cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Bahrein
Storia
L'Arcipèłago del Bahrain, che el xe conosést da ténpi remoti grasie a ła só poxision propio su ła strada dei comerci, el ga sénpre vést na storia łigada a ła visina Arabia. Dal 1577 al 1622 łe ìzołe łe xe stae ocupae dai portoghéxi, par dopo pasar dal dal 1735 al 1784 inte łe man dei persiani, che i ła ga regałada ai britanéghi che i ghe ne ga fat un só Protetorà fin al 1971, data de l'indipandénsa.
Zeografia połitega
El só aseto istitusional, che el jera disiplinà da ła Costitusion del 1973, el 27 de Agósto 1975 el xe stà "sospendést tenporaneaménte".
Pozuelo del Páramo
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de León, che ła fa parte de ła comunità autònoma de łe Casteja e Leon.
Cercoux
Cercoux el xe on comun de  1 171 abitanti del departemento de Charente-Maritime che el fa parte del rejon Nova Acuitania in Fransa.
Saint-Loup (Manche)
Saint-Loup el xe on comun de   708 abitanti del departemento de Manche che el fa parte del rejon Normandia in Fransa.
Županja
el xe on comun inte la rejon de Vukovar e de ła Sirmia che ła fa parte del stato de ła Croasia.
271 v.C.
El 271 v.C. (CCLXXI v.C par numari romani) el xe on an de el III secoło v.C..
Namps-Maisnil
Namps-Maisnil' el xe on comun de   987 abitanti del departemento de Somme che el fa parte del rejon Hauts-de-France in Fransa.
Thônex
el xe un comun del canton Xenevra inte ła Svisara
RAR
En informàtica, RAR el xe un formà de archivio co on algoritmo de conpresion sensa pèrdida utilixà par ła conpresion de dati e archiviasion, sviłaupà da Eugene Roshal. RAR el ga ła estension .rar. .El MIME-Type el xe na application/x-rar-compressed.
Rocchetta Nervina
el xe on comun inte la provincia de Inperia chel fa parte de la rejon Liguria
Lambrugo
el xe un comun inte la provincia de Como chel fa parte de la rejon Lombardia
Valdecañas de Tajo
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de Cáceres, che ła fa parte de ła comunità autònoma de Estremadura.
Laponia (division ministrativa)
thumb|Localisazion de la Laponia|150px La Azenzia Regional de la Laponia (fin. Lapin aluehallintovirasto, sved. Lapplands regionförvaltningsverk) la xe una de le 7 sudivision che la devide la Finlandia dal 2010. La xe la pì setentrional del Stato;la confina a sud co la Finlandia Setentrional, a ovest co la Svezia, a nord co la Norvesa e a est co la Rossia.
La cavedal la xe Rovaniemi (sami setentr. Roavenjarga), altre cità le xe Kemi (sami setentr. Giepma), Kemijärvi (sved. Kemiträsk) e Tornio (sved. Torneå)
13 de otobre
El 13 de otobre el ze el 286° dì dal scumìsio de l'ano drio del całendàrio gregorian e el 287° inte i ani bizesti. Par rivar al cao de l'ano ghe vołe oncora 79 dì.
Scorsè
Scorsè el xe un comùn de 18944 abitanti inte ła provincia de Venesia ai confini co łe provincie de Trevixo e Padoa.
I tre diałeti
Inte el teritòrio del comùn ghe xe un missioto de diałeti:
Odieta
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de Navara, che ła fa parte de ła omònema comunità autònoma Navara.
Paeze
Un paeze (del franseze pays) el ze un teritòrio co caraterìsteghe zeogràfeghe e culturałi pròpie, che el połe o no costituir un Stato sovran o na entità pułìtega drento de un Stato. Par de pì el ze doparà cofà sinònemo de Stato, union de istitusion pułìteghe dotae de teritòrio, popołasion e sovranità.
A volte, parti de un Stato co na istòria o cultura caraterìsteghe łe ze ciamae paezi, specialmente dai nadivi del posto, cofà par ezénpio Scòsia, Gàłes, Inghiltera o Irlanda del Nord, paezi che i forma el Regno Unio. El połe referirse anca a rejon sensa grande diferense culturałi co cuełe sircostanti o inte ła łéngua vèneta cofà sinonemo de comune, par ezénpio el paeze de Porto Tołe o cheło de Àgordo. Sto dòparo el vien doparà anca parlando de łe rejon naturałi de ła Fransa — ponesto-ché ła paroła «paeze» ła deriva dal franseze pays , che a so volta, el tèrmeno franseze el deriva dal latin pagus .
Nasion
Ła paroła nasion ła ga do acesion:
La paroła nasion ła se dòpara inte ła via de ogni dì co moltèpleghi signifegai. I seventi i ze i pì doparai:
Stato nasion
Drio cheło che dize racuante scołe de siensa pułìtega, un stato nasion el se carateriza par gaver un teritòrio ciaramente definio, na popołasion costante, sibè che talvolta no ła sìpia fisa, e un goerno. Altre tribusion menori łe ze: un ezèrsito permanente e un corpo de reprezentansa diplomàtega, o sia, na pułìtega esterna/esterior/èstera.
El Stato Nasion el vien creà, istoregamente, dal tratà de Westfàlia, dopo de ła fin de ła guera dei 30 ani del 1648. Mediante de sto tratà, el vien finałizà l'antigo órdene feudałe e se ghe dà scumìsio a organizasion teritoriałi e popołasionałi definie intorno a un goerno che el reconose i so lìmiti spasiałi, e partanto, de poder.
Forma de goerno
La forma de goerno el ze un tèrmano che el se refarise a ła union de łe istitusion pułìteghe mediante łe cuałe un stato el se organiza par ezersitar i so poderi su na comunità pułìtega. Łe susiste difarenti forme de goernar un stato, cofà par ezénpio ła monarchia, ła repùblega o altri cofà un sistema unipartidista o na ditadura miłitare.
Organizasion internasionałi
Difarenti organizasion internasionałi, o sia, ingrupaminti formai da vari stati, che i ga tacà crearse drio del XX secoło. Le organizasion internasionałi łe połe ser de difarenti tipi:
Paeze costituente
El paeze costituente el ze un tèrmano a volte doparà, normalmente par istitusion ufisałi, in contesti inte i cuałi un nùmero de paezi i forma na larga entità o ingrupasion; Ła OCDE - OCSE ła ga doparà sto tèrmano refaréndose a ła antiga Jugoslàvia, e invese łe istitusion eoropee, cofà el Consejo Eoropeo, frecuentemente, i ła dòpara in refarensa a ła Union Eoropea.
Teritòrio dependente
I teritori dependenti i ze teritori che par diferenti razon no i ga priviłeji de totałe indipendensa o sovranità e i ze goernai da altre entità pułìteghe, partanto, i ze goernai da altri stati , ciamai metròpułi. Tanti de sti teritori cuà i połe vegner considerai cofà cołònie.
I teritori dependenti in zenerałe i gode de menori deriti aministrativi e pułìteghi de na nasion. Sto tipo de aministrasion ła vària drio cheło che dize el liveło de dependensa del teritòrio. I susiste teritori dependenti totalmente dezabitai. La majoransa de sti stati dependenti i coresponde a ìzołe de basa popołasion che no i połe sostegner un goerno autònomo.
Frontiera
Le frontiere łe ze lìnee imazenàrie che łe marca el teritòrio de un paeze e che i lo separa dal paeze o dai paezi confinanti. Soto de sta forma de consevensa el se dełìmita el spàsio inte el cuało un paeze ezèrsita ła so sovranità.
Teritòrio disputà
Un teritòrio disputà el ze chel teritòrio ła cuała sovranità ła ze vołesta da do o pì paezi. Normalmente ła aministrasion del teritòrio ła ze in man a uno dei paezi che i ghe reclama ła sovranità, mentre che l'altro paeze no el reconose ła sovranità del teritòrio de chel'altro paeze. Sta situasion cuà ła costuma ocórar inte łe àree terestri o marìteme sora de łe cuałe nisuni el ga el controło efetivo, cofà par ezénpio inte l'Antàrtede, o in teritori andove ghe ze un parsiałe controło efetivo da parte de calchiduni. Par de pì se połe considerar cofà un teritòrio disputà chełe zone che łe ze aministrae da do goerni distinti, e partanto łe ze divideste; un ezénpio el ze ła Repùblega Turca del Nord de Cipro e Cipro.
Chantonnay
Chantonnay el xe on comun de 8 318 abitanti del departemento de Vandia che el fa parte del rejon Pays de la Loire in Fransa.
Troinex
el xe un comun del canton Xenevra inte ła Svisara
Pidgin
Le lengoe pidgin xe lengoe co na strutura gramatical semplice e on vocabolario de poche parole. I xe el resultá de el misciamento de lengoe difarenti parlá da zente che no conose mia bene ona o do de le lengoe interesá. I pidgin i parmete la comunicasion tra zente che no ga altra lengoa en comun, spezialmente a i marcanti. On pidgin diventa na lengoa propria quando ghe xe novi nati che le usa come lengoa mare. Stò cua se ciama el fenomeno de la creolizasion.
I primi pidging i sá forma en Axia, specialmente en Cina. El nome pidgin vien dal cinese e xe la pronunsia locale de la parola inglexe business.
En Africa se cata tanti pidgin, sora-de-tuto ne l’Africa Ocidentale. En tel Siera Leone la gente la parla quasi che solo forme diverse de inglexe-pidgin. El fanakalo xe na forma de pidgin usá inte el pasato ne le miniere del Sudafrica. La zente la vegnea da posti diversi e no la podea comunicar tra de lori. Ancò el fanakalo xe parla da poca gente e el scomparirá inte el giro de pochi ani. N’altro pidgin xe el sheng de el Kenya e la Tanzania. El sheng vien da l’inglexe misciá co el swahili e xe la lengoa de i zoveni de l’Africa Oriental.
Tore de łe Bebe
La Tore de łe bebe e el Lido de Foson i xe do siti archiołoxeghi intrà i veci confini dei teritori de Venesia e Padoa. Sti siti i servìa come presidio miłitare de confin, costruio da łe origini della Serenisima e fin al 1380, ano de ła guera de Cioxa contro Xenoa.
I do siti i se połe locał ixare intrà ła xona de Brondoło, inte el confin intrà el comun de Cavàrzere, Cavaneła d'Adexe e Conche (st'ultime łe xe frasion de Cióxa). La Tore de łe Bebe el jera on casteło stratexego par Venesia, parché el controłava i xbochi de na rama del Brenta, el vecio Medoacus Minor, che el ndava a xbocare inte ła Łaguna de Venesia.
Valdefuentes
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de Cáceres, che ła fa parte de ła comunità autònoma de Estremadura.
Châteaubernard
Châteaubernard el xe on comun de  3 714 abitanti del departemento de Charente che el fa parte del rejon Nova Acuitania in Fransa.
Saint-Lô
Saint-Lô el xe on comun de  19 116 abitanti del departemento de Manche che el fa parte del rejon Normandia in Fransa.
Distreto de ła Veveyse
El distreto de Veveyse (Vivisbach in todesco) el xe on distreto de łéngua fransexe del Canton Friburgo, in Svisera. El confina co i distreti de Glâne a nord, de Gruyère a est e col Canton Vaud (distreti de Vevey a sud, de Lavaux e de Oron a ovest). El capołogo el xe Châtel-Saint-Denis..
Matadeón de los Oteros
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de León, che ła fa parte de ła comunità autònoma de łe Casteja e Leon.
Confignon
el xe un comun del canton Xenevra inte ła Svisara
270 v.C.
El 270 v.C. (CCLXX v.C par numari romani) el xe on an de el III secoło v.C..
Consiglio di Rumo
el xe on comun inte la provincia de Como chel fa parte de la rejon Lombardia
Nampty
Nampty' el xe on comun de 289 abitanti del departemento de Somme che el fa parte del rejon Hauts-de-France in Fransa.
Valcarlos
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de Navara, che ła fa parte de ła omònema comunità autònoma Navara.
Les Nans
Les Nans el xe on comun de   91 abitanti del departemento de Jura che el fa parte del rejon Bourgogne-Franche-Comté in Fransa.
Štitar
el xe on comun inte la rejon de Vukovar e de ła Sirmia che ła fa parte del stato de ła Croasia.
Villar del Pedroso
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de Cáceres, che ła fa parte de ła comunità autònoma de Estremadura.
Bataja de Santa Clara
Ła Bataja de Santa Clara el xe sta on scontro armado avegnuo tra łe 5:00 de ła matina del 29 de diçenbre 1958 e mezodì del primo zenaro 1959 inte ł'anbito de ła rivołusion cubana, indove Santa Clara ła costituise ł'ultima apendice miłitar. El neto suceso dei castristi el xe sta decixivo par ła sconfita del goerno de Fulgencio Batista e par el trionfo del Movimento del 26 de lujo.
Chasnais
Chasnais el xe on comun de   728 abitanti del departemento de Vandia che el fa parte del rejon Pays de la Loire in Fransa.
Chadenac
Chadenac el xe on comun de   498 abitanti del departemento de Charente-Maritime che el fa parte del rejon Nova Acuitania in Fransa.
Canteło
Canteło el xe on comune de 4 244 abitanti inte ła provincia de Varexe.
Ventimiglia
el xe un comun inte la provincia de Inperia chel fa parte de la rejon Liguria
San Marzano sul Sarno
San Marzano sul Sarno el xe un comun itałian de 10 225 abitanti. El xe in provincia de Salerno inte ła rejon Canpania e el se estende so na area de 5,19 km². L'abità el xe situà a 20 metri s.l.m. El confina co i comuni de Angri, Pagani, San Valentino Torio, Sant'Egidio del Monte Albino e Scafati.
Olaibar
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de Navara, che ła fa parte de ła omònema comunità autònoma Navara.
Corsier
el xe un comun del canton Xenevra inte ła Svisara
269 v.C.
El 269 v.C. (CCLXIX v.C par numari romani) el xe on an de el III secoło v.C..
Idrògeno
__HIDDENCAT__
right|300 px|thumb|Idrògeno drénto un contenitor de [[véro, iłuminà.]] 'L idrògheno o idròdzeno (dal greco antigo ὕδωρ, hydor, "aqua", e ła raìxe γεν/γον che ła signìfega "zenerar" ) el xe el primo ełemento chìmego de ła tabeła periòdica dei ełementi e el ga come sìnboło H e come nùmero atòmego 1.
Al stato ełementar ghe xe idròdzeno sóto fórma de mołècoła biatòmega, H2, che a presion atmosfèrega e a tenperadura anbiénte (298 K) el xe un gas sénsa cołor, odor, vèro infiamàbiłe. L'idròdzeno el xe l'ełeménto più łixièro e più comun de tuto l'universo chel vedémo. El se cata 'ntel'acua (11,19%) e in tuti i conposti orgànisi e organismi vivénti. L'idrògeno el fa conposti co ła magior parte dei ełeménti, spéso anca par sìntexe direta. Łe stéłe łe xe in magioransa fate de idrògeno inte el stato de plasma. Sto ełeménto el xe doparà inte ła produsion de amonìaca, 'ntel'idrodzenasion dei oji vegetałi, in aeronàutega (prima inte i dirixìbiłi), come roba da bruxar alternativamente e, più de resénte, come reserva de energia inte łe batarie a conbustìbiłe. Daspò el xe serà in qualche pièra, come el granito.
Caraterìsteghe
L'idrògeno el xe l'ełeménto chìmego più łixièro. El só ixòtopo più comun (pròsio) el xe fato de un sìngoło proton e de un ełetron. In condision normal de presion e tenperadura l'idrògeno el xe un gas biàtomego H2, co un pónto de bogimento de sołi 20,27 K e un pónto de fuxion de 14,02 K.
Mese a presion parécio alte, come quełe che se cata al séntro dei giganti gasóxi (Xove ad exenpio), łe mołècołe łe perde ła łora identità e ł'idrògeno el devénta un medało łìquido. Desferentemente, in condision de presion vèro basa, łe mołècołe H2 łe pol subir disociasion e se mese a radiasion de giusta frequénsa, i àtomi individuałi i pol soravìver par bastansa ténpo par èser riłevai. Nùvołe de H2 łe se fórma e łe xe sociade co ła nàsida de łe stéłe.
Sto ełeménto el xóga un róło vital inte el dar energia al'universo, traverso procesi de fuxion nuclear chei moła na granda quantità de energia drio ła smisiada de quatro àtomi de idrògeno in un de ełio.
Parché el pròsio el xe più sénplexe ełeménto chìmego, el xe stà studià da ła mecànega quantìstega in maniera profondia.
Tejo Vèneto
Tejo Vèneto (Tei in furlàn) el xe un comùn de 1979 abitanti inte ła provincia de Venesia.
Naours
Naours' el xe on comun de  1 080 abitanti del departemento de Somme che el fa parte del rejon Hauts-de-France in Fransa.
Prado de la Guzpeña
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de León, che ła fa parte de ła comunità autònoma de łe Casteja e Leon.
Saint-Loup-sur-Aujon
Saint-Loup-sur-Aujon el xe on comun de   142 abitanti del departemento de Alta Marna che el fa parte del rejon Grand Est in Fransa.
Villasbuenas de Gata
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de Cáceres, che ła fa parte de ła comunità autònoma de Estremadura.
Finansa publega
La finansa publega o finansa statal, l'é l'espresion che la se dopara par le temateghe de la riserca e de l'uxo de risorse finansiarie da parte de la publega aministrasion par rivar ai so obietivi de intarese publego.
La raprexenta i prosesi che enti publisi e stati i jestise i flusi monedari (racolta, depoxito e uxo) inte el tenpo.
Prinsipi de baxe
La finansa publega, in poche parole, la segue sie grandi prinsipi:
Canpi de aplicasion
Drento el setor xeneral de la finansa, chelo de la finansa publica, rivarda el finansiamento, el bałanso del Stato e la contabilità.
Comision nasionałe par łe soçietà e ła Borsa
miniatura|151x151px|Sede de la CONSOB La Comision nasionałe par łe socetà e ła Borsa (in italian Commission nazionale par le società e la Borsa), pì conosùa co la forma scursà CONSOB, l'é l'autorità goernadiva Italiana che serve a la regolamentasion del marcà mobiliar Italian e cuindi anca la regolamentasion de la borsa italiana.
Vessalico
el xe un comun inte la provincia de Inperia chel fa parte de la rejon Liguria
Châteauneuf-sur-Charente
Châteauneuf-sur-Charente el xe on comun de  3 536 abitanti del departemento de Charente che el fa parte del rejon Nova Acuitania in Fransa.
Tordinci
el xe on comun inte la rejon de Vukovar e de ła Sirmia che ła fa parte del stato de ła Croasia.
Partio Conservatore (Regno Unio)
El Partio Conservatore e Unionista (corispetivo ingleze: Conservative and Unionist Party; cołocualmente ciamà anca Tories, Tory Partyi) el ze un partio pułìtego britànego pozisionà dal sentro-drita a ła drita, de ideołozia conservatora e unionista.
El Partio Conservatore el ze nasesto inte el 1834 cofà erede del istòrego Partito Tory, nasesto inte el 1678. El partio el ze sta uno dei do pì inportanti partii pulìteghi inglezi del disnovèzemo sècolo co i Liberałi. El ga canbià nome inte el 1912 in Partio Conservatore e Unionista par via de ła fuzion col Partio Liberałe Unionista, ma zeneralmente el vien ciamà solché Partio Conservatore.
Inte i ani vinti, co i voti dei liberałi i zera drio spèrdarse, el Partio Laburista el ze sta el prinsipałe rivałe dei conservatori. I primi ministri conservatori, intrà sti cuà Winston Churchill (1940-45, 1950-55) e Margaret Thatcher (1979-1990), i ga goernà par 57 ani inte el ventèzemo sècoło.
A liveło internasionałe el partio el fa parte de ła Union Democràtega Internasionałe e el ze sta intrà i fondadori del partio pułìtego eoropeoo Liansa dei Conservatori e Riformisti Eoropei. Prima de ła Brexit, inte el Parlamento eoropeo i so esponenti i aderiva al Grupo dei Conservatori e dei Riformisti Eoropei.
Ostrobotnia Setentrional
Localisazion de l'Ostrobotnia Setenrional inte la [[Finlandia|200px|thumb]] L'Ostrobotnia Setenrional (fin Pohjois-Pohjanmaa, sve Norra Österbotten) la xe na region de la Finlandia, fasente parte de la provinzia de la Finlandia Setentrional. La confina co la region de Kainuu a sud-est, co Savo Setentrional (Finlandia Oriental) e co quele de Finlandia Central e Ostrobotnia Central (Finlandia Centro-Ocidental).
La cavedal la xe Oulu (sve Uleåborg), le altre cità de la region le xe Haapajärvi, Haapavesi, Kuusamo (sami set Guossán), Nivala, Oulainen (sve Oulais), Pudasjärvi, Pyhäjärvi, Raahe (sve Brahestad) e Ylivieska.
Chauché
Chauché el xe on comun de 2 470 abitanti del departemento de Vandia che el fa parte del rejon Pays de la Loire in Fransa.
Nesle
Nesle el xe on comun de  2 339 abitanti del departemento de Somme che el fa parte del rejon Hauts-de-France in Fransa.
268 v.C.
El 268 v.C. (CCLXVIII v.C par numari romani) el xe on an de el III secoło v.C..
Valtierra
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de Navara, che ła fa parte de ła omònema comunità autònoma Navara.
Dardagny
el xe un comun del canton Xenevra inte ła Svisara
Ponte Lambro
el xe on comun inte la provincia de Como chel fa parte de la rejon Lombardia
14 de otobre
El 14 de otobre el ze el 287° dì dal scumìsio de l'ano drio del całendàrio gregorian e el 288° inte i ani bizesti. Par rivar al cao de l'ano ghe vołe oncora 78 dì.
Saint-Marcouf (Manche)
Saint-Marcouf el xe on comun de   341 abitanti del departemento de Manche che el fa parte del rejon Normandia in Fransa.
Matallana de Torío
__HIDDENCAT__
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de León, che ła fa parte de ła comunità autònoma de łe Casteja e Leon.
Tore de Mosto
Tore el xe un comùn de 4304 abitanti inte ła provincia de Venesia.
Villa Faraldi
el xe on comun inte la provincia de Inperia chel fa parte de la rejon Liguria
Chavagnes-en-Paillers
Chavagnes-en-Paillers el xe on comun de 3 536 abitanti del departemento de Vandia che el fa parte del rejon Pays de la Loire in Fransa.
Aschach an der Donau
el xe on comun marcà del distreto de Eferding che el fa parte del stato de ła Alta Àustria en Austria
Les Planches-en-Montagne
Les Planches-en-Montagne el xe on comun de   164 abitanti del departemento de Jura che el fa parte del rejon Bourgogne-Franche-Comté in Fransa.
Orbara
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de Navara, che ła fa parte de ła omònema comunità autònoma Navara.
Casnate con Bernate
el xe on comun inte la provincia de Como chel fa parte de la rejon Lombardia
Zarza de Granadilla
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de Cáceres, che ła fa parte de ła comunità autònoma de Estremadura.
Vernier
el xe un comun del canton Xenevra inte ła Svisara
267 v.C.
El 267 v.C. (CCLXVII v.C par numari romani) el xe on an de el III secoło v.C..
Otok (Rejon de Vukovar e de ła Sirmia)
el xe on comun inte la rejon de Vukovar e de ła Sirmia che ła fa parte del stato de ła Croasia.
Chaillevette
Chaillevette el xe on comun de  1 565 abitanti del departemento de Charente-Maritime che el fa parte del rejon Nova Acuitania in Fransa.
Priaranza del Bierzo
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de León, che ła fa parte de ła comunità autònoma de łe Casteja e Leon.
Saint-Martin-d'Aubigny
Saint-Martin-d'Aubigny el xe on comun de   595 abitanti del departemento de Manche che el fa parte del rejon Normandia in Fransa.
Sarriés
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de Navara, che ła fa parte de ła omònema comunità autònoma Navara.
Caprera
Ł'ìzoła de Caprera ła fa parte de ł'arcipełago de ła Madałena inte ła costa nord-orientałe de ła Sardegna.
Ł'ìzoła, co na superficie de 15,70 km² ła xe ła seconda par estension dopo queła de ła Madałena e cołegada a questa da on ponte; ła sima pì alta, Monte Teialone el riva i 212 metri s.l.m..
Dal ponto de vista aministrativo ła apartien al comune de Ła Madałena.
Erario
Erario (dal latino ærarium e a so volta da aes "bronxo") signifega "riserva de moneda". Xe on termine che serve par dirghe xenericamente a l'aministrasion patrimoniale de on Stato.
Doparasion del termine
Erario vien uncò comunemente doparà come sinonimo de "finanse del Stato", anca se in orixene "finanse del stato" indicava la casa e el texoro del Stato romano in età reja e republegana, dopo del Senato romano durante l'età inperiale. Inte la terminoloxia lejixladiva, se parla de inposte erariali sui tereni e sui fabricai par diferensiarle da le inposte tolte dai enti locali.
Saint-Maurice
Saint-Maurice el xe on comun de   135 abitanti del departemento de Alta Marna che el fa parte del rejon Grand Est in Fransa.
Distreto de Sion
El distreto de Sion (Sitten in todesco) el xe on distreto del Canton Vałexe, in Svisera. El confina coi distreti de Hérens a est e a sud, de Sierre a sud-est, de Conthey a ovest, col Canton Vaud (distreto de Aigle) a nord-ovest e col Canton Berna (distreto de Saanen) a nord. El cavołogo el xe Sion.
Nesle-l'Hôpital
Nesle-l'Hôpital el xe on comun de   156 abitanti del departemento de Somme che el fa parte del rejon Hauts-de-France in Fransa.
Cork
Cork ła xe ła seconda sità par grandeza de ła Republica d'Irlanda, e anche el capołogo de ła propia contea e ła sità principałe de ła provincia del Munster.
La popolasion ła xe de 186.239 abitanti.
Osìxeno
__HIDDENCAT__
'L osìgheno o osìdzeno el xe l'ełemento chìmego de ła tabeła periòdica dei ełementi, chel ga come sìnboło O e come nùmaro atòmego 8. El nome el vien fóra dal greco: οξύς (oxys) (àsido più ła raìxa γεν che ła signìfega "zenerar") 'na volta infati se pensava chel fuse łu a dar caràter àsido a determinae sostanse. L'ełeménto el xe comun e el se cata non sóło su ła Tera ma in tuto 'l universo. L'osìgeno łìbero, come ghe ło se cata su ła Tera, el xe instàbiłe drio ła termodinàmega, mal existe grasie al'asion de ła fotosìntexi de łe piante. L'osìgeno el xe l'ełeménto chìmego pì comun de ła crosta terestre, parché el xe a ocio el 47% de ła masa, méntre 'ntel'atmosfera el xe in persentual del 21%.
Storia
L'osìgeno el xe stà scoverto dal farmasista svedéxe Karl Wilhelm Scheele inte el 1771, ma ła sóa scoverta ła vegnéva reconosùa prèstio, e queła miga conpagna fata inte el 1774 da Joseph Priestley ła ga tólto magior recognision pùblica. Inte el stéso an Antoine Laurent Lavoisier el ga dà el nome al'elemento, ma soło inte el 1777, Scheele el ga reconosuo l'osìgeno come na componénte del'aria. Inte el 1781 Antoine Lavoisier el ghe ga stabiłio ła funsion vital par i fenòmeni de respirasion e de bruxada.
Caraterìsteghe
A tenperasura e presion stàndar, l'osìgeno el se cata in fórma de gas costituio da dó àtomi O2 (nùmaro CAS: ). Sta mołècoła qua ła xe un importante parte del'aria fata da łe piante traverso ła fotosìntexe, e ła xe fondamental par ła respirasion dei èseri vivénti. Da soło el saria anca ris-cióxo par tuto: ła sóa granda capasità de bruxar ła xe łimitada da ła magior prexensa de azoto (cusì stàbiłe chel squaxi nol reagise) inte el atmosfera.
L'osìgeno łìquido e queło sòłido i ga cołor turchin e i xe tuti i dó vèro paramagnètisi. Par exister i ga bexogno de base tenperadure e alte presion.
Açixa
Descrision
Na açixa, l'é on tributo indireto che colpise le singole produsion e i singoli consumi. Xe indireto, parché el produtore, che paga el tributo, la fa pagare al consumadore.
De solito, na açixa, la se difarensia da chei altri tributi (come l'IVA) parché la xe:
Tante 'olte, le açixe, le se soma a chele altre inposte, come l'IVA o dasio doganałe o tase de inportasion.
L'aplicasion de le acixe, la canbia anca masa da paexe a paexe. Le acixe le ga funsion de presion fiscałe, ma le xe anca espresion de ideoloxie economeghe, puliteghe e sociali.
Zarza de Montánchez
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de Cáceres, che ła fa parte de ła comunità autònoma de Estremadura.
Châtignac
Châtignac el xe on comun de   176 abitanti del departemento de Charente che el fa parte del rejon Nova Acuitania in Fransa.
Comuni del Vèneto
Ła Rejon del Vèneto ła ga 565 comuni (a el 30 de zenaro de el 2019).
Lista dei comuni
I comuni i xe indegài co ła sigla de ła provinsa. I dati de ła popołasion i xe de el 2011. I nomi co l'artìcoło i vien considerài sensa.
Chavagnes-les-Redoux
Chavagnes-les-Redoux el xe on comun de   828 abitanti del departemento de Vandia che el fa parte del rejon Pays de la Loire in Fransa.
Elettra Lamborghini
Elettra Lamborghini (Bołogna, 17 de majo 1994) ła ze na cantante e condutora tełeviziva itałiana.
Biografia
So fiòła de Luisa Peterlongo e Tonino Lamborghini, nonché nièsa de l'inprenditor Ferruccio Lamborghini – fondador de l'omonema axienda – Elettra ła ga scominsià ła pròpia cariera ezibindose inte łe discoteche de ła Łonbardia, rivando donca inte'l 2015 come ospite a'l show tełevizivo Chiambretti Night. Un ano daspò, inte'l 2016, ła ga partesipà a'l programa Super Shore, trazmetesto in Spanja e America Łatina e senpre inte'l steso ano ła ze stà tra i protagonisti de'l docu-reality de MTV Riccanza e ła ga poxà par Playboy Italia.
Inte el 2017 ła ga partesipà a'l programa spanjoło Gran Hermano VIP, e drioman in Inghiltera a'l Geordie Shore. A setenbre de l'isteso ano ła ga cołaborà co Gué Pequeno e Sfera Ebbasta inte'l singoło Lamborghini RMX, partespando cuindi l'ano drio ai Wind Music Awards 2018. Inte'l febraro de'l 2018, ła ga publegà el só primo singoło da sołista, intitołà Pem Pem, che'l ze stà sertifegà co do dischi de platino. Drìoman ła ga partesipà a ła cuinta stajon de'l reality show Acapulco Shore. Inte'l meze de zunjo ła ga prezentà so MTV Italia el programa Ex on the Beach Italia, mentre a setenbre ła ga publegà el só segondo singoło, intitołà Mala. A desenbre, in ocazion de ła riedision de l'àlbun Popstar, ła ga cołaborà a'l singoło Cupido RMX insieme a Khea, Duki e Quavo.
Inte'l 2019 ła ga zvolzesto el roło de coach insieme a Morgan, Gué Pequeno e Gigi D'Alessio inte ła sesta edision del programa The Voice of Italy, in onda so Rai 2. El 27 de majo del steso ano, dopo aver firmà par l'Universal Music Group, ła ga anunsià el só primo àlbun in studio Twerking Queen, venjùo fora drioman el 14 de zunjo. Inte'l febraro de'l 2020 ła ga partesipà a'l Festival de Sanremo co ła canson Musica (e il resto scompare), piasándose a'l 21º posto. El 29 de zunjo de'l steso ano ła ga publegà La isla in cołaborasion co Giusy Ferreri.
Vita privada
Ła ze łigà sentimentalmente a'l disc jockey ołandeze Afrojack; ła cubia ła se ga fidansà ofisialmente el 25 de desenbre 2019 e el 26 de setenbre 2020 i se ga spozà a Villa Giovio Balbiano, a Ossuccio, so'l Łago de Como.
Tełevizion
Web TV
Benetton rugby Treviso
La Benetton Rugby Treviso la xe na scuadra di rugby fondada a Treviso inte el 1932. La se ciama cusita dal 1979, quando i la gà cronpada cuei de la fameja Benetton. La gà vinto 15 campionati nasionali (l'ultimo inte el 2010) e quatro Cope Italia, cuindi la xe el club italian con pì titoli dopo l’Amatori Milan, che la vanta 18 scudeti.
Da a stajon 2010-11 a squadra a ga bandonà el campionato italian parché a ze stata ciamada inte a Celtic League.
El so stadio el xe el stadio Comunale de Monigo.
Finlandia Centro-Ocidental (division ministrativa)
thumb|200px|Localisazion de la Finlandia Centro-Ocidental La Finlandia Centro-Ocidental (fin. Länsi- ja Sisä-Suomen aluehallintovirasto, sve. Västra och Inre Finlands regionförvaltningsverk) la xe una de le nove division ministrative de la Finlandia creae dal 2010. La coincide co la ex provinzia de la Finlandia Oriental, senza parò le region de Satagundia e Finlandia Propia.
La confina a nord co la Finlandia Setentrional, a est co la Finlandia Oriental, a sud co Finlandia Meridional e Finlandia Sud-Ocidental. A ovest la xe bagnada dal Mar Baltego (Golfo de Botnia).
Region
La xe costituia da le region de:
La cavedal la xe Vaasa (sve. Vasa), altre cità le xe Tampere (sve. Tammerfors), Jyväskylä.
Bołeta
Na boleta l'é na faturasion postal o eletronega de on contrato de fornidura de servisio. La tipoloxia xuridega de sti contrati xe el contrato de soministrasion, che in orixane e, oncora oncò, i indica la soministrasion de servisi, da no confondare col contrato de soministrasion de laoro.
In tuti i contrati de soministrasion (par exenpio: acua, enerxia, gas, telefono fiso, telefono mobile a boletasion...) ghe xe na prescrision curta, difarente da l'ordinaria diexenale, i xestori, i pole contestar le bolete fin a on masimo de calche ano, par la presixion sincue, segondo a cuanto ghe xe scrito inte l'articolo 2948 del codaxe sivile, Al consumadore speta l'onere de la prova, o sia la conservasion dei documenti contabili dei pagamenti de le bolete, che le vale come risevue del avegnuo pagamento.
Robotega
__HIDDENCAT__
miniatura|351x351px|Robot doparai inte łe [[Endustria|endustrie]] La robotega ła xe na branca de ła enxegnaria che ła costruise, projeta e studia i robot e tuto chel che xe rełasionà co st'ultimi. La robotega ła ga el fin de costruir machine che łe sia bone de far conpiti ripetidivi, speçifeghi e che i vołe masima cura inte i particołari, conpiti pericołoxi e talvolta no fatìbiłi da l'omo, anca soło par ła rapidità inte el trabaco che i robot i połe vere a difarensa de l'omo, in manjiera automatega çercando senpre de riprodure ła man de l'omo. La robotega ła deriva da altre disipline come ła matemàtega, fixega, informadega, ełetronega e altre.
Etimołoxia
El termine "robot" el xe sta conjà inte el 1921 dal scritore çeco Karel Čapek da ła paroła çeca Robbota, che signifega servitù o laoro forsà. Dopo ani, xe sta conjà anca ła paroła Robotega dal chimego e scritore de fantasiensa Isaac Asimov, che ła definise ła siensa che studia i robot.
Storego
Inte el 1948, Norbert Wiener el ghea formułà i prinçipi de ła cibernetega, che ła xe ła baxe de ła robotega pratega.
In 1948, Norbert Wiener formulated the principles of cybernetics, the basis of practical robotics. El primo robot conpletamente autonomo, el xe vegnuo fora inte ła segonda metà del XX secoło. Di fati el primo robot dijitałe programabiłe, el xe sta instałà inte el 1961 par tirar sù tochi de metało de bojo da on presofuxion par dopo poxarli uno de fianco a che l'altro. Robot industriałi e comersałi ad dì de oncò i xe tanto difondesti e i vien doparai par farghe far laori pì curai rispeto a l'omo, esendo pì fidabiłi e faxendo risparmiare schei. I robot i xe doparai inte i laori pericołoxi par l'omo, o prinçipalmente, i njien doparai inte ła produsion, asenblamento, inbałamento, miniere, trasporti, esplorasion spasiałi, chirurgia, sicuresa e altre atività.
Puebla de Lillo
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de León, che ła fa parte de ła comunità autònoma de łe Casteja e Leon.
Gironico
el xe un comun inte la provincia de Como chel fa parte de la rejon Lombardia
Veyrier
el xe un comun del canton Xenevra inte ła Svisara
266 v.C.
El 266 v.C. (CCLXVI v.C par numari romani) el xe on an de el III secoło v.C..
Lana (Spagna)
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de Navara, che ła fa parte de ła omònema comunità autònoma Navara.
Ilok
el xe on comun inte la rejon de Vukovar e de ła Sirmia che ła fa parte del stato de ła Croasia.
Saint-Thiébault
Saint-Thiébault el xe on comun de   238 abitanti del departemento de Alta Marna che el fa parte del rejon Grand Est in Fransa.
Siévoz
Siévoz el xe on comun de   136 abitanti del departemento de Isère che el fa parte del rejon Alvergna-Rodano-Alpe in Fransa.
GNU Free Documentation License
La GNU Free Documentation License (GNU FDL) la xe na licensa de copyleft par contenuti lìbari, creà da la Free Software Foundation par el progeto GNU.
La GNU FDL la xe stà creà par distribuir la documentasion de software e material didatico. La stabilise che ogni copia del material, anca se la xe stà modificà, la ga da vegner distribuìa con la stésa licensa. Tali copie le pol èsar vendùe e, se riprodote in gran quantità, le ga da èsar mése a dispoxision anca in un formato che renda pi fàsile le sucesive modifiche. La Wikipedia la xe la racolta de documentasion piesè granda che dòpara sto tipo de licensa.
El progeto Debian, che inisialmente no'l considerava la GNU FDL na licensa lìbara, el gà decixo, con votasion publica, che xe da considerar lìbare, in relasion a le Debian Free Software Guidelines (DFSG), le opere redistribuìe con tale licensa purché no le contègna sesion mìa modificabili.
Pippo Baudo
"Preferiso no 'vere alievi parché 'sto mestiere xe fato de tipicità. Ogni uno ga da esere un condensà de caratere, gusto, voxe, fixico unico"
- Pippo Baudo
Giuseppe Raimondo Vittorio "Pippo" Baudo (Militello in Val di Catania, 7 de zugno 1936) l'é un condutore tełevixivo italian, che el ga lavorà sia in Rai che in Mediaset  e che l'é considerà - insieme a Mike Bongiorno, a Corrado, a Raimondo Vianello e a Enzo Tortora - uno dei "padri" della TV in Italia.
Tra łe trasmision che el ga condoto a partire da l'inixio dei ani sesanta, ricordemo: Canzonissima, Settevoci, Senza Rete, Luna Park, Fantastico, Domenica in, Festival, Papaveri e papere, Mille lire al mese, ecc.
El detien inoltre el record de conduxion del Festival de Sanremo, co 13 presense.
L'é stà el conpagno de l'atrice Alida Chelli e el marìo de ła cantante lirica Katia Ricciarelli.
Chambon
Chambon el xe on comun de   928 abitanti del departemento de Charente-Maritime che el fa parte del rejon Nova Acuitania in Fransa.
Saint-Martin-d'Audouville
Saint-Martin-d'Audouville el xe on comun de   131 abitanti del departemento de Manche che el fa parte del rejon Normandia in Fransa.
Łéngua ergativa
Łe łéngue ergative łe ségna co un caxo gramaticałe particołar dito ergativo i sojeti agenti (che i fa dalbon calcosa a calchedun'altro), mentre łe ségna i sojeti sènplisi (dei verbi intranxitivi) col stéso caxo dei conpleminti ojeti direti.
El soło exenpio in Europa l'è el basco ma in volta par el móndo ghen'è anca altre łéngue ergative.
Cheffois
Cheffois el xe on comun de   977 abitanti del departemento de Vandia che el fa parte del rejon Pays de la Loire in Fransa.
15 de otobre
El 15 de otobre el ze el 288° dì dal scumìsio de l'ano drio del całendàrio gregorian e el 289° inte i ani bizesti. Par rivar al cao de l'ano ghe vołe oncora 77 dì.
Lucinasco
el xe un comun inte la provincia de Inperia chel fa parte de la rejon Liguria
Bossonnens
Bossonnens el xe on comune del Canton Friburgo de 1.153 abitanti.
Fatura
La fatura, in dirito, xe on documento fiscale obligatorio, tirà fora da on sojeto fiscale, par conprovare l'avegnua cesion de beni e prestasion de servisi e el dirito de ciaparghine el preso. L'operasion de emision de na fatura la ciapa el nome de faturasion.
Zarza la Mayor
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de Cáceres, che ła fa parte de ła comunità autònoma de Estremadura.
Gy (Svisara)
el xe un comun del canton Xenevra inte ła Svisara
Como
__HIDDENCAT__
el xe na sità che la fa anca da provinça.La fa parte de la rejon Lombardia
265 v.C.
El 265 v.C. (CCLXV v.C par numari romani) el xe on an de el III secoło v.C..
Montebełuna
Montebełuna el xe un comune de 31364 abitanti inte ła provincia de Treviso in Veneto. Eł xe un comùn sparso parché el palaso comunał xe inte ła frasion Ła Pieve.
Teritòrio
El territorio de Montebełuna xe in gran parte formà da pianura, co altitudini che varia dai 69m s.l.m., riscontrabiłi a sud de San Gaetan, ai 144m, a nord de Pederiva. Eł paesajo se caraterixa par ła presensa de do cołine, comprendendo ła estremità oçidentale del Monteło (dove l'altitudine massima xe de 343m) e el piesè cenìneto Cao de Monte (o cołina de Montebełuna, o oncora cołina di Marcà Vecio, 199m). Tra i do, passa un corìdoio naturałe (dove scòre ła strada statałe de ła Feltrina) che, secondo qualcheduni, raprasentarìa l'alveo originałe del fiume Piave.
Ła xona xe naturalmente scarsa de fiumi ma el rifornimento idrico xe assicurà, sin dai tempi veci, da un sistema de canałi artifiçiałi derivà dal fiume Piave. Se tràta in particołare del Canàle del Bosco e del Canałe de Carean, diramasion de ła Brenteła de Pederoba.
Clima
El clima xe queło tipico continentałe, co istà calde e sòfegoxe, par via dei alti tassi de umidità. de frecuente ghe xe, in istà, forti temporałi co tempesta e ogni tanto qualche tromba de aria. L'inverno ga temperature che de notte va bastansa sotto ło zero, co forti ingiassae e banchi de nèbia. Le nevegae no xe tanto frequenti, ma quando caita, el manto de nève se alsa de frecuente de qualche diexena de çentimetri.
Periodo protostorico e romàn
Łe prime inpronte de atività umana riva da ła età de ła pièra e del bronxo Madio Pałeołitico). La nasita de un vero insediamento se ge parò verso el IX secolo a.C. El so sviłupo xe stà favorido da ła stratexica posiçione xeografica a ła imboccatura de ła vałe del Piave, cołegamento tra ła pianura e ła xona prealpina. Col tenpo deventerà el piesè inportante çentro del Veneto preromàn. Ste informaçioni ne xe stà da dai tanti rinvenimenti de xone çimiteriałi da łe bande de S. Maria in Cołe e Posmon. L'area ga continuà a essare abitàda par tuto el periodo romàn (dała romanixaçione del Veneto tra el II-I sec. a.C. fin al II sec. d.C.). Montebełuna entrarà a far parte de ła centuriaçione del muniçipio romàn Acelum (Asolo). No xe miga sicura come ipotesi, come queła che Montebelluna fusse un çentro residençiałe (dałe bande de S. Maria in Cołe) o un castra romàn tacà a difexa dei reticołati de Axoł e Trevizo.
Aministraçión
Par un periodo al comùn de Montebełuna xe stà tacà el teritàrio de Carean de San Marco, che jera stà eliminà come comùn autonomo inte el 1928 dal Fasismo e che xe stà ricostituìdo inte el 1946 (Censimento del 1936: pop. res. 3348).
Les Planches-près-Arbois
Les Planches-près-Arbois el xe on comun de   96 abitanti del departemento de Jura che el fa parte del rejon Bourgogne-Franche-Comté in Fransa.
Galar
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de Navara, che ła fa parte de ła omònema comunità autònoma Navara.
Hermance
el xe un comun del canton Xenevra inte ła Svisara
Pietro Grimani
__HIDDENCAT__
Vita
El gera parecio sior e da maridare e el ga podesto dedicarse fin da xovane a ła cariera diplomatega che el ga exercità soratuto in Fransa e in Inghiltera dove el ga conosesto anca Isaac Newton, e el se ga mostrà intaresà par ła siensa e ł'arte. Par oltre 22 ani (cioè dal 1719 a ł'ełesion a doxe) el xe sta savio del consejo e el se ga mostrà omo bon e intełigente inte i afari de Stato. El gera sta ełevaà parfin a ła carica de procurador.
Dogado
Grimani el xe morto el 7 de marso 1752, sensa esar mai sta benvołestp dal popoło che ło ritegneva on omo tacagno e masa “poeta” par rispondare in modo serio a łe vere exigense de ła situasion.
Sankt Marienkirchen an der Polsenz
el xe on comun marcà del distreto de Eferding che el fa parte del stato de ła Alta Àustria en Austria
Marseja
left|250 px|thumb|El vecio porto. Marseja (in francese Marseille [maʁsɛj], localmente [mɑχˈsɛjɐ], in provensałe Marselha [maʀˈsejɔ]) ła xe na sità de la Fransa meridionałe, cavologo de la rejon Provensa-Alpi-Costa Azura e del departemento de le Boche del Rodano, oltrr che el primo porto de la Fransa.
Storia
I Focei i xe rivai su sto posto cuà da-torno al 600 a.C., smisiàndose coi Lìguri. I ga tirà su un sentro sitadin su cheło che el zera el Pagu (tribù Lìgure urbanixada) che el operava inte łe atività marìtime, intrà łe cuałe i tràfeghi. De-fati, ła xe stà el tràfego (e i trafeganti) a partegołarixar ła łonga storia de ła Sità de Marseja e ła ga anca modifegà ła storia: guere, momenti de paxe e łeanse. Ła lejenda de l'incrozamento e de ła union el marenèr Protis (focexe) e ła beła Gyptis (fia del rp dei Lìguri Segobrizi, Nanno) el ga confermà ła so tradision de sità de tràfeghi.
N'altra caraterìstega de ła sità ła xe ła so indipendénsa demostrada verso chełe altre sità e del poder (da inténdar cofà poder sentrałe franséxe, del Rè e de Parixe): Marseja ła xe na sità che ła cànbia bandiera (e sovran) in baxe a łe so conveniense. Par tanto tenpo ła ga avesto na sóa aministrasion. Soło co ła Rivołusion fransexe, co ła voja de unifegar ła Fransa soto un'ùnzoło scheo, na ùnzoła łéngua e coi stesi deriti par tuti, Marseja ła ga perdesto sta tendensa autònoma che ła ga sénpre provà de mantegnìr.
Aministrasion
Marseja ła xe spartia in 16 arrondissements municipai, anca łori spartii in cuartieri (111 in total). I arrondissement i xe ingrupai a do a do in setori, e calchedun dei 8 setori el ga el pròpio consejo e el propio sindego, cofà i arrondissements de Parixe o de Lion.
Ultimi sindeghi de Marsena:
Zemelaji
Marseja la xe zemelada co:
Murias de Paredes
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de León, che ła fa parte de ła comunità autònoma de łe Casteja e Leon.
Desojo
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de Navara, che ła fa parte de ła omònema comunità autònoma Navara.
Çełuła
__HIDDENCAT__
right|350 px|thumb|Schema de na sèłuła animal. Ła sèłuła (dal łatin, càmara picenina) ła xe l'unita fondamentale de tuti i organismi chei vive e ła più pìcoła strutura che ła pol èser clasifegada come vivénte.
Ghe xe organismi, come par exenpio i bateri acidoplastici o i protozoi, che i pol eser fati de na soła sèłuła ed definidi unisełułari. I altri organismi, come l'ómo (formà da 100 000 miliardi (10^{14}) a ocio de sèłułe), i xe invese plurisełułari. I prinsipałi organismi plurisełułari i partien tipicamente ai regni, vegedal e dei funghi. Łe sèłułe dei organismi unisełułari łe ga carateri morfołòxici de sòłito uniformi. Con l'aumentar del nùmero de sèłułe de un organismo, invese, łe sèłułe drénto łe xe difarénti in fórma, grandésa, raporti e funsion spesiałixae, fin a ła costitusion de tesui e òrgani.
Caraterìsteghe
Tute łe sèłułe łe demostra qualche caraterìstega comun:
Ghe xe sèłułe procariote che łe ga drénto importanti riparti serai drénto altre menbrane, ma sóło quełe eucariote łe pol prexentar in gèner ste robe qua, i organełi. El scanbio de maderiałi infrà ste desferénte region el xe varentà da conplesi sistemi de trasporto de pìcołe visìgołe, come queło de łe chinesine.
Seguxin
Seguxin l'e un comun de 2.020 abitanti inte ła provincia de Treviso, in Vèneto
Finlandia Setentrional (division ministrativa)
200px|thumb|Localisazion de la Finlandia Setentrional La Finlandia Setentrional (fin. Pohjois-Suomen aluehallintovirasto, sve. Norra Finlands regionförvaltningsverk) la xe una de le nove division ministrative che la costituisse la Finlandia dal 2010. La coresponde esatamente a l'ex Provinzia de la Finlandia Setentrional.
La confina co la Laponia a nord, e co la Finlandia Oriental e Centro-Ocidental a sud, co la Rossia a est, intanto che a ovest la xe bagnada dal Mar Baltego (Golfo de Finlandia).
Vallecrosia
el xe un comun inte la provincia de Inperia chel fa parte de la rejon Liguria
Casciago
Casciago el xe on comune de 4.019 abitanti inte ła provincia de Varexe.
Pastin
El pastìn el ze na pietansa tìpega bełuneza a baze de carne tritada a ła grosa de porseło e manzo, sìmiłe a ła ługànega, sałada e spesiada, o pì senplisemente l'inpasto de'l sałado 'pena fato e mìa stazonà ma co na spesìfega e coreta parsentuałe de sałe (Bełun). El pastin l'è insarìo inte l'ełenco dei prodoti tradisionałi de'l Veneto.
Conpozision
El pastin de l'Agordino e de ła Val de Zoldo el ze conposto de carne tritada de porseło e manzo inte ła cuała A se ghe zonta ła "consa" (condimento) fata de un infuzo de vin bianco ajo e spesie. El vien pardesòłito fato a ła greła inte ła forma de "rodéła de pastin". Noto fin da'l mezoevo, el ze un cibo prevałentemente invernałe, ed abinà a ła clàsega połenta, el venjea un tenpo consumà a'l momento che A jera copà el porseło. El połe èsar consumà cruo, spalmà so'l pan o a ła greła o el pol èsar parte de resete pì conplese.
Tìpego bełuneze A ze el famozo paneto co pastìn e formajo a ła piastra, clàsega pietansa servìa inte łe sagre paezane de'l bełuneze.
Jussy (Svisara)
el xe un comun del canton Xenevra inte ła Svisara
Villar de Plasencia
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de Cáceres, che ła fa parte de ła comunità autònoma de Estremadura.
Claix
Claix el xe on comun de  1 029 abitanti del departemento de Charente che el fa parte del rejon Nova Acuitania in Fransa.
Château-Guibert
Château-Guibert el xe on comun de 1 521 abitanti del departemento de Vandia che el fa parte del rejon Pays de la Loire in Fransa.
Alkoven
el xe on comun del distreto de Eferding che el fa parte del stato de ła Alta Àustria in Austria
Saint-Vallier-sur-Marne
Saint-Vallier-sur-Marne el xe on comun de   176 abitanti del departemento de Alta Marna che el fa parte del rejon Grand Est in Fransa.
Canone de ła tełevixion
miniatura|410x410px El canone televixivo xe on tributo domandà par finansiare la radiodifuxion publega inte i vari paexi, permetendo cusì la traxmision de programi co poca o nesuna publisità
Casasco d'Intelvi
el xe on comun inte la provincia de Como chel fa parte de la rejon Lombardia