cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Venezia Football Club
Canpionato de Serie B 2022/23
Venezia - Ascoli : 0 a 2. 6' : Gol anułà a'l Venezia. Cross forte so'l segondo pało de Candela, Ullmann el riese senjar daspò na deviasion, ma ghe ze un toco de man da parte de l'austriago. L'arbitro el Var i deside de anułar ła rede. 23' Fało de Fiordilino ai dani de Gondo 29' Corner par el Venezia calcià masa alto co Guarna che in usida da ła porta el riese parar. 58': Do canbi par el Venezia: fora Novakovich e Tessmann, drento Crnigoj e Pohjanpalo. 65': Canbio Ascoli: fora Gondo, drento Pedro Mendes. 67' : Dionisi fa gol. So na asion de l'Ascoli, Joronen el vien fora butando zó Gondo e el portier el vien mandà via co'l cartełin roso. 71': Do canbi par el Venezia: fora Fiordilino e Ullmann,dentro Haps e Pierini. 75' : Canbio Ascoli : drento Lungoyi, fora Dionisi. 81' : Bertinato par Svoboda. 85' : Collocolo fa el segondo gol. 87': Recuparà un bałon, asion parsonałe de Collocolo che'l riese far gol colpindo el pało interno. Amonìo Pierini. 92' : Amonìo Wisniewski par tratenùa ai dani de Lungoyi. Punision da'l łimite. 93' : Punision de Lungoyi, sensa parò sentrar ła porta.
45': Dopio canbio de'l Venezia: fora Milanese ed Ellertsson, drento Cheryshev e Andersen. 48':Ghe prova anca Saric, bałon alto. 50': Brunori el buta zó un aversaro. Punision par el Venezia. 53': Brunori el vien butà zó a'l łimite: no ghe ze fało par Gariglio. 55': Fało de Valente su Zampano: A ze punision par i zogadori de'l Venezia. 58' : El Venezia el concuista un corner. 60' : Calcio de rigor par el Venezia. 61': Inte un contrasto aereo Nedelcearu rifiła na comiada a Pohjanpalo, par Gariglio no ghe ze dubi e el dà el rigor. 61' : Pohjanpalo senja el rigor. 62' : Tessman fa gol anca łu. 64': Gran contropìe dei łagunari, co Zampano che'l core so ła parte sanca e el serve el bałon baso in area par el corente Tessman par el terso gol a porta voda. 65': Problemi intanto par Ceppitelli che'l se destira par tera tocandose na cosa. Canbio de'l Venezia: fora Ceppitelli, drento Modolo. 66': Tre canbi par el Palermo: fora Valente, Gomes e Verre par Masciangelo, Tutino e Broh. 72' : El Palermo no'l trova spasi. 74' : Johnsen el riese tenjir el bałon in zona ofensiva, bałon a remurcio par Candela che'l zbara el diagonałe e fa gol, ma drioman a un chech pitosto łongo de'l VAR vien rełevà un forazogo. 78': Johsen el roba el bałon dopo un controło servełotico de Tutino, l'ex zogadro de l'Ajax el se invoła, el ponta tuti, el podarìa zlargar par Pohjanpalo, ma el siełie de tirar, Pigliacelli el se destira e el riese ciaparla co i punji. 80': Canbio Venezia: fora Johnsen, drento Pierini. 82' : Brunori el ciapa ła traversa. So 'sta asion Joronen ma non co i tenpi giusti. Brunori donca el prova scavalcarlo, ma co ła ponta dei dei Joronen el ze bon de tocar cuel che basta par mandar el bałon so'l montante. 84': Rigor par el Palermo. Sala el finise par tera par un contato che'l par njanca èsarghe, ma l'arbitro Gariglio el dà rigor. 85' : Tutino fa gol. 86': Canbio Venezia: fora Pohjanpalo, drento Novakovich.
47': Zampano prova suito el cross par Pohjanpalo, antisipèà da'l bon colpo de testa de Martino. 48': Calcio d'angoło sfrutà małe da'l Venezia, che'l fało co Ellertsson. Punision par el Cosenza. 49' : Beła progresion de Zilli che'l serve el propio conpanjo de reparto Finotto, sotoporta però no'l ghe vien fora ła zirada, che ła finise alta grasie a l'ostrusion de Ellertsson. 50': Pohjanpalo prova un bałon łongo par Candela, sarà da na bona marcadura de Martino. 52': Ghe prova da fora Finotto, bałon fàsiłe par Joronen. 53': Johnsen prova el tiro verso ła porta. Ła parada de Micai ła ze comuncue fàsiłe dada ła debołesa de ła concluzion. 54': Cross de Calò, Finotto el ghe prova de testa e el manda el bałon sora ła traversa. 56': Tre canbi par el Cosenza: drento Nasti, Praszelik e D'Urso, fora Finotto, Calò, Rispoli. 58': Johnsen tenta ła zogada profonda par Candela, che no'l pol mai razonzer un bałon cusì inpresizo. Poseseo Cosenza. 60': El Cosenza el zoga in modo spento. 60': L'esterno D'Orazio el staca de testa so cross de Vaisanen, mancando de poco ła porta e vadanjando n'altro bon calcio d'angoło. 61': Do canbi par el Venezia: drento Pierini e Busio, fora Johnsen e Andersen. 64': Nasti el prova el pìe dreto ad incrozar ma el trova ła bona opozision de Ceppitelli in area de rigor. 65': Busio el parte in repartensa, el vien segà da Vaisanen, cartełin zało giallo. 66': Punision de Tessamn che ła rezbalsa a l'ùltemo e mete in dificoltà Micai che'l manda in corner. 69': Brescianini prova el pìe sanco da fora, neutrałizà ben da Joronen. 70': Canbio Venezia: fora Ellertsson, drento Cheryshev. 71' : A'l voło Cheryshev prova l'esterno, Micai co un gran voło el manda in corner. 71': Cheryshev el se incarga de ła batùa de'l corner, trovando el staco de Ceppitelli fermà da Micai. 72': D'Orazio da ła distansa, concluzion neutrałizada in maniera non ełegante ma eficase de Joronen. 72' : Spasio verto da D'Urso par el setrocanpista Marras, che calcia ma el tiro no'l ze presizo. 73': Canbio Cosenza: fora Zilli, drento Delic. 74': Tiro forte sanco che no'l finise alto de tanto. 76' D'Urso riese a servir Delic, che no'l ga un bon controło in area ma el vadanja comuncue un òtemo calcio d'angoło. Spinge il Cosenza. 77': D'Orazio el vien fermà iregołarmente da Candela. Punision par el Cosenza. 78': Canbio de'l Cosenza: fora Brescianini drento Cortinovis. 80' : Joronen el riscia so un dezinpenjo par Hristov. Cosenza che'l vadanja un bon bałon in zona dove se taca. 81': Punision par el Cosenza: D'Urso tenta ła sołusion in area ma no'l trova conpanji łibari. 82' : Cross de Marras a'l sentro de l'area de rigor zlontanà ben da Joronen, che po' el subise anca fało. 84': Do canbi par el Venezia: drento Ciervo e Milanese, fora Pohjanpalo e Zampano. 88': Tessmann el vien butà zó iregołarmente da Meroni. Punision vadanjanada da'l Venezia. 89': Cheryshev se incarga de ła batuà de un calcio d'angoło ma no'l trova nisun conpanjo łibaro. Rimesa da'l fondo par el Cosenza. 90' : Fa gol D'Urso.
Programa Venera
Ste cuà łe ghea stabiłio un vero e pròpio record: łe zera stai el primo ojeto costruio da l'omo che el zera ndà drento de l'atmosfera de un altro pianeta, aterar in magnera dolse, re-inviar imàzeni e far na scansion radar in alta resołusion de ła superfise, permetindo studi profondi su ła conformasion zeołòzega del globo.
Socetà Thule
La Socetà Thule (Thule-Gesellschaft in todesco) ła ze sta un'organizasion rasista, fortemente antisemita e popułista (völkisch), creada inte el 1910 da Felix Nieder. A ła cascada de ła monarchia todesca, inte el 18 de agosto del 1918, ła vegnea trasferia a Monaco de Baviera su inisiativa de Rudolf Glauer. Par Hans Thomas Hakl, al nasimento de ła Società, el contegnuo ezotèrego e ocultìstego el zera cuazi asente. Ła zera sta cusita ciamada dal nome de ła lejendària ìzoła de Thule descrivesta da l'esploratore grego Pitea, considerada da łe popołasion todesche ła so mìtega tera de orìzene e dal poeta roman Virgilio inte Le Georgiche ("L'ùltema Thule" co ła cuała el denòmena ła fine del mondo conosesto). Inte l'àpeze del so bon èzito, inte el 1919, ła contava manco de 2000 iscrivesti.
Shawnee
I Shawnee o Shawano i ze na popołasion nadiva del Nord Amèrica. Inte el prinsìpio i ocupava i teritori de l'Ohio, del Kentucky e de ła Pennsylvania.
San Vinsenso e Granadine
Divizion Aministrative
Aministativamente, San Vinsenso e Granadine ła ze sudivisa in 6 paròchie, co 5 su San Vinsenso e una che ła ze l'istesa de łe Granadine. Kingstown ła se cata inte ła Parochia de St. George e ła ze ła capitałe e sentro aministrativo de ła nasion.
Bayer AG
__HIDDENCAT__
Dal 1925 al 1952 ła ga fazesto parte de ła IG Farben, ła pì granda socetà chìmega e farmaceùtega todesca e del mondo, e ła ze devegnesta de novo na società indipendente dopo del desmantełamento de IG Farben vołesto dai Liai inte ła fine de ła seconda guera mondiałe par colpa de ła so cołaborasion col rezime nazista.
Thomas Alva Edison
Madurità
La so cariera d'inventor ła zera ndà vanti de consevensa a Newark col boton tełegràfego a repetision e mejorando instrumentasion tełefòneghe, ma l'invension che par prima ła ghe ghea fazesto guadagnar na granda notoriesa ła ze sta el fonògrafo del 1877, primo instrumento bon de rezistrare e reprodùzar soni.
Stèfano I de Ungaria
El liogo de ła morte el ze inserto, Székesfehérvár, Szentkirály o Buda, secondo łe vàrie fonte.
Sovrani de Bulgaria
Domenasion bizantina (1018 – 1185)
Revoltozi al dominio bizantin
Cyberchase
Cyberchase ła ze na sèrie de tełevixion d'animasion statunitense, creà da Sandra Sheppard inte el 2002 par ła PBS Kids.
Central Intelligence Agency
Inte el contesto de sto inalsamento de łe so funsion, ła CIA ła ga cresesto el nùmaro de łe so oparasion clandestine, includeste cuełe de natura paramiłitare, mentre l'Information Operations Center (IOC) ła ga spostà ła so atension da łe oparasion de antiterorismo, verso oparasion ofensive de cyber-intelligence . Se bè che el gàpia otegnesto rezultai cofà ła locałizasion e el sasìnio de Osama bin Laden (oparasion NEPTUNE SPEAR), ła CIA ła se ga macià de gravi responsabiłità gavindo portà vanti programi controvertii cofà łe extraordinary rendition e doparando tècneghe de interogatòrio de łe so fonte anca traerso de ła dòpara de ła tortura, rivando a vegner criticada par viołasion de ła convension de Zinevra. In pì ła CIA ła ga fazesto vari interventi iłegałi in teritòrio estero par favorir i intaresi nasionałi statunitensi, co secuestri sełetivi, sasinando tanti personaji de rezalto (anca co ła dòpara de droni ) cofà el ex-presidente del Burkina Faso, Thomas Sankara, e organizando pezanti inzerense inte ła pułìtega de altri stati sovrani , cofà inte el cazo de l'Oparasion Condor finmente rivar a colpi de stato.
Braga (Portogało)
Braga ła ze na sità de sirca 190.000 abitanti del Portogało setentrionałe, situà inte ła provinsa istòrega del Minho. Ła ze el caołogo del distreto omònemo.
Primavera dei pòpułi
Efeti de ła Primavera dei pòpułi
L'ano del 1848 (el cuaranta-oto) el ze devegnesto dopo de dòparo comun cofà tèrmano che el se rifarise a na situasion de cazin, deghejo, dazendo orìzene a espresion cofà «far un cuaranta-oto», «far-sù un cuaranta-oto» o «ghe ze sta un cuaranta-oto».
Vincenzo Peruggia
Vincenzo Pietro Peruggia (Dumenza, 8 de otobre del 1881 – Saint-Maur-des-Fossés, 8 de otobre del 1925) e ze sta un decorista italian, devegnesto popołar par ver robà Ła Joconda dal Muzeo del Louvre inte el 1911.
Podere ezecutivo
Difarense co chełi altri poderi
L'Ezecutivo el ze destinguesto dal podere lejislativo, che el ze el podere de fare łe leji (lejiferar), e dal podere zudisiàrio che el ze invese el podere de zudegar e eventualmente castigar chi che no respeta łe leji. Sti poderi i vien in zenere reservai al sovran in cazo de monarchia asołuta.
Astro
Finmente da l'antighità, ai astri ła zera atribuia natura mitołòzega parché ogniuno de sti cuà el vegnea arentizà e simiłà a na vera e pròpia divinità, cofà intestà par ezénpio da Ciceron in De natura deorum, II, 42.
Dezastro naturałe
Un dezastro naturałe ła ze ła consevensa de un avegnimento naturałe viołento, determenà da particułari fenòmani (volcani, teramoti, inondasion...) de łe volte anplifegai da l'atività umana.
Matèria oscura
Caràtari zenerałi
Le pì nove mezure łe sujerise che ła matèria oscura ła formaria sirca l'86% de ła masa de l'universo e sirca el 27% de ła so enerzia. Inte el prinsìpio ła vegnea definia cofà "masa mancante", tèrmano che el połe èsar ingagnozo dal momento che de eła saria oservàbiłi solché i efeti gravitasionałi; parò i strumenti de anàłize spetroscòpega no i renleva ła radiasion ełetromagnètega de sta matèria, situasion da ła cuałe ghene deriva l'ajetivo "oscura" ponesto-ché che cheło che ghe manca ła saria solché ła so "luze". El conceto de matèria oscura ła ga senso inte l'interior de l'atuałe modeło stàndar de ła cosmołozia bazà sul Big Bang par du razon fondamentałi:
Oròscopo
Oròscopo in senso pseudosientìfego
El reconosimento de ła pozision dei astri ła ze un'oparasion tècnega reałìstega, in cuanto ła consta inte ła costrusion de na carta astrałe co łe pozision dei pianeti e de łe stełe inte el momento de l'avegnimento tolto soto ezame; de roverso ła so interpretasion col fine de predir el futuro ła ze totalmente arbitrària e pseudosientìfega. La predision ła vien formułada su l'asumesto che ła pozision dei pianeti e del zodìago inte el momento de un avegnimento el influénsee el destin o el futuro de łe persone. L'oroscòpo pì comun in contesto astrołòzego el ze basà sul tema nadałe, ła raprezentasion dei astri formułada inte el momento de ła nasimento de na persona.
Hamilton Luske
__HIDDENCAT__
Raya and the Last Dragon
El film el ze considerà el 59° clasego Disney.
Stasion Spasiałe Internasionałe
La propietà e ła dòpara de ła stasion spasiałe łe ze cuestion stabiłie in acordi intergoernativi che i consente a ła Federasion rusa de mantegner ła totałe propietà dei so mòdułi. La stasion ła vien servia da navezełe Sojuz, navezełe Progress, Dragon, Cygnus e dal H-II Transfer Vehicle e finmente al 2015 dał’ATV, e ła ze sta vizitada da 239 astronàuti e cosmonàuti derivanti da 19 paezi difarenti.
Inpero spagnoło
Co ła guera de sucesion spagnoła i Borbon i zera devegnesti ła cazada Reałe de Spagna e coi Decreti de Nueva Planta ła Spagna ła zera devegnesta veramente na nasion. Tutavia ła so rivada in Spagna no ła muda el declin spagnoło. I Paezi Basi i gnen perdesti totalmente, i domini italiani i pasa ai Asburgo de Austria o ai Savoja, anca se inte el 1735 i concuista i regni de Nàpułi e de Sicìlia par na rama cadeta dei Borbon, e ła Spagna istesa ła va numarévułe volte in bancarota. Co l'invazion napołeònega inte el 1808, l'intiero inpero spagnoło in Sudamèrica el se desgrega davanti de łe guere de indipendensa ispanoamericane. La Spagna ła ghea mantegnesto tochi del so inpero inte i Caràibi (Cuba e Porto Rico); in Àzia (Fiłipine), e in Osèània (Guam, Micronèzia, Palau, e Mariane Setentrionałi) finmente a ła guera ispano-americana del 1898 (conosesta cofà el dezastro del '98).
Katy Perry
I ezordi (1999-2006)
Perry ga firmà un contrato che ghe inpediva de tółer desizion so ła so carièra. Una de łe idee de ła Columbia ze stà cueła de cubiarla co ła scuadra discogràfega The Matrix, che jera drìo łaorar so un àlbun, e che gaveva bezonjo de na cantante. Anca se l'àlbun in cuestion l'è stà mai publegà, Katy ga tirà l'atension dai media: ła so mùzega ze infati sta definìa de primo suceso inte l'otobre 2004 da ła rivista Blender. Restà sensa nisun projeto, Katy ga tacà rejistrar da so pòsta un novo àlbun, che se gavarì dovesto ciamar Fingerprints. L'otanta persento de staltro ze stà conpletà prima del tenpo de scadensa, ła Columbia Records ga desidesto de interonper i łaori e de no publegarlo, ed infìn de łisensiarla. Mentre ła sercava naltra eticheta discogràfega, ła ga łaorà co na conpanjia indipendente de A&R ciamada Taxi Music. Inte'l 2006, Katy ga fazesto na conparsa inte'l video conpanjadorio del sìngoło Goodbye for Now dei P.O.D.; ła ze conparìa in pì inte i video de Cupid's Chokehold dei Gym Class Heroes, in Learn to Fly dei Carbon Leaf e in If We Ever Meet Again di Timbaland.
One of the Boys (2007-2009)
L'àlbun de debuto dei The Matrix, che ga cołaborà co Perry, ze stà publegà traverso l'eticheta discogràfega del team, ła Let's Hear It Records, durante el tour de Perry. Cuando ła data de publegasion l'è stà stabiłìa, I Kissed a Girl gaveva za razonzesto un notevole suceso intarnasionałe. Lauren Christy, menbro dei Matrix, ga rajonà co Perry, e 'l ga desidesto de spetar a publegar l'àlbun fin a l'usida del cuarto sìngoło estraesto da One of the Boys. Nonostante ciò, l'àlbun ze stà imeso so iTunes el 27 de zenaro 2009, poco drìoman ła publegasion de Thinking of You.
Nadivi americani
Secondo l'ipòteze sientìfega pì creditada, 13.000 ani fa l'omo el saria migrà da l'Àzia verso l'Amèrica traerso de ła Berinza, un toco de tera che inte l'època ła univa i du continenti. Sti ómani i se garia dopo movesti pì verso sud finmente ndar ocupar tuto el continente e difarensiàndose in miłiari de etnie e tribù difarenti.
The Brave Little Toaster (film)
The Brave Little Toaster (tituło orizenałe inglezo tradusibiłe in łengua veneta co Łe aventure del picoło Tostapan) el ze un film d'animasion muzicałe del 1987, prodoto da ła Hyperion Pictures e distribuìo dała Walt Disney Pictures.
Nexus 9
El Nexus 9 ze un tablet co display da 8,9 połici, ideà da Google e produzesto da HTC imeso inte'l marcà a partir da Novenbre 2014 co sistema operativo Android Lollipop 5.0 (drìoman el ze stà sostitutìo da Lollipop 5.0.1, Lollipop 5.1.1 po' Android 6.0.1 (Marshmallow) ed infin Android 7.1.1 (Nougat). El ze el sucesor del Nexus 7 (2013).
Sistema operativo
Come tuti i prodoti de ła łinea Nexus de Google, anca el Nexus 9 se difarensia dai altri tablet Android par l'asensa de parsonałizasion de l'intarfasa gràfega del sistema operativo da parte del produtor. A se gavarà cusì l'intarfasa nativa de Android. Cuesto, oltre a na sielta dei Google, pone ła serie Nexus in testa come vełocità de ajornamento e suporto del sistema operativo respeto a tuti i altri dispozitivi prezenti so'l marcà. Se gavarà in sto modo ła varsion de Android piasè ajornà del momento par el propio dispozidivo.
Alessandro Gassmann
Biografia
Inte'l 1997 el recita inte'l film Il bagno turco de Ferzan Özpetek, che otien un otimo suceso. Ła so interpretasion ghe vałe tanti reconosimenti. El vien sernìo da Yves Saint Laurent come testimonial par ła canpagna publicitaria del profumo Opium e 'l poza nùo par el całendario sexy 2001 de ła rivista Max; el devien anca testimonial par Lancia de ła Musa, e presta ła so fasa par el łicor Glen Grant. Drìoman el partesipa a fiction TV come Piccolo mondo antico, Le stagioni del cuore, La guerra è finita e La sacra famiglia, el partesipa inte i Stati Unìi d'America al film d'asion Transporter: Extreme e in Italia al film dramàtego Non prendere impegni stasera.
Magna Carta
Joani Sensa Tera, che el gaveva firmà sto documento soto coercision e conbatesto i rebełi co ła benedision del Papa Inocenso III finmente a ła morte, el ze sta de facto l'ùltemo vero sovran teocràtego ingleze, anca se tanti desendenti i zera stai boni co èzito a restaurare ła monarchia asołuta.
Meoła òsea
Tipi de meoła òsea
Inte l'anatomia umana podemo reconósar du tipi de meoła osea: ła meoła rosa (costituia prinsipalmente da tesuto miełòide) e ła meoła zała (costituia soratuto da tesuto adipozo che ła ghene definise el cołore). Glòbułi rosi, piastrine e ła major parte dei leucociti i ze produzesti inte ła meoła rosa, racuanti leucociti i se desviłupa inte ła meoła zała. Anbedó i tipi de meoła òsea łe contegne na granda cuantità de vazi sanguigni.
Ła meoła òsea, al nasimento, el ze costituio totalmente da cueło de tipołozia rosa. Cresendo, granda parte del meoło òseo roso el vien convertio in meoła òsea zała. Ła meoła òsea rosa ła ghe ze prinsipalmente inte i osi piati cofà el crànio, vèrtebre, scàpołe, e inte el tesuto spugnozo de łe epifisi dei osi longhi, cofà el fèmore e l'òmero. Ła meoła zała ła ghe ze invese inte ła diafisi dei osi longhi.
Liansa de łe oto nasion
Mension istòreghe
L'ocupasion straniera ła ze sta conpagnada da numarévułe viołense, matanse somàrie e stupri contro de ła popołasion siviłe cineze, cusita cofà da sacheji de òpare de arte (tanti dei cuałi dopo portai in Eoropa). La liansa ła ze sta desolvesta dopo de ła firma, inte el 1901, del Protocoło dei Boxer, oncó includesto inte i denomenai "tratai deziguałi".
Alvize Contarini
Dogà
A ła morte de Nicołò Sagredo pareva seguro che el sucesore el saria sta el tanto conosesto fradeło Joani. Colto, rico, co trentasìncue voti segurai sui cuaranta-uno ełetori, ła vitòria ła zera scontada. In sto momento, parò, i so aversari i se ghea descaenà in piasa e, acuzandoło de brojo, i ghea infogonà ła foła cauzando scontri.
Segni zodiacałi
Inte el costumar popołan se dòpara el dire "nàsar soto del segno de..." seguio dal nome de un segno zodiacałe. El signifegà el canbia in baze a ła tradision astrołòzega: inte el dòparo osidentałe se intende el segno zodiacałe inte el cuało se cata el Sołe inte el momento de ła nasimento de ła persona, mentre inte el dòparo indian se intende el segno zodiacałe sul cuało se cata ła Luna.
Zodìaco siderałe
Inte ła tradision indiana se dòpara ła sudivizion denomenada siderałe del zodìaco, ła cuała ła ze fisa e no ła ga influensa da ła precesion dei ecuinosi; el zodìaco el ze dividesto in dódaze parte conpagne partindo dal "ponto de Ariete" (che no el va confondesto col "ponto vernałe" ciamà anca sto cuà de łe volte "ponto de Ariete" ma sto cuà in realtà el raprezenta el ponto de scumìsio del zodìaco tropegałe) o sia el ponto de scumìsio convensionałe de ła costełasion de l'Ariete. La diferensa intrà el ponto vernałe e el ponto de Ariete (o sia intrà zodìaco tropegałe e zodìaco siderałe) in sanscrito se ciama ayanamsa e ghe ze vàrie scołe astrołòzeghe che le dà vałori vari dipendindo de andove che el vien considarà el scumìsio del segno de l'Ariete. L'astrołozia indiana ła ze oncora oncó intemamente ligada a ła rełijon induista e partindo dal 1957 l'isteso goerno indian el ghea cura ła publegasion de un almanaco astrołòzego bazà sul vałore proponesto inte el 1952 dai astròłoghi Saha e Lahiri; sto vałore el zera de 23°51'21" inte el 2000 e el se inalsa de sirca 50" a l'ano.
Ayatollah
Āyatollāh, raramente adatà in łéngua vèneta in aiatołà o aiatolà, el ze un tìtuło de grado erlevà che el vien concedesto a chełi esponenti pì inportanti del clero sciita, talvolta al pì autorévoło, e ai mujāhidīn, ła casta dei doti musulmani. Sto tìtuło inte łe ùltemi dècadi el ga asumesto na conotasion pułìtega che prima ła zera tenuada.
Segni zodiacałi
La secuensa
La secuensa el nase da l'intersesion intrà i 4 elementi e i 3 tipi, finindo sensa de ogni pusìbiłe conbinasion.
Sciismo
L'Islam sciita ( «partio, fasion», inplisitùdene «de ʿAli e dei so desendenti») el ze ła prinsipałe rama menoritàrio de l'Islam (da torno al 15% inte el scumìsio del XXI secoło). El raprezenta ła majoransa de ła popołasion in Iran, Iraq, Azerbaijan e Bahrein, mentre in Lìbano e in Yemen el costituise na forte e signifegadiva menoransa, co cuazi un terso de ła popołasion de fede musulmana che ła ze sciita.
Salto in longo
Femenini indoor
Lejenda:
Canpionà del mondo de siclismo su strada
I canpionai del mondo de siclismo su strada (ufisalmente UCI Road World Championships) i ze uno dei canpionai del mondo de siclismo, e i asegna el tìtuło de canpion del mondo inte łe vàrie categorie del siclismo su strada, inte łe speciałità de ła corsa in lìnea, de ła cronòmetro individuałe e de ła stafeta mista a scuadre: zestii da l'Union Ciclìstega Internasionałe (UCI), se tien co cadensa anuałe dal 1921.
Tełescòpio
El tełescòpio el ze un strumento che el rancura-sù ła luze o altre radiasion ełetromagnèteghe che łe provegne da un ojeto destante, ła consentra inte un ponto (dizesto fogo) e el ghene produze un'imàzene ingrandia.
Tełescopi gama e raji X
I tełescopi par raji X e raji gama i ga altri problemi, prinsipalmente derivanti dal fato che sti raji i połe traersare el metało e el vero. I dòpara zeneralmente dei speci co forma de aneło, mesi cuazi parałeli al faso de luze insidente, che ła vien refletesta de pochi gradi: sta caraterìstega ła definise na defarente cualità costrutiva e tècnega del tełescòpio. I speci i ze zeneralmente na sesion de paràboła rodeada.
Sebastiano Somma
Biografia
El so primo ròło tełevizivo ze in senejà de Silverio Blasi, Il boss, indove el interpreta un killer ingajà da ła mafia. A metà ani Novanta el łaora anca come "inviato" publicitario inte ła trasmision de Raiuno Carramba che sorpresa. Ła svolta profesionałe par Somma avien calche ano drìoman co na serie tełeviziva de gran suceso : Sospetti de Luigi Perelli, de ła cuała el ze protagonista par tre edision. Par ła rezia de Fabrizio Costa el interpreta do fiction inportanti: Senza confini e Madre Teresa.
Charles de Gaulle
__HIDDENCAT__
Charles de Gaulle, considarà cofà uno dei pułìteghi fransezi pì influenti del so sècoło, el ze sta anca un scritor de tałento. In particułare el ghea dasà łe so Mémoires de guerre, inte łe cuałe el ghea afermà èsarse senpre «fazesto na serta idea de ła Fransa», sentensiando che «ła Fransa non ła połe èsar Fransa sensa ła grandesa».
Repùblega Sociałista Federativa Soviètega Transcaucàzega
La Repùblega Sociałista Federativa Soviètega Transcaucàzega o RSFS Transcaucàzega (in armen: Հայաստանի Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետություն; in azero: Загафгија Совет Федератив Сосиалист Республикасы, Zagafgya Sovet Federativ Sosialist Respublikası; in zeorzan: ამიერკავკასიის საბჭოთა ფედერაციული სოციალისტური რესპუბლიკა; in russo: Закавкáзская Сове́тская Федерати́вная Социалисти́ческая Респу́блика, ЗСФСР, Zakavkázskaja Sovétskaja Federatívnaja Socialistíčeskaja Respúblika, ZSFSR) ła ze sta na repùblega soviètega de curta durada, dal 1922 al 1936.
Phil Collins
Biografia
Nasesto a Chiswick, cuartier sudocidentałe de Łondra, Collins scoverze ła só "vocasion" muzicałe a l'età de 15 ani co i so zii ghe regała na baterìa zogatoło in ocazion de'l Nadałe; pì tardi i zenidori i ghe conpra batarie vere, senpre pì conplete. No'l inpara ancora ła notasion muzegałe, ma el sèvita sonar conpanjando ła radio o ła tełevizion, zviłupando un metodo propio. A 12 ani el fonda el primo conpleso ed entra inte'l mondo de ła mùzega.
L'apise de ła fama
El 13 de łujo 1985 el ze uno dei protagonisti de l'evento mondiałe Live Aid, inte'l cuało Collins el sona anca co i Led Zeppelin a'l posto del defonto baterista John Bonham, e el riese a ezibirse prima a Wembley po' a Philadelphia, trasferìndose da na sità a l'altra in sirca tre ore grasie a un voło in Concorde: inisiando el segondo conserto a Philadelphia inte'l pomerigio, Collins el ga sałudà i fans dizendo: "Che stranio, ancùo dopodiznar A zera in Inghiltera! El mondo el ze stranio". In chel parìodo A parea ciaro che ła popołarità de Collins come sołista ła fuse drìo métar in segondo pian cueła dei Genesis, tutavia el cantante el gaveva dichiarà esplisitamente de no vołer łasar el grupo.
Parada del Pride
Le prime parae
Inte i ani otanta ghe ze sta un canbiamento culturałe inte el movimento gay: i comitai organizatori i vegnea dirizesti da ativisti manco radegałi che i ghea descansełà dal nome tèrmani cofà "lìbarasion gay" e "libartà gay" canbiàndołi co "Gay Pride", "Orgojo gay" etc.
L'organizasion de ła màrcia de New York ła zera tacada inte el zenaro del 1970 co fadiga parché racuante de łe asociasion gay sitadine pì inportanti, cofà ła Gay Activists Alliance (GAA), no łe vołea mandar i so raprezentanti e ła Mattachine Society ła continuava ver na pozision scètega. El zera sta fondà un comità organizatore, guidà da Raig Rodwell, Fred Sargeant, Ellen Broidy, el britànego Michael Brown (e sevente devegnesto deputà conservatore al parlamento del Regno Unio), Marty Nixon e Foster Gunnison, che el se ga ocupà de catar fora i finansiamenti nesesari. Inte ła convinsion che un dì festivo el garia traesto pì partesipanti, el comità el ghea fisà ła data par ła parada al 28 de zugno del 1970, de Doménega.
Trìplega intendesta
Intendesta anglo-franseze
Un secondo fondamentałe pasajo ła ze sta raprezentà da ła firma del ' Entente cordiale intrà Fransa e Gran Bretagna. Le du potense, grande rivałe par pì de un secoło, specialmente inte el contesto de ła corsa al domìnio cołòniałe, łe se ghea novamente arentizà progresivamente e, dopo gaver sorpasà ła crize de l'«insidente de Fascioda» (1898), ła zera rivada un'"intendesta cordiałe", firmada l'8 de apriłe del 1904, che ła sołusionava i contrasti cołoniałi in Àfrica. In sta magnera, ła Fransa ła ndazeva fora da l'izołamento diplomàtego inte el cuało el ła gaveva costrinzesta l'àbiłe diplomasia de Bismarck finmente dal 1871.
Personal computer
Computer portàtiłe
Un computer portàtiłe, anca ciamà laptop, o senplegamente portàtiłe, el ze un picenin personal computer projetà par ła portabiłità. Sołitamente tuti i conponenti hardware i ze incorporai in na sìnguła unità. El ze caraterizà da na bataria recargàbiłe de ełevada capasità, che ła połe ałimentare el dispozitivo par longhi perìodi de tenpo. In pì, par colpa de łe so dimension reduzeste, no el permete se no drento de serte limitasion de canbiar o ajornar ła configurasion hardware.
Personal computer a unità sìnguła
El ze un tipo de desktop computer costituio solché da un monitor (che el połe èsar touch screen) che el integra tuti i conponenti hardware inte el so interior. I ghe ze anca varianti che i dòpara na tastiera cofà sìnguła unità, mentre che el mouse el ze senpre na perifèrega esterna.
Subnotebook
Un subnotebook o, co tèrmano comersalmente afermà, un netbook el ze un portàtiłe projetà e comerciałizà par ła so portabiłità (picenine dimension, pezo reduzesto e de granda durada de ła bataria) co prestasion lejeramente pì base de cuełe de un notebook stàndar. Ma par rivar a ła redusion del pezo e de dimension, el detien poche porte, el dopara costozi conponenti e in pì inte ła major parte dei subnotebook ła ghe vien fata mancar l'unità òtega.
Computer palmare, palmtop o PDA
El computer palmare o palmtop el ze un personal computer de dimension contegneste, i ze projetai par vegner tegnesti inte ła palma de na man. El ze in pì dotà de un schermo a toco che el permete el dòparo co na peneta dizitałe. El ze caraterizà da l'asensa del disco fredo, el ga programi e sistemi oparativi ezeguii su mezura e el ga prestasion pì base in confronto a un notebook.