cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Seso orałe
Età moderna
Diverso el descorso par el film muto Blow Job de Andy Warhol de'l 1964, che, contrariamente a'l titoło esplisito e provocadorio, el mostra escluzivamente l'espresione de'l volto de'l zòvane protagnoista che, A se deduze, el ze el sojeto pasivo de un raporto orałe mìa mostrà.
Rełevansa inte'l derito penałe
Ła rełevansa penałe de'l seso orałe ła depende da ła partegołar considarasion che 'sto tipo de pràtega sesuałe el reveste in serte culture e de refleso inte i ordenamenti zurìdeghi:.
Ła łibarałizasion dei costumi sesuałi e l'avento de ła pornografia sinematogràfega a partir dai. El seso orałe, ativo o pasivo, el ze deventà na pràtega conplementar o alternativa a'l raporto sesuałe conpleto, speso prategada inte l'anbito dei prełiminari a'l raporto vero e propio, overo come forma de petting.
Cuesto el ga avùo reflesi so'l costume, tanto che anca serti film mìa pornogràfeghi i prezenta serte sene esplisite de seso orałe.
El seso orałe el ze a'l sentro de ła visenda che ła revarda un avenjùa in Norveza. Inte'l zenaro de'l 2005 un tozo restà a dormir in caza de amighi dopo de na festa el ze stà zvejà da na só amiga che ła zera drìo prategarghe de'l seso orałe, mentre el conpanjo de ła toza el fotografava ła fellatio. Durande el proseso el tozo sotoponesto a'l raporto orałe el ga declarà de non aver mìa prestà el só consenso a eło, contro cuanto afermà da ła toza e da'l só conpanjo. Ła fełatrice ła ze stà condanada a 9 mezi de prezon e sincuemiłe euro de multa.
el seso orałe el zera iłegałe in 22 Stati dei Stati Unìi d'America. Speso łe łeze che łe ghe ne declarava l'iłegałità łe proibiva anca ła sodomia e łe zera sovente direte soło a copie omosesuałe o almanco aplegàe soło in refarimento a tałe copie. Inte'l 2003 'ste łeje łe ze stà declaràe iłejitime da ła Corte Suprema e sia i raporti omosesuałi sia el seso orałe tra adulti consensienti i ze stà decriminałizài.
Ła cuestion se el seso orałe el confegure un raporto sesuałe ła ze deventada preminente inte i Stati Unìi inte'l 1998, co'l cusidito Sexgate: el presidente statunitense Bill Clinton el ga declarà davanti a na corte de non aver mìa avùo na rełasion sesuałe co ła stagista Monica Lewinsky, nonostante el gavevse repetutamente resevùo da eła seso orałe. Eło mèdeso drioman el ga definìo el seso orałe un "raporto inpropio" par scajonarse da l'acuza de aver mentìo davanti a ła corte.
Roło de'l seso orałe inte ła sesuałità umana
El seso orałe el ze prategà sia come alternativa a'l raporto sesuałe conpleto, sia come só prełiminar o conplementar. Va tutavia rebadìo che el seso orałe no el ze un mètodo de prevension de łe małatie sesualmente trazmisibiłe, ma senplisemente un ato sesuałe ndove che no A ghe ze contato direto de'l sperma co ła vagina, mentre A pol èsarghe contato direto de'l sperma co ła łengua e ła mucoza de ła boca.
In raporto a łe diverse culture e psicołozìe, i individui i ga un raporto variabiłe co el seso orałe, che'l pol ndar da'l dezgusto a'l soło pensier, a'l deziderio come ato asàe piazévołe, fin a'l prefarirlo a ła penetrasion zenitałe o anałe.
I organi sesuałi no i ze mìa łe ùneghe parte anatòmeghe de'l corpo uman a èsar tanto sensibiłe e riche de termenasion nervoze: anca ła boca, ła łengua e i łavri i ło ze. Par 'sto motivo el piaser de'l seso orałe no'l se łimita unegamente a ła parsona che ła ło reseve. Paraltro el piaser de'l partner che'l ło ofrise el pol èsar insentivà da'l fato de trovar piazevołe ed esitante el saor e/o l'odor de l'aparado zenitałe de'l resevente.
El seso orałe el pol anca azevołar ła sucesiva eventuałe penetrasion, in partegołar cuando che l'esitasion che eło el produze inte ła dona che ła ło reseve el mejora ła łubrifegasion vazinałe azevołando l'ingreso de'l pene o de sex toy. In pì ła pràtega de'l seso orałe so'l pene ła ghe ne favorise l'eresion e ła pol èsar utilmente adotada per rezolver tenporanei deficit eretiłi dovùi ad ezenpio a cauze psicołòzeghe tranzidorie.
Fellatio
'Sto tipo de stimołasion, che ła pol portar a l'orgazmo e a l'eiacułasion, no'l ze nesesariamente dovùo a ła "suzione", definision etimołòzega de ła fellatio, bensì pì sovente a'l mèdemo mecanizmo de'l coito zenitałe: el partner el stimoła el glande co łavri e łengua imitando el movimento de'l coito, prategando cuindi un vero e propio "penilingus", in zènare tenjindo fermo el pene co ła man o caresandoło, coinvolzendo eventualmente inte l'ato anca i bàzari (testicołi).
A ze eventuałe l'inzestion de'l sperma (cołocuialmente dita "l'ingoio" "l'ingiotida"), dao che ła fellatio ła pol no culminar mìa inte l'eiacułasion, par ezenpio parché doparada soło come prełiminar a'l coito, overosipia come "heavy petting", opur 'st'ùltema ła pol aver łogo fora da'l scanso orałe de'l partner.
Deep-throating
Na tècnega definìa in angleze deep-throating ("goła profonda" - da'l séłebre film omònemo) ła ze cueła in cui l'intiero pene ereto el vien introduzesto inte ła boca de'l partner. Poiché pardesòłito el pene ereto el ze pì łongo de'l cavo orałe, 'sta tècnega ła rechiede de "ingiotirghene" na parte; ciò è A ze posibiłe soło soprimendo el refleso istintivo a gomitar che'l se zènara par ezenpio cuando As se se inpira un deo in goła; par ezeguir el deep throating chi che'l ło ofre el ga da aver paronansa inte'l rełasar i mùscołi farinzei mentre vien gradualmente insarìo el pene ereto. Ła pozision pì favorevołe da asumer par ezeguirlo ła ze cueła raversa a'l partner (ła pràtega altrimenti nota come "69"), poiché par prategar ła fellatio in pozision stante, par ezenpio inzanociài, ła ze indespensabiłe fleter el pene ereto de'l partner par portarlo almanco inte na pozision orizontałe.
Irrumatio
Ła pràtega de l'irrumatio ła ze sìmiłe a ła fellatio, ma ła conporta ła penetrasion de ła boca cofà orifisio pasivo ansiché ativo, spostando el controło prevałente de'l raporto da ła parsona che ła reseve el pene in boca a cuała che ła ghe ło introduze. Inte l'acesion łatina, el tèrmane el indegava probabilmente solche ła penetrasion orałe de un partner mascołin, come inte l'invetiva catułana reportada de sora.
Cunnilingus
Ła vulva (pota), in partegołar modo ła clitoride, ła vien bazada, łicada o supegada. Anca l'ingreso de ła vagina el pol èsar stimołà co ła łengua. Par serte done el cunnilingus, spesialmente se ezeguìo da un partner ałenà, el rezultarìa asè pì eficase de ła penetrasion inte'l portarle a'l razonzimento de l'orgazmo.
Serte parsone łe retien che tontonar durando el cunnilingus (o anca durando ła fellatio) el pose aumentar ła sodisfasion de ła partner. El comico Sam Kinison el ga suzerìo inte un nùmaro de cabaret de dezenjar co ła łengua łétare dell'alfabeto durando el cunnilingus. El spunto irònego el ze stà doparà inte'l film Cruel Intentions inte'l cuało Ryan Phillippe el seduze e el inisia a'l seso na stra zòvane Selma Blair resitandołe l'alfabeto.
L'odor a volte poznente de'l seso de ła partner el pol rezultar gradìo a calcheduni (na pràtega ła consiste inte'l respirar tałi odori) e infastidir altri. In onji cazo na coreta e tenpestiva izene ìntema, de'l resto suzarìa da'l bon senso in calsiase tipo de raporto sesuałe, ła pol evitar ła formasion de odori zgradevołi che in zenarałe i ze da atribuirse a ła prezensa de bateri.
Prategando el cunnilingus A pol capitar che de l'aria ła entra inte ła pota e che l'istesa ła esa fora, senpre durando ła pràtega, dandoghe vita a na sorta de flatułensa vazinałe asołutamente invołontaria e inodore.
Facesitting
El facesitting (łetaralmente"sentarse so ła fasa") el ze na forma de cunnilingus o anilingus ndove chi che'l ło reseve el ga un roło ativo e el se senta so'l vizo de ła parsona che ła ghe ło ofre, strucandoło co i propi zenitałi o co'l propio ano. Come inte l'irrumatio, ła parsona che ła ofre el seso orałe durando el facesitting ła ga un roło scuazi escluzivamente pasivo.
Sesantanove o 69
El seso orałe el pol èsar ezeguìo da entranbi i partner inte'l steso momento inte ła pozision de'l 69. Ła pozision ła ze cusì ciamada parché ła forma de łe cifre 6 e 9, intendeste come parsone stiłizàe, ła suzarise na só pozision afrontada e resiprògamente inversa.
Teabagging
Teabagging el ze un tèrmane zergałe de'l łenguajo zovaniłe de ła cultura anglosasone che ła ìndega l'ato conpìo da'l mascio inte l'insarir el só scroto indrento a ła boca de'l partner. In 'sta pràtega eròtega el partner el pol spontonar łe bałote bazàndołe o łecàndołe par aumentar el piaser de ła parsona coinvolta. Łe orìzene de'l nome atribuìo a tałe pràtega łe ze dovùe a ła somejansa co'l zesto de negar na busta de tè (in angleze: tea bag) drento de na cìcara, co el tìpego movimento repetidivo. Dada l'asensa de penetrasion el ze un ato prategabiłe par puro erotizmo e durando i prełiminari.
Bataja de Castagnaro
La Bataja de Castagnaro la é stà conbatùa el 11 de marso 1387 darente el paexeto de Castagnaro, in provincia de Verona, tra Verona e Pàdoa. L'é considerà una de le gran bataje de l'epoca dei capitani de ventura: l'armada de Verona jera comandà da Giovanni Ordelaffi e Ostasio da Polenta, mentre i vitorioxi Padoani xera comandai da Giovanni Acuto e Francesco Novello da Carrara.
Seso orałe
Anilingus
L'anilingus, dito anca rimming o rimjob, el consiste inte'l spontinjar l'ano co ła boca e ła łengua. 'Sta pràtega ła pol èsar gradìa sia dai òmeni sia da łe done in considarasion de ła idèntega sensibiłità de l'ano in entranbi i zènari sesuałi.
Bataja de Castagnaro
Castagnaro l'è retegnùa una de le mejo vitòrie de Giovanni Acuto. Seguendo na stratexia fabiana, el condotiero el ga spenxesto i Veronexi a tacàre un canpo sielto da lù, pontando a le tere veronexi ne le visinanse.
Seso orałe
Auto-fellatio
El ze el seso prategà da un omo so sé steso: na forma de masturbasion che ła consiste inte'l stimołar el propio pene co ła propia boca e łengua. In realtà el ze un ato che a ła stragranda majoransa dei òmani el rezulta inposibiłe; no'l riese se no A ghe ze ła justa conbinasion de un corpo zneło, de na notévołe flesibiłità de ła spina dorsałe, e de na sufisiente łongjsa de'l pene nesesari par conpir 'sto ato. L'auto-fellatio, ndove che A recora 'sti rechiziti, ła pol èsar ezeguìa in diverse pozision: stando in pìe, stando in zanocio, da sentài, opur destirà supini. De fato A se distingue sostansialmente do pozision: ła pozision "a C", e ła pozision "a X".
Łuxe
__HIDDENCAT__
right|300 px|thumb|Łuxe che ła se véde grasie a refresion sul fumo. Ła paroła łuxe o ciàr (dal łatin, lux, lucis, chel vien fóra a sóa volta dal greco λευκός, bianco') ła se riferise a ła porsion del spetro ełetromagnètego el se pol véder col'ocio uman, e el xe a ocio conpréxa infrà 400 e 700 nanòmetri de łonghésa d'ónda, vero infrà 750 e 428 THz de frequénsa. Sto intervało qua el xe ugual a ła region dr màsima emision da parte del sołe. I confini del spetro vixìbiłe al'ocio uman i no xe miga uguałi par tuta ła xente, ma i canbia drio el sogeto e i pol rivar a 730 nanòmetri, 'ndando arente i infrarósi, e i 380 nanòmetri 'ndando arente i ultraviołéti. Ła prexensa al stéso ténpo de tute łe łonghése d'onda vixìbiłi in ugual quantità ła forma ła łuxe bianca. I ragi infrarósi i no se véde, ma i se pol sentir come całor su ła pełe; quei ultraviołeti i fa anca scotadure e łe ave łe pol vederli.
Ła łuxe, come tute łe ónde ełetromagnèteghe, ła sta in raporto co ła maderia. I fenòmeni più comuni che i xe i xe: l'asorbiménto, ła trasmision, ła refresion, ła refrasion e ła defrasion.
Anca se 'ntel'ełetromagnetismo clàsego ła łuxe ła xe descrita come un'ónda, el soravénto de ła mecànega quantìstega al scuminsiamento del XX sècoło el ga perméso de capir che sta qua ła ga anca propietà tìpeghe de łe partexełe e de spiegar fenòmeni come l'efeto Compton. Inte ła fìxica de ancó ła łuxe (e tuta ła radiasion ełetromagnètega) ła vien descrita come fata da quanti del canpo ełetromagnètego ciamai fotóni.
Ła łuxe ła ga na vełosità definia. Inte el vódo ła ga na vełosità costante (dita c) de 299 792 458 m/s. De sołito, sto vałor qua el vien senplifegà a 300 000 km/s.
El studio de ła łuxe e dei sói raporti co ła maderia el se ciama òtica. Par l'omo e par el móndo ła fónte prinsipal de łuxe ła xe sénpre stà el sol, anca se l'evołusion tecnołòxica ła ga portà a crear nóvi mexi, come el fógo e, piasè de resénte łanparine, torse, ecc.
Lunghese d'onda de ła łuxe vixìbiłe
Ła łuxe vixìbiłe ła xe na porsion del spetro ełetromagnetego conprexa sitca tra i 400 e i 700 nanometri (nm) (inte el aria). Ła łuxe ła xe anca caraterixà da ła so frequensa. Frequensa e lunghesa d'onda łe segue sta relazion: l=v/f (indove l xe ła lunghesa d'onda, v xe ła vełosità inte el mexo considerà - inte el vodo in xenere se indica co c -, f xe ła frequensa de ła radiasion).
The Time Machine
The Time Machine (overo: "La màchina de'l tenpo") el xe un libro de H. G. Wells, publegà en lengua orizenal pa'a prima volta inte el 1895, inte'i Stati Unii. El libro no'l xe stà mai traduxesto in vèneto, donca el titolo no'l xe ofisial. El libro el xe uno de'i primi che i parla de'l viajo inte el tenpo, e anca el primo libro de suceso de H. G. Wells.
Trama
Par conbatar i morlochi e ciapar la so màchina, el viajador, el va, insenbre de Weena, inte un palaso verde che el ghe xe in superfisie; dove, parò el cata solo de fuminanti. Inte'a strada par tornar, el vien agredìo da'i morlochi: lu el riese scanpar, ma Weena la more. Volendo deso 'ndar via e 'vendo gnente da far, el riese catar la màchina de'l tenpo, jera parò na trapola, i morlochi i jera drio spetarlo. Tutociò, el protagonista el xe bon a tor la màchina e a scanpar inte el futuro.
El riva deso inte un futuro dove che el sol el jera senpre fermo so'l'orizonte, l'omo el jera estinguesto, e i ghe jera solo che i gransi e le paveje. El va po' incora pì vanti dove che a ghe xe na crise solar, e dove che no cata pì nisun animal; se non na strana bestia "simile a un balon da football".
Incandenò, el protagonista el riese tornar caza, inte'a so epoca; dove che el raconta tuto a'i so pì sceti amighi.
A la fin de'l libro capimo che el protagonista el xe partio da novo da tre ani ma no'l xe pì tornà.
(EN) "Or did he go forward, into one of the nearer ages, in which men are still men, but with the riddles of our own time answered and its wearisome problems solved?"
(VEC) "No'l rimane che dimandarse se un dì el tornarà. Pole darse che el sia 'ndà inte n'epoca dove che i omeni i xe incora omeni, ma le domande e i pensieri inutili de'a nostra epoca n'i ghe xe pì"
(Fin de'l libro)
Ispirasion
Par calche fonte el libro el se ga inspirà da n'altre so do opare: The Chronic Argonauts (raconto) e The Universe Rigid (sajo); ma anca da un altro sajo (ciamà: The fourth Dimension) de Charles Howard Hinton.
Łéngua gałò
El gałò el xe na łéngua romanxa difondesta inte ła rejon franséxe de ła Bretagna insieme al brèton, che invénse el partien a ła rama sèltica de łe łéngue indoeuropee.
Caraterìsteghe
El gałò el xe difondést inte ła banda oriental de ła Bretagna (ciamada Haute Bretagne). El fa part de ła faméja de ła "Langue d'oil", branca de łe łéngue romanxe che ła ciapa rento anca franséxe, picardo, vałon, norman e tante altre. Tutavia el Gało e el brèton łe se ga influensà tanto l'una co qûel'altra, sia dal punto de vista gramatical che da qûeło lesical.
Statuto
Inte el diçenbre 2004 el Conséjo rejonal de ła Bretagna el ga ofisialmente riconosuo a l'unanimità el gałò e el brèton cofà "łéngue de ła Bretagna" in banda al franséxe inte l'ànbito de un pian a fov del biłenguismo inte qûeła rejon par salvar łe łéngue rejonałi. Dal 2006 el gałò el xe proponést cofà łéngua facoltativa a ła maturità.
Topònemi
thumb|Segnałe scrito in francese e gałò inte ła metropułitana de [[Rennes.]]
Mariana Mantovana
Mariana Mantovana el xe on comune de 594 abitanti inte ła provincia de Mantova.
Les Deux-Fays
Les Deux-Fays el xe on comun de   106 abitanti del departemento de Jura che el fa parte del rejon Bourgogne-Franche-Comté in Fransa.
Babina Greda
el xe on comun inte la rejon de Vukovar e de ła Sirmia che ła fa parte del stato de ła Croasia.
Liga de Canbrai
Ła Liga de Canbrai l'è stà na lega contro ła Republica de Venesia formà el 10 de disenbre 1508 soto ła guida de Papa Giulio II e che se ga desfantà inte el 1510 par la defesion del steso pontefice.
L'ałeansa
Inte el preànboło del tratà, parafà in scondon a Canbrai (sentro del Nord de ła Fransa ai confìni col Belzo), co ła scuxa de tratative de paxe intra el inperador e el Duca de Gheldria, a cui zera stà amesi anca i inbasadori de Spagna e Stato Pontefiso, se łexe ch'el vegniva stipułà ;
"''(...) par far cessare le perdite, le ingiurie, le rapine, i danni che i Veneziani hanno arrecato non solo alla santa sede apostolica, ma al santo romano imperio, alla casa d'Austria, ai duchi di Milano, ai re di Napoli e a tanti altri principi occupando e tirannicamente usurpando i loro beni, i loro possedimenti, le loro città e castella, come se cospirato avessero par il male di tutti (...). Laonde abbiamo trovato non solo utile ed onorevole, ma oncora necessario di chiamar tutti ad una giusta vendetta par ispegnere, come un incendio comune, la insaziàbiłe cupidigia dei Veneziani e la loro sete di dominio."
El tratà prevedeva ła spartision drìo dei domini venesiani:
Pregny-Chambésy
el xe un comun del canton Xenevra inte ła Svisara
Blevio
el xe un comun inte la provincia de Como chel fa parte de la rejon Lombardia
Torrejoncillo
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de Cáceres, che ła fa parte de ła comunità autònoma de Estremadura.
Méréaucourt
Méréaucourt el xe on comun de 6 abitanti del departemento de Somme che el fa parte del rejon Hauts-de-France in Fransa.
Liga de Canbrai
L'ałeansa
Venesia, che xa gheva avùo nùmaroxi sentori del formarse de na posìbiłe ałeansa contro de eła, ne xe stà in parte informà xa el 14 disenbre dal steso sovrano francexe, atraverso l'inbasador venesian a ła so corte.
El ràdego
Dal 1508 al 1511 ła lega ga conbatùo łe forse venesiane: dopo aver sbaragià łe forse venesiane ne ła bataja de Agnadeło e averghene desfà ła flota ne ła bataja de Połexeła, l'armàda de ła łiga dòboto zera rivà a łe "ripe salse" (overosìpia a łe coste de ła łaguna de Venesia metendo cussì inutilmente soto sèdio de Padova; paraltro el condotier venesian Bartolomeo d'Alviano ga otegnùo na briłante vitòria in Cador. I intravegnimenti drìo ga rexo vani patòchi i rexultàdi otegnùi da staltra in tèra veneta.
So'l prinsìpio, łe forse de ła Lega intendeva ocupàr e spartìrse ła Tèraferma del stato veneto. In baxe ai acordi, Massimiliano gavarìa risevùoVerona, Vicensa, Padova e l'Istria. Ała Fransa, che xa ocupava Miłan, sarìa andàe Berghem e Cremona. Otranto sarìa tornà ai Aragonesi, mentre el papa gavarìa estexo el so dominio soi tegneri venesiani che restava.
Inte el 1510, anpò, Giulio II ga ritegnùo che ła Fransa rapprexentase pa'i equiłibri inte ła penixoła un menàso ben più grève de Venesia. Xe stà cussì ch'el pontefice ga łasà ła Lega di Cambrai par ałearse co ła Serenissima. L'ano drìo, anca ła Spagna e el Sacro Roman Inpero gaveva canbià schieramento, portando cussì a ła creasion de ła Łiga Santa contro ła Fransa.
277 v.C.
El 277 v.C. (CCLXXVII v.C par numari romani) el xe on an de el III secoło v.C..
Sailly (Alta Marna)
Sailly el xe on comun de   33 abitanti del departemento de Alta Marna che el fa parte del rejon Grand Est in Fransa.
Pieve di Teco
el xe on comun inte la provincia de Inperia chel fa parte de la rejon Liguria
Bretignolles-sur-Mer
Bretignolles-sur-Mer el xe on comun de  4 669 abitanti del departemento de Vandia che el fa parte del rejon Pays de la Loire in Fransa.
Saint-Jean-le-Thomas
Saint-Jean-le-Thomas el xe on comun de   393 abitanti del departemento de Manche che el fa parte del rejon Normandia in Fransa.
Bistefani
Ła Bistefani S.p.A., ancùo Bistefani Gruppo Dolciario S.p.A. ła xe una de łe pì inportanti industrie ałimentari del ramo dolsiario itałiane, fondada inte el 1955 a Casale Monferrato da Luigi Viale. Dal 2013 fa parte del gruppo Bauli.
Storia
Ła Bistefani ła xe nasesta grasie a Luigi Viale a Casale Monferrato in Provincia de Alessandria inte el 1955 col nome de Biscottificio Santo Stefano, drìoman contrato in Bistefano e poco dopo in Bistefani. Ła ga tacà produxer i krumiri, po' pastefrołe, baxi de dama, canestrełi, "ofełe".
Inte el 2002 ła Bistefani ga acuixìo ła Nuova Forneria S.p.A., socetà nasesta inte el 1990 da ła parsiałe privatixasion del setor dolsiario del grupo SME a cui xera stae conferìe łe atività del setor dei prodoti da forno a consumo continuativo (o sia łe vècei "Merendine Motta") e del cui capitałe faxeva parte el Grupo Barilla e Ferrero par el 49% de łe cuote.
Inte el 2006 łe do socetà se ga fondesto formando el Gruppo Buondì Bistefani S.p.A., ancùo Bistefani Gruppo Dolciario S.p.A.
El 9 de febraro 2013 vien anuncià l'acuixision de l'axienda da parte del grppo Bauli.
El 14 de marso 2016 vien anuncià, da l'A.D. de Bauli, ła seràda del stabiłimento Bistefani de Casale Monferrato e el trasferimento de łe łinee produtive a Verona.
Canpagne publicitarie famoxe
Xe restae partegołarmente famoxe łe canpagne publicitarie de nadałe che inte i ani 80 e 90 vedeva co protagonisti un rùstego propietario d'axienda che redarguiva el so cao pastisier par far dolsi masa boni e xenuini respeot al preso de vendita. I interpreti del spot xera Renzo Rinaldi inte el ròło del ràstego propietario de axienda (el "signor Bistefani") e Stefano Gragnani inte el ròło del pastisier un fià storno. I spot terminava col "signor Bistefani" che, inviperìo, pronunsiava ła fraxe "E chi sono io, Babbo Natale?" dopodiché conpariva dal gnente sol so volto na barba bianca e un boneto roso.
Choulex
el xe un comun del canton Xenevra inte ła Svisara
Cirauqui
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de Navara, che ła fa parte de ła omònema comunità autònoma Navara.
San Giovanni a Piro
San Giovanni a Piro el xe un comun itałian de 3 818 abitanti. El xe in provincia de Salerno inte ła rejon Canpania e el se estende so na area de 37,9 km². L'abità el xe situà a 450 metri s.l.m. El confina co i comuni de Camerota, Roccagloriosa, Santa Marina e Torre Orsaia.
Pobladura de Pelayo García
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de León, che ła fa parte de ła comunità autònoma de łe Casteja e Leon.
Cherves-Richemont
Cherves-Richemont el xe on comun de 2 344 abitanti del departemento de Charente che el fa parte del rejon Nova Acuitania in Fransa.
Torrejón el Rubio
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de Cáceres, che ła fa parte de ła comunità autònoma de Estremadura.
Seyssins
Seyssins el xe on comun de  7 685 abitanti del departemento de Isère che el fa parte del rejon Alvergna-Rodano-Alpe in Fransa.
Villava
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de Navara, che ła fa parte de ła omònema comunità autònoma Navara.
Mérélessart
Mérélessart el xe on comun de   197 abitanti del departemento de Somme che el fa parte del rejon Hauts-de-France in Fransa.
Cassina Rizzardi
el xe on comun inte la provincia de Como chel fa parte de la rejon Lombardia
Buguggiate
Buguggiate el xe on comune de 3 139 abitanti inte ła provincia de Varexe.
276 v.C.
El 276 v.C. (CCLXXVI v.C par numari romani) el xe on an de el III secoło v.C..
Gunja
el xe on comun inte la rejon de Vukovar e de ła Sirmia che ła fa parte del stato de ła Croasia.
Bussac-sur-Charente
Bussac-sur-Charente el xe on comun de  1 266 abitanti del departemento de Charente-Maritime che el fa parte del rejon Nova Acuitania in Fransa.
Breuil-Barret
Breuil-Barret el xe on comun de   630 abitanti del departemento de Vandia che el fa parte del rejon Pays de la Loire in Fransa.
Récia
right|250 px|thumb|Récia de fóra Ła récia ła xe l'òrgano del'udio.
I inpulsi nervóxi che i riva da łe séłułe cegiae e indirisai al serveło viaxa drénto i fasi de fibre nervóxe. Ghe existe desene de mièri e łe xe sénpre in funsion, di giórno che de note. Anca co che se dorme el serveło el ciapa signałi de sóni, mal sièłe di łasiarghei pèrder.
El serveło el ga el pénso de interpretar i signałi che ghe riva da łu. Sta roba ła perméte de dar un signifegà al mesagio sonoro. Infati ghe xe na memoria uditiva che ła ne perméte de recognoser un sóno o na mùxega. Ma gavémo anca ła capasità de scansełar signałi chei no serve miga, a exenpio daspò un tóco no sentimo miga el sóno de na cascada o ła cagnara del tràfego.
Anatomia umana
thumb|right|270 px|Sesione anatòmica de ła recia. Recia de fóra: 1 pericondrio, 2 condoto uditivo, 3 padegion auricołar Recia media: 4 tìnpano, 5 fenestra oval, 6 marteło, 7 incùdene, 8 stafa Recia drénto: 9 canałi semisircolari, 10 coclea, 11 nervo acùstico, 12 trónba de Eustachio Ła recia del'ómo ła xe fata de tre parte:
Récia de fóra
Ła récia de fóra ła xe fata da padegion auricołar e dal condoto uditivo inte ła ùltema parte. El padegion auricołar el xe fato da cartiłàxene rivestia da ła pełe vèro tacada a na menbrana, che ła sta sóto, di tesuo conetivo, el pericondrio. Ła sóa funsion ła xe queła de ciapar i sóni par mandarli drénto el condóto uditivo. El condóto uditivo el xe un cóvoło dai muri łisi chel ga pełi e de giàndołe sebàsee e giàndołe serumenóxe, che łe moła na roba rico de cere co na funsion protetiva.
Récia mèdia
A ła fin del condóto uditivo se cata ła menbrana del Tìnpano, che ła xe na sotiłe menbrana sensìbiłe a łe ónde sonore che łe vien cóntro eła. Łe vibrasion cusì tólte ła xe trasmése a tre osi picenini, i più picenini del corpo umane: el marteło, chel toca ła menbrana del tìnpano, l'incùdene e ła stafa. Sta qua ła sta in contato col labirinto. I tre osi del'udio i xe contegnui in na cavità, ła casa del tìnpano, che ła comùnega co fóra traverso un canałéto lóngo 3–4 cm, ła Trónba de Eustachio, che ła riva inte ła farinxe. En sta maniera qua ła récia ła xe cołigada co ła Goła. Sta roba ła perméte de mantengner in equiłibrio ła presion del'aria al de łà e al de qua del tìnpano.
Récia drénto
Ła récia drénto ła xe ła parte drénto del paramento acùstico, divixìbiłe in dó parte, dite "łabirinti":
Infrà łe dó porsion de łabirinto ghe xe un łìquido, ditoo periłinfa, méntre drénto i òrgani del łabirinto menbranóxo ghe xe l'endołinfa.
Diano Marina
el xe on comun inte la provincia de Inperia chel fa parte de la rejon Liguria
Magaz de Cepeda
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de León, che ła fa parte de ła comunità autònoma de łe Casteja e Leon.
Saint-Joseph (Manche)
Saint-Joseph el xe on comun de   792 abitanti del departemento de Manche che el fa parte del rejon Normandia in Fransa.
Saint-Blin
Saint-Blin el xe on comun de   381 abitanti del departemento de Alta Marna che el fa parte del rejon Grand Est in Fransa.
Presinge
el xe un comun del canton Xenevra inte ła Svisara
Les Essards-Taignevaux
Les Essards-Taignevaux el xe on comun de   260 abitanti del departemento de Jura che el fa parte del rejon Bourgogne-Franche-Comté in Fransa.
275 v.C.
El 275 v.C. (CCLXXV v.C par numari romani) el xe on an de el III secoło v.C..
Métigny
Métigny el xe on comun de 118 abitanti del departemento de Somme che el fa parte del rejon Hauts-de-France in Fransa.
Zubieta
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de Navara, che ła fa parte de ła omònema comunità autònoma Navara.
11 de otobre
L' 11 de otobre el ze el 284° dì dal scumìsio de l'ano drio del całendàrio gregorian e el 285° inte i ani bizesti. Par rivar al cao de l'ano ghe vołe oncora 81 dì.
Bregnano
el xe un comun inte la provincia de Como chel fa parte de la rejon Lombardia
Chillac
Chillac el xe on comun de   220 abitanti del departemento de Charente che el fa parte del rejon Nova Acuitania in Fransa.
Cezais
Cezais el xe on comun de   300 abitanti del departemento de Vandia che el fa parte del rejon Pays de la Loire in Fransa.
Torremocha
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de Cáceres, che ła fa parte de ła comunità autònoma de Estremadura.
Perinaldo
el xe un comun inte la provincia de Inperia chel fa parte de la rejon Liguria
Vođinci
el xe on comun inte la rejon de Vukovar e de ła Sirmia che ła fa parte del stato de ła Croasia.
Masi de Imèr
I Masi de Imèr (o anca solche Masi) l'é la fraẑion pì granda del comun de Imèr, co ẑirca 50 anime.
Tel 1826 tela fraẑion i ga fat su na scola elementar, che la é stata pò serađa tel 1970 parché no ghe n'era tosati asèi. I póchi restađi i ga cognest ndar ten cuela de Imèr.
Davanti ala vècia scola, tel an 2000, el gruppo ANA de Imèr el ga fat su na cesòta par la đent del posto e dedicađa ala Natività de Maria e a San Maurizio, patron dei Alpini.
Aquila chrysaetos
L'aquiła real, o łaguja real, (Aquila chrysaetos, Linnaeus 1758) ła xe 'n'oxeło de ła fameja dei Accipitridi, del grupo dei Rapaci.
Descrisiòn
Ła xe lunga 74–87 cm; ła coa xe lunga dai 26 ai 33 cm, co un apertura alar de 203–220 cm.
El so peso varia dai 2,9 kg, ai 6,6 kg; ła femena xe del 20% circa più granda del mas-cio.
Mansilla de las Mulas
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de León, che ła fa parte de ła comunità autònoma de łe Casteja e Leon.
Aquila chrysaetos
Descrisiòn
Łe so parti superiori le xe de color brun castan, co pene e piume pì pałide, łe parti inferiori le xe de color castan scuro, ła testa invece la xe de color castan dorà. A sta carateristega se riferise el secondo nome "chrysaetos", che in greco el vołe dire "aquiła d'oro".
Legarda
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de Navara, che ła fa parte de ła omònema comunità autònoma Navara.
Aquila chrysaetos
Cosa ke ła magna
L'aquiła la magna mamìferi e osèi, a seconda de łe zone. de frecuente ła copia de aquiłe la caccia insieme e la zuga co ła preda. I zòini i gà da magnar tanto, ma de frecuente solo un picolo, el primo che nase, el sopravive parché el se ciapa tuto el magnar.
Riprodusiòn
thumb|Aquila chrysaetos|sinistra El mas-cio e ła femena de Aquiła real, na volta formà la copia e conquistà un teritorio, i resta stanziali par un mucio de ani costruendo inte łe pareti a pico dei dirupi o intrà łe rame de łe albare pì alte, anca na desina de gnari siegliendo, de ano in ano, queło che par pì adato.
Collex-Bossy
el xe un comun del canton Xenevra inte ła Svisara
Saint-Broingt-le-Bois
Saint-Broingt-le-Bois el xe on comun de   71 abitanti del departemento de Alta Marna che el fa parte del rejon Grand Est in Fransa.
Seyssuel
Seyssuel el xe on comun de  2 003 abitanti del departemento de Isère che el fa parte del rejon Alvergna-Rodano-Alpe in Fransa.
San Gregorio Magno (SA)
San Gregorio Magno el xe un comun itałian de 4 417 abitanti. El xe in provincia de Salerno inte ła rejon Canpania e el se estende so na area de 50,05 km². L'abità el xe situà a 508 metri s.l.m. El confina co i comuni de Buccino, Colliano, Muro Lucano, Ricigliano e Romagnano al Monte.
Saint-Laurent-de-Cuves
Saint-Laurent-de-Cuves el xe on comun de 483 abitanti del departemento de Manche che el fa parte del rejon Normandia in Fransa.
Cabariot
Cabariot el xe on comun de  1 341 abitanti del departemento de Charente-Maritime che el fa parte del rejon Nova Acuitania in Fransa.
Collonge-Bellerive
el xe un comun del canton Xenevra inte ła Svisara
Mézerolles
Mézerolles el xe on comun de 188 abitanti del departemento de Somme che el fa parte del rejon Hauts-de-France in Fransa.
274 v.C.
El 274 v.C. (CCLXXIV v.C par numari romani) el xe on an de el III secoło v.C..
Casaloldo
Casaloldo el xe on comun de 2172 abitanti inte ła provincia de Mantova.
Chaillé-les-Marais
Chaillé-les-Marais el xe on comun de  1 896 abitanti del departemento de Vandia che el fa parte del rejon Pays de la Loire in Fransa.
Carlazzo
el xe un comun inte la provincia de Como chel fa parte de la rejon Lombardia
Etxalar
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de Navara, che ła fa parte de ła omònema comunità autònoma Navara.
Torreorgaz
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de Cáceres, che ła fa parte de ła comunità autònoma de Estremadura.
Distreto de Leventina
El distreto de Leventina el xe on distreto del Canton Tisin, in Svisera. El confina coi distreti de Blenio a est, de Riviera a sud-est, de Locarno e Vallemaggia a sud, co ł'Itałia (Provincia del Verbano Cusio Ossola in Piemonte) a sud-ovest, col Canton Vałexe (distreto de Goms) a ovest, col Canton Uri e el Canton Grixoni (distreto de Surselva) a nord. El cavołogo el xe Faido.
Sotodivixion aministrativa
El distreto de Leventina el xe dividesto in 4 çircołi e 10 comuni:
Màntova
Màntova o Màntoa (in latin Mantua, mantegnù anca in mantovan e in inglexe) el xe on comun de sirca 48 000 abitanti, caołogo de ła omonima provincia. Ła xe parte de l'area metropułitana de ła Granda Màntova, che ła contien qualche comun intorno par rivar a 100 000 abitanti, a ocio.
Ła se cata inte ła Łonbardia Orientałe, a vinti minuti da Verona, infrà el Po e'l Mincio, pì visina a st'ùltemo. Ła ga intorno tri łaghi artifexałi (Superior, de Mezo, Inferior) che na volta i gaveva el scopo de deféndare ła sità, insieme a queło che par raxon ixeniche el xe stà sugà, el Paiolo.
Ła xe famoxa perché visin a eła ghe xe nasuo el poeta łatin Virgilio e par ła fameja dei Gonzaga, che ła ga governà ła sità e i soi posedimenti dal 1328 fin al 1708. Sti siori i ga ospità pareci artisti inportanti come Donatello e Andrea Mantegna e ła sità ła xe piena de monumenti e edifisi davèro bełi, come el Pałaso Te e'l Pałaso Dogal. Màntova, insieme a Sabioneta, ła xe un patrimonio de l'umanità proteto dal'UNESCO e par el 2016 ła xe nominada "Capital italiana de la cultura".
Quartieri
Belfiore, Borgo Angeli, Borgo Belgioioso, Borgochiesanuova, Cinciana, Cittadella, Dosso del Corso, Due Pini, Frassino, Lunetta, Te Brunetti, Trincerone, Valletta Valsecchi, Valletta Paiolo, Virgiliana.
San Stin
San Stin (o anca San Stin de ła Łivensa) el xe un comun de 12 853 aneme inte ła provinsa de Venesia, in Veneto. Ła sitadina de San Stin ła xe situà intrà el rio Łivensa e el Canal Malgher.
Evołusin demografega
Inte el 2015 i foresti a San Stin i jera 1 312, donca el 10,15% de a popoasion.
Pastizz
El pastìzz (pastizzi plurałe) el ze na spesiałità cułinaria "da strada" de ła cuzina malteza e varsion in miniadura de'l tìpego pastiso itałian.
Cibo da strada, par eséłensa, el ze na sorta de calzone o pisa frita a pasta friabiłe e crocante pardesòłito vendùo in pastizzerija (negosio de pastizzi) o in chiosco, ma anca inte ła major parte dei bar, pisarìe e pistorìe. Sendo na piedansa a bon marcà, i pastizzi i se consuma in cuałùncue momento de ła zornada e par onji ocazion.
De forma semiłunar zlongada, el ze fato de pasta fillo o pasta sfoja crocante inpenjìa tradisionalmente co puìna (pastizzi tal-irkotta) o ancora co  bizi (pastizzi tal-pizelli) pasài a purea. A ghe ne ze comuncue variante co repien a baze de carne de mascio mazenada, ovi, parsèmoło tridà e formajo gratà co ła gratacaza (padesòłito grana ma anca pegorìn). El va consumà caldo.
Inte ła łengua malteza
Inte la lengua malteza el tèrmane pastizzi el ga diversi sinjifegari. In Itałia el pastizz el ze łimitadamente sparpanjà inte la Basilicata in serti comuni de'l materano (pastizz rtunnar', inte'l diałeto łocałe).
Vrbanja
el xe on comun inte la rejon de Vukovar e de ła Sirmia che ła fa parte del stato de ła Croasia.
Viłafranca de Verona
Viłafrànca (nome uficial in italian Villafranca di Verona) el xe on comun de 33 174 de ła provincia de Verona.
El xe al momento el secondo comune par popolasion de la provincia, prima de Legnago e dopo el capoluogo de provincia de Verona.
Mézières-en-Santerre
Mézières-en-Santerre el xe on comun de   589 abitanti del departemento de Somme che el fa parte del rejon Hauts-de-France in Fransa.
Viłafranca de Verona
Zeografia
Viłafranca la se trova a 12 chilometri a sud ovest de Verona, a metà ìa intrà el capoluogo de provincia e Mantoa. Inte la parte sud ovest l'è atraersà dal fiume Tion dei monti, che el va verso Povejan Veronese.
Evolusion demografega
A ła data del 01/01/2012 la popolasson ła jera cusì distribuii: 17.805 anime in tel caòłogo (de sti cuà 5.714 inte el çentro storego), 6.399 a Dosobon, 2.496 a Alpo, 1.349 a Rissa, 609 a Caluri, 1.313 a Pisołeta, 1.792 ai Cuerni, 1.487 a Rosegafero.
Les Hays
Les Hays el xe on comun de   331 abitanti del departemento de Jura che el fa parte del rejon Bourgogne-Franche-Comté in Fransa.
Macrolepiota procera
Ła masa de tanburo (nome sientifego Macrolepiota procera) el xe un fungo bon da magnare, ke vien su in istà - utuno sui pra e inte i boschi cedui e de aghifoje. In tałjan se dixe ombrellone o mazza di tamburo o puppola.Da picoło, ła capeła ła ga ła forma de na bała maron ciara, pi vanti ła se fa piata, in curvà fora in centro, co diverse scaje maron scuro. El diametro va dai 15 ai 40 çentimetri. Soto ła capeła ghe xe tante creste fise bianche. El ganbo (20 – 45 cm x 10 – 20 mm) el xe drito e fibroxo, co do anełi bianchi. Soto de questi ghe xe tante righe fate a xebra a rilievo cołor cafełate. Ła carne de ła capeła xe bianca e ła diventa roxa se ła vien tajà. Keł a del ganbo ła xe dura e fibroxa. Sti funghi tante volte i vien su a fameje
Modi de cuxinarlo
De sołito se cuxina ai feri ła capeła o se ghin fa na fortaja o se taja in toki e se fa un misto in tecia co altri funghi.
Russin
el xe un comun del canton Xenevra inte ła Svisara
Mansilla Mayor
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de León, che ła fa parte de ła comunità autònoma de łe Casteja e Leon.
Saint-Laurent-de-Terregatte
Saint-Laurent-de-Terregatte el xe on comun de 646 abitanti del departemento de Manche che el fa parte del rejon Normandia in Fransa.
Saint-Broingt-les-Fosses
Saint-Broingt-les-Fosses el xe on comun de   232 abitanti del departemento de Alta Marna che el fa parte del rejon Grand Est in Fransa.
Satigny
el xe un comun del canton Xenevra inte ła Svisara
273 v.C.
El 273 v.C. (CCLXXIII v.C par numari romani) el xe on an de el III secoło v.C..
Chiusanico
el xe un comun inte la provincia de Inperia chel fa parte de la rejon Liguria
Lubeca
miniatura|centro|600px|Panorama de Lubec Lubeca (en tedesco Lübeck; 214, 20 km², m 13 , 210 000 ab. ca.), ła xe na sità de ła Germania, faxente parte del Land Schleswig-Holstein e situà lungo el corso del fiume Trave   , che preso el soborgo balneare de Travemünde se geta inte ła Baia de Lubeca (Lübecker Bucht).
Seconda sità del Land dopo Kiel e un tenpo uno dei centri prinsipałi par el comercio del Nord Europa, ła se fregia del titoło de "Libera sità anseatica" (Freie Hansestadt), 'vendo fato parte de ła Lega anseatica.
El çentro storico xe anoverà dal 1987 inte ła lista del patrimonio mondiałe de l'umanità stiłà da l'UNESCO come "prototipo de sità ocidentałe del XII secoło".
Da uno dei so' citadini pì ilustri, el scritore Thomas Mann, la xe stà definìa "carateristico nido".
Etimołogia
El nome "Lübeck" deriva da ła paroła slava Liubice, che vołe dire "(l')amà" e che designava un insediamento soraba del IX secoło.
Cołocaxion
Lubeca se tróva inte ła parte sud-orientałe del Schleswig-Holstein, tra Anburgo e Kiel (rispetivamente a nord-est de ła prima e a sud-est de ła seconda), al confine co el Land Meclenburgo-Pomerania Anteriore (e quindi co l'ex Repùblica Democràtega Todesca), a çirca 65 km a ovest de Wismar e a çirca 120 km a ovest de Rostock.
Demografia
Lubeca conta na popołaxion de 210.232 abitanti.
Storia
Ła sità xe stà fondà inte el 1159 da Enrico el Leon, duca de Sasonia.
Ai inixi del XIV secoło, ła sità gera a cao de ła Lega anseatica.
Ai inixi del XV secoło, Lubeca contava 25 000 abitanti e ła gera una de łe pì grandi cità tedesche e una de łe pì influenti sità europee.
Co el scioglimento de ła Lega anseatica inte el XVII secoło, la sità ga perso de inportansa.
Inte el 1942, inte el corso de ła seconda guera mondiałe, xe stà distruto el 25% del centro storico de ła sità.
Dopo el conflito, xe stà fata na opera de ricostruxion, durà fin al 1961.
San Mango Piemonte
San Mango Piemonte el xe un comun itałian de 2 587 abitanti. El xe in provincia de Salerno inte ła rejon Canpania e el se estende so na area de 6,02 km². L'abità el xe situà a 240 metri s.l.m. El confina co i comuni de Castiglione del Genovesi, Salerno e San Cipriano Picentino.
Torrequemada
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de Cáceres, che ła fa parte de ła comunità autònoma de Estremadura.
Challans
Challans el xe on comun de 20 622 abitanti del departemento de Vandia che el fa parte del rejon Pays de la Loire in Fransa.
Siccieu-Saint-Julien-et-Carisieu
Siccieu-Saint-Julien-et-Carisieu el xe on comun de   583 abitanti del departemento de Isère che el fa parte del rejon Alvergna-Rodano-Alpe in Fransa.
Carugo
el xe un comun inte la provincia de Como chel fa parte de la rejon Lombardia
Nampont
Nampont' el xe on comun de   248 abitanti del departemento de Somme che el fa parte del rejon Hauts-de-France in Fransa.
Posada de Valdeón
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de León, che ła fa parte de ła comunità autònoma de łe Casteja e Leon.
Vukovar
el xe on comun inte la rejon de Vukovar e de ła Sirmia che ła fa parte del stato de ła Croasia.
Finlandia Sud-Ocidental (division ministrativa)
Region
La xe costituia da le region de: La cavedal la xe Turku (sved. Åbo), altra cità importante la xe Pori (sved. Björneborg).
Valdàstego
Valdàstego (nome ufisial in italian Valdastico) el xe un comun de 1480 abitanti de ła provincia de Vicensa drento ła vałe del Àstego apunto, ła Val d'Astego.
Pandemia
miniatura|Pandemia de influensa spagnola del 1918 Na pandemia (dal greco pan-demos, "tuto el popolo") a xe na malatia epidemica che a core slargandose impestando pi xone ziogràfeghe del mondo e che ciapa rento tante persone.
Sta situasiòn presupone la mancansa de imunizzazion del'omo verso un patogeno altamente virulento.
Inte la storia se ga verificà varie pandemie.
El termine sarìa da usare solo par malatie o condision patologiche contajose. De conseguensa, tante patologie che colpise xone tanto grandi o l'intero pianeta (per exempio el càncaro) no e xe da considerarse pandemiche.
Pandemie inte la storia
La granda parte dele pandemie le xe stae zoonoxi, saria vegneste fora dala convivensa de eseri umani con animali da alevamento. Do exempi tipici xe l'influensa e la tubercoloxi. Intrà le pandemie più catastrofiche se pole ciapar rento:
12 de otobre
El 12 de otobre el ze el 285° dì dal scumìsio de l'ano drio del całendàrio gregorian e el 286° inte i ani bizesti. Par rivar al cao de l'ano ghe vołe oncora 80 dì.
Busołengo
Busołengo el xe on comune de 18834 abitanti inte ła provincia de Verona.
U' pastizz rtunnar
' U pastizz' r'tunnar'  (el pastiso rotondełeze), comunemente noto come pastizz', el ze un prodoto da forno tìpego de Rotondella, provinsia de Matera, insarìo inte'l rezistro dei Prodoti agroałimentari tradisionałi łucani, sesion "paste fresche e prodotti della panetteria, della biscotteria, della pasticceria e della confetteria". (paste fresche e prodoti de ła panetarìa, de ła biscotarìa, de ła pastiserìa e de ła confetarìa.)
== Descrision  == Łigà par tradision in modo partegołar a'l comune de Rotondella, ndove ła popołasion ła ło pareciava za a cavało fra el 1700 e el 1800, A se trata de un "calzone" repien de carne de mascio o anjeło tajada a ponta de corteło e malgamada co vovi, formazo gratà e ogio.
Ła tradision ła łe łiga a partegołare festividà cofà cuełe de nadałe, ła Pascua e ła recorensa de ła Madona de Anglona: i rotondełezi i i zera uzi ndar in pełegrinagio a'l Santuario de ła Madonna de Anglona e 'u pastizz' r'tunnar el se prestava come un diznar fàsile da trasportar.
Trujillo (Spagna)
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de Cáceres, che ła fa parte de ła comunità autònoma de Estremadura.
Celles (Charente-Maritime)
Celles el xe on comun de   323 abitanti del departemento de Charente-Maritime che el fa parte del rejon Nova Acuitania in Fransa.
Soral
el xe un comun del canton Xenevra inte ła Svisara
Saint-Louet-sur-Vire
Saint-Louet-sur-Vire el xe on comun de   205 abitanti del departemento de Manche che el fa parte del rejon Normandia in Fransa.
272 v.C.
El 272 v.C. (CCLXXII v.C par numari romani) el xe on an de el III secoło v.C..
Dongo
el xe un comun inte la provincia de Como chel fa parte de la rejon Lombardia
Imotz
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de Navara, che ła fa parte de ła omònema comunità autònoma Navara.
Canton Friburgo
El Canton Friburgo el xe on canton de ła Svisera. El canton el xe situà inte ła parte osidentałe de ła nasion. Ła so cavedal ła xe Friburgo.
Molini di Triora
el xe on comun inte la provincia de Inperia chel fa parte de la rejon Liguria
Cologny
el xe un comun del canton Xenevra inte ła Svisara
Pietro Mennea
Pietro Paolo Mennea (Barleta, 28 de zugno 1952 - Roma, 21 de marso 2013) l'é stà un atleta italian, speciałista de łe gare de vełocità.
El xe stà canpion olinpico a Mosca inte el 1980 inte i 200 metri e detentore del record mondiałe inte ła stesa speciałità dal 1979 al 1996, co 19"72, tenpo, stabiłìo a Sità del Mèsego, che xe tutora record europeo.
Morte
L'é morto a Roma a 60 ani el 21 de marso 2013 par un tumore al pancreas.
Carlo Lodoli
__HIDDENCAT__
Carlo Lodoli (1690 - 27 de otobre 1761) el xe sta on architeto teorico venesian, noto anca par ła so atività de insegnante; ła so opara ła ga anticipà el conceto moderno de funzionałismo. El xe sta a volte ciamà el "Socrate" de ł'architetura poiché tuti i so scriti i xe 'ndai perdui e łe so teorie łe xe note soło atraverso quanto riportà dai so ałievi e da altri autori. El gera padre francescan del convento San Francesco de ła Vegna de Venesia.
Girolamo Zanetti el aferma che Lodoli el ga inpiegà 20 ani a terminar ła stexura del so tratato so ł'architetura, ma el se ga rifiutà di publicarlo. Francesco Algarotti el ga sercò da parte so di rendare noto el pensiero de Lodoli inte ła propria opara Saggio sopra l'architettura (1757), anche se inte na forma on fià atenuada, enfatisando ł'imitasion pitosto che el rasionałismo anti-baroco de Lodoli.
A xe sta Andrea Memmo che el ga tentà de rendare giustisia ałe teorie de Lodoli, inte ła so opara Elementi d'architettura lodoliana (1786); de ł'ano sucesivo a xe ła prima edision de ł'unico łivro che el porta el nome de Lodoli, Apologhi immaginati (1787): na racolta de diti e de storie, de frecuente paradosałi, cuntà ai so amighi e ai so ałievi.
Tra el 1739 e el 1751 Lodoli el ga avudo ł'incarico de Padre General Comisario de Tera Santa a Venesia, e chi el se ga dedicà ała restaurasion (1739–43) de ł'ospisio par i pełegrini aneso al monastièr. Questo el xe sta el so unico łavoro pratico.
Valdastillas
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de Cáceres, che ła fa parte de ła comunità autònoma de Estremadura.
Saint-Ciergues
Saint-Ciergues el xe on comun de   189 abitanti del departemento de Alta Marna che el fa parte del rejon Grand Est in Fransa.
Lumbier
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de Navara, che ła fa parte de ła omònema comunità autònoma Navara.
Champagné-les-Marais
Champagné-les-Marais el xe on comun de  1 772 abitanti del departemento de Vandia che el fa parte del rejon Pays de la Loire in Fransa.
Bahrein
__HIDDENCAT__
El Bahrein o anca Bahrain, ufisialmente Regno del Bahrain, el xe un stato de l'Axia sudosidental. El confina a òvest co l'Arabia Saudia e a sud col Qatar.
Zeografia
El xe un arcipéłago del Gólfo Pèrsego. L'ìzoła pi inportante ła xe Bahrein, de qûel'altre łe prinsipałi łe xe Nasan, Hawar, Sitra, Umm, Al Muharraq.