cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Aeroporto de Pàdoa
Istòrego
Inte i ani drioman de ła prima guera mondiałe l'aeroporto de Pàdoa el ze sta doparà par fini miłitari ospitando el 1º Stormo Càcia uncó 1ª Brigada aèrea "oparasion speciałi" fin al 1987, ano inte el cuało el zera sta verzesto anca a vołi siviłi. El Ministero dei Trasporti inte el 1995 el ga reconosesto l'aeroporto cofà scało de interese sociałe par i vołi sanitari e umanitari.
Cheło che parò el fa sto aeroporto inportante el ze soratuto i vołi sanitari e de emerjensa par małai gravi e par i trapianti de òrgani. L'aeroporto ła ze ła baze de partensa del servìsio de ełi-socorso del SUEM de Pàdoa.
El futuro de l'aeroporto
Inte l'aeroporto de Pàdoa no ghe ze vołi de lìnea regołari: racuanti projeti de potensiamento del scało i ze stai contrastai dai rezidenti de łe zone arenti, ponesto che ła strutura ła ze inte el vivo del sentro urban, e l'inplementasion de vołi ła crearia miga pochi problemi par ła vivibiłità dei cuartieri arenti; ansi, ghe ze dei comitai che i se bate par ła serada totałe del scało e ła so reconversion in parco. Inte el 2006 e inte el 2007 ła zestion de l'aeroporto da parte de ła Save Spa ła ghea sarà i bałansi in forte defecit.
Vechiano
el xe on comun inte la provincia de Pixa chel fa parte de la rejon Toscana
San Łorenso (fiume)
El so parcorso el jera pien de rapide, ma co ła costrusion de un sistema de serae, se ło ga fato diventar tuto navigabiłe, anca par łe grose navi che łe viagia par i oséani.
Lajatico
el xe on comun inte la provincia de Pixa chel fa parte de la rejon Toscana
Añover de Tormes
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de Salamanca, che ła fa parte de ła comunità autònoma de łe Casteja e Leon.
235
El 235 (CCXXXV en numeri romani) el xe un an del III secoło.
Rota (Spagna)
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de Càdexe, che ła fa parte de ła comunità autònoma de Andałusia.
Bis (programa tełevixivo)
El xogo consiste de ciamar do numari ala volta da 1 a 36 che sconde premi de baxo o alto valor (tipo na puntina, un set de valise o na vacansa), e un poco ala volta se scopre un rebus da risolver.
Eoropeixmo
Uncò l'eoropeixmo se dixe par definir na pułitega a favor del Union eoropea e de na major integrasion e xlargamento. Łe corenti che łe se dixe contrarie, łe vien de sołito eorosietiche.
Capraia Isola
el xe on comun inte la provincia de Livorno chel fa parte de la rejon Toscana
Livigno
el xe un comun inte la provincia de Sondrio chel fa parte de la rejon Lombardia
Cristianeximo democratego
miniatura|El sinbolo storico del Cristianexemo Democratego in Italia. Doparà da la Democrasia Cristiana, dal PPI, dal CDU e deso da la UDC. El cristianeximo democratego xe, inte el senso de łato, un laoro pułitego democratego da parte dei cristiani e inte senso streto se costuma riferirse a un movimento e a na ideołoxia pułitega da łe particułarità tanto svariegae.
Prebold
el xe on comun de ła rejon statistega de Savinjska che ła fa parte del stato de ła Xlovenia.
Nazarje
el xe on comun de ła rejon statistega de Savinjska che ła fa parte del stato de ła Xlovenia.
Luče
el xe on comun de ła rejon statistega de Savinjska che ła fa parte del stato de ła Xlovenia.
Łéngua italiana
Diałeti
Intra i dialeti taliani, comunà da numeroxe carataristiche morfologiche cofà i plurali che i no xe sintagmatiçi, xe pode dividare inte dialeti setentrionali (romanzi ocidentali) e çentro-meridionali (romanzi orientali) a seconda del'influensa del sostrato celtico. <!-- Tale sostrato porta alla presenza di fenomeni specifici nei dialetti del nord Italia, che vengono quindi anche detti "gallo-italici" (Co l'esclusione di Veneto, Alto Adige e Friuli-Venezia Giulia che presentano caratteristiche differenti).
Diffusione al di là dei Paesi ufficialmente italofoni
Buona diffusione ha anche nelle ex-colonie italiane in Africa: Libia (dove ze lingua di lavoro, insieme all'inglese), Eritrea, Etiopia e Somalia (in quest'ultimo Paese ze stata lingua ufficiale fino al 1963 e usata nell'insegnamento universitario fino al 1991, allo scoppio della guerra civile). In altre nazioni, a causa della forte e prolungata emigrazione italiana nel mondo, esistono importanti comunità italiane (Stati Uniti, Sud America (specialmente Brasile e Argentina), Australia, Canada, Messico, Francia, Germania e Belgio soprattutto), che oggi cercano di recuperare e tramandare a figli e nipoti la loro cultura e lingua d'origine.
Gordona
el xe un comun inte la provincia de Sondrio chel fa parte de la rejon Lombardia
Architetura
Co la vegnua fora de le carateristeghe esteteghe se ghea vuo anca la nasita de l'architedura anca come arte vixuale, dotada parò de propie carateristeghe particolari. Saria caxi ridutivo parlar de valori esteteghi parché na strutura ga na bela architedura, parché el xe caxi senpre el rixultà de valori eteghi e de on studio antropoloxego.
Derivasion
El segondo termine, τέκτων (técton), riciama difarenti significai, tra sti cua ghe xe "inventare", "crear", "costruire": el fare tecnego ma anca l'artistego, el fare manuale ma anca l'artixanal.
Benalup-Casas Viejas
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de Càdexe, che ła fa parte de ła comunità autònoma de Andałusia.
Provincia de Vicensa
Capołógo de ła provincia xe, ciaramente, ła sità de Vicensa.
Bresa
left|thumb|Piasa Loggia
Sinbołi
thumb|stema de Brèsa
Sant Climent Sescebes
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de Xirona, che ła fa parte de ła comunità autònoma de Catełogna.
Trezzano sul Naviglio
Xemełagi
Buje, Croasia
Prèmio Nobel
Descrision
El prèmio, zestio da ła Fondasion Nobel, el ze sta istituio de sevente a łe ùlteme vołontà de Alfred Bernhard Nobel. La prima insignasion dei premi ła ze stada fata inte el 1901, cuando che i zera vegnesti consegnai el prèmio par ła paze, par ła leteratura, par ła chìmega, par ła fiziołozia o ła medezina e par ła fìzega. No ghe ze invese el prèmio par ła matemàtega. Dal 1969 el ze sta istituio in pì el prèmio par l'economia in memòria de Alfred Nobel, istituio de sevente a na donasion de ła banca nasionałe de Svesia e da chel momento zestio insieme ai premi orìzenari.
Teołozia
__HIDDENCAT__
Accra
thumb|250px|left|L'Arco de l'Indipendenza ad Accra Accra la xe la cavedal del Ghana. Co pi de do milioni de abitanti, Accra xe anca la sità pi grande del paexe e el sentro pi importante par le comunicasion e l’industria. Do tersi de le industrie de trasformasion del Ghana le se cata a Accra.
Storia
I ga, na etnia locale del grupo akan, ga fondà el vilagio de nkran (formighe) inte el 1680 sirca. I portoghexi ga costruio on castel rente al vilagio. Altri eoropei che vegnea qi par far marcà xe stà i svedexi, i olandexi, i francexi, i danexi e i inglexi. Quasi tuti sti grupi ga costruio forti o citadele rente al vilagio de nkran. El tel 1877, co i inglexi ga vinto la seconda guera contro i ashante, Accra la xe diventà la cavedal de la colonia. La resistensa par l’indipendensa la sa zugà tanto ne la cavedal. El primo presidente, Kwame Nkrumah, el xe stà prisoniero in tel forte inglexe subito prima de l’indipendensa, par esar libarà e meso a la testa del paexe poceh ore dopo. Ancò, Accra xe ona de le capitali pi moderne de tuta l’Africa. On centro de cultura, de musica e de vita noturna.
Sant Feliu de Pallerols
el xe un comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de Xirona, che ła fa parte de ła comunità autònoma de Catełogna.
Hawaii
Połitega
Ła pena de morte no ła xe mai existìa.
Rete 4
Rete 4 el xe on canałe tełevixivo italian privato a difuxion nasionałe nasuo in tel 4 de xenaro del 1982 da ła Arnoldo Mondadori Editore, cronpada in tel 1984 da ła Fininvest e dopo jestia da Mediaset.
Orso (doze)
El ze stà deposto e copà inte'l 737 durante na revòlta de aristocràteghi, no'l ze ciàro de cuała fasión. In só sostitusión l'ezarca de Ravenna no'l gà nomenà un nòvo doze e insedià un magister militum in carga un ano. El ritorno a 'sta forma aministradìva el gà senjà na repreza de'l podér sentràl respeto a l'autonomia cui aspirava i Veneti.
Marcello Tegalin
El conjome Tegalin el ghe ze stà asenjà drìoman, come anca la zenidura de łe famegie venesiane dei Fonicalli o dei Marcello.
El se ga intrigà int'una chestion tra i patriarchi de Aquileia e Grao, e el ga ciapà łe parte de 'st'ùltemo davanti al papa Gregorio II. Par che'l sia moristo par cauze naturałe e ch'el sia stà sepełìo a Eracliana, a chel tenpo cavedàl de'l Dogado.
262
El 262 (CCLXII en numeri romani) el xe on an del III secoło.
Addis Abeba
Zeografia
Addis Abeba xe xostruia a i piè del monte Entoto, do se cata n’antica cexa costruia in XV secolo e restaurada da la mojer de Menelik II. La cità la pasa da i 2320 metri sul livel del mar de l’aeroporto, a i 3000 metri de la zona de Gulellè, soto la cima del Entoto. Na carateristica de la sità xe la presensa de eucalipti, piantà oncora a i tempi de Menelik II, e i asini usadi par portar legna in sità.
Stòria de ła Nizèria
thumb|right|300px|Mapa de ła Nizeria I primi abitanti de el teritorio che ancò forma ła Nizeria i xe stà popolasion de caciatori-racoglitori, tra queste etnie pigmee, za verso el 9 000 a.C. Ricatamenti archeologici testimonia na cultura de pastoralisti che conosea ła tecnołogia de ła seramica za in tel IV milenio a.C. I primim segni de coltivasion i se cata ntorno al I miènio a.C.
Laroya
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de Almería, che ła fa parte de ła comunità autònoma de Andałusia.
Canale 5
Canale 5 el xe el canałe pì vardà intrà i canałi mediaset, conosua come ła rete de ponta del grupo e ła granda concorente de ła prinçipałe rete del Stato Itałian.
Stòria de ła Nizèria
Stati precoloniali
I regni hausa i xe finii soto el control del regno del Songhai in tel XVI secolo. A lo steso tenpo, anca el regno de Kanen-Borno (de la zona del Ciad) el se sa espanso a sud, fin a tocar el nord de la Nizeria, conquistando i teritori hausa che i xera scanpà al regno del Songhai. El regno de Songhai el xe cascà soto i atachi de le milisie marochine in tel 1591. I marochini i ga conquistà le sità de Gao e Timbuctù. El regno del Borno el xe riusì a torse tuto el nord de la Nizeria. El regno del Borno nol ga senpre vù la posibilità de controlar le etnie hausa parché el ga dovù controbatar i atachi de i tuareg.
Abacha
Soto la presion de la piaza, Babangida el ga pasà el potere a Ernest Shonekan. El paexe el xera drio cascar in tel cos pi nero co el ministro de la difesa, Sani Abacha, el ga fato on colpo de stato e preso el potere.
Cereceda de la Sierra
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de Salamanca, che ła fa parte de ła comunità autònoma de łe Casteja e Leon.
Sant Julià de Ramis
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de Xirona, che ła fa parte de ła comunità autònoma de Catełogna.
Bamako
Bamako la xe la cavedal del Mali. La xe costruia su le rive del fiume Nizer. La cavedal maliana la xe anca ona de le sità co la pi grande crescita in Africa.
Tenperadura
right|300 px|thumb|El [[termòmetro el xe un comun mexo par determinar ła tenperadura.]] En fìxica, ła tenperadura ła xe ła propietà che ła caraterixa el stato tèrmego de dó sistemi in rełasion a ła diresion del fluso de całor che ghe se infrà łóri.
Ła tenperadura el xe na grandésa scałar e na propieà intrìnsega de un sistema. Eła infati no canbia conpagna łe dimension o da ła quantità de materia del sistema, ma no ła corispónde miga a ła densità de nisuna propietà estensiva.
Tochi de storia
Dó corpi, A e B, i se dixe in equiłibrio tèrmego co che i ga ła stésa tenperadura, mixurada col'agiuto de un terso corpo, el termòmetro C. Co che T_C = T_A e T_C = T_B, se dixe che T_A = T_B e dónca A e B i xe in equiłibrio.
Vasco Rossi
Sopranominà "Il Blasco" in cariera el ga publicà na trentina de àlbun  , el primo dei cuałi xe stà ...Ma cosa vuoi che sia una canzone... del 1978.
Alfabeto fonètego internasionałe
Orìxane dei sìnbołi
L'Asociasion fonètega internasionałe ła ga proà de far corispóndar el pì pusìbiłe ogni sono al sìnboło rispetivo, par sta motivasion łe létare b, d, f, ɡ, h, k, l, m, n, p, r, s, t, v, x, z łe ìndega consonanti, e invese a, e, i, o, y e u łe ìndega vocałi.
Dòparo
A xe pusìbiłe trascrìvare el parlà sfrutando vari livełi de presixion: na trascrision fonètega presixa, inte ła cuała i soni i xe descrivesti co na granda cuantità de detaji, ła xe conosesta col nome de trascrision streta, invese na trascrision che ła ignora tuti sti detaji ła xe ciamada trascrision larga.
La trascrision IPA ła se dòpara de sòłito inte łe tratasion sientìfeghe in ànbito linguìstego (inte el spesìfego, inte łe disipline de la fonètega e de la fonołoxia); frecuentemente el xe doparà, par un fin pì pràtego, inte i disionari par indegar ła pronunsa de łe parołe.
Canjáyar
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de Almería, che ła fa parte de ła comunità autònoma de Andałusia.
Albox
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de Almería, che ła fa parte de ła comunità autònoma de Andałusia.
Fiume Nìzer
Zeografia umana
El delta xe rico par la pesca e l’agricoltura. Ancò el delta del Nizer el xe famoso par lo sfrutamento de el petrolio e le condision de insicuresa dovua a la lota par l’autodeterminasion de i popoli de el delta.
Istria
Sità
Łe sità inportanti de l'Istria łe xe: Oltre a ste chì, xe inportanti anca łe picołe sità de Colmo (Hum) e Rozzo (Roč).
Dominasion asburgica
Secondo el censimento austriaco del 1910, el total de 404 309 abitanti de l'Istria łi se divideva in sto modo:
Bangui
Zeografia
Bangui xe costruia su le rive nord del fiume Oubangui, poco prima de le rapide che segna la fin del trato navigabile. El fiume se buta in tel fiume Congo rente a Brazzaville. El clima l’è caldo umido tuto l’ano.
Coca de Alba
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de Salamanca, che ła fa parte de ła comunità autònoma de łe Casteja e Leon.
Distreto de Diessenhofen
Aministrativamente el jera divixo in 3 comuni:
Torismo
Clasifega dei arivi internasionałi e dei schei fati dal torismo par continente
Dati OMT al 2018
Albanchez
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de Almería, che ła fa parte de ła comunità autònoma de Andałusia.
Colmenar de Montemayor
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de Salamanca, che ła fa parte de ła comunità autònoma de łe Casteja e Leon.
Sibilia
Cultura
In sta sità el xe nasuo Diego Velázquez.
279
El 279 (CCLXXIX en numeri romani) el xe un an del III secoło.
Sentrismo
El sentrismo o sentro xe ła paroła doparada par definir l'area sentrałe de el schieramento pułitego, e xe chel'area che se poxisiona a metà tra i eguałitaristi (sanca) e i conservatori (drita) inte ło spetro pułitego.
Castiglione della Pescaia
el xe on comun inte la provincia de Groseto chel fa parte de la rejon Toscana
Teritorio
El teritorio comunałe confina a nord co i comuni de Scarlino e Gavorrano, a est e a sud-est col comun de Grosseto, mentre a ovest e a sud el xe bagnà da łe aque Mar Tirreno.
Łe łocałità balneari łe se estende atorno al łiveło del mar o a quote łievemente superiori, mentre inte l'entrotera se senała i 184 metri s.l.m. de Buriano, i 335 metri s.l.m. de Vetulonia, mentre quote superiori se rejistra inte ła frasion de Tirli e inte'i so dintorni.
Xeołoxìa
L'area inte ła cuała se łeva gran parte del teritorio comunałe jera scuxai par intièro ocupada dal mar, anche durante el Pliocene, era xeołòxega inte ła cuała ghe xe stà l'oroxenexe apenìnega: l'area de Poggio Ballone ła raprexentava l'únega tera emersa, costituindo xa a l'epoca un inponente promontorio cołegà a ła tera ferma solchè a łe estreme propaxeni setentrionałi.
Ponte dei xogatołi
El xe ciamà "dei xugatołi" par ła pluridexenałe prexensa de Mołin, na ben fornia e popołare botega de xóghi e xogatołini, atività sarada inte el 2007.
Dobardò
Dobardò (cusì anca in furlan; Doberdò del Lago in tałian; Doberdob in sloven) el xe un comun de 1.462 abitanti inteła provincia de Gorizia. El xe famoxo par el sò łago, che el xe un dei pochi che el cata l'aqua dei fiumi soto-tera de ła zona.
Triuggio
el xe on comun inte la provincia de Monsa e Briansa chel fa parte de la rejon Lombardia
Pandoro
Come vienlo servìo
Quasi sempre el pandoro el vien vendùo in scatołe de cartón col zucaro a velo inte un sachetin par conto suo, che bisòn udàre inxìma al dolxe quando che el se verxe (questo anca par evitar che el zucaro a velo stando inxima al dolce durante tuto el periodo de confesionamento el perda łe só carateristiche).
Pitigliano
__HIDDENCAT__
el xe un comun inte la provincia de Groseto chel fa parte de la rejon Toscana
286
El 286 (CCLXXXVI en numeri romani) el xe on an del III secoło.
Cieza de Santa Maria de ła Vizita
Ła Céxa de Santa Maria de ła Visita (dita anca dei Artixanełi o San Gerołamo dei Gesuati) xe un edificio lerigioxo de ła sità de Venesia, situà inte el sestièr de Dorsoduro.
Descrisión
Ła parte pì significativa e pregevołe xe el sofito che rancura 58 tòłe (exenpio daseno raro a Venesia) ognuna de metri 1,30 par ogni banda, co ritrati de santi dell'Antico e del Nuovo Testamento e un tondo central (del diametro de metri 2,50) rafegurante l'incontro tra la giovane Vergine Maria e sua cugina Elisabetta. I dipinti risałe ai scominsi del Sinquesento e i xe òpare de Pietro Paolo Agabiti (o Agapiti, 1470 sìrca - 1539) e de ła so botega che òparava tra łe Marche e ła Toscana. Alcune tòłe revèła influsi de łe scòłe de Leonardo da Vinci e de Luca Signorelli.
Deck the Halls
Testo
Deck the hall(s) with boughs of holly,
Partio Nasionałe Monarchego
El 'Partio Nazionale Monarchico (abrevià in PNM) xe sta on partio pułitego Italian monarchego e conservatore, ativo dal 1946 al 1959. El fondatore e primo secretario del partio xe Alfredo Covelli.
Deck the Halls
Testo
Fast away the old year passes,
Vilabertran
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de Xirona, che ła fa parte de ła comunità autònoma de Catełogna.
Espino de la Orbada
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de Salamanca, che ła fa parte de ła comunità autònoma de łe Casteja e Leon.
Herguijuela de la Sierra
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de Salamanca, che ła fa parte de ła comunità autònoma de łe Casteja e Leon.
Salisano
el xe un comun inte la provincia de Rieti chel fa parte de la rejon Lasio
Alhabia
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de Almería, che ła fa parte de ła comunità autònoma de Andałusia.
Micheldorf
el xe on comun del Distreto de Sankt Veit an der Glan che el fa parte del land de ła Carinsia in Austria
Bottighofen
Märstetten el xe on comun inte el Distreto de Kreuzlingen del Canton Turgovia de ła Xvisara.
Mezzago
el xe on comun inte la provincia de Monsa e Briansa chel fa parte de la rejon Lombardia
Alhama de Almería
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de Almería, che ła fa parte de ła comunità autònoma de Andałusia.
Mölbling
el xe on comun del Distreto de Sankt Veit an der Glan che el fa parte del land de ła Carinsia in Austria
Gottlieben
Märstetten el xe on comun inte el Distreto de Kreuzlingen del Canton Turgovia de ła Xvisara.
310
El 310 (CCCX en numeri romani) el xe on an del IV secoło.
Belmonte in Sabina
el xe on comun inte la provincia de Rieti chel fa parte de la rejon Lasio
Marti
El marti el xe el dì de ła setimana tra el luni e el mèrcore, dal latin Martis dies, dì de Marte.
312
El 312 (CCCXII en numeri romani) el xe on an del IV secoło.
Vidrà
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de Xirona, che ła fa parte de ła comunità autònoma de Catełogna.
Dakar
Storia
Dakar la xera on vilagio de pescadori co i francexi i xe rivai in tel 1857 e ga costruio na stasion de la ferovia che colegava la costa co San Louis, la prima cavedal de la colonia, al nord so le rive del fiume Senegal. Dakar la ga ciapà el posto de cavedal in tel 1902.
Etnie
La sità la xe abitada da tute le etnie che se cata in Senegal, e da na grosa comunità de foresti, eoropei e africani. La zente la parla francexe, wolof, e na miriade de altre lengoe.
Al tempo de la trata de i s-ciavi, ghera de le piste che le rivava fin a Dakar. I s-ciavi i vegne portati su l’ixola de Goré e da li imbarcai par le Meriche. La famoxa Porta de i Sciavi – o porta del non ritorno - de l’ixola no la xe mai stada el posto da doe partia i sciavi.
Sean Connery
Thomas Sean Connery (Ebora, 25 de agosto 1930 - Bahamas, 31 de otobre 2020 ) el xe stà on ator britanego.
Strano anelo
Esempi
Dado de Efron xe quatro dadi che xe Intransitivi riguardo a preferensa de chi che scomete. In altre paroe, i dati xe ordinai A > B > C > D > A, ndoe x > y significa "uno che scomete preferisse x a y".
Comunicasion
miniatura|333x333px|Na comunicasion senpliçe: Uno comunega e chel'altro riçeve.
Freetown (Siera Leon)
Storia
La sità de Freetown – che vol dir sità libara – la xe stà fondà da i s-ciavi libarai da i inglexi in tel 1787. El primo grupo de case el xe stà brusà da la popolasion locale in tel 1790. On secondo tentativo el xe stà fato in tel 1792. I abitanti de Freetown i ga provà a ribelarse a i inglexi in tel 1800, ma no i xe stà boni a torse l’indipendensa. Dal 1808 al 1874, Freetown la xe stà la cavedal de le colonie inglexi de l’Africa Ocidental. I s-ciavi libarà durante el XIX secolo vegnea de de frecuente portà qi. Ancora ancò i disendenti de sti s-ciavi i ga on posto de prestigio tra la popolasion de la Sierra Leone. Dopo ani de instabilità pułìtega e de guera civile, ancò el paexe el xe tornà a la pace. L’economia la xe in svilupo, specialmente el marcà de i diamanti.
315
El 315 (CCCXV en numeri romani) el xe un an del IV secoło.
Berlingen (Svisara)
Märstetten el xe un comun inte el Distreto de Frauenfeld del Canton Turgovia de ła Xvisara.
Weitensfeld im Gurktal
el xe on comun marcà del Distreto de Sankt Veit an der Glan che el fa parte del land de ła Carinsia in Austria
Eschenz
Märstetten el xe un comun inte el Distreto de Frauenfeld del Canton Turgovia de ła Xvisara.
Agricultura
Orixane
Da la riçerca molecolare e archeoloxega xenerai inte el corsi dei ultimi ani, njien fora che l'agricultura la xe scumisiada inte el mondo in modo indipendente so na area pì grande de chela che se pensava na volta, e semo drio parlar de almanco 11 rejon del vecio e del novo mondo le jera orixani indipendenti de l'agricultura (se pole dire che l'agricultura no la xe sta inventada solo da na persona o on grupo e dopo insegnada a altri, ma che pì grupi de persone i a ga inventada in difarenti rejon del mondo), ste rejon le xe xeografegamente ixolae e le xe prexenti so caxi tuti i continenti. El primo xvilupo l'è de çirca 11.500ani fa, indipendentemente inte la mexa luna fertile e al Chogha Golan (inte el chel che onco se ciama Iran), andove se inpiantava el orxo selvadego, gran e lenteje e dove le forme domestiche del gran le xe vegnue fora sirca inte el 9800 aC. L'agricultura la se saria de conseguensa xvilupada sirca 10.000 anni fa traverso la domesticasion.
La prima rivolusion agricola
In particolar, inte le rejon del Belzo inte le Fiandre e inte el Brabante el teren el jera poco fertile, ma el gran xvilupo del comerço de mare el ghea fato vegner pì granda la domanda de prodoti come el lino, le tele, i coloranti e el pano, l'orxo e il lupolo, la canapa, le corde e el tabaco e altre. La grandesa de la popolasion la favoriva el xvilupo de l' orticultura e della fruticultura. Se ghea scumisià a doparare nove tecneghe baxae so la rodasion plurienal e so la sostitusion del maxegà co le bestie, anca par otegnergine el conçime nadural.
Albairate
el xe on comun inte la sità metropułitana de Miłan che la fa parte de la rejon Lombardia
Homburg (Svisara)
Märstetten el xe un comun inte el Distreto de Frauenfeld del Canton Turgovia de ła Xvisara.
Vènare
El vénere (o anca vénare o vèndre) el xe el dì de ła setimana tra el zioba e el sabo, dal latin Venĕris dies, dì de Vènere.
Taberno
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de Almería, che ła fa parte de ła comunità autònoma de Andałusia.
Dar es Salaam
Storia
Dar es Salaam la xe sempre stà na zona de marcà tra i abitanti neri e i marcanti arabi-omaniti, indiani e persiani. Anca ancò el porto el xe el pi grande del paexe e tute le esportasion (cafe, cotone, agave, medisine, pel) le pasa d eqi. El primo eoropeo a rivar qi l’è stà Albert Roscher de Amburgo in tel 1859. En tel 1866, Seyyid Majid, sultano di Zanzibar, ga dato el nome atuale. La sità la xe stà mesa soto el controlo todesco in tel 1887 co l’arivo de la Compagnia de l’Africa Orientale Todesca. La colonia todesca la xe terminà co la prima guera mondiale, co i inglexi ga vinto la batalia de Kisumu e i ga cambià el nome in Tanganica. Dopo l’indipendensa (1961) el Tanganica el ga fato na federasion co Zanzibar, creando la Tanzania. En tel 1973, el governo de la Tanzania al ga deciso de spostar la cavedal a Dodoma. El cambiamento no el xe mai stato fato del tuto e Dar es Salaam continua a esar la cavedal de facto.
Vidreres
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de Xirona, che ła fa parte de ła comunità autònoma de Catełogna.
Petrella Salto
el xe on comun inte la provincia de Rieti chel fa parte de la rejon Lasio
Arluno
el xe on comun inte la sità metropułitana de Miłan che la fa parte de la rejon Lombardia
La Bastida
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de Salamanca, che ła fa parte de ła comunità autònoma de łe Casteja e Leon.
Ròle
miniatura El Ròle (italianizà in Passo Rolle) l'é un pas in Trentin, intrà le val de Primier e de Fiem. El pas el é parò tut tel comun de Siror (Primier).
Venezia, la luna e tu
Trama
Nina se convinse a spoxàr Toni, più fedełe e rasegurante ma inte el fraténpo Bepi xe bon de łibararse da łe do americane sidioxe, anca s'el xe convinto de aver perso par senpre ła so novisa, el core a ła Ceza indove gà da sełebrarse el spoxałisio, vegnìndo a savèr co xogia che in realtà Nina a ła domanda se ła vołeva spoxàr Toni, no gà avùo el coragio de dir el "si" che gavarìa canbià ła vita.
Agostino Giusti
Al servisio de ła Republica de Venesia e dei Medici a Firense
Ła so sposa, Alda Malaspina, ghe da do fiołi vanti de morir: Gianni Giacomo e Isabella. Dopo ła morte de ła mujer, Agostino el ga na rełasion co na serva, Francesca, che ła ghe da do fiołi iłegitimi: Laura e Antonio''.
329
El 329 (CCCXXIX en numeri romani) el xe un an del IV secoło.
Rozzano
el xe on comun inte la sità metropułitana de Miłan che la fa parte de la rejon Lombardia
Roggwil (Turgovia)
Märstetten el xe on comun inte el Distreto de Arbon del Canton Turgovia de ła Xvisara.
Gnesau
el xe on comun del Distreto de Feldkirchen che el fa parte del land de ła Carinsia en Austria
Sità metropułitana de Roma Cavedałe
Ła Sità metropułitana de Roma Cavedałe ła xe na Sità metropułitana del Łasio de oltre 4 milioni de abitanti, ła pì popołoxa e tra łe pì estexe d'Itàlia: ła se estende par 5 352 km².
Salmsach
Märstetten el xe on comun inte el Distreto de Arbon del Canton Turgovia de ła Xvisara.
333
El 333 (CCCXXXIII en numeri romani) el xe un an del IV secoło.
Steindorf am Ossiacher See
el xe on comun del Distreto de Feldkirchen che el fa parte del land de ła Carinsia en Austria
Vincent van Gogh
__HIDDENCAT__
Giorgio Benvenuto
Inte el 1971 el xe sta tra i firmatari del documento publicà sol setimanałe L'espresso contro el comisario Luigi Calabresi.
In ocasion de łe ełesion połiteghe del 1996 co Ałeanza Democratica el ga aderio al projeto de ł'Union Democratica de Antonio Maccanico che al magioritario el se presenta inte ł'Ułivo e al proporsionałe el presenta liste col Partio Popołare Italian de Gerardo Bianco. El vien eletto e va dentro el grupo "Popołari e Democràteghi - L'Ułivo".
El xe sta candidà al Senato co i Democrateghi de Sanca par łe ełesion połiteghe del 2006 risultando ełeto in Łonbardia.
Doménega
Inte el cristianesimo el xe el dì da dedicarghe al culto, che tołe el posto del sabo ebraico a cauza de ła resuresion de Jezù, che ła xe avegnùa el dì dopo el sabo (Marco 16,2; Łuca 24,1; Giovani 20,1).
La domenega l'è el primo dì de la setimana, anche se - par l'influensa anglofona (week-end vold fin de la setimana) - ghe quei che in Eoropa e in Amèrica latina el ritien la domenega l'ultimo dì de ła setimana. Invese in tei Stati Uniti e in Braxil el xe ritengù el primo. Par la Cexa Catolica, la Domenega l'è el primo dì de la setimana.
Alsodux
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de Almería, che ła fa parte de ła comunità autònoma de Andałusia.
Pedrosillo de Alba
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de Salamanca, che ła fa parte de ła comunità autònoma de łe Casteja e Leon.
Biziacaria
thumb|250px|sinistra|Ła roca de Monfalcon La Biziacaria (Biziacarìa in bizìaco) ła ze ła denomenasion atribuia a na zona zeogràfego-lenguìstega locada inte ła parte sud de ła provincia de Gorìsia (zeografegamente inte el Friułi, ma scrivìbiłe anca a ła istòrega Venèsia Zùlia), includesta inte un imazenàrio triàngoło che el ga par lati el golfo del Lido de Pansan, el fiume Izonso dal desboco a Sagrà e el lìmite osidentałe de l'Altipian Càrsego. Sto teritòrio el vede na so definision pì inte un contesto lenguìstego che zeogràfego esendo de fato l'àrea inte el cuało se parla el diałeto bizìaco, na partegołare variante autòctona de ła łéngua vèneta co influense de furlan e sloven. El teritòrio el entrava drento inte el Union Teritoriałe Intercomunałe del Carso Izonso Adriàtego. Tutavia el comun de Sagrà no el faria storegamente parte de ła Biziacaria (anca se oncó el ghene vien considarà parte) parché el ga ciapà particułarità lenguìsteghe bizìache soto del domìnio de ła Repùblega de Venèsia, esendo sta anca un so tèrmeno, inte ła zona che uncó ła ze inte l'atuałe confin intrà el comune de Fojan e cueło de Sagrado; andove oncora uncó da ła SR 305 se połe védar el tèrmeno austroveneto in cimento (1753) che el divideva de-fati storegamente ła Serenisima da l'Arcidogado d'Austria. El comun de Sagrado el ga de fato mantegnesto par pì secołi na conotasion lenguìstega simiłare ai arenti comuni furlanòfoni de ła drita Izonso. In pasà, el ze intaresante recordar par de pì, che intrà i veci de ła Biziacaria, el zera in dòparo el nomenadivo "cunfìn" referéndose al tèrmeno in cuestion; definindo cheło che el zera dopo el confin cofà no parte del teritòrio.
Zanzibar
L’arcipelago de Zanzibar el xe on grupo de ìzołe in fronte a la costa setentrionale de el Tanganica (Tanzania). L’ìzoła principale la vien de solito ciamà Zanzibar, anca se el so nome el xe Unguja. Le altre ìzołe xe Mafia, Pemba e altre minori. L’arcipelago el xe anca ciamà Le Ixole de le Spesie.
Harare
Cecil Rhodes
En tel 1890, Cecil Rhodes – on inglexe che gavea forti interesi econòmeghi in Africa australe, el ga organizà on grupo de mercenari par conquistar el controlo de le tere a nord del Sudafrica.
Operation Murambatsvina
Tanti abitanti de le baracopoli i laora, ma no pol permetarse na casa normale par via de i costi e de l’inflasion (8 000% a novembre 2007).
Locate di Triulzi
el xe on comun inte la sità metropułitana de Miłan che la fa parte de la rejon Lombardia
File de testo
On file de testo el xe un file par computer che el contien soło testo puro, o sia ła codifega binaria de carateri conprensìbiłi a un łetore uman, come letare, numari, segni de pontejatura e altri.
341
El 341 (CCCXLI en numeri romani) el xe un an del IV secoło.
Canegrate
el xe on comun inte la sità metropułitana de Miłan che la fa parte de la rejon Lombardia
Antas (Almería)
__HIDDENCAT__
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de Almería, che ła fa parte de ła comunità autònoma de Andałusia.
Alàs i Cerc
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de Lleida, che ła fa parte de ła comunità autònoma de Catełogna.
Università Iuav di Venezia
L'Università Iuav di Venezia ła xe un'università itałiana fondà inte el 1926 co sede a Venesia. Ła se ocupa de architetura, design, moda, arti vixive, urbanistega e pianificasion de el teritorio.
Fondón
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de Almería, che ła fa parte de ła comunità autònoma de Andałusia.
XML
XML el xe ła prima proa de produre na version senplifegada de Stàndar Generalized Markup Language (SGML) che ła consente de definire novi lenguaji de markup.
Università Guglielmo Marconi
L'Università Guglielmo Marconi ( Università degli Studi Guglielmo Marconi ) ła xe na università tałiana (Roma), fondà inte el 2004 e l'è organizà in 6 facoltà. Inte el 2013 la conta suparzó 15.603 studenti.
Venèsia Jułia
Stati
Ancó ła Venesia Julia ła xe dividesta intrà tri stati: L'Italia (ła provincia de Trieste e un toco de cheła de Gorisia), ła Slovenia e ła Croasia. La parte itałiana ła xe conprendesta inte ła rejon del Friuli-Venesia Julia.
Corbetta
el xe on comun inte la sità metropułitana de Miłan che la fa parte de la rejon Lombardia
Montornès de Segarra
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de Lleida, che ła fa parte de ła comunità autònoma de Catełogna.
Montebuono
el xe un comun inte la provincia de Rieti chel fa parte de la rejon Lasio
352
El 352 (CCCLII en numeri romani) el xe on an del IV secoło.
Montemayor del Río
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de Salamanca, che ła fa parte de ła comunità autònoma de łe Casteja e Leon.
Trezzo sull'Adda
el xe on comun inte la sità metropułitana de Miłan che la fa parte de la rejon Lombardia
Olula del Río
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de Almería, che ła fa parte de ła comunità autònoma de Andałusia.
353
El 353 (CCCLIII in numeri romani) el xe un an del IV secoło.
Marcallo con Casone
el xe on comun inte la sità metropułitana de Miłan che la fa parte de la rejon Lombardia
Ełetrònega
thumb|250px|Un exenpio de un circuito integrato Leteralmente, l'eletrònega xe la siensa e la tecnołogia che controła i ełetroni. Ma 'sto termine l'indica 'nco l'insieme dele conosense pràteghe e de ła teoria che serve par progetar e realizar aparati boni de elaborar grandese fixiche.
Storia
Dopo la prima guera mondial, l'elitronega la jera cresua velosemente, soratuto par merito de la Radio, che in chel tenpo, la jera la ponta del elitronega, inte la teoria dei sircuiti, na roba granda, la ghe xe stada inte el 1927, co l'invension del primo sircuito a reasion, chel permetia de raxonxare co pochi conponenti, prestasion mejori. Inte el contenpo, le radio le se fea senpre pì conplicade, pasando dai primi semplisi schemi sircuitali omodina o sincrodina, a schemi pì conplicadi eterodina e superterodina, che le garantia na mejor separasion tra le stasion radio e manco caxin de sotofondo.
Smirne
Evołusion demogràfega
Al censimento del 2019, Smirne contava (considerà tuto l'aglomerato urbano) na popołasion pari a 4.367.251, de cui 2.192.932 (50,21%) zera dòne e 2.174.319 (49,79) zera òmini.
Scritura
Difarentemente dal lenguajo parlà che el xe prexente naduralmente co struture biołòxeghe spesìfeghe, ła scritura el xe on procedimento tecnołòxego no nesesariamente prexente in tute łe culture, el resta parò isteso on modo fondamentałe de comunicasion omana, e el xe el mexo fin deso pì bon par ła conservasion e ła trasmision de ła memòria stòrega.
Col senso pì grando, a se definise scritura ogni mexo che el parmete ła trasmision durévoła de informasion, che ła sìpia o no raprexentasion gràfega del parlà, cofà che sucede inte łe scriture de ła mùxica, de l'alxebra, de ła chìmega, de ła cartografia e altre matèrie.
363
El 363 (CCCLXIII en numeri romani) el xe un an del IV secoło.
Los Gallardos
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de Almería, che ła fa parte de ła comunità autònoma de Andałusia.
Pitura Freska
I primi di del 2008 a Venessia i Pitura Freska i e tornadi in sieme par sonar al concerto de la festa dela befana.
San Giorgio su Legnano
el xe on comun inte la sità metropułitana de Miłan che la fa parte de la rejon Lombardia
Feistritz im Rosental
el xe on comun marcà del Distreto de Klagenfurt-Land che el fa parte del land de ła Carinsia in Austria
Peñaranda de Bracamonte
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de Salamanca, che ła fa parte de ła comunità autònoma de łe Casteja e Leon.
Pechina
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de Almería, che ła fa parte de ła comunità autònoma de Andałusia.
368
El 368 (CCCLXVIII en numeri romani) el xe on an del IV secoło.
San Cristóbal de la Cuesta
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de Salamanca, che ła fa parte de ła comunità autònoma de łe Casteja e Leon.
Orvinio
el xe un comun inte la provincia de Rieti chel fa parte de la rejon Lasio
San Esteban de la Sierra
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de Salamanca, che ła fa parte de ła comunità autònoma de łe Casteja e Leon.
Grafenstein
el xe on comun marcà del Distreto de Klagenfurt-Land che el fa parte del land de ła Carinsia in Austria
Comunità de Madrid
__HIDDENCAT__
McLaren
Ła McLaren ła ze partanto ad ancò l'únega scudarìa a'l mondo, oltra a ła Mercedes, ad aver otenjesto almanco na vitoria in onjuna de łe tre pì prestijoze conpetision automobiłìsteghe (canpionato de Formula 1, 500 Miglia di Indianapolis e 24 Ore di Le Mans).
I inisi co łe biposto (1963)
Inte el disenbre 1964 McLaren ga coresto co ła M1B a Nassau inte ła setemana de gare de łe Bahamas xonxendo segondo, po' ła vetura xe sta prexentada al Sałon de łe auto sportive de Łondra inte el xenaro drìo, pontando a ła so comerçiałixasion, łe rechieste ga spenxesto McLaren a produrne na picoła serie puxandose a ła fàbrega Elva Cars del grupo Trojan, concesionario inglexo de ła Lambretta. Inte el 1965 McLaren ga coresto par l'ùltemo ano co ła Cooper in Formula 1, ma anca par ła Ford co ła GT40 e inte łe Sport co ła so vetura, inte el fratenpo ła gaveva conosùo Robin Herd, xovane inxegner provegnente da l'industria aeronautega, co l'inserimento in scuadra de Herd, McLaren ga deçidesto de pontar tuto so ła scuadra reałixando nove veture anca par ła Formula 1.
Roquetas de Mar
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de Almería, che ła fa parte de ła comunità autònoma de Andałusia.
Maurizio Galbaio
Biografia
Drioman el ga dovesto afrontar el menaso dei Franchi de Carlo Magno, che inte'l 774 i gavea concuistà el Renjo dei Łongobardi. Maurizio Galbaio el gaveva respondesto a sto avenimento azindo in anbito ecleziàstego: inte'l 775 el ga promovesto ła fondasion de ła diòsezi de Ołivoło, creando cusì na istitusion de'l tuto dezligada a ła Teraferma e in sintonia co'l goèrno łagunar. 'Sta desizion ła ga simentà un rùspido scontro co'l patriarca de Grao Giovanni, màsema carga ecleziàstega de łe Venesie.
Baldramsdorf
el xe on comun del Distreto de Spittal an der Drau che el fa parte del land de ła Carinsia in Austria
Berg im Drautal
el xe on comun del Distreto de Spittal an der Drau che el fa parte del land de ła Carinsia in Austria
Sardón de los Frailes
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de Salamanca, che ła fa parte de ła comunità autònoma de łe Casteja e Leon.
Colledimezzo
el xe un comun inte la provincia de Chieti chel fa parte de la rejon Abruso
S.P.Q.R.
thumb S.P.Q.R. jera łe łetere che ła Republica Romana (e, dopo, l'Inpero Roman) gavea come dito.
Gimenells i el Pla de la Font
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de Lleida, che ła fa parte de ła comunità autònoma de Catełogna.
Silvio Berlusconi
Silvio Berlusconi (Miłan, 29 de setenbre del 1936 - Miłan, 12 de zugno 2023 ) el ze stà un pułìtego, inprenditore, investitore, zornałista sportivo e magnate dei mèdia italian, fondatore e presidente de ła società de tełecomunicasion Mediaset.
Vita
El xe nà da na faméja de ła borghexia de Miłan: só pare el se ciamava Luigi Berlusconi e só mare Rosa Bossi (ninsuna parenteła co Umberto Bossi). El gà do fradełi: Maria Antonietta e Paolo.
Połitega
left|200px
La Fuliola
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de Lleida, che ła fa parte de ła comunità autònoma de Catełogna.
Tour de France
I vinçidori de pì edision (5) xe Jacques Anquetil, Eddy Merckx, Bernard Hinault e Miguel Indurain co 5 vitorie a testa (dopo ła squałifica par doping de Lance Armstrong che gh'in gaveva vinti 7 ). El primo vinçidore xe stà Maurice Garin.
Illar
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de Almería, che ła fa parte de ła comunità autònoma de Andałusia.
Trabant
La fìn de n'icona
ałe dì de ancò la Sachsenring la produse tòchi de ricàmbio par el setòr automobilìstico.
Les Oluges
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de Lleida, che ła fa parte de ła comunità autònoma de Catełogna.
Malaguti
Da łe bici ai Mosquito
Inte el 1963, dopo aver concluxo un contrato de fornidura co ła Motori Franco Morini, vien prexentà el siclomotor sportivo 50 Gransport che otien un bon suceso de vendite, partegołarmente sol marcà fransexe indove ch'le xe proponesto co a denominasion 50 Olympique. Inte ła segonda metà dei ani sesanta a ła rinovada version del 50 Gransport, dotà de vistoxo dopio tubo de descàrgo biłaterałe, xe stà anfiancà el modeło 50 Roncobilaccio, uno dei primi siclomotori itałiani da forastrada.
Montoliu de Lleida
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de Lleida, che ła fa parte de ła comunità autònoma de Catełogna.
Tabera de Abajo
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de Salamanca, che ła fa parte de ła comunità autònoma de łe Casteja e Leon.
Cortes de Baza
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de Granada, che ła fa parte de ła comunità autònoma de Andałusia.
Viładoze
Storia
Co ła fin de ł'Inpero Romano a xe seguìo on periodo de forte instabiłità idraułica e de spopołamento.
Intel 1923 el palazo Ca' Patela el xe deventà ła sede del comune.
El 25 de apriłe 1945 a xe sta fuxiłà dai todeschi - visin ai muri del simitero - 20 partigiani ciapà a Zernian. I todeschi, dopo aver fuxilà i ostaj, i ga fuxiłà anca do omeni de łe brigate nere che i ghe gaveva dà na man inte l'operazion de rapresaja.
Térmens
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de Lleida, che ła fa parte de ła comunità autònoma de Catełogna.
Pałaso de ła Raxon (Pàdoa)
Storego
Xà inte el 1166 esisteva sul sito un edificio a un piano soło che gaveva funsion publiche costruio sułe rovine de precedenti edifici de epoca romana, dei quai ghe xe tutora tracia. Ła prima reaixasion moderna risałe al 1219 e ła ospitava tribunali e ufici finansiari, destinasion che ła gavaria conservà anca in età comunae, durante ła signoria Cararexe e soto ła dominasion venesiana, fin al 1797. El pałaso el xe stà comunque sempre anca sede de comerci, e el Comune gà sempre regołà e proteto łe atività comerciai. thumb|upright=1.5|left|Interno del sałon
Careteristeghe
Altri afreschi xe stà xontai più tardi, insieme a monumenti come na lapide tombałe romana, da alcuni atribuia al poeta padovan Tito Livio, e el medajon del Setecento dedicà al'esploratore padovan Giovanni Battista Belzoni. Ghe xe anca ła Piera del Vituperio, dita anca del faimento, un bloco de porfido nero su cui na volta vegneva fati sentare i debitori insolventi e i faii, che i restava in camixa e mudande e i doveva publicamente rinunciare ai so' averi prima de 'ndare in bando. Se i tornava sensa el consenso dei creditori, i doveva sentarse da novo su ła piera del Vituperio e ghe vegneva tirà tre seci de acqua. Dentro al sałon ghe xe un gran un cavało de legno che inte el 1837 xe stà regałà al Comune da ła nobiłe fameja Capodilista, i cui antenati ło gaveva fato costruire inte el 1466. Se gà creduo pa tanto tempo che el cavało fuse stà fato dal Donateło, che sempre a Padova el ghe ne gaveva fato n'altro tanto somejante, queo del Gattamelata davanti a ła cexa del Santo. Tra łe altre robe dentro al sałon, ghe xe rełoji, meridiane, altri strumenti par misurare el tempo e un pendoło de Foucault. thumb|upright=1.5|Marcà in piasa de łe Erbe
Lanteira
__HIDDENCAT__
Mühldorf (Carinzia)
el xe on comun del Distreto de Spittal an der Drau che el fa parte del land de ła Carinsia in Austria
Villalba de los Llanos
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de Salamanca, che ła fa parte de ła comunità autònoma de łe Casteja e Leon.
Irschen
el xe on comun del Distreto de Spittal an der Drau che el fa parte del land de ła Carinsia in Austria
Peligros
__HIDDENCAT__
Vilanova de la Barca
el xe un comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de Lleida, che ła fa parte de ła comunità autònoma de Catełogna.
Gójar
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de Granada, che ła fa parte de ła comunità autònoma de Andałusia.
408
El 408 (CDVIII en numeri romani) el xe on an del V secoło.
Lecrín
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de Granada, che ła fa parte de ła comunità autònoma de Andałusia.
Wikimedia Foundation
Projeti
I projeti gestii da ła Wikimedia Foundation i xe difarenti, ma i se caraterixa tuti par el contenuto libaro e par esere redati in maniera cołaborativa da volontari. Tuti i projeti, inoltre, i xe moltilengoe.
Distreto de Einsiedeln
El  el xe on distreto del Canton Svito de ła Svisara.
Winklern
el xe on comun marcà del Distreto de Spittal an der Drau che el fa parte del land de ła Carinsia in Austria
Distreto de Küssnacht
El  el xe on distreto del Canton Svito de ła Svisara.
Los Massadores
Biografia
I scominsia farse conosare inte el zugno del 2011 co ła canson Joani che i gheva scrito par tirar su schei pa' i abitanti de Vałà che i gheva subio grosi dani pa'l pasajo de un sion. Inte el 2011, ano de insida del àlbun, Scheiline, i vien eleti "Trevixani del ano". Inte el 2012 xe ła volta de Crisi e bisi. Inte el steso ano vien fora un libro "Veneto e Nuvole", andove i autori, do profesori de l'Università de Pàdoa, i ciàcoła co i conponenti del grupo e in sto modo i conta el Vèneto de uncò. El 27 de otobre del steso ano i tien un concerto pa'l AVIS al Palaverde de Viłorba faxendo el pienon. Inte el majo del 2013 vien fora un documentario, ciamà DoCueomentario, so i primi sincue ani de stòria del grupo. Un mexe dopo vien prexentà el novo àlbun EDEN bar trattoria con giardino, amplio piazzale par cami.
Buccinasco
el xe on comun inte la sità metropułitana de Miłan che la fa parte de la rejon Lombardia
Torino di Sangro
el xe on comun inte la provincia de Chieti chel fa parte de la rejon Abruso
La Baronia de Rialb
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de Lleida, che ła fa parte de ła comunità autònoma de Catełogna.
Ariana Grande
Biografia
El 22 de majo 2017, poco dopo un so conserto a Manchester, se ga verifegà on atentato terorìstego, che el ga provocà 22 morti.
Consonante afregada
Lista de łe consonanti afregae
L'alfabeto fonètego internasionałe ła clasìfega łe seventi consonanti afregae:
Villares de Yeltes
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de Salamanca, che ła fa parte de ła comunità autònoma de łe Casteja e Leon.
Rejon Albula
La  ła xe na rejon del Canton Grixoni in Svisara entrada par leje in funsion el 1° de xenaro del 2016
Sachsenburg
el xe on comun marcà del Distreto de Spittal an der Drau che el fa parte del land de ła Carinsia in Austria
Consonante laterałe
Eła ła njien produxesta co na parsiałe ocluxion del canałe orałe (la boca), provocada da ła léngua che ła ghe oclude ła parte sentrałe dasàndoghe spàsio solché inte i lati: l'ària provegnente dai polmoni ze de conseguensa costrinxesta a defluir so i do lati, o so uno soło.
Valle del Zalabí
__HIDDENCAT__
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de Granada, che ła fa parte de ła comunità autònoma de Andałusia.
Rejon Landquart
La  ła xe na rejon del Canton Grixoni in Svisara entrada par leje in funsion el 1° de xenaro del 2016
Lentegí
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de Granada, che ła fa parte de ła comunità autònoma de Andałusia.
427
El 427 (CDXXVII en numeri romani) el xe un an del V secoło.
Feld am See
el xe on comun del Distreto de Villach-Land che el fa parte del land de ła Carinsia en Austria
Castraz
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de Salamanca, che ła fa parte de ła comunità autònoma de łe Casteja e Leon.
Gorafe
__HIDDENCAT__
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de Granada, che ła fa parte de ła comunità autònoma de Andałusia.
428
El 428 (CDXXVIII in numeri romani) el xe on an del V secoło.
431
El 431 (CDXXXI en numeri romani) el xe un an del V secoło.
Novate Milanese
el xe on comun inte la sità metropułitana de Miłan che la fa parte de la rejon Lombardia
Preixana
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de Lleida, che ła fa parte de ła comunità autònoma de Catełogna.