cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Setore econòmego
Sta sudivixion ła xe stada studiada in tel scumisio da Colin Clark e Jean Fourastié inte el 1940 co ła leje dei tre setori che ła xe na clasefegàsion che ła separa e destingue el setore primario (cofà agricultura), dal segondario (cofà industria) dal setore tersiario (cofà servisi); a ghe xe anca on cuarto setore che el xe cheło de ła alta Tecnołoxia. Racuanto inportante ła xe anca ła distinsion intrà setore pùblego e setore privà.
Setori de łaoro
I setori pì stritamente econòmeghi i se sudivide in distinti criteri. I cuatro setori de ła podusion i vien tan'-ben ciamai setori de ocupasion che in so volta i sołe divìdarse in setori parsiałi par atività:
Prealpi Bełunexi
Łe Prealpi Bełunexi (dite anca Prealpi Vènete Orientałi opùr Prealpi Trevixane o Prealpi Pordenonexi a seconda del versante) łe x+, secondo ła clasificasioe SOIUSA, queła sotosezion de łe Prealpi Vènete che divide ła provincia de Bełun da quełe de Trevixo, Pordenon e, in parte, de Vicensa. In particołare, separa ła Valbełuna dal Basanexe, dall'Axolano, da ła Valmareno e da ła Val Lapisina e l'Alpago da ła Val Cellina.
Delimitasion
Łe confina:
Sudivixion
In concordansa co łe definision de ła SOIUSA łe se sudivide in do supergrupi, tre grupi e sete sotogrupi :
Sime
Ła prima sima che te pui catar, andando da Ovest a Est, xe el monte Grapa (1.775 m,); tra i altri rilievi notevołi, el monte Cesen (1.570 m), l'anbito dal fiume Piave, el Col Vixentin (1.768 m), el monte Pizzoc (1.565 m), el Millifret (1.581 m); infine, dopo l'altopiàn Cansiglio e el Piancavallo, ła caena se dirixe verso nord e termina co el Col Nudo (2.472 m), ła sima pì alta.
thumb|250px|Il [[Col Nudo.]] Un elenco de łe vete prinsipałi xe el seguente:
Valichi
I existe tre vałichi stradałi che i mete in comunicasion i do versanti: senpre da ovest, el paso de Praderadego (910 m), el paso San Boldo (707 m) e ła sella de Fadalto (488 m); el primo jera xà dopàra da i antichi in quanto ghè pasava ła via Claudia Augusta Altinate. Łe do xone łe xe cołegae anca tramide łe strade che łe pasa pà łe sime del Monte Tomba, del Grapa e del Cansiglio. Ghè xe anca da dire che ła caena xe interota dal corso del Piave, el cuałe crea un anpio coridoio tra ła Valbelluna e ła xona de Valdobiadene.
Caza
Ła caxa o ca' se intende na qualsiasi strutura fisa doperada in modo continuo dal on par pararse da i agenti atmosferici; de solito ła pol ospitar pì fameje e anca bestie. In part ła pol coresponder al conseto de unità abitativa conià dal Movimento moderno in architetura e ła ze stada inte ła storia al primo elemento fabricà, che al ze ndat a incider su el anbiente natural formando al anbiente costruì dei paess e de le cità.
thumb|right|200px|Tipica casa italjana (quartier [[Garbatella, Roma)]] thumb|right|200px|[[Apartamento|Apartamenti a Firense]] thumb|200px|An ranch in California thumb|right|200px|Case in [[Inghiltera]]
Tipołozie
Al cogol al ze la prima forma de casa riparada, scavada te la croda in seguito a fenomeni de erosion, pì che sia marina, fluvial o del gias.
An tipo particolar de abitasion, anca sto qua del Neolitico, al ze costituì da le palafite, o sia da case de legn fate su piataforme sora l'aqua che le poja su pai, al scopo de difesa inte i loch de paluch.
Al uso del legn par le abitasion al ze comunque tipico de le aree boschive setentrionai e del estremo oriente, invese al uso del maton al contradistingue le arre meridionai e orientai.
La costrusion de mur de creda, sass e piere la ze scominsiada a la fin del Neolitico, te le grandi civiltà del Levante. Qua ga scominsià a gner fate sù case co na strutura che no gnerà pì canbiada te i secoi. Le ze par la gran part abitasion a uno o pì piani, co el quert pian che el serve a ciapar l'egua pioana.
Atualmente in Giapone le case le ze struturade par i taremot, par stotant le ze lidiere e mobili. La senplicità del aredamento, par de pì, la esprime al distacament tra la fameja e el mondo esterno, garanténdoghe a la casa al significà de un loch ideal de riposo.
Storia
De el IV secolo a.C. ga scominsià a difonderse tipi de case che i ricalca la formasion de la fameja come grupo autonomo. Infin dal Medioevo se cata tipi de abitasion monolocal. De solito le ze ingrumade una arent a que l'altra aformar quasi dei isolà. Ciapa piei cossì an model abitatiu estendest: da la Mesopotamia al Egito, da Creta a la Grecia.
Adeguandose al anbiente social e climatico, la abitasion mesopotamica la se ga svilupà dintorn de un cortiu interno desquert, dal qual se donde a i difarenti anbienti. Le zone le ze destingueste polito: al pian tera ga logo la vita dei omi, al pian sora viu le femene e i servi.
Al antico Egito invese al ga catà solusion abitative coletive in case comuni fate a pioi, fate sù co matoi grezi e paja, che a de le olte le costituia veri e propri quartier.
Par quel che reguarda la casa romana, derivada da la casa greca e da quela etrusca, la era destribuida dintorn de un o do cortii (atrium e peristilium) e la se dividea te na part adibida a la vita privata e te na part par la vita publica.
Co el Medioevo la ze tornada la abitasion unifamiljar, colegada anca a le atività produtive (magazin, boteghe) situade de solito al pian tera.
A esigense de difesa e de vita comunitaria respondea anca i monasteri nassesti durante al alt Medioevo, fondadi su la conpresensa de le abitasion (le celule dei monaci dintorn del chiostro), de la vita social e de la orasion (refetorio e cesa) e del laoro, principalmente agricol. Dintorn de ste struture entro poco e nassest anca comunità de abitanti.
La situasion no la ze canbiada durante la età baroca infin che, a partir da la fin del XVIII secolo, ga scominsià a nasser case plurifamiljari su pì piani, in risposta a le esigense de na popolasion urbana in aumento continuo. Dopo, co la rivolusion industrial, ze saltà fora al problema de la abitabilità par le masse che se spostea verso le cità.
La prima cità aonde che, durante al Otosento, se ga afermà an tipo de abitasion proletaria al ze stat Londra, co i cosideti slums. Siben che tuti i li descrive come monolocai poco igienici e pisoi, in realtà i era an pass in'ans par l' epoca parchè i cenea cont de tuti i bisogn dei abitanti che alora gnea reputadi necessari: par crear sti quartier prim de tut gnea organizà al teritorio co strumenti urbanistici, e le varie case le era dotade de an cesso, de un piol, de un giardinet aonde far smatedar i pupi e sugar i vestì. Le case inoltre le era dotade de camin conpagni de quei moderni in modo che la zent la esse podest scaldarse sensa ndar a ristcio de petarghe fogo a la casa.
Tipi de casa
Al model base de casa la ze quela unifamiljar, o sia an edificio adibì a la residensa de na unica fameja, casomai afiancada da spasi par al deposito de merci e machine o eventualmente de ricoveri par i animai. Al rapresentante pì infimo de sta categoria, che dess al ze in disuso, al ze al casin. Da sta tipołozia se pol passar a la vila, che la ze na casa unifamiljar particolarmente lussuosa co, tacadi o destacadi, na serie de edifici che i ghe ze funsionai, come depositi, staoi e alogi par la servitù. La presensa de fameje grande la ga portà a la formasion del cortiu, na specie de unità produtiva che la conprende una o pì fameje ligade da un vincol de parentado e tute le so atività produtive. Da la framentasion del cortiu, o pì da spess dal bisogn de sgrandar do case unifamiljari, o oncora da na progetasion fata a posteriori, pol nasser le case a stcera, aonde che ogni un al ze paron de un toco che al và da le fonde al quert. Se al partisionament al gnen fat in orizontal, se parla de apartamenti. Na costrusion che la supera an serto numero de apartamenti la gnen ciamada condominio, e, cressendo ancora, gratacielo. Par indicar an condominio o an palas tante olte se dopera la parola "residence".
La casa veneta in senso stret
Da un punto de vista costrutiu la casa veneta la ze fata te la gran part dei casi a seti de mur a sass o matoi. Dopo la ultima guera ze nassest le prime case co la strutura portante de cimento armà e i mur de tanponament de matoi. Al involucro al ze quasi senpre scatolar. Spostandose verso al Nord del Veneto i mur i gnen doperadi senpre pì bassi, assàndoghe spasio al legn. Te le case tradisionai le finestre le ze pitost strete (ca. 90 cm) e le ga i scuri. A el primo pjan le pol esser quadre co le inferiade. I quert de solito i ze spioventi a do falde, dotadi da spess de luminer. Rilevante la ze la presensa te le case rurai dei pioi de legn, incastradi a mensola o pojadi a pilastri esterni, che i gnea doperadi par secar le panoce de sorch. Tipica la scala esterna de legn co la prima ranpa de piera. Le case citadine tradisionai le ze quele del Rinassiment, sensa pjoi e decorade par de fora. A el pjanteren le ga na rientransa fata a archi aonde che na olta i artigiani i se tirea par vender la so marcansia.
In quant a division del spasio abitatiu, coesiste tuti i modei visti prim. De solito in canpagna prevalea al cortiu e le vile. Da el sfaldament del cortiu nassea case a stcera. Dopo la guera ze calà forte al costo de le case, sichè ze nassest la tipołozia unifamiljar, che tante olte la gnen dividesta in apartamenti. Le ultime case che gnen fate sù le ze unifamiljari e pisole, e no le pol gner divideste in ulteriori unità abitative. De solito le ze larghe e basse, anca siben che le ocupa tanto spasio e le sfruta pedo al calor del riscaldament.
Stanse
La casa moderna normalmente la ze senpre dividesta in pì anbienti mediante partision interne. La sielta e la disposision de ste qua la dipende essensialmente dal tipo de costrusion che se va a analizar. Quele che se cata senpre le ze la cosina (insieme o separada da la sala da pranzo), al bagno (anca se ten serti casi se cata oncora al cesso), una o pì canbere. Par aprofondir sto argomento al ze mejo consultar le voci colegade a sta pagina.
La "casa" in psicołozia e siense sociai
La casa no la ze solche al posto fisico costruì e abità da i omi. La ze anca na representasion sinbolica doperada da spess in psicołozia. Difati, al livel psicologico fondo, la casa la va a costituirse come le fonde stesse de la vita psichica de un individuo, e par sto tanto al "esser a casa" al equival al "esser intieri a livel psicologico". Sto doperar la "casa" in senso metaforico al ze stat doperà da Renos K. Papadopoulos par la analisi e al tratament dei rifugiadi, i quai i se cata a esser tuti acomunadi sensa distinsion, pì che da un trauma, dal abandono doloross de la so casa e dal tentatiu de recuperarla. Secont le parole de Papadopoulos, «la casa no la ze solche an posto, ma anca al fass de sentimenti che ghe ze associà.» E essendo, par de pì, il posto aonde che i oposti i gnen fati coesister e aonde ceh i ze cenesti in equilibrio, o calmadi, la "casa" la va a definirse come la matrice stessa de la sojetività. La asion sinbolica realizada da la "casa" su la vita psichica dei individui la se riflet anca su quela social, ndando a representar an insieme che al riuniss, e in parte al sovrapone, tre setor: oltre che quel intrapsichico, anca quel interpersonal e quel sociopułìtego. De conseguensa, co se pers la "casa" se pers o se desfa anca le so funsion de organizasion e de conteniment e sto tanto al pol portar a la frantumasion dei tre livei: individual-personal, familjar-coniugal e socio-econòmego/cultural-pułìtego. La ze sta destruturasion che te i rifugiadi la porta, secont la analisi del Papadopoulos, al disorientament nostalgico.
An nantra funsion inportante de la casa la ze quela de fornir na base coerente a la storia de le fameje. Na storia che no la ga valor obietiu ma ch ela ordina e la rende coerente tuti i momenti che i individui i ga vivest, da quei pedo a quei mejo. ten sto modo i gnen fati esser conprensìbiłi a tuti e i dà, a i ator de quei stessi avegnimenti, an senso de continuità e prevedibilità.
Folk
miniatura|Muxicanti tradisionałi de folk [[Armenia|armeno]] Col termine muxica popołar se intende ła muxica scrita col lenguagio del popoło e pensàda par el popoło, xontàndoghe comunemente anca in modo inpropio, a l'interno de sta dicitura anca ła muxica folclorica, vałe a dir chea muxica che riva dal popoło łe cui raìxe se perde ne ła note dei tenpi, in modo particołàr par quanto che rivarda el canto de tradision orałe. de frecuente ła muxica popołare tołe ispirasion da ła muxica folclorica ciapando stiłemi e lenguagi. Se uxa de frecuente anca el termine che riva da l'inglexe muxica folk o pì senplicemente folk.
Grandi Laghi de l'Amèrica
I Grandi Laghi de a Amèrica setentrionae i xe un insieme de sinque laghi de acua dolsa, intrà i pi grandi al mondo, che costituise na sorta de mare interno intrà i Stati Uniti e el Canada.
Folk
Sti concerti ga da esare a so volta distinti da queło de muxica pop, anca se pop xe na paroła scursàda de popular, "muxica pop" che indica in modo pì spesìfego ła muxica łixiera contenporanea oçidental, par exenpio el rock o ła disco music, xenari el cui ligàme co ła muxica tradisionałe no xe in xenerałe tanto streto.
Muxica etnica
Ła muxica popołàr de paexi del terso mondo in particołàr de l'Africa, par exenpio, vien pì de frecuente indicà cofà etnica; mentre l'apeło folclorico (o anca popołàr) vien xeneralmente asocià a ła muxica popołàr dei Stati Unii d'America o de łe nasion eoropee.
Grandi Laghi de l'Amèrica
I sinque laghi
del sistema fa parte anca el reativamente picenin Lago St. Clair, che se cata su a lengua de tera che separa i laghi Huron ed Erie.
Folk
Muxica etnica
L'orìxene de ła muxica tradisionałe, el pì de łe volte, va risercà ne łe necesità de un strumento de comunicasion che podese esar più fasilmente acetà ne l'anbito de na comunità ristreta e de frecuente seràda. Se se pensa ai canti d'amor de ła serenàda, co i cuałi xera più senplice "dichiararse" a ła dona amà pìtosto che sercàre l'ocaxion par farlo de parsona (el pretesto xe stà doparà anca ne l'òpara łirica, se veda, par exenpio, ła serenàda de avertaùra ne Il Barbiere di Siviglia, de Gioacchino Rossini).
Ła muxica popołar inte el mondo
Ła muxica popołàr inte el mondo tende ad eser stretamente łigà (in alcuni caxi in modo inseparabiłe) ad almanco do altri aspeti culturałi de natura rejonałe : i strumenti muxicałi col cuało ła xe reałixà e i bałi che eventualmente ła conpagna. Ad exenpio, ła muxica popołàr scosexe xe asocià a łe baghe e ad un tipo de dansa ciamà reel; queła irlandexe ai viołini, a particołari percusion cofà el bodhran e a ła giga.
Grandi Laghi de l'Amèrica
Michigan e Huron
I laghi Michigan e Huron i xe a lo isteso liveo e no i xe coegai da un fiume ma dai streti de Mackinac (tanto che i podaria esar considerai do sesion de un unico lago), mentre i altri i xe coegai dai fiumi St. Marys (dal Superiore a l'Huron), St. Clair (da l'Huron al St. Clair), Detroit (dal St. Clair a l'Erie) e Niagara (da l'Erie a l'Ontario), sul quae se cata le famose cascate. El sistema el xe coegà al mar dal fiume San Lorenso, che sfocia ne l'Atlantico.
Folk
Ła muxica popołar inte el mondo
Ne ła tradision folclorica itałiana come no pensarghe invese al ròło desvòlto in rejon diverse da strumenti cofà ła remonica, el mandołin, ła lugarìna e ła rebeba, opùr da bałi cofà ła taranteła, ła pìsega, el saltareło.
Grandi Laghi de l'Amèrica
Vie di comunicasion
I Grandi Laghi i xe sempre stai importanti vie de comunicasion, e ancuò grasie ad alcuni canai artificiai (ad es. el canae Welland, che permete de pasar dal lago Ontario al lago Erie, agirando le cascate del Niagara) navi de grosso tonnellaggio le pode risalir da l'Atlantico fin a e estremità dei laghi Michigan e Superior. A fasiità dee comunicasion a ga fato sì che molte dee pi importanti sità del Canada (Toronto sul lago Ontario, Ottawa, Montreal e Quebec sul San Lorenso) e dei Stati Uniti (Chicago sul lago Michigan, Detroit su l'omonimo fiume, Cleveland e Buffalo sul lago Erie) e sorgese sui laghi o sue vie d'acua che i le coega intrà de lori e al mar.
Coste
I grandi laghi i bagna le coste de a provincia canadese de l'Ontario (n'altra provincia canadese, el Quebec, a xe traversà dal San Lorenso) e dei Stati U.S.A. de Minnesota, Wisconsin, Illinois, Indiana, Michigan, Ohio, Pennsylvania e New York.
Folk
Ła muxica popołar inte el mondo
Par quanto rivarda ła muxica popołàr, ne ła maxor parte dei caxi, staltra nase o ga ła so prinsìpałe espresion in momenti de agregasion sociałe cofà feste, sagre o sełebrasion, par exenpio, pensargeh al bało łiso.
In altri caxi, par exenpio ne ła tradison muxicałe xorxana de łe Iavnana, ła muxia xe uxà cofà strumento curativo par varìr i małà.
In Itàlia
In Itałia, come in altri paexi, ła muxica popołàr ga oncora un ròło inportante e un vasto seguito, siben sia difondesta atraverso canałi che soło in rari caxi (overosìpia che soło par pochisimi artisti de particołàr suceso) coinsìde co quełi de ła muxica Pop, vałe a dir co ła granda distribusion. Tanti sotoxeneri de muxica popołàr itałiana xe noti prìnsipalmente atraverso i bałi a cui i xe łigà (par exenpio el bało łiso) e difisilmente i ga vixibiłità fora da łe feste e sagre de paexe.
Ad altri vien invese reconosesta da tenpo na maxor "dignità" muxicałe, e xe questo el caxo de ła canson napołetana, mentre ulimamente se asiste ad un interese rinovà verso łe muxiche e łe danse popołari del sud Itałia, par exenpio ła pizzica (pìsega) del Sałento, ła tammuriata canpana, łe varie tarantełe e ła muxica popołar siciłiana co Rosa Balistreri, Francesco Busacca e Orazio Strano.
Nei primi ani setanta avien na riscoverta de ła muxica folk itałiana, grasie ad artisti cofà Nuova Compagnia di Canto Popolare, Otello Profazio, Matteo Salvatore, Caterian Bueno, Maria Carta, cui se ghe xonta inte el 1971 Domenico Modugno co el so albun Co l'affetto della memoria so' ła via dei contandini del Sud.
Nei ultimi ani xe nati nùmaroxi festival, de frecuente denominà Folk Festival, e manifestasion de muxica tradisionałe, folclorica e popołar, incluxe łe nove forme de contaminasión.
Ogni ano in Itàlia el 18 magio se çełebra ła Xornàda nasional de ła muxica popołàr.
Ne l'Itàlia setentrionałe, ła muxica etnica, anca se ne ła so orixinałità, risente de alcune influense seltiche o balcaniche. Ne ła muxica vocałe xe afermà el canto corałe, de frecuente a pì voxe e de tipo siłabico, o sia signifega che par ogni siłaba corisponde na soła nota. Ła conpoxision pì frequente xe ła bałada, un canto de caratere narativo indove vien descriti epixodi tragici, vicende amoroxe, vite de personàxi. Intrà i strumenti pì difondesti trovemo ła fixarmonica. Ne l'Itàlia centrałe trovemo canti sołistici, canti łigà a tradision rełigioxe e bałi, conpagnà da strumenti tìpeghi cofà el storneło o ła sanpògna. Ne l'Itàlia meridionałe invese emerxe maxormente i influsi de ła tradision araba e de queła mediteranea. I strumenti tipici xe el mandołin, ła chitara batente, ła sanpògna, el pionbè, e el tanbureło. Intrà i bałi xe conosùa ła taranteła, dansa farnètica nata da na antighisima terapìa contro el morsegón de na taràntoła.
Folk e pop
Come ła muxica etnica, el folk xe continuamente sogeto a contaminasion coel pop. Intrà i xeneri folk, che ga maxormente influensà ła produsion pop ghe xe ła muxica celtica (pensarhge par exenpio a l'italian Angelo Branduardi) e ła muxica country che col rock ga xenerà conbinasion infinìe. Dai ani 80 ad anco ghe xe da citàr par la fuxion in ciave moderna tra el folk e el pop rock Enrico Capuano co łe so taràntełe ispiràe diretamente a ła pfm de E' Festa.
Dammartin-en-Serve
Dammartin-en-Serve el xe on comun de  1 264 abitanti del departemento de Yvelines che el fa parte del rejon Île-de-France in Fransa.
Caunettes-en-Val
Caunettes-en-Val el xe on comun de   44 abitanti del departemento de Aude che el fa parte del rejon Ositània in Fransa.
Arni (Argovia)
el xe un comun del distreto de Bremgarten che el fa parte del canton Argovia in Svisara
Lukov (Ústí nad Labem)
el xe on comun de ła repùblega ceca, che el fa parte del distreto de Teplice, inte ła rejon de Ústí nad Labem.
Arthies
Arthies el xe on comun de   278 abitanti del departemento de Val-d'Oise che el fa parte del rejon Île-de-France in Fransa.
Hernstein
el xe on comun marcà del distreto de Baden che el fa parte del stato de ła Basa Àustria in Austria
414 v.C.
El 414 v.C. (CDXIV v.C in numari romani) el xe on an de el V secoło v.C..
Pertica Alta
el xe on comun inte la provincia de Bresa chel fa parte de la rejon Lombardia
Siracuxa
__HIDDENCAT__
Siracuxa (Sarausa in sicilian) el xe on comune itałian de sirca 123 324 abitanti, caołogo de ła omonima provincia. Ła xe ła quarta sità de ła Sicilia par numaro de abitanti.
Fraga
__HIDDENCAT__
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de Huesca, che ła fa parte de ła comunità autònoma de Aragona.
Lost
El finałe de ła serie xe sta trasmeso in contenporanea in 57 paexi del mondo.
Levécourt
Levécourt el xe on comun de   87 abitanti del departemento de Alta Marna che el fa parte del rejon Grand Est in Fransa.
Saint-Genest-Lachamp
Saint-Genest-Lachamp el xe on comun de   104 abitanti del departemento de Ardèche che el fa parte del rejon Alvergna-Rodano-Alpe in Fransa.
Tresbœuf
Tresbœuf el xe on comun de  1 255 abitanti del departemento de Ille-et-Vilaine che el fa parte del rejon Bretagna in Fransa.
Merville
Merville el xe on comun de  5 615 abitanti del departemento de Alta Garona che el fa parte del rejon Ositània in Fransa.
Cayuela
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de Burgos, che ła fa parte de ła comunità autònoma de łe Casteja e Leon.
Acehúche
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de Cáceres, che ła fa parte de ła comunità autònoma de Estremadura.
Pergine Valdarno
Pergine Valdarno el xe un comune de 3154 abitanti inte ła provincia de Arezo.
Gemełagi
Pergine Valdarno ze gemellato con:
Ardillières
Ardillières el xe on comun de   849 abitanti del departemento de Charente-Maritime che el fa parte del rejon Nova Acuitania in Fransa.
Mouhous
Mouhous el xe on comun de 57 abitanti del departemento de Pyrénées-Atlantiques che el fa parte del rejon Nova Acuitania in Fransa.
Saint-Martin-de-Lerm
Saint-Martin-de-Lerm el xe on comun de 143 abitanti del departemento de Xironda che el fa parte del rejon Nova Acuitania in Fransa.
Saint-Laurent-la-Gâtine
Saint-Laurent-la-Gâtine el xe on comun de   441 abitanti del departemento de Eure-et-Loir che el fa parte del rejon Sentro-Vałe de ła Loira in Fransa.
Sorbo Serpico
'Sorbo Serpico el xe un comun itałian de 594 abitanti. El xe in provincia de Avełin inte ła rejon Canpania e el se estende so na area de 8,1 km². L'abità el xe situà a 500 metri s.l.m. El confina co i comuni de Atripalda, Salza Irpina, San Potito Ultra, Santo Stefano del Sole e Volturara Irpina.
Faucon
Faucon el xe on comun de   433 abitanti del departemento de Vaucluse che el fa parte del rejon Provensa-Alpe-Costa Axura in Fransa.
Giebenach
el xe on comun del distreto de Liestal che el fa parte del canton Baxilea Canpagna in Svisara
Mégange
Mégange el xe on comun de   160 abitanti del departemento de Moselle che el fa parte del rejon Grand Est in Fransa.
Hirtenberg
el xe on comun marcà del distreto de Baden che el fa parte del stato de ła Basa Àustria in Austria
Le Mesnil-au-Val
Le Mesnil-au-Val el xe on comun de   728 abitanti del departemento de Manche che el fa parte del rejon Normandia in Fransa.
Saint-Symphorien-de-Thénières
Saint-Symphorien-de-Thénières el xe on comun de 211 abitanti del departemento de Aveyron che el fa parte del rejon Ositània in Fransa.
Coulans-sur-Gée
Coulans-sur-Gée el xe on comun de  1 650 abitanti del departemento de Sarthe che el fa parte del rejon Pays de la Loire in Fransa.
Rosalba Carriera
__HIDDENCAT__
Hœrdt
Hœrdt el xe on comun de  4 370 abitanti del departemento de Bas-Rhin che el fa parte del rejon Grand Est in Fransa.
Rosalba Carriera
miniatura|sinistra Rosalba Carriera, o Rozalba Cariera (Venesia, 7 de otobre del 1675 – Venesia, 15 de apriłe 1757) ła ze stà na pitora e ritratista veneta.
Ła ga scomisià ła só cariera artìstega inpiturindo tabachiere co chełe fegure de bełe siore che łe ze deventà ła só fortuna reportade so łe miniature so avorio.
413 v.C.
El 413 v.C. (CDXIII v.C en numari romani) el xe on an de el V secoło v.C..
Měrunice
el xe on comun de ła repùblega ceca, che el fa parte del distreto de Teplice, inte ła rejon de Ústí nad Labem.
Rosalba Carriera
Ła ze stà ła prima a doparar l'avorio inte łe só miniature dàndoghe cueła zlucentesa caratarìstega de łe só òpare.
Forges-sur-Meuse
Forges-sur-Meuse el xe on comun de   122 abitanti del departemento de Meuse che el fa parte del rejon Grand Est in Fransa.
Rosalba Carriera
Ła ze stà ła prima a no seguir łe règołe acadèmeghe che łe vołeva ła miniatura ver da èsar reałizada co trati e ponti curti e ben amalgamài: eła invese ła ghe porta el trato vełose caratarìstego de ła pitura venesiana.
Frasne-les-Meulières
Frasne-les-Meulières el xe on comun de   119 abitanti del departemento de Jura che el fa parte del rejon Bourgogne-Franche-Comté in Fransa.
Dolancourt
Dolancourt el xe on comun de   136 abitanti del departemento de Aube che el fa parte del rejon Grand Est in Fransa.
Corrèze
Corrèze el xe on comun de  1 128 abitanti del departemento de Corrèze che el fa parte del rejon Nova Acuitania in Fransa.
24 de agosto
El 24 de agosto el ze el 236° dì dal scumìsio de l'ano drio del całendàrio gregorian e el 237° inte i ani bizesti. Par rivar al cao de l'ano ghe vołe oncora 129 dì.
Santi catòłeghi
Fonte:
Unešić
el xe on comun inte la rejon Sebenego e Tenin che ła fa parte del stato de ła Croasia.
Ferrières-en-Bray
Ferrières-en-Bray el xe on comun de  1 674 abitanti del departemento de Seine-Maritime che el fa parte del rejon Normandia in Fransa.
Pontevico
el xe on comun inte la provincia de Bresa chel fa parte de la rejon Lombardia
Saint-Privat-de-Vallongue
Saint-Privat-de-Vallongue el xe on comun de 227 abitanti del departemento de Lozère che el fa parte del rejon Ositània in Fransa.
Amiens
Amiens el xe on comun de 133 891 abitanti del departemento de Somme che el fa parte del rejon Hauts-de-France in Fransa.
Asnières-sur-Oise
Asnières-sur-Oise el xe on comun de 2 650 abitanti del departemento de Val-d'Oise che el fa parte del rejon Île-de-France in Fransa.
Dampierre-en-Yvelines
Dampierre-en-Yvelines el xe on comun de  1 037 abitanti del departemento de Yvelines che el fa parte del rejon Île-de-France in Fransa.
Laspuña
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de Huesca, che ła fa parte de ła comunità autònoma de Aragona.
Mississippi (fiume)
El Mississippi (IPA:, talvolta in vèneto Misisipi) el ze un fiume de l'Amèrica setentrionałe che el traversa la parte sentrałe dei Stati Unii.
Zeografia fixega
El nase inte el nord del Minnesota e el sboca inte el Golfo del Mèsego scorendo verso sud. El Mississippi el ga na longhesa totałe de sirca 3 780 km: solché uno dei so afluenti, el Missouri, el ze pì longo inte el Nordamerica.
Zeografia umana
Ancuò el fiume el ga na importansa vitałe par l'economia e la cultura americana.
La Gallega
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de Burgos, che ła fa parte de ła comunità autònoma de łe Casteja e Leon.
Trimer
Trimer el xe on comun de   214 abitanti del departemento de Ille-et-Vilaine che el fa parte del rejon Bretagna in Fransa.
Kottingbrunn
el xe on comun marcà del distreto de Baden che el fa parte del stato de ła Basa Àustria in Austria
Aceituna
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de Cáceres, che ła fa parte de ła comunità autònoma de Estremadura.
Hersberg
el xe on comun del distreto de Liestal che el fa parte del canton Baxilea Canpagna in Svisara
Riyad
Riyad (ar. الرياض ) ła xe ła cavedal de l'Arabia Saudìa, co 5 miłioni de abitanti.
Sità xemełà
Riyad ła xe xemełà co:
Le Mesnillard
Le Mesnillard el xe on comun de   260 abitanti del departemento de Manche che el fa parte del rejon Normandia in Fransa.
Saint-Genest-de-Beauzon
Saint-Genest-de-Beauzon el xe on comun de 318 abitanti del departemento de Ardèche che el fa parte del rejon Alvergna-Rodano-Alpe in Fransa.
Lezéville
Lezéville el xe on comun de   125 abitanti del departemento de Alta Marna che el fa parte del rejon Grand Est in Fransa.
Stasion de Bojon
Ła stasion de Bojon ła ze na fermada feroviaria de superfiçe de ła łinea Adria-Mestre, situada in comun de Canpołóngo Magior inte ła frasion de Bojon.
Ła se cołoca tra łe fermade de Canpołóngo Mazor e de Caxèło 8.
Movimento
Ła fermada ła ze sevìa de łe corse rejonałe dezvolzeste da Sistemi Teritoriałi inte l'anbito del contrato de servisio stipułà co ła Rejon del Veneto.
Fesques
Fesques el xe on comun de   119 abitanti del departemento de Seine-Maritime che el fa parte del rejon Normandia in Fransa.
412 v.C.
El 412 v.C. (CDXII v.C en numari romani) el xe on an de el V secoło v.C..
Flassan
Flassan el xe on comun de   465 abitanti del departemento de Vaucluse che el fa parte del rejon Provensa-Alpe-Costa Axura in Fransa.
Saint-Martin-de-Sescas
Saint-Martin-de-Sescas el xe on comun de 589 abitanti del departemento de Xironda che el fa parte del rejon Nova Acuitania in Fransa.
Aussac-Vadalle
Aussac-Vadalle el xe on comun de   513 abitanti del departemento de Charente che el fa parte del rejon Nova Acuitania in Fransa.
Setore tersiàrio
El setore tersiàrio, in economia, el xe el setore econòmego andove se produxe e se ghe dà servisi a chi che łi domanda, o sia tute chełe atività conplementari e de juto a łe atività del setore primàrio (cofà agricultura, arlevamento) e segondàrio (cofà i manfaxesti, artexani). Xe a dir che sto setore el se òcupa de prestasion che no łe xe materiałi, ma che łe połe èsar incorpae o no inte on ben.
El setore tersiàrio el se połe dividar in tersiàrio tradisionałe (che el ciapa rento tuti i servisi che tradisionalmente i xe stai prexenti in ogni època e cultura) e cheło vansà (caraterìstego de l'ùltema dexena de ani) anca ciamà "cuaternàrio".
Ossimo
el xe on comun inte la provincia de Bresa chel fa parte de la rejon Lombardia
Saint-Lubin-de-Cravant
Saint-Lubin-de-Cravant el xe on comun de   58 abitanti del departemento de Eure-et-Loir che el fa parte del rejon Sentro-Vałe de ła Loira in Fransa.
Concamarize
Concamarixe el xe un comune de 1064 abitanti inte ła provincia de Verona.
Moumour
Moumour el xe on comun de 841 abitanti del departemento de Pyrénées-Atlantiques che el fa parte del rejon Nova Acuitania in Fransa.
Concamarize
Storia
Ła xe sta cità par ła prima volta inte un documento del 1114 come Conchamaris.
El paexe el se ga proclamà libaro comune inte el 1225, ma dopo poco el perde l'autonomia canbiando pì volte i feudatari: prima el diventa feudo dei De Palatio e po' dei Sanbonifacio. Inte el 1405 el feudo el pasa ai Verità, sucessivamente ai Malaspina e po' ai Montanari.
Zeografia
Concamarise ła xe distante 31 chilometri da Verona, in posision sud.
El nome
Ła vien cità par ła prima volta inte un documento del 1114 come Conchamaris ca vol dir capa del mare.
Saint-Just-Chaleyssin
Saint-Just-Chaleyssin el xe on comun de  2 568 abitanti del departemento de Isère che el fa parte del rejon Alvergna-Rodano-Alpe in Fransa.
Caux-et-Sauzens
Caux-et-Sauzens el xe on comun de   979 abitanti del departemento de Aude che el fa parte del rejon Ositània in Fransa.
Saint-Victor-et-Melvieu
Saint-Victor-et-Melvieu el xe on comun de   365 abitanti del departemento de Aveyron che el fa parte del rejon Ositània in Fransa.
Métairies-Saint-Quirin
Métairies-Saint-Quirin el xe on comun de   266 abitanti del departemento de Moselle che el fa parte del rejon Grand Est in Fransa.
FlashForward
FlashForward xe na serie tełevixiva mericana de fantasiensa, prodota e trasmesa (da setenbre 2021) da ła ABC.
Ichtratzheim
Ichtratzheim el xe on comun de   327 abitanti del departemento de Bas-Rhin che el fa parte del rejon Grand Est in Fransa.
Coulongé
Coulongé el xe on comun de   519 abitanti del departemento de Sarthe che el fa parte del rejon Pays de la Loire in Fransa.
Loarre
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de Huesca, che ła fa parte de ła comunità autònoma de Aragona.
Vodizze
el xe on comun inte la rejon Sebenego e Tenin che ła fa parte del stato de ła Croasia.
Rufioi
I rufioi xe dolsi tipici de Carneval. I se trova anca in Friuli. I rufioi de Vicensa i se fa co ła mostarda visentina. Par farli ghe vol:
Mikulov (Ústí nad Labem)
el xe on comun de ła repùblega ceca, che el fa parte del distreto de Teplice, inte ła rejon de Ústí nad Labem.
Mirambeau (Alta Garona)
Mirambeau el xe on comun de   63 abitanti del departemento de Alta Garona che el fa parte del rejon Ositània in Fransa.
Hurones
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de Burgos, che ła fa parte de ła comunità autònoma de łe Casteja e Leon.
Saint-Privat-du-Fau
Saint-Privat-du-Fau el xe on comun de   124 abitanti del departemento de Lozère che el fa parte del rejon Ositània in Fransa.
Trumau
el xe on comun marcà del distreto de Baden che el fa parte del stato de ła Basa Àustria in Austria
Baños de Montemayor
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de Cáceres, che ła fa parte de ła comunità autònoma de Estremadura.
Sperone (AV)
Sperone el xe un comun itałian de 3 655 abitanti. El xe in provincia de Avełin inte ła rejon Canpania e el se estende so na area de 4,7 km². L'abità el xe situà a 190 metri s.l.m. El confina co i comuni de Avella, Baiano, Pannarano, San Martino Valle Caudina, Sirignano, Summonte e Visciano.
Attainville
Attainville el xe on comun de 1 702 abitanti del departemento de Val-d'Oise che el fa parte del rejon Île-de-France in Fransa.
Dannemarie (Yvelines)
Dannemarie el xe on comun de   194 abitanti del departemento de Yvelines che el fa parte del rejon Île-de-France in Fransa.
Fortaja
miniatura|Fortaja co verdure Ła fortaja ła ze on piato tìpego itałian fato par ła pì gran parte de vovi e ła ghe someja a ła franseze omelette. Ła vien cuzinada da tute do łe parte e, drio che i ingredienti i sipie zontài intanto che ła se cuzina o a ła fine, ła vien doparada come secondo piato, contorno (conpanàzego) o dessert. L'omelette, che co cueła ła ze stada confondùa a l'èstaro fin i mezi ani Sincuanta, no ła vien mìa voltada fintanto che A ła se cuzina e ła vien servìa piegada in do e anca inbonìa co racuanti altri ingredienti.
Preparasion de ła fortaja
Ła baze ła ze fata co i vovi zbatùi. Ai vovi crui a se ghe zonta altri ingredienti come formajo, prosiuto, pasta, verdure, łate, pan gratà.
El el zmisioto inpastà el va cuzinà pian pianeto so na tecia o inte el forno. Co ła ze cota, ła fortaja ła pol èsar inbonìa de pì, par ezenpio co formajo, sałado, verdure, ciocołata, marmełata, fruta, erbe aromàteghe evc.
N'altra manjera, cuando che i vovi zbatùi i ze butài sora chełaltri ingredienti diretamente inte ła tecia sol fogo, ła ze descrita da l'Artusi.
Ła manjera pì doparada de pareciarla ła ze co łe çéołe. A l'è on piato de ła tradision popołare itałiana: l'è fato co łe çéołe (par de pì cuełe bianche), che łe ze fate sfrigołar so racuanto ołio de ołiva, vovi, sałe, formajo gratà e péare.
Ła fortaja co łe çéołe l'è stà el piato poareto tra i pì doparài inte i dieze ani pasài, defati ła jera manjada come piato prinsipałe da contadini, operài e łaoradori a zornada.
Maria Elisabetta Alberti Casellati
Biografia
Laureada in Dirito Canonico ała Pontefisa Università Lateranense de Roma, ła ze avocato al foro de Padova e Senadora del sentro-drita dal 1994.
El 24 de marzo 2018 ła vien ełeta Presidente deł Senado de ła Republica Itałiana.
El 28 de gennaio 2022 no ła vien ełeta Presidente de ła Republica Italiana.
Ars-en-Ré
Ars-en-Ré el xe on comun de  1 307 abitanti del departemento de Charente-Maritime che el fa parte del rejon Nova Acuitania in Fransa.
Paul Newman
__HIDDENCAT__
Paul Newman, (Shaker Heights, 26 de zenaro, 1925 – Westport, 26 de setenbre, 2008), el ze stà un ator, rezista, produtor sinematogràfego, fiłàntropo e piłòta   automobiłìstego  statunitense.
Inte ła so łonga cariera Newman ga vinsesto tri Oscar, sète Golden Globe e un Emmy Award, oltra a risevar na steła so l'Hollywood Walk of Fame e nantri reconosimenti. Insenbre a Ennio Morricone, Henry Fonda, Spike Lee e Laurence Olivier, el ga el singołar primato de ver risevesto prima l'Oscar a ła cariera e drìoman cofà vinsidor intrà i candidati (per il colore dei soldi).
Biografia
Crésesto a Shaker Heights, visin a Cleveland (in Ohio), so fio de Arthur (morìsto inte'l 1950), propretario de un gran negosio de artìgołi sportivi sportivi (che a so volta el zera fio de zenidori abrei: mare ungareza e pare todesco) e Theresa Garth, emigrante zlovaca, Paul Newman se ga rołà, 'pena dopo ła High School, inte ła U.S. Navy Air Corps, l'aviasion de ła Marina, sperando de deventar pilota, ma el daltonismo da'l cuało el jera afeto ghe ło ga inpedìo; durante ła segonda guera mondiałe el ga prestà servisio inte'l Osèano Pasìfego meridionałe come marconista e mitrajer inte łe scuadrije de siłuranti /bonbardieri Avenger  (1943-1946). el 6 de agosto 1945, propio mentre che'l jera in voło ad alta cuota a suparzo 300 km a sud-ovest de Hiroshima, el ga vedesto,  łonta so l'orizonte, el  łuzor  del fongo atòmego, espariensa de ła cuała no'l amava par njente parlar, ma che probabilmente ghe ze restà inprimesta.
Inte ła repreza econòmega del dopoguera, el s'à ocupà de ła zestion de ła dita del pare; inte'l 1949 el ga spozà Jacqueline E. Witte, da ła cuała el ga avesto tre fiòłi : Scott Allan (1950-1978, morìsto a 28 ani par na overdose de droghe), Susan Kendall (1953) e Stephanie (1954). Dopo ver frecuentà par manco de un ano ła scòła d'arte dramàtega de ła Yale University, el se gavea iscrivesto a l'Actors Studio de New York e el ga ezordìo inte'l 1953 in teatro a Broadway in Picnic, òpara drìoman rendesta famoza dall'omonimo film direto inte'l 1956 da Joshua Logan.
El 1954 ga senjà el so ezordio sinematogràfego inte Il calice d'argento, ma ła  so intarpretasion no ga rancurà grande  łode. El The New Yorker, ad ezenpio, ga scrivesto de łù: "El recita ła so parte co l'infogamento emotivo de un autista de autobus che anuncia łe fermade łocałi". . Paul Newman gaveva conprà na pàjina de un cotidian nasionałe par chiedar scuza par ła so intarpretasion. Do ani pì tardi ze stà mejo acoliesta ła so intarpretasion del puziłe Rocky Graziano in Lassù qualcuno mi ama (1956), che  ło ga inponesto a l'atension de critica e pùblego.
El 29 de zenaro 1958, a Las Vegas, el ga spozà in segonde nose l'atora Joanne Woodward, co ła cuała el ze restà fin a ła morte; insenbre i ga avesto tre fiołe : Elinor "Nell" Teresa (8 de avril1959), Melissa "Lissy" Stewart (17 de seenbre 1961), e Claire "Clea" Olivia (1965). L'isteso ano so mujer ła  ga tenjesto el premio Oscar come mejo atora par el so ròło in La donna dai tre volti e ła ga recità co'l marìo in Missili in giardino e La lunga estate calda; i gavarìa intarpretà uncora insenbre i film Dalla terrazza (1960), Paris Blues (1961), Il mio amore con Samantha (1963), Indianapolis, pista infernale (1969), Un uomo oggi (1970), Detective Harper: acqua alla gola (1975), sequel de Detective's Story, Mr. & Mrs. Bridge (1990) e  ła miniserie tełeviziva Empire Falls - Le cascate del cuore (2005), mentre Newman ga dirizesto po' ła mujer da rejista inte i film La prima volta di Jennifer (1968), Gli effetti dei raggi gamma sui fiori di Matilda (1972), Harry & Son (1984), Lo zoo di vetro (1987) e Prima dell'ombra (1980), adatamento tełevizivo del testo teatrałe The Shadow Box de Michael Cristofer.
Tra ła fin dei ani sincuanta e ła metà dei ani setanta ze stà protagonista de alcuni fra i pì grandi sucesi de ła storia de Hollywood, come La gatta sul tetto che scotta (1958), Exodus (1960), Lo spaccone (1961), Hud il selvaggio (1963), Intrigo a Stoccolma (1963), Il sipario strappato (1966), Nick mano fredda (1967), Butch Cassidy (1969), La stangata (1973), L'inferno di cristallo (1974), Quintet (1979), deventandone una de łe stełe pì famoze de senpre, al ponto da èsar speso definìo na  " łezenda del sìnema" .. Inte'l 1986 A ghe ze stà asenjà l'Oscar a ła cariera e, inte'l 1987, el ga vinsesto cueło al mejo ator protagonista par Il colore dei soldi, sequel del Spaccone. No'l ga ritirà parsonalmente el premio, avendo desidesto de no prezensiar a ła serimonia, daspò łe numaroze volte in cui jera stà candidà e mai premià. Inte'l 1994 el ga risevesto el premio umanitario Jean Hersholt, un partegołar premio atribuìo par ecesionałi contributi a cauze umanidarie.
Automobiłizmo
Paul Newman se ga pasionà a łe corse automobiiłìsteghe dopo aver zirà Indianapolis pista infernale (1969), film indove el interpreta Frank Capua, un piłota el cui intenso inpenjo inte łe corse ło porta a trascurar ła  la conpanja Elora (Joanne Woodward), fin a trionfar a ła 500 Miglia di Indianapolis dopo varie visisitudini amoroze e parsonałe. Gaveva partesipà a łe ripreze anca i piłoti profesionisti Bobby Unser, Dan Gurney e Bobby Grim intarpretando sé stesi.
Daspò un pariodo dedegà a l'aprendimento de łe tècneghe de guida in cui l'era stà istruìo da Bob Bondurant, ai inisi dei ani setanta el ga tacà ła cariera de gentleman-driver, overo de piłota non profesionista, ciapando łonghi pariodi de pauza da łe ripreze sinematogràfeghe par partesipar a łe gare inte i sircuiti statunitensi, dove che'l andava in camper co fameja e amighi. . A propozito de ła so pasion pa'łe corse, el ga dichiarà:
Lausen
el xe on comun del distreto de Liestal che el fa parte del canton Baxilea Canpagna in Svisara
Cosnac
Cosnac el xe on comun de 2 981 abitanti del departemento de Corrèze che el fa parte del rejon Nova Acuitania in Fransa.
Paul Newman
Automobiłizmo
"Sono stato un cattivo pugile, un deludente giocatore di football americano, di tennis, di badminton, un pessimo sciatore. Non ho mai avuto il dono della grazia nello sport. Poi un giorno mi son detto: "Sta' a vedere che invece sono un decente pilota...""
- Paul Newman, dal libro Le Mans: 24 ore di corsa, 90 anni di storia
(«A son stà un cativo puziłe,, un dełudente zogador de football merican, de tennis, de badminton, un pesimo siador. No go mai avesto el dono de ła grasia inte'l sport. Po' un zorno A me go dito: "Sta' a védar che invese so un decente piłota..."»)
(Paul Newman, dal libro Le Mans: 24 ore di corsa, 90 anni di storia)
El ga partesipà a łe prime gare inte'l1972, inte'l Canpionato organizà dal Sport Car Club of America, al vołante de na Lotus Elan e in sèito de na Triumph TR6 co ła cuała el ga vinsesto el titoło  inte ła categoria D-Production inte'l 1976, cuando che ghe ze stà asenjà anca  ła President's Cup. Inte i ani sucesivi el se azudegà el titoło inte ła categoria C-Production inte'l 1979 e in GT1 inte'l 1985 e 1986. El ga partesipà anca al canpionato Trans-Am al vołante de Datsun 280ZX e Nissan 300ZX, vinsendo łe gare de Brainerd inte'l 1982 e Lime Rock inte'l 1986.
Ła beneficensa
Insenbre al scritor Aaron Edward Hotchner, inte'l 1982 el ga fondà ła Newman's Own, na dita ałimentar spesiałizada in produsion biołòzeghe i cui recavi i vien devolvesti in beneficensa par scopi umanitari ed educativi. Co'l PEN American Center, ła Newman's Own ła ga finansià paraltro fin al 2006 un premio anuałe de 20 000 dołari rezervà al sitadin statunitense che gabia pì corajozamente defendesto el "primo emendamento" de ła costitusion statunitense, rełativo a ła łibartà de espresion, de culto e de stanpa.
Inte'l 1988 el ga fondà l'Asosiasion "Hole in The Wall Camps", co l'obietivo de reałizar programi de terapìa recreadiva par putełi gravemente małai; el projeto el ga ciapà vita in Connecticut, par po' spanderse inte i altri continenti, tra cui Àfrega ed Europa. In Itałia el ga vedesto ła reałizasion de Dynamo Camp, na strutura recreadiva sensa fin de łucro, indirisà ai putełi e ai tozi dai 6 ai 17 ani colpìi da grave patołozìe. Venjesto na prima volta in Itałia inte'l 1963, a Venesia, Newman el ze tornà inte'l 2007 par inagurar ła sesion itałiana de ła fondasion "Dynamo Camp" a Limestre, in provinsia de Pistoia.
Gusèla del vescovà
sinistra|La Gusela vista dal Serva|alt=|senza_cornice La Gusèla del Vescovà (2365 m s.l.m.) 'te el grupo del Sčara l'é una dele sime simbol de le Alpi de Belun.
Paul Newman
Ùlteme intarpretasion
Inte'l 1994 el ze tornà so łe sene sinematogràfeghe co'l parsonajo de'l cinico industriałe de Mister Hula Hoop dei fratelli Coen e, da senpre inpenjà so'l fronte de ła beneficensa co ła Newman's Own, inte'l medèmo ano el ze stà premià inte ła note dei Oscar par el só inpenjo umanidario. Inte'l 1995 el ga vinsesto l'Orso d'argento al Festival di Berlino par La vita a modo mio de Robert Benton. Inte'l 1999 l'è stà intrà i intarpreti de'l film Le parole che non ti ho detto di Luis Mandoki, mentre l'ano drio el ze stà direto da Marek Kanievska in Per amore... dei soldi, e inte'l 2002 el ga intarpretà Era mio padre di Sam Mendes.
Gusèla del vescovà
El nome Gusèla, che in belumat vol dir "ago" el gnen da la so forma spisa a ponta, propio come na gusèla par cusìr i calsét, el xe cuéla del Vescovà (Vescovo) propio parché ła xe granda e la dòmena Belun. Na òlta i ła ciamèa Pònta de Prièta.
Paul Newman
Ùlteme intarpretasion
El 25 de majo 2007 l'ator el ga declarà inte un'intarvista a ła rede tełeviziva ABC ła só desizion de retirarse da łe sene, considarandose masa vecio par sèitar a resitar.
Gusèla del vescovà
Morfołozia
thumb|left|200px|Gusèla Anca se no la xe tanto granda (da la baxe la fa circa 40 m) ła xe tanto amada da la xent de Belun, parché co tuto al grupo S'čiara la stà sora la sità de Belun e la se vede tanto bén. Da on poc de temp la Gusèla l'a an problema, parché se a vert na faglia in vertical, tanto che cualcheduni l'a ipotizà an futuro cròlo. A tal proposito l'é nat anca an comitato par la difesa de la Guséla.
Storia
Al primo a salir in sima a la Guséla a l'é stàt al batagliòn del 7° alpìn de belùn (tèl sett.1913) col uficiàl Andreoletti, Jori e Pasquali, co na spediziòn comandàda de tipo militàr. La vera prima salida 'par passiòn' la ga fàta Chino Vièl(Gioacchino Viel), Gènio Pòl (Eugenio Da Rold) e Dibona che i se ha tirà drio De Marchi e Terribile, (Majo 1921). Dopo calche àn Genio Pòl par scaldàrse al se ha tirà su la Breviglieri, prima fèmena rivàda sula Gusèla inte el 1928 a setèmbre.
Pàr al zentenàrio dela prima salida inte el setèmbre 2013 'Gero' (Ruggero Da Rold, fiòl de 'Genio Pol' anca lu crodaròl) al se ha tirà drio sùla zima dèla Gusèla quìndese (15) persone con tanti bòcie che da belùn la Pònta de Prièta la parèa fiorìda.
Paul Newman
Ła małatia e ła morte
El 31 łujo 2008 A ze stà ofisiałizà ła notisa che Newman el zera afeto un càncaro ai polmoni, dianjostegàndoghe a'l Sloan-Kettering Cancer Center de New York. Segondo el Sun l'ator el gavarìa vivesto soło poche setemane, dapò l'ùltemo siclo de chemioterapia a'l Weill Cornell Medical Center de New York. Dopo aver sernìo de intaronper łe cure, Newman ga łasà l'ospeal par pasar i ùltemi zorni co ła fameja inte ła só caza de Westport, in Connecticut, indove el ga moristo el 26 setenbre 2008 a 83 ani. Drio un funarałe privà, el ze stà cremà e łe sénare custodìe da ła fameja.
Trémeheuc
Trémeheuc el xe on comun de   343 abitanti del departemento de Ille-et-Vilaine che el fa parte del rejon Bretagna in Fransa.
Sooß
el xe on comun marcà del distreto de Baden che el fa parte del stato de ła Basa Àustria in Austria
Liffol-le-Petit
Liffol-le-Petit el xe on comun de   320 abitanti del departemento de Alta Marna che el fa parte del rejon Grand Est in Fransa.
Odolo
el xe on comun inte la provincia de Bresa chel fa parte de la rejon Lombardia
Sainte-Croix (Aveyron)
Sainte-Croix el xe on comun de   736 abitanti del departemento de Aveyron che el fa parte del rejon Ositània in Fransa.
411 v.C.
El 411 v.C. (CDXI v.C en numari romani) el xe on an de el V secoło v.C..