cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ecrise
Etemołozia
La paroła "ecrise" ła deriva dal grego ἔκ (ek), prepozision che signìfega "da" (moto da liogo), e λείπειν, (leipein), che signìfega "lontanarse" o sia "scóndarse", "farse invedìbiłe".
Onbria, Antonbria e Penonbria
La rejon de l'onbria de ła Terra inte na eclise sołare o lunare ła se divide in trè parte che łe ze łe seventi:
Sti tèrmani i połe vegner doparai anałogamente par altre eclise, cofà par ezénpio ła antonbria de Deimos co ła traersa el Sołe so Marte. Partindo da sti tèrmani se połe definir altre clasifegasion. Na eclise totałe ła se ga co l'oservatore el ze inte l'onbria, na eclise anułare co el oservatore el ze inte ła antonbria e co el se trova inte ła penonbria se parla de ecrise parsiałe o eclrise de parte.
Par i corpi sfèreghi, co l'ojeto che sconde el ze pì ceo de ła steła, ła lonzitùdene (L) de l'onbria a forma de cono de l'onbria ła ze data par:
Rs el ze el rajo de ła steła, Ro el rajo de l'ojeto che sconde e r ła ze ła distansa intr ła steła e l'ojeto che sconde. Par ła Terra, L el ze de mèdia 1,3846 km, che el ze tanto pì grando che el semiase major de ła Luna de 3,8445 km. Par tanto el cono de l'onbria de la Tera el połe cuerzar totalmente ła Luna inte na ecrise lunare. Se l'ojeto che sconde el ga atmosfera, tutavia, na parte del sbreluzeghio de ła steła el połe vegner rifletesto inte el volume de l'onbria. Se ghese da capitar, par ezénpio inte na escrise de ła Luna da parte de ła Tera, ła Luna ła sarà un fià iłumenada.
Ecrise inte el sistema Sole-Tera-Luna
miniatura|upright=1.6|Ecrise solare anulare in Cina el 15 de zenaro 2010 Le ecrise pì tìpeghe łe ze cuełe referie al sistema Sołe-Tera-Luna. Ste cuà łe se ga solché in cuei determinai momenti inte el cuało i trè corpi celesti i ze inpiniamente inlineai. Tuta-via, el pian inte el cuało se poza l'òrbita del moto de revolusion de ła Luna datorno a ła Tera el ze inclinà de sirca 5° 9' respeto a cueło de l'eclìtega (pian inte el cuało se poza l'òrbita de revolusion de ła Tera da torno al Sole). Se i do piani i coinsidese totalmente in ogni meze lunare, se garia na ecrise de Sole in corispondensa del novilùnio e una de Luna in corispondensa del plenilùnio. Ponesto che invese i piani no i coinside, ła condision de novilùnio o de plenilùnio no ła ze sufisente par determinar un'ecrise; sta cuà ła se ga solché co che i trè corpi i ze arenti de ła linea de intersesion dei do piani de revolusion (lìnea dei gropi). De fato el se verìfega pì raramente, co na frecuensa de 4 o 5 evegnense ogni ano. .
Le ecrise inte el sistema Sołe-Tera-Luna łe se distingono in:
Còdaze de ła SOIUSA
El còdaze de ła SOIUSA ła ze ła codìfega doparada da ła Sudivizion Orogràfega Internasionałe Unifegada del Sistema Alpin (SOIUSA) par clasifegare łe vàrie montagne del sistema alpin.
Zenerałità
La SOIUSA, superando ła tradisionałe tripartision de łe Alpe, el ga adotà ła bipartision in Alpe Osidentałi e Alpe Orientałi. Senpre drio ła SOIUSA łe do grande parti łe se sudivide oncor-pì in:
Conseventemente a ogni montagna del sistema alpin ła ghe połe vegner aplegada na codìfega che ła se refarise a cuałe parte, setore, sesion, sotosesion, supergrupo, grupo e sotogrupo sta cuà ła fa parte.
Definision de ła codìfega
Par costruire ła codìfega se parte da ste convension:
Co łe convension adotae e zontando i seventi segni de interpunsion (/; -; .; -; . e .) ła codìfega de na sima alpina ła sarà del tipo:
nùmaro roman (I o II) / létara majùscoła (A, B o C) - nùmaro da 1 a 36 . nùmaro roman - létara majùscoła . nùmaro àrabo . létara minùscoła
In racuanti cazi ła podarà mancare ła létara minùscoła finałe parché no tuti i grupi alpini i ze sudividesti in sotogrupi.
Altre (rare) volte el sotogrupo el ze oncor-pì in setori; in sti cazi a ła létara minùscoła prinsipałe ghe vien drio na bara e un'altra létara minùscoła guałiva.
Prèmio Pelmo d'Oro
El prèmio Pelmo d'Oro, nome derivà da l'omònemo monte, el ze un prèmio che el vien insegnà da ła Provincia de Bełun par el reconosimento de particułari mèriti inte el so teritòrio.
Descrision
El prèmio Pelmo d'Oro el ze sta istituio da ła Provinsa de Bełun inte el 12 de majo del 1998 co ła ga stabilio i conponenti de ła zuria, ła cuała ła garia dopo da ver zudegà i partesipanti de ła prima edision. El posto de l'avegnimento no el ze stàbiłe, ma bensì el se move ogni ano inte i comuni de ła provinsa bełumata.
Mesia
Inte el Judaismo, el mesia (משיח, "l'onzesto"; inte el stàndar ebràego) el ze un desendente de Re Davide, che el recostruirà ła nasion de Israełe e el recuperarà el regno de Davide, portando ła paze inte el mondo.
Prèmio Pelmo d'Oro
Premi
El prèmio el se difarénsia in trè sesion:
Mesia
Cristianèzemo
El Cristianèzemo el consìdara che Jezù de Nazareth o Jezù Cristo el sìpia el mesia proclamà, oltre che èsar Fioło de Dio. La parola "cristo" ła deriva dal grego Χριστος, khristos, tradusion letarałe de mesia. Cofà prova del so destin de mesia, i cristiani i prezenta el conpimento de łe profesie de l'Antigo Testamento inte ła persona de Jezù, i miràcułi, prodizi, pasion, morte, resuresion e sevente asension al paradizo.
Ebraismo
Inte el Judaismo, ła fede inte el mesia ebràego ła zera basada so ła revelasion de Dio, fata traverso el Torah o Leje de Dio. Ła ga guadagnà forsa inte ła catività babiłoneze.
L'idea de un mesia divin no ła ghe ze finmente che no el ze rivà el cristianèzemo, i ebrei del i credeva che el saria sta un re onzesto che el garia portà ła paae e restabilio el stato de Israele. Par i ebrei de uncó, nisuni dei mesia parsi inte el corso dei sècołi el ze auténtego, parché no el sudisfa i recuizii de łe profesie.
Mesia del e  in Zudea
Inte el I secolo, durante l'ocupasion romana de ła Galilea e de ła Zudea, ghe zera sta vàrie figure mesiàneghe che łe predegava l'iminento rivo de un novo Regno.
Mesia mesiàneghi:
Meg Ryan
__HIDDENCAT__
Meg Ryan, pseudònemo de Margaret Mary Emily Anne Hyra (Fairfield, 19 de novenbre, 1961), ła ze na atora, modeła e produtora sinematogràfega statunitense.
Biografia
Fai de Susan Jordan (nasùa Duggan), ex insenjante de ingleze, atora, e diretora casting, e Harry Hyra, inenjante de matematega, cuando che ła jera picenina ła venjeva ciamà "Peggy" (cofà ła nona). I so zenitori ga divorsià cuando che èła ła gaveva 15 ani. Ła ga do sorèłe, Dana e Annie, ed un fradeło, Andrew.
Meg Ryan ła ze stà cresùa co insenjamenti catołeghi e ła ga frecuentà ła Saint Pius X Elementary School a Fairfield, indove insenjava anca so mare. So mare ła Ryan ga łaorà in un spot publicitario e drìoman ła ga łaorà brevemente cofà diretor del casting a New York. Ła dona ga incorajà Meg a intraprendar ła carièra de atora e, grasie a łe conosense de ła mare, a l'età de 18 ani ła ga firmà el so primo contrato par el spot publicitario de un deodorante.
Ła se ga diplomà al Bethel High School inte'l Connecticut inte'l 1979, indove ła ze venjesta ełezesta anca rezineta de l'ano. Drìomnan ał ga studià zornałizmo a l'univarsità del Connecticut par po' trasferirse a cueła de New York, indove contenporaneamenteła ga posùo seitar a łaorar in alcuni spot tełevizivi. El suceso otenjùo co'l łaoro ghe ga parmetesto de abandonar i studi.
El suceso
El suceso definitivo parò ze rivà inte'l 1989, cuando che ghe ze stà ofrìo el ròło de Sally inte ła comedia briłante Harry, ti presento Sally..., al fianco de Billy Crystal. Il film ga sbancà el boteghin, incasando noma che inte i Stati Unìi 90 milion de dołari, e ła so intarprestasion ga otenjesto na nomination par el Golden Globe. Ła performance de ła Ryan inte'l film ze partegołarmente recordà par ła sena indove ła simuła un rumorozo orgazmo in un ristorante. Daspò aver łaorà in The Doors e Doppia anima, entranbi discreti sucesi al boteghin, Nora Ephron (ła senejadora deHarry, ti presento Sally...), ła ga vołesta da novo co sé par el so novo film: Insonnia d'amore. Sta volta visin ad èła ghe jera Tom Hanks, co'l cuało ła gaveva za łaorà inte'l non fortunatissimo Joe contro il vulcano.
El film zera stà un suceso planetario de critica e pùblego e'l ze riusìo a incasar 230 milion de dołari in tuto el mondo e 125 milion soło inte i Stati Unìi. Ła performance ga dazesto a ła Ryan ła so segonda candidatura al Golden Globe. El gran suceso ga avùo parò de łe controindegasion. In chełi ani infati Meg Ryan ze stà soranomenà, co un malscondesto dispreso, "Ła morozeta d'Amèrega" da ła stanpa spesiałizà, che evidentemente no ła considerava in grado de andar oltra łe comedie romànteghe. Par sercar de cavarse de doso l'eticheta de "Morozeta d?Amèrega" Meg Ryan ga łaorà in Amarsi, un film dramàtego inte'l cuało ła intarpretava el ròło de na alcołizada. El film ze stà acoliesto ben da ła critica e ghe ga vałesto ła candidatura cofà mejo atora protagonista al Screen Actors Guild Awards, el prestijozo premio del sindacà dei atori.
Inte i ani sucesii ła ze tornà a ła comedia co French Kiss, che pur no risevendo grandi consensi de critica ga otenjesto boni riscontri al boteghin e 'l manco fortunà Genio per amore. Tra i ròłi dramateghi se recorda invese Il coraggio della verità, co Denzel Washington, che ga otenjùo otimi riscontri de critica e de pùblego. Manco fortunai invese Restoration e ła comedia Innamorati cronici co Matthew Broderick. Inte'l 1997, l'atora ga dopià ła protagonista inte'l film de anemasion Anastasia. Inte'l 1998 ła ga recità a fianco de Nicolas Cage inte La città degli angeli. Il film ga dividesto ła critica ma ga otenjùo un grando suceso al boteghin incasando 200 milion de dołari in tuto el mondo e 80 soło inte i Stati Unìi.
Sénpre del 1998 ze C'è posta per te, ła so tersa cołaborasion co Tom Hanks e co ła regia de Nora Ephron zera stà riconponesto el trio, che sincue ani prima gaveva decretà el suceso de Insonnia d'amore. El film ze stà promovesto da ła critica e ga avùo un enorme suceso al boteghin, co 250 milion de dołari incasai in tuto el mondo e 115 milion soło inte i Stati Unìi. Par ła so performance, partegołarmente apresada, ła Ryan ga otenjùo ła so tersa, e ad ancùo ùltema, candidatura al Golden Globe. Manco fortunà invese Bugie, baci, bambole e bastardi a fianco de Sean Penn e Kevin Spacey.
Cai de Stato de l'Albania
Cai de stato de l'Albania Nazista (1944-1946)
El 25 de otobre del 1944 i nazisti i òcupa l'albania instaurando na so ditatura.
Vanessa L. Williams
__HIDDENCAT__
Biografia
Ła ga tacà partesipando a racuanti concorsi de bełesa. Inte el 1983 ła ze sta ełezesta Miss Amèrica, entrando inte ła stòria cofà ła prima miss afroamericana a vìnsar el tìtuło. Ma ła so vitòria ła ga portà co-sì racuante polèmeghe e controvèrsie, e el titoło el ghe ze sta cavà dopo che se gaveva descuerto che ła gaveva pozà desnuda par ła revista Penthouse. Tutavia sto "scàndało" el ghe ghea regalà na pì granda notoriesa, tanto che ła ghea decidesto de debutar inte el mondo discogràfego cofà cantante.
Inte el 2015 el presidente del concorso de Msis Amèrica, Sam Haskell, el ga ametesto che trent'ani prima Vanessa ła zera stada costrenzesta a renunsar al tìtuło, scuzàndose co eła co ste parołe: «Vojo scuzarme par tuto cheło che zera sta dizesto e fazesto in cheła època».
Corte suprema dei Stati Unii d'Amèrica
La Corte suprema dei Stati Unii d'Amèrica, Suprema Corte o Supremo Tribunałe dei Stati Unii d'Amèrica (in ingleze: Supreme Court of the United States, a volte scursà in SCOTUS) ła ze stada istituia el 24 de setenbre 1789 cofà ła pì alta corte federałe dei Stati Unii. Ła ze l'ùgnoło tribunałe disciplinà in magnera spesìfega da ła Costitusion. I menbri de ła Corte i ze 9: un presidente, Chief Justice of the United States, e oto menbri, i Associates Justices, nomenai a vita.
Nomina dei zùdazi
I zùdezi de ła Corte suprema i ze nominai a vita; i ga tuta-via ła facoltà de retirarse co che no i se ritegnese pì in boni de portar-vanti el so incargo in magnera adeguada. Co un'incargo el devien vacante, el Presidente dei Stati Unii el provede nomenar el zùdeze sostitudor col consenso del Senato.
Tuta-via, ste podere el vien doparà co na serta prudensa da parte del presidente in càrega. Par ezénpio, ła Costitusion dei Stati Unii d'Amèrica no ła prevede criteri de repartision intrà i menbri, ma ła ze invalsa ła costumanaa de far-sì che i nove zùdezi i raprezéntee, inte ła totałità, ła plurałità de łe àneme sociałi e zeogràfeghe del paeze.
Presidenti de Arzentina
I presidenti dell'Arzentina dal 1826 finmente uncó i ze i seventi.
Corte suprema dei Stati Unii d'Amèrica
Nomina dei zùdazi
Par-tanto, de norma, intrà i nove menbri łe vien raprezentae tute łe comunità pì inportanti del paeze, łe difarente àree zeogràfeghe e i orientamenti sociałi. Naturalmente ste repartision łe ga sevità in paro paso ła evołusion de ła società americana e ła emancipasion dei difarenti grupi sociałi.
Zurisdision
La zurisdision de ła Corte suprema ła ze de do tipi:
Inte l'original jurisdiction ła Corte ła deside in prima e ùgnoła istansa de controvèrsie spesifegamente indicae da ła leje, cofà inte el cazo de anbasiadori, cónsołi e raprezentanti stranieri oltre a cuełe inte el cuało el sìpia parte in càuza un Stato.
Inte l'appellate jurisdiction ła corte, invese, decide su l'inpugnasion de na sentensa emetesta da na corte inferiore, coi lìmiti e łe ecesion prevedeste dal Congreso. Inte ła zurisdision d'apeło ła Corte ła połe decìdere su dimanda de un ziudice federałe che, ciamà a l'aplegasion de ła leje, ła gàpia considerada in contrasto co ła Costitusion, na leje federałe o un tratà stipulà da ła Federasion; da sto ponto de vedesta ła Corte suprema ła ze el zùdeze de ła costitusionałità de łe leji e del respeto de ła zerarchia de łe fonte.
Concìlio de Èfezo
El concìlio de Efeso, terso concìlio ecumènego, el ze sta convocà da l'inperator Teodòzio II e el se ga avesto inte el 431 a Èfezo, in Àzia Menor, soto del regno de l'inperator d'Oriente Teodòzio II (408-450).
Ghea partesipà sirca 200 véscovi e el ga discoresto sol nestorianèzemo.
Dèsputa intrà Nestòrio e Ciriło d'Alesàndria
L'unità de ła Ceza ła zera menasada da un debatimento duro so ła persona e ła divinità de Jezù Cristo. Łe se confronteva do scołe: cueła antiòchena del patriarca Nestòrio, e cueła alesandrina, de Ciriło de Alesàndria. Se Nestòrio el sostegneva che Cristo el gavese sì do nature, ma no łe fuse unie intrà lore inte el vìncolo ipostàtego, Ciriło el sotolineava invese co forsa ła natura divina de Cristo. Conetesta a sta dèsputa ghe zera anca cheła ligada a l'apełativo Theotokos rełasionà a ła Madona: i nestoriani i afermava che Maria ła fuse solché Christotokos, Mare de Jezù-Omo e no Mare de Dio (o sia cueła che ła ga avesto drento l'Omo-Mesia e el Fioło de Dio unio a l'Omo). La dèsputa teołòzega intrà łe do scołe ła zera divegnesta pì viołenta co Nestorio el zera divegnesto Patriarca de Costantinòpułi inte el 428, mantegnendo łe so pozision teołòzeghe, El rè Ciriło incołerà par sto avegnimento, el ghea parlà de ła cuestion co papa Cełestin I (422-432) e co l'inperator Teodòzio II, pendendo st'ùltemo a convocar un concìlio che el metese paze paze inte ła cristianità intiera.
Partisipasion
Al concìlio i zera stai invitai tuti i metropułiti de l'inpero roman, anca papa Celestin, che el ghea invià cofà so ligai do véscovi e el presbìtaro Fiłipo, e Agostino d'Ipona, st'ùltemo no el ga partesipà parché moresto prima del scumìsio del concìlio. Par via de łe difìcoltà del viajo, i ligai romani i zera rivai a debatiminti verti, ma anca el patriarca Joani de Antiòchia e i véscovi sirìaghi, o sia i majori sostegnidori de łe teze de Nestòrio, i zera rivai retardi,
La prima sesion: ła condana de Nestòrio e ła definision dogmàtega de ła Theotókos
El 22 de zugno 431 Ciriło, in cualità de presidente, el ghea dimandà par tre volte al latitante Nestòrio de conparir davanti al concìlio par desculparse. Ponesto che Nestòrio el refudava de conparir, Ciriło el ghea dimandà ai pari del concìlio de confrontar łe do declarasion de fede proponeste da lù-medèzemo (suportae da papa Celestin I) e da Nestòrio, e decìdare cuale de łe do łe fuse più arente a ła declarasion de Nicea. Par de pì, i pari i ghea fato soa ła teze contegnesta inte ła Seconda létara de Ciriło a Nestòrio, inte ła cuała el patriarca alesandrin el afermava che Maria ła zera “zenitora de Dio”, Theotókos, parché ła ghea cronpà Jezù miga cofà un omo, ma Dio cofà omo. Acolzendo ła dotrina de Ciriło, 197 pari del Concìlio i ghea condanà i insegnamenti del nestorianèzemo e i ghea stabilio che Jezù el ze na persona soła e no do persone difarente, totalmente Dio e totalmente omo, co un corpo e na ànema rasionałe.
La reasion dei nestoriani e ła concluzion del concìlio
Co Joani de Antiòchia el zera rivà el 26 de zugno a Efezo par controbàtar a łe pozision de Ciriło, el se ghea rendesto conto che zera masa tardi. Suito, el patriarca antiòcheno el ghea organizà un contro-sìnodo par respóndare a łe definision dogmàteghe dei filo-niceni, deponendo e scomunegando Ciriło. Siben-ché i ùltemi cànoni za i fuse stai sotoscriti dai pari el 31 de lujo sol finir de łe sincue sesion, łe contìnue tension pułìteghe e i stati de ràbia intrà ła popolasion de Efezo e de Costantinòpułi no łe ghea permetesto na concluzion efetiva dei lavori sinodali, ponesto che a Teodòzio II ghe ghea cofà inponerse co autorità proclamando el Concìlio desolvesto inte l'otobre del medèzemo ano.
Confarensa de Jalta
La Confarensa de Jalta ła ze stada na reunion dei prinsipałi lìder dei Liai de ła seconda guera mondiałe che ła se ga fato intrà el 4 e l'11 de febraro del 1945 a 3km da Jalta, Ucràina, de precizo inte el palaso de Livadia. Insieme a ła Confarensa de Teheran, ła ze sta l'ùgnoła volta che Franklin Delano Roosevelt, Josif Stalin i Winston Churchill, i trè grandi lìder liai respetivamente dei Stati Unii de l'Amèrica, de l'Union Soviètega e de l'Inpero britànego, i se ghea catà.
Ogniuna de łe trè potense łe ga portà i so intaresi inte ła Confarensa, oltre che a discórar so łe lianse del dopoguera: i inglezi i voleva mantegnere el so inpero, i sovièteghi i voleva slargar el teritòrio e rinforsar ła so prezensa inte i teritori concuistai, e i americani i vołeva che i sovièteghi i intervegnese inte ła guera del Pasìfego.
Descrision
In pì in Romania e Bulgaria łe zera stae insediae de łe Comision Liae par goernare sti Paezi, pena sconfizesti. Inte ła rełasion finałe el zera sta inserio l'inpegno de garantir che tuti i pòpułi i podese ełèzar i so goernanti, inpegno no mantegnesto inte i dezenałi seventi.
Zuzzurro e Gaspare
Zuzzurro e Gaspare, ze stà un do còmego-cabaretìstego italian formà da Nino Formicola (Gaspare) e Andrea Brambilla (Zuzzurro); formà a Miłan inte el 1976, el do ga conosesto un bon suceso teatrałe e tełevizivo, el ga cesà de ezister inte el 2013 a ła morte de Brambilla. I do ze stà anca cugnai, sendo Brambilla (Zuzzurro) stà łigà a ła soreła de Formicola (Gaspare) da ła segonda metà dei ani '70 a ła fin dei ani '80.
Storia
I se ga conosùo al Derby Club, stòrego łocałe miłaneze indove entranbi se ezibiva, i do cabaretisti ga dazesto vita inte el 1976 a l'afiatada cubia de personazi formada da l'inzenuo comisario Zuzzurro e dal so fido asistente Gaspare. I ze aparìi par ła prima volta in tełevizion inte el 1978 inte ła trasmision de ła RAI Non stop; l'ano sucesivo i ze stà in un altro varietà RAI, La sberla e drìoman a Domenica in.
Autori dei testi de Massimo Boldi e Teo Teocoli par el programa Non lo sapessi ma lo so trasmetesto so Antennatre inte el 1982, par ła stesa rede i ga reałizà Buccia di banana, idove i se prestava inte łe vesti de condutori, animadori e ideatori del bomò «Ce l'ho qui la brioche!», tormenton a łongo riproponesto e devegnesto un tòco forte del so repertorio. inte el 1983 i ga ciapà parte al varietà Drive In prima cofà ospiti e, drìoman, come cast fiso.
inte el 1987 i ze riaparìi in video inte el varietà del vènare sera de Canale 5 Festival, conduzesto da Pippo Baudo. inte el 1989 i ga rancurà consensi inte el varietà de ła doménega sera de Italia 1 Emilio, anbientà inte ła frenètega redasion de un videozornałe anemada da l'invià Silvio Orlando, el tifozo rosonero Teo Teocoli, el critico łetarario Gene Gnocchi, l'aprendista zornałista Carlo Pistarino e l'iriduzibiłe caoredatora Athina Cenci. inte el 1990, oltre a ła segonda edision de Emilio e a l'edision estiva del programa Emilio '90, el do ze ospite d'onor de łe tre serade del show tełevizivo C'era una volta il festival.
inte el 1991 i ze riaparìi so Italia 1 inte ła sit com Andy e Norman, ridusion da łori stesi curada de ła comedia za proponesta in teatro. Daspò l'esperiensa de Il TG delle vacanze (1992) e de Dido... menica (1992-93) ze tornai in RAI daspò cuindeze ani de asensa e inte el 1994 ghe ga conduzesto Miraggi, ła dopia ministrisa serałe in onda a ridoso del TG1.
Inte l'istà 1996 ła cùbia ła ze tornà łaorar par i network privai, partesipando al varietà de Canale 5 Sotto a chi tocca conduzesto da Pippo Franco. I ga dopià Pena e Panico inte'l film d'anemasion Hercules del 1997. Inte ła stajon 1997-98 i ga stabiłio al Teatro Nazionale di Milano el record de tenjidura (oltre tre mezi) co ła comedia Rumori fuori scena de Michael Frayn.
El 9 de zenaro 2002 Brambilla ga un grave incidente stradałe che ło łasa in fin de vita. L'atività de ła cubia se ga fermà, par po' repartir drìoman co novi spetacołi teatrałi e calche saltuaria aparision tełeviziva. Daspò aver partesipà ad alcune pontade de Paperissima (2002), el 15 e 16 de apriłe 2005 i ga conduzesto Striscia la notizia e 'l 26 de zenaro e'l 2 de febraro 2010 fa na conparsa a Zelig Circus.
Inte'l 2012 ze da novo so łe sene teatrałe inte ła tournée del spetacoło "Tutto Shakespeare in 90 minuti". A novnbre 2012 entra a far parte del staff de condutori del canałe Vero Capri. El 24 de otobre 2013, co ła morte de Zuzzurro, termena anca l'atività del do comico.
Dezastro de ła LoveParade 2010
El dezastro de ła LoveParade ła ze stada na trazèdia gavesta inte el 24 de lujo 2010 inte el corso de ła disnovèzema edision de ła LoveParade fata a Duisburg in Zermània andove łe ze moreste 21 persone e ghene ze restae ferie altre 510.
Ato ùgnoło eoropeo
L'Ato ùgnoło eoropeo, de frecuente indegà senplegamente cofà l'Ato ùgnoło, el ze un tratà eoropeo che el reforma i tratai de Parize e de Roma. El tratà, vołesto dal Goerno de l'Itàlia, el ze sta firmà inte ła sità de Lusenburgo el 17 de febraro del 1986 da Zermània, Fransa, Belzo, Paezi Basi, Lusenburgo, Irlanda, Regno Unio, Spagna e Portogało) e inte ła sità de l'Aia el 28 de febraro de l'isteso ano da ła Danemarca, Itàlia e Gresa), tuti in chel momento menbri de ła Comunità Eoropea (CE), e entrai in vigore el 1° de lujo del 1987.
Sto ato el ga dazesto na contribusion decizionałe a ła costitusion de l'Union eoropea (UE) sìncue ani dopo.
Sto tratà el ghea ponesto łe baze par na pułìtega econòmega e monetària che ła gavaria dopo portà a ła creasion de ła moneda ùgnoła.
Orìzeni
Inte ła dècada del 1980 el ghe zera un grando descontento intrà i stati menbri de ła Comunità Eoropea (CE) par via de ła mancansa de intendimento inte ła pułìtega comun de lìbaro scànbio. I lìder pułìteghi e inprenditoriałi i vołeva armonizar łe lejislasion intrà i paezi, e par sełerare tute łe prosedure ła ze stada costituia na comision par anałizar e prosédar a ła creasion de un mercà comun inte ła CE, vardando cuałe mezure łe cadaria da èsar tolte par rivar a sto fin da parte del 12 Stati menbri.
Sto conceto el ga anca prezentà ufisalmente el conceto de cooparasion pułìtega eoropea, che el ze sta el precursor de ła pułìtega estera e de seguresa comun de l'Union eoropea (UE).
Contegnuo
I seventi i ze i ponti stabiłii co l'ato:
Tratà de Maastricht
El Tratà de Maastricht, tratà che el se ga avesto par consevensa de l'Ato ùgnoło, el zera sta firmà el 7 de febraro 1992 dai menbri de ła Comunità Eoropea el ze entrà in vigore el 1° de novenbre 1993. Sto tratà el ga portà a ła creasion de l'Union Eoropea che in futuro ła garia dopo sostituio ła Comunità Eoropea.
Tore Net
Ła Tore Net o Net Center el ze un grataceło de Pàdoa, costruio partindo dal 2004 e finio inte l'ano 2007. L'edifegà el ze alto 85 metri e el ga drentro 22 piani de ufisi e rezidense. El se troa in zona Pàdoa Est e el ze ponesto davanti de via San marco, una de łe vie pi traficade de ła sità.
The Jungle Book
Łe prime versioni deła senegiatura e deła cołona sonora seguivan l'opera de Kipling piassè da vicin, co un tono dramatego, tetro e sinistro che Disney non voléa nel so film par fameje, il che ga portò ała sostitusion deło senegiator Bill Peet e del composidor Terry Gilkyson. El casting ga impiegà i famozi atori e muzicisti Phil Harris, Sebastian Cabot, George Sanders e Louis Prima, cozì come regołari colaboradori Disney come Sterling Holloway, e el fiol del regista, Bruce Reitherman, intè'l ruoło di Mowgli. The Jungle Book ga ricevùo n'acołiensa positiva, con molto suceso par la so cołona sonora, con sincue cansoni dei fradei Sherman e ona de Gilkyson, The Bare Necessities. El film ga incasà piassè de 73 miłioni de dolari intè łi Stati Unii neła so prima usìa, e altretanti da do riedisioni.
Dopo el suceso del film, ła Disney ga distribuìo in seguito on remake live-action e on sequel cinematografego, The Jungle Book 2. Intè'l 2016 ze usìo on remake in live-action del film, anca eso dal titolo The Jungle Book.
Movimento dei paezi no lineai
El Movimento dei paezi no lineai (o, pì in curto, Movimento dei no inlineai) el ze un grupo de 120 Stati (al 2012 Liste des participants au à Téhéran en août 2012 . ), pì altri 17 Stati oservatori, che i se considera no lineai co, o contro, łe prinsipałi potense mondiałi. El movimento el raprezenta pì dei do tersi de tuti i Stati del mondo e el ze el secondo grupo pì grando in nùmaro de stati partesipadori dopo de łe Nasion Unie.
Istòrego
El NAM el ghea tacà formarse inte el 1955 co ła Conferensa de Bandung, in Indonèzia, ospitada dal presidente Sukarno su inisiativa de Josip Broz Tito, Jawaharlal Nehru e Gamal Abd el-Nasser par ła protesion dei Stati che no i vołeva s-cerarse co łe do superpotense de ła guera freda, o sia Stati Unii d'Amèrica e Union Soviètega o che no i vołeva èsarghene influensai. I menbri prinsipałi i zera stai ła Jugoslàvia, l'India, l'Ezito.
== Menbri ==
Oservatori
I paezi e łe organizasion seventi i ga el status de oservatori :
Tratà de Parize (1951)
El Tratà de Parize del 1951 o Tratà costitutivo de ła CECA (Comunità eoropea del carbon e de l'aciajo) el ze sta un tratà firmà a Parize inte el 18 de apriłe del 1951 e che el zera entrà in vigore inte el 23 de lujo del 1952
Paezi aderenti
I paezi firmatari i zera stai: Belzo, Fransa, Zermània Ovest, Itàlia, Lusenburgo e Paezi Basi.
Contegnesti
Sto tratà el introduzeva ła lìbara sircołasion dei prodoti in cuestion, sensa deriti doganałi e gnanca tase, vietando pràteghe descrimenatòrie, sovension o juti inponesti dai Stati.
El tratà el se divide in cuatro sesion: 1) istitusion de ła Comunità eoropea del carbon e de l'aciajo, 2) istitusion comunitàrie, 3) despozision econòmeghe e sociałi e 4) despozision zenerałi.
Sto tratà cuà el ze ła baze istitudora de łe atuałi istitusion de l'Union Eoropea e che de fato el ghea dełìnea łe istitusion comunitàrie istituindo:
De consevensa ła CECA ła vien dełinearse cofà vero e pròpio òrgano soranasionałe co podere de decizion e el mete zo łe baze par ła nàsita de ła Union eoropea odierna.
Modìfeghe
El tratà el ze sta modìfegà pì volte, par ezénpio ogni cualvolta un novo paeze el vegneva farghe parte de ła comunità (tratai de adezion), o co che łe ze stae fate modìfeghe finansiàrie.
Co un a-ligà al tratà de Nisa el vien desponesto el trasferimento de łe atività e pasività de ła CECA a ła Comunità eoropea. El a-ligà el ze un protocoło rełativo a łe consevense finansiàrie de ła scadensa del tratà CECA e al fondo de reserca carbon e aciajo.
Guera de secesion americana
__HIDDENCAT__
La Guera de Secesion Americana, Guera Siviłe dei Stati Unii o Guera Siviłe Americana, ła ze sta na guera conbatesta intrà el 1861 e el 1865 intrà vintitrè stati del nord e na coałision de ùndaze stati del sud che i ghea declarà ła so indipendensa e el derito a ła secesion. I ùndaze stati del sud, favorévołi a ła s-ciavitù, i ghea declarà ła secesion dai Stati Unii e i ghea formà i Stati Confederai d'Amèrica (ła denomenada Confederasion). Guidai da Jefferson Davis, i ghea conbatesto contro dei Stati Unii d'Amèrica (denomenai a l'època l'Union o el Nord), che i zera stai sostegnesti da tuti i stati lìbari e dei sìncue stati s-ciavisti de confin.
Inte łe ełesion presidensiałi del 1860, el Partio Republegan dei Stati Unii, guidà da Abraham Lincoln, el gaveva fazesto na canpagna contro de ła espansion de ła s-ciavitù verso chełi stati inte el cuało no ła ezistia za. La vitòria republegana inte łe ełesion ła ga fato-sì che i sete stati del sud, i cuałi i ghea na economia bazada so piantajon de coton e man d'òpara de stra-baso costo produzesta dai s-ciavi, i declarase ła secesion da l'Union, oncora prima del 4 de marso del 1861, dì inte el cuało se ghea insedià el novo presidente, parché i retegneva sta canpagna pułìtega na so viołasion dei deriti costitusionałi. Sia l'aministrasion goernativa predecesora che cueła nova łe gavea refudà ła ligałità de ła secesion e i ła ghea considarà na rebejon in tuti i ponti de vista.
Le ostiłità łe zera scumisiae inte el 12 de apriłe del 1861, co l'ataco de łe forse confederae a Fort Sumter, na strutura miłitare de ła Carolina del Sud. Lincoln el ga responesto creando-sù un ezèrsito de vołontari provegnenti da ogni stato, che el ga portà a ła declarasion de secesion de cuatro stati s-ciavisti inte el sud. Tute e do łe parte in cuestion łe ghea mobiłità i ezèrsiti e inte el scumìsio de ła guera, ła Union ła ghea ciapà el controło dei stati de confin e ła ghea stabiłio un bloco navałe. Inte el setenbre del 1862, ła proclamasion de emancipasion de Lincoln ła ghea ponesto-a-fin a ła s-ciavitù e ła ghea disuadesto i britàneghi a l'intervegnere. El comandante confedarà Robert E. Lee el ghea vinsesto racuante bataje a est, ma inte el 1863, dopo de ła bataja de Zetysburg, el ghe ga tocà fermar ła vansada verso nord. Par òvest, inte ła bataja de Vicksburg, l'Union ła ghea otegnesto el controło del fiume Mississippi, dasando ła Confederasion dividesta. Par tuto el 1864 i vantaji de l'Union in òmani e materiałi i ghea favorio st'ùltemi, co bataje de logoramento contro Lee, guidae da Ulyses S. Grant, fin-tanto che el zenerałe de l'Union William T. Sherman el ocupava Atlanta, in Georgia, e el se spandea verso l'Osèano Atlàntego. La rezistensa confederada ła zera crołada dopo che Lee el se ghea rendesto a Grant dopo de ła bataja de Apomatox Court House inte el 9 de apriłe del 1865.
Declarasion de Potsdam
La Declarasion de Potsdam o Proclama de rendesta japoneza ła ze stada na declarasion publegada inte el 26 de lujo del 1945 dal Presidente dei Stati Unii de l'Amèrica Harry S. Truman, dal Primo Ministro del Regno Unio Winston Churchill e dal Presidente de ła Repùblega de Cina Chiang Kai-shek, che ła ga ezamenà i tèrmani de ła rendesta del Inpero del Japone inte ła seconda guera mondiałe, cofà che zera sta concordà a ła conferensa de Potsdam.
Guera de secesion americana
Cauze de ła guera
Le rajon de ła guera siviłe americana i ze stai conplesi e ojeto de debatiminti fin dal scumìsio de ła guera. El dibatimento el ze sta oncor-pì conplegà dal vołer revisionista de racuanti scritori che el vołea canbiàrghene łe dimension, łe motivasion de ła secesion, el roło de ła lota de prinsìpio al s-ciavismo par dare pì ènfaze a łe parte ligae a un conflito de economie, difarenti intrà nord e sud de ła nasion.
Stati de l'Eoropa
destra|400px miniatura| Ła sevente lista ła detien tute łe entità che łe entra anca in parte in racuante de łe vàrie definision comuni de l'Eoropa, zeogràfega e pułìtega.
Declarasion de Potsdam
La declarasion ła stabiliva che se el Japon no el se ghese rendeste, el garia gavesto far fronte a un "inmedià e totałe desfamento".
Stati de l'Eoropa
Descrision
L'asociasion de un Stato a una o pì organizasion de sorte pułìtega o econòmega internasionałe gavente sede inte l'Eoropa (cofà l'Union eoropea, el Consejo d'Eoropa, l'AELS, l'OCSE e ła CSI) no ła marca nesesariamente che un Stato el sìpia zeografegamente eoropeo; parimenti, l'apartegnensa a organizasion sportive internasionałi (cofà l'UEFA o ła COE), no ła ze ełemento signifegadivo a ła so partegnensa. No-ostante, ghe ze confuzion sora l'argomento.
Guera de secesion americana
Cauze de ła guera
I pròdromi de ła guera siviłe i se ghea vesto inte el ndar de ła crize del Bleeding Kansas, intrà el 1855 e el 1860, co che chel teritòrio el ghea da adezionar cofà novo stato a l'Union, co scontri armai intrà miłisiani abrogasionisti e segrasionisti.
Siben che miga tuti i sudisti i lotase par mantegner ła s-ciavitù, ła major parte dei ufisałi e pì de un terso de ła trupa del ezèrsito del zènerałe Robert Edward Lee łe ghea intaresi diretamente ligai a sta cuà. Par i nordisti, al contràrio, ła motivasion ła zera prinsipalmente cueła de preservar l'Union, pitostoché l'abołision de ła s-ciavitù.
Stati de l'Eoropa
Descrision
Inte el sevente lista no i ze includesti i Paezi che i ga un reconosimento ufisałe limità.
Guera de secesion americana
Cauze de ła guera
Drio el dir de racuanti stòreghi, par Abraham Lincoln ła preservasion de l'unità de l'Union ła zera el fin ùgnoło de ła guera; l'abołision de ła s-ciavitù, invese, che Lincoln el ła vedea senpre cofà na cuestion cruciałe, ła saria devegnesta fin finałe in pì. La decizion de Lincoln de emétare ła proclama de emancipasion ła ghea contrarià sia i Democràteghi (Coperheads), favorévołi a ła paze, sia i Democràteghi favorévołi a ła guera, ma el ghea invigorio oncor-pì i Republegani. Declarando che i neri lìbari i garia inondà el nord, i democràteghi i ghea credesto inte łe ełesion del 1862, ma no i zera stai boni de ciapar el controło del Congreso. Le contro-argomentasion dei Republegani łe ghea guadagnà parò consenso e i Democràteghi i zera stai sconfizesti inte łe ełesion del 1863 in Ohio, co che i ghea provà a reanemar l'ostiłità verso ła popołasion nera.
Una de łe cauze che łe ghea descadenà ła Guera de Secesion ła ze sta anca ła decizion da parte dei stai sudisti de destacarse da l'Union inte el 1860 e de ełèzar un so presidente, Jefferson Davis.
Stati de l'Eoropa
Descrision
Lista detegnente Stati considarai eoropei par razon zeogràfeghe, stòreghe, culturałi e pułìteghe:
Guera de secesion americana
La s-ciavitù
La cuestion de ła s-ciavitù no ła revardava miga solché ła magnera etegamente inacetàbiłe de tratar i s-ciavi, ma anca el fato che ła s-ciavitù in-sè ła rezulteva un anacronismo inconpatìbiłe co i vałori americani e col sistema econòmego protezesto da ła Costitusion. La stratezia del movimento antis-ciavista, che el revardava prinsipalmente el tratamento dei s-ciavi, ła zera cueła de fermar l'espansion del s-ciavismo e de portarlo cusita a ła guałiva estinsion.
El movimento antis-ciavista inte i Stati Unii el gaveva łe so raize inte ła Declarasion d'Indipendensa. La s-ciavitù ła zera stada vietada inte i teritori del nordòvest, co na ordenansa fazesta so mezura del 1787. Dal 1804, tuti i Stati del Nord, o sia cuełi a nord de ła lìnea Mason-Dixon, i ghea aprovà leji pensae par abołir guałivamente ła s-ciavitù. Inte el 1807, el Congreso el ghea abolio ła trata internasionałe dei s-ciavi. La s-ciavitù ła ghea tacà sparir inte ła majoransa dei Stati e inte i sentri urbani, ma ła sevitava espandéndose inte i Stati del fondo sud, che i fondava ła so economia inte łe cultivasion, cofà cueła del coton, gràsie al baso costo de ła man-dòpara fata de s-ciavi.
Stati de l'Eoropa
Descrision
In coa a ła lista i ze reportai:
Guera de secesion americana
La s-ciavitù
No-ostante i conpromisi gavesti intrà el 1820 e el 1850, ła cuestion de ła s-ciavitù ła zera s-ciopada inte el 1854 col Kansas-Nebraska Act e ła formasion del novo Partio Republegan, che el dimandava ła fin de ła s-ciavitù inte i novi teritori. Abraham Lincoln, inte el so discorso del 1858, el ghea lansà un apełasion par fermàrghene l'altra oncora difuzion. La majora-parte de ła bataja pułìtega de chełi ani ła zera verzesta su l'espansion de ła s-ciavitù inte i novi teritori. Sia el Nord che el Sud i saveva ben che, se ła s-ciavitù no ła se fuse altro espandesta, ła garia perdesto ła so linfa vitałe e ła saria sparia.
La paura dei sudisti de pèrdar el controło del goerno federałe in favor de łe forse abołisioniste e el resentir nordista par l'influensa che i s-ciavisti i ghea so l'isteso goerno, łe ghea caraterizà ła crize de ła fin dei ani sincuanta de l'Otosento. I dezacordi intrà abołisionisti e altri grupi su łe cuestion morałi de ła s-ciavitù, i fini de ła democrasia e i sucesi econòmeghi del free labor i ghea portà el Whig Party e el Know Nothing al cołaso e inte el contenpo al nasimento de novi partii, cofà el Free Soil Party inte el 1848, el Partio Republegan inte el 1854 e el Constitutional Union Party inte el 1860. Inte el 1860 l'ùltemo partio pułìtego nasionałe, el Partio Democràtego, el se ghea dividesto drio lìnee setòriałi.
Stati de l'Eoropa
Descrision
Cuazi tuti i Paezi eoropei indipendenti i fa parte del Consejo d'Eoropa, a parte de ła Biełorùsia e ła sità del Vàtegan.
Guera de secesion americana
La s-ciavitù
[[File:US Secession map 1861.svg|thumb| Situasion dei Stati inte el 1861
]] Toła demogràfega dei stati s-ciavisti inte ła vizìlia de ła guera (marso del 1861):
Crosta oseànega
La crosta oseànega ła raprezenta ła parte pì superfisałe de ła Tera inte łe àree somerzeste da l'osèano, apartegnente a ła crosta terestre, contraponéndose a ła crosta continentałe (àree emerzeste) par spesor, conpozision chìmega e reołozia.
El stùdio de ła crosta oseànega, siben che ła sìpia pì del 60% de ła superfise terestre, el ze rełativamente novo, i primi i ze dei ani 1960 co łe prime canpagne de perforamento oseànego, catando ełeminti d'utiłità in sostegno de ła teoria de ła Tetònega de łe plache.
Strutura
thumb|upright=1.4|1) [[crosta continentałe 2) crosta oseànega 3) astenosfera]] thumb|upright=1.4|Sesion tìpega de łe roce de ła crosta oseànega. Łe peridotiti no łe ze parte de ła crosta, ma de el [[Manteło|manteło łitosfèrego.]] thumb|upright=1.4|Età de ła crosta oseànega La crosta oseànega ła ze in ecuiłìbrio izostàtego co ła sotostante astenosfera, e conparada a ła crosta continentałe ła rezulta pì sotiła e co diferente conpozision petrogràfega. El so spesor medio el ze de sirca 6–7 km.
El schema clàsego de sudivizion de ła crosta oseànega el vede 3 prinsipałi strati che a so volta i ze oncorpì sudividìbiłi.
Siclo de vita
La crosta oseànega ła se forma partindo da łe dorsałi oseàneghe, da łe cuałe el foravien el magma bazàltego provegnente da ła fuzion parsiała dei peridotii del manto terestre.
La crosta terestre, insieme al manto litosfèrego (ła parte pì superfisałe del manto), ła forma ła litosfera. El spesor de ła litosfera el vària da sirca 30 chiłòmetri (inte el cazo de ła crosta oseànega), finmente a sirca 70 km (inte ła crosta continentałe).
Esendo fata da roce fèmeghe, ła densità de ła crosta oseànega (sora de 3,2 kg/dm^3) el ze major in confronto a ła densità de ła crosta continentałe (sirca 2,6 kg/dm^3). Ste densità łe se erleva-sù co ła profondità.
L'erusion guałiva de lava bazàltega ła produze na granda cuantità de materiałe che i se sołidìfega e i forma nova crosta oseànega. Ma cosicome ła superfise de ła tera ła resta costante, altratanta crosta ła vien consumada inte łe zone de subdusion. Par sta motivasion, l'età màsima che ła połe rivare ver na crosta oseànega ła ze de sirca 200 Ma (miłioni de ani).
Stati de l'Eoropa
Descrision
Tuti i Paezi eoropei i fa parte de l'Organizasion de łe Nasion Unie, co l'ecesion de ła sità del Vategan.
Corea
__HIDDENCAT__
Zeografìa fìzega
Ła Corèa ła ze bagnada da'l Mar Zało e Mar de'l Giapon. Ła ze una de łe penìzołe pi picenine de tuta l'Azia, ocupando na area de 220.750 km².
Zeografia pułìtega
Da'l 1948, ła penìzoła Corèana ła ga perdesto ła so unità nasionałe: dopo de èsar stada cołonizada inte'l 1910 da'l Giapon e libarada da l'Union Soviètega e Stati Unìi inte'l 1945, i do vinsidori de ła Seconda guera mondiałe, i ga desidesto de ocupar respetivamente ła parte nord (par i sovièteghi) e sud (par i statunitensi) de ła penìzoła coreana.
I sovièteghi i se ga fermà sora el 38º parałeło e gli statunitennsi i se ga ciapà el resto, conprendesta l'ìzoła de Jeju. Inte'l 1948 ła penìzoła coreana ła ze stada dividesta in do stati: verso sud ła Repùblega de Corèa, ciamada Corèa de'l Sud, verso nord se cata el so ùgnoło confin, ła Repùblega Popołare Democràtega de Corèa, ciamada Corèa de'l Nord che ła confina co Cina e Rusia.
Połìtega
Par cheło che revarda ła pułìtega de ła penìzoła, i do stati i ga adotà sistemi połìteghi conpletamente contraditori intrà de łori: ła Corèa de'l Nord el ze un stato sosiałista fiło-cineze, mentre ła Corèa de'l Sud el ze un stato capitałista fiło-statunitense. La capitałe de ła Corèa de'l Nord ła ze Pyongyang, ła capitałe de ła Corèa de'l Sud ła ze Seul. La łengua ufisiałe ła ze el corean, el cuało el se difarensia intrà łe do Corèe, par pronunsia, diałeti, asenti e costumi lenguìsteghi. A'l de là de tałi difarense, ła łengua ła vien clasifegada cofà ùgnoła.
Sosietà
I abitanti i ze chiamài coreani. Ła cultura clàsega coreana ła ze 'ncora vedìbiłe in tute e do łe Corèe, anca se in Corèa de'l Sud ła cultura osidentałe ła ze racuanto difondesta, mentre in Corèa de'l Nord ła cultura clàsega coreana ła convive co ła cultura sosiałista.
Pato Briand-Kellogg
El Pato Briand-Kellogg o Pato de Parize el ze sta firmà inte el 27 de agosto del 1928 inte ła sità franseze de Parize. I 15 paezi firmatari i ga renunsà a ła guera "cofà strumento de pułìtega nasionałe inte łe so reciproche rełasion".
El pato el ze sta promovesto dal Ministro dei Afari Esteri de ła Fransa e dal Premio Nobel par ła Paze, Aristide Briand inte el 1927 al Segretàrio de Stato dei Stati Unii de l'Amèrica Franklin B. Kellog inte el un tentativo de proibir e bandir ła guera cofà strumento de pułìtega èstera. Anbedó i goerni i ga acetà el pato e prezentà el tratà a vari paezi, dei cuałi 15 in prinsìpio i gavea aderio: Zermània, Austràlia, Belzo, Cànada, USA, Fransa, India (soto del domìnio britànego), Irlanda, Itàlia, Japon, Nova Zełanda, Polònia, Regno Unio, Sud Àfrica e Cecoslovàchia, e el ze entrà in vigore el 24 de lujo del 1929. Drioman, el pato el ze stato firmà da altri 57 paezi.
El tratà no el ga fermà eficasemente i confliti armai, ma ła ze sta doparà par coroborar l'acuza de crìmene contro ła paze  inte el ndar de l'invazion japoneze de ła Manciùria, inte l'invazion italiana de l'Etiòpia, e prinsipalmente inte el ndar de l'invazion de ła Repùblega todesca de Połònia e pì tardi inte el proceso de Norinberga.
Emilio (programa tełevizivo)
Emilio, el ze stà un programa tełevizivo comico de Italia 1 andà in onda ła doménega sera dal 1 de zenaro 1989 al 29 de apriłe 1990 par do edision.
Produsion
Erede de Drive In, dal cuało el ga traesto tanti comici (ma sensa Ezio Greggio e Gianfranco D'Angelo, pasà a Odiens), Emilio el ze stà a so volta na trasmision comica de suceso. Anbientà in una redasion de un videozornałe, i comici gaveva el ròło de zornałisti, critici, opinionisti o sénplisi "desturbadori".
El programa venjiva rejistrà in diferìa (e trasmetesto a poche ore de distansa) dal studio 10 del Centro de produsion Mediaset de Cologno Monzese, co in sała un pùblego vero, ma mai incuadrà.
Cast
Inte'l cast (fra i altri): Zuzzurro e Gaspare (anca autori), Athina Cenci (che intarpretava l'inflesibiłe caoredatora), Silvio Orlando (el zornałista), Carlo Pistarino (l'aprendista a'l bomò de: "Capo Cenci, capo Cenci!"), Gene Gnocchi (el critico łetarario), [Giorgio Faletti]] (el stiłista Tamburino, el sosiołogo Faletti e ła parodia de Loredana Bertè), Teo Teocoli (el bałarìn, Macho Camicho, nome parodia dal sełebre puziłe Hector "Macho" Camacho, e l'ultrà miłanista Peo Pericoli), Dominique Chalbot e Sabina Stilo. Infin do atori teatrałi napułitani, Gianfelice Imparato e Luigi Petrucci se alternava inte'l ròło de "spała" de Silvio Orlando inte i só inprobabiłi reportage de guera e malcostume.
A ła prima stazon del varietà ga partesipà anca Enrico Beruschi. El suceso de ła trasmision ze stà tałe che inte'l 1990 ne ze stà reałizà na edision speciałe intitołada Emilio '90 in onore dei Mondiałi de calcio de Italia '90, come strisia zornaliera in orario preserałe.
Ła sigla
Ła sigla de Emilio, cantada dai comici e da alcune coriste, ga costituìo un vero e propio tormenton nonsense, co'l ritorneło «Ahi ahi ahi se faccio un figlio, ahi ahi ahi lo chiamo Emilio, sempre meglio di Basilio, se è una femmina non so!», al cuało seguiva in serada na inprobabiłe serie de rime in -iglio ("Emilio" jera pronunsià "Emiglio" e "Basilio", "Basiglio").
A cantar el jera : Gaspare e Zuzzurro, Carlo Pistarino, Teo Teocoli, Giorgio Faletti, l'ator Silvio Orlando, l'atora Giannina Facio, Athina Cenci, Gene Gnocchi, Enrico Beruschi e altri. Ła registrasion del disco ła ze stà efetuà al Chroma Studio de Miłan (ancò Nikto studio): testo scrito da Cristiano Minellono e mùzega conposta da Giampiero Ameli e Paolo Vallesi; tecneghi del son, Dino Ceglie e Gianpaolo Pini. .
El suceso de ła trasmision ga favorìo inazonta ła publegasion de altri dischi łigai ai protagonisti de ła trasmision. Teo Teocoli inte'l 1989 publega el sìngoło Por un beso me mareo, publegà in 7" e 12" da Alpharecord, indove el ripete el personajo de Macho Camicho. Giannina Facio inte'l 1989 ła publega el sìngoło Ela dançava a lambada, insenbre a Gerio Schubach, e inte'l 1990 ła pùblega el sìngoło One, Two, Three, Four, in 7", 12" e CD single
Ełesion presidensiałi inte i Stati Unii d'Amèrica del 2016
Le ełesion presidensiałi inte i Stati Unii d'Amèrica del 2016 łe se ga aveste l'8 de novenbre.
L'inprenditore e personajo tełevizivo newyorkeze Donald Trump, candidà del, el ga sconfizesto ła candidada del Partio Democràtego Hillary Clinton, prima dona che ła ga vinsesto łe primàrie presidensiałi de uno dei prinsipałi partii, e chełi altri contendenti menori.
El rezultà, rivà inte el finir de na canpagna ełetorałe segnada da tonałità vocàłeghe tanto aspre, łe ga smentito łe prevision pre-votasion, vegnendo descrivesto da vari mèdia de l'informasion cofà el pì sorprendente da łe ełesion del 1948.