cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Bataja de Capo Passero (1718)
La bataja
Ga afermà el viseré Maffei, che da ła só abitasion in Ortigia l'11 agosto el ga vedùo łe nave spanjołe bruzar, che i siracuzani i gaveva visto ła sera de'l 10 agosto e l'alba de'l zorno drio l'intiera flota de'l re Catòłego sfiłar davanti ai bałuardi aretuzei, po', n'ora daspò de'l łevar de'l sołe (cuindi segondo i siracuzani ła bataja ła ga scominsià asé prima de łe ore 11.00) i ga sentìo i primi zbari, non distanti da łori, e el gazabeo el ze ndà vanti par tuto el zorno (fin a'l 12 agosto i fisava ancora ciò che'l resta de ła flota ispànega bracada dai gałeoni d'Inghiltera).
Łe reasion
L'amirajo ingleze el ze restà un paro de zorni in alto mar, poiché el gaveva da reparar sia i dani pì gravi a łe só nave che a cuełe dei nemighi, par parmétarghe a tuti de móvarse de łà. In cuełi franzenti Byng el ga resevùo el mesajo de'l só ofisiałe, el capitan George Walton, che'l ło informava de ła catura de altre nave spanjołe a'l łargo de ła sità aretuzea:
Byng el ze riusìo a remétar łe flote in stato de navegasion el 17 agosto e cueło steso zorno el ze rivà a'l porto de Siracuza; segondo altre cronaghe A zera invese el 19 agosto:
In sità i inglezi i ga sevità a reparar łe só nave. Inte'l fratenpo A se ga desidesto el destin dei prezonieri spanjołi: tanti de łori, co i propi gałeoni mal ciapài, entrài in aspro atejamento co i inglezi (a tal ponto che st'altri i ga deznuà i ofisiałi prezonieri ) da Siracuza i zera stà mandà a'l porto de Mahón (postasion britànega in tera spanjoła), mentre l'amirajo in cao, José Antonio de Gaztañeta el ze stà menà via mar, co altri prezonieri de ła Real San Felipe (che tra l'altro ła ze saltà par aria na volta venjesta fora da'l porto aretuseo, copando 160 inglezi e 50 spanjołi ), inte ła visina Augusta e cui rełasà soto promesa, vołesta da Byng, che costori no i toransa a conbáter par almanco cuatro mezi. Altri prezonieri ancora i zera restà inte ła sità aretuzea ma da cui i zera riusìi in calche modo a fuzir e i ze tornà a Pałermo, dove che se gaveva inbosołà i superstiti de ła bataja navałe siracuzana (sołe 2.600 òmeni so 10.100).
A Siracuza Byng el gaveva intaołà łe prime tratative diplomàteghe: el ghe ga scrivesto a'l marcheze de Lede, sercando de zustifegar el pałeze dełibarà ataco, co conseguente destrusion de l'intiera flota da conbatimento spanjoła, co parołe de ramarico e despiàser par cuanto ch'A zera capità, acuzando i spanjołi de èsar stà i primi agresori e de non considarar tałe ato come motivo de rotura dei boni raporti che ancora ghe jera tra łe do nasion che łe raprezentava. Po' el ga avùo un incontro co'l viseré piemonteze, Annibale Maffei. I do i ga ventiłà l'entrada in sensa de łe trupe inperiałi.
L'intrapendensa de l'Inghiltera, che ła viołava cuanto stabiłìo in presedensa so l'Ałeansa, ła ga indinjà ancor prima de ła Spanja ła Fransa, ła cuała ła ga acuzà i inglezi de èsarse łasà sfuzir ła situasion de man e de aver ecedùo inte ła demostrasion de forsa, sacrifegando ła mediasion par i propi scopi parsonałi: che i gera cuełi par l'aponto de sopiantar definitivamente i spanjołi inte'l dominio dei mari:
Pì indulzente asà A ze stà ła reasion de l’inperador Carlo VI che’l ga spedìo a Bying na całoroza łétara de rengrasiamento, mentre st’altro el zera oncora stasionà, inte ła sità de Siracuza; inte ła misiva se ghe rendeva omazo par el presiozo ofrìo a ła cauza de ła Cuardruplise Ałeansa. L'inperador par zonta el ghe ga demostrà el só afeto a l’amirajo ingleze donándoghe insenbre a ła łétara anca un só retrato stra costozo contornà dadiamanti. Ma l'aprovasion pì inportante par Byng ła ze stà cueła che ghe ga demostrà Só Maestà Britànega, Zorzi I d'Inghiltera,che el 23 agosto 1718 (l’isteso zorno che Byng el gera drìo momentaneamente łasar Siracuza par ndar verso Reggio dai soldài zarmàneghi ) el ghe ga scrivesto na łétara in łengua franseze (intitołada Monsieur le Chavalier Byng) inte ła cuała mìa soło el ghe dava pien puzo pa’ła bataja che’l gaveva dovesto afrontar ma el se firmava come «vostro caro amigo ».
Byng el sarìa deventà par i pròsemi mezi ła fegura prinsipałe co ła cuała A conjava intarazir par venjir a cao de ła conplesa guera sisiłiana, e Siracuza ła sarìa restada stretamente łigada a  łe só diretive, tanto che da alguni stòreghi eła ła ze stà definìa da chel momento fin vanti «tera ingleze ».
Spiritada ze stà ła reasion a caodl de ła Spanja; no A ze stà calcosa che’l ga colpìo soło ła parte miłitar de’l paeze ma l’intiera nasion: i spanjołi i ga arestà, confiscà e maltratà tuti i inglezi e łe só nave che łe se trovava inte i porti dei domini de Spanja, poiché il «fatto di Siracusa» (uno dei tanti nomi dazesti a l'11 agosto 1718) el zera un «oltragio sensa presedenti », come ga avùo a łamentarse i anbasadori spanjołi a ła corte ingleze. El re Catòłego, Fiłipo V de Borbone, el ga parà via tuti i consołi inglezi da’l só inpero e el ga armà nave corsare contro i mercanti de Só Maestà Britànega; ła cuała cosa ła ze stà imitada anca dai sovrani dei altri paezi bełigeranti, cusiché el mar Mediteraneo el ze devenjesto in cuełi ani inposibiłe da navegar pasifegamente, co grave dano, sorratuto econòmego, par tuti i paezi che i se ghe afasava.
Inserte, infin, A resta łe reałe motivasion che łe ga spenesto ła flota d’Inghiltera a viołar łe tratadive de mediasion par fiondarse, in maniera pì che desiza, sora i spanjołi. Drio alguni stòreghi eła ła vołeva infirmar che łe nave de Spanja łe dezbarcase a Siracuza, par ciaparla da’l mare. Altri i sostien che’l gavese avùo órdeni segreti da’l re Zorzi I, el cuało el ghe gavarìa ordenà ai só òmeni de łibararse conpletamente de ła nova marina ispànega. Posteriormente, el capitan nordamerican Alfred Thayer Mahan el gavea definìo ‘sta batja cofà moralmente discutibiłe.
Da’l canto suo, el cardinałe Alberoni (daspò aver zbiazemà Byng de viołensa e corusion ) el ga dimandà, sensa otenjir resposta: «se l'amiragio no’l gavese avùo in pensier de tacarli, parché córarghe drìo da’l Faro fin a Siracuza? ».
Ła preza de pozision de l’Órdene de Malta
Tamentre infuriava el conbabimento navałe, ga fazesto ła só conparasa in acue siracuzane do fregade spanjołe, ła Perla e ła San Juan el Chico, che ła zonzeva da l’ìzoła de Malta, capitanàe da’l spanjoło Baltasar de Guevara. ‘St’altre do nave łe zera drìo córar in àida de l’amiragia,, ma cuando che łe ga vedesto che ła Real San Felipe infin ła se gaveva arendesto, par non socónber anca ełe inutilmente, łe ga fato veła da novo verso Malta, e łà ga trovà salvaneła altri ecuipagi spanjołi superstiti (anca se par, so’l scominsio, el Gran Mestro no’l vołese acołierli ).
L'Órdene dei cavałieri de Malta, infati, da l’inisio de’l ràdego el gaveva roto el só zuramento de neutrałità e el se gaveva schierà par  ła Spanja, dándoghe porto franco ai soldài de st’altra nasion e simentando invese gran dano a ła marina sabauda, łe cuałe  gałìe łe venjea tratenjùe mo' di ostazo da’l Gran Mestro. Tałe situasion ła sustava enormemente Byng, el cuało da Siracuza el se ga trasferìo a Malta par persuàder el Gran Mestro Ramon Perellos y Roccaful a non darghe ultarior protesion a ła nasion bełigerante e de restituirghe a Siracuza ła marina savojarda. Ła sità aretuzea ła gaveva za ospedà defati do de łe tre grose nave da guera de ła nova marina sisiłiana (finansiada dai piemontezi daspò che el tratado de Utrecht el gaveva obligà i spanjołi ad evacuar ła sua da łe acue de l’izoła inte’l 1713), ła Vittorio e ła Beato Amedeo (60 canoni paromo), che łe ze stàe infin secuestràe dai spanjołi daspò che Maffei el ło gaveva spedìo in agiuto dei piemontezi sediài inte ła Sitadeła mesineze (łori i łe rebatezava respetivamente Triunfo e Victoria).
Tałe A ze stà ła secuensa dei fati che i ga portà a łe tension tra l'Órdene e chi in cuel momento A se ocupava de ła defeza de Siracuza: cuando i spanjołi i ga invadesto ła Sisiłia, i capitani de łe 5 gałìe sabaude (Capitana, Milizia, Patrona, Sant'Anna e San Francesco), che łe se trovava provizoriamente ad Augusta par dezarmárghene el casteło e trasferìrghene l’artiłiarìa a Siracuza (el re piemonteze no’l retenjea ła rada augustana defendibiłe, per cui el ga vołesto pontar tuto so ła piasa d’armi aretuzea ), non apena i ga avùo zbianso de ła trionfałe acołiensa pałermitana inte i revardi dei spanjołi, i ga voltà łe spałe a cuełe piase che oncora łe rezisteva par i piemontezi e i gaveva fato canbiar rota a łe gałìe a Malta. I achipaji, in majoransa sisiłiani, i se rebełava ai órdeni dei piemontezi, refiutandose de ndar Siracuza, cusì come Maffei el ghe gaveva ordenà a łori de far (trovandose eło za in sità). Łe ciurme łe ga otenjùo par zonta el puzo, desizivo, de’l Gran Mestro, che’ l ghe gaveva vietà ai zenerałi piemontezi de intrapréndar ła navegasion in diresion de łe acue siracuzane e el gavea tenjùo łe nave ancoràe a Malta. Inùtłe łe acoràe łétare de’l Maffei inderisàe a ła Sacra Miłisia.
Byng el ga savesto de’l mutinamento de łe gałìe parché el gera drìo darghe ła casa a’l contramirajo irlandeze George Cammock, meso a’l servisio de Spanja (daspò ła bataja Capo Passero i inglezi no i ghe ga dà pì tregua so i mari ai spanjołi), e A ghe gera rivà voze che st’altro el se trovase inbuzà a Malta.
El Gran Mestro, daspò aver ventiłà, el gaveva aconsentìo a’l vołer de Byng (soto spacato manaso de ostiłità bełiche inte i confronti dei cavałieri) e el ga parmeso  finalmente el rientro de łe gałìe in Sisiłia, ndándoghe contro el parer de’l capitan spanjoło Guevara che’l insisteva par no parmétarghe el rientro. L'amirajo de Só Maestà Britànega el gavea menasà i mutinà e, agrégandoghe ai sisiłiani che jera restà i marineri inglezi de łe só nave, el ga fato rota verso Siracuza, indove ga aprodà tuti verso ła metà de otobre. No A ghe ze restà par łongo tenpo inte ‘sto porto sisiłian łe sudite gałìe, poiché Byng el ga retenjesto che łore łe fuse pì ùtiłi inte łe acue de’l Streto de Mesina, par inpedirghe ai spanjołi el straporto de vivari; el ghe gavea afiancà cuindi a łe gałìe de’l Renjo de Napułi (łore łe sarà infin remandàe a Nisa inte’l córer de’l 1719).
Conseguense
Cuatro mezi pì tardi, el 17 desenbre 1718, Fransa, Inghiltera ed Austria i ghe ga declarà guera Spanja, inisiando cusì ła Guera de ła Cuadruplise ałeansa. I Paezi Basi i ga razonzesto drioman i ałeà declarándoghe a só volta guera ai spanjołi inte l’aosto dei mèdemo ano. El zlontamento de ła flota spanjoła el ghe ga consentìo ai soldài austriaghi, co el sostenjo de ła flota ingleze, de dezbarcar indesturbài in Sisiłia e concuistar l’ano drio ła sità de Mesina par proséder drioman verso Pałermo.
De łe nave caturàe in bataja, ła Principe delle Asturie, che ła jera stà orizenariamente a nave ingleze da 80 canoni Cumberland, caturada dai fransezi inte’l  1707 e drioman vendùa a ła Spanja, ła ghe ze stà vendùa a l’Austria. Inte’l 1731 l'Inghiltera ła se ga ofrìo de restituirghe a ła Spanja łe nave caturàe durando ła bataja de Capo Passero ed ancoràe a Minorca, ma el só stato el zera deventà cusì andante, che łe ze stà destruzeste so’l łogo.
Inghiltera
Sir George Byng
Totałe: na nave da 90 tochi, 2 da 80 tochi, 9 da 70 tochi, 7 of 60 tochi, 2 da 50 tochi, 1 da 44 tochi.
Ła flota britànega ła conprendeva anca sie nave minori – i brułoti Garland (Samuel Atkins) e Griffin (Humphrey Orme), ła nave oneraria Success (Francis Knighton), ła nave-ospeałe Looe (Timothy Splaine), ła tartana Basilisk (John Hubbard) e na inonimanada nave-puzo co bonbe.
Spanja
Viseamirajo Don José Antonio de Castaneta
Totałe: 1 nave da 74 tochi, 1 nave da 70 tochi, 8 nave da 60 tochi, 4 nave da 50 tochi, 3 nave da 40 tochi, 2 nave da 30 tochi, 3 nave da 26 tochi, 1 nave da 14 tochi, 13 altre.
Note
<references group=N/>
Foville
Foville el xe on comun de   98 abitanti del departemento de Moselle che el fa parte del rejon Grand Est in Fransa.
Poule-les-Écharmeaux
Poule-les-Écharmeaux el xe on comun de  1 102 abitanti del departemento de Rodano che el fa parte del rejon Alvergna-Rodano-Alpe in Fransa.
Angoisse
Angoisse el xe on comun de   588 abitanti del departemento de Dordogna che el fa parte del rejon Nova Acuitania in Fransa.
Théoule-sur-Mer
Théoule-sur-Mer el xe on comun de  1 413 abitanti del departemento de Alpe Maritime che el fa parte del rejon Provensa-Alpe-Costa Axura in Fransa.
Saint-Michel (Ariège)
Saint-Michel el xe on comun de   72 abitanti del departemento de Ariège che el fa parte del rejon Ositània in Fransa.
748 v.C.
El 748 v.C. (DCCXLVIII v.C in numari romani) el xe on an del VIII secoło a.C..
Locana
el xe un comun inte la provincia de Turin chel fa parte de la rejon Piemonte
Marco Mengoni
__HIDDENCAT__
Marco Mengoni, (Ronciglione, 25 de disenbre, 1988), el ze un cantante italian.
A se trata del primo artista italian ad aver vinsesto el Best European Act ai MTV Europe Music Awards, premio concuistà inte'l 2010 e da novo inte'l 2015, nonché el primo artista italian de ła storia ad ezibirse al Billboard Film & TV Music Conference de Los Angeles inte'l 2013. Inazonta el ze el primo artista italian finałista come Worldwide Act ai MTV Europe Music Awards 2013. Inte'l 2014 el vien ełezesto Miglior cantante italiano (Mejo cantante italian) ai Nickelodeon Kids' Choice Awards 2014 de Los Angeles.
Drìoman a serte espariense inte l'anbito muzegałe cofà menbro de un cuinteto vocałe, a 16 ani el deside de intraprendar ła cariera sołista. El ze montà a ła rebalta inte'l 2009, vinsendo ła tersa edision del talent show X Factor e firmando cuindi un contrato discogràgego co ła Sony Music. Durante ła so cariera el ga partesipà do volte al Festival de Sanremo: inte'l 2010 co el brano Credimi ancora, rivando terso, e inte'l 2013, vinsendo co el brano L'essenziale. Co sto ùltemo el ze stà sernìo par raprezentar l'Italia a l'Eurovision Song Contest 2013, clasifegandose a ła sètema pozision. Sénpre inte'l 2013 el ga raprezentà l'Italia anca a l'anuałe MTV Europe Music Awards, vinsendo el titoło de Best Italian Act e drìoman cueło de Best South Europe Act.
Inte'l corimento de ła so cariera el ga anca otenjesto numarozi riconosimenti, tra i cuałi dieze Wind Music Awards e tre MTV Europe Music Awards, oltra a nove candidadure al World Music Award.
Primi ani
Nasesto a Ronciglione, da Maurizio Mengoni e Nada Ferrari, dove che ze cresesto, se avisina a ła mùzega fin da picenin. A 14 ani, mentre frecuenta l'istituto par el design, el se iscrive a na scòła de canto e ła so insenjante el deside de insarirlo in un cuinteto vocałe co'l cuało el se ezibise inte i pianobar e inte i łocałi. A 16 ani el scominsia ła so cariera sołista, venjendo conpanjà par i sucesivi tre ani da un grupo de muzicisti co i cuałi el se ezibise in picołi club, inte i cuałi el prezenta al pùblego cover e canson de so scritura e conpozision, e partesipando a diversi provini. El taca i so concerti cantando I'm Outta Love de Anastacia. A 19 ani el se trasferise a Roma e inte'l steso pariodo el se iscrive a l'Univarsità de Łengue e el scominsia łaorar in serti studi de rejistrasion cofà fònego e programador. Nel 2013 si trasferisce stabilmente a Milano. El se iscrive a ła SIAE, indove el rezistra un totałe de 76 brani muzegałi.
Meierijstad
el xe un comun dei Paexi Basi, situà inte ła provinsa de Brabante Setentrionałe.
Marco Mengoni
Dove si vola (2009)
Inte'l 2009 vien seliesto da Morgan come partesipante, inte ła categoria 16/24 ani, a ła tersa edision de X Factor.
El 2 de disenbre 2009 el vinse el talent show sicurandose un contrato co ła caza discogràfega Sony Music del vałor de 300.000 euro, nonché ła partesipasion de derito inte ła sesion Artisti al Festival de Sanremo 2010 (novità asołuta par el talent show). El riseve inazonta el Premio de ła Critica, asenjà da na zurìa de zornałisti e speakers radiofòneghi.
El 3 de disenbre vien publegà el sìngoło Dove si vola, brano interpretà dal cantante durante ła finałe de X Factor e che ga debutà a ła prima pozision inte ła Top Singoli. El 4 de disenbre vien publegà el so primo EP Dove si vola, el cuało otien el primo disco de platino par łe oltra 80.000 copie vendeste.
Re matto (2010)
Come de derìto, par aver vinsesto l'edision de X Factor, inte'l febraro 2010 Mengoni el partesipa a ła 60ª edision del Festival de Sanremo. Ła canson ła zeCredimi ancora, scrivesta da łù isteso insénbre ai so produtori Piero e Massimo Calabrese e Stella Fabiani e co'l cuało se ga clasifegà al terso posto, dadrìo al trio Pupo, Emanuele Filiberto di Savoia, Luca Canonici e al vincitore Valerio Scanu. Drìoman, el sìngoło el se azudega el disco de platino.
Sénpre inte'l meze de febraro, inte'l pian de ła manifestasion sanremeze, A vien publegà el segondo EP Re matto, il quale esordisce direttamente al primo posto della classifica ufficiale di vendite FIMI, pozision mantenjesta par cuatro setemane consecutive. Durando l'istà 2010 Mengoni ze inpenjà co'l Re matto tour.
El segondo sìngoło estraesto da l'EP ze Stanco (Deeper Inside), che vien trazmetesto da łe radio a partir dal 7 de majo 2010. L'8 de majo el vinse el premio Man of the Year ai TRL Awards 2010, asenjà da na zurìa interna de l'emitente MTV Italia. El 25 de majo A vien publegà so eticheta Sony na riedision contenjente i do EP, intitołà Re Matto platinum edition. El 28 de majo a l'Arena de Verona Mengoni riseve do Wind Music Awards par i do dischi de platino otenjesti co i EP Dove si vola e Re matto.
El 1º de otobre entra in rodasion radiofònega na nova varsion del brano In un giorno qualunque, sertifegà anca st'altro cofà disco de platino. Il singolo ha anticipato l'album dal vivo Re matto live, pubblicato il 19 ottobre e rezistrà durante alcune tape del Re matto tour. El disco ga ezordìo diretamente a ła prima pozision de ła clasifega ofisiałe de vendite FIMI. Drìoman, l'EP Re matto, insieme a l'àlbun dal vivo Re matto live, i vien serfifegà unitamente come triplo disco de platino co oltra 180,000 copie.
El 7 de novenbre Mengoni ga vinsesto inte ła categoria Best Italian Act dei MTV Europe Music Awards 2010, devenjendo inazonta el primo artista itałian inte ła storia de MTV ad aver otenjesto na vitoria anca inte ła categoria Best European Act.
Inte'l meze de novebnre Mengoni se ezibise in uno showcase par MTV Italia speso eroneamente acredità cofà un MTV Unplugged ma che no ga mìa łigame co ła serie de concerti. El concerto e ła preparasion venjarà documentà in una serie di spesiałi dal titoło MTV TourBook.
El 27 de majo 2011 a l'Arena de Verona el riseve 3 Wind Music Awards platino par łe publegasion: Re matto live, Credimi ancora e In un giorno qualunque, mentre el 5 de avriłe ła vien publegà in edision łimitada ła Mad Box, un prodoto in vendita escluziva so'l web e par un soło meze che, oltra ad includar un cofaneto co łe canson de l'artista, el ga anca diversi gadget e na partegołar ciaveta USB co'l Comic interativo (Solo 2.0) ideà dal steso Mengoni. L'11 de majo 2011 vien fora el DVD de Renato Zero Sei Zero dedegà ai 60 ani de l'artista: Mengoni ciapa parte a ła publegasion inte'l terso DVD co ła trasa medley medley cantando Per non essere così. Il 31 maggio 2011 viene pubblicato il secondo ed ultimo singolo estratto da Re matto live, intitolato Questa notte. El 24 de łujo el partesipa al Festival teatro canzone Giorgio Gaber e el maja ła cantante Amy Winehouse, sconparìa el zorno presedente.
Solo 2.0 e altri projeti (2011-2012)
El 2 de setenbre 2011 A vien publegà el brano Solo (Vuelta al ruedo), sìngoło de łanso del primo àlbun in studio Solo 2.0, publegà el 27 de setenbre. L'àlbun debuta, cofà i do łaori presedenti, diretamente al primo posto de ła Clasifega FIMI Album. El segondo sìngoło estraesto da l'àlbun ze ła bałada Tanto il resto cambia, mentre il terzo è Dall'inferno. A l'àlbun Solo 2.0 ze unìo insénbre, in zonta, un còdaze da insarir so'l sito del cantante par po' inviar el download del primo epizodio de l'omònema Graphic Novel (l'epizodio zero el zera contenjesto inte ła "Mad Box") in cołaborasion co'l grapher Daniele Zed Berretta e da un'idea de'l steso Mengoni e de Stella Fabiani, che conta ła storia de un tozo de nome Solo, a ła continua riserca de calcosa.
In ocazion dei MTV Europe Music Awards 2011 Marco Mengoni ze stà sernìo par prezentar ła programasion spesiałe de MTV in vista de l'evento europeo che se ga tenjesto a Belfast el 6 de novenbre. L'8 de novebnre 2011 A vien publegà l'àlbun de Lucio Dalla Questo è amore, che ciapa rento un doto co Mengoni inte ła canson Meri Luis. Dalla el ga declarà de aver seliesto de cantar sta canson co Mengoni in cuanto "incantabiłe per chisesia via che par èło". Inte'l novenbre 2011 parte el Solo tour 2.0 de'l cuało l'isteso Mengoni cura ła rezìa de ła prima data de ła tournée. Il 28 dicembre 2011, Solo 2.0 viene certificato disco d'oro. El 24 de disenbre el ciapa parte insénbre ad altri artisti al Concerto de Nadałe; inte l'isteso pariodo Mengoni el deventa el novo testimonial del projeto benèfego Corri la vita par ła łota contro i tumori.
Dal 2 a l'8 de zenaro 2012 Mengoni el guida ła programasion de MTV e drìoman el ze inpenjà inte'l dopiajo del film anemà in 3D Lorax - Il guardiano della foresta andove el dopia el personajo Once-ler. Par sto dopiajo el se ga drìoamn zudegà el Leggio d'oro cofà Voce Rivelazione Cartoon (Voze rivełasion Cartoon). El film, produzesto da Universal Studios, ze venjesto fora in Italia el 1º de zunjo 2012.
El 20 de marso vien fora Il senso... di Alex, l'àlbun tributo ad Alex Baroni in ocazion del desenałe de ła so desconparsa co cover rivizitae da altri artisti. Mengoni ciapa parte al projeto intarpretando el brano Scrivi qualcosa per me.
Dopo ła prima parte del tour inte i pałaseti, Mengoni verze ła segonda parte del tour, ideà insieme ad Elisa e Andrea Rigonat, nei teatri a partire dall'aprile 2012. El 24 avriłe de l'isteso ano A vien publegà el terso EP Dall'inferno EP, publegà dizitalmente so iTunes. Inte l'isteso pariodo el riseve do nomination ai TRL Awards 2012 inte łe categorie Best Look e Superman Award, risultando vincitore in quest'ultima categoria.
A novenbre 2012 el ciapar parte insenbre ad altri 50 artisti a un triplo disco intitołà Per Gaber... io ci sono che séłebra Giorgio Gaber intarpretando el brano Dreta-Sanca.
Vitoria a Sanremo 2013, Pronto a correre (2013-2014)
El 13 de disenbre 2012 A vien confermà ła so partesipasion al Festival de Sanremo 2013 co i brani Bellissimo (scrivesto da Gianna Nannini e Pacifico e muzegù da ła stesa Nannini co Davide Tagliapietra) e L'essenziale (scrivesto da Roberto Casalino e Francesco De Benedittis e conponesto dai ùltemi do insenbre a l'isteso Mengoni). El 15 de febaro 2013, durante ła serada Sanremo Story,el se ga ezibìo inte'l brano Ciao amore, ciao de Luigi Tenco:
Inte ła serada concluziva de ła 63ª edision del Festival, Mengoni ga otenjesto ła vitoria co'l brano L'essenziale, partesipando de fato a l'Eurovision Song Contest 2013, indove el ga raprezentà l'Italia. In tałe manifestasion, indove el ga prezentà na varsion reduzesta del brano, l'artista se ga clasifegà al sètemo posto. Mengoni, in zonta, el ga partesipà in cuałità de zurà a ła sełesion spanjoła de ła manifestasion (che se ga tenjesto el 26 de febraro inte i studi de ła Televisión Española a Barsełona), inte ła cuała, insenbre ad altri do zurai, el ga seliesto Contigo hasta el final dei El Sueño de Morfeo. A na setimana da ła so publegasion, L'essenziale debuta a ła prima pozision de ła Top Sìngołi, e drìoman vien sertifegà cuadruplo disco de platino da ła FIMI par aver razonzesto ła sòja de łe 120,000 copie vendeste. El 4 de marso ze stà intrà i ospiti del concerto tributo a Lucio Dalla, tenjesto a un ano da ła so desconparsa, par el cuało el ga ga intarpretà i brani Tu non mi basti mai (in doto co Stefano Di Battista) e Meri Luis.
El 19 de marso 2013 Mengoni ga publegà el segondo àlbun in studio Pronto a correre, produzesto da Michele Canova Iorfida e rezistrà intrà Miłan e Los Angeles. L'àlbun, el cuało el ga vedesto ła partesipasion conpozidiva de artisti cofà Ivano Fossati, Cesare Cremonini e Gianna Nannini, ga debutà a ła prima pozision de ła clasifega itałiana dei àlbun, otenjendo par zonta na nomination al World Music Award 2013 cofà World's Best Album.
Mengoni ze stà sernìo par ła cołona sonora del film Passione sinistra, venjesto fora el 18 de avriłe, in cui el ga reintarpretà el brano Destra-Sinistra de Giorgio Gaber del 2001, brano che razonze ła pozision nùmaro 26 de ła clasifega de airplay itałian de EarOne. El 13 de avriłe, Mengoni ga partesipà a l'Eurovision in Concert ad Amsterdam, evento a cui hanno preso parte altri 25 artisti in gara all'Eurovision Song Contest 2013, mentre l'8 de majo A ze scumisià da Miłan el tour de suporto a l'àlbun, denominà L'essenziale Tour. Il 15 maggio ha partecipato all'evento "Big 5" all'Eurovision Village, dove ha tenuto un mini-concerto insieme ai 4 rappresentanti di Regno Unito, Spagna, Francia e Germania. Inte'l steso meze par zonta el vinse inte ła categoria Air Action Vigorsol Super Man e Artist Saga in ocazion dei MTV Awards 2013 e el partesipa tra i big al Summer Festival 2013.
Inte'l meze de otobre 2013 Mengoni ga vinsesto el premio come Best Italian Act ai MTV Europe Music Awards 2013; el 6 de novenbre A ze stà proietà in anteprima el film-concerto Pronto a correre - Il viaggio, a'l cuało ga fato seguito el triplo cofaneto omònemo, publegà el 12 de novenbre. Verso ła fin del meze de novenbre 2013, Mengoni ga vinsesto tre premi a l'Eurosong Awards, come Meilleur artiste masculin de l'année, Meilleur chanson de l'année par el sìngoło L'essenziale e Meilleur album de l'année par l'àlbun Pronto a correre.
A l'inisio del 2014, Mengoni ga revełà de vołer portar Pronto a correre oltraconfin: el 4 de febraro A ze stà infati publegà par el marcà spanjoło Incomparable, riadatamento in łengua spanjoła de L'essenziale, a'l cuało ga fato seguito sìe zorni pì tardi el videoclip. Drìomna el cantante ga revełà de èsar al łaor so ła rejistrasion de ła varsion spanjoła de Pronto a correre, anunciada par el meze de zunjo 2014, e so ła reałizasion de un tour che se ga zvolzesto in Spanja, Japon e in Merica.
El 21 de febraro 2014 el ze stà ospite del Festival de Sanremo 2014, inte'l cuało el ga verzesto ła cuarta serada dedicà a Luigi Tenco reintarpretando Io che amo solo te de Sergio Endrigo. L'8 de marso el ze stà ospite de Fabio Fazio inte'l programa Che tempo che fa, inte'l cuało el ga intarpretà Tu non mi basti mai de Lucio Dalla in ocazion de ła serada dedicà a l'anivarsario de ła desconparsa del cantaudor bołonjeze. El 14 de marso A ze stà publegà el cuinto e ùltemo sìngoło estraesto da Pronto a correre, overo La valle dei re, mentre el 31 del steso meze Mengoni ze stà premià a Los Angeles cofà Mejo cantante itałian durante l'anuałe Nickelodeon Kids' Choice Awards. Inte'l meze de zunjo, in ocazion dei MTV Awards 2014, el cantaudor ga vinsesto cuatro statuete so cuatro categorie. El 21 de setenbre, daspò na setimana de vari indisi so i só social network, anuncia l'aplegasion ofisiałe Marco Mengoni.
Parole in circolo e Le cose che non ho (2015-2018)
El 21 de novenbre 2014 A ze stà publegà el sìngoło Guerriero, el cuało el ga antisipà ła publegasion del terso àlbun in studio de Mengoni, intitołà Parole in circolo e publegà el 13 de zenaro 2015. L'àlbun ze stà sertifegà disco d'oro da ła FIMI dezà inte ła prima setimana de vendite, venjendo sertfiegà disco de platino ła setimana sucesiva, in contenporanea co ła sertifegasion de Guerriero cofà triplo disco de platino.
Da l'àlbun A ze stà estraesti anca i sìngołi Esseri umani e Io ti aspetto, entrai in rodasion radiofònega a partir respetivamente dal 26 de febraro e dal 29 de majo 2015.
Pradosegar
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de Ávila, che ła fa parte de ła comunità autònoma de łe Casteja e Leon.
Cartigny
Cartigny el xe on comun de 745 abitanti del departemento de Somme che el fa parte del rejon Hauts-de-France in Fransa.
Ormesson
Ormesson el xe on comun de   243 abitanti del departemento de Seine-et-Marne che el fa parte del rejon Île-de-France in Fransa.
Saint-Amans-de-Pellagal
Saint-Amans-de-Pellagal el xe on comun de 215 abitanti del departemento de Tarn-et-Garonne che el fa parte del rejon Ositània in Fransa.
Ermenonville-la-Grande
Ermenonville-la-Grande el xe on comun de   319 abitanti del departemento de Eure-et-Loir che el fa parte del rejon Sentro-Vałe de ła Loira in Fransa.
Soveria Simeri
el xe on comun inte la provincia de Catanxaro chel fa parte de la rejon Całabria
Gerosa
el xe on comun inte la provincia de Mantoa chel fa parte de la rejon Lombardia
Dommartin-sur-Vraine
Dommartin-sur-Vraine el xe on comun de   307 abitanti del departemento de Vosges che el fa parte del rejon Grand Est in Fransa.
Wikifunctions
Wikifunctions el xe un catalogo colaborativo de funsion co lo scopo de permetare la creasion, modifega e riutilixo de codexe. El xe stretamente inparentà co el projeto Abstract Wikipedia, un'estension de Wikidata che se prefije de creare na version de Wikipedia indipendente da la lengua uxando i so dati struturai. I nomi inisiali i xera considerai provixori; el 22 desenbre 2020 el xe sta anuncià el nome definitivo Wikifunctions.
Storia
Wikifuncions el xe sta ideà da Denny Vrandečić, co-fondatore de Wikidata, in un working paper de Google inte l'aprile del 2020, formalmente proposto intel majo 2020 come Wikilambda, el xe sta aprovà da la board of trustees de Wikimedia Foundation intel lujo del 2020 come Abstract Wikipedia.
Saint-Eugène (Saône-et-Loire)
Saint-Eugène el xe on comun de   151 abitanti del departemento de Saône-et-Loire che el fa parte del rejon Bourgogne-Franche-Comté in Fransa.
Canens
Canens el xe on comun de   60 abitanti del departemento de Alta Garona che el fa parte del rejon Ositània in Fransa.
Ghyvelde
Ghyvelde el xe on comun de  4 193 abitanti del departemento de Nord che el fa parte del rejon Hauts-de-France in Fransa.
Bermicourt
Bermicourt el xe on comun de   165 abitanti del departemento de Paso de Calè che el fa parte del rejon Hauts-de-France in Fransa.
Verderel-lès-Sauqueuse
Verderel-lès-Sauqueuse el xe on comun de   736 abitanti del departemento de Oise che el fa parte del rejon Hauts-de-France in Fransa.
Cronay
el xe on comun del distreto de Jura-Nord vaudois che el fa parte del canton Vaud in Svisara
In eminenti apostolatus specula
thumb|upright=0.7|Stema de [[Papa Clemente XII.]] thumb|upright=0.7|Pubłicasion de ła boła pontefisa: In eminenti apostolatus specula in Episcopus Clemens in tel 1738. In eminenti apostolatus specula (in veneto: 'Inte ła Suprema de ła Sede de ł'Apostołato) ła xe ła prima boła pontefisa antimasonica publegà da papa Clemente XII el 28 de apriłe 1738.
Cañizar del Olivar
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de Teruel, che ła fa parte de ła comunità autònoma de Aragona.
In eminenti apostolatus specula
Descrision
Se trata de eł primo documento de ła Cexa Catòłega de scomùnega pa ła masoneria e qui che ghe va drio; seben ritenù definio sta condana no ła xe soło ła prima ma na serie de condane łonghe ripetù da cuasi tuti i Romani Pontefeghi.
Gensac
Gensac el xe on comun de   771 abitanti del departemento de Dordogna che el fa parte del rejon Nova Acuitania in Fransa.
La Ville-du-Bois
La Ville-du-Bois el xe on comun de  7 753 abitanti del departemento de Essonne che el fa parte del rejon Île-de-France in Fransa.
Payerbach
el xe on comun marcà del distreto de Neunkirchen che el fa parte del stato de ła Basa Àustria in Austria
Bétracq
Bétracq el xe on comun de 51 abitanti del departemento de Pyrénées-Atlantiques che el fa parte del rejon Nova Acuitania in Fransa.
Silley-Amancey
Silley-Amancey el xe on comun de   140 abitanti del departemento de Departemento de Doubs che el fa parte del rejon Bourgogne-Franche-Comté in Fransa.
Baupte
Baupte el xe on comun de   431 abitanti del departemento de Manche che el fa parte del rejon Normandia in Fransa.
Bueu
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de Pontevedra, che ła fa parte de ła comunità autònoma de Gałìsia.
Maisons (Calvados)
Maisons el xe on comun de   388 abitanti del departemento de Calvados che el fa parte del rejon Normandia in Fransa.
Sinceny
Sinceny el xe on comun de  2 040 abitanti del departemento de Aisne che el fa parte del rejon Hauts-de-France in Fransa.
Concressault
Concressault el xe on comun de   204 abitanti del departemento de Cher che el fa parte del rejon Sentro-Vałe de ła Loira in Fransa.
Toudon
Toudon el xe on comun de   344 abitanti del departemento de Alpe Maritime che el fa parte del rejon Provensa-Alpe-Costa Axura in Fransa.
Doizieux
Doizieux el xe on comun de   831 abitanti del departemento de Łoira che el fa parte del rejon Alvergna-Rodano-Alpe in Fransa.
Coespu
thumb|right|Logo del CoESPU
El Xentro de Ecelensa pae Stabiiti Poice Iunits, ciamà in gergo CoESPU (acronemo del nome in'inglese Center of Excellence for Stability Police Units), fiore al'oceo del'Arma dei Carabinieri, el xe un centro de formasion dee forse de pace (peacekeeping troops). Fondà el 1° marso del 2005 a Vicensa nea Caserma intitoà al Generae A. Chinotto, el xe basa sul modeo sperimentà dai Carabinieri inte el corso dee mision de pase fate all’estero, e l'è indirissà sora-de-tuto, ma no esclusivamente, ai paesi africani.
Aa sò diresion xe preposto un Generałe dei Carabinieri chel gà come vicediretore un Cooneo statunitense (mèrican).
El projeto
thumb|right|Targa del CoESPU picà fora del porton principae El nàxe par inisiàtiva italiana, promòxà dal Ministero dei Esteri e dal Ministero dea Difesa, in coaborasion col Departemento de Stato USA, inte el quadro dee atività del G8 a sostegno dea pàxe e della xicurèsà in Africa, argomento tratà inte i Vertici de:
Saint-Michel-de-Llotes
Saint-Michel-de-Llotes el xe on comun de 348 abitanti del departemento de Pyrénées-Orientales che el fa parte del rejon Ositània in Fransa.
Coespu
El projeto
Sua base dee esperiense maturae inte el corso dee recenti mision de pàxe, sària vignù fòra - secondo i relaxionatori - ła necesità de dispore in tel campo non soo dea componente miitare, ma anche de una de połisìa, pari a sirca el 10% dea forsa, spesificàmente adestrà par fronteiàre turbasiòn de l'ordine publico e terorismo in contesti post-belici o destabiixai; ee forxe de połisìa e sària perciò da struturare in unità organiche, ee c.d. Stability Police Units. In stò ambito s'inquadra ła costituxiòn del CoESPU.
Petrarca Padova Football Club
Il Petrarca Padova Football Club meglio conosciuto come Petrarca F.B.C. o Petrarca Calcio iera na squadra de balon dea città de Padova.
Coespu
Obietivi
thumb|right|Scoa guida - esame pa ła patente NATO El xentro de adestramento el gà come łengua uficiae l'inglese (ma vien tegnue lesion anca in łengua francese) e el xe ispirà al prinsipio dea "formasion a cascata", l'è finalisà aa formasion de "peacekeepers" che i svolgerà compiti de poisia a favore dee popoasion presenti in tee sone destabiisae da recenti confliti, in sostitusion o in afiancamento dee forse de poisia locai, de protesion de chee altre componenti dee mision de pase da minace no miitari, come l crimine organisà o difondesto e dal terorismo, sostegnendo i ricostituii governi inte i loro sforsi de consoidamento dea democrasia e de sostegno dea pase e dea sicuresa.
Petrarca Padova Football Club
Storia
Assieme al Calcio Padova ła iera la squadra prinxipale dea città euganea. Il Petrarca, sul finire degli anni dieci, iera la rivale numero uno del pì glorioso Padova. Nei primissimi anni venti addirittura ghe rubò ai biancoscudati lo scettro de regina cittadina, e par un breve periodo de tempo addirittura se permetteva de acquistarne ancha alcuni tra i calciatori pì forti a liveo cittadino. Regolarmente affilià alla Federcalcio, zugava allo Stadio Tre Pini di Padova. I colori dea squadra irano il bianco e il nero. Inte el campionato del 1922 arrivò parsino vicino a vincere lo scudetto. El fu infatti eliminà dalla Novese che aggiudicandosi il primato inte el Girone A de semifinae disputò ła finae sconfiggendo la Sampierdarenese e laureandosi così Campione d'Italia.
Coespu
Funsion
thumb|right|Adestramento de Ordine Publico thumb|right|Adestramento El CoESPU el gà ła funsion de:
Corsi
Dò ee tipoogie de corsi regoari: Vien svolti anca altri corsi, definii par specifiche esigense o impiego in determinae mission, in tel'ambito de atività adestrative par l'Union Europea e a NATO.
Petrarca Padova Football Club
Oggi
L'attuale squadra del Petrarca milita nea Seconda Categoria veneta con el nome de U.S. Petrarca, e a fa riferimento all'omonima Unione Sportiva fondata a Padova dal Collegio Antonianum dei Padri Gesuiti inte el 1912. All'Unione Sportiva Petrarca (oggi "Fondazione Unione Sportiva Petrarca") i fà riferimento ancha altre squadre sportive dea città de Padova come il Petrarca Rugby, l'A.S.D. Petrarca Padova Calcio a 5 il Patavium Petrarca Basket e l'A.S. Petrarca Scherma.
Coespu
Partesìpanti
thumb|right|Foto de grupo thumb|right|Xerimonia de l'Alsabandiera Gà aderio al projeto inviando el šò personae da adestrare i governi de:
Contributi
thumb|right Oltre ai USA contribuixe al projeto "CoESPU", inviando i šò istrutori quaificai, altri Paesi:
Colaborasion
El CoESPU, pae le sò atività, cołabora, mantien contati e organisa scambi dotrinai in tel'ambito del Dirito Internasionae, Dirito Umanitario, Dirito Internasionae dei Confliti Armai, Protesion dei rifugiai, Zestion dei prijonieri e Cooperasion civił/miłitar(CIMIC), co numerose istitusion, enti, università e xentri de adestramento nasionai e internasionai, tra cui:
El Diretore
70px|right I gà ricoverto l’incarico de Diretore del Xentro inte i periodi:
Brembate di Sopra
el xe on comun inte la provincia de Mantoa chel fa parte de la rejon Lombardia
Sexey-aux-Forges
Sexey-aux-Forges el xe on comun de   705 abitanti del departemento de Meurthe-et-Moselle che el fa parte del rejon Grand Est in Fransa.
Boekel
el xe un comun dei Paexi Basi, situà inte ła provinsa de Brabante Setentrionałe.
Propières
Propières el xe on comun de   468 abitanti del departemento de Rodano che el fa parte del rejon Alvergna-Rodano-Alpe in Fransa.
Sainte-Lizaigne
Sainte-Lizaigne el xe on comun de  1 176 abitanti del departemento de Indre che el fa parte del rejon Sentro-Vałe de ła Loira in Fransa.
Recoaro Terme
Recoaro Terme el xe on comun de 6268 abitanti de ła provincia de Vicensa; el fa parte de ła parte in sima de ła Val de l'Anjo, ance se fia a Valdanjo el torente se ciama Rotołon.
Jemełaji
Neustadt an der Donau, Germania, dal 1989
Francaltroff
Francaltroff el xe on comun de   771 abitanti del departemento de Moselle che el fa parte del rejon Grand Est in Fransa.
Saint-Paul-de-Jarrat
Saint-Paul-de-Jarrat el xe on comun de 1 313 abitanti del departemento de Ariège che el fa parte del rejon Ositània in Fransa.
Anlhiac
Anlhiac el xe on comun de   275 abitanti del departemento de Dordogna che el fa parte del rejon Nova Acuitania in Fransa.
Salon-de-Provence
Salon-de-Provence el xe on comun de 45 528 abitanti del departemento de Bouches-du-Rhône che el fa parte del rejon Provensa-Alpe-Costa Axura in Fransa.
Caulières
Caulières el xe on comun de   206 abitanti del departemento de Somme che el fa parte del rejon Hauts-de-France in Fransa.
Saint-Eusèbe
Saint-Eusèbe el xe on comun de  1 191 abitanti del departemento de Saône-et-Loire che el fa parte del rejon Bourgogne-Franche-Comté in Fransa.
Chiaravalle Centrale
el xe on comun inte la provincia de Catanxaro chel fa parte de la rejon Całabria
Lessolo
el xe un comun inte la provincia de Turin chel fa parte de la rejon Piemonte
Saint-André-en-Royans
Saint-André-en-Royans el xe on comun de   315 abitanti del departemento de Isère che el fa parte del rejon Alvergna-Rodano-Alpe in Fransa.
Ville-en-Tardenois
Ville-en-Tardenois el xe on comun de   657 abitanti del departemento de Marne che el fa parte del rejon Grand Est in Fransa.
Verderonne
Verderonne el xe on comun de   486 abitanti del departemento de Oise che el fa parte del rejon Hauts-de-France in Fransa.
Versailles
thumb|250px|left|La cexa de Notre Dame inte el paexe de Versailles Versailles el xe on comun fransexe de 85.726 abitanti, capołogo del departemento de Yvelines, inte ła rejon de ł'Île-de-France. Ła sità ła xe inoltre capołogo de ł'Arrondissement de Versailles e dei cantoni de Versailles Nord, Versailles Ovest e de Versailles Sud.
Maizet
Maizet el xe on comun de   363 abitanti del departemento de Calvados che el fa parte del rejon Normandia in Fransa.
Ermenonville-la-Petite
Ermenonville-la-Petite el xe on comun de   191 abitanti del departemento de Eure-et-Loir che el fa parte del rejon Sentro-Vałe de ła Loira in Fransa.
Berneville
Berneville el xe on comun de   480 abitanti del departemento de Paso de Calè che el fa parte del rejon Hauts-de-France in Fransa.
746 v.C.
El 746 v.C. (DCCXLVI v.C in numari romani) el xe on an del VIII secoło a.C..
A Cañiza
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de Pontevedra, che ła fa parte de ła comunità autònoma de Gałìsia.
Dompaire
Dompaire el xe on comun de  1 148 abitanti del departemento de Vosges che el fa parte del rejon Grand Est in Fransa.
Navatejares
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de Ávila, che ła fa parte de ła comunità autònoma de łe Casteja e Leon.
Gamma 3 Padova
Ła Gamma 3 Padova daspò ciamà sołamente Padova ła jera na scuadra de bałon femenin, ativa a Padova in tei anni 70 e 80. Ła ga vinto el scudeto inte el 1972 e inte el 1973 e na Copa Italia inte el 1975. Ła xugava łe partie in caxa in tel stadio Apiani de Padova.
Capens
Capens el xe on comun de   662 abitanti del departemento de Alta Garona che el fa parte del rejon Ositània in Fransa.
Bavois
el xe on comun del distreto de Jura-Nord vaudois che el fa parte del canton Vaud in Svisara
Saint-Aubin (Lot-et-Garonne)
Saint-Aubin el xe on comun de   415 abitanti del departemento de Lot-et-Garonne che el fa parte del rejon Nova Acuitania in Fransa.
Cabidos
Cabidos el xe on comun de 180 abitanti del departemento de Pyrénées-Atlantiques che el fa parte del rejon Nova Acuitania in Fransa.
Formai
Al formai o formajo al ze an derivà del lat, otegnest a far precipitar la caseina. Al formai se pol magnarlo fresch o invecià.
Par far al formaj se mete la lat inte te na cagliera e se el scalda a 25-33 °C; dopo se donta al conaio, na sostansa chimica cavada fora dal stomech dei mamiferi che lata. Al conajo al fa coaugular la caseina che la precipita te el fondo de la cagliera. Se bina cossì na pasta che la ze al inìsio del formai. Sta pasta se la tira fora da la cagliera co na tela o co sistemi mecanici, po dopo se la mete inte te i stanp e quela che no se loga inte la se ciama schis.
Secont quant grassa o magra che la ze la lat se ga formai che se pol inveciar o che ga da esser magnadi entro poch. Co se magna al formai se cognoss direti se la lat la ze stata pastorizada o no: te el secondo caso al ciapa an udor da freschin e an gusto an fià agro.
Elisabeta II del Regno Unio
Elisabeta II (nome de nasita: Elizabeth Alexandra Mary; 21 de apriłe 1926 - 8 de setenbre 2022) ła ze stada ła rejina del Regno Unìo de Gran Bretania e Irlanda del Nord e dełi altri reami del Commonwealth.
Sposà co Filipo d'Edinburgo dal 1947, ga avùo da st'ultimo cuatro fiołi: Carlo, Ana, Andrea e Edoardo.
Lardy
Lardy el xe on comun de  5 526 abitanti del departemento de Essonne che el fa parte del rejon Île-de-France in Fransa.
Elisabeta II del Regno Unio
Ła diventa rejina a ventisiè ani, intè'l 1952, dopo ła morte de so pare, Giorgio VI. Durante el so regno ga asistio a vari canbiamenti, come ła decolonisasion. A ze veniua a mancare el 8 settembre 2022.
Discografia de Gianni Morandi
St'altra ła ze ła lista de tuti i dischi publegà da'l cantante Gianni Morandi.
Cabra de Mora
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de Teruel, che ła fa parte de ła comunità autònoma de Aragona.
Saint-Nazaire (Pyrénées-Orientales)
Saint-Nazaire el xe on comun de 2 688 abitanti del departemento de Pyrénées-Orientales che el fa parte del rejon Ositània in Fransa.
Saint-Pandelon
Saint-Pandelon el xe on comun de   715 abitanti del departemento de Landes che el fa parte del rejon Nova Acuitania in Fransa.
Tourette-du-Château
Tourette-du-Château el xe on comun de   130 abitanti del departemento de Alpe Maritime che el fa parte del rejon Provensa-Alpe-Costa Axura in Fransa.
Levone
el xe un comun inte la provincia de Turin chel fa parte de la rejon Piemonte
Ville-sur-Tourbe
Ville-sur-Tourbe el xe on comun de   219 abitanti del departemento de Marne che el fa parte del rejon Grand Est in Fransa.
Constantino II de Gresa
miniatura|sinistra miniatura|sinistra Constantino II de Gresa (Psichiko, 2 de gugno 1940 - 10 de zenaro 2023) el ze stà re de Gresa dal 6 de marso 1964 al 1 de zugno 1973, quando on referendum ga abolìo ła monarchia metendo su na republica. El zera ciamà anca Constantino XIII come continuasion dełi imperadori bizantini. Ga vinto na medaja d'oro ałe olinpiadi de Roma intè'l 1960.
Contres
Contres el xe on comun de   32 abitanti del departemento de Cher che el fa parte del rejon Sentro-Vałe de ła Loira in Fransa.
Sionviller
Sionviller el xe on comun de   103 abitanti del departemento de Meurthe-et-Moselle che el fa parte del rejon Grand Est in Fransa.
Vitorio Emanuełe III de Savoja
Vitorio Emanuełe III de Savoja (11 de novenbre 1869, Napułi - 28 de desenbre 1947, Alesandria d'Egito) el ze sta re d'Itaja dal 1900 al 1946, fioło de Umberto I e de Margherita de Savoja.
Sanchidrián
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de Ávila, che ła fa parte de ła comunità autònoma de łe Casteja e Leon.
Cenadi
el xe un comun inte la provincia de Catanxaro chel fa parte de la rejon Całabria
Fraquelfing
Fraquelfing el xe on comun de   83 abitanti del departemento de Moselle che el fa parte del rejon Grand Est in Fransa.
Sausset-les-Pins
Sausset-les-Pins el xe on comun de  7 568 abitanti del departemento de Bouches-du-Rhône che el fa parte del rejon Provensa-Alpe-Costa Axura in Fransa.
Annesse-et-Beaulieu
Annesse-et-Beaulieu el xe on comun de  1 436 abitanti del departemento de Dordogna che el fa parte del rejon Nova Acuitania in Fransa.
Saint-André-le-Gaz
Saint-André-le-Gaz el xe on comun de  2 793 abitanti del departemento de Isère che el fa parte del rejon Alvergna-Rodano-Alpe in Fransa.
Fixi
Łe Fixi el xe un stato de ła Oseania sentral. Łe ga dei confini maritimi co łe Tuvalu a nord, co Wallis e Futuna a nordest, co łe Tonga a sudest, co ła Nova Całedonia a sudovest, co Vanuatu a ovest e co Tuvalu a nordovest.
Fuentes Claras
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de Teruel, che ła fa parte de ła comunità autònoma de Aragona.
Fixi
El paexe el xe formà da un arsipełago de orixene vulcanega de sirca 880 ìxołe; łe pì grande łe xe Viti Levu e Vanua Levu.