìa Italia. Drìoman el conduze altri programi, cofà Ci siamo!?! su Rai Uno, e Il grande gioco dell'oca so Rai 2. Inte'l 1994 el partesipa come ospite in tre brani inte l'ùltemo disco de inediti del grupo dei Squallor, dal titoło Cambiamento. Tornà inte l'isteso ano in Fininvest, el conduzerà Re per una notte so Italia 1, antesinjan dei Momenti di gloria de Mike Bongiorno.
Parco rejonałe dei Cołi Eugànei
El particułar paezajo, ła formasion zeołòzega, e ła flora e fàuna dei Cołi Eugànei, co i so beni culturałi, i ze stai declarai da sta leje àrea protezesta, conprendeste łe sorzenti termałi calde che łe sorze da sti cołi, i pì alti de ła Pianura Padana.
Blue Origin
Inte el prinsìpio, ła socetà el se zera focałizada sui vołi spasiałi sub-orbitałi, costruendo e sperimentando in voło el New Shepard, vełìvoło projetà inte ła so strutura de Culberson County, inte el Texas. Ła ga in pì costruio e sperimentà co èzito razi vetori redoparàbiłi (e de fato redoparai), gràsie a un sistema de recùparo par via de retrorazi del mìsiłe, e càpsułe abitàbiłi a aterajo frenà da paracadute.
Otomiłe
Col tèrmano otomiłe se intende de comun łe cuatòrdaze montagne de ła Terra che łe sùpara i otomiłe metri de altitudine sora del liveło del mare (s.l.m.), co i rispetivi masici montagnozi tuti locai in Azia sentro-meridionale (Nepal, Cina, Pakistan e India): nove in Himalaya, cuatro nel Karakorum, uno inte el Kashmir.
Pajada
Inte el sud del Braziłe, łe Pajae (Pajadas) łe vien cantae in versi in Décima Espinela, inte el stiłe recità co conpagnamento muzicałe da un muzegante de suporto, de sòłito in zènare milonga.
Sełebrasion
El 30 de zenaro el vien festejà a Rio Grande do Sul, el Dì del Pajador Gaucho. La data, reconosesta da ła leje statałe n.11.676/2001, ła vołe recordar Jayme Caetano Braun inte ła so data de nasimento. El vien considarà èsar el patron del Movimento Pajadoriłe, movimento nasesto inte el 2001.
Quito
Monumenti
Quito ła conta ła pì rica e inportante cołesion de arte cołoniałe del Sud Amèrica, De fato ła scoła de arte Quitegna ła ze sta ła pì inportante de ła cołònia e ła se rezalta intrà łe altre par via dei artisti indìzani e metìci de grando vałore che i ga dasà na eredità sensa conpagni inte el novo continente. El sentro istòrego de ła sità el detien 40 ceze e capełe, 16 conviti e monastieri coi so ciostri, 17 piase, 12 sałe capitołari, 12 muzei e inumarévułi corti de straordenària bełesa. Pròpio par l'inportansa de sti patrimoni architetòneghi, l'UNESCO el ghea declarà Quito patrimònio de l'umanità inte el 1978.
Andrea Vicentino
Biografia e ópare
I so tinti i ze conservà anca inte łe pinatoteche come ła Resuresion de Lazaro al Muzeo Nasiopnałe de łe Bełe Arti de Ła Vałeta.
Voivodato de ła Pomerània Osidentałe
El Voivodato de ła Pomerània Osidentałe el ze uno dei 16 voivodai de ła Repùblega de Połònia.
Franco Battiato
Drìoman, el ze tornà so i pasi de ła mùzega łezera inprofondindo anca ła canson d'autor. Fra i altri stiłi in cui el se ga simentà ghe ze ła mùzega etnega, cueła ełetronega e l'ópara łìrega. Łongo ła so carièra, in cui el ga otenjùo un vistozo suceso de pùblego e critica, el se ga avałesto de l'ajuto de numarozi cołaboradori fra cui el viołinista Giusto Pio e 'l fiłozofo Manlio Sgalambro (coautor di tanti so brani). I so testi refelete i so intaresi, fra cui l'ezoterismo, ła teorètega fiłozòfega, ła mìstega sufi (in partegołar tramite l'influensa de G.I. Gurdjieff) e ła meditasion orientałe. El muzicista se ga anca simentà in altri canpi cofà ła pitura e'l sìnema. El ze uno tra i artisti co'l mazor nùmaro de reconosimenti da parte del Club Tenco, co tre Targhe e un Premio Tenco.
Le glorie di Maria
Descrision
El łibro unise numaroze sitasion in favor de ła Beata Vèzene Maria dei Pari de ła Ceza e Doturi de ła Ceza co proprie vedue personałi so ła venerasion mariana e recava na serie de "ezenpi" e orasion a Maria.
Revołusion franseza
Contestasion a ła monarchia asołuta
Anca i previłezai i se ghea revoltà contra al poder reałe, parché el asołutismo łi ghea privai de łe so tradisionałi prerogative.
La Nobiltà, privada del podere soto el re Luigi XIV, ła sognava de tornar ai afari del Stato. A sta revendicasion pulìtega se gaveva na revendicasion econòmega. I nòbiłi no i ghea el derito de ezersitar un grando nùmaro de atività econòmeghe, soto ła pena de pèrdare ła so nobiltà. Inte un sècoło andove el rendimento de ła tera el stagnava e andove i costi par ła raprezentansa (costumi, carose, etc.) i nava senpre pì su, el so podero de cronpa el se sbasava.
Voivodato
Istòrego
El tèrmano voivoda, prima de ła concuista otomana dei Balcani, el zera un tèrmano de orìzene slava che el dezignava in prinsìpio el comandante de un'unità miłitare. El voivodà el zera l'intiero teritòrio sotoponesto a ła so autorità. Co i Otomani el tèrmano el zera pasà guałivamente a vegner doparà in teritori goernai da un esponente cristian ligà a ła Sublime porta, dełegà a ver funsion fiscałi e incargà intrà l'altro de azevołar ła sedentarizasion de łe popołasion nòmade che łe corea el teritòrio da lori aministrà.
Revołusion franseza
La canpagna eletorałe par l’ełesion dei deputai ai Stati Zenerałi
La convocasion dei Stati Zenerałi ła ghea ełevà tante speranse intrà ła popolasion franseze. I contadini i sperava inte un mejoro de łe so condision de vita sbandonando i deriti feudałi. La borghezia, formada a łe idee iłumeniste, ła sperava inte ła instaurasion de l’uguajansa dei deriti e de na monarchia parlamentare drio el modeło inglezo.
Voivodato
Etemołozia
El tèrmano el devien da ła raiza slava vojn, che ła se dòpara par dirghe a tuto cheło che depende da un ezèrsito o da un'organizasion de tipo bèłego.
Inperatore del Sacro Roman Inpero
Asburgo-Lorena
Francesco II el ghea renunsà al titolo di inperatore dei Romani, incontentàndose del pì modesto titolo de inperatore d'Austria, za ciapà inte el 1804, col nome di Francesco I. Napoleon el ghea fondà la Confederasion del Reno (1806-1813).
Revołusion franseza
Dai Stati Zenerałi a l'Asenblea Nasionałe (5 de majo 1789 - 17 de zugno 1789)
El ponto morto el ze rivà suito. El primo argomento de tratativa dei Stati Zenerałi el ze sta ła verìfega dei poderi. Mirabeau, nòbiłe ełezesto par raprezentar el Terso Stato, el ghea provà sensa èzito de tegner i trè órdeni in sała par ła discusion. Invese de discórare łe tase del re, i trè Stati i ghea tacà discórar so l'organizasion de ła lejislatura. La społa diplomàtega ła ze ndà vanti sensa sucesi fin al 27 de majo del 1789, co i nòbiłi i ghea votà par tore pozision ferma so ła verìfega separada. El dì sevente, l'abate Sieyès (un menbro del clero ma, cofà Mirabeau, ełezesto a raprezentare el Terzo Stato) el se ghea movesto col fin che el Terso Stato, che el ghea tacà reunirse cofà i Communes ("Comuni"), el procedese co ła verìfega e i invitase chełi altri Stati a ciapàrghene parte, invese de spetare che i rivase lori sołi.
Tolta de ła Basteja
Racuanti deputai i ze restai intimorii de come che łe se zera drio métar łe robe e i se ghea dimetesto da l'incargo, i restanti invese i ghea declarà che l'incargo dei deputai no el deriva dai sìngułi ełetori, ma da ła intiera Nasion, metendo in pràtega el prinsìpio de sovranità nasionałe, difendesto da Diderot. Ła stanpa ła ga tacà publegar i dibatimenti de l'Asenblea; ła discusion pùłitega ła se ghea estendesto anca fora, inte łe piase e sałoti de ła capitałe. El Palais Royal e l'àrea da torno łe zera posto de contìnue reunion de manifestanti democràteghi.
Racuanti soldai todeschi i ghea risevesto el órdene de cargar ła zente, fazendo vari ferii e desfando łe stàtue. El disenso dopo de sto acadimento el ze cresesto a desmezura e ła Asenblea ła ghea avertio el rè del perìcoło che ła Fransa ła garia coresto se łe trupe no łe se retirase, ma ła resposta de Luigi XVI ła ze stada contrària al retiro.
Vałe
thumb|[[Valbełuna, na vałe vèneta in provincia de Bełun vedesta dal ]] In zeografia ła vałe o vałada (anca conca o cuna inte el so sentir diałètego) ła ze na formasion zeomorfołòzega del paezajo terestre, de anpiesa variàbiłe, caraterizada da na zona deprimesta che ła se estende in longhesa intrà do varsanti montagnozi, zeneralmente solcada da un corso d'àcua prinsipale, del cuało el ghe costituise ła conca idrogràfega e delimitada da altre vałe/conche traverso lìnee spartiàcue.
Vałe fluviałi (tipołozia V)
Na vałe fluviałe ła ga de sòłito na forma a V. La forma preciza ła dipendarà da łe caraterìsteghe del corso d'àcua che ghe core sora. I fiumi co gradienti de ripidesa, cofà che inte łe cadene montagnoze, łe produze parete rìpide e fondo streto. I varsanti pì basi i połe dar orìzane a vałe pì grande e moderade, ma inte l'estension inferior de un fiume, andove el se arenta inte el so liveło de baze, eło el scumìsia depòzitare sediminti e el fondo de ła vałe el devien na pianura ałuvionałe.
Sèrbia e Montenegro
Stòria
Pochi dì dopo ła confederasion ła ze sta desolvesta ufisalmente e, cofà prevedesto da ła so Costitusion, so erede direto inte el conseso internasionałe el zera divegnesto ła Sèrbia. El Montenegro, cofà novo Stato, el ghe ga tocà invese ciapar el reconosimento de tuti chełi altri Stati e de łe organizasion internasionałi, cofà l'ONU e el Consejo d'Eoropa.
Bitcoin
El Bitcoin (sìnboło: ₿, còdaze: BTC o XBT) el ze na criptovałuta e un sistema de pagamento mondiałe creà inte el 2009 da un anònemo inventor (o grupo de inventori), pùblego col pseudònemo de Satoshi Nakamoto, che el ghea desvilupà na so pròpia idea prezentada su Internet inte el finir del 2008.
Par i esperti de finansa el Bitcoin no el vien clasìfegà cofà na moneta, ma cofà che na reserva de vałore atualmente racuanto vołàtiła.
Prinsìpio/Avegniminti 26 majo
<templatestyles src="Intestasion/styles.css" />
Prinsìpio/Avegniminti 27 majo
<templatestyles src="Intestasion/styles.css" />
Laterałità
Lateralità forsada
Co una persona ła vien sforsada a doparar la man contrària a cheła che el dopararia de nadura, se parla de laterałità forsada (inte el caso dei no driti, “sanchi contrariai”). Un stùdio fato dal Departemento de Neurolozia de la Università de Klee (North Staffordshire Royale Infirmary) el dize che ła laterałità forsada ła spiegaria el parché dei cusita basi livełi persentuałi de popołasion sanca de major-età inte el momento del realizarse de sta investigasion.
Oasis
I Oasis, i ze stài un grupo rock britanego che se ga formà a Manchester inte'l 1991 e ativo fin al 2009.
Guidà dal chitarista, cantante, conpozidor e autor Noel Gallagher e dal fradeło Liam Gallagher, cantante frontman e drìoman anca conpozidor e autor (chitarista in alcune canson), cueło dei Oasis ze uno dei grupi che ga avùo mazor suceso e influensa inte ła socetà britànega e inte'l mondo tra cuełi nasesti inte i ani nonanta inte l'anbito del movimento Britpop, fin ad asurzer a fenomeno de costume. Ła so mùzega, a metà tra el rock ani setanta e'l rock and roll, al tenpo steso ruspia e mełòdega , ga savesto dar un novo senjifegar al termano Britpop, mentre łe so continue barufe e 'l so atejamento a volte rubesto ze stai ojeto de na atension cresente da parte dei media.
I ezordi co i Rain e Definitely Maybe (1991–1994)
El grupo el provava na volta a setimana, ma el stentava a decołar. Segondo Liam el problema jera i testi che i venjiva scrivesti da łu e Bonehead e che, par stesa amision de Liam, i jera daseno mediocri. Serviva calcun capase de scrivar bei testi e de zlansar el grupo. Inte l'avrìl 1991 el fradeło mazor de Liam, Noel, tornà dai Stati Unìi indove el fazeva el roadie par un tour merican dei Inspiral Carpets, el ga savesto de ła mare che'l fradeło minor el jera entrà a far parte de un grupo e el 18 de agosto 1991 el se ga prezentà a'l Boardwalk, picoła sała visina a'l famozo łocałe noturno The Haçienda, par asister a l'ezibision dei Rain. Conosendo łe cuałità de'l fradeło, Liam el ga pensà suito a łu cofà l'ełemento mancante capase de portar in alto el grupo. Noel, tra l'altro, el gaveva par altro za madurà na discreta espariensa par strada come tècnego de łe ghitare dei Inspiral Carpets durando i tour de st'ùltemi in Europa, Japon e Arzentina, ma ła só pasion ła jera scrivar canson.
Co Noel Gallagher l'aprocio muzegałe dei Oasis el se ga inderisà verso na mazor senplisitià. Arthurs el sonava prevałentemente acordi co barré, McGuigan note base e McCarroll el sonava ritmi baze, mentre i anplifegadori i jera predisponesti in modo da crear na distorsion. In 'sto modo modo i Oasis i ga creà un son "privo a tal ponto de finesa e conplesità da rezultar scuazi inarestabiłe".
Ła prima canson dei Oasis che ła jera scominisà a venjir trazmetesta inte łe radio ła ze stà Columbia, publegada cofà singoło in edision łimitada, conosùa cofà "White Label demo". Inte'l desenbre 1993 ła Creation Records ła ga destribuìo a łe radio un 12 połici contenjente ła rejistrasion demo de'l brano, che'l ze stà trazmetesto par ben diznove volte da BBC Radio 1 inte łe do setemane drìo, evento raro par un brano njancora zlansà so'l marcà.
El 18 de febraro 1994 i Oasis i ga tołesto un tragheto par razónzer Amsterdam, indove i gaveva da far el debuto intarnasionałe da'l vivo cofà spała de'l grupo The Verve. Durante el viajo Liam e Guigsy i se ga inbriagà e i ze stà coinvolzesti inte na risa, fasendose sarar a ciave inte ła stiva. Pì tardi łi gaveva razonzesti anca Bonehead, che'l se jera meso a bàter a tute łe gabine, in serca dei vestidi che - el afermava - ghe jera stà robà. Ła visenda ła ze finìa co na mesa a'l bando de ła conpanjìa de navegasion e un espatrio coato.
Parlamento del Regno Unio
Conpetense
Ze de frecuente sta dito che ła Queen-in-parliament ła sìpia na autorità del tuto sovrana, anca se na ste pozision łe ze discurìbiłi. Inte l'era moderna, el podere vero el ze tegnesto da ła democrategamente ełezesta Càmara dei Comuni; el Sovran el ajise solché cofà figura raprezentativa e i poderi de ła Camera dei Lord i ze fortemente limitati.
Fridays for Future
Antefati
Inte el 2015, un grupo indipendente de studenti el ga invità i studenti de tuto el mondo a saltar ła scoła el primo dì de ła COP 21, ła Conferensa sul clima de l'UNFCCC. El 30 de novenbre, el primo dì de ła Confarensa sul clima a Parize, un siòparo el ze sta organizà in pì de 100 paezi, ciapando pì de 50,000 manifestanti. El movimento el se consentrava su racuante dimande: 100% de Enerzia sostegnìbiłe e dòparo de fonti renovàbiłi.
Espansion
Novo siòparo inte el 27 de setenbre 2019, co l'intentar de espànderse al de là de ła partesipasion zovaniłe, slargàndose ai lavoratori.i Sta manifestasion ła ze stada precedesta da na stimana de asion globale partindo dal 20 setenbre del 2019 (ła cusita-ciamada Climate Action Week).
Alpinismo
Le orìzeni
L'anbiente alpin el ze stapopolà finmente da ła preistòria e ła prezensa umana a cuote belché superiori al fondovałe ła ze testimoniada da oservasion archeolòzeghe (Omo del Mondeval intrà San Vito de Cador e Selva de Cador, Omo del Similaun inte ła zona del Meranezo). La motivasion che ła ga spenzesto i primi abitanti de łe Alpe a ndar-sù oltre i boschi e łe boàrie ła zera racuanto probabilmente ligada a ła càcia o a riti rełijozi. Za Eròdoto, Salùstio e Lìvio i ghea descrivesto łe inpreze del pasà. Se ga notìsie de racuante scalae za inte el XIV secoło; el 26 de apriłe del 1336 dì de ła scałada del Mont Ventoux (1909 m s.l.m. in Provensa) da parte de Francesco Petrarca e del fradeło Gherardo. Pochi ani dopo, el 1º de setenbre del 1358, Bonifacio Rotario d'Asti el rivava za a ła sima del Rocciamelone montagna alta belché 3538 m s.l.m.
Nasimento dei Club alpini
Inte el isteso perìodo, łe se zera drio far-sù łe prime asociasion alpinìsteghe: l'Alpine Club inglezo inte el 1857, l'Österreichischer Alpenverein austrìago inte el 1862, el Club Alpino Italiano (C.A.I) inte el 1863, el Deutscher Alpenverein inte el 1869, la Società dei Alpinisti Tridentini (S.A.T.) inte el 1872, el Club Alpin Fransezo e la Società Alpina Furlana (S.A.F.) inte el 1874.
Prinsìpio/Avegniminti 31 majo
<templatestyles src="Intestasion/styles.css" />
Congreso dei Stati Unii de l'Amèrica
El Congreso dei Stati Unii (in inglezo: United States Congress) el ze el òrgano lejislativo del Goerno federałe dei Stati Unii de l'Amèrica.
Crosta terestre
Limiti inferiore e superiore
El limite inferior de ła crosta terestre el ze na superfise ben definia e marcada da mudamenti sia fìzeghi (canbiamenti de propietà mecàneghe) che chìmeghi (canbiamenti inte ła conpozision). L'interfasa crosta-manteło ła vien definita, da un ponto de vista petrogràfego, cofà el pasajo intrà roce che łe contien feldspati (sora) e cuełe che no ghene contien (soto). La crosta ła se difarénsia donca dal manteło parché łe so roce cristałine łe ze in prevałensa àside o bàzeghe, mentre chełe del manteło łe ze ultrabàzeghe. La crosta ła ze, par suposto, l'ùgnoła parte de ła Tera a contegnere roce sedimentàrie.
Congreso continentałe
Primo congreso continentałe
El Primo congreso continentałe el ze sta un convegno de dełegai de dódaze de łe trèdaze cołònie britàneghe del nord Amèrica avegnesto el 4 de setenbre 1774 a Philadelphia. I cołogni i se ghea acordà in do proposte: ła prima inte el detegnere dei raprezentanti inte el parlamento ingleze; ła seconda de vere un "inpero desentrà", o sia afermar el derito dei cołogni a promulgare leji votae inte łe so asenblee. I ghea declarà parò iłejìteme, parché incostitusionałi e contro el prinsipio no taxation without representation, łe denomenae "leji intołeràbiłi" (emanae dal parlamento inglezo cofà che retorsion al "Boston tea party").
Crìmene de agresion
El crimene de agresion el ze uno dei crìmeni sul cuało ła Corte penałe internasionałe (CPI) ła ga zurisdision in baze a cheło che ze sta stabiłio dal Statuto de Roma, e dai emandamenti de Kanpala del 2010, entrai in vigore partindo dal 17 de zugno del 2018: sti cuà i ze stai adotai dopo che ła definision de sto crìmene ła ze stada ojeto de tante revizion, reunion de alto liveło, confarense de esperti e sesion de l'Asenblea dei Stati Parte.
Goerno del Regno Unio
Istòrego
Inte l'Inpero britànego, el tèrmeno "Goerno de So Maestà" el zera in orìzene doparà solché dal Goerno Inperiałe de Londra. Col desviłupo del Commonwealth de łe Nasion, i domini autogoernai i zera zestii cofà che regni de ła Monarchia britànega, conpagni in status al Regno Unio, e dai ani vinti e trenta entrò in dòparo el tìtuło "Goerno de So Maestà" inte el Regno Unio e inte i goerni del Commonwealth. I goerni cołoniałi, statałi e provinciałi i ghea continuà a doparare el tìtoło "Goerno de...", tìtuło oncora inte el dì de uncó doparà da tanti goerni del Commonwealth. I vien doparai prinsipalmente inte el Regno Unio łe forme "Goerno de So Maestà", "Goerno de So Maestà inte el Regno Unio" o "Goerno de So Maestà Britanega", st'ùltemo doparà inte i raporti co stati esteri e inte i pasaporti britàneghi. Anca se no el ze comune in chełi altri Regni del Commonwealth, sto dòparo no el ze scoreto; inte na decizion del 1989 de ła Corte Suprema del Cànada, uno dei zùdezi el ghea fato referimento al "Goerno de So Maestà par ła Provinsa de ła Nova Scòsia".
Pablo Escobar
Evazion e morte
Inte l'otobre del 2006 ła zera moresta so mare de Pablo, Hermilda Gaviria. Inte el 28 de otobre 2006 łe autorità i ghene ghea profità par reezumar el cadàvaro de Escobar, a ła prezensa e col consenso de ła védoa Maria Victòria, par un test sul DNA volzesto a confirmar ła reałe identità de ła salma. Ghe zera stae de łe voci che ła so reezumasion ła fuse servia anca par lontanar ła padernità co un fioło iłejìtemo, fato isteso smentio dai famejari.
Trèdaze cołònie
La popołasion colòniałe ła zera cresesta da sirca 2,000 popołani inte el 1625 a 2,4 miłioni inte el 1775, provocando un movimento dei nativi americani verso Ovest. Sta popołasion ła includeva anca i s-ciavi; ła s-ciavitù ła zera de fati legałe in tute łe cołònie prima de ła guera d'indipendensa americana. Inte el XVIII secoło, el goerno britànego el zestiva łe so colònie drio na pułìtega de marcantiłismo, inte el cuało l'autorità sentrałe ła aministrava i so gaveri par benefiso econòmego de ła Gran Bretagna in Eoropa.
Noar
Oltre de łe ołimpiade, ghe ze altre competision de noar: pal mondo intiero i mondiałi de noar, par l'Europa i eoropei de noar, e pa' l'Itałia i nasionałi de noar.
Vaiana
Ła trama prende ispirasion da miti polineziani, come ła lezenda de Maui.
Alessandro Maganza
Biografia
Inte ła produsion dei primi tri deseni del Siesento se nota sipia inte ła pitura de Alessandro e sipia inte chełe dei fiołi (Giambattista j., Marcantonio, Vincenzo, Girolamo), rente a on progresivo incupimento de l'intonanizasion cromàtega zenerałe, l'inpegno de on łuzentismo grando de basanesco.
Padoa
thumb|Màdona e Santi, pala d'altare de ła Scoła de San Roco|sinistra
Granda Muraja Cineza
Perìodo Ming
Difarentemente de łe fortìfegasion antesedenti, ła costrusion Ming ła zera pì forte e pì lavorada, doparando matoni e piere al posto che tera batesta. Ponesto che łe incursion móngołe łe zera ndae vanti periodegamente inte el corso dei ani, i Ming i ghea doparà grande resorse par sistemar e renforsar łe mure; łe sesion arente de ła capitałe Ming de Pechin łe zera stae racuanto fortìfegae. Anca Qi Jiguang el ghea fato conpagno, intrà el 1567 e el 1570; el ghea zontà matoni a parte dei muri fati in tera batesta e el ghea tirà-su miłe-do-zento tori de controło da Shanhaiguan a Changping par ła viziłansa de confin, spesalmente par via dei móngołi. Intrà el 1440 e el 1460, i Ming i ghea costruio anca un denomenà "Muro de Liaodong"; simiłar in funsion a ła Granda Muraja (de ła cuała, inte un serto senso, ła zera na so estension), ma pì bàzega inte ła costrusion, el Muro de Liaodong el sarava drento el core agrìcuło de ła provinsa Liaodong, protezéndoło contra a pusìbiłi intachi móngołi Jurched, Oriyanghan da nord-ovest e i jurchen del Jianzhou da nord.
Łéngue sino-tibetane
Clasìfegasion clàsega di James Matisof (1978) e divizion del proto-sino-tibetan
La clasìfegasion di James Matisof, del 1978 el sudivideva ła fameja in do domini:
Altipian
In zeomorfołozia ła paroła altipian (IPA: ) cofà che se połe intuir da ła so etimołozia, el se refarise a un teritòrio pianejante, ma par definision ponesto inte na altitùdene de almanco 300 m s.l.m., sirconscrivesto da zone de altitùdene inferiore e de frecuente dełimità a rìzego da creste de montagne.
Edito de Miłan
L'Edito de Miłan (in latin, Edictum Mediolanense), conosesta anca cofà ła tołeransa del cristianèzemo, el ze sta promulgà a Miłan inte el 313 e el ga stabiłio ła libartà de rełijon inte el inpero roman, ponendo fin a łe persecusion guidae da łe autorità inte i confronti de determinai grupi rełijozi, inte el particułare i cristiani. L'edito el ze sta firmà da Costantino I el Grando e Lizìnio, respetivamente cai dei inperi romani d'Osidente e d'Oriente.
Before I go to sleep
Produsion
Inte'l 2011 Ridley Scott ga conprà i deriti sinematogràfeghi del romanzo Non ti addormentare (Before I Go to Sleep) de S. J. Watson, afidando ła senajadura e ła regia del projeto a Rowan Joffé. Nicole Kidman ła zera stà ingagiada par intarpretar ła protagonista Christine inte'l meze de majo 2012, mentre inte i mezi drìo zera stà ingagià anca i co-protagonisti Mark Strong e Colin Firth, so sujerimento da ła stesa Kidman dopo che i do gaveva za intarpretà insenbre na cubia spozada in Le due vie del destino - The Railway Man.
Regno de Scòsia
Istòrego
El regno de Scòsia ze sta creà inte el 843, da re Cináed I de Scòsia. Inte el corso dei 850 ani seventi el ga tacà sviłupar i so sistemi legałi e de istrusion che oncora no i ezisteva, cusita cofà che na diversa vałuta e unità de mezura. Inisialmente el regno confinava a nord co el fiume Forth e el fiume Clyde. El sud-ovest de ła Scòsia el zera restà soto el controło del Regno de Strathclyde. La Scòsia sudorientałe dal 638 ła zera soto el controło del regno proto-Ingleze de Bernìcia, in cheła època del Regno de Northumbria. Sta zona de ła Scòsia ła ze sta contestada partindo da Costantino II de Scòsia e infine ła ze cascada inte łe man scosezi inte el 1018, co che Malcolm II de Scòsia el ghea movesto el confin verso el Sud fin al fiume Tweed, confin che oncora uncó el ze vàłido. Inte el 1263 ła Scòsia e ła Norveza łe ga conbatesto ła Bataja de Largs par controło de łe ìzołe osidentałi. La bataja no ła zera deciziva, ma ła canpagna ła ga demostrà na volta par tute che i norvezezi no i podeva mantegnere un controło d'efeto so łe ìzołe distanti. Inte el 1266 el re norvezezo Magnus VI de Norveza el ghea firmà el Tratà de Perth, che el ga reconosesto ła sovranità scoseza sora chełe ìzołe. Malgrado ła firma del tratà, l'indipendensa de-facto de łe ìzołe ła ze continuada.
Zermània Òvest
La Zermània Òvest ła zera situada inte l'Eoropa sentro-osidentałe e ła confinava a nord co ła Danemarca, a est co ła Repùblega Democràtega Todesca e co ła Cecoslovàchia, a sud co l'Àustria e co ła Svìsara, a òvest co i Paezi Basi, el Belzo, el Lusenburgo e ła Fransa. Solché a nord ła ghea un sboco inte el mare: el mare del Nord e el mar Bàltego. La capitałe ła zera Bonn, inte fiume Reno.
Popołasion
I todeschi i zera el 98,6% de ła popołasion. Le menoranse łe zera fate da ołandezi, połachi, austrìaghi e itałiani.
Fruto
Fruti conponesti
I ze chełi derivai da pì pistiłi del medèzemo fioro che i resta unii anca inte el fruto. Esenpi:
Càmara dei Deputai
La Càmara dei deputai ła ze na càmara – de sòłito ła "càmara basa" – de un mùcio de stati gaventi un sistema bicamarałe
Enerzie non rinovabiłi
Łe fonti de enerzia non rinovabiłi son speso uzade parché in grado de produr mazori cuantità de enerzia co inpianti tecnoloxicamente senplici e cołaudati. Speso l'utelizo de cueste fonti porta problemi di incuinamento ambiental come ła produsion de gas sera o de rifiuti radioativi.
Lista de ensìcleghe
Clemente XIII (1758–1769)
248. Papa Clemente XIII (1758-1769) - Carlo Rezzonico, Venèsia, 7 de marso 1693
Pio VIII (1829–1830)
253. Papa Pio VIII (1829-1830) - Francesco Saverio Castiglioni, Cingoli (Maseraa), 20 de novenbre 1761
Gregòrio XVI (1831–1846)
254. Papa Gregòrio XVI (1831-1846) - Bartolomeo Alberto Cappellari, Belluno, 18 de setenbre 1765
Liai de ła seconda guera mondiałe
Paezi costituenti
Storegamente ła vien includesta intrà i Liai anca l'Union Soviètega, siben che inte l'istà del 1939 el goerno soviètego el gavese finio, stante ła stagnasion dei cołòcui co Regno Unio e Fransa par un pato in funsion anti-todesca, un acordo de no agresion co ła Zermània, conosesto cofà Pato Molotov-Ribentrop, el cuało el regołava anca łe rełative "zone de influensa" dei do paezi e el ga permetesto a sti cuà de spartirse el teritòrio połaco inte l'otobre sucesivo. L'Oparasion Barbarosa scatada el 22 de zugno 1941 ła ghea mudà totalmente łe prospetive pułìteghe e stratèzeghe, spenzendo l'Inpero Britànego e l'Union Soviètega a far na liansa formałe. Inte el pian ideolòzego e de pułìtega internasionałe i sovièteghi i zera stai senpre distanti da łe concesion de łe democrasie osidentałi e inte el pian miłitare ła cołaborasion intrà łe tre majori potense liae ła ze stada de frecuente dìfìsiłe e minada da ła difidensa resìproca. Ła vien includesta, par de pì, ła Cina, za in guera col Japon prima del scumìsio del conflito e divegnesta cobełizerante dopo l'ataco de Pearl Harbor. La coałision de guera de łe cuatro nasion, ła zera divegnesta anca conosesta co ła definision, cognada da Franklin Delano Roosevelt, de "cuatro potense", corispondendo ai cuatro prinsipałi liai de ła seconda guera mondiałe: el Regno Unio, i Stati Unii, l'Union Soviètega e ła Cina.
Istòrego
Le Nasion Unie łe ze stae na liansa de tipo struturałe, ła prima inte ła stòria a portar vanti i so fini par mèdio de na organizasion internasionałe anca dopo el fin de ła guera. I so 51 menbri i zera entrai inte el conflito in tenpi diferenti.
Prinsìpio/Avegniminti 20 zugno
<templatestyles src="Intestasion/styles.css" />
Teatro Verdi (Pàdoa)
Istòria
El Verdi el ze ła sede oparativa del Teatro Stàbiłe del Veneto e sede ùgnoła de l'Acadèmia d'arte dramàtega "Palcoscenico".
Secondo triumvirà
Sconfizesti i cospiradori, inte el 42 a.C. a Fiłipi, i Triumviri i ghea dividesto l'Inpero Roman in tre àree de influensa: a Otavian l'Ocidente, a Antònio l'Oriente e a Lèpido l'Àfrica.
Visto che ła bataja ła zera persa ła rezina reparò a Alesandria co parte de ła flota, seguita da Antònio.
John Harvey Kellogg
Formasion mèdega
Pochi ani dopo, i White, vedendo in eło granda enerzia, un zènio par l'organizasion, na mente sgaja e curioza, i deside de mandarlo inte ła scoła mèdega. El taca par un ano a ła University of Michigan Medical School dopo el se trasferise a ła Bellevue Hospital Medical College, scoła pì vanti reconosesta cofà scoła de medezina lìder inte ła nasion, andove el se làurea in medezina inte el 1875. Inte ła teze de làurea, dal tìtoło "Cosa zeła ła małatia?" , el proa demostrar che ła major parte de łe małatie, pì che èsare considerae cofà un nemigo, łe ga da èsare pensae cofà avertimenti ùtiłi del corpo, par tentare de corèzare in tenpo na calsìase funsion naturałe che ła ze devegnesta scuiłibrada. El sèvita ła formasion in Eoropa dal 1883 al 1911. El tołe lesion da Edward Hitchcock, docente de chìmega a l'Università de Amherst ; dal profesor Musey, dozente a l'Università de Dartmouh ; dal profesor Alcot; dal reformatore Sylverster Graham. El stùdia in sto modo i vantaji de l'idroterapia, oltre che łe controindicasion del dòparo del tè e de ła carne.
Sanatòrio de Battle Creek
Dopo el làurea, Kellogg el torna a Battle Creek e inte el 1876, a 24 ani, divien el mèdego responsàbiłe del Western Health Reform Institute, che ła còpia White e ła ceza avintista i ghea fondà inte el 1866, so ła baze de ła reforma sanitària de Ellen White. Inte el corso de ła so cariera, el fa sirca 22.000 oparasion, el introduze inportanti mètodi antishock e ezercizi par prevegnere łe conpleganse post-oparatòrie e el riva a un record de 165 intervinti chirùrzeghi adomenałi sensa mai fałir. Kellogg el resta inte l'istituto pa 67 ani, renomenàndoło col nome de Battle Creek Sanitarium (o Sanatòrio). Al tèrmeno "Sanitarium Kellogg" el ghe dà un novo signifegà : un logo andove łe persone łe inpara star ben (Schwartz 1970). Cavando ła carne da ła sała da disnar del Sanatòrio, eło el sviłupa par tanto i primi anàłoghi de ła carne americana (carne sensa carne). Battle Creek Sanitarium el devien ła meca dei sercatori de sałute, un sentro sociałe. El sanatòrio el zera fondà so prinsipi de ła Ceza cristiana avintista del sètimo dì intrà i cuali ghe ze el respeto rìzido de na dieta vezetariana. I menbri de sto grupo i sperimenta tanti vari sereałi, intrà i cuałi el gran, rizo, avena e màis. Inte el 1894 el dotor John Harvey Kellogg el ga escludesto da ła dieta alcòleghi, tabaco e cafeina. La dieta che el inponeva ła zera fata da magnari desaorii: el zera de fato un sostegnitor de l'astinensa sesuałe e el ghe ndava drio i preceti de Sylvester Graham che el pensava che i magnari dolsi o picanti i podese ełevar łe pasion, finmente pensar che i corn flakes i garia gavesto un efeto anti-afrodizìago.
Citasion e omaji
Inte el 1993 T. Coraghessan Boyle el ga scrito Morti de salute, un romanzo anbientà inte el sanatòrio de Batle Creek, da cual dopo ze sta fato el film omònemo.
Goerno Prodi I
El goerno el ze sta guidà da l'ex Presidente del Consejo Romano Prodi.
Goerno Forlani
El Goerno Forlani el ze sta el trentaotèzemo goerno de ła Repùblega Italiana, che ga zurà e de consevensa el ze sta in carga dal 18 de otobre 1980 a łe so dimision inte el 28 de zugno 1981.
Måneskin
Inte'l 2021 i ga vinsesto ła 71ª edision del Festival de Sanremo co'l brano Zitti e buoni, co'l cuało i ga raprezentà l'Italia azudegandose l'Eurovision Song Contest 2021.
Scotch whisky
El scotch whisky (o sinplemente scotch o anca nomenà Whisky Scosezo el ze un distiłà, otegnesto par mezo del proceso de ła destiłasion de sereałi, orizenàrio de ła Scòsia.
Måneskin
Primi ani
Drìoman a na prima cołaborasion tra el cantante Damiano David e ła basista Victoria De Angelis, inte'l novenbre 2015, alcuni ani daspò el so primo incontro, David ga reciamà De Angelis co'l fin de formar un grupo; a ła formasion se ga zontà el chitarista Thomas Raggi, amigo de De Angelis a łe scòłe medie muzegałe, e 'l baterista Ethan Torchio, che se ga agregà co un anuncio publegà so un grupo Facebook.
Goerno D'Alema I
El goerno el ze sta guidà da l'ex Presidente del Consejo Massimo D&.
Måneskin
2017-2020: X Factor e Il ballo della vita
El 31 de otobre 2019 i ze ospiti a X Factor Italia, mentre el 28 novenbre 2019 i se ezibise al The Dome de Łondra.
Teatro d'ira - Vol. I e'l suceso intarnasionałe (2020-2021)
miniatura|I Måneskin a ła prima semifinałe de l'[[Eurovision Song Contest 2021.]] El 30 de otobre 2020 i Måneskin ze tornà so łe sene muzicałi co'l sìngoło Vent'anni, primo estrato dal so segondo àlbun in studio. Do mezi pì tardi i ze stà anuncià come partesipanti al Festival de Sanremo 2021 co'l brano Zitti e buoni, rezultando vinsidori finìa ła manifestasion; durando ła tersa serada del Festival i ga seguìo Amandoti dei CCCP insieme a Manuel Agnelli. El 19 de marso 2021 A ze venjesto fora el segondo àlbun Teatro d'ira - Vol. I, conponesto da òto brani.
Stiłe muzegałe e influense
Inte'l segondo àlbun Teatro d'ira - Vol. I el stiłe de'l grupo el prezenta dei canbiaminti, avisinandose majormente a l'hard rock, come se evinse da'l segondo singoło Zitti e buoni. El disco el ze stà rezistrà intieramente in preza direta a'l fin de recrear l'istesa atmosfera che i Måneskin i ga provà durando i conserti tenjùi inte i ani presedenti. Tałe conseto el ze stà rebadìo da'l grupo inte'l corimento de ła prezentasion de l'àlbun:
A propozito de l'àlbun, ła revista Rolling Stone Italia ła ga declarà: «I Måneskin i se ne ciava de rezultar sora łe righe e cuesta ła ze na cosa bona e zusta. Se sente che i ze stra zòvani e i te ło zbate in fasa. Ła zbrufonarìa ła fa parte de'l DNA de'l rock e co eła el riscio de rezultar ridicołi». Il loro aspetto e il loro sound sono stati paragonati alla musica rock degli anni settanta. I membri della band hanno citato varie influenze musicali, tra cui Led Zeppelin, Fleetwood Mac, Nirvana, Radiohead, Franz Ferdinand, David Bowie e Gentle Giant, i Rolling Stones e i Doors, Arctic Monkeys, Red Hot Chili Peppers, Harry Styles, Bruno Mars e łe rock band itałiane Marlene Kuntz, Verdena e Afterhours. Parlando de łori e de l'ezibision a l'Eurovision, ła revista The Guardian ła ga afermà: «I itałiani co łe scarpe da zinàstega e l'eyeliner i ga infogà el palco co'l só rock punk-funk a torso nùo, che i ga cantà inte ła só łenguamare».
Guarnizon
Istòrego
Co ła cresente inportansa che lga ghea tacà ver ła pólvare da s-ciopo e łe arme da fogo, el nùmaro de soldai che i doparava ste arme el zera devegnesto pì grado de cueło dei fanti conbatenti de arma bianca, se ga pensà al pozisionamento che łe ghea da ver łe fiłe de arcobuzeri che i ecedeva dopo de ła sistemasion clàsega inte i fianchi del s-ceramento. Se ga pensà cusita de métar ste forse inte el mezo del s-ceramento ben-ché no i s-ciopetase contro par diféndarse dai atachi de ła cavałeria.
Goerno Amato I
El Goerno Amato I el ze sta el cuarantanovèzemo goerno de ła Repùblega Italiana, che ga zurà e de consevensa el ze sta in carga dal 28 de zugno 1992 a łe so dimision inte el 28 de apriłe 1993.
Goerno Amato II
El goerno el ze sta guidà da l'ex Presidente del Consejo Giuliano Amato.
Goerno Andreotti V
El Goerno Andreotti V el ze sta el trentasincuèzemo goerno de ła Repùblega Italiana, che ga zurà e de consevensa el ze sta in carga dal 20 de marso 1979 a łe so dimision inte el 4 de agosto 1979.
Lady and the Tramp
Lady and the Tramp (tituło orizenałe inglezo traduzibiłe in łéngua vèneta co Lilli e el Vagabondo) ze on film d'animasion del 1955 direto da Hamilton Luske, Clyde Geronimi e Wilfred Jackson. Considaràbiłe anca cofà comèdia romàntega e film fantasy, el ze sta produzesto da Walt Disney e ispirà a ła stòria Happy Dan, The Whistling Dog de Ward Greene. El film ze sta publegà inte i Stati Unii el 16 de zugno 1955 e distribuìo da ła Buena Vista Distribution (uncó Walt Disney Studios Motion Pictures).