cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Seso orałe
Rełevansa inte'l derito penałe
Inte'l 2006 a Taiwan na dona ła ga denunsià el marìo, reo de averla tradìa fazendo seso orałe co n'altra dona, ma l'Alta Corte taiwaneze ła ga decretà che un raporto orałe fora da'l matrimonio no'l costituise mìa adulterio. Infati ła łezizlasion taiwaneze in vigor no ła perecua el seso orałe a un raporto sesuałe conpleto, che'l consiste escluzivamente inte'l contato dei zenitałi de entranbi i partner. De iure condendo, cuarantanove zuristi i se ga riunìo par ezaminar ła materia e vałutar l'oportunità de modifegar ła łezizlasion pertinente, zonzendo parò a l'idèntega concluzion de l'autorità zudisiaria, overosipia che el seso orałe extramatrimoniałe no'l confegura mìa un adulterio, par cui ła łeze no ła ze stà modifegada.
The Time Machine
Trama
Inte'l'Ingiltera de fin Otozento, un siensà el inventa una màchina par viajar inte el tenpo. Co che el parte, el riva inte'l'ano 802.701; el descovre che la spesie umana la se ga dividesto in do tipolozìe: i eloj e i morlochi. El descovre che i eloj i vive in superfisie, e che i morlochi i vive soto tera. Inte'i eloj el viajador del tenpo el fa amisisia co Weena, salvàndoghe la vida co che la stava negando. El segondo dì, i morlochi i ghe ruba la màchina de'l tenpo, 'ndando soto tera par saver calcosa de pì de'i morlochi, el protagonista el descovre che lori i magna la carne de'i eloj, e che i li tien vivi come animali da tamazo.
Liga de Canbrai
L'ałeansa
A staltra ghe ga aderìio, oltra al pontefice, Luigi XII de Fransa, Massimiliano I del Sacro Roman Inpero, Ferdinando II de Aragona (Re de Napołi e Re de Siciłia), Alfonso I d'Este, (Duca de Ferara), Carlo III (Duca de Savoia) e Francesco II Gonzaga (Marchexe de Mantova).
- Manifesto dell'imperatore Massimiliano I a preambolo del Trattato di Cambrai.
10 de otobre
El 10 de otobre el ze el 283° dì dal scumìsio de l'ano drio del całendàrio gregorian e el 284° inte i ani bizesti. Par rivar al cao de l'ano ghe vołe oncora 82 dì.
Bistefani
Storia
Ła socetà xera stà rivendùa drìoman inte el 1995 a ła socetà "Parfin Holding", faxente cao a l'inprenditore Armando Cecchetti, xa propietàrio dei supermercai SIDIS.
Torremenga
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de Cáceres, che ła fa parte de ła comunità autònoma de Estremadura.
Puplinge
el xe un comun del canton Xenevra inte ła Svisara
Diano Castello
el xe on comun inte la provincia de Inperia chel fa parte de la rejon Liguria
Etayo
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de Navara, che ła fa parte de ła omònema comunità autònoma Navara.
Chirac
Chirac el xe on comun de   751 abitanti del departemento de Charente che el fa parte del rejon Nova Acuitania in Fransa.
Finlandia Sud-Ocidental (division ministrativa)
thumb|Localisazion de la Finlandia Sud-Ocidental|150pxLa Finlandia Sud-Ocidental (fin. Lounais-Suomen aluehallintovirasto, sved. Sydvästra Finlands regionförvaltningsverk) la xe una de le provinzie nove de la Finlandia. La confina a sud-ovest co la Finlandia Meridional e a nord-ovest co la Finlandia Centro-Ocidental. A est la xe bagnada dal Mar Baltego (Golfo de Botnia e Golfo de Finlandia) e la se fazza darente a l'archipelago de le Isole Åland.
Les Moussières
Les Moussières el xe on comun de   167 abitanti del departemento de Jura che el fa parte del rejon Bourgogne-Franche-Comté in Fransa.
Bahrein
Zeografia połitega
Ła so cavedal ła xe Manama.
L'orientaménto połìtico interno el xe inprontà a un conservatorismo isalàmego tradisional. Cofà l'Arabia Saudia el ga łasà na baxe naval ai Stati Unii par dimostrar ła só połìtica fiło-osidental.
Sillans
Sillans el xe on comun de  1 909 abitanti del departemento de Isère che el fa parte del rejon Alvergna-Rodano-Alpe in Fransa.
Paeze
Stato
Un Stato el ze un union de istitusion che łe ga ła autorità par stabiłir łe norme che łe règoła na socità, co na sovranità interna e esterna inte un teritòrio definio. El Stato l'include el controło de istitusion cofà łe Forse armae, aministrasion pùblega, i tribunałi e ła połisia.
Saint-Dizier
Saint-Dizier el xe on comun de  24 012 abitanti del departemento de Alta Marna che el fa parte del rejon Grand Est in Fransa.
Primo ministro de l'Armènia
Lista de primi ministri de l'Armènia ła mete in lista tuti i primi ministri de l'Armènia, inte i do perìodi inte i cuałi l'Armènia ła ze stada stata indipendente: dal 1918 al 1920, co la Prima Repùblega de Armènia, e dal 1990 in dopo, dopo de ła declarasion d'indipendensa da l'Union Soviètega
Saint-Malo-de-la-Lande
Saint-Malo-de-la-Lande el xe on comun de 479 abitanti del departemento de Manche che el fa parte del rejon Normandia in Fransa.
Vandœuvres
el xe un comun del canton Xenevra inte ła Svisara
Sinard
Sinard el xe on comun de   692 abitanti del departemento de Isère che el fa parte del rejon Alvergna-Rodano-Alpe in Fransa.
Saint-Martin-lès-Langres
Saint-Martin-lès-Langres el xe on comun de   111 abitanti del departemento de Alta Marna che el fa parte del rejon Grand Est in Fransa.
Genthod
el xe un comun del canton Xenevra inte ła Svisara
Açixa
Par açixa, in economia pułitega, se intende na inposta so la fabricasion e vendida de prodoti de consumo. El termine deria dal latino accidere, che significa "cascare sora". In Itàlia, inte le voxe de spexa (come inte le bołete), la voxe "açixa" la njien tante 'olte sostituia co "inposta de consumo" o "inposta de produsion" o "inposta erariale".
Ceriana
el xe un comun inte la provincia de Inperia chel fa parte de la rejon Liguria
Prambachkirchen
el xe on comun marcà del distreto de Eferding che el fa parte del stato de ła Alta Àustria en Austria
Neslette
Neslette el xe on comun de   81 abitanti del departemento de Somme che el fa parte del rejon Hauts-de-France in Fransa.
Cerna (Croasia)
el xe on comun inte la rejon de Vukovar e de ła Sirmia che ła fa parte del stato de ła Croasia.
Saint-Urbain-Maconcourt
Saint-Urbain-Maconcourt el xe on comun de   643 abitanti del departemento de Alta Marna che el fa parte del rejon Grand Est in Fransa.
Pietro Grimani
Fioło de Piero e Caterina Morosini, el xe sta el sentoquindexeximo doxe de ła Republica de Venesia dal 30 de zugno 1741 a ła morte. Omo sapiente e anca poeta, el primo tra i serenisimi principi de Venesia a esarlo quasi de profesion, el se ga mostrà mecenate e el ga favorìo senpre ł'arte e ła siensa. Soto el so dogado, cusì come par quaxi tuti i dogadi del XVIII secoło venesian, a no xe capità nisun avenimento internasionałe che el gàbia visto coinvolta ła Republica.
Dogado
El 30 de zugno 1741 el xe diventà doxe co 26 voti e senza veri altri candidai. El so dogato el xe pasà pacifico e el ga visto on rifiorir in anbito artistico grasie a łe sovension statałi e a ła protesion dogałe. Anca ł'economia, zà rifioria intorno al 1736, ła ga riciapà forsa e, secondo ło studioxo de economia Frederic Lane, grasie al s-ciopo de łe tante guere itrà Stati eoropei in chel periodo e a ła neutrałità venesiana, i mercanti de ła sità łagunare i ga podesto tornare a batare rote comerciałi abandonae da ła concorensa. Anca se no pì come i nivełi del ‘500 e del ‘600 ła vita sociałe ła xe rifiorìa rapidamente.
Finlandia Setentrional (division ministrativa)
Region
La xe costituia da do region:
La cavedal la xe Oulu (sve. Uleåborg), altre cità importante le xe Kajaani (sve. Kajana) e Kuhmo.
Puente de Domingo Flórez
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de León, che ła fa parte de ła comunità autònoma de łe Casteja e Leon.
Soleymieu
Soleymieu el xe on comun de   777 abitanti del departemento de Isère che el fa parte del rejon Alvergna-Rodano-Alpe in Fransa.
Neufmoulin
Neufmoulin el xe on comun de   361 abitanti del departemento de Somme che el fa parte del rejon Hauts-de-France in Fransa.
264 v.C.
El 264 v.C. (CCLXIV v.C par numari romani) el xe on an de el III secoło v.C..
Siclo mestruałe
El siclo mestruałe el ze na secuensa de canbiaminti fiziołòzeghi pariòdeghi che i ga łogo inte l'aparado reprodutivo femenin (spesifegamente inte l'utero e inte łe ovare) e che'l rende posibiłe ła graviansa. El ciclo mestruałe el ze nesesario pa'ła produsion dei ovociti e par ła preparasion de l'utero par ła graviansa. Sirca l'80% de łe done el declara de gavar un calche sintomo, da una a do setimane prima de łe mestruasion. I sintomi pì comuni i include acne, tension mamaria, zgionfor, sensasion de strachesa, iritabiłità e zbalsi d'umor. 'Sti sintomi, inte'l 20%-30% de łe done, i intarferise co ła vita normałe e partanto i se cuałifega come sindrome premestruałe. Da'l 3% a l'8%, 'sti cazi i ze gravi.
Łe faze
a - fołicoło
Durada
In media el sanguenamento el dura scuazi na setimana da'l scominsio de'l siclo.
Fraham
el xe on comun del distreto de Eferding che el fa parte del stato de ła Alta Àustria en Austria
Lengua boarexe
El é divixo in tre varianẑe:
Commequiers
Commequiers el xe on comun de 3 505 abitanti del departemento de Vandia che el fa parte del rejon Pays de la Loire in Fransa.
Tèvere
El xe anca el 1º fiume apeninego par longhesa e portada. El bagna cuatro rejon Emiłia-Romagna, Toscana, Onbria e Łasio, 7 provincie Forlì-Cesena, Areso, Peruxa, Terni, Viterbo, Rieti e Roma e 82 comuni tra sti chi Peruxa, Terni e Roma.
Verdo
Ła łuxe verde ła ga longhésa d'ónda mèdia rispeto ai altri cołori vixìbiłi, infrà 490 e 570 nanòmetri.
Inte łe culture del mondo el verdo el ga signifegai desferénti, qualche volta in contradision. El più cognosuo de tuti el xe ła speransa. El pol signifegar anca crésita, méntre in altre culture el sta par morte, małan, invidia e anca el diàvoło. I łigami co ła natura, parò, i xe ła roba che particołarixa eło infrà i cołori. Par exenpio, l'Islam el ga na inportante venerasion par sto cołor, parché el łoro paradixo el gavaria da eser pien de giardini e piante, a desferénsa de gran parte dei posti dove i vive i musulmani, chei xe dexerteghi. El verdo el xe cołigà anca a ła reprodusion, ła fertiłità e renàsita par ste conesion co ła natura. Ghe xe movimenti połìteghi de ancó chei se gà sièlti el verdo come sìnboło del łoro inpegno par protèxer l'anbiénte e giustisia social.
Montorso Visentin
Personalità ligade a Montorso Visentin
A Montorso xe vissù el noto giornalista, scrittore, vaticanista, Guido Guarda (1922-1991). Risercatore e autore de numerose pubblicassion, inte el quinto sentenaro dela nasita de Luigi Da Porto (1485-1985), el ga scrito l'autorevole volume "Montorso mio dolce e ameno".
Inte el paese de Montorso a xe nato el scritore Candido Lucato (1930), par 40 ani maestro elementare e poi brillante narratore e memoria storica che co i so libri el ga racconta l'insolita provincia vixentina prima che de diventare el mitico Nord-est. Ondaxe i libri al so attivo: dall'esordio inte el 1992 co Storia miràbiłe di Arzignano co la valle del Chiampo a Tra le nuvole (1996); e quindi de seguito: Un tuffo al cuore (1998); Tra Grime e Fratta in legger pendio (1998); Nani Mave (2000); La murétta del fornaro (2002); C'era una volta Piazza Colle (2003); Notturno in villa (2005); Moro Mincio e compagnia bella (2006) e co Francesco Mezzaro, Caro vecio paese mio (2001) e Poesia di Montorso (2001).
Provincia de Bieła
Ła se cata inte el nord de ła rejon, ła confina a ovest co ła Vałe d'Aosta, mentre sui altri versanti ła xe sarà tra łe province de Turin e Vercełi.
Aribe
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de Navara, che ła fa parte de ła omònema comunità autònoma Navara.
Łéngua daneze
Clasificasion
El danéxe scrito e el norvegéxe bokmål le ze tanto visine, siben che łe gabia na fonołogia (el sistema de rełasion intrà i suni del discórso) e ła proxodia (i schemi de acenti e toni) i sipia diversi. Parlanti bravi de una de 'ste tre łéngue i pol capirse uno co l'altro, anca se dei studi i ga demostrà che de sòłito i parlanti de norvejéxe i capise sia el danéxe che el svedéxe mejo de quanto i Danixi e i Svedixi i se capise intrà de łuri. Anca i Svedixi e i Danixi i capise el norvejéxe mejo de quanto no i se capisa un co l'altro.
Gramàtica
El danéxe el ga nomi de xenare neutro o comun (maschil-feminiłe). Come in svedéxe e norvejéxe, l'artìcoło danéxe el va davanti al nome se l'è indefinìo ma el se taca drio el nome se el xe definìo.
Antonio Machado
Antonio Machado el xe un poeta spagnoło. El xe nasesto el 26 lujo 1875 a Sivija, intel palaso de "Las Dueñas" situà inte la via homònema. A oto ani ga asà insieme a ła so fameja ła sità andaluxa e el se ga spostà a Madrid. El xe morto scanpando da la Spagna el 22 de febraro del 1939. El xe stà intrà i majiori de tuti i tenpi apartenente a ła cusiaciamada generasion del '98. Defensor de ła ideołozia republicana. thumb|325px| Tonba de Antonio Machado intel zimitero de [[Collioure (Francia). ]]
San Esteban de Nogales
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de León, che ła fa parte de ła comunità autònoma de łe Casteja e Leon.
Cesio (IM)
el xe on comun inte la provincia de Inperia chel fa parte de la rejon Liguria
Łéngue de l'Onion Eoropea
In tel dì de uncuó le lengue uficiali de l'Union Europea le xe 23, in rapresentansa de 27 stati menbri.
(In parte a la lengua xe scrivesto el Stato che el la gà domandà)
Monica Raymund
Biografia
So pare ze presidente del consejo a aministador dełegà in pension a ła Tech Data Corp., na azienda che distribuise conponenti par computer e software che ga sede a Clearwater. Par zonta, el ze un nadivo àbreo ła cuała fameja ła provenjea da ła Zarmània e da l'est Europa.
Cariera
Tra el 2009 e'l 2011 ła ga recità inte'l ròło de Ria Torres, cołaboradora del dotor Cal Lightman inte ła serie Lie to Me; ła interpretava na sorta de màchina de ła verità umana, el só parsonajo el gaveva de łe dote naturałe, cuindi no ła gaveva risevesto nesun adestramento par riconoser łe buzìe o łe emosion dei altri.
Inte'l 2012 Raymund ze entrà inte'l cast de ła serie tv drama de ła NBC Chicago Fire inte'l ròło del paramèdego e viziłe del fogo, Gabriela Dawson; interpreta sto ròło fin al 2018 e durante sto pariodo ła conparise anca inte i epizodi crossover che coinvolze i do spin-off de ła serie, Chicago P.D. e Chicago Med.
Memo Remigi
Biografia
L'inquilino del piano di sotto xe un programa dedicà ai putèłi in te'l cuało Remigi xe afiancà da Topo Gigio, co Isabel Russinova e Alberto Castagna el conduxe na edision del progrmma par Rai 2 dal titoło Mattina 2 e continua el percorso tełevixivo co Mita Medici par nov emexi tra el 1993 e el 1994 co Detto tra noi Mattina.
Hinzenbach
el xe on comun del distreto de Eferding che el fa parte del stato de ła Alta Àustria en Austria
Manuela Arcuri
Carièra da modèła e atora
Inte el 2008 ła gà interpretà Egle Ciccirillo ne ła comedia teatrałe Il primo che mi capita, scrita, direta e interpretàda da Antonio Giuliani, raprexentàda al Teatro Parioli de Roma, dal 5 febraro al 16 marso. Senpre in quel'ano interpreta queło che eła definise el "ròło pì inpegnadìvo ma anca più bèło de ła me carièra" ne ła fiction Io non dimentico, coprotagonista co Brando Giorgi e Giovanni Scifoni. Inaxonta ła gà partesipà a ła fiction tełevixiva Mogli a pezzi e prexentà Venice Music Awards 'rente ad Amadeus (2008).
Dallenwil
el xe on comun del canton Nidvaldo inte ła Svisara
Condéon
Condéon el xe on comun de   607 abitanti del departemento de Charente che el fa parte del rejon Nova Acuitania in Fransa.
Valverde del Fresno
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de Cáceres, che ła fa parte de ła comunità autònoma de Estremadura.
Pierrot
Istòrego
Ła màscara de Pierrot ła deriva da ła màscara ciamà Pedrolino, atestà inte ła comedia de l'arte itałiana del XVI sècoło. Ła prima aparision de sta màscara la xe stà in 'na comedia de Cristoforo Casteleti del 1547.
Casteło Cabiaglio
Castello Cabiaglio el xe on comune de 501 abitanti inte ła provincia de Varexe.
San Valentino Torio
San Valentino Torio el xe un comun itałian de 10 439 abitanti. El xe in provincia de Salerno inte ła rejon Canpania e el se estende so na area de 9,16 km². L'abità el xe situà a 22 metri s.l.m. El confina co i comuni de Nocera Inferiore, Pagani, Poggiomarino, San Marzano sul Sarno, Sarno, Scafati e Striano.
Paramount Global
Paramount Global xe na dita statunitense co sede in New York, fondada in 2019.
255 v.C.
El 255 v.C. (CCLV v.C par numari romani) el xe on an de el III secoło v.C..
Irlanda del Nord
Ła xe sta creà inte el 1920 dal Government of Ireland Act, dopo ła xe stà promulgà dai parlamenti del Irlanda e Gran Bretagna inte el 1921.
Altre robe
El so codexe NUTS 1 (Nomenclature of Territorial Units for Statistics) el xe UKN.
Intestin crasso
L'anatomia microscòpica del'intestin crasso la presenta le sòlite quatro statificasion del'intiero canale degestivo. Vegnendo da fora, soto l'aventissia/sierosa, particolare xe la za nomenada desposision de la mazor parte de la tònega muscolare esterna in tenie, mentre quela interna la resta sircolare co ndamento trasversale al'asse del tubo. La sotomucosa, rica de vasi, linfàtissi e de nervi (anca qua ghe xe el plesso sotomucoso de Meissner e anca qua el xe tacà funsionalmente a quelo mioentèrico de Auerbach), la xe separada da la mucosa da na muscularis mucosae. Conpagna a la làmina propia (a sto livelo no la presenta vasi linfàtissi, caraterìstega inportante parché un càncaro invasivo a sto livelo xe considarà logalizà e varìbile co na sola remosion de la mucosa) la muscularis la forma la mucosa, sormontada da n'epitelio de tipo colonare monostratificà. A sto livelo ghe se alterna colociti, soratuto ativi in te'l assorbimento de aqua e eletroliti dal silindro fecale, e sèlule caliciformi, che le buta fora muco par jutarghe la progression.
Gànbia
Zeografia
El Gànbia el xe un Stato picenin. El Gànbia no el xe mai pi largo de 48 km.
Dwight Schultz
Dwight Schultz, el cui nome conpleto xe William Dwight Schultz (Baltimora, 24 de novenbre 1947, xe un ator e dopiator statunitense.
Festivalbar
Festivalbar ła ze stà na manifestasion canora estiva che se desvolzeva onji ano prensipalmente in Italia da'l 1964 a'l 2007.
Catechismus ex decreto Concilii Tridentini, ad parochos, Pii Quinti Pont. Max. iussu editus
Storia
Sta decixion ła xe sta ciapà drio ła diciotesima sesion del conciłio (26 de febraro 1562) so sugerìmento de Carlo Borromeo che desederava tanto na riforma al cłero. Papa Pio IV el ga afidà ła conposision del catechismo a cuatro alti teołoghi: el controlo del łaoro el xe sta fato da tri cardinałi. Borromeo controłó ła rełasion del testo orixenałe del testo itałian che grasie a i so sforsi xe sta finio in tel 1564, lora xe sta riexaminà dal cardinal Guglielmo Sirleto e traduo in łatin da do conosui umanisti: Paolo Manuzio e Julius Pogianus.
Descrision
I vescovi i ghea presia de difondere inte ogni maniera el nòvo catechismo, sia łexendoło łuri par memorixarło che racomandare i preti a rajonar so de eło inte oni adunansa e doprarło par ł'istrusion dei fedełi.
Morbihan
El Morbihan (en bretone Mor-Bihan) el xe un departemento fransexe de ła Republica fransexe chel fa parte de ła rejon de ła Bretagna.
Conserva ałimentària
Istòria
Co el vegner vanti de ła indùstria ałimentare, da ła metà del XIX secolo, se ga scumisià co ła produsion industriałe de conserve ałimentari. Intrà łe prime de tuti i xenari łe xe stae seguramente łe conserve de pomadoro inte ła version de pasada, pełai e consentrai de pomadoro. Seventemente łe xe stae pò produxeste łe marmełae de fruta e da sto momento, ogni prodoto el ga podesto èsar stà conservà, dipendendo dal tipo, soto ojo o sałamoja (anca dito no coretamente sałamora).
Weitersfelden
el xe on comun marcà del distreto de Freistadt che el fa parte del stato de ła Alta Àustria in Austria
Rioseco de Tapia
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de León, che ła fa parte de ła comunità autònoma de łe Casteja e Leon.
Beriáin
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de Navara, che ła fa parte de ła omònema comunità autònoma Navara.
Schignano
el xe un comun inte la provincia de Como chel fa parte de la rejon Lombardia
Tencin
Tencin el xe on comun de  2 095 abitanti del departemento de Isère che el fa parte del rejon Alvergna-Rodano-Alpe in Fransa.
Domaso
el xe un comun inte la provincia de Como chel fa parte de la rejon Lombardia
Blenio
Spor
Tel comune ghe n'é la staẑion de si de Campra, specialisađa tel si nordico.
249 v.C.
El 249 v.C. (CCXLIX v.C par numari romani) el xe on an de el III secoło v.C..
Batèria (chìmega)
In elitronega e chìmega, na batèria el xe un dispoxidivo che converte energia chìmega in energia eletrega, dopàra tipicamente cofà generator de corente o de tensione. de frecuente vien dopàra el termine batèria come sinonimo de piła.
Ciàvari
Ciàvari (Ciävai in lengua ligure) el xe on comune de 27 865 abitanti inte ła provincia de Genoa.
Idris (parsonajo tełevizivo)
Biografia
Nasùo in Gambia, el gaveva 21 fradełi. Dopo de aver scumisià i studi in Senegal, el riva in Itałia inte'l 1972 co na borsa de studio otenjùa a l'Università per Stranieri de Perugia. Drioman el se trasferise a Bresa dove, termenài i studi, el taca łaorar come DJ inte łe discoteche e inte łe radio łocałe de ła provinsia. Ła só prima inportante aparision tełeviziva ła ze inte ła trazmision Tele Vù Cumprà, produzesta e trazmesa da l'emitente łocałe RTG Radio TeleGarda, de ła cuała ze restà séłebre el sketch paradosałe in cui Idris el intarpretava, parlando in diałeto bresan, na parsona che ła refiudava de cronpar prodoti come fasołeti de carta e inpisadini da un vendidor porta a porta de pełe bianca. I só ezordi cofà zornałista sportivo i resałe a'l 1977 par RTV-Radio Televisione Bresciana (emitente łocałe confuìa un pochi de ani drioman in Retebrescia), dove che'l conduzeva anca el programa muzegałe setimanałe Idris Show. Inte'l 1989 el partesipa e el vinse a Star 90, programa de Canale 5 par novi tałenti. Inte'l 1990 el intraprende anca ła cariera de ator, inte'l film Bianco e nero de Fabrizio Laurenti.
Ełesion eoropee del 2014
Dì del voto
Sascun paexe el podeva seliere in cuando fare le elesion Eoropee, segondo come costumava in chel paexe, e de seliere la durada de la vertura de le urne.
Fenici
El nome fenicio vien dal greco phoinix, che a so vlta vegnea dal egizian fnkhw, ch volea dir sirian. L’etimologia che fa risalir el nome da phoenix (roso porpora – che se riferaria a la produzion de la porpora) no ga basamento storico. I fenici xe na popolasion originaria de Canaan. I miti antichi che i fasea nasar i fenici in Africa xe miti ceh vol dar na storia a la popolasion, ma no ghe ricatamento archeołogica che posa sostener sti miti. Invece, se sa che i fenici i se ciamava kenaani – omeni de Canaan. La loro lengoa xe semitica. Savemo parò che ghe stá n’invasion de on popolo de marinai verso el 1200 a.C. Xe in stò tempo che i fenici ga scominziá a viagiare con navi nove pi resistenti. L’è posibile che i fenici originari i se sia misciá con popolazioni che vegnea da altre parti del Mediteraneo e ghabia acquisito la loro cultura.
Economia
A partir dal l’ano 1200 a.C., i fenici xe diventá la forza navale e comerciale pi importante del Mediteraneo. I fasea marcá de legname – el cedro del Libano – e de la porpora – colorante che i tiraa fora da dei moluschi. Tesuti e vero xerea altri ogeti che i esportava. Da la Spagna i importava aluminio e argento. Altri materiali vegnea da Cipro, Italia e forse anca da l’Inghiltera. I fenici ga fondá citá o picoli porti su tuta la costa Africana fin in Mauritania, ona on dì de viagio da l’altro. In stò modo, le loro navi le podea sempre far scalo in on porto sicuro.
Religion
I fenici iera politeisti, i credea in tanti dei. I pi importanti xe:
Diałeto bixiaco
Estrato
Lisonz (Ixonso), poexia de Ivan Crico di Pieris, publicà in: Ivan Crico, Piture, Mondovì, Boetti, 1997.
del ciaro, zente foresta la polsa
cui lusori che in alt - virtindo del burlaz -
i se ’npïa ta le ponte, contra al biau nét."
Trpinja
el xe on comun inte la rejon de Vukovar e de ła Sirmia che ła fa parte del stato de ła Croasia.
Lons-le-Saunier
Lons-le-Saunier el xe on comun de  17 291 abitanti del departemento de Jura che el fa parte del rejon Bourgogne-Franche-Comté in Fransa.
Pigra
el xe un comun inte la provincia de Como chel fa parte de la rejon Lombardia
Suriname
La so capitałe ła ze ła sità de Paramaribo. El ze dividesto in dieze distreti e sti cuà in ressorts. El paeze el ze dividesto rełijozamente intrà catòleghi, hinduisti, musulmani e protestanti.
Golfo de Vasto
El golfo de Vasto el ze na artegołasion de'l mar Adriàtego meridional situà in Abruso.
Gran Buenos Aires
Popolasion
Dal punto de vista aministrativo el Gran Buenos Aires gaveva, inte el 2001, co 11.460.575 abitanti (2.776.138 inte ła Ciudad Autónoma de Buenos Aires pì 8.684.437 inte i 24 departementi).
Sankt Leonhard bei Freistadt
el xe on comun marcà del distreto de Freistadt che el fa parte del stato de ła Alta Àustria in Austria
Łéngua hauàiana
Uncuò
Uncuò el numaro de parlanti de Hawaian el xe cresùo, anca se la lengua la xe oncora inserìa inte'l'atlante de'e lengue in pericolo de'l'Unesco.
Vocale
Le vocale le xe sincue: la "a", la "e", la "i", la "o", e la "u". Le pole esar co un sono pì longo (Ā ā Ē ē Ī ī Ō ō Ū ū), o pì curto (A a E e I i O o U u)
Gramatega
La lengua Hawaiana la xe del tipo VSO (overo: Verbo - Sojeto - Ojeto), e la sernise tre tipo di numari: el singolar (1), el dual (2) e el plural (3 o pì de 3)
Deep Purple
Łe orizene (1968-1969)
L'uzo de LSD e łe só continue asense ga tajà ben presto Curtis fora da'l só steso projeto, par cui el grupo el se ga metesto a ła reserca de un novo cantante e de un novo baterista. Inte'l marso de'l 1968 Lord, Blackmore e Simper i ga asoldà el cantante Rod Evans e el baterista Ian Paice, insenbre ai cuałi i gaveva za sonà in un grupo ciamà The Maze (ativo intrà el 1965 e el 1966, e che i gaveva anca sojornà par calche meze in Itałia insidendo el 45 ziri "Aria del sud/Non fatemi odiare" par ła Polydor, NH 59 801). Dapò na curta tournée in Danemarca e Zvesia, inte l'apriłe de'l 1968 el grupo el se ga łasà definitivamente a łe spałe el projeto de Curtis e el ga sełiesto de ciamarse Deep Purple, nome suzerìo da Blackmore pensando a l'omònema canson de Peter DeRose, brano preferìo de só nona.
I clàseghi (1970-1975)
L'àlbun che łi ga consacrà el ze stà Machine Head, de'l 1972, che'l vien considarà uno dei àlbun pì influenti e inportanti de ła storia de ła mùzega rock. El disco el contien "Smoke on the Water", uno dei brani pì famozi de ła só cariera e de'l rock in zenerałe. El testo el parla de un incendio a'l Casinò de Montreux che'l ga desfà l'intiera strumentasion de Frank Zappa e dei Mothers of Invention. Machine Head el ze stà rezistrà inte'l camion-studio dei Rolling Stones e a l'interno de un albergo de Montreux co'l fin de otenjer un novo sound.
L'influensa de David Coverdale e de Glenn Hughes ła ga portà ełementi funky, rhythm'n'blues e soul a'l sound de'l grupo, e 'ste nove sonorità łe ze uncòra pì patoche inte'l sucesivo Stormbringer, senpre de'l 1974.
Daspò ch'el grupo se ga desfà (1977-1983)
thumb|Don Airey Ła mazor parte dei ex Deep Purple i ga avesto discreti sucesi in altre formasion.
I ani novanta e oltre
Inte l'avril del 2016 i Deep Purple i ze stai introduzesti inte ła Rock and Roll Hall of Fame.
Teatro romano de Verona
El teatro romano de Verona sorge 'nteła parte setentrionałe de la cità, ai pié de còl San Piero. left|250 px|thumb|Imajine de come che se prexentava el teatro, co in çima a [[Cól San Piero el tenpio]] 250 px|thumb|Teatro Romano - plastego col fiume Àdexe, Ponte Postumio e Ponte Pietra|sinistra
Istoria
Anco iè vixìbiłi sol che i resti de l'òpara, perché inte el corso del tenpo el ga subì, óltra ad avegnimenti naturali, anca la sepultùra de edifici fatisenti. El "scopridór in epoca moderna" del Teatro l'è stà Andrea Monga (1794-1861), rico comerciante, che dopo aver cronpà tuta l'area l'a condoto estexi interventi de demołizion e de incàvi. Solo inte el 1904 tuta la xona l'è stà cronpà dal comun de Verona che el ga continuà i laori. Anco resta la cavea e la scałinada, tante arcàde de łòbie e inportanti resti de la sèna.
Interno
El frontesena l'era decorà da on mucio de statue e architeture su tre piani, e fasea da fondàłe fiso par i spetacołi.
Almendral
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de Badajoz, che ła fa parte de ła comunità autònoma de Estremadura.
Bedenica
el xe un comun inte la rejon de Xagabria che ła fa parte del stato de ła Croasia.
Windows Media Player
Storia
El logo del cono stradałe uxà in VLC, dexenjà a man inte ła version ad alta resołusion inte el 2006 da Richard Øiestad, el sarìa un referimento a na cołesion de coni stradałi tenjua da l'asociasion dei studenti de 'networking'' de l'École Centrale.
Caratèristeghe
VLC pol èsar utiłixà cofà e client par el streaming e el riseviménto dei flusi de rède, e el xe bon de trasméter tuto ciò che el pol łèxer. El ga un server integrà capase de uxar vari protocòłi par el streaming in unicast o in multicast su IPv4 e IPv6, so un network a banda łarga e ła transcodifega de file multimediałi.
Gabon
Antighità
I francexi xe stà i primi a costruir de le fortificazioni su la costa inte el 1843. Co la scusa de fermar el marcà dei sciavi, la Francia l'ha trasformà la costa in on protetorato. Inte el 1849 ghe stà la fondasion de Libreville, destinà a i s-ciavi libarà.
Zeografia politega
Libreville l'è la cavedal del Gabon.
Religione
La majoria (60%) de la gente xe catolega, quei che segue i riti tradisionali el 20%, i protestanti el 19% e i musulmani l'1%.
Giacomo Puccini
__HIDDENCAT__
Tra łe so' opere pì famose ricordemo La bohème, Madama Butterfly, Manon Lescaut, Tosca, Turandot, ecc.
Połònia
Zeografia połitega
Ła Połònia ze una repùblica parlamentàr. El presidente de ła Republica de indeso el xe Andrzej Duda, el primo ministro xe Mateusz Morawiecki.
Cavedal e altre sità
Ła cavedal ła xe Varsavia.
Demografia
Ła gà 38 502 396 abitanti.
Baldassare Galuppi
Biografia
thumb|Statua de Baldassare Galuppi a [[Buran|sinistra]]
Ostrya carpinifolia
El càrpano mòro el vien doparà de sołito come legna da ardere o par far picołi atrèsi.
Kefermarkt
el xe on comun marcà del distreto de Freistadt che el fa parte del stato de ła Alta Àustria in Austria thumb|
Arzentina
Istòria
I primi rezistri de popołasion inte l'atuałe teritòrio argentino i se remonta ai trèdaze miła ani fa, durante del Pałeoamerican. In tenpi protoistòreghi, perìodo precołonbin, el zera sta abità da numarévułi popułi indìzeni, racuanti dei cuałi oncora i vive inte el paeze; intrà i cuałi łe tribù diaghite de ła zona nord-osidentale che łe viveva inte i confini de l'Inpero Inca in espansion; i Guaraní i viveva pì verso est arente i grandi fiumi; la rejon del Chaco ła zera popolada da łe etnie dei Qom'lek (o Toba), Wichì e Lule-Toconotè; inte el sentro (Rejon Panpeana) i viveva i Het o "pampas"; inte łe Sierras Pampeanas de Córdoba i "Comechingones"; a ovest, inte ła rejon andina, i viveva i Huarpe e i mapuche; inte ła Patagònia i patagoni (guenaken-ahoniken) e inte ła Tera del Fogo i selknam ("ona"), yagan e mannekenk.
Zeografia fìzega
Ła superficie totae de ł'Argentina (esclusa ła parte antartica rivendicà), ła xe ła seguente:
Dugo Selo
el xe on comun inte la rejon de Xagabria che ła fa parte del stato de ła Croasia.
Canpo San Zanipoło
L'inponénte Ceza de Baxełega de San Zanipolo sera el cantón co ła Scoła Granda de San Marco che se sviłupa anca łongo ła fondamenta del rio dei Mendicanti che xe drìo. Darente ła Ceza ghe xe l'intràda prinsipàl e quindi, ła fasada de l'ospeàl de ła sità.
Storia de la Costa d'Avorio
Divixion
Dopo la morte de Houphouët-Boigny, Henri Konan Bédié, vice-presidente e presidente del parlamento, el xe diventà presidente de la Costa d’Avorio. El 24 dicembre 1999, el general Robert Guéi el ga fato on colpo de stato e meso al poter na giunta militare. A le elesion del 2000, Guéi el ga perso e Laurent Gbagbo el ga vinto. Dopo na protesta popolare, i militari i ga dato el poter in man a Gbagbo.
Manega (architetura)
Na manega la ze na condota par al deflusso de aque piovane, fogne o scoli del teren, che no la pol laorar in pression.
Pałaso Nervi-Scattolin
Esterni
Ła parte pì inportante del pałaso xe ła fasàda, che dà sol canpo: ła se mostra in rotura co łe architeture dei altre bande del canpo, che xe in falso antigo, riproponendo el stiłe gotico venesian, pur esendo otosentesche.
Stallikon
el xe on comun del distreto de Affoltern che el fa parte del canton Xurigo in Svisara
Storia del Ciad
Déby
Déby el xe sopravisù a on mucho de tentati colpi de Stato e da crisi politeghe de ogni tipo. El ga vinto le prime elesion multipartìteghe del 1996 e el xe stàbon de firmar i acordi de paxe co i ribeli de varie fasioni.
Doliwood
Partesipasion iłustri
Natalino Balasso che partesìpa a un spot "fondi pa'l Veneto" (ispirà dal film Karatè Kid in seguito a l'Ałuvion che ghe xe stà inte el 2010. El xe protagonista anca de altri sinpàteghi dopiagi.
Avegno
el xe un comun inte la provincia de Xenoa chel fa parte de la rejon Liguria
Casas de Don Pedro
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de Badajoz, che ła fa parte de ła comunità autònoma de Estremadura.
Tréminis
Tréminis el xe on comun de   178 abitanti del departemento de Isère che el fa parte del rejon Alvergna-Rodano-Alpe in Fransa.
Sicignano degli Alburni
Sicignano degli Alburni el xe un comun itałian de 3 419 abitanti. El xe in provincia de Salerno inte ła rejon Canpania e el se estende so na area de 81,11 km². L'abità el xe situà a 605 metri s.l.m. El confina co i comuni de Auletta, Buccino, Castelcivita, Contursi Terme, Ottati, Palomonte, Petina e Postiglione.
John Ritter
Three's Company
Inte'l 1978 Ritter el resita inte'l roło de'l manager de Ringo Starr inte'l spesiałe tełevizivo Ringo e inte'l 1982, el ghe dà ła só voze a'l parsonajo de Peter Dickinson in Flight of Dragons. Dopo Three's company el só primo laoro el ze stà Hooperman. In 'sto show el interpretava el Detective Harry Hooperman. Inte'l 1992-95 Ritter el ze tornà a ła TV par tre stajon inte'l roło de John Hartman in Hearts Afire. Inte'l 1996 el gà resità inte'l roło de'l "papà" inte'l video muzegałe de'l brano Innocent Eyes de Graham Nash.
Inazonta al fato che'l gà łaorà in tełevizion, Ritter el ze aparìo in numarozi film, tra cui i pì séłebri i ze It (indove el interpretava el roło de Ben Hanscom), ła serie Piccola peste e Skin Deep - il piacere è tutto mio de Black Edwards.
Isola del Cantone
el xe on comun inte la provincia de Xenoa chel fa parte de la rejon Liguria
Domo de Trevizo
Eł domo de Treviso eł ze ła Catedrale de ła Diocesi de Treviso. In centro de ła sità, ła ze dedicada a San Piero Apostoło.
De origini antiche, ła ze stada ricostruia ne l'800, drento e fora. Durante i secoli ła se ga arichio de opere de Tisian Vecelio, Eł Pordenon, Antonio Beni e altri.
Ezito
Antigità
Inte el IV secolo a.K. i persiani ga konkuistá l’Ejito; dopo i persiani xe rivá Alesandro de Macedonia ke ga dato el poder a i so sucesori, la dinastia de i Tolomei.
Kavedal e altre sità
La kavedal xe el Kairo.
Laste
Va ricordà el Monte Toraro, 1897 m, el Monte Canpomolon, 1853 m, el Coston d'Arsiero, 1779 m, el Sojo d'Aspio, 1362 m.
Fresarìa
thumb|right|220px|La Fresarìa (Frezzaria) vista da Bocca de Piasa
Ezito
Ekonomia
L’ekonomia xe prevalentemente agrikola. El kampo agrikolo okupa el 32% de la popolasion. El paexe xe autonomo par el petrolio.
Basame el cueo
Basame el cueo l'è on album dei Catarrhal Noise.
Ezito
Kurioxità
La cexa lokale kopta la kata le so orijini ne la predikasion de San Marko. La tradision vol ke dopo esar andá ne le ìzołe ke diventará Venexia, el santo evanjelista xe andá in Ejito e ga fondá la cexa kopta.
Lengua biak
Dialeti
La lengua n'a xe na lengua unitaria, la ga racuanti dialeti, i prinsipali li xe:
Vocabolari
El xe stà creà qualche vocabolario de biak, tutociò i pochi parlanti de'a lengua.
Dachsen
el xe un comun del distreto de Andelfingen che el fa parte del canton Xurigo in Svisara
Dharius
Dharius, nome d'arte de Alan Alejandro Maldonado Tamez (Monterrey, 24 de setenbre 1984) xe un raper mesegan.
Teggiano
Teggiano el xe un comun itałian de 8 182 abitanti. El xe in provincia de Salerno inte ła rejon Canpania e el se estende so na area de 61,87 km². L'abità el xe situà a 637 metri s.l.m. El confina co i comuni de Atena Lucana, Corleto Monforte, Monte San Giacomo, Piaggine, Sacco, Sala Consilina, San Pietro al Tanagro, San Rufo, Sant'Arsenio e Sassano.
Viłanova de Canposanpiero
Evołusion demografega
ù
Feuerthalen
el xe un comun del distreto de Andelfingen che el fa parte del canton Xurigo in Svisara
Laufen-Uhwiesen
el xe on comun del distreto de Andelfingen che el fa parte del canton Xurigo in Svisara
Milena Gabanelli
Milena Jole Gabanelli xe nasesta intel 1954 a Nibbiano. Ła xe na jornałista che vanta raquante cołaborasion co testade inportanti. Xe el so łaoro. Ła xe famoxa asè pa far atividà de inchiesta co Report, so Rai3. Ła ga na łaurea col DAMS de Bołogna. Ncor prima ła xe stà apresà pa i so servisi come inviada de guera, in varie xone de Eoropa, Axia e Àfrega.
Torraca
Torraca el xe un comun itałian de 1 267 abitanti. El xe in provincia de Salerno inte ła rejon Canpania e el se estende so na area de 16,01 km². L'abità el xe situà a 452 metri s.l.m. El confina co i comuni de Casaletto Spartano, Sapri, Tortorella e Vibonati.
Casalbuttano ed Uniti
el xe on comun inte la provincia de Cremona chel fa parte de la rejon Lombardia
Santa Margherita Ligure
el xe on comun inte la provincia de Xenoa chel fa parte de la rejon Liguria
Pierregot
Pierregot el xe on comun de   280 abitanti del departemento de Somme che el fa parte del rejon Hauts-de-France in Fransa.
Pissy
Pissy el xe on comun de 281 abitanti del departemento de Somme che el fa parte del rejon Hauts-de-France in Fransa.
226 v.C.
El 226 v.C. (CCXXVI v.C par numari romani) el xe on an de el III secoło v.C..
Repùblega Àraba Saharawi Democràtega
Łigadure foreste
,, informasion sora el problema dei Saharawi
Castuera
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de Badajoz, che ła fa parte de ła comunità autònoma de Estremadura.
Cheles
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de Badajoz, che ła fa parte de ła comunità autònoma de Estremadura.
Federico D'Incà
Biografia
El abita a Trichiana, in Comun de Borgo Valbełuna.
Dosoledo
Łengue e diałeti
Ła łengua ofisiałe parlà inte ła vałe xe ła l'itałian. Tutavia come diałeto łocałe vien utiłixà ła łéngua ładina, in partegołar el comelian (variansa del grupo cadorin de ła łengua ładina).
Strade
Dosoledo xe traversà da ła strada statałe 52 Carnica.
222 v.C.
El 222 v.C. (CCXXII v.C par numari romani) el xe on an de el III secoło v.C..
Ator
__HIDDENCAT__
Xiaomi
Etimołoxia
Xiaomi (小米) ła xe ła paroła cinexa par "mejo" che ła xe conponesta dai ideogrami 小 (xiǎo) che signìfega "pìcoło" e da 米 (mǐ) che signìfega "rixo". Inte el 2011 l'AD Lei Jun el ga declarà che ghe xe pì interpretasion oltre che a "mejo" e "rixo". Lei Jun el ga metesto in rełasion 小 co el conceto budista segondo el cuało "on sìnguło graneto de rixo de on buddista el xe grando cofà na montagna" par dir cuindi che ła intension de ła dita de laorar da łe robe picenine invese de scumisiar suito gaxinarse co el vołer rivar a ła perfesion, mentre 米, pronunsià mǐ, el xe ufisialmente on acrònemo de "Mobile Internet", ma anca de "Mission Impossible", sto ùltemo el fa rifarimento ai scoji catai inte el scumìsio de łe atività de ła dita.
Cao de Ano
Data del Cao de Ano
Ła data del cao de ano depende da a cultura e da a rejixon del popoło che ło festeja. El dì del cao de ano casca in sti dì a seconda del całendario uxà:
Bos taurus
Ła vaca ła xe na spece de mamìferi che ła partien a ła famégia dei bòvidi. Sta paroła ła se referise a ła fémena adulta. El mas-cio adulto el vien ciamà toro o bò (plural bó), se'l xe castrà. I xóveni i vien ciamai vedeło o vedèl e vedeła; co chei crése un fià i vien ciamai vedełon e sorana o scatóna se i no vien castrai, o, al contrario, manxo (o manzo o mandho) e manxeta o manzéta.
Alevaménto e uxi
Ła vaca ła vien arlevada par ła late, el lìquido che el vien fora da ła giàndoła mamaria del'anemal par el magnar dei vedełi. Anca daspò del svesamento, ła late ła resta na conponénte fondadmental umana, co queła de ła mare che ła vien sostituida, de sòłito da queła de vaca. 100 g de late de vaca, co i só 3,15 g de proteine, 3,25 de grasi e 4,8 de carboidrati, i dà energia par 61 kcal ; da notar i 120 mg de calcio, el 13% de ła rasion xornałiera consegiada. El lavoro col qual se tol via late da ła vaca se ciama monxitura e'l pol vegnir fato a man o co struménti adati. Al xórno, na vaca da late ła produxe in mèdia na dexena de litri, che i riva al'órdene de 50—60 quintałi al'ano. Ła late de vaca ła vien anca trasformada in tantìsimi prodóti come formagio, pana, butiro, puina e altri laticini.
Tampere
Istòrego
Inte el 1820, xe stà fondà a Tampere el pì grando sentro industriałe de ła Finlandia: se tratava de na fàbrega de coton.
Ghe sboro
Ła canson
Scrivesto scuaxi par initèro in diałeto venesian, el brano xira intorno a l'espresion «ghe sboro», a l'insìrca ecuivałente al roman «'sti cazzi». Se trata anca del sìngoło traxesta da Ricchissimi, oncora na volta incixo co Jen Razavi.
Nürensdorf
el xe un comun del distreto de Bülach che el fa parte del canton Xurigo in Svisara
219 v.C.
El 219 v.C. (CCXIX v.C par numari romani) el xe on an de el III secoło v.C..
Casteldidone
el xe un comun inte la provincia de Cremona chel fa parte de la rejon Lombardia
Farina
Oltre a cuela de formento se pole far tante altre farine, doparando cereali come el formenton, l'orzo, el riso, la vena opure anca altre robe (tipo la farina de castagne).
Bir Lehlou
Gemełagi
Bir Lehlou ła xe gemełà co:
Giuseppe Garibaldi
__HIDDENCAT__
Da marinaio a bandito
Inte el fratenpo a se zera stabiłìo che l'11 de febraro 1834 a ghe saria sta on'insuresion popołare in Piemonte. Garibaldi el ga sercà de metarse in contato co i mazziniani; ma el fałimento de ła rivolta in Savoia e l'ałerta de exercito e połisia i ga gato fałire tuto.
Par Roma łibera
Che el tentativo del 1862 el fuse vełeitario, i ło ga provà i sucesivi avegnimenti del 1867. Garibaldi el ga organizà na tersa spedision so Roma, partia stavolta da Terni, ai confini co ło Stato Pontefiso: el ga ciapà ła piazaforte pontefisa de Monterotondo, ma no el xe riusìo a susitar ła rivołuzion a Roma e el xe sta batù da łe trupe del papa e dai rinforsi dotai de novi fuxiłi automateghi mandà da Napoleon III a ła bataja de Mentana.
In Fransa
Durante ła guerra franco-prussiana del 1870-1871, Garibaldi el ga guidà on exercito de vołontari a sostegno de l'exercito de ła nova Fransa republicana (bataja de Digione). Dopo ła rexa fransexe, inte el 1871 Garibaldi el xe sta ełeto deputato a ła nova Asenblea Nasionałe fransexe inte łe łiste dei republicani radicałi come deputato de ła Côte-d'Or, Paris, Algeri e, naturalmente, Niza: sta quadruplice ełesion ła xe sta, tutavia, invałidà da l'Asenblea.
Ciò el xe avegnù uficialmente a causa de łe so poxision contrarie a ła anesion de Niza a ła Fransa, pì reałisticamente par paura de ła so popołarità de eroe "sociałista": ła stesa asenblea, d'altra parte, ła se sarìa presto ocupà de ła represion de ła Comune de Parigi. Ł'ategiamento de ła Asenblea verso Garibaldi, el ga spinto a łe dimision un deputato del całibro de Victor Hugo.
Morte
Inte el 1880 el ga sposà ła piemontexe Francesca Armosino, dona de umiłi orixini e so conpagna da 14 ani e da ła cuałe el ga avù tre fiołi; de cui una, Rosita, morta picinina. Ła so ultima canpagna ła xe sta połitega, e ła riguardava l'ałargamento del dirito de voto.
El se zera auto-bandio a Caprera dove el 2 de zugno 1882 el xe morto. Inte el testamento Garibaldi el domandava espresamente de esare cremà. Dexiderio dixateso da ła fameja, pare presà da Francesco Crispi, che ła ga preferìo, adiritura, farlo inbalsamare.
Cronołozia
DIMORÒ IN QVESTA VILLA
Garibaldi e Cavour
Garibaldi no el ga mai avù boni raporti co Cavour. Da on łato, semplicemente no el gaveva fiducia inte el pragmatismo e inte ła realpolitik de Cavour, ma el provava anca rixentimento personałe par aver cedù ła so sità natdal de Niza a ła Fransa, inte el 1860.
Valva (SA)
Valva el xe un comun itałian de 1 712 abitanti. El xe in provincia de Salerno inte ła rejon Canpania e el se estende so na area de 26,79 km². L'abità el xe situà a 510 metri s.l.m. El confina co i comuni de Calabritto, Caposele, Colliano, Laviano, Oliveto Citra e Senerchia.
Ain
El departemento de ł'Ain el xe on departemento fransexe, che el fa parte de ła rejon de l'Alvergna-Rodano-Alpe (Auvergne-Rhône-Alpes‎‎‎). El nome del departemento deriva dal nome del fiume omonimo che score inte el so teritorio.
Spada
·        el fornimento, a so volta composto da
·        “manego” che ze a parte par dove che se tien in man ła spada e che pol esar sia fato de do ganasete de lenjo, corno o oso, e rivestia de curame o na trecia de fiło de metało, sia intiero. In tuti do i cazi in sentro al manego pasa la coa de ła spada
Mark Knopfler
Infansia, zoventù e prime espariense muzegałe (1949-1976)
A l'età de cuatordeze ani, Knopfler el ga domandà a só pare come regało na ghitara ełètrega Fender Stratocaster roza cofà cueła de Hank Marvin dei Shadows, de cui el zera un gran amirador; anpò, dao che ła só famegia no ła se podeva parmeter na sìmiłe speza, el se ga dovesto incontentar de na alternativa pì conòmega, na Höfner V-2 Super Solid. El xe stà comuncue pien de boreso par el regało, cusì tanto che in tuta presa el ga inparà a sonar el strumento da só posta, sercando de reintarpretar i brani dei só ghitaristi prefarìi, tra cui B.B. King, Chet Atkins, Scotty Moore, Jimi Hendrix, Django Reinhardt e James Burton.
Santa Verdiana
__HIDDENCAT__
Gramàtica primieròta
I verbi i é declinađi par temp, mođo e persona (co relativo numero).
Villaobispo de Otero
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de León, che ła fa parte de ła comunità autònoma de łe Casteja e Leon.
Gramàtica primieròta
Te'l primieròt se pòl notar caraterìstiche tìpiche del vèneto setentrional, tipo che no ghe n'é la létera ł (ł) de le altre varianse. Te le paròle onde che ndarìe la ł va sèmpro la l.
Menotey
Menotey el xe on comun de   306 abitanti del departemento de Jura che el fa parte del rejon Bourgogne-Franche-Comté in Fransa.
Nokia
Ła sosietà ła ga oparà in vari setori inte i ùltemi 150 ani, divegnendo el pì grando fornidor mondiałe de tełefoni e tełefoni intełijenti. In pì ła ga contribuio in manjiera determenante inte el setor de ła tełefonia mòbiłe, vendo contribuio inte el desviłupo dei stàndar GSM, 3G, LTE e 5G.
Bic
Storia
Ła BIC ła xe sta fondà in Fransa da Marcel Bich insieme co Edouard Buffard inte el 1945. I do i ga conprà na fàbrega e i ga inscuminsià ła produsion de matite e de pene stiłogràfeghe. Inte el desenbre del 1950 Marcel Bich el ga prexentà ła só pena a sfera e el ła ga ciamà BIC. Ła H in fondo ła xe sta cavà vìa par evitar na posìbiłe pronunsia mìa propio justa in inglexe (Bich → ing. Bitch, canja).
Bich el ga otenjù i diriti de breveto da l'inventor arxentin-ungarexe Lásxló Jóxsef Bíró e el ghe ga mejorà el mètodo de produsion. Deso el modeło pì vendùo l'è el Cristal.
Wallisellen
el xe on comun del distreto de Bülach che el fa parte del canton Xurigo in Svisara
Galliate Lombardo
Galliate Lombardo el xe on comune de 844 abitanti inte ła provincia de Varexe.
Wasterkingen
el xe un comun del distreto de Bülach che el fa parte del canton Xurigo in Svisara
Si può dare di più
Testo
- Si può dare di più (1987)
El brano el xe un invito a no restare indeferenti davanti a łe soferense de i altri e el dixe che cueło che se fa no xe mai abastansa.
Mùxega
El ritorneło el xe conposto da 19 batute.
Video muxicałe
El video muxicałe el xe stà girà in vari posti famoxi de Roma, cofà ła scałinada de Piasa de Spagna, ła Fontana de Trevi, ecc..