cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Hellas Verona Football Club
I tifosi
Le rivalità più sentite dei gialloblu sono co Vicenza, Brescia, Atalanta e Napoli; inoltre, come tante altre tifoserie italiane, i tifosi dell'Hellas non hanno alcuna simpatia per Juventus, Milan e Inter, i tre maggiori club del calcio italiano.
Per quanto riguarda i rapporti co il Chievo il rapporto ze unico nel panorama del calcio mondiale. Il veronese appassionato di calcio, soprattutto se di una certa età, ze spesso tifoso di entrambe, mentre la frangia più passionale della tifoseria dell'Hellas vede la squadra della frazione come usurpatrice e non riconosce come ultrà la tifoseria Chievo. Pertanto le partite tra Hellas e Chievo, che normalmente hanno un buon seguito di pubblico, non hanno mai visto episodi di intemperanza o di violenza sugli spalti.
Altri giocatori e allenatori
Allenatori: Angelo Piccioli, Giancarlo Cadè, Ferruccio Valcareggi (che guidò la Nazionale di calcio italiana dal 1966 al 1974, portandola alla vittoria del Campionato Europeo del 1968 ed alla finale dei Mondiali di calcio Messico 1970), Nils Liedholm, Osvaldo Bagnoli, Cesare Prandelli, Alberto Malesani, Sandro Salvioni, Sergio Maddè e Massimo Ficcadenti.
Rosa attuale
-->
43
El 43 (XLIII en numeri romani) el xe un an del I secoło.
Morti
40er
Torelló
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de Barsełona, che ła fa parte de ła comunità autònoma de Catełogna.
Reichenthal
el xe on comun marcà del distreto de Urfahr-Umgebung che el fa parte del stato de ła Alta Àustria in Austria
Boscoreale
Boscoreale el xe un comun itałian de 27 457 abitanti. El xe inte ła sità metropułitana de Nàpułi inte ła rejon Canpania e el se estende so na area de 11,35 km². L'abità el xe situà a 65 metri s.l.m. El confina co i comuni de Boscotrecase, Poggiomarino, Pompei, Scafati, Terzigno e Torre Annunziata.
Crottet
Crottet el xe on comun de 1 734 abitanti del departemento de Ain che el fa parte del rejon Alvergna-Rodano-Alpe in Fransa.
Gael García Bernal
__HIDDENCAT__
Biografia
El xe nato a Guadalajara, Jalisco, e el xe sta protagonista de boni film mesegani tra cui Amores perros (2000), Y tu mamá también (2001) e El crimen del Padre Amaro (2002).
El ga tacà a recitar a ł'età de on ano e el xe sta protagonista fin da picinin de parece soap operas. A ł'età de disnov'ani el ga abandonà ła tełevixion e el ga tecà a studiar recitasion a ła Central School of Speech and Drama de Łondra.
So mare Patricia Bernal, ła xe on'atrice e ła xe sta na modeła. So pare José Ángel García, el xe on ator e on regista. Gael García Bernal el parla coretamente spagnoło, itałian, fransexe e inglexe.
Monteggio
el xe un comun inte el distreto de Ługàn chel fa parte del canton Tisin in Xvisara.
Škofja Loka
el xe on comun de ła rejon statistega de Alta Carnioła che ła fa parte del stato de ła Xlovenia.
Goerno
El termine goerno el vien doparà con diversi significai.
Inte un senso parecio anpio el goerno el xe ł'insieme dei sojeti (i governanti) che inte un stato i detien el potere pułitego. Sto signifegà, indove ca ghe xe ła separasion dei poteri, el conprende tuti i organi del stato e dei altri enti publichi.
Inte un senso piasé ristreto el goerno el xe ł'insieme dei sojeti che inte un stato i ga el potere pułitego in poxision de indipendensa, parché non subordinai a altri sojeti (superiores non reconoscentes).
Provincia de Benevento
Ła provincia de Benevento ła xe na provincia itałiana de ła Canpania de 281 767 abitanti. Ła ga na superfisie de 2 080,44 km² e ła conprende 78 comuni.
Schenkenfelden
el xe on comun marcà del distreto de Urfahr-Umgebung che el fa parte del stato de ła Alta Àustria in Austria
0437
El 0437 el xe el prefiso tełefonego del distreto de Bełun, che el fa parte del conpartimento de Venesia.
Aree e comuni co sto prefis
El distreto de Bełun el ciapa rento 34 comuni ingaxiai in tre area łocai de Agort, de Bełun e de Sedego. I 34 comuni de sto distret i xe sti cuà: Agort, Aleghe, Alpago, Bełun, Canal, Castel Lavas, Sensenighe, Ces, Col, Falciade, Goxalt, Ła Val, Lentiei, Limana, Longaron, Mel, Ospedal, Pont, Riva, Ła Roca, San Regorio, San Tomax, Santa Justina, Sedego, Selva, Sospiroi, Soersen, Taibon, Tambre, Trichiana, Vałada, Oltago, Zolt e Zopé.
Torrelavit
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de Barsełona, che ła fa parte de ła comunità autònoma de Catełogna.
Ìxołe Cursołane
Łe ìxołe Cursołane łe xe un arsipełago del Mar Adriatego sentro-oriental.
GMM Grammy
GMM Grammy Public Company Limited (thai: จีเอ็มเอ็ม แกรมมี่) xe na dita thailandesa co sede in Bangkok, fondada in tel 11 de novenbre 1983.
Ìxołe Cursołane
Łe se cata intra łe destrirae de acua del Canal de Łèsina e el Golfo de ła Narenta a est.
Maputo
Maputo xe la cavedal del Mozanbico. Durante el periodo coloniale la se ciamava Lourenço Marques. Maputo xe on porto su l’Oceano Indiano e cavedal de la region omonima.
Ìxołe Cursołane
Łe conprende łe seventi sincue ìxołe prinsipałi e i ìxołoti che se cata inte łe łor vicinanse:
Dal ponto de vista ziogràfego ghe faria parte anca altre ìxołe che se cata pì a nord e pì a sud: Ste ìxołe parò łe vien raramente considerae parte de el arsipełago.
Canpo de consentramento de Auschwitz
El canpo de conçentramento de Auschwitz el gera un canpo de sterminio nazista, situà viçin a ła sità połaca de Ośwjęcim (en tedesco: Auschwitz) e in funsion durante ła seconda guera mondiałe, tra el 1940 e el 1945. Faxeva parte del conpleso, oltre al canpo prinçipałe, denominà "Auschwitz I", anca el canpo de sterminio de Auschwitz II-Birkenau e el canpo de lavoro de Monowitz.
Maputo
Storia
L’antica cavedal de la colonia del Mozanbico xera l'Ixola de Mozanbico, in tel nord del paexe. Inte el XVII secolo, i portoghexi ga costruio on forte su la Baia de Delagoa par protejer le navi che se fermaa qi par rifornirse de acua, e caricar marcansia e sciavi. La baia de Delagoa xera on porto pi importante de quel de l’Ixola de Mozanbico. En tel XVIII secolo, na sità la sa formà rente al forte, e i portoghexi ga dato el nome de Lourenço Marques, el esplorator che gavea catà la baia in tel 1544. Co la costrusion de la ferovia da Pretoria (Sudafrica) a Lourenço Marques, la sità xe cresù ancor de pi. En tel 1907 i portoghexi ga spostà la cavedal de la colonia e dopo la indipendenza el nome de la sità xe stà cambià.
Economia
El porto de Maputo xe moderno e el serve el Mozanbico, ma anca el Sudafrica. La cavedal xe anca on centro industrial in cresita, specialmente ne la sità satelite de Matola. Altre industrie xe la produsion de ceramiche, de scarpe e la fusion de l’aluminio. El turismo xe in cresita.
Canpo de consentramento de Auschwitz
El canpo de Auschwtiz I el xe 'sta 'verto inte el majo de el 1940 e liberà da łe trupe sovietiche el 27 de genajo de el 1945.
A Auschwitz gerà stà deportà 1.500.000 de Ebrei, çirca 150.000 połachi non Ebrei, 23.000 sìngarni, 15.000 prigionieri de guera sovietici e altre 25.000 persone de varie nasionałità. De queste, ghe ne xe morte quasi 1.100.000, de cui 960.000 i gera Ebrei.
Tuto el conpleso xe anoverà da l'Unesco inte el patrimonio de l'umanità (dal 1979).
Mùxica
"Son morto co altri 100, son morto ch'ero bambino"
Santibáñez de Ecla
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de Palencia, che ła fa parte de ła comunità autònoma de łe Casteja e Leon.
44
El 44 (XLIV in numeri romani) el xe on an bixesto del I secoło.
Morti
40er
Žirovnica
el xe on comun de ła rejon statistega de Alta Carnioła che ła fa parte del stato de ła Xlovenia.
45
El 45 (XLV en numeri romani) el xe on an del I secoło.
Morti
40er
Televisa
Grupo Televisa S.A.B. xe na dita mesegana co sede in Sità del Mèsego, fondada in tel 1° de genaro 1973.
Boscotrecase
Boscotrecase el xe un comun itałian de 10 416 abitanti. El xe inte ła sità metropułitana de Nàpułi inte ła rejon Canpania e el se estende so na area de 7,53 km². L'abità el xe situà a 86 metri s.l.m. El confina co i comuni de Boscoreale, Ercolano, Ottaviano, Terzigno, Torre Annunziata, Torre del Greco e Trecase.
Busso
el xe un comun inte la provincia de Canpobaso chel fa parte de la rejon Mołixe
Canpanilismo
El canpanilismo el xe el sentimento del vołerghe ben al posto de onde che se vien. A volte el canpanilismo, pì che altro se ciapà co masa importansa, el połe portar ła rivałità co i abitanti dei pòsti poco lontani, anca de confin.
El tèrmano el deriva da "campanil", anca parché da senpre ghe xe scuaxi ogni paexe el ga on campanil, a dividare un de cuel'altro.
Chełi che i demostra de narghe drio al campanilismo, i xe dìti campanilisti.
Castropignano
el xe un comun inte la provincia de Canpobaso chel fa parte de la rejon Mołixe
Crozet
Crozet el xe on comun de 2 138 abitanti del departemento de Ain che el fa parte del rejon Alvergna-Rodano-Alpe in Fransa.
Torrelles de Foix
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de Barsełona, che ła fa parte de ła comunità autònoma de Catełogna.
The Bionic Woman
The Bionic Woman (in veneto A se pol traduzer "Ła dona biònega") ła ze na serie tełeviziva statunitense nasesta come spin-off de ła serie L'uomo da sei milioni di dollari. In èła nase el parsonajo de Jaime Sommers (ła dona biònega), intarpretà da l'atora Lindsay Wagner, che ga otenjesto notevołe suceso, tanto da spontonar ła caza de produsion Universal a crear na serie insentrà so de èła.
El primo epizodio de La donna bionica el ze stà trazmetesto inte i Stati Unìi inte'l zenaro del 1976; ła serie ła se artigoła in tre stajon par un totałe de 58 epizodi (a 'l cuało ghe va sumà alcuni in coprodusion co L'uomo da sei milioni di dollari) e se dezgropa inte'l parìodo 1976-1978. Ła serie ła ze stà trazmetesta da ła ABC par łe prime do stajon e da ła NBC par ła tersa.
In Itałia ze stà trazmesto pa'ła prima volta so rede tełevizive łocałi e drìoman so łe rede Fininvest (atuałe Mediaset). Ła sigla de ła serie ła jera Bambola bambina, de Jimmy Fontana. Drìoman ła sigla ła ze stà sostituìa co'l tema muzegałe "Dei" de Formisano-Pennino.
Trama
Łe caratarìsteghe de 'sto tełefilm łe ze molteplisi e łe se caratariza par el conubio intrà ła fantasiensa e l'aspeto uman e psicołòzego dei personazi che afronta diverse visisitudini cotidiane. In partegołar el personazo de Jaime Sommers, par vołontà anca de ła stesa Lindsay Wagner, el riese a evidensiar co emotività ła dificoltà de asetarse co parte "diverse" da cuełe de łe altre persone sensa par cuesto abaterse. Jaime infati deside de métar al servisio de l'OSI, ofisio de seguresa dei Stati Unìi d'America direto da Oscar Goldman, łe propie facoltà biòneghe come azente segreto, e durante łe só mision el riese a portar a tèrmene el difisiłe conpito a łore asenjà, uzando i só partegołari poderi sensa mai eseder in prevaricasion o viołensa, ma uzando speso astusia, sensibiłità e serveło par venjìr fora da situasion parigołoze.
Jaime Sommers
Jaime Sommers ła ze el parsonajo protagonista de ła serie e el ze intarpretà da Lindsay Wagner. Jaime Sommers ła nasea Ojai (Całifornia) inte'l 1949. Inte'l 1966 i zenidori (azenti governadivi) i vien copà durante un conflito. Ła va vivar co Elen e Jim, zenidori de Steve Austin (el futuro uomo da sei milioni di dollari), de'l cuało ła deventarà amiga e co'l cuało ła frecuentarà el college. Jaime deside cuindi de łasar Ojai per sèitar ła cariera de tenista, deventando na granda profesionista e risevendo numarozi reconosimenti.
Inte'l 1975 ła torna a Ojai, ndove che ła incontra da novo Steve Austin che inte'l fratenpo el ze deventà cołoneło. Intà i do A sciopa l'amor. Ma durante un łanso co'l paracazùe Jaime ła subise un teribiłe insidente, infati el só paracazùe se ronpe ed èła ła presipita. Jaime ła ze in condision desperàe e Steve el chiede ajuto a Oscar Goldman par réndar Jaime biònega. L'operasion ła vien reałizà dal dotor Rudy Wells e Jaime deventa ła prima dona biònega; łe parte anatòmeghe sostituìe co arti biòneghi łe ze el braso dreto, łe ganbe e ła recia dreta.
Jaime ła deside de łaorar par Oscar e l'OSI fazendo l'azente segreto in mision conplegàe e difisiłi. Par tre ani Jaime ła zvolze conpiti partegołari che ła porta a conosar parsone, risci e parìgołi de meision governadive ad alto riscio. Jaime ła se incorze de ver trascurà un fià se stesa inte i ani zvolzesti al servisio e ła deside cuindi de ritirarse, zvolzendo calche mision ocazionalmente. Inte'l 1987 ła incontrarà da novo Steve par jutar Oscar. Ła stesa roba ła avenjar inte'l 1989, cuando Oscar el gavarà bezonjo de'l juto de Jaime e Steve par salvaguardar na inportante conpetision ołìnpega. Finalmente inte'l 1994 Jaime e Steve, despò varie peripesie, i riusirà a spozarse.
Epizodi
Tra ła prima e ła segonda stajon A vien insarìi do epizodi dal tìtoło "Gli extraterrestri" parte 1 e 2, orizenariamente partenjenti el primo a l'uomo da sei milioni di dollari e'l segondo a ła serie La donna bionica; in zènare in Italia entranbi i epizodi i ze trazmetesti inte ła serie La donna bionica.
Film TV
Łe vicende, dopo ła serada de ła serie, łe ga avùo seguito in tre film tv coproduzesti co ła serie L'uomo da sei milioni di dollari.
I primi do film TV i ze stà trazmetesti da ła NBC, el terso da ła CBS.
Nova serie
Inte'l 2007 ła NBC ła ga produzesto un remake de ła serie, Bionic Woman, co protagonista Michelle Ryan.
Hellmonsödt
el xe on comun marcà del distreto de Urfahr-Umgebung che el fa parte del stato de ła Alta Àustria in Austria
The Bionic Woman
Nova serie
Dopo el suceso dei primi epizodi progresivamente i scolti i ze całà senpre de pì. A cauza po' del siopero del sindacato dei senejadori e de serti avicendamenti tra i autori A ze ndà in onda soło oto epizodi; inte'l marso del 2008 ła NBC ła ga ofisialmente sospendesto ła serie.
Radovljica
el xe on comun de ła rejon statistega de Alta Carnioła che ła fa parte del stato de ła Xlovenia.
Cavorlfioro
El cavolfioro, cavolfiore, caol-fioro o caorlfioro el ze on cultivar de càvorlo. El cavolfioro el ze caraterizà da na infioresensa, dita bała o testa, costituia da numarévołi pedùncołi fiorałi, racuanto ingrosai e variamente conpati. L'infioresensa ła ze a corinbo, e ła połe ciapar na vària cołorasion (bianca, zała pajerina, verda, viołeta) e el costituise ła parte comestìbiłe de l'ortajo.
Varietà
El cavolfioro el ga numarévołi varietà, che łe vien distingueste in baze a:
46
El 46 (XLVI en numeri romani) el xe on an del I secoło.
Morti
40er
Distreto de Lavaux
thumb|right|150px|Poxizion del distreto inte el Canton Vaud El distreto de Lavaux el jera on distreto del Canton Vaud, in Svisera, sopreso el 31 de disenbre 2007. El confinava coi distreti de Loxana a ovest, de Oron a nord e de Vevey a est, col Canton Friburgo (distreto de Veveyse) a nord-est e co ła Fransa (dipartimento de ł'Alta Savoja inte el Rodano-Alpi) a sud. El capołogo el jera Cully. El conprendeva na parte del łago de Ginevra.
Aministrativamente el jera divixo in 3 sircołi e 12 comuni:
Muzzano (Svisera)
el xe on comun inte el distreto de Ługàn chel fa parte del canton Tisin in Xvisara.
Cercemaggiore
el xe un comun inte la provincia de Canpobaso chel fa parte de la rejon Mołixe
Alpe
__HIDDENCAT__
Herzogsdorf
el xe on comun marcà del distreto de Urfahr-Umgebung che el fa parte del stato de ła Alta Àustria in Austria
Alpe
thumb|left|On masicio austrìago alpin Łe Alpe łe xe na caena montagnoza de l'Eoropa sentro meridional. Łe se slonga intra Mònaco, Fransa, Svìsera, Liechtenstein, Germania e l'Austria verso ovest e nord, senpre l'Austria, ła Itàlia e ła Slovenia a este e a sud.
Łe Alpe drénto el stato italian łe se slonga dal Friułi, pasando pa Vèneto, Trentin, Lonbardia, Vałe d'Aosta el Piemonte e pa ùltima ła Liguria.
Ziografia fizega
Considerando ła estension, ła majoransa łe xe cata inte łi stati de oltralpe. El monte pì alto el xe el Monte Bianco chel fa 4 810 m e xe considarà el teto de Eoropa.
Orogènesi e storia pì rexente
Ła formasion de sta cordijera ła xe conplesa e prodota de na serie de movimenti tetòneghi prodoti intel Mexoxoico e al Senoxoico, che i ga interesà dal Magreb fin i Urałi. Ła existensa de fose marine grande so ste rejon e el so saramento posterior dovúo a ła convergensa de łe plache continentałi africana e europea el ga provocà enormi piegamenti, sol senso norde-ovest prima, e daspó in senso sud-este. Sti piegamenti łi xe stà cauxai de na serie de despiasamenti de łe plache sedimentarie inte ła diresion precixa.
Ła storia rexente de rimodełamento morfologico de łe Alpe el taca co ła fin de ła ùltima giasasion 15 000 ani indrio.
Ziografia umana
Łe Alpe le xe inportantìsime pa difarenti raxon, prime intrà tute, parché łe influensa el clima, teritorio e economia, sensa desmentegar el aporto de aqua che łe ne dà grasie a i giasari.
Bazéłega de Sant'Antonio (Pàdoa)
Ła baxełega de Sant'Antonio, dita anca el Santo, ła xe una de łe Ceze piesè famoxe de Pàdoa, e ła xe dedicà a Sant'Antonio da Padoa, le cui rełìchie le xe custodìe proprio cuà.
Ła costrusion de ła baxełega se pensa che ła sia tacà xà inte el 1232, un ano dopo che xe morto Sant'Antonio, e ła xe nà vanti fin al 1310. Altri laori de modifega i xe stà fati inte el XV secoło.
Riferimenti inte ła cultura
Inte el film La lingua del santo de Carlo Mazzacurati, do ladruncoli da pochi schei i va drento de note inte ła baxełega e i roba dal relichiario ła lengua de Sant'Antonio, par dopo domandar un riscato.
Ullastrell
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de Barsełona, che ła fa parte de ła comunità autònoma de Catełogna.
Preddvor
el xe on comun de ła rejon statistega de Alta Carnioła che ła fa parte del stato de ła Xlovenia.
47
Morti
40er
Cruzilles-lès-Mépillat
Cruzilles-lès-Mépillat el xe on comun de 868 abitanti del departemento de Ain che el fa parte del rejon Alvergna-Rodano-Alpe in Fransa.
Munhwa Broadcasting Corporation
(coreano: 문화방송주식회사) xe na dita sudcoreana co sede in Mapo-gu, Seul, fondada in tel 1961.
Brusciano
Brusciano el xe un comun itałian de 16 010 abitanti. El xe inte ła sità metropułitana de Nàpułi inte ła rejon Canpania e el se estende so na area de 5,62 km². L'abità el xe situà a 27 metri s.l.m. El confina co i comuni de Acerra, Castello di Cisterna, Mariglianella, Marigliano e Somma Vesuviana.
Cercepiccola
el xe un comun inte la provincia de Canpobaso chel fa parte de la rejon Mołixe
Valle del Retortillo
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de Palencia, che ła fa parte de ła comunità autònoma de łe Casteja e Leon.
San Gerònimo
__HIDDENCAT__
El é considerà santo da tute le Ceze che vènera i santi e se el cèlebra el 30 de setenbre (dì che el é mòrt). El ga tradot la Bibia dal ebraico e dal grèco antich (da libro a libro) al latin, tela la famosa traduẑion dela Vulgata.
Seoul Broadcasting System
(coreano: 에스비에스) xe na dita sudcoreana co sede in Seul, fondada in tel 1990.
Vacarisses
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de Barsełona, che ła fa parte de ła comunità autònoma de Catełogna.
Neggio
el xe un comun inte el distreto de Ługàn chel fa parte del canton Tisin in Xvisara.
Lìbaro consòrsio comunałe de Siracuxa
Ła provincia de Siracuxa ła xe na provincia itałiana de ła Siciłia de 404 847 abitanti. Ła ga na superfisie de 2 124,13 km² e ła conprende 21 comuni.
Ła xe bagnada a est dal mar Jonio, e al estremo sud par calche chiłometro dal mar Mediteraneo ; ła confina a nordovest co ła sità metropułitana de Catania e a ovest co ła provincia de Raguxa.
Fornes
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de Granada.
Verza
Ła verza o anca càvorlo verza, (Brassica oleracea var. sabauda L., ) el ze on cultivar de càvorlo simiłare al càvorlo capuso, ma difarentemente da st'ùltemo el prezenta foje rugae, increspae e co nervadure prominenti.
Caratarìsteghe
Pianta bienałe co raiza fitonante mia tanto profonda, ła ga on fusto reto, de longhesa raramente sora ai 30 sentimetri. La bała, verda o roso-violàcea, no ła ze tanto conpatada; le foje interiori łe ze bianco-załastre. El njien cultivà in vàrie zone d'Itàlia e el ze on ortajo racuanto conosesto.
Doparasion
Ła verza de cuałità ła se ga co ła ze pezante, par łe so dimension, e col se prezenta co foje sensa mace e łe ga na siera lumenoza e fresca. L'alta stajon par ła majorparte de łe verze inte el emisfero setentrionałe ła va da novenbre a apriłe.
Ła verza ła ne da: fibre, vitamine A, C , K e B6, àsido fòłego, potàsio, manganeze, tiamina, calcio, fero e magnesio.
La verxa ła połe èsar de difìsiłe cultivasion, parché ła ze vulneràbiłe al bruco, picioni, e małatie de łe raize Ła dal mejo inte el sołe pien, rezistente a l'inverno, bona a sofrir el fredo, el zeło e ła neve.
Ottensheim
el xe on comun marcà del distreto de Urfahr-Umgebung che el fa parte del stato de ła Alta Àustria in Austria
Irlanda (ixoła)
L'Irlanda (par irlandexe: Éire, in inglese: Ireland) a xe un ìzoła del Oseano Atlantego setentrional.
L'Irlanda 'a xe bagnà dal Canal de San Xòrxi a sud-est, dal Mar del Irlanda a est e dal Canal del Nord a nord-est che a desepara da ła Gran Bretagna.
Sta ìzoła a xe tramexà in do stadi: a Republega del Irlanda che ga 26 de łe 32 contee istoreghe, sincue sesti de l'ìzoła, e el Regno Unio, che el domena sol Irlanda del Nord, a nord-est.
Posada (cuerto)
thumb|Posade in arxento|326x326px Col termane posada se ghe intende dire a on ordegno (cofà on piron, on cuciaro) che el serve par magnare o cuxinare, scansando el contato intrà łe man e el magnare.
Le posade xeneralmente e prinçipalmente łe xe fate in metało, on tenpo i jera in fero o arxento, uncò inveçe costruii in açaio inosidabiłe, ma i ghe xe anca in legno, corno o porsełana.
Par ła rapida ristorasion o par ocaxion andove no ghe xe posibiłità de lavar łe posade cofà in on picnic o feste, ghe xe posade fate in plastega monodoparasion, xeneralmente insachetae par motivason de ixene.
Le posade łe se difarensia intrà łe posade da toła, varia a dire chełe doparae par magnare, e łe posade de servisio, łe sipia chełe doparae par servire in toła o chełe doparae in cuxina par ła preparasion del magnare.
Servisio de posade
Co i piati e i goti łe fa parte del servisio da toła
Cuerto
thumb|Le posade doparae inte on cuerto conpleto.|327x327px El cuerto el ciapa on difarente numaro de posade, da tre (in te ła version pì senpliçe) a molte de pì in tel caxo de pareciadure formałi, co tante portade.
Bachetei
In tei paexi orientałi (Republica Popołare Cinexe, Japon, Corea del Nord, Corea del Sud e altri) al posto de łe posade che ni'altri doparemo, se costuma doparare i bachetei del magnare. Tutavia sta tradision ła xe sta inportà in oçidente in alguni tipeghi locałi a tema orientałe, cofà intrà i tanti, i ristoranti cinexi.
Ixola de Mozanbico
LIxola de Moxanbico'' xe on ìzoła rente de la costa a nord del Mozanbico.
thumb|left|Cexa de san Antonio El nome Moxanbico vien da la trasformasion de Musa ben Bichi, el nome del cao vilagio che abitaa so l'ìzoła quando i portoghexi xe rivá inte el 1498.
I arabi conosea sta ìzoła fin dal XI secolo e i se fermava qi par far marcà. En tel XV secolo, i portoghexi ga tolto el control de l'ìzoła e de la costa rente a ela, la Cabeceira. L'ìzoła xe stà la cavedal de la colonia fin a l'inisio del XX secolo.
Economia
I ìzołani vive de pesca e de turismo. No ghe agricoltura, che parò se cata su la costa. Le saline de Cabeceira Granda produse sal par el marcà interno e l'esportasion. El porto sa spostà a Nacala.
48
El 48 (XLVII in numeri romani) el xe on an bixesto del I secoło.
Morti
40er
Novaggio
el xe un comun inte el distreto de Ługàn chel fa parte del canton Tisin in Xvisara.
Civitacampomarano
el xe un comun inte la provincia de Canpobaso chel fa parte de la rejon Mołixe
Vallbona d'Anoia
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de Barsełona, che ła fa parte de ła comunità autònoma de Catełogna.
Železniki
el xe on comun de ła rejon statistega de Alta Carnioła che ła fa parte del stato de ła Xlovenia.
Caivano
Caivano el xe un comun itałian de 37 654 abitanti. El xe inte ła sità metropułitana de Nàpułi inte ła rejon Canpania e el se estende so na area de 27,22 km². L'abità el xe situà a 27 metri s.l.m. El confina co i comuni de Acerra, Afragola, Cardito, Crispano, Marcianise e Orta di Atella.
Gigi Proietti
__HIDDENCAT__
Gigi Proietti inte ła nàgrafe Luigi Proietti (Roma, 2 de novenbre 1940 - Roma, 2 de novenbre 2020) el xe stà un dopiadore, condutore tełevixivo, regista, cantante, diretore artìstego e insegnante itałian.
El faxeva parte di cueła corente de artisti de formasion teatrałe, canpo indove ch'el ga mietùo notevołe suceso fin dai inisi dei ani sesanta. Conosùo par łe so dote de de afabułador e trasformista, el xe considerà uno dei masimi esponenti de ła storia del teatro itałian; inte el 1963 grasie a Giancarlo Cobelli el ga exordìo inte el Can Can degli italiani, par po' interpretar sensa sosta numaroxi spetacołi teatrałi fin a A me gli occhi, please, del 1976, exenpio de teatro-grafia che ga segnà uno spartiàcua inte el modo de intender el teatro, e al cuało seitarà numaroxisime repleghe anca co nove verion inte el 1996, e inte el 2000, traversando i pì inportanti teatri itałiani. El spetacoło ga segnà un record de oltra 500,000 prexense al Teatro Olimpico de Roma 4.
Esendose afermà cofà ator teatrałe, el ga avùo anca espariense inte el canpo tełevixivo, al cuało el se ga dedegà fugasemente tra ła fin dei ani sesanta e l'inisio dei ani setanta: el ga ciapà parte al senegià Il circolo Pickwick de Ugo Gregoretti, cołaborasion che xe ndà vanti drìoman co esperiese tełevixive de minor rimàrco. Tra i ani setanta e i ani otanta el xe stà anca protagonista de racuanti spetacołi de suceso cofà Sabato sera dalle nove alle dieci, Fatti e fattacci, Fantastico e Io a modo mio. Verso el finir dei ani setanta el ga anca verto el Laboratorio di Esercitazioni Sceniche, che ga visto tra i so arlèvia numaroxi personaxi deventài sucesivamente fase conosùe del spetacoło itałian.
El ga avùo anca esperiensa come cantante, faxendo parte del grupo muxicałe Trio Melody, insieme a Stefano Palatresi e Peppino di Capri, oltra che come poeta e scritor. Inte el 2017, a vint'ani da l'ultima esperiensa, el xe tornà in tełevixion come protagonista del programa Cavalli di battaglia, traxesto da l'omonema tournée çełebrante i so 50 ani de carièra.
Xoventù e gaveta come cantante e ator
Fiòło de Romano Proietti, de Porchiano del Monte (frasion del Comun de Amelia), e de ła caxałina Giovanna Ceci, de Leonessa, el ga vivesto i primi diexe mexi de ła so vita in una caxa in via di sant'Eligio (na traversa de via Giulia) a Roma. Dopo esarse diplomà al Łiceo Genàxio Statałe "Augusto" de Roma, el se iscrive al corso de łaurea in Giurisprudensa a l'Università "La Sapienza", che el bandonarà a sìe exami da ła łaurea.
Pasionà de muxica fin da putèło, el sona ła chitara, el pianoforte, ła fixarmonega e el contrabasso, e inte el tenpo łibaro el taca exibirse come cantante inte łe feste studentesche, inte i bar a l'averto, e, pì vanti, inte i night-club pì çełebri de ła capitałe. In un'intervista al Fatto Quotidiano el ricordarà, drìoman, che i personaxi de ła Roma de l'epoca i xe stai in parte fonti de ispirasion par alcuni ròłi comici da łu interpretai sol grando schermo. A propoxito de sto periodo el dichiararà: «Par mantegnirme ai studi cantavo inte i night club. Scominsiavo a łe 10 de sera e finivo a łe 4 del matin, usivo fora co un còło sgiònfo... No ghe zera mexura de camixa che tegnise: ghe vołeva un coverton». El xovane Proietti, riveła tutavia de non èsar inisialmente interesà al mondo del teatro: «Asołutamente no! A teatro no ghe jero mai stà e po' no jero fio de atori». Anca i xenitori, anca puxando ła so desixion, no i xera del tuto convinti de łe prime prove del xovane Luigi. . Riguardo a ciò el ga dichiarà: «Cuando a Petrolini se ghe domandava se'l disendese da ła Comedia de l'Arte, łu el respondeva "Mi disendo noma che da łe scałe de caxa mia". Me piaxe l'ironia dei romani de na volta» ]]
El se ga iscrivesto al Centro Teatro Ateneo, el xe stà arlevo de personaxi de spico cofà Arnoldo Foà, Giulietta Masina e Giancarlo Sbragia. «Ła matina frecuentavo łe łesion, el pomerigio provavo a l'Ateneo, ła sera cantavo inte i łocałi noturni. I exami no i finiva mai» el comentarà. Inte el steso momento el deside de łasar definitivamente ła facoltà de Giurisprudensa, e el taca frecuentar el corso de mimica del Centro Universitario Teatrałe tegnùo da Giancarlo Cobelli, el cuałe nota suito łe so cuałità de muxicista e ło scritura par un spetacoło de avanguardia da łu direto, Can Can degli italiani (1963), conponesto da famoxi scritori cuałi Ercole Patti e Luigi Malerba, indove el mete in muxega un aforisma de Ennio Flaiano, Oh come ze bello sentirsi....
A partir dal 1964 el coverxe ròłi de contorno sol palcosenico col Grupo Sperimentałe 101 soto ła diresion de Antonio Calenda, dal steso Cobelli e anca co Andrea Camilleri, non oncora deventà çełebre come scritor. El so primo ròło ło recita a l'averto, travestìo da upupa, inte ła raprexentasion de Gli uccelli de Aristofane (1964) direto da Giuseppe Di Martino. Dal 1968 el otien ròło da protagonista in difarenti spetacołi mesi in sena dal Teatro Stàbiłe dell'Aquila, tra cui Il dio Kurt de Alberto Moravia e Operetta di Witold Gombrowicz.
Primi sucesi ed exordi sinematografeghi
Proietti inte el 1964 fa un picoło cameo in Se permettete parliamo di donne de Ettore Scola. Anpò xe inte el 1966 ch'el debuta contenporaneamente sol grando e picoło schermo. In ogni caxo el so primo ròło, par na curioxa coincidensa, xe cueło de un maresiało dei carabinieri, l'isteso che trent'ani daspò ło porta a ła granda notorietà. Al sìnema ło vedemo in un epixodio de Le piacevoli notti inte el 1966, e in ròłi pì corpoxi in Lo scatenato, La matriarca e Una ragazza piuttosto complicata. Tinto Brass xe el prim regista a vałorixarlo co un ròło da protagonista inte el so film L'urlo del 1968, prexentà a ła Quinzaine des Réalisateurs de Cannes.
In tełevizion el ezordise inte'l senejà I grandi camaleonti (1964), direto da Edmo Fenoglio. Insenbre a Ugo Gregoretti el conparise in ròłi sodisfasenti, cofà cueło del trufon Alfred Jingle in Il Circolo Pickwick (1967), traspozision de l'omonimo romanzo de Charles Dickens, indove el conpone e canta anca ła sigla finałe, La ballata di Pickwick. Propio durante łe sentae de rejistrasion de sta canson, el incontra un zovane de Poggio Bustone, che in chel brano el sona ła chitara, muzicista soto contrato co ła caza discografega Ricordi e destinà a ła granda notorietà, Lucio Battisti. Sarà el so primo e ùltemo incontro, recordà drioman dal steso Proietti in un'intervista durante na trasmision çełebrativa so'l cantante.
Tutavia el primo, inaspetà suceso riva inte'l 1970, co'l vien ciamà inprovizamente a sostituir Domenico Modugno, ofisialmente a cauza de unsidente che ghe ze capità (ma ofisiozamente, pare, a cauza de disapori co l'autor e co-protagonista de ła comedia, Renato Rascel) inte ła parte de Ademar inte ła comedia muzicałe de Garinei e Giovannini Alleluja brava gente: «Una botta di fortuna. Łì el ga capìo che se podeva coniugar el teatro łudico co ła cuałità artistega: el cusìdito teatro popołar».
Vallcebre
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de Barsełona, che ła fa parte de ła comunità autònoma de Catełogna.
Gigi Proietti
El trionfo dei One-Man Show
Tra el 1965 e'l 1970, sia co'l Grupo Sperimentałe de Calenda sia sensa, Proietti porta in sena anca prove partegołari cofà Il mercante di Venezia, Le mammelle di Tiresia e Il misantropo di Molière. Co Il dio Kurt del 1969, enezemo suceso del grupo sperimentałe, Proietti capise de dover afrontar el palcosenico da sołista par no restar ingabià in ròłi eternamente conprimari.
Dopo aver reçità inte'l 1974 el ròło de Neri Chiaramantesi inte'l drama de Sem Benelli La cena delle beffe, darénte a Carmelo Bene, inte'l 1976 el strenze tringe un proficuo sodałisio co'ls critor Roberto Lerici, insieme al cuałe el scrive e dirize i so spetacołi, restai inte ła storia, A me gli occhi, please (1976), reportà in sena inte'l 1993, 1996 e inte'l 2000, in una memorabiłe performance al Stadio Ołinpico de ła so çità nadałe, Roma, oltre a Come mi piace (1983), Leggero leggero (1991) e, par ła tełevizion, Attore amore mio (1982) e Io a modo mio (1985).
In sti spetacołi Proietti, totalmente privo de guida rejistega, ga modo de scaenar ła so verve atoriałe come monołoghista, cantante, imitator, bałarìn, in estenuanti tour de force che otien un dironpente suceso de pùblego; da łe 6 serae inisialmente prevedeste se supara azevolmente łe 300, co pì de 2000 spetadori de media a inpenir i teatri tenda e i palasport de tuta l'Italia, amirà e stimà anca da inportanti personałità cofà Federico Fellini (el cuało prima pensa a łu par el ròło de Giacomo Casanova inte'l so film Il Casanova di Federico Fellini, drìoman asengà a Donald Sutherland e del cuało el sarà un eficase dopiador) e Eduardo De Filippo.
Ancora ancò A me gli occhi, please, anca par i so risvolti in parte dramatisi, xe reconosùa una de łe prove teatrałi pì riusìe e úneghe de senpre. Ła cołaborasion tra Proietti e Roberto Lerici se pol ben aconparar a cueła, artanto proficua, tra Giorgio Gaber e Sandro Luporini par el teatro canson. Drìo ła morte de Roberto Lerici, avegnesta inte'l 1992 par infarto, Proietti porta in sena e dirize altri do spetacołi sołisti, Prove per un recital (1996) e Io, Tòto e gli altri (2002). Inte'l 2004 el ga portà in tour el spetacoło Serata d'Onore, premià el 20 de agosto a l'Arena de Catanzaro co'l Riccio d'Argento come mejo spetacoło de l'ano inte ła rasegna a Fatti di Musica.
Fra teatro, sìnema, TV e radio
Inte i ani 1970 el recita come protagonista inte i film Gli ordini sono ordini (1970), Meo Patacca (1972), Conviene far bene l'amore (1975), Languidi baci, perfide carezze (1976). Notevołi xe anca łe partesipasion in film de rilievo come La proprietà non è più un furto (1973) de Elio Petri, L'eredità Ferramonti (1976) e soratuto in Casotto (1977) insenbre a Ugo Tognazzi e na zovane Jodie Foster. El pasa co notevołe dizinvoltura da ła comedia al ròło inpegnà, dal drama erotico al film grotesco, cuindi el partesipa a film de Mauro Bolognini, Mario Monicelli, Elio Petri e Luigi Magni, ma fursi soło Alberto Lattuada ghe ofre un ròło conpìo so'l versante dramatico inte'l film Le farò da padre (1974).
El partesipa anca ad alcuni film statunitensi direti da rezisti de prestigio cofà Sidney Lumet, Robert Altman e Ted Kotcheff, nonché co'l franseze Bertrand Tavernier. Ma ła consacrasion sinematogràfega riva inte'l 1976 co'l ròło del sfortunà indosator Bruno Fioretti, dito Mandrake, che inventa calsiase stratazema par poder zogar ai cavałi in sosietà co alcuni so amisi perdendo regołarmente, inte ła comedia de Steno Febbre da cavallo.
El film, acoliesto a l'inisio co fredesa da parte de ła critica sinematogràfega, co'l pasar dei ani, grasie anca ai molteplici pasaji tełevizivi, xe deventà un vero e propio film de culto; una de łe secuense pì memorabiłi del film xe sensa dubio cueła de ła stòrega tris, che se retorsarà contro i tre protagonisti, dei cavałi King, Soldatino e D'Artagnan.
Co Gregoretti el łaora oncora inte'l 1974 in un spetàcoło sperimentałe che proa a fonder el varietà coo'l senejà, Sabato sera dalle nove alle dieci, indove Proietti xe condutor, conpone e canta ła sigla del scomisnio e interpreta cuatro ròłi, e in un senejà ispirà a Emilio Salgari, Le tigri di Mompracem (1974), recordà par el grando uzo del chroma key, andove el interpreta el ròło Sandokan do ani prima de Kabir Bedi. Insénbre ad Antonello Falqui el razonze ła sìma masima a łiveło artìstego so'l pìcoło schermo co'l varietà zirà a cołori Fatti e fattacci (1975), insénbre a Ornella Vanoni, Giustino Durano e Massimo Giuliani, indove el interpreta el cantastorie de na malciapada conpagnìa de saltinbanchi in un viajo a pontae atraverso el folklore de cuatro sità italiane: Roma, Miłan, Napułi e Pałermo. A ła Sisilia el dedica ancora un omajo in chel steso ano, cantando in łengua sisiliana ła cełeberema Ballata di Carini, muzegà da Romolo Grano e utiłizà come sigla de inisio del senejà tełevizivo L'amaro caso della baronessa di Carini (1975), direto da Daniele D'Anza, co Ugo Pagliai e Janet Agren.
A ła radio el incontra un notevołe suceso inte ła trasmision Gran varietà, indove el partesipa tre volte: inte ła primavera del 1973 el interpreta el personajo de Avogadro el ladro; inte l'istà del 1975 el xe un irezistibiłe concuistador femenin che a parołe xe infałibiłe, e a ła prova dei fati ingruma continui dezastri; e inte l'ùtuno del 1978 el interpreta el personajo del Mago de ła Garbatella e canta anca ła sigla de serada de ła trasmision, Me vie' da piagne.
Ła nasita del Łaboratorio de ezersitasion sèneghe
Inte'l 1978 el asume, insénbre a Sandro Merli, ła diresion artìstega del Teatro Brancaccio de Roma, creando un so Łaboratorio de Ezersitasion Sèneghe par i zovani atori (ła steso roba farà Vittorio Gassman co ła so Botega Teatrałe de Firense), portando in sena co i so arlevi durante i ani òtanta numarozi spetàcołi asae apresài. In partegołar sta partegołar gaveta ła segnarà l'ezordio de tanti futuri e apresai volti del mondo dell spetàcoło: tra st'altri A ghe ze stà Giorgio Tirabassi, Pino Quartullo, Gianfranco Jannuzzo, Massimo Wertmüller, Paola Tiziana Cruciani, Rodolfo Laganà, Patrizia Loreti, Silvio Vannucci, Francesca Reggiani, Stefano Ambrogi, Giovanni Guardiano, Francesca Nunzi, Flavio Insinna, Chiara Noschese, Enrico Brignano, Nadia Rinaldi, Gabriele Cirilli, Edoardo Leo e Sveva Altieri.
N'altro so dopiajo l'è cueło dei parsonaji dei do draghi siamezi Devon e Cornelius inte'l film d'anemasion La spada magica - Alla ricerca di Camelot, indove el łi dopia co do toni de voze desconpangni.
Inte ła stajon 1980-1981 el partesipa al programa domenegałe Il baraccone conduzesto da Paolo Panelli, co Monica Vitti e Marcello Casco. Dadrìo el microfono el tornarà soło che inte'l 1995 cofà voze narante del senejà Belfagor, ovvero il fantasma del Louvre. Inte'l 1981 el rientra in tełevizion co'l senejà Fregoli dirizesto da Paolo Cavara, ispirà a ła vita del grando trasformista Leopoldo Fregoli e so enèzemo tour de force, inte'l cuało el riveste i pani de ben 75 parsonaji, oltra a conponer e cantar ła sigla de serada, Prima de pija' sonno.
49
Morti
40er
Ałesandria d'Egito
__HIDDENCAT__
Giacomo Matteotti
__HIDDENCAT__
Ałesandria d'Egito
Ła sità de Ałesandria d'Egito ła xe sta fondà tra el 332 e el 331 a.C. da Ałesandro Magno, ła prima de łe 32 sità de sto nome, sora ła costa del Mediteraneo e oncò el xe el primo porto egisian, ła seconda sità par grandessa de ł'Egito e capołogo del governatorato omonimo.
Giacomo Matteotti
Biografia
Nato da na fameja benestante de provenensia trentina (Val de Sol), Matteotti el ga frequentà da xovane el Ginaxio de Rovigo, dove el zera conpagno de scuoła del so futuro aversario połitego catołego Umberto Merlin.
El se ga łaureà in giurisprudenza a l'Università de Bołogna inte el 1907 e el xe entrà in contato coi movimenti sociałisti, dei cuałi el xe diventà ben presto na figura de spico. Durante ła prima guera mondiałe el se sta on convinto sostenidor de ła neutrałità itałiana e sta so poxision ła ghe xe costà l'internamento in Siciłia.
Matteotti el xe sta ełeto in Parlamento par ła prima volta inte el 1919, in rapresentansa de ła sircoscrision Ferara-Rovigo. El xe sta riełeto inte el 1921 e inte el 1924. Inte l'otobre del 1922 el xe diventà segretario del Partio Socialista Unitario.
El 30 de majo 1924 Matteotti el ga ciapà ła paroła ała camara par contestar i risultati de łe ełesion che łe se zera tegnue el precedente 6 de apriłe. Mentre dai banchi fasìsti a se alsava urli e rixate, Matteotti el incalsava co on discorso che el sarìa sta famoxo: «''Contestemo inte sto łogo e in tronco ła vałidità de łe ełesion de ła majoransa. Ł'ełesion secondo noantri ła xe esensialmente non vałida, e zontemo che non ła xe vałida in tute łe sircoscrision.''»
El 10 de zugno el xe sta rapìo a Roma. El so corpo el xe sta catà in stato de deconpoxision el 16 de agosto ała macchia della Quartarella, on bosco inte el comune de Riano a 25 km da Roma.
El rapimento e l'omicidio
Matteotti el xe riusìo inte ła łota a butare basso ła tesera parlamentar, inte ła speransa che cualcchedun ła sunase su dando l'ałarme. In machina i sicari fasìsti i gavarìa pistà Matteotti e a coparlo, co on corteo, el sarìa sta on serto Giuseppe Viola.
Walding
el xe on comun marcà del distreto de Urfahr-Umgebung che el fa parte del stato de ła Alta Àustria in Austria
Giacomo Matteotti
El rapimento e l'omicidio
Par sbarasarse del corpo i sincue i ga vagà par ła canpagna romana fin a rivare, verso sira, ała macia de ła Quartarella, a 25 km da Roma. Chi, servendose del cric de ła machina, i ga sepełìo el cadavare piegà in du.
thumb|right|300px|Targa comemorativa a [[Civitavecia|Civitavecchia (RM)]]
Mussolini, inte on noto discorso tegnùo ała Camara el 3 de genaro 1925, el xe ga asunto diretamente e personalmente łe responsabiłità de łe viołense fasìste ca se zera suseguìe in chei ani: ło scopo de ła dichiarasion ła zera evidentemente cueło de fare on ato de forsa połitega.
Origlio
el xe on comun inte el distreto de Ługàn chel fa parte del canton Tisin in Xvisara.
Saint-Saphorin
Saint-Saphorin el xe un comun svisaro del Canton Vaud, che el xe parte del distreto de Lavaux e el se imuxa in tel łago de Xinevra.
Erto e Casso
Erto e Casso (Nert e Cjas in furlan), el xe on comune inte ła provincia de Pordenon; el xe conosesto par ła strage del Vajont sucesa el 9 de otobre 1963, quando dal visin Monte Toc, che el se cata intrà łe do frasion de Erto e Casso, apunto, che i costituise el comune, a se stacà na parte de ła montagna ca xe finìa inte el sotostante bacin idrico dełimità da ła diga del Vajont.
Santibáñez de la Peña
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de Palencia, che ła fa parte de ła comunità autònoma de łe Casteja e Leon.
Erto e Casso
Ła vicenda che ła ga cauxà mijara de morti par el conseguente ałagamento de ła vałe de Łongaron, ła xe sta rievocà recentemente par el cinema e portà in teatro e in tełevixion co on monòłogo scrito in cołaborasion co Gabriele Vacis da ł'ator Marco Paolini.
El comun, in baxe a ła lexe 15/96 in materia de tuteła de ła łéngua furlana, el ga ritegnesto de non farse riconprendare a ł'interno del perimetro del furlan storegamente parlà da senpre.
Evołusion demografega
thumb|left|300px| El monte Toc dal cuałe el 9 de otobre 1963 a se ga destacà ła frana
Torrenueva Costa
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de Granada.
Mafalda (CB)
el xe on comun inte la provincia de Canpobaso chel fa parte de la rejon Mołixe
Jesenice (Xlovenia)
el xe on comun de ła rejon statistega de Alta Carnioła che ła fa parte del stato de ła Xlovenia.
San Martin (ìxoła)
L'ìxoła de San Martin (in Łéngua fransexe Saint-Martin, in ołandexe Sint Maarten) ła xe inte łe Antiłe e l'è divixa intrà Regno dei Paéxi Basi a sud e Fransa a nord.
Ła banda nord, Saint-Martin, ła fa parte de ła Fransa e donca de l'Union Europèa; vien doparà l'Euro.
Ła banda sud, Sint Maarten ła fa parte de łe Antiłe Olandexi federàe inte el Regno dei Paexi Basi; ła dopra el Fiorin de łe Antiłe Olandexi.
Palata
el xe un comun inte la provincia de Canpobaso chel fa parte de la rejon Mołixe
Bad Leonfelden
ła xe na sità del distreto de Urfahr-Umgebung che el fa parte del stato de ła Alta Àustria in Austria
El crimen del Padre Amaro
El crimen del Padre Amaro ("El crimine de Padre Amaro") el xe on film mesegan del 2002 direto da Carlos Carrera. El ga avudo na nomination a l'oscar come mejo film foresto inte el 2002. El xe sta trato da na noveła de Eça de Queirós scrita inte el 1875. Prima de ła prima projesion publica in Mèsego a ghe xe sta de łe poroteste de grupi de catołeghi integrałisti che i vołeva proibir el film.
Trama
El novizio Padre Amaro (Gael García Bernal), de vintiquatr'ani, el vien mandà inte la parochia picinina de Los Reyes come capełan par ajutar el paroco padre Benito. El xovane el se rende conto de tuta ła corusion dei goernanti del posto e del steso padre Benito. Inte ło steso tenpo el xe atratto da ła xovane parochiana Amelia (Ana Claudia Talancón). In poco tempo sta rełasion co ła putea ło metarà inte na situasion pitosto inbarazante.
Vallgorguina
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de Barsełona, che ła fa parte de ła comunità autònoma de Catełogna.
50
El 50 (L en numeri romani) el xe on an del I secoło.
Calvizzano
Calvizzano el xe un comun itałian de 12 537 abitanti. El xe inte ła sità metropułitana de Nàpułi inte ła rejon Canpania e el se estende so na area de 4,02 km². L'abità el xe situà a 135 metri s.l.m. El confina co i comuni de Marano di Napoli, Mugnano di Napoli, Qualiano e Villaricca.
Lìbaro consòrsio comunałe de Raguxa
Ła xe bagnada a sudovest dal mar Mediteraneo ; ła confina a nordovest co a est co ła provincia de Caltaniseta, a nord co ła sità metropułitana de Catania e a est co ła provincia de Siracuxa.
Curciat-Dongalon
Curciat-Dongalon el xe on comun de 440 abitanti del departemento de Ain che el fa parte del rejon Alvergna-Rodano-Alpe in Fransa.
Càvorlo rava
El càvorlo rava el ze on cultivar de Brassica oleracea.
Descrision
La parte inferiora del fusto (ciamà "torso") el forma on ingrosimento a forma de globo, de poco destacà dal teren. El torso (ciamà in manjiera inpròpia "rava") ła ga na consistensa carnoza e ła ze ła parte comestìbiłe de l'ortajo; esteriormente ła połe ver na cołorasion bianca, verda o viołeta.
Cultivasion
La samena in samesaro (o tołiero) ła vien intrà majo o zunjo. El strapianto in canpo de łe piantine el ze fato dopo un paro de mezi. El càvorlo-rava el vien catà in autuno.
In cuzina
Il caorlo rava el połe èsar magnà cruo (pareciando sałate) cuzinà al vapor o bojesto, o sanò stufà in farsora co ojo (o butiro) ajo e altre spèsie. Tradisionalmente łe foje łe vegneva doparae cofà forajo.
Arzo
el xe un comun inte el distreto de Mendrixio chel fa parte del canton Tisin in Xvisara.
Vallirana
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de Barsełona, che ła fa parte de ła comunità autònoma de Catełogna.
Jezersko (Xlovenia)
el xe on comun de ła rejon statistega de Alta Carnioła che ła fa parte del stato de ła Xlovenia.
51
El 51 (LI en numeri romani) el xe un an del I secoło.
Morti
50er
Touch screen
Eltouch screen o touchscreen xe un partegołar dispoxidivo ełetrònego, fruto de l'union de un schermo ed un dixitałixador, che parmete all'utente de interaxir co na interfasa gràfega mediante i dèi o partegołari ogeti. El touch screen xe al steso tenpo un dispoxidivo de input e output.
El termene touch screen l'è un préstio de l'inglexo, in veneto se pol traduxer co "schermo tatiłe" o "schermo sensìbiłe al toco".
Istòria
El primo touch screen xe stà brevetà inte el 1969, mentre el primo smartphone ad utiłixarlo xe stà l'IBM Simon del 1992.