cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Łéngua vèneta
Istòria
Xà dal VIII secolo se pol catar fora dei testi in vèneto, caxi ovio xe dire che el Veneto de l'epoca el jera difarente in confronto a chel de oncò, el primo el xe l'Indovineło veronexe del VII secoło.
Man man che el Vèneto, xà dal X secoło, el jera drio sparpagnarse in Istria e Dalmasia, el se jera pianeto drio perdarse in tel Friul e inte łe vałi ladine, co el desviłupo del furlan e del ladin.
Dal XII e XIII secoło ghe xe na nova revołusion del Veneto, el ga tacà esare doparà in tei documenti legałi, documenti del trafego, tratai internasionałi, poexia e epega. I primi testi famuxi del 1100 i xe el Ritmo bełumat, so ła concuista del Castel d'Ard, e i versi d'amor de ła canson cuando eu stava in le tu' cathene, tuti e do del XII secoło. Inportante ła xe ła forte produsion de opare łiterarie fate soratut par contentar ła domanda e i gusti de łe nove clase çitadine. De particołar interese ła xe ła produsion de ła Scoła Veronexe, co primo intrà tuti Jacomin da Verona. De area padoana, ghe xe el Łanjo de ła Mujer Padoana o de ła Bona çilosia de autor sconosesto. In tel trexento ła pì granda xona de produsion łiteraria in vèneto ła xe cheła de Padoa, seguìa da ła Marca trevixana e da cheła de Venesia. De sto secoło, ghe xe un gran mucio de opare łeterarie e algune istoreghe e sientifeghe.
El vèneto, dapò esar deventà łéngua de ła cultura e de ła łiteradura inte ła Venesia e inte ła Republega Vèneta tuta, el deventa łéngua franca, soratuto par el trafego, e ła gode de na granda difuxion internasionałe grasie a i trafeghi de ła Republega Vèneta. Oncora indeso, el xergo marinaro in tel mondo el xe soratuto conponesto da parołe derivanti o de ła lengua vèneta. miniatura|226x226px|Łéngua vèneta nel mondo Tutociò, el vèneto no'l se ga mai inposto cofà na łéngua łiteraria internasioał o inte ła penìzoła, parché gh'è tocà confrontarse co esponenti łiterari inportanti in toscan, ositan e fransex.
Da el XV e XVI secoło ghe xe ła fiorida del vèneto inte ła siensa, i vien scrivesti tratadi de alxebra, medexina, biołoxia, navigasion, połitołoxia e astronomia. De particołar inportansa inte el anbito sientifego, ła xe el opara '"Arte de ' l abaco", del 1478, scrivesta da un anonimo insegnante in łengua vèneta, el xe el primo testo stanpà inte el mondo osidentał so el insegnamento de l'aritmetiga e ła matematega, e un dei primi testi sientifeghi stanpài de tuta Eoropa. A Venesia, cavedał de a stanpa, i vien stanpài pì de domie łivri inte el cuatrosento e ła major parte i xe in vèneto. Tra i pì inportanti łeteradi del tenpo ghe xe Leonardo Giustinian, creator de opare de carater amoroxo, Iacopo Sanguinacci, erede de ła tradision cortexana de Francesco di Vannozzo e de Antonio Beccari, Giorgio Sommariva e Antonio Vinciguerra, co ła poexia satirega, Andrea Navagero, orador e poeta, i 'storeghi Marco Antonio Sabellico e Pietro Bembo.
Intrà el XV e XVI secoło se dexviłupa el xenere teatrał, che in vèneto conose el pì gran autor del Rinasiment Ruzante, altri cofà Andrea Calmo. Ghe xe un fiorir de poeti in łéngua vèneta cofà: Alvise Priuli, el fiłoxofo Nicolò Leonico Tomeo, Paolo Canale, Bernardo Navagero, Daniele Barbaro, Girolamo Querini, Trifone Gabriel, Piero Aretin, Mafeo Venier, Veronica Franco e tanti altri 'ncora. Da dir che Daniele Barbaro el ga fat stanpar el primo tratà de prospetiva. Sebastian Eriso el xe stà un dei fondaturi de ła numismatega e Bernardo Capeło ga scrit el cansonier. Inte el miesiesento se defarensa el poeta Dario Varotari el xoane. El seteseto vede al opara un dei pì gran comediografi de senpre Carlo Goldoni, che co łe so opare in vèneto, mete in at ła reforma goldoniana del teatro. Altri łeterati che i scrive in vèneto del tenpo i xe: Zorzo Bafo, Anton Maria Lanberti, Anzeło Maria Labia, Lodovico Pastò, Francesco Griti e Pietro Burati. L'Iliade de Omero ła vien tradusesta in vèneto da Giacomo Casanova e Francesco Boaretti, el "Inferno" de Dante Alighieri tradusesto da Nereo Zeper
Co ła fin de ła Serenisima, el vèneto el xe stà sostituìo da altre łéngue par i ati ofisiai e aministradivi. Ła łéngua vèneta ła resta ła łéngua del popoło, parò el un poc par volta el ga perdesto, almanco in parte, i rexistri łiterari e aułisi, riusendo parò a rivar istes a vete łirighe mirabiłi co poeti fà Biagio Marin, Virgilio Giotti, Berto Barbarani, Eugenio Ferdinando Palmieri, Ernesto Calzavara, Giacomo Noventa, Andrea Zanzotto, Gian Mario Villalta, Ivan Crico, Luciano Cecchinel e Paolo Steffan.
A difarensa del Inpero austriago, da co el Vèneto el xe sta invadesto dal Itaja,, che no se pol insenar a scòa e uxar par documenti, ati e mexi de comunegasion ofisiai, traverso el scorajament del so uxo anca so i mexi de comunegasion a favor del tajan. L'Itaja no ła ga mai reconosesto el vèneto cofà na łéngua, e donca no ghe dà mìa el statudo de łéngua minoridaria. Durante el periodo fasista ła represion de łe culture e de łe łéngue locai, cofà el vèneto, łe xe deventà oncora pì ferose.
El 13 de marso 2007 el Conséjo Regional del Veneto el ga aprovà ła Leje Regional n. 8/2007 de "Tutela e valorizzazione della lingua e della cultura veneta" ('tutèła e valorixasion de ła łéngua e de ła cultura vèneta') che, riciamando i prinçìpi de ła "Carta Europea de łe łéngue regionałi o minoritarie" e anca sensa reconósar nisuna ufiçiałità giuridega al uso del vèneto, ła dà el dirito de protesion e vałorisasion a ła łéngua veneta, daché conponente esensial de l'identità culturàl, sociàl, storega e çiviłe del Vèneto. Na Leje conpagna ła xe stà aprovà anca inte ła Rejon Friuli-Venesia Julia, el dì 17 febraro 2010 (leje regional 5/2010).
Infin reçentemente a Treviso ghe xe stà serti casi andove se ga deciso pa' ła prima volta de tacar insegnarghe a i putei el vèneto a scóła, pena che i se ga resi cónto che ła łéngua ła scuminsiava a no ésar pì masa parlada e conosesta da łe nove generasion.
Łe varianse de ła łéngua vèneta
miniatura|destra Drento de ła łéngua vèneta se pol distìnguar diverse varianse, seconda de ła xona. Vołendo far na clasifegasion, se pol catar łe seguenti varianse prinsipałi:
Parołe Itałiane che łe riva dal Vèneto
Łe xe tantisime łe parole itałiane pì doparà che łe deriva dal Vèneto o dal Venesian. Secondo calchedun pì del 30% de łe parołe tałiane łe deriva dal Veneto, ła coaxi totałità dei termini marinari i xe de orìxene vèneta. Se pol dire che el Italian el deriva dal Toscan e dal Veneto. El xe par sta raxòn che i itałiani i xe boni de capire un bon toco de chel che el dixe un che el parla in Vèneto.
Éguelshardt
Éguelshardt el xe on comun de   426 abitanti del departemento de Moselle che el fa parte del rejon Grand Est in Fransa.
Saint-Amé
Saint-Amé el xe on comun de  2 154 abitanti del departemento de Vosges che el fa parte del rejon Grand Est in Fransa.
Riba-roja d'Ebre
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de Tarragona, che ła fa parte de ła comunità autònoma de Catełogna.
Pont-de-Barret
Pont-de-Barret el xe on comun de 670 abitanti del departemento de Drôme che el fa parte del rejon Alvergna-Rodano-Alpe in Fransa.
Schlierbach (Svisara)
el xe on comun del distreto de Sursee che el fa parte del canton Łuxerna in Svisara
Vert-en-Drouais
Vert-en-Drouais el xe on comun de 1 091 abitanti del departemento de Eure-et-Loir che el fa parte del rejon Sentro-Vałe de ła Loira in Fransa.
Saint-Savin
Saint-Savin el xe on comun de  3 208 abitanti del departemento de Xironda che el fa parte del rejon Nova Acuitania in Fransa.
Gonesse
Gonesse el xe on comun de 25 999 abitanti del departemento de Val-d'Oise che el fa parte del rejon Île-de-France in Fransa.
Corignac
Corignac el xe on comun de   360 abitanti del departemento de Charente-Maritime che el fa parte del rejon Nova Acuitania in Fransa.
Drita estrema
__HIDDENCAT__
Estrema drita (ciamada anca drita radicałe) xe l'espresion che indica ła poxision de on sojeto, grupo, movimento o partio pułitego che se caraterixa par on'interpretasion radicałe e masimałista de l'ideołoxia tipica de ła drita.
In Eoropa
Par quanto varda a l'Eoropa ga l'orixine tra el Setesento e l'Otosento e se identifega come creadori de l'asołutismo monarchico e de quel che presede a łe monarchie. Co ła disołusion de i ideałi asołutistisi rexi, el conseto el ga finio par identifigare łe poxision conservatrisi e reasionarie in materia de relijion, diriti pułiteghi e diriti siviłi fin a ndar a braseto inte l'otosento e novesento col miłitarismo, del rasismo e del nasionałismo. Col njier vanti dei fasismi inte i ani 1930 del XX secoło, che i gavea tanto a ła estrema drita dei dexeni presedenti, el ideałe eoropeo de estrema drita el se ga identifigà caxi conpletamente co sti qua anca dopo ła seconda guera mondiałe col fenomeno del neofasismo.
Inte i Stati Unii
Inte i Stati Unii invese mancando conpletamente l'esperiensa storica de ła monarchia e del fasismo l'estrma drita se identifega na vixion estrema dei ideałi del Partio Republican, come el libertarianismo, paleoconservatorismo e in xenerałe lota a calsiasi tipo de intervento statałe econòmego, unio a na marcada vixion cristiana e in alguni casi al rasismo.
Lusaka
Storia
Su la colina de Manda, doe ancò ghe el Parlamento del Zanbia, ghera na olta on vilagio. El so cao el se ciamava Lusaaka. I bianchi che i xe rivà qua in tel secolo XIX ga scominsià a costruir le so case tacà a sto vilagio. En tel 1935, Lusaka la xe stà selta come cavedal de la colonia (alora la se ciamava Rhodesia del Nord) ciapando el posto de Livinstone, che la xe al confin co el Zimbabwe (Rhodesia del Sud). La sità la xe cresuda, specialmente ne i ani sesanta, co el rame – esportasion pi importante del paexe – el costava tanto. Co i schei del rame i xe mancai, Lusaka la ga continuà a cresar, ma specialmente inte le baracopoli. Ne i ultimi ani, s’à visto on milioramento, ligà a lo svilupo pi forte de tta l’economia. Lusaka el xe on sentro turistico, ruolo che el cresarà co i campionati atletici africani (All African Game) del 2011.
Paunat
Paunat el xe on comun de   308 abitanti del departemento de Dordogna che el fa parte del rejon Nova Acuitania in Fransa.
Saint-Symphorien-sous-Chomérac
Saint-Symphorien-sous-Chomérac el xe on comun de   757 abitanti del departemento de Ardèche che el fa parte del rejon Alvergna-Rodano-Alpe in Fransa.
Voreppe
Voreppe el xe on comun de  9 293 abitanti del departemento de Isère che el fa parte del rejon Alvergna-Rodano-Alpe in Fransa.
Ossès
Ossès el xe on comun de 835 abitanti del departemento de Pyrénées-Atlantiques che el fa parte del rejon Nova Acuitania in Fransa.
Soçetà
Etimołoxia
Ła paroa sosiedà ła vien dal łatin societas, che el vien dal nome socius soè "conpanjo, amigo, ałeado"
Sosiedà umana
Ła sosiedà umana ła xe na comunidà organixà inte on teritorio definì che el ga el aotosufisensa econòmegache, ła xe fata da parsone che łe ga ła istesa cultura, che łe xe consapevoi de ła so identidà e che łe ga intrà de łori pì raporti e scanbi che co cuei de altre cołetividà.
Fameja
__HIDDENCAT__
Villar de la Encina
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de Cuenca, che ła fa parte de ła comunità autònoma de łe Casteja-La Mància.
Fameja
miniatura|Fameja [[eschimexe: mare, pare e fioło, fotografai a Noatak, in Alaska, da Edward S. Curtis (su par xó in tel 1929)]]
Ła fameja ła xe on núcleo sosiałe raprexentà da dó o pì parsone che łe vive inte ła conpagna caxa e, de sołito, che łe xe strete da łigami de parenteła o sentimentałi.
El tèrmano "fameja" el riva dal dal latin famīlia, "grupo de servi e s-ciavi patrimonio del cao de ła caxa", a ła so volta derivà da famŭlus, "servo, s-ciavo". Inte ła famīlia romana ła jera includesta anca ła spoxa e i fiołi del pater familias, dato che legalmente i jera soi de łù.
In tei paexi xà desviłupai na fameja ła xe spesifegamente definia cofà on grupo de parsone infiołae da łigami de consaguignità (divegnui da istesi xenitori), o sanò da łigami afetivi ciapai e riconosesti da ła leje par l'èsarghe del matrimonio o de na union siviłe, o par na adosion, o par on ligamo vegnuo fora de facto in virtù de na convivensa.
In xenare i antropołoxi i propone che ła dixitura "consanguigno" ła sìpia intendesta cofà na metàfora, dal momento che ghe xe tante sosietà andove ła fameja ła njien intendesta segondo conçeti no łigai a ła consanguignità.
Montmorot
Montmorot el xe on comun de  3 036 abitanti del departemento de Jura che el fa parte del rejon Bourgogne-Franche-Comté in Fransa.
Hautot-l'Auvray
Hautot-l'Auvray el xe on comun de   329 abitanti del departemento de Seine-Maritime che el fa parte del rejon Normandia in Fransa.
Capdepera
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de łe Bałeari, che ła fa parte de ła comunità autònoma de łe Ìxołe Bałeari.
Fàrmago
alt=|miniatura|On fàrmago in conprese (o conprimeste)
On fàrmago, in farmagołoxia, el xe un prodoto, faxesto co mołècołe, obligasionalmente conformae a łe EUGMP (orme de bona fabregasion ), clasefegai co l'API (active pharmaceutical ingredient), exoxene, orgànaghe o inorgàneghe, naturałi o sintèteghe, boni de indur modìfeghe funsionałi in un organismo vivente, poxitivamente o negativamente, traerso de na asion fìxega, chìmega o fìxego-chìmega. Ła paroła fàrmago ła devien dal grego φαρμακον, pharmakon, che el vołe dire "rimèdio, medexina", ma anca "vełen".
El xe un tèrmano dal signifegare pì grando de medegamento, che el ìndega i prodoti doparai a fin terapèutego par curar łe tante patołoxie mèdeghe.
Luigi Giampietro
El xe stà el magistrato alleà de Cesare Mori che el ga riverto tuti i procesi de mafia che i xera stà sospesi.
Ditatura miłitare
Na ditatura miłitare xe na forma de goerno autoritaria andove el podere pułitego el xe ciapà tuto dai miłitari.
Come tute łe ditature cheła miłitare połe esare ciamà cusì in maniera ufisałe o anca no, cioè che alguni ditatori miłitari i xe formalmente subordinai a on goerno siviłe o no.
Ghe xe anca forme intermedie, andove i vertexi de łe forse armae łe dà na fortisima influensa inte el Paexe, sensa parò reprimare del tuto łe libartà democrateghe.
Ditature miłitari in Latinoamerica
Algune ditature miłitari łe xe guidae da on organo cołejałe, che inte i paexi latinoamericani xe tradisionalmente denomenà xonta (da el spagnolo "junta", 'comitato', 'consejo'), conposto da miłitari de łe varie forse armae de locasion pì alte.
Altre ditature miłitari łe xe del tuto inte łe man de on soło alto ufisałe, sołitamente el comandante supremo de łe foree armae. El presidente de ła xonta o el comandante unico i połe tore ła carega de cao de Stato.
Ditature miłitari in Africa
In Medio Oriente e en Africa, i goerni miłitari i xe, de pì che da altre parti, controłai da na podente personałità e i gà anca masa i carateri de on autocrasia, xontà a quełi de na ditatura miłitare.
Leader come Idi Amin Dada, Mu'ammar Gheddafi e Gamal Abd el-Nasser i ga sercà de far cresare el proprio culto de ła personałità, devegnendo l'enblema steso de ła nasion sia drento che de fora de chełi paexi.
Le Grand-Lucé
Le Grand-Lucé el xe on comun de  1 923 abitanti del departemento de Sarthe che el fa parte del rejon Pays de la Loire in Fransa.
Massimo Ceccherini
Massimo Ceccherini (Firense, 23 magio 1965) el ze un ator, rezista e comico itałian
Biografia
Inte el fraténpo el riese a otegnìr ła prima parte in un film, Benvenuti in casa Gori del regista Alessandro Benvenuti, col cuałe l'ano drìo xirarà anca el film Zitti e Mosca. Inte el 1994, al fianco de Paolo Villaggio, el recita in Cari fottutissimi amici co regia de Mario Monicelli. El suceso popołar riva parò co a cołaborasion co l'amigo Leonardo Pieraccioni, partesipando a tuti i so film, fora che Il pesce innamorato, Il paradiso all'improvviso e Finalmente la felicità (in sti ultimi do comunque xe conparso in curti camei).
El xe regista e senegiador de tre film: Faccia di Picasso, Lucignolo, La mia vita a stelle e strisce, dei cuałi xe anca protagonista. Un quarto film, La brutta copia, xe stà girà finìo inte el 2002 xe restà intrigà ne ła bruta situasion finansiaria inte ła cuała xe restà coinvolto el suo produtor, Vittorio Cecchi Gori usìndo soło 11 ani drìo inte el canałe sky cinema comedy de ła piataforma satełitare de Sky italia. Inte el 1998 el interpreta ła so personałisima revixitasion de ła favołaa de Pinochio co Fermi tutti questo ze uno spettacolo, Pinocchio in conpagnìa de Alessandro Paci e Carlo Monni. Inte el 2001 el prexenta coRaffaella Carrà, Enrico Papi e Megan Gale el Festival de Sanremo, e inte el 2005, par na soła pontàda, Striscia la Notizia co Pieraccioni.
Inte el 2006 el parteçipa da concorente a ła quarta edision del reality show L'isola dei famosi - Honduras. Durante ła pontàda del 18 ottobre, inrabià par aver visto el concorente Raffaello Balzo magnàr a cauxa de ła sua debołesa fixica, pronuncia na bestèma in diretae cussì vien parà via da ła gara siben no'l fuse stà inquadrà. Inte el 2006/2007 el riciapa ła carièra teatrałe, partesipando a vari spetacołi tra i cuałi ła tournée de Quei bravi racazzi co Alessandro Paci. Inte el 2008 el parteçipa al film Un'estate al mare de Carlo Vanzina. Inte el 2009 el ripropone da nòvo Pinochio co Alessandro Paci e Carlo Monni.
Couzon
Couzon el xe on comun de 299 abitanti del departemento de Allier che el fa parte del rejon Alvergna-Rodano-Alpe in Fransa.
Gussainville
Gussainville el xe on comun de   35 abitanti del departemento de Meuse che el fa parte del rejon Grand Est in Fransa.
Santa Croze (sestièr)
Geografia
El sestièr de Santa Cróxe el confina a sud e a est col sestièr de San Poło, dal qual el xe separà dal Rio de San Stae, el Rio Marin e ła prima parte de Rio de ła Frescada, fin a ła parochia de San Pantałon.
A sud el confina col sestièr de Dorsoduro a Corte Gało e Corte Barbo. A nord el ga el Canal Grando e el xe cołigà a Canarégio traverso el Ponte dei Scalzi e el Ponte de ła Costitusion.
thumb|Vista del Rio de San Zan Degołà dal ponte Bembo|sinistra Se no considerémo ła xona del Troncheto, tirada su miga tanto ténpo fa, el sestièr el xe el più pìcoło de ła sità.
Storia
El nome sestièr el xe stà tólto da ła Santa Cróxe de Hierusalem, infati ghe gera na céxa dedicada a eła, che parò ła xe stada butada xó daspó l'invaxion de Napoleon.
Sto sestièr qua par intèro, asieme a na parte de San Poło, el partegneva inte i ténpi antighi a queła xonca ciamada Luprio, indove ghe gera paréce sałine.
Santa Cróxe el xe el sestièr che, durante el XX sècoło, el xe stà influensà più de tuti i altri da ła conesion intrà Venesia e ła teraferma, prima co ła costrusion de ła Stasion Marìtima e daspò co ła creasion de ła xona di Piasal Roma, co che i ga verto el Rio Novo e i ga tirà su el parchegio-ìxoła artifexal del Troncheto, tute conseguénse łigae a ła costrusion del Ponte de ła Libartà inte el 1933, chei ga desformà ła parte nord del sestièr inte ła meta riservada a łe màchine e ai bus de ła sità łagunar. Sto qua el xe l'ùnego sestièr de ła sità łagunar inte el qual ghe xe na pìcoła parte indove se pol pasar co màchine, anca se el pasagio el xe bastansa łimità. thumb|Ca' Pesaro|sinistra
Monumenti e Ceze
Pol darse che, anca perché nol xe miga tanto grande, sto sestièr el xe ła xona manco rica d'arte de ła sità. Ła se particołarixa par łe całéte stréte intervałae da póchi canpi.
Intrà łe póche céxe, da véder łe xe San Giàcomo dal'Orio, San Stae e San Nicola da Tołentin. Da recordar anca łe xe łe dó consacrae a San Simeone: na ła xe dita San Simeon Grando, l'altra San Simeon Pìcoło. Sti agetivi qua i se riferise soło al'inportansa del santo al qual i xe dedicai e par gnénte a ła grandésa dei edifisi, atexoché ła Ceza de San Simeon Grando ła xe davèro più pìcoła de queła, monumental, de San Simeon Pìcoło.
I edifisi de magior inportansa i se cata łóngo el Canal Grando. Intrà sti qua resalta de inportansa Ca' Pesaro, che ła xe sede del Muxeo d'arte oriental de Venesia e de ła Gałeria internasional d'arte moderna de Venesia indove łe xe mése a véder opre de desferénti autóri inportanti, infrà i quai Gustav Klimt, Vasilij Kandinskij e Matisse.
Corsano
el xe un comun inte la provincia de Lece chel fa parte de la rejon Puja
Sempach
el xe un comun del distreto de Sursee che el fa parte del canton Łuxerna in Svisara
Discografìa dei Lacuna Coil
300px|thumb|I Lacuna Coil inte un so concerto
La discografìa de la metal band milanese Lacuna Coil.
I Àlbun
Lista dei àlbun e rispetive posixion in classìfega:
Sìngoi
Lista dei sìngoi e rispetive posixioni in classìfega:
Colona sonora
Film che i contien brani dei Lacuna Coil inte la so colona sonora
Colaboraxion co de altri artisti
Colaboraxion dei menbri del grupo co de altri artisti
Ri
Ri el xe on comun de 167 abitanti del departemento de Orne che el fa parte del rejon Normandia in Fransa.
Renau
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de Tarragona, che ła fa parte de ła comunità autònoma de Catełogna.
Torresina
el xe un comun inte la provincia de Cuneo chel fa parte de la rejon Piemonte
Cyprinus carpio
Ła carpa ła xe un pese d'aqua dolse. Ła xe un pesse grando che poe sorpasar i 30 kg. Se poe trovarla in tuti i fiumi de aqua dolse in tuta Italia. Xe un pesse ativo nei mesi estivi. El magna de soito cibi vegetai. Esiste vari tipi de Carpe, come e Carpe Raine,Amur,Argento e a spechi.
Weiz
ła xe na sità del Distreto de Weiz che el fa parte del del stato de Stiria in Austria
La Bretonnière-la-Claye
La Bretonnière-la-Claye el xe on comun de   575 abitanti del departemento de Vandia che el fa parte del rejon Pays de la Loire in Fransa.
Puy-d'Arnac
Puy-d'Arnac el xe on comun de   288 abitanti del departemento de Corrèze che el fa parte del rejon Nova Acuitania in Fransa.
1286
El 1286 (MCCLXXXVI en numeri romani) el xe on an del XIII secoło.
Rieumajou
Rieumajou el xe on comun de   136 abitanti del departemento de Alta Garona che el fa parte del rejon Ositània in Fransa.
Hautot-le-Vatois
Hautot-le-Vatois el xe on comun de   354 abitanti del departemento de Seine-Maritime che el fa parte del rejon Normandia in Fransa.
Sursee
el xe un comun del distreto de Sursee che el fa parte del canton Łuxerna in Svisara
Vaux-sur-Blaise
Vaux-sur-Blaise el xe on comun de   376 abitanti del departemento de Alta Marna che el fa parte del rejon Grand Est in Fransa.
Alleyras
Alleyras el xe on comun de   161 abitanti del departemento de Alta Loira che el fa parte del rejon Alvergna-Rodano-Alpe in Fransa.
Guigny
Guigny el xe on comun de   139 abitanti del departemento de Paso de Calè che el fa parte del rejon Hauts-de-France in Fransa.
La Broque
La Broque el xe on comun de  2 663 abitanti del departemento de Bas-Rhin che el fa parte del rejon Grand Est in Fransa.
Podere
__HIDDENCAT__
thumb|Statua sełebratia de [[Augusto, primo Inperadore roman.]] Par podere o poder o poere, in termani xuridisi, se intende ła capasità, ła facoltà o sia l'autorità de axire, exersitada par fini personałi o cołetivi; pí in xenerałe el termine njien doparà par indicar ła capasità vera o che se pensa de influensar i conportamenti de grupi umani.
1287
El 1287 (MCCLXXXVII en numeri romani) el xe un an del XIII secoło.
Écuélin
Écuélin el xe on comun de   140 abitanti del departemento de Nord che el fa parte del rejon Hauts-de-France in Fransa.
Melissano
el xe un comun inte la provincia de Lece chel fa parte de la rejon Puja
Guinecourt
Guinecourt el xe on comun de   17 abitanti del departemento de Paso de Calè che el fa parte del rejon Hauts-de-France in Fransa.
La Bruffière
La Bruffière el xe on comun de  3 943 abitanti del departemento de Vandia che el fa parte del rejon Pays de la Loire in Fransa.
Willisau
el xe un comun del distreto de Willisau che el fa parte del canton Łuxerna in Svisara
Brütten
Brütten el xe un comune del Canton Zurigo de 1.888 abitanti.
Saint-André-le-Bouchoux
Saint-André-le-Bouchoux el xe on comun de 390 abitanti del departemento de Ain che el fa parte del rejon Alvergna-Rodano-Alpe in Fransa.
Solarino
Solarino (San Paulu in sicilian) el xe un comune itałian de sirca 7365 abitanti, in provincia de Siracuxa.
Carołina del Nord
__HIDDENCAT__
Vaux-sur-Saint-Urbain
Vaux-sur-Saint-Urbain el xe on comun de   57 abitanti del departemento de Alta Marna che el fa parte del rejon Grand Est in Fransa.
Carołina del Nord
Ła Carołina del Nord (in ingleze, IPA//ˌnɔɹθ kæɹəˈlaɪnə/) ła ze un stato dei Stati Unii d'Amèrica orientałi. Ła confina a sud co ła Carolina del Sud, a sudovest co la Georgia (US-GA), a òvest co el Tenessee e a nord co ła Virginia. Ła ze bagnada a est dal Osèano Atlàntego nordosidental.
Zeografia fixega
Inte el teritòrio łe se połe recognóser tre zone morfołòzeghe difarenti: na łarga fasa de pianura costiera pałudoza a est, na granda fasa de cołine inte el sentro, i primi riłievi dei Monti Apałazi verso òvest.
I fiumi prinsipałi i ze el Neuse e el Ceo Tennessee; numarévułi i łaghi, el pì inportante el xe el Matamusket.
Péret-Bel-Air
Péret-Bel-Air el xe on comun de   91 abitanti del departemento de Corrèze che el fa parte del rejon Nova Acuitania in Fransa.
Carołina del Nord
Zeografia fixega
El clima el ze in bona parte ùmido subtropegałe (par Köppen Cfa), solché al nordovest el pasa a ùmido continentałe co istà calda (par Köppen Dfa).
Łe foreste łe ze tanto estendeste.
Zeografia umana
Ła capitałe del Stato ła xe ła sità de Raleigh e ła sità pì granda ła ze Charlotte.
Połitega
El Stato el ze rapresentà a ła Camera dei Raprezentanti da 13 deputai.
Economia
Manco del 25% del teritorio el ze cultivà, prinsipalmente a sereałi, soia, verdure, fruti, tabaco, coton. I ze difondesti el arlvamento de bovini, suini, ovini e ecuini e ła pesca. Se desfruta de łe grande risorse minerarie de mica, talco, tungsten, oro, fero, rame e staño.
Łe industrie łe ze belché vansae, in particołar chełe tèsiłi, metalmecàneghe, siderùrzeghe e tipogràfeghe.
Ła richesa de risorse, produsion e ła òtima rete de comunicasion łe rende łi tràfeghi comersiałi tanto ativi, inte el partegołar par coton e tabaco.
Génicourt-sur-Meuse
Génicourt-sur-Meuse el xe on comun de   290 abitanti del departemento de Meuse che el fa parte del rejon Grand Est in Fransa.
Guisy
Guisy el xe on comun de   270 abitanti del departemento de Paso de Calè che el fa parte del rejon Hauts-de-France in Fransa.
Creuzier-le-Neuf
Creuzier-le-Neuf el xe on comun de 1 166 abitanti del departemento de Allier che el fa parte del rejon Alvergna-Rodano-Alpe in Fransa.
Ally (Alta Loira)
Ally el xe on comun de   139 abitanti del departemento de Alta Loira che el fa parte del rejon Alvergna-Rodano-Alpe in Fransa.
Rieumes
Rieumes el xe on comun de 3 509 abitanti del departemento de Alta Garona che el fa parte del rejon Ositània in Fransa.
Hautot-sur-Mer
Hautot-sur-Mer el xe on comun de  1 914 abitanti del departemento de Seine-Maritime che el fa parte del rejon Normandia in Fransa.
Élesmes
Élesmes el xe on comun de   980 abitanti del departemento de Nord che el fa parte del rejon Hauts-de-France in Fransa.
Bärnbach
ła xe na sità del Distreto de Voitsberg che el fa parte del del stato de Stiria en Austria
Sità del Mèsego
"¿En qué ciudad del mundo hay un monumento a la Madre? Sólo in la mía. ¿En qué ciudad del mundo hay un Zócalo co esa majestuosidad, junto a un Templo Mayor? Sólo in la mía. ¿En qué ciudad del mundo hay una plaza que canta como lo hace la Plaza Garibaldi? Sólo in la mía. ¿En qué ciudad del mundo hay esculturas de emperadores aztecas? Sólo in la mía. ¿En qué ciudad del mundo hay cilindreros entonando el vals Sobre las olas? Sólo in la mía. ¿Qué ciudad del mundo tiene una avenida que mide 50 kilómetros de largo, como Insurgentes? Sólo la mía. ¿En qué ciudad del mundo hay espectáculos in cada alto? Sólo in la mía. ¿En qué ciudad del mundo se limpian los parabrisas de todos los coches cada cinco minutos? Sólo in la mía. ¿En qué ciudad del mundo hay una Plaza dedicada a nuestras tres culturas? Sólo in la mía. Y ¿en qué ciudad del mundo hay un Desierto de los Leones, que ni es desierto ni hay leones? Sólo in la mía."
- Guadalupe Loaeza "Mi Ciudad"
Note
<!--
Bibliografia
-->
Alió
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de Tarragona, che ła fa parte de ła comunità autònoma de Catełogna.
1288
El 1288 (MCCLXXXVIII en numeri romani) el xe on an del XIII secoło.
Saint-André-sur-Vieux-Jonc
Saint-André-sur-Vieux-Jonc el xe on comun de 1 147 abitanti del departemento de Ain che el fa parte del rejon Alvergna-Rodano-Alpe in Fransa.
Trezzo Tinella
el xe on comun inte la provincia de Cuneo chel fa parte de la rejon Piemonte
Sołanja
Sołanja el xe on comun de 1854 abitanti de ła provincia de Vicensa.
Storia
Sołanja ła ze na łocałità intaresà da łe vicende umane e storeghe che łe se ga svolte tra el XI secoło e el XIII secoło e da łe numaroze proprietà che łe ga visto protagonisti i vari conponenti de ła fameja dei Ezelini. Proprietà che łe xe sta acertà, censie e documentà dopo ła só definitiva sconfita avegnù inte el 1260.
Provincia de Ùdine
Ła Provincia de Ùdine ła jera ła pì granda (4 905 km²) de łe quatro province del Friułi-Venesia Julia. Ła gavevaà 530 801 abitanti e so capòłogo e sità pì granda ła jera Udine. Łe so funsion łe xe pasae a łe Union Teritoriałi Itercomunałi: Canal del Fero - Val Canal, Gemonexe, Ciàrgna, Friuli Sentral, Tore, Friuli Mexan, Cołinar, Nadixon, Riviera - Basa Furlana, Agro Acuiłejexe, Tajamento.
Comuni prinsipałi
Drenchia el jera el comùn pì picenin.
Muxon dei Sasi
El Muxon dei Sasi xe un torénte chel scóre in provincia de Padova e provincia de Trevixo.
El nase visin a Castelcuc. Inte el teritorio de Vigodàrxare el intra inte el fiume Brenta.
En orìxene el 'ndava drénto el fiume Muxon vecio a Canpo San Piero, soło che ai prinsipi del XVII sècoło ła Repùblica de Venesia ła ga fato òpare de bonìfega par mandar via łe aque del Brenta da ła łaguna de Venesia, infrà łe cuałe ghe xe stada anca sta deviasion. Inte i ùltemi ani, anca a cauxa de ła ecesiva sementificasion, el Muson el xe tornà a ingrosarse e far paura, a olte exondando cauxando dani.
Rieux-Volvestre
Rieux-Volvestre el xe on comun de  2 583 abitanti del departemento de Alta Garona che el fa parte del rejon Ositània in Fransa.
Roiville
Roiville el xe on comun de 131 abitanti del departemento de Orne che el fa parte del rejon Normandia in Fransa.
Poggiardo
el xe un comun inte la provincia de Lece chel fa parte de la rejon Puja
Géry
Géry el xe on comun de   55 abitanti del departemento de Meuse che el fa parte del rejon Grand Est in Fransa.
Élincourt
Élincourt el xe on comun de   625 abitanti del departemento de Nord che el fa parte del rejon Hauts-de-France in Fransa.
San Poło (sestièr)
thumb|Indove se cata el sestièr de San Poło.|sinistra San Poło el xe un sestièr de Venesia, catà al séntro de ła sità lagunar. El ga 5.058 abitanti.
El sestièr el tol el só nome da Canpo San Poło, el più grando de Venesia daspò Piasa San Marco e oncora prima da ła Céxa de San Poło, che ła ga dal nome al canpo.
Geografia
El sestièr de San Poło el confina a nord e a ovest co queo de Santa Cróxe, dal qual el xe divixo dal Rio de San Stae, el Rio Marin, e ła seconda parte de Rio de ła Frescada, fin a tuta ła parochia de San Pantałon.
El sestier de San Poło el confina a sud anca co Dorsoduro, méntre, par quel chel resta del perìmetro, el xe sircuìo dal Canal Grando.
Ła xona, par storia, più inportante ła xe Rialto, che ła gera na volta unia al sestièr de San Marco de ancuo al qual ła se cołiga traverso el Ponte de Rialto.
thumb|[[Pałaso Soranzo in canpo San Poło.|sinistra]]
Storia
Ła xona coverta dai sestièri de ancuo de San Poło e Santa Cróxe ai prinsipi de ła storia de Venesia ła faxeva un'ùnega granda àrea ciamada Luprio. In sta àrea qua ła Serenìsima ła gaveva łe sóe sałine.
El sestièr de ancuo el covre parte del nùcleo orixenal de ła sità de Venesia: ła tradision ła vol che ła Ceza de San Giàcomo ła sia ła più antiga de Venesia e che ła sia stada fata xà ai prinsìpi del V sècoło.
Monumenti e Ceze
Ła parte del sesier che ła xe, decixamente, de magior inportansa stòrega ła xe ła xona de Rialto, col só Ponte, el tìpego marcà de pése e verdura e ła Céxa de San Giàcomo de Rialto, drio ła tradision considerada ła più antiga de Venesia. Ła prima costrusion de sta Ceza infati ła par che ła vegna dai prinsipi del V sècoło, dónca prima che el nùcleo sitadin de Venesia el gabia ancor tólto forma.
De granda inportansa architetònego e artìstego łe xe anca ła Baxìłica de Santa Maria Glorioxa dei Frari e ła Céxa de San Roco.
Voitsberg
ła xe na sità del Distreto de Voitsberg che el fa parte del del stato de Stiria en Austria
Lindau (Svisara)
el xe on comun del distreto de Pfäffikon che el fa parte del canton Xurigo in Svisara
Zell (Luxerna)
el xe on comun del distreto de Willisau che el fa parte del canton Łuxerna in Svisara
Creuzier-le-Vieux
Creuzier-le-Vieux el xe on comun de 3 304 abitanti del departemento de Allier che el fa parte del rejon Alvergna-Rodano-Alpe in Fransa.
Savallà del Comtat
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de Tarragona, che ła fa parte de ła comunità autònoma de Catełogna.
Lengue minoritàrie
Co el termino łengua minoritaria, o anca minoransa łenguistega, ła se indica na comunità łenguistega (drio parlar varietà łenguisteghe derivade da na varietà principałe) che no ła costituise na realtà połitegamente dominante in na xerta sosietà o nasiòn.
Allègre
Allègre el xe on comun de   907 abitanti del departemento de Alta Loira che el fa parte del rejon Alvergna-Rodano-Alpe in Fransa.
1289
El 1289 (MCCLXXXIX en numeri romani) el xe un an del XIII secoło.
Vauxbons
Vauxbons el xe on comun de   60 abitanti del departemento de Alta Marna che el fa parte del rejon Grand Est in Fransa.
Juditha Triumphans
right|thumb|Prima edixion de la Juditha triumphans
Juditha triumphans devicta Holofernis barbarie, nùmaro RV 644 del catàlogo de Vivaldi, la xe un oratorio de Antonio Vivaldi, el solo soravivùo dei quatro che i resulta èssar stai conposti dal musicista venexian. El libreto el xe stà scrito da Iacopo Cassetti, basà sul bìbigo Libro de Zudita.
Juditha triumphans el xe stà conposto e rapresentà inte el 1716 a Venexia a l'Hospedale de la Pietà.
EL laoro el xe stà comissionà par celebrar la vitoria de la Repùblica de Venexia sui Turchi e la riconquista de l'ìsola de Corfù. Inte el Lugio del 1716, i Turchi i xe desbarcai a Corfù e i ga tacà soto assedio l'ìsola. La popolaxion la ga resistìo a l'ocupaxion e in Agosto Venexia la ga firmà na leança col sacro Inpero Roman Zermànego. El 18 de Agosto, soto el comando del conte Johann Matthias von der Schulenburg, la batagia decisiva la xe stà vinta e i turchi i ga bandonà l'isola.
Juditha triumphans la xe stà tacà in sèna a la Pietà in Noenbre e la ga riscotùo un gran sucesso. La storia de la Zudita e la so vitoria contra l'invasor Holoferne la xe stà na legorìa par Venexia vitoriosa contra de i turchi. El vitorioso zeneral von der Schulenburg el giera presente a la rapresentaxion.
Partiùra
Tuti i personagi, mascï e fémene, i xe stai interpretai da le tose de l'Hospedal; che i giera:
Un coro femenil el canta la banda dei soldai assiri e de le fémene betuliane.
L'orchestra de archi la xe fiancà da 2 tronbe, tìnpani, 2 òboi, chalumeau soran, 2 floti dreti contralto, mandolino, 4 tiorbe, 5 viole a l'ingrese (viole da ganba), viola de amor e un òrgan.
Trama
El re assiro Nabucodonosor el para un esèrcito contra de Israel par esìsar i coativi tribùi no sartai. Soto del comando del zeneral Holofernes, I Assiri i assedia la cità de Betulia inte l'intento de conquistarla. La zóvena védoa ebrea Zudita la va dal condotiero assiro par inpiorar pietà. Lu el se inamora de ela, che a ghe va drìo. Dopo de ver banchetà bevùo tanto vin, Holofernes el casca indormençà. Zudita donca a lo descàveda, la scanpa dal nemigo e la torna vitoriosa a Betulia.
Pove del Grapa
Pove del Grapa el xe un paexe inte ła provincia de Vicensa.
Pérols-sur-Vézère
Pérols-sur-Vézère el xe on comun de   185 abitanti del departemento de Corrèze che el fa parte del rejon Nova Acuitania in Fransa.
San Marco (sestièr)
thumb|Poxision del sestièr de San Marco.|sinistra 'San Marco el xe un dei sestieri de Venesia e el xe só cór fin da co ła Serenìsima ła xe nasùa.
Émerchicourt
Émerchicourt el xe on comun de   886 abitanti del departemento de Nord che el fa parte del rejon Hauts-de-France in Fransa.
San Marco (sestièr)
El 12 de disenbre 2007 el sestièr el gavéva 4.236 abitanti.
Geografia
El sestièr de San Marco el xe dełimità a nord dal Canal Grando; a sud, indove ła Piasa ła xe revolta verso ła Laguna de Venesia, dal basin de San Marco; a ovest dal Rio del Pałaso; a est dal Rio de San Zulian.
El sestièr el confina a nord col sestièr de Canarégio e a est col sestièr de Casteo méntre el xe cołigà al sestièr de San Poło traverso el Ponte de Rialto e a queo de Dorsoduro traverso el Ponte del'Academia.
Dal pónto de vista aministrativo el sestièr de San Marco el contien anca l'ìxoła de San Zorzi Magior.
thumb|Piasa San Marco. Se vede ła baxìłica, el canpanièl e a drita el pałaso dogal.|sinistra
Regbi
__HIDDENCAT__
San Marco (sestièr)
Storia
El sestièr de San Marco, inte łe orìxene ciamà Rivoalto dal qual anca vien el nome Rialto, el xe el nùcleo orixenario de ła sità. Inte i sói primi sècołi de vita infati ła sità de Venezia ła gera ciamada Civitas Rivoalti propio par referéndose a łe ìxołe su łe quae ła xe stada tirada su.
Regbi
250px|thumb|Na mischia durante na partìa de regbi El règbi (in inglexe rugby football) el xe on spor de scuadra difondesto in tuto el mondo, speçialmente inte i paesi nglosasoni (par ła raxón ghe łi si ga destacà cofà cołonie britaniche - confederaxión che ła xe ła patria de el regbi). Enpì el xe bastansa difondesto inte el resto de ła Oropa, soratuto in Fransa, Itàlia (inte el Vèneto in particołare). La xe anca da tegner in conto ła so propagasión in Sudamèrica, ndo ghe xe ła Argentina cofà scuadra pi forte. El regbi el xe on spor de contato pién e ndo che el ghe vol ajiłità, forsa, e intełijènsa tàtica. Pras-ció le ghe xe na s-cianta de protesion che łe xe połe uxar, basta no łe sípia rìjide.
San Marco (sestièr)
Storia
Ła Piasa ła xe nasùa e cresùa su ła xona ocupada dai antighi brołi curai da łe mùneghe del visin convénto de San Zacaria, intorno a łe dó Ceze che ghe gera in orìxene in sto łógo qua, ła Ceza de San Teodoro (primo patrono de Venesia), daspò butada xó par far posto a ła Baxìłica de San Marco e ła prima céxa de San Ziminian, in orìxene catada a ocio a metà łonghésa de ła piasa de ancuo, vanti a ła baxełega. Col slargamento de ła Piasa, ła Ceza de San Ziminian ła xe stada daspò tirada su visin al Ala Napoleonica de ancuo, deso parte del Muxeo Correr, par tirar su ła qual ła Ceza ła xe stada butada xó inte el 1807 par órdene de Napoleon.
Regbi
I mejo club de łe Venexie pa storia e tradixión łi xe Padoa, Trevixo, Rovigo.
San Marco (sestièr)
Storia
'Ntel'ano 828 i pescadóri Buono da Małamoco e Rustego da Torseło i ga portà via da Ałesandria d'Egito el cadàvere de San Marco Vangełista e i ła ga portà a Venesia indove ła xe, anca inte i giórni de ancuo, conservada inte ła baxełega a eło dedicada. Da ełora el santo el xe deventà el patron de ła sità e el ga dà el nome a ła Piasa.
Monumenti e arte
Natural che el séntro vital del sestièr el xe Piasa San Marco, su ła qual se 'fasa el Pałaso Dogal, sede del poder połìtego venesian fin dal IX sècoło, del qual el xe stà el primo edifisio, e ła baxełega de San Marco, capeła privada del Doxe fin al 1807: al pòpoło infati nol gera perméso intrar inte ła baxełega: łóri i podeva 'ndarghe drénto soło in feste o ocaxion ecesionałe. Fin a tal data ła sede Patriarcal de Venesia ła gera San Piero de Casteło, al màrxene oriental de ła sità.
Ła piasa ła xe l'ùnego spasio sitadin chel xe ciamà propio cusì, perché inte el resto de ła sità ghe xe soło canpi, canpiełi, corte e altri.
Łe Procuratie catae vanti a ła baxełega e al pałaso Dogal łe gera sede del poder giudisiario de ła Serenìsima.
Ła Tor del Rełogio, da un póco consiada, el xe un monuménto vèro inportante par i Venesiani.
Indrio el Pałaso Dogal, dal ponte de ła Pagia, se pol amirar el famóxo ponte dei Sospiri vanti al qual scoménsa el sestièr de Casteło.
Altri łóghi de interese i xe el Teatro Ła Fenice, ła Ceza de Céxa de San Moisè che ła se cata a ła fin de ła Całe Larga XXII Marso e Pałaso Grassi, miga da tanto ténpo fato deventar un inportante muxeo
Al sestièr partien anca l'ìxoła de San Zorzi Magior, indove ghe xe ła baxìłica da ła qual ła ła tol el nome e ła fondasion Cini.
Seclì
el xe un comun inte la provincia de Lece chel fa parte de la rejon Puja
Hautot-sur-Seine
Hautot-sur-Seine el xe on comun de   413 abitanti del departemento de Seine-Maritime che el fa parte del rejon Normandia in Fransa.
Alberswil
el xe on comun del distreto de Willisau che el fa parte del canton Łuxerna in Svisara
Guémappe
Guémappe el xe on comun de   336 abitanti del departemento de Paso de Calè che el fa parte del rejon Hauts-de-France in Fransa.
Senan (Spagna)
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de Tarragona, che ła fa parte de ła comunità autònoma de Catełogna.
Unità nasionałe
Par unità nasionałe s'intende ła condision traerso cuałe, ła parte preponderante de na nasion xe sojeta a ła sovranità de on Stato ùgnolo.
Połe, par raxon storiche, no esarghe par łonghi periodi de tenpo; esare pal momento desfada pa colpa de guere siviłi (come ła Spagna co ła guera 1936/'39 o l'Itałia tra el 1943 e el '45) opure de ocupasion miłitari de tochi che conta del teritorio statałe da parte de exersiti foresti (come ła Fransa del 1940/'45).
Saint-Bernard
Saint-Bernard el xe on comun de 1 433 abitanti del departemento de Ain che el fa parte del rejon Alvergna-Rodano-Alpe in Fransa.
Unità nasionałe
Ła storia ne dà exenpi de nasion separae in dò anime statuałi tute e do indipendenti una co che altra, sasguna proclamada ła lexitima raprexentante de el steso popoło. Xe el caxo de ła Xermania, fin al 3 de otobre 1990 divixa inte na Republica Federałe de Xermania (Xermania Ovest) e inte ma Republica Democràtega Todesca (Xermania Est). St'ultoma divixion ła xe finia co ła disołusion de ła Republica democràtega e l'union dei so Länder a cheła federałe.
On'altra divixion oncora operante - sta olta so'ase Nord-Sud - xe cheła tra ła Republica Democràtega Popołare de Corea (Nord, comunista) e la Republica de Corea (Sud, de sostansa democratica).
Tore dei Lamberti
150 px|thumb|Someja de la tore fata de nòte|sinistra La Tore dei Lamberti l'è na tore medievałe de Verona de 84 metri, che sima da Piasa Erbe, inte el çéntro storego de la sità. La so costrusion l'è scomisià inte el 1172. Inte el majo del 1403, na sita el ga sfolexà la sima de la tore e solo inte el 1448 iè scomisiàdi i laóri de restauro e de inalsamento, che xe i ze durà fin al 1464.
Inisialmente la tera gheva na altesa minór rispeto a queła de anco, e la diferente età de costrusion l'è vixìbiłe ancòra grasie ai diferenti materiałi utiłixà: 'vanti cuarèli e téco, po' dóma quarèli, e infin el marmo. El gran relòjo, l'è stà xontà, invese, soło inte el 1779. thumb|left|La scała a bovolo ne la tore. Foto de [[Paolo Monti, 1972.]]
Su staltra iè stà postàde du canpane, la più cèa, dita Marangona, servìa par segnałare i incendi e le ore de la jornàda, mentre la pì granda, dita Rengo, par radunare el consejo comunałe e par ciamare a le armi i sitadini. El nome Rengopar la vien da arengo, el lógo inte el cuało, durante el Medioevo, se svolzèa le senblèa, doménte Marangona ariva da marangon, che inte el diałeto veronexe vol dir falegname.
Se se cava la Tore Telecom Italia inte el quartier de San Michiel Extra (149 metri) e la tore Telecom Italia di Borgo Roma (102 metri), in quanto struture par tełefonia, la Tore dei Lamberti gà el primato de edificio più alto de la sità de Verona, seguìda dal biànco canpanìl del Domo alto 74,9 m infra i efici çiviłi segue "Gratacieło", alto 52 metri [ sensa fonte ].
La tore l'è anco vixitabiłe, e se połe raxonxere la sima atraverso le scałe o un asensór, godendo cusìta de la vista panormica de la sità.
Altishofen
el xe un comun del distreto de Willisau che el fa parte del canton Łuxerna in Svisara
Vecqueville
Vecqueville el xe on comun de   529 abitanti del departemento de Alta Marna che el fa parte del rejon Grand Est in Fransa.
Rouperroux
Rouperroux el xe on comun de 188 abitanti del departemento de Orne che el fa parte del rejon Normandia in Fransa.
Altbüron
el xe un comun del distreto de Willisau che el fa parte del canton Łuxerna in Svisara
Céxa de Santa Croxe
Ła Céxa de Santa Croxe gera un edificio lerigioxo de Venesia, che se trovava inte el sestièr de Santa Croxe a cui se ghe dava el nome. Xe stàda desfàda inte el 1810.
Storia
Ła gaveva orìxene un mucio antighe, fondàda, segondo ła tradision, inte el 1568. Łe cròniche antighe ghe ne atribuise l'eresion al Mastropiero e ai Badoaro e, senpre segondo staltre, inte el 1774 Obelario, primo vescovo de Olivoło dichiarava che fuse parochial.
Inte el 1109 i Badoer, che ghe ne conservava el giuspatronato, ła gà cedùa ai cluniacensi. Verso ła metà del XIV secoło i mùneghi, invixi par la so condóta scandałoxa, gà sbandonà el convento. Ła Ceza xe pasàda dònca in gestion al capitoło de canonici che ła gà costruìa (xe stàda consacràda el 28 setenbre 1342). El priorato se ga ridoto inte el fraténpo in comenda.
Inte el 1460 Eugenio Memmo, uno dei priori comendatari, concese a do romìte, Sofia Veneziana e Agnese Ungara, de costruìr 'rente Santa Croxe do caxànse picenine. Inte el 1470 xe andà a formarse na vera e pròpia comunità de mùneghe, che prima gera tersiarie fransescane pì tardi clarise. Morto Memmo, papa Sisto IV ghe gà conceso ła conpleta gestion de Ceza e monastièr. A partìr dal 1594 el convento no xe stà più sotoponesto a Minori Oservanti, ma gà dipendesto diretamente dal Patriarcà de Venesia.
Bassersdorf
el xe un comun del distreto de Bülach che el fa parte del canton Xurigo in Svisara
Céxa de Santa Croxe
Storia
Avendo visto che łe condision de sta Ceza gera precarie, xe stàda ricostruìa sol fenìr del Sinquesento da l'architeto Antonio Da Ponte e riconsacràda el 10 ługio 1600 dal vescovo de Pistoia Ottavio Abbiosi.
La Caillère-Saint-Hilaire
La Caillère-Saint-Hilaire el xe on comun de  1 111 abitanti del departemento de Vandia che el fa parte del rejon Pays de la Loire in Fransa.
Céxa de Santa Croxe
Storia
Inte el 1806, co ghe xe stàe łe sopresion de Napołeon, el monastièr xe stà dichiarà de "prima clase" e inte el 1807 gà acòlto łe mùneghe che rivava da Santa Chiara. Anpo', inte el 1810 xe stà serà anca el conpleso de Santa Croxe; ła Ceza par un fià de tenpo xe stàda utiłixàda cofà magaxen, fin quando ła xe stàda butàda xo.
Le Luart
Le Luart el xe on comun de  1 439 abitanti del departemento de Sarthe che el fa parte del rejon Pays de la Loire in Fransa.