cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Morea
Storia
Ła Morea ła ga fato parte del stato da mar veneto dal 1685 al 1715 a sèvito de la guera de Morea, ma łe do sità de Modone e Corone (ciamàe Venetiarum ocellae, che vor dir i oci de Venesia), łe xera stà venete zà inte el periodo 1204-1500.
Meymac
Meymac el xe on comun de  2 366 abitanti del departemento de Corrèze che el fa parte del rejon Nova Acuitania in Fransa.
Rampan
Rampan el xe on comun de   204 abitanti del departemento de Manche che el fa parte del rejon Normandia in Fransa.
Persepolis FC
miniatura miniatura|[[Azadi Stadium]] Persepolis FC (Persian: باشگاه فوتبال پرسپولیس) el xe na società połisportiva de Tehran, Iran.
Cavargna
el xe un comun inte la provincia de Como chel fa parte de la rejon Lombardia
Monroy
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de Cáceres, che ła fa parte de ła comunità autònoma de Estremadura.
Gólfo de Bòtnia
El Golfo de Botnia (in finlandéxe Pohjanlahti, in svedéxe Botniska viken) el xe un setor del mar Bàltego chiapà rento intra la costa oriental de la Finlandia e la costa ocidental de la Svezia.
Ortovero
el xe un comun inte la provincia de Savona chel fa parte de la rejon Liguria
Gólfo de Bòtnia
left|300px|thumb|Panorama sul Golfo de Botnia El se estende par 725 km e el ga na larghesa conprendesta infra i 80 e i 240 km, la fondità mèdia la xe de 60 m e la màssima la xe 295 m.
El riceve le aque da tanti fiumi, che i reduse notevolmente la salinità tanto che inte el só estremo setentrional se cata pessi de aqua dolza. A càusa de la redota salinetà el golfo el se ingiazza pì rapidamente, e el xe el primo toco de Mar Bàltego a ingiazzarse inte i mesi de inverno.
Le Isole Åland, che łe costituise na region autonomega de la Finlandia, łe xe considerae el confin natural intra el Bàltego vero e propio e el Golfo de Botnia.
Saint-Victor-de-Cessieu
Saint-Victor-de-Cessieu el xe on comun de 2 240 abitanti del departemento de Isère che el fa parte del rejon Alvergna-Rodano-Alpe in Fransa.
Walzenhausen
el xe un comun del canton Apenxeło Esterno inte ła Svisara
Chabanais
Chabanais el xe on comun de  1 651 abitanti del departemento de Charente che el fa parte del rejon Nova Acuitania in Fransa.
21 de setenbre
El 21 de setenbre el ze el 264° dì dal scumìsio de l'ano drio del całendàrio gregorian e el 265° inte i ani bizesti. Par rivar al cao de l'ano ghe vołe oncora 101 dì.
Festa del patrono de łe sità
Axiago
323 v.C.
El 323 v.C. (CCCXXIII v.C en numari romani) el xe on an de el IV secoło v.C..
Dassault Mirage IV
El Dassault Mirage IV el xe sta un bonbardier strategico del exerçito fransexe.
Ła Dassault ga ricevuo el incarego de reałixar un bonbardier nuclear inte el 1954, ano inte el cuało a Fransa ga decixo de dotarse de na forsa nucleare autonoma.
Castrillo de Cabrera
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de León, che ła fa parte de ła comunità autònoma de łe Casteja e Leon.
Benetice
Benetice ła xe un paexeto de na trentina de aneme de ła Repùblica Ceca. Ła xe situada inte ła rejon de Vysočina.
Montehermoso
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de Cáceres, che ła fa parte de ła comunità autònoma de Estremadura.
Poinsenot
Poinsenot el xe on comun de   52 abitanti del departemento de Alta Marna che el fa parte del rejon Grand Est in Fransa.
Elena Corner
__HIDDENCAT__
Elena Lucrezia Corner Piscopia, cusì in venesian, Cornaro Piscopia in padovan e itałian (Venesia, 5 de zugno 1646 - Pàdova, 26 de lujo 1684) ła xe stà na fiłòxofa vèneta prima fémena laureada al móndo.
Biografia
Elena ła gera ła quinta dei sette fiółi de Giovan Battista Corner e de Zanetta Boni. El pare, chel partegnéva a na de łe più importante famégie venesiane, ła ga vuo co Zanetta, fémena de povarìseme orìxene, na lónga rełasion durante ła qual i xe nasui tuti i łóri fiółi: łóri i xe stà sénpre lexitimai a ła nàsida, ma ła copia ła se ga sposada soło inte el 1654. Par via de łe orìxene de ła mare, i dó xóveni maschi Francesco e Girolamo i no xe stà miga boni a eser scriti inte el Libro d'oro de ła nobiltà fin al 1664, co che el pare el ga otegnuo el sospirà riconoscimento drio sborsar bén 105 000 ducai.
Fórse Giovan Battista, co che el se ga réxo cónto de łe quałità de ła fióła, ghe ga favoria in tute łe manière ła crésita cultural e el suceso pùblico: el gera infati conpretamente maravegióxo che na fémena ła saltase fóra inte el canpo dei studi e un tal exenpio de ecesion ła gaveria ancor più contribuìo a dar splendor al nome de ła famégia. Ła stésa Elena ła senbrava saver del pur «van compiaxeménto» mostrà dal pare, ma no ła ga vosùo darge dełuxion, anca se eła non ła gavéva vogia de vadagnae un'erudision da mostrar in sałoti e academie.
De fato, a próva de ła sóa inclinasion a un'esisténsa partada, inte el 1665 Elena ła se ga fata mónega benedetina, na sièlta che ła sénbra un comproméso co ła sóa vocasion rełigióxa: par sta manièra qua, anca se ła osservava ła règoła del'Órdene, ła podéva evitar ła recluxion monàstega e frequentar quel móndo secołar inte el qual ła podéva catar la libartà e i mexi de 'ndar vanti coi propi studi.
Xe sta cusì che a Elena el pare el ga vosuo sigurar ła megior istrusion: sói insegnanti de greco i xe stao, fin al 1668, Giovan Battista Fabris, pàroco de ła Ceza de San Luca, e daspò Alvise Gradenigo, bibliotechèr de ła Marciana, chel gavéva visuo par lóngo a Candia, méntre el canònico de San Marco Giovanni Valier el ghe ga impartìo lesion de łatin. Elena ła ga inparà anca l'ebraico e el spagnoło dal rabin Shemel Aboaf e ła teołogia da Felice Rotondi, che daspò el xe deventà insegnante inte el Studio de Pàdova.
Dopo verghe invan domandà de łaurearse in teołogia al'Università de Pàdova (par l'opoxision de qualche prełato) ła ga posuo łaurearse in fiłoxofia, dotorà che ghe xe stà dato el 25 de zugno 1678. Łe sóe òpare łe xe vegnue fóra daspò inte el 1688 a Parma.
Séguret
Séguret el xe on comun de   844 abitanti del departemento de Vaucluse che el fa parte del rejon Provensa-Alpe-Costa Axura in Fransa.
Barni
el xe un comun inte la provincia de Como chel fa parte de la rejon Lombardia
Meyrignac-l'Église
Meyrignac-l'Église el xe on comun de   62 abitanti del departemento de Corrèze che el fa parte del rejon Nova Acuitania in Fransa.
Donja Dubrava
el xe on comun inte la rejon del Mezimurje che ła fa parte del stato de ła Croasia.
Bamberg
Bamberga (in todesco Bamberg) ła xe na sità de ła Baviera, in Germania. Ła se cata inte ł'Alta Franconia sol fiume Regnitz, visin ała confluensa col fiume Meno. Ła so popołasion ła xe de 69.200 abitanti (2001).
Rauville-la-Bigot
Rauville-la-Bigot el xe on comun de  1 153 abitanti del departemento de Manche che el fa parte del rejon Normandia in Fransa.
Botsuana
El Botsuana o Botswana, ufisialmente ła Republica del Botswana (in tswana Lefatshe la Botswana) el xe on Stato de l’Africa del Sud. El confina col Sudafrica a sudest, ła Namibia a ovest e nord, el Zanbia a nord e el Zimbabwe a nord-est.
Wolfhalden
el xe un comun del canton Apenxeło Esterno inte ła Svisara
Botsuana
Zeografia
No ghe xe montagne e l'aspeto generałe el xe queło de na pianura sperdua.
No el ga sbochi sol mare. No ghe xe fiumi importanti, co ecezion del Limpopo al confin col Sudafrica e l'Okavango inte el nord. L’Okavango el ga el delta inte el deserto e tuta l'aqua ła se perde par evaporasion.
El Botswana el xe costituio ne la so majoria dal deserto del Kalahari.
Antighità
Ricatamenti archeołoxghi dimostra che ghe jera abitanti 17 000 ani prima de Cristo. I primi abitanti del Botswana iera omeni de la civiltà de la piera. I do popoli piassè antichi, i san e i khoikhoi, i desende da sti primi abitanti. I san i xe caciatori, i khoikhoi i tende le bestie.
Domila ani fa, un grupo de bantu el xe rivà da la Tanzania. I jera agricoltori e i se ga sistemà inte la zona del Kgalagadi, inte el sud-ovest del paese. I tswana, un grupo de pastori che i vien da la zona del fiume Vaal in Sudafrica. i xe rivai in Botswana scapando da i zulu inte el secolo XIX.
Modernità
La storia moderna del Botswana la xe tacà co la guera contro i boeri del Sudafrica. I boeri volea torse el Botswana. I cai dei tswana i ga ciamà i inglexi. I inglexi i ga conquistà tuto el paese par farsene na colonia. Lori no gavea intension de svilupare el paese. A lori ghe interesava soltanto de far na ferovia par andar dal Sudafrica a la Rhodesia. I colonialisti no i credea inte la posibilità de svilupare el Botswana e i no ga fato niente par aiudare la xente a vivar mejo.
Indipendensa
El Botswana el xe divegnù indipendente el 30 setembre 1966. El primo presidente el xe stà Seretse Khama, che el jera anca el cao dei Ngwato, el clan piassè grando dei tswana. Khama el gavea fondà el Bechuana Democratic Party, che el controla el paese da l'indipendenza. El primo laoro del governo el xe stà quelo de pianificar el svilupo, ma no ghe jera schei. Inte el 1967, la De Beers Consolidated Mines of South Africa ła ga catà i diamanti rente a Orapa. El governo el ga permesso la costrusion de miniere, ma el ciapa el 70% dei schei.
El Botswana el xe tra i fondatori de la Front Line States, un grupo internasional che el conbateva contro el Sudafrica de l'apartheid. El Botswana el ga anca formà la Southern African Development Community (SADC), senpre par contrastar el Sudafrica.
Demografia
El Botswana el ga solo un milion e mexo de abitanti.
Etnie
Ancò, la majoria de la xente ła xe tswana
Religion
El 60% de la gente ła xe cristiana (i catoleghi xe el 6% de la popołasion). El resto i segue le religioni tradisionali. Ghe xe un grupeto de musulmani (2%).
Società
L'aspetativa de vita ła xe cascà da 65 ani inte el 1990 a 38 ani de ancò.
Dopo el Swaziland, el Botswana el xe el paese african col piassà grande nùmaro de malai de AIDS. El governo el dixe che el 30% de la popołasion el xe infetà.
Economia
El 50% de la richeza del paese el vien da i minerałi. I diamanti i costituise el 89% de le esportasioni, e el Botswana ancò el xe el piassè grande produtor de diamanti del mondo. Ghe xe miniere de diamanti a Orapa, oltre che a Jwageng e altre zone del Kalahari. Rame, zinco, carbon e altri minerałi i costituise la majoria de le estrasion del paese.
Bergeggi
el xe un comun inte la provincia de Savona chel fa parte de la rejon Liguria
Largillay-Marsonnay
Largillay-Marsonnay el xe on comun de   153 abitanti del departemento de Jura che el fa parte del rejon Bourgogne-Franche-Comté in Fransa.
Montánchez
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de Cáceres, che ła fa parte de ła comunità autònoma de Estremadura.
Spilamberto
Spilamberto el xe un comune de 10966 abitanti inte ła provincia de Modena.
Peyrissas
Peyrissas el xe on comun de   85 abitanti del departemento de Alta Garona che el fa parte del rejon Ositània in Fransa.
Boresse-et-Martron
Boresse-et-Martron el xe on comun de   210 abitanti del departemento de Charente-Maritime che el fa parte del rejon Nova Acuitania in Fransa.
Stef Burns
El 28 majo 2011 el se ga spozà a Mirandola in Provinsia de Modena, co Maddalena Corvaglia, da ła cuała, el 28 setenbre, el ga avùo Jamie Carlyn, só tersa fia; el matrimonio el ze stà sełebrà da Vasco Rossi, grasie a na dełega de'l sindaco de ła sitadina. Ła copia ła ga anunsià ła separasion el 19 zenaro 2017.
Łe prime band
El ga tacà sonar ła ghitara de só pare co'l gaveva suparzó 6 ani, l'ano sucesivo el ga resevesto ła só so prima ghitara ełètrega, na Winston. Dopo poco tenpo el ła ga sostituìa co na Fender Mustang.
A 9 ani el ga formà ła só prima band, ciamada "The Yellow Brick Road". A łe scołe supariore el ga sonà inte na band ciamada "Legend" co ła cuała el sonava cover de Allman Brothers Band, Lynyrd Skynyrd, Montrose, Led Zeppelin, Deep Purple, Marshall Tucker Band e nante band dei anni ‘70. El tastierista el zera David K. Mathews, che pì tardi el gavarìa sonà co Tower of Power, Boz Skaggs e Etta James e deso Santana,
Scominsi de ła cariera profesionałe
Inte'l 1979 Stef el ze entrà far parte de ła só prima vera band: i Omega, conposta da Bill e Reni Slais, ex menbri de ła Elvin Bishop Band, e da Mickey Thomas, che pì tardi el ga avùo suceso co i Starship. Inte'l 1982 Stef el ga cołaborà co Jesse Colin Young, presedentemente partenjente ai Youngbloods, co i cuałi el se ga ezibìo in ziro par i Stati Unìi par un ano. L'ano drioman el ga łaorà insieme ai Pablo Cruise publegando l'àlbun Out of Our Hands e inbarcandose da novo inte un tour statunitense. Inte'l bienio 1984/1985 el fa el turno de Sheila E. co ła cuała el se ga ezibìo anca in Japon ed Europa sonando in Romance 1600 e Sheila E.. Par de pì, in do ładi “B”: “Too Sexy”, ndove che'l ga cołaborà a ła stezura, e “Save the People”.
Inte'l 1986/87 Stef el ga sonà co i Berlin e el ze ndà da novo in tour traverso America, Japon ed Europa, in coinsidensa co ła publegasion de ła cołona sonora de'l film Top Gun co'l brano "Take My Breath Away.
Inte'l 1988 el ze ndà in tour co Michael Bolton, inte'l mèdemo ano el ga fondà un grupo ciamà The Vu con Ross Valory, Prairie Prince, Tim Gorman (za The Who e Rolling Stones) e Kevin Chalfant a ła voze.
Inte'l 1989 Stef el se ga unìo ai całiforniani Y&T co i cuałi el ga rezistrà i àlbun Ten, Yesterday & Today Live, Musically Incorrect e Endangered Species.
Da'l 1989 Stef el ga inazonta na propia band ciamà “Stef Burns Group". I menbri ze stà inte i ani na gran mota dei muzeghisti mensonà prima, i ga conprezo anca Myron Dove a'l baso (Santana/Robben Ford) e Billy Johnson a ła bateria (Santana/Robben Ford).
Navascués
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de Navara, che ła fa parte de ła omònema comunità autònoma Navara.
322 v.C.
El 322 v.C. (CCCXXII v.C en numari romani) el xe on an de el IV secoło v.C..
Burgkirchen
el xe on comun del distreto de Braunau am Inn che el fa parte del stato de ła Alta Austria in Austria
Bercianos del Real Camino
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de León, che ła fa parte de ła comunità autònoma de łe Casteja e Leon.
Piaggine
Piaggine el xe un comun itałian de 1 447 abitanti. El xe in provincia de Salerno inte ła rejon Canpania e el se estende so na area de 62,77 km². L'abità el xe situà a 630 metri s.l.m. El confina co i comuni de Laurino, Monte San Giacomo, Sacco, Sanza, Teggiano e Valle dell'Angelo.
Papaver rhoeas
Papaver rhoeas (L., 1753), comunemente conosesto cofà rozołe, rozołine, papàvari o papàver, ła ze na pianta erbàsea partegnente a ła fameja de łe Papaveraceae, orizenària de l'Eoràzia e Nordàfrica
La spece, largamente difondesta inte l'eoropa, ła crese normalmente in canpi e soi ori de łe strade e ferovie. Da racuante persone ła ze considerada na pianta infestante.
Descrision
thumb|left|Un canpo de rozołe Łe rozołine łe ze on erba che ła crese cofà pianta anuałe, latifoje e alta fin a 80 – 90 cm.
El fusto el ze reto, coerto de peli rìzidi. Tajà el buta fora on lìcuido bianco.
I buti i ze verdi e a forma de uliva e péndułi. El fioro el ze roso, (racuanto raramente bianco), dai pètałi dełicai e caduchi, de frecuente macià de nero a ła baze in corispondensa dei stami de cołor nero. El fiorise in primavera da apriłe fin a metà luglio.
El fruto el ze na capsula che ła contien on mùcio de samese picenine, reniformi e retegołai; i vien fora soto el stigma. Pètałi e samese łe ga lejere propietà sedative; łe rozołine łe ze parenti strete col papavero da oppio, dal cuało se estrae ła morfina.
Ła rozołina cofà sìnboło
Inte i paezi anglosàsoni ła rozoła ła ze el sìnboło dei soldai morti inte ła prima e inte ła seconda guera mondiałe, ma anca inte łe altre guere in zenerałe.
Pi de precizo, ła vien portà sul bàvaro inte el dì del armistìsio o dì de ła rimenbransa o dì de ła rozoła. Sto dì el ze l'undeze de novenbre e el ze sta decidesto dal rè Giorgio V d'Inghiltera par onorar i soldai morti inte ła prima guera mondiałe (el ze stà el dì che ze finia ła guera).
Łe rozołine łe ze sta preferie parchè i canpi de bataja de łe Fiandre ghene zera pieni e da chel momento, Americani, Inglezi, Australiani, Neozełandezi, Canadezi e i altri del Commonwealth, ogni 11 de novenbre i porta na rozoła in memòria dei so morti in guera.
Altdorf (Svisara)
el xe un comun del canton Uri inte ła Svisara
Rauville-la-Place
Rauville-la-Place el xe on comun de   376 abitanti del departemento de Manche che el fa parte del rejon Normandia in Fransa.
Organizasion par ła Cooparasion e el Desviłupo Econòmego
La Organizasion par ła Cooperasion e el Desviłupo Econòmego (OCDE; in spagnoło, Organización para la Cooperación y el Desarrollo Económicos , OCDE; in ingleze, Organisation for Economic Co-operation and Development, OECD; in franseze, Organisation de Coopération et de Développement Économiques, OCDE) el ze un organismo de cooperasion internasionałe conponesto da 38 stati , el cuało fin el ze cheło de coordenar łe so pułìteghe econòmeghe e sociałi. La OCDE ła zera stada fondada inte el 1961 e ła so sede sentrałe ła se cata inte el Château de ła Muette a Parize in Fransa. Łe łéngue ufisałi de ła entità łe ze cheła franseze e cheła ingleze.
Inte ła OCDE, i reprezentanti dei paezi menbri i se reunise par interscanbiar informasion e armonizar łe pułìteghe col fin de masimizar el so cresimento econòmego e cołaborar al so desviłupo.
Conosesta cofà «club dei paezi richi», partindo da l'ano 2017, i so paezi menbri i conprendeva unidariamente el 62.2 % del PIL nomenałe globałe (USD 49.6 bilioni) e el 42.8 % del PIL globałe (Int 54.2 bilioni).
Stati menbri
Stati fondadori de l'OECE (1948):
Stati che i ga adezionà a l'OECE/OCSE dopo de ła so fondasion
Ła Comision eoropea ła laora inte l'OCSE de fianco ai Paezi menbri de ła Union eoropea.
Donji Kraljevec
el xe on comun inte la rejon del Mezimurje che ła fa parte del stato de ła Croasia.
Poinson-lès-Fayl
Poinson-lès-Fayl el xe on comun de   222 abitanti del departemento de Alta Marna che el fa parte del rejon Grand Est in Fransa.
Moraleja
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de Cáceres, che ła fa parte de ła comunità autònoma de Estremadura.
Cavallasca
el xe un comun inte la provincia de Como chel fa parte de la rejon Lombardia
Orco Feglino
el xe on comun inte la provincia de Savona chel fa parte de la rejon Liguria
San Nicoła de Bari
__HIDDENCAT__
Venerà come santo da ła Ciesa catolega e da ła Ciesa ortodosa, inte el mondo el xe conosesto col nome de santa Claus (o Klaus). El xe a ł'origine del personajo de Babo Nadałe.
Meyssac
Meyssac el xe on comun de  1 275 abitanti del departemento de Corrèze che el fa parte del rejon Nova Acuitania in Fransa.
Saint-Victor-de-Morestel
Saint-Victor-de-Morestel el xe on comun de 1 092 abitanti del departemento de Isère che el fa parte del rejon Alvergna-Rodano-Alpe in Fransa.
Sérignan-du-Comtat
Sérignan-du-Comtat el xe on comun de  2 676 abitanti del departemento de Vaucluse che el fa parte del rejon Provensa-Alpe-Costa Axura in Fransa.
Berlanga del Bierzo
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de León, che ła fa parte de ła comunità autònoma de łe Casteja e Leon.
Andermatt
el xe un comun del canton Uri inte ła Svisara
321 v.C.
El 321 v.C. (CCCXXI v.C en numari romani) el xe on an de el IV secoło v.C..
Mining
el xe on comun del distreto de Braunau am Inn che el fa parte del stato de ła Alta Austria in Austria
Arruazu
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de Navara, che ła fa parte de ła omònema comunità autònoma Navara.
Pisciotta
Pisciotta el xe un comun itałian de 2 748 abitanti. El xe in provincia de Salerno inte ła rejon Canpania e el se estende so na area de 31,24 km². L'abità el xe situà a 171 metri s.l.m. El confina co i comuni de Ascea, Centola e San Mauro La Bruca.
Inpero bizantin
__HIDDENCAT__
Inpero bizantin xe el nome che i ghe ciama i storici moderni a l'Inpero roman d'Oriente, che se ga separà da ła parte osidentał dopo che xé morto l'inperador Teodòzio I inte el 395. Sirca ła data da cui i storici i desmete de doparar el termine "roman" e i preferise ciamarghe "bizantin", ghe xé diversi ategiamenti storiografici: el 476 (caduta de l'ultimo inperador d'Osidente Romolo Augustolo), ma anca el 395 (morte de Teodosio I), el 330 (fondazion de Costantinopołi da parte de Costantino I el Grando, mentre se ga tacà a parlar de Inpero d'Oriente dal 364), el 565 (co xé morto Giustiniano I de Bisanzio con lu el sogno de la Restauratio imperii).
Ma ła data prevalentemente asetà da 'l mondo academego de l'inisio de 'l periodo bizantin ła xe el 610, coando xé ndà su Eraclio I de Bisanzio, che el ga modifegà notevolmente ła strutura de l'Inpero e el ga nominà łengua uficial el greco, sostituendo così na olta par tute el latin, e faxendose inoltre ciamar co 'l termine greco basileus, inveze de augustus come se doparava fin a chel momento.
L'inpero, dopo na longa crizi, el ga finìo de exìstar inte el 1453 (conquista de Costantinopoli da parte dei turchi otomani guidà da Maometto II). Nato el 17 de zenaro 395 e cascà el 29 de majo 1453, cueło bizantin el xé l'inpero che xe durà de pi in tuta ła storia de la Tera, con 1058 anni da stato paròn; se si vol considerarlo come ła vera e propria continuasion de l'inpero roman, el xe durà dal 27 a.C. fin al 1453, esendo cusita stà paròn par 1480 ani.
UTC+12
UTC+12 el xe un fuxo orario in antisipo de dodexe ore rispeto a UTC.
Xone
El xe utiłixà inte łi teritori seventi:
Inaxónta, łe baxi antarteghe Amundsen-Scott, McMurdo e Scott łe utiłixa el UTC+12 kofà ora łokal.
Zeografia
In teoria el UTC+11 interesa na xona del globo comprexa intra 172,5° E e 180°; (ła metà de un fuxo orario stàndar, sendo in teoria st'altra metà a est del 180° asegnada al UTC-12). Par raxon prateghe, łi paexi in sto fuxo orario łi koverxe na area tanto pì estexa.
Ła łinia de kanbiamento de data ła kore in parte a est del UTC+12, ma ghe xe tre fuxi orari ko un spostamento superior a UTC+12: UTC+12:45, UTC+13 e UTC+14. Soło ke traversando ła łinia de kanbiamento de data in alto mar se pasa diretamente a UTC-12 (kavando donka 24 ore exate): indando a est łe xone, al de fora de łe akue internasionałi, ke łe ga un spostamento negativo rispeto al UTC łe va diretamete a UTC-11 (Samoa e Niue), UTC-10 (Hauài e ìxołe Ałeutine) o UTC-9 (Ałaska).
In Rusia el UTC+11 el xe camà Магаданское время (ora de Magadan, MAGT), inte łi Stati Unii Wake Time (ora de Ueik, WAKT), inte ła Nova Xełanda New Zealand Stàndar Time (Ora stàndar de ła Nova Xełanda, NZST).
Ora łegal
Ła Nova Xełanda e łe Fiġi oserva ła ora łegal, pasando al UTC+13 inte ła istà.
Istoria
Łi atołi Kwajalein, Eniwetok e Bikini de łe ìxołe Maršal łe jera in pasà inte el fuxo UTC−12. Kwajalein avansò de 24 ore verso UTC+12 saltando el 21 de agosto 1993. Eniwetok e Bikini łe jera probabilmente avansae inkora vanti, ko che łi Stati Unii łi rinunsiaron a kontrołarli.
Note
Huso horario
22 de setenbre
El 22 de setenbre el ze el 265° dì dal scumìsio de l'ano drio del całendàrio gregorian e el 266° inte i ani bizesti. Par rivar al cao de l'ano ghe vołe oncora 100 dì.
Sołitamente el ze el dì de l'ecuinòsio d'autuno inte l'emisfero boreałe e al contràrio cueło là de l'ecuinòsio de primavera inte l'emisfero austrałe.
La Neuville-Sire-Bernard
La Neuville-Sire-Bernard el xe on comun de   285 abitanti del departemento de Somme che el fa parte del rejon Hauts-de-France in Fransa.
Peraleda de la Mata
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de Cáceres, che ła fa parte de ła comunità autònoma de Estremadura.
Villanova d'Albenga
el xe on comun inte la provincia de Savona chel fa parte de la rejon Liguria
Peyrouzet
Peyrouzet el xe on comun de   84 abitanti del departemento de Alta Garona che el fa parte del rejon Ositània in Fransa.
Dizzasco
el xe un comun inte la provincia de Como chel fa parte de la rejon Lombardia
Andosilla
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de Navara, che ła fa parte de ła omònema comunità autònoma Navara.
Deodato (doxe)
Teodato, o anca Diodato, Deodato, Deusdedit e sìmiłi (Venesia, ... – VIII sècoło), el ze stà, conforme ła tradision, el 4º doze de ła Repùblega de Venesia.
Łe informasion so'l só conto łe deriva escluzivamente da'l cronaghista Giovanni Diacono, vivesto inte l'XI sècoło.
Biografia
Teodato el provenjiva da na nòbiłe fameja eracleense, fio de cuel'Orso che inte'l 726-727 el zera stà nominà dux dai Venèteghi in revolta contro l'inperador Leone III.
Dopo che A ze stà copà el pare (737) l'ezarca de Ravena el ga desidesto de afidarghe el governo a un magister militum in carga un soło ano e sernìo intrà parsonałità foreste, non fidandose de l'aristocrasia łocałe. Sorprendentemente, terso magister ze stà propio Teodato; el ze stà ełeto, fursi, parché el zera un sostenjidor de'l governo bizantin, opure par sercar el pozo de ła nobiltà łocałe inte un dełicà momento cuando che i Łongobardi i menasava Ravena. Invero, ła sità ła ze stà concuistà prima de ła fine de'l só mandato.
Do ani drioman el ga canbià parte e el ga guidà ła conzura che ła ga roversà l'ùltemo magister Giovanni Fabriciaco e, forte de'l sostenjo de ła nobiltà, el se ga proclamà dux.
Durando el só governo, fursi parché Venesia ła zera eła istesa menasada dai Łongobardi, el gaveva puzà senpre l'ezarcado. Nonostante łe fonti łe recorda racuanti momenti de tension, i Bizantini i gaveva n'opinion pozitiva revardo ła só połìtega, tanto el ze che i ghe gaveva conferìo el titoło de ypatus. Cuesto, tutavia, no'l ghe ga inpedìo ai Łongobardi de vansar: a'l tèrmene de'l só governo l'ezarcado el zera stà concuistà (751) e el Dogado el restava l'ùltemo resto de'l dominio bizantin in Itałia. Dopo de 'sto evento, el doze el ga tentà crear n'ałeansa tra łe do ùlteme forse antiłongobarde, come testimonia l'acordo razonzesto co papa Stefano II (754).
Ze vero anca che tra el 749 e el 756, overo durando el renjo de Astolfo i Venèteghi i gaveva tentà de mantenjir dei boni raporti co i Łongobardi. Inte i stesi ani de ła cazùa de Ravena, ze stà razonesto un acordo co'l sovran che'l ga reconosesto i confini de'l Dogado.
El pì inportante avenjimento de'l só dogado el ze stà parò ła fondasion de Brondoło, ancùo frasion de Cioza ai zbochi de'l Brenta, sentro fortifegà che'l gaveva el fin de deféndar Małamoco da łe tacade via tera provenjenti da sudovest (ma el podaria èsar visto anca in funsion antibizantina).
Val Leogra
Ła Val Leogra ła xe na vałe de łe Prealpi Vènete, in provincia de Vicensa. Ła core da ovest a est, sud-est, sarà su, a nord, dal Paxubio e dal Novegno, e a sud, dai monti sora Recoaro. Ła xe sta scavà dal fiume Leogra (Giòlgara, in Vicentin), chel nase dal Paxubio, pi de preciso da ła Val Canałe; a ła testada de ła vałe, a ovest, ghe xe el Pian de łe Fugase, ke ła cołega a ła Vałarsa, in Trentin. Ghe xe altri do pasi ke cołega ła Val Leogra con łe vałi tacà: uno a nord, el Paso Xomo ke mena in Val Poxina, e uno a sud, el Paso Xon ke'l mena a Recoaro e in teła Val d'Agno. I paexi pi inportanti, vegnendo in xo dal Pian de łe Fugase, xe Vałi del Paxubio, Torebelvisin e Schio, andove ke ła vałe ła se verxe 'nteła pianura visentina.
Deodato (doxe)
Biografia
El governo de Teodato el ga termenà trazegamente inte'l 755 co na revolta de l'aristocrasia capegiada da Galla che'l ło ga fato inbarlumar. Ła data de morte ła resta sconosùa, cusì come no A se conose eventuałi desendenti.
Chabrac
Chabrac el xe on comun de   570 abitanti del departemento de Charente che el fa parte del rejon Nova Acuitania in Fransa.
Alessia Merz
Alessia Merz (Trento, 24 de setenbre 1974) ła ze na showgirl, condutora tełeviziva e atora itałiana. Ła ze sta anca modeła e interprete de fotoromanzi.
Dopo aver debutà co suceso a Non è la Rai, ła ze stà sielta da Antonio Ricci come vełina par ła stajon 1995-1996 de Striscia la notizia insenbre a Cristina Quaranta. Drioman ła se ga simentà cofà atora in film e fiction tełevizive e come condutora tełeviziva.
Ani novanta: Non ze la Rai e el suceso tełevizivo
Ła ga ezordìo fazendo parte de'l cast de ła segonda edision de Non ze la Rai, indove ła restarà fin a cuando che ga serà el programa inte'l zunjo de'l 1995, rezultando una de łe toze pì apresàe par tre edision. Durante i ani de permanensa inte'l programa, ła ciapa parte a do spin-off de'l steso: Capodanno con Canale 5 e Rock 'n' Roll. Finìa l'esperiensa de Non ze la Rai, ła vien ciamà da Antonio Ricci par partesipar in cuałità de vełina a'l programa de Canale 5 Striscia la notizia, a'l fianco de Cristina Quaranta, anca eła provenjente da'l programa de Gianni Boncompagni. Inte'l steso parìodo, tra el 1995 e el 1997, ła partesipa a diverse canpanje publisitarie in Itałia e a l'èstaro: Guess? par i Stati Unii, Barilla par l'Europa e Renault par l'Italia.
Larnaud
Larnaud el xe on comun de   603 abitanti del departemento de Jura che el fa parte del rejon Bourgogne-Franche-Comté in Fransa.
Seresara
Seresara el xe un comune de 2462 abitanti inte ła provincia de Mantova.
Reffuveille
Reffuveille el xe on comun de   509 abitanti del departemento de Manche che el fa parte del rejon Normandia in Fransa.
Tiramesù
El tiramesù el xe un stomeghin a 'l scułiero fato co savojardi insupai so 'l cafè, mascarpon e vovi.
El xe sta inventà in Friuli inte nel 1938.
Millevaches
Millevaches el xe on comun de   81 abitanti del departemento de Corrèze che el fa parte del rejon Nova Acuitania in Fransa.
Taillades
Taillades el xe on comun de  1 909 abitanti del departemento de Vaucluse che el fa parte del rejon Provensa-Alpe-Costa Axura in Fransa.
Boca de Huérgano
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de León, che ła fa parte de ła comunità autònoma de łe Casteja e Leon.
Poinson-lès-Grancey
Poinson-lès-Grancey el xe on comun de   45 abitanti del departemento de Alta Marna che el fa parte del rejon Grand Est in Fransa.
Donji Vidovec
el xe on comun inte la rejon del Mezimurje che ła fa parte del stato de ła Croasia.
Organizasion dei Stati Americani
La Organizasion dei Stati Americani (OSA) el ze na organizasion internasionałe panamericanista de contesto rejonałe e continentałe creada inte el 30 de apriłe del 1948, col fin de èsar un foro pułìtego par ła tolta de decizion, el diàlogo multiłaterałe e ła integrasion de Amèrica. La declarasion de ła organizasion ła dize che ła lavora par renforsar ła paze, seguresa e consołidar ła democrasia, promóvar i deriti umani, sostegner el desviłupo sociałe e econòmego favorendo el cresimento sostegnìbiłe in Amèrica. Inte el so laorar l'organizasion ła serca de costruir rełasion pì forti intrà łe nasion e i pòpołi del continente. Łe łéngue ufisałi de ła organizasion łe ze el spagnoło, el portogheze, el ingleze e el franseze.
La OEA ła ga ła so sede inte el Distreto de Columbia, inte i Stati Unii. Par de pì ła ga ufisi rejonałi inte i vari paezi menbri. La organizasion ła ze conponesta da 35 paezi menbri. La Organizasion dei Stati Americani ła ze uno dei organismi rejonałi pì antighi e el secondo pì estendesto dopo del Diàlogo de Cooperasion de Àzia.
320 v.C.
El 320 v.C. (CCCXX v.C en numari romani) el xe on an de el IV secoło v.C..
Attinghausen
el xe un comun del canton Uri inte ła Svisara
Carimate
el xe un comun inte la provincia de Como chel fa parte de la rejon Lombardia
La Neuville-lès-Bray
La Neuville-lès-Bray el xe on comun de   266 abitanti del departemento de Somme che el fa parte del rejon Hauts-de-France in Fransa.
Travaillan
Travaillan el xe on comun de   722 abitanti del departemento de Vaucluse che el fa parte del rejon Provensa-Alpe-Costa Axura in Fransa.
Boscamnant
Boscamnant el xe on comun de   387 abitanti del departemento de Charente-Maritime che el fa parte del rejon Nova Acuitania in Fransa.
Feldkirchen bei Mattighofen
el xe on comun del distreto de Braunau am Inn che el fa parte del stato de ła Alta Austria in Austria
Borgo Valsugana
Borgo Valsugana el xe on comune de 6182 abitanti inte ła provincia de Trento.
Piana Crixia
el xe on comun inte la provincia de Savona chel fa parte de la rejon Liguria
Bauen
el xe un comun del canton Uri inte ła Svisara
Navaconcejo
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de Cáceres, che ła fa parte de ła comunità autònoma de Estremadura.
Pandu
Inte el poema indù Mahabharata, Pandu (sànscrito: पाण्डु, łatinizà: Pãndu, łet. 'pàłido') el ze sta un re de'l renjo Kuru. El ze sta el parenjo de i sincue fradełi Pandava, che i jera i puti che ła mojere Kunti ła ga bio da na serie de deità, par via de ła só inabiłità de fiołar par ła maledision de'l savio Kindama. El fazéa parte de ła dinastìa Kuru.
Saint-Vincent-de-Mercuze
Saint-Vincent-de-Mercuze el xe on comun de 1 519 abitanti del departemento de Isère che el fa parte del rejon Alvergna-Rodano-Alpe in Fransa.
Pandu
Renjo e maridauro
Pandu el gheva inparà łe arte de l'arco, połìtega, aministrasion e rełigion da Bhishma. El jera un ecelso tirador de arco e un maharathi (gueriero). El ze deventà el sucesor de'l só renjo e el ze sta incoronà re del renjo Kuru. El jera maridà con Kunti, fioła adotiva de Kuntibhoja e fioła de Shurasena (parente de Vasudeva Anakadundubhi e nono de Krishna). Ła só segonda mojere ła ze sta ła prénsipa de'l renjo Madra Madri. El maridauro el ze sta proposto da Bhishma. Pandu el ga dapò concuistà i teritori de'l renjo Sindhu, Kashi, Anga, Renjo Trigarta, Kalinga, Magadha, ecc., e cusì el ga restabiłìo ła só supremasìa so tuti i re e el ga incrementà l'espansion de'l só inperio.
Ezilio
Inrabià e sercando de pentirse de łe so asion, Pandu el ga consenjà e'l só renjame a Dhritarashtra e el se ga ezilià inte'l bosco. Łive, el ga scuminsià a far na vita da asieta co łe só mojere.
Nasimento de i fiołi de ànema de Pandu
Un di, Pandu el jera drio contar ła storia de el só nasimento e l1a só vołontà de deventar pare co ła só prima mojere,Kunti. Kunti ło ga informà de'l mantra de ła gravidansa che'l ghe jera sta insenjà da'l savio Durvasa. Pandu el zera stracontento e el ghe ga dito a Kunti de dopararlo par aver fiołi da deità adeguàe. El vołeva che só fiołi i ghese retitùdine, cosita el ga suzerìo Dharmaraja, ła dea de ła morte e de ła zustisia. Kunti ła ga cantà el só mantra e ła dea ła ghe ga concedesto Yudhishthira. Pi vanti, Pandu el ga espreso el só deziderio de aver un fioło potente. Sta fiada Kunti ła ga invocà Vayu e Bhima el ze nasesto. Pandu el ga suzerìo a Kunti de invocar Indra e un fiołoo vałorozo, Arjuna, el ze nasùo. Pandu el se ga sentìo małe par la mancansa de fiołi de Madri, e parsò el ga dimandà a Kunti de condivìdar el só mantra co eła. Arcojendo ła só stansia, Kunti ła ga revełà el só mantra na volta a ła mojer de Pandu pi zóvene. Madri ła ga invocà i zemełi Ashvin, e po ła ga fato naser Nakula e Sahadeva.
Morte
Un di, Pandu el se ga dezmentegà de ła maledision e el zera inprovizamente pien de brama par Madri. Injorando łe só inplorasion, el ga scuminsià un raporto sesuałe co eła. Dapò de l'ato, ła só małedision ła se ga conpìa e el ze morto. Atribuéndose ła morte de'l marìo a eła e colma de remorso, Madri ła se ga tolto ła só medema vita (probabilmente treso de l'àuto imołasion) vanti de aver consenjà só fiołi a Kunti.
Araitz
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de Navara, che ła fa parte de ła omònema comunità autònoma Navara.
Pòrtego
__HIDDENCAT__
thumb|right|Pòrteghi [[Venosa]]El pòrtego (dal łatin porticus, da porta) xe na gałeria verta, cołocada al pian tareno de un pałaso. Ła pol 'ver funsion de riparo, de uxi vari o anca soło decorativa. Sto ełemento architetònego el x enoto fin da l'antighità e un vasto uxo el vien fato da i greci e i romani. Poi pi invanti raquante sitadine vien costruide co sistemi de pòrteghi, par scopi de utiłidà. I pol vegner costruidi co sistemi a arco o co cołone che łe tien su el ricorveximento orixontal.
Borghetto Santo Spirito
el xe on comun inte la provincia de Savona chel fa parte de la rejon Liguria
Pòrtego
Torin
I xe alti e grandi, vołudi dal łora Re.
Goričan
el xe on comun inte la rejon del Mezimurje che ła fa parte del stato de ła Croasia.
Pòrtego
Pàdoa
I pòrteghi i xe diseminadi dapartuto in sentro sità e i ga on sviłupo conplesivo de su par xo 12 km, faxendo de Pàdoa ła seconda sità al mondo, drio Bołogna, par el pi alto coefisiente intrà i kiłometri de pòrteghi e quełi de łe strade. Ła tradision de costruire co sta sołusione architetònega xe antiga, in quanto i se połe catar pòrteghi in stiłe romànego, gòtego, rinasimental, neoclàsego e moderno.
Pramajor
Pramajòre (Pramaiôr in furlàn) el xe un comùn de 3985 abitanti inte ła provincia de Venesia.
Lónguida
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de Navara, che ła fa parte de ła omònema comunità autònoma Navara.
Pisa
__HIDDENCAT__
Ła pisa ła ze on prodoto de cuzina sałà che el ze fato su co farina e acua inpastà e spianà, co ła zonta de ołio, pomodoro e mosareła e tante altre robe e, par fenir, cuzinà inte’l forno. Ła ze tìpega de ła cuzina napołetana e al dì de ancó ła ze el prodoto gastronòmego itałian pì conjosùo a l'èstaro insenbre co ła pasta.
Orìzene
A onji modo dezà inte i tenpi antighi łe fugase schinsà, łevà o manco, łe jera popołari infra i Ezisi, i Greghi e i Romani.
Curiozidà
El vinsidor del "27° Canpionado del Mondo de ła Pisa" (edision 2018) el ze stà Stefano Miozzo, un tozo veneto de Cerèa (Verona). Ła manifestasion ła ga vuo 400 partesipanti e Miozzo el ga vinto co na pisa ciamà "Cortile dei nonni" e fata su co: coste, raicio tardivo, cołonbo, foie gras, azeło balsàmego, formajo parmejan, botarga de gałina. Veneto el ze anca Mirko Boniolo, da Cavàrzere (Venesia), che el ga vinto pa' ła categorìa de ła mejo pisa in vantiera.
Castrillo de la Valduerna
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de León, che ła fa parte de ła comunità autònoma de łe Casteja e Leon.
Navalmoral de la Mata
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de Cáceres, che ła fa parte de ła comunità autònoma de Estremadura.
319 v.C.
El 319 v.C. (CCCXIX v.C en numari romani) el xe on an de el IV secoło v.C..
Poinson-lès-Nogent
Poinson-lès-Nogent el xe on comun de   143 abitanti del departemento de Alta Marna che el fa parte del rejon Grand Est in Fransa.
Remaufens
Remaufens el xe on comune del Canton Friburgo de 796 abitanti.
Polla
Polla el xe un comun itałian de 5 327 abitanti. El xe in provincia de Salerno inte ła rejon Canpania e el se estende so na area de 48,08 km². L'abità el xe situà a 468 metri s.l.m. El confina co i comuni de Atena Lucana, Auletta, Brienza, Caggiano, Corleto Monforte, Pertosa, Sant'Angelo Le Fratte e Sant'Arsenio.
Bürglen (Uri)
el xe un comun del canton Uri inte ła Svisara
La Vicogne
La Vicogne el xe on comun de   252 abitanti del departemento de Somme che el fa parte del rejon Hauts-de-France in Fransa.
Sankt Pantaleon
el xe on comun del distreto de Braunau am Inn che el fa parte del stato de ła Alta Austria in Austria
Trenjago
Trenjago el xe un comune de 4897 abitanti inte ła provincia de Verona.
Jemełaji
Ollolai, Italia, dal 2002
Angoła
L'Angoła el xe on Stato de ł'Africa sentrałe. Ła confina a nord co ła Republica Democràtega del Congo, a est col Zanbia, a sud co ła Namibia e a ovest ła se affacia so ł'Oçeano Atlantego. Ła fa parte del paexe anche ł'exclave de Cabinda che ła se cata al confine intrà Republica Democràtega del Congo e Republica del Congo.
Zeografia
Grande 1 246 700 km².
L'Angoła la xe cuerta da foreste, co fiumi e teren fetile. La costa l'è longa e pescosa.
Antighità
Dopo un periodo de stasi, i portoghexi ga scominsià a conquistar l'interno inte el XIX secolo.
Modernità
L'Angoła xe diventà indipendente inte el novembre 1975. Subito dopo, la guera civil ga oposto tre difarenti grupi (MPLA, UNITA e FNLA ). El Sudafrica ga atacà l'Angoła par liberarse de i gueriglieri de la SWAPO che combatea par el control de la Namibia. En tel 1976, el FNLA fu distruto da i soldà cubani che iutava el MPLA. L'UNITA guidà da Jonas Savimbi l'era sostegnù da la Amèrica e dal Sudafrica. El 1979, Jose Eduardo dos Santos l'è diventà el presidente e da alora el controla le sorti politighe del paexe. Inte el 1997, i do grupi se sà acordà par un governo de unità nasional, ma la guera civil xe riscomincià inte el 1998. Inte el fevraro del 2002, Jonas Savimbi morì, copà da un comando de portoghexi che sera acordá co de i cai de l'UNITA. I do grupi ga firmà n'acordo par governar el paexe. On paexe distruto da la guera e da la corusion, senza infrastruture, pien de campi minati. El governo dee anca tratar co el Fronte par la Liberazion de l'Enclave de Cabinda, doe se cata la majoria del petrolio. El governo l'è acusa de gravi abusi de i diriti mani, de corusion e de no utilizar ben i schei che vien dal petrolio.
Zeografia politega
La so cavedal la xe Luanda.
Popolasion
La ga 12 127 071 de abitanti (stima lujo 2006).
Etnie
In Angoła se cata tanti grupi etnici. I pì importanti xe: Ovimbundu 37%, Kimbundu 25%, Bakongo 13%, metici 2%, eoropei. El resto (22%) xe grupi picoli.
Religion
La majoria de la popolasion xe catolega. Ghe anca riti tradisionali, e picole comunità protestanti.
Łéngue
La łéngua oficial xe el portoghexe.
Economia
L'Angoła xe uno de i paexi piassè richi de l'Africa. Ghe minerai de tute le soerti, diamanti, petrolio e gas. L'agricoltura no xe svilupà par colpa de la guera civil.
Quasi quatro milioni de angolani xe tornà inte el paexe dopo la fin de la guera, ma la ristruturasion de l'agricoltura no la xe oncora partia.
Giografia de l'Uganda
250px|thumb| right|Localizzazione dell'Uganda L’ Uganda l’è on paexe de l’Africa Orientale. L'Uganda nol ga sbochi sul mar e el porto pi rente el xe quel de Monbasa, in Kenya, a 800 km. El paexe se cata a caval de l’equatore.
Confini
250px|thumb| left|Mapa de l'Uganda
L’Uganda la confina a nord co el Sud Sudan par 435 km, a est co el Kenia par 933 km, a sud co la Tanzania par 396 km e co el Ruanda par 169 km e a ovest co la Republica Democràtega del Congo par 765 km.
Area
Lo Stato el ga n'estenxion de 236 040 km², 36 330 de àcue interne.
Morfołozia
El sud del paexe el xe so on altipian de 1 100 metri sul livel del amr. L’altopian el va zo verso nord, al confin co el Sud Sudan el ga n’elevaxion de 900 m. Le montagne le se cata on po’ par tuto el paexe, ma se trta de montagne abse. Ecexioni le xe el Ruenzori (5 110 m), el Elgon (4 321 m) e el Kadam (3 069 m).
Aque
250px|thumb| right|L'Uganda dal satelite
Laghi
En Uganda se cata tanta aqua. On quinto de la superfice del paexe la xe ocupá da aque interne. Se cata quatro dei Grandi Laghi de l'Africa: Lago Vitoria, Lago Alberto, Lago Kyoga e el Lago Edoardo. Dal Lago Vitoria parte el Fiume Nilo.
Fiumi
El Nilo vien fora dal Lago Vitoria e forma le cascade de Owen. El se sposta a nord par formar el lago Kyoga e el continua par formar el Lago Alberto. Pena fora del Lago Alberto, se cata le cascade Murchison. Par tuto el percorso, el Nilo riseve le aque de vari fiumi picinini. La solo xona sensa fiumi la xe la region del Karamoja, a est del paexe.
Clima
El clima el xe tropicale, caldo e umido. Desertico in tel Karamoja. La piova la va da aprile a zugno in tel sud, pi tardi a nord. Se cata anca na stagion de la piova pi corta da otobre a novenbre, a sud.
উগান্ডা
Larrivoire
Larrivoire el xe on comun de   103 abitanti del departemento de Jura che el fa parte del rejon Bourgogne-Franche-Comté in Fransa.
Navalvillar de Ibor
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de Cáceres, che ła fa parte de ła comunità autònoma de Estremadura.
Erstfeld
el xe un comun del canton Uri inte ła Svisara
Cisano sul Neva
el xe on comun inte la provincia de Savona chel fa parte de la rejon Liguria
Pibrac
Pibrac el xe on comun de  8 459 abitanti del departemento de Alta Garona che el fa parte del rejon Ositània in Fransa.
Igúzquiza
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de Navara, che ła fa parte de ła omònema comunità autònoma Navara.
Uchaux
Uchaux el xe on comun de 1 649 abitanti del departemento de Vaucluse che el fa parte del rejon Provensa-Alpe-Costa Axura in Fransa.
23 de setenbre
El 23 de setenbre el ze el 266° dì dal scumìsio de l'ano drio del całendàrio gregorian e el 267° inte i ani bizesti. Par rivar al cao de l'ano ghe vołe oncora 99 dì.
Chadurie
Chadurie el xe on comun de   508 abitanti del departemento de Charente che el fa parte del rejon Nova Acuitania in Fransa.
23 de setenbre
El Sołe el entra inte el segno astrołòzego de ła Bałansa.
Gornji Mihaljevec
el xe on comun inte la rejon del Mezimurje che ła fa parte del stato de ła Croasia.
Blessagno
el xe un comun inte la provincia de Como chel fa parte de la rejon Lombardia
Flüelen
el xe un comun del canton Uri inte ła Svisara
Mùxega reggae
El reggae el xe un zenare muxicałe chel gà łe so origini neła Jamaica.
Scuero
right|325 px|thumb|El scuero de San Trovaso right|325 px|thumb|El scuero Tramontin, ai Ognisanti right|325 px|thumb|El scuero, ai Mendicanti El scuero el xe un cantièr par barche. Na volta ciamà scuadra, el xe speciałixà su barche pìcołe , almanco dai ténpi moderni. No'l xe escluxivo de ła sità de Venesia, perché vien ciamai scueri anca cantieréti de altri posti, anca se cuéłi venesiani i xe i più noti e rełevanti.
L'etimołogia del nome ła xe łigada fórsi a ła paroła scuara, overosìa el strumento de łavóro fondamental par i marangóni de groso. In orìxene, el scuero l'endegava de sòłito el cantèr naval par ła costrusion, ła manutension e'l receto de łe barche de ogni dimension, sia a remi che a véła, dai pìcołi sandołeti fin a łe grande gałie da guera. Co che l'Arsenal el se ga tólto tute łe atività cantieristìsteghe par łe nave più grose, sia miłitari che mercantiłi, el łavóro dei scueri el se ga speciałixà su łe barche più pìcołe, de uxo privà.
El scuero el xe caraterixà da un pian inclinà verso el canal o'l Rio. A łe spałe del pian, resintà su dó lai, ghe xe na costrusion in legno coverta e verta verso el pian de varo, dita texa. Ła texa ła costituise al stéso ténpo ła xona de łavóro vera e propia, proteta ła pióva, e'l depòxito dei atresi. De sòłito, łe caxe tacade o, indóve ghe xe, el pian sóra del scuero, i fa anca da caxa del paron o del caomistro.
Ai ténpi de ła Repùblica de Venesia i scueri i gera difondesti su tuto el teritorio urban, come che testimonia ancuo ła toponomàstega sitadina co łe numeróxe całe del Scuero prexenti un fià dapartuto. Ghe gera parò una particołar concentrasion a Casteło, inte ła xona indove ancuo se cata ła Riva dei Sete Màrtiri, a Dorsoduro e a ła Xueca, sul lai revoltà verso ła parte sud de ła łaguna. Col pasar del ténpo, sia par ła dràstega redusion del'uxo de łe barche a remi, limitada ancup al'uxo turìstego o sportivo, sia par ła vegnùa de nóvi materiałi de costrusion come el legno conpensà e ła veroraxa, łe atività dei scueri łe se ga redote asae, cauxàndone n'enorme redusion del nùmero.
Ancuo in sità, insieme a alguni cantieri menóri, i soravive sóło che sie scueri propiamente diti: tre a Dorsoduro, due a ła Xueca e un a Casteło.
I tre scueri de Dorsoduro i xe:
Sti scueri cua i produse scuaxi sóło góndołe.
Mùxega reggae
Anca in Veneto a ghe xera un grupo reggae famoxisimo: i Pitura Freska.
Scuero
I dó scueri de ła Xueca i xe
El scuero de Casteło el xe
Sti tre scueri i xe ancóra boni de produr ogni ano na cuantità bastansa bóna miga sóło de góndołe, ma anche de altre barche tìpiche de ła łaguna de Venesia.
318 v.C.
El 318 v.C. (CCCXVIII v.C en numari romani) el xe on an de el IV secoło v.C..