cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Deep Purple
I clàseghi (1970-1975)
Fireball, publegà inte'l 1971, el se ga discostà in parte da łe aspetadive de'l pùblego. Oltra ai consueti brani de stanpo hard rock, come ła title track e "No One Came", A se cata in efeti anca alguni esparimenti blues rock, come "No No No" e "Demon's Eye", o divagasion country, come "Anyone's Daughter". L'àlbun el ga vendesto manco de'l presedente.
Santa María de Ordás
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de León, che ła fa parte de ła comunità autònoma de łe Casteja e Leon.
Deep Purple
I clàseghi (1970-1975)
Drioman a ła tournée in Japon A ze venjùo fora el live Made in Japan (desenbre 1972): considarà a só volta come na piera miliar de ła storia de'l rock.
Inte'l 1973 A vien publegà el sètemo àlbun in studio, Who Do We Think We Are, scrivesto parsialmente anca in Itałia.
A cauza de łe ormai forti tension naseste inte l'orgànego, Gillan, stresà dai ràdeghi parsonałi co Blackmore, el ga desidesto de ndar via, ritirandose in un primo momento da onji atività canora (el ga conprà un albergo, investindo inte ła Mantis Motorcycles, el ga acuizìo co Martin Birch i De Lane Lea Studios, cuindi batezài darecao Kingsway studios). Glover, invese, el ze stà parà via da'l grupo e el ga intraprendesto ła carirra de produtor. Ła sielta de'l novo basista ła ze cascà ałora so Glenn Hughes (fin ad ałora basista/cantante inte i Trapeze), che i gavarìa dovesto asumer el duplise roło de cantante e basista, reduzendo i Deep Purple a cuatro ełementi, ma i manager vołeva a tuti i costi un cuinteto e i ga tacà ła reserca a'l sucesor de Gillan. Un nastro mandà da un David Coverdale un fià inbriaghéto el ze spicà tra cuełi dei tanti candidati, vałendo a'l cantante na fortunada audision. Co 'sta formasion A ze stà cusì insidesto inte'l 1974 n'altro disco de gran suceso, Burn.
Non sodisfà de 'ste muànse, Blackmore, el dì drìo daspò l'ùltema data de'l tour mondiałe de Stormbringer a Parize, presizamente el 7 de apriłe 1975, el ga abandonà el grupo par fondar i Rainbow co Ronnie James Dio. De 'st'ùltemo conserto co Blackmore ze stà, vari ani drioman, publegà el dopio àlbun Live In Paris 1975.
Co'l materiałe rezistrà inte ła tournée europèa de Stormbringer A ze stà produzesto inte'l 1976 l'àlbun live Made in Europe, el cui titoło el intendeva evidentemente recalcar cueło de'l stòrego Made in Japan de cuatro ani prima.
Sensa Blackmore (1975-1976)
thumb|I Deep Purple inte'l 1976 Co l'abandon de Blackmore, i Deep Purple i gaveva sernìo el zòvane Tommy Bolin, in pasà menbro dei Zephyr, James Gang e Billy Cobham. Nonostante łe òteme credensiałe de Bolin, l'àlbun Come Taste the Band de'l 1975 no'l ga avesto el suceso sperà.
Inte'l 1976 John Bonham, baterista dei Led Zeppelin, el se ga prezentà dadrìo łe cuìnte de un conserto dei Deep Purple a'l Nassau Coliseum de Long Island; in stato de inbriaghésa, el ga notà un microfono łibaro e el ze montà so'l palco prima che i roadies dei Deep Purple i podese fermarlo. El grupo el gaveva finìo de sonar imagà, mentre Bonham el sigava a'l microfono: Cuindi el ga fato par ndársene ma prima el se ga zirà verso el ghitarista dei Deep Purple e el ło ga insołentà a gratis:  Tałe epizodio el ze conparìo sora łe reviste muzegałi de tuto el mondo (el ze minsonà anca inte'l łibro Led Zeppelin: Il Martello degli Dei) e indrioman i stesi Deep Purple i ło ga confermà numaroze volte.
I problemi de dependensa da eroina de Bolin i ga creà artanti problemi inte'l grupo. Durando un tour mondiałe co i Deep Purple, inte n'aparision in Indonezia, Tommy Bolin el ga avùo na semiparałizi de'l braso sanco a cauza de na iniesion de eroina riusìa małe, e i spetacołi drio i ze venjesti portài vanti da'l grupo co greve dificoltà e inpaso fin a'l momento che el cantante David Coverdale, intavanà, el ga łasà inte el bel mezo de'l conserto de Liverpool. Cueła ła ze stà ła fin e ła separasion dei Deep Purple. Pochi mezi drioman Bolin el ze moristo de overdose. Ga nasesto tuto co fondo zgomento de Lord e Paice, che i gaveva senpre evità ła droga e i spaciadori che ndava ai conserti.
Daspò ch'el grupo se ga desfà (1977-1983)
I Rainbow de Ritchie Blackmore - grupo indove ga miłità anca Roger Glover - i ga fazesto conóserghe a'l gran pùblego Ronnie James Dio e Joe Lynn Turner.
Ian Paice e Jon Lord i ga creà inte'l 1976 un grupo insenbre a'l tastierista Tony Ashton, i Paice Ashton Lord, che i se ga desfà dopo aver reałizà un singoło àlbun (de ła formasion fazeva parte anca Bernie Marsden a łe ghitare e Paul Martinez a'l baso).
Ian Gillan, drioman a ła łicuidasion de ła só caza motosiclìstega, el ga fondà inte'l 1976 ła Ian Gillan Band, desfà ła cuała el ghe ga dazesto vita ai Gillan, par cuindi entrar inte i Black Sabbath el tenpo de conpletar un àlbun, Born Again, e un tour.
Glenn Hughes el ga proà formar un grupo co Tommy Bolin, no riusìndoghe a cauza de ła sconparsa premaùra de 'st'ùltemo, inviando daspuò na łonga cariera sołista.
David Coverdale el reałizarà un paro de dischi sołisti produzesti da Roger Glover (Whitesnake e Northwinds) par cuindi fondar i Whitesnake in cui confluirà Ian Paice e Jon Lord.
Descórso a parte merita Rod Evans che, inte'l 1980, el ga dazesto vita a na formasion da l'inprobabiłe nome de New Deep Purple - a volte che i se ga prezentà al pùblego anca sensa el sufiso "New" - ancò considarà par intiero apocrifa. Dopo aver sercà sensa riusirghe de coinvólzer Nick Simper (che inte i ani '70 l'avea miłità inte i Warhorse) el ga coinvolzesto inte'l projeto el ghitarista Tony Flynn, el tastierista Geoff Emery, el baterista Dick Jurgens e el basista Tom de Rivera, muzeghisti pitosto sconosùi, tre dei cuałi (Flynn, Emery e Jurgens) za in forsa inte i New Steppenwolf, formasion a s óvolta apocrifa dei Steppenwolf.
Ativo so'l fronte live in scuazi tuto el Nuovo Continente par ben 5 mezi (da'l 17 de majo a'l 20 de setenbre de'l 1980), 'sto cuinteto el ga tenjesto, a dita de Flynn, 70 conserti (tra cui ad Amarillo, Houston, El Paso, Città del Mèsego, Honolulu, Anchorage, Québec, Rouyn-Noranda, Phoenix) proponendo un repertorio conposto scax par intiero da brani de łe Mark II e III, inte łe cuałe Evans no'l gaveva miłità ("Highway Star", "Smoke on the Water", "Woman from Tokyo", "Space Truckin'", "Burn" e "Might Just Take Your Life", no senpre sonài insenbre), intarvałando pochisimi brani de ła Mark I, de cui ben tre cover ("Kentucky Woman", "Hush", "Hey Joe") e na strumentałe ("Wring That Neck").
Dopo averghe zbregà un contrato a ła Warner Curb Records, na label afiłiada de ła Warner Bros., par un novo àlbun in studio, el ga rezistrà alguni brani, tra cui na nova varsion de'l primo gran suceso dei Deep Purple in America, "Hush", e i inediti "Hold on Me", "Blood Blister" e "Brum Doogie", de cui comuncue ancùo se ga perdesto łe trase.
L'orgànego el se ga desfà a l'inpensada daspò l'asion łegałe intentà da Blackmore, Glover, Coverdale, Paice, Lord e Gillan (asenti Hughes e Simper nonché raprezentanti de'l defonto Tommy Bolin).
El ritorno (1984-1992)
Inte l'avril del 1984, i Deep Purple i ze tornà a riunirse. Durando ła trazmision The Friday Rock Show de ła radio de ła BBC, A ze stà anunsià che ła formasion conponesta da Blackmore, Gillan, Glover, Lord e Paica ła gaveva tacà prodùze novo materiałe. El grupo el ga firmà un contrato co ła Polydor par l'Europa e co ła Mercury par el Nordamerica. L'àlbun Perfect Strangers el ze stà publegà in otobre e ne ze seguìo un tour mondiałe, che el ze partio da ła Nova Zełanda e el ze termenà in Europa. El só rientro inte'l Renjo Unìo el ze stà spàvio, co un singoło show (co'l suporto dei Scorpions); łe condision atmosfèreghe teribiłi no łe ghe ga inpedìo a 80.000 fan de conparir a sałudar 'sto memoràbiłe ritorno.
L'istesa formasion ła ga insidesto inte'l 1987 The House of Blue Light, che'l ga vendesto de manco, e drioman el dopio live Nobody's Perfect (1988). Inte'l Renjo Unìo, par sełebrar el vintenałe de'l grupo, A ze nca publegà na nova varsion de'l brano "Hush", che'l se cata in algune varsion de Nobody's Perfect come "bonus track". Inte'l 1989, Ian Gillan e Ritchie Blackmore i ga avesto altri ràdeghi, a cauza dei cuałi el primo el ga zbandonà da novo el grupo (publegando drioman altri do àlbun sołisti), sostituìo da l'ex cantante dei Rainbow, Joe Lynn Turner. 'Sta formasion ła ga insidesto un singoło àlbun de poco suceso, Slaves & Masters (1990).
I ani novanta e oltre
upright|thumb|left|Steve Morse A'l tèrmene de'l tour de Slaves & Masters, Glover, Lord e Paice i gaveva vołesto da novo indrio Gillan a ła voze, e Blackmore el a aconsentìo. Ancora na volta inte ła só formasion clàsega, i Deep Purple i ga insidesto inte'l 1993 The Battle Rages On..., che'l conprendeva brani de un serto suceso cofà ła title track e "Anya". El ràdego infrà Gillan e Blackmore parò no'l zera stà rezolvesto, e 'sta volta A ze stà Blackmore ad abandonar, definitivamente. El grupo el ło ga sostituìo co Joe Satriani (daspò el refiudo de Steve Lukather cao dei Toto) par łe ùlteme date de'l tour in Japon e un sucesivo tour europeo. A Satriani ghe ze stà chiedesto de restar co ła band, ma el ga refudà par poderse dedicar par intièro a'l só projeto "G3". Fra i ghitaristi a cui i Deep Purple i ga concedesto na audision, ła sielta ła ze cadùa so'l statunitense Steve Morse, za menbro dei Dixie Dregs e dei Kansas.
El grupo el ga sevità aver un serto sèvito par el resto dei ani novanta, insidendo alguni àlbun acołiesti co favor da ła critica. Purpendicular inte'l 1996 el ze stà el primo àlbun de ła nova formasion e el ga avesto un bon merità suceso anca grasie a singołi cofà "Sometimes I Feel Like Screaming", "Hey Cisco", "Vavoom: Ted the Mechanic" e "Loosen My Strings". Inte'l steso ano ze stà rejistrà Live at the Olympia 96 a Parìze. Do ani drioman A ze stà ła volta de Abandon, un àlbun rico de esparimenti muzegałi vosùi da ła band che no i ga avùo el suceso de Purpendicular. El tour che'l ga sevità l'usida de Abandon el ze stà rejistrà inte'l 1998 e el live ga el nome de Total Abandon. Inte'l 2002 Jon Lord (che insieme a Paice el jera l'únego menbro dei Deep Purple a conparir in tute łe formasion) el ga anunsià che'l gavaria zbandonà par dedicarse ad alguni projeti parsonałi (masime mùzega de łocuestra) e che no'l vołeva pì sonar hard rock. El ze stà sostituìo da Don Airey, conosùo par aver sonà co Jethro Tull, Ozzy Osbourne, Rainbow, Black Sabbath e Whitesnake e che, inte'l 2002, el gaveva za renpiasà Lord (blocà dai postumi de un intarvento a'l zanòcio).
Co Airey i Deep Purple i ga insidesto prima l'apresà Bananas, inte'l 2003, e, inte'l 2005, Rapture of the Deep. So invito de Bob Geldof, el 2 de łujo 2005 i Deep Purple i ga partesipà a ła zornada Live 8, organizada par chiédarghe a'l G8 ła scansełasion de'l debito dei paezi afregani, mostrandose uno dei grupi pì aplaudìi de l'intièro avenjimento so'l palco de Barrie in Canada, davanti a un pùblego de pì de 35.000 parsone.
L'istà de'l 2009 ła łi ga vedesti inpenjài in vari festival rock, a'l posto dei Oasis (i cuałi, dopo l'enèzema furioza barufa, i ga desidesto de desfarse). I DP i zeraa stà acołiesti dai fan orfani dei fradełi Gallagher in maniera strepitoza, nonostante el malcontento par ła defesion dei só beniamini. El 12 de desenbre 2009, durando ła tapa de ła só tournée tenjesta a'l PalaLottomatica de Roma, i ga anunsià che i sarìa tornai a breve in studio par insider novo materiałe. El 24 de zenaro 2012, so'l só sito ofisiałe, A ze stà publegà un artìgoło inte'l cuało A ze stà mensonà na resente declarasion de'l frontman Ian Gillan, che'l ga revełà el tèrmene de łe rejistrasion par l'àlbun intitołà Now What?! inte l'istà de'l steso ano.
El 16 de łujo 2012 A ze stà dazesta ofisialmente ła notisia de ła morte de l'ormai ex-tastierista Jon Lord.
El 26 de avril 2013 ze stà publegà Now What?!, diznovézemo àlbun in studio dei Deep Purple.
El 25 de novenbre 2016 el grupo conferma ła fin de łe rejistrasion del novo album in usìda durante i primi mexi de l'ano sucesivo mentre a disenbre vien confermà el novo tour. El 3 de febraro 2017 ese el sìngoło "Time for Bedlam" (del cuało xe stà publegà anca un videoclip) che antisipa l'usida del novo album.
El 7 de avril 2017, senpre inte ła configurasion Mark VIII, el grupo publica el vintexemo łaoro, Infinite. A tałe album seguirà ła tournée ciamada inFinite: The Long Goodbye Tour; ła tournée ła xe scominsiada el 13 de majo 2017 e se xe concludesta el 10 de disenbre 2019.
A ła fin de novenbre 2019 el grupo anuncia l'inisio de łe rejistrasion del vintunexemeo album in studio ła cui usida xe prevedesta par ła vèrta 2020. L'usìda del novo album dal titoło Whoosh! ła jera fisà el 12 de zugno 2020 ma a cauza de ła pandemia de COVID-19 del 2019-2021 ze stà postisipà par el mexe de agosto; in ocaxion de l'usìda del sìngoło "Man Alive", ła data di usìda xe stà confermà par el 7 de agosto 2020. El ''Whoosh! Tour'' a suporto de l'album, prevedudo par el 2020 xe stà rinvià al 21 de otobre 2021 e el partirà da l'Hallenstadion de Xurigo; a cauza de'l perdurar de ła pandemia el tour el ze stà oncora postisipà a'l 2022.
El 6 otobre de'l 2021 ła earMUSIC ła anunsia l'usida a sorpreza de'l só vintidoézemo łaoro in studio Turning to Crime, na rancura de cover reałizada oncora na volta soto ła suparvizion de Bob Ezrin co i contributi dei singołi muzisisti rezistrài inte łe respetive caze durando i mezi de izołamento dovùi a ła pandemia. El 31 marso de l'ano sucesivo el grupo el comùnega che, par motivi famejari, Morse no'l ciaparà parte a łe date europee de'l tour, anunsiando el só sostituito inte ła parsona de'l nordirlandeze Simon McBride, za touring member de ła Don Airey Band, nonché ghitarista dei Snakecharmer.
De'l 24 łujo, invese, el comunegado che'l ofisiałiza łe definitive dimision de Steve Morse.
Stiłe muzegałe
upright=1.2|thumb|Roger Glover & Steve Morse
Nonostante no i sia de frecuente recordài cofà pionieri de l'hard rock, i Deep Purple no i ga ezordìo in orìzene co 'st'altro zènare, ma i ghe ne ze fora de dubio i antesinjani a'l inpàro de altri grupi. I primi tre àlbun i ze invese renconduzibiłi a'l rock progresivo, e i desende da ła prediłision de Jon Lord e de Richie Blackmore inte i confronti de'l pop sinfonego che'l caratarizava łe produsion dei Moody Blues e dei Vanilla Fudge, unìo a'l reciamo par el rhythm and blues. Łe só produsion dei ani inisiałi łe vede ła prezensa anca de l’hard blues de Black Night e de un conserto tenjùo a'l Royal Albert Hall a fianco de na orchestra sinfonega. El só primo łaoro reconosìbiłe come hard rock el ze stà el cuarto àlbun In Rock che, insenbre a Led Zeppelin II de'l grupo omonemo e a Paranoid dei Black Sabbath, el ga batezà ła nàsita de 'sto zenare inte'l 1970; el sucesivo Fireballel ga redesenjà definitivamente el profiło de un rumorozo hard rock co venadure psichedełeghe, fizionomia che ła formasion ła gavarìa mantenjesto łongo tuta ła carièra, co esparimenti funky ravizabiłi in Stormbringer e in Come Taste the Band.
Chenac-Saint-Seurin-d'Uzet
Chenac-Saint-Seurin-d'Uzet el xe on comun de   594 abitanti del departemento de Charente-Maritime che el fa parte del rejon Nova Acuitania in Fransa.
Tignieu-Jameyzieu
Tignieu-Jameyzieu el xe on comun de  7 249 abitanti del departemento de Isère che el fa parte del rejon Alvergna-Rodano-Alpe in Fransa.
Bonstetten (Svisara)
el xe on comun del distreto de Affoltern che el fa parte del canton Xurigo in Svisara
Teatro romano de Verona
Istoria
Sto teatro l'è stà costruì sul finire del I secoło a.C., periodo che a Verona ga visto ła monumentałixasion del Còl San Piero. 'Vanti de la so costrusion intra el Ponte Piera e el Ponte Postumio iè stà costruìdi dei muràsi su l'Adexe, paraleli al teatro steso, par defenderlo da eventuałi brentàne del fiume.
26 de otobre
El 26 de otobre el ze el 299° dì dal scumìsio de l'ano drio del całendàrio gregorian e el 300° inte i ani bizesti. Par rivar al cao de l'ano ghe vołe oncora 66 dì.
Teatro romano de Verona
Istoria
Resta altresì muri inportanti de l'edificio senico. Su la somità del còl, inte el 1851 iè stà catà resti del tenpio che coronava la magnificente strutura originaria del teatro, el conpleso se łevava da la riva de l'Adexe par estendarse co vari terasamenti fin a ła sima del còl co un salto de cuòta de sirca 60 metri.
Anco so' parte de la cavea sorxe la cèxa de SS. Siro X secoło d.C. inte el corso del XIV secoło l'è stà costruìda e dedicà anca a Santa Libera. Pì tardi l'è stà xontà la senografega scałinàda de aceso.
L'è retegnù el pì inportante teatro romano del nord Itałia.
Interno
El teatro se conponèa de dó paraseni laterali, de un muro drìosenico e de un frontesena, che se articolava in tri grandi nice, na prinsipałe vòlta, e du laterali cuadrixà, indove jera presenti le tre porte che menava al palcosenico. El spasio intra el dietroscena (drìosena) e la sèna ed i paraseni laterali jera utilisà par i servisi e'l depòsito de materiałe vario.
Davanti a ła sèna gh'è el prosenio, limità dal pùlpito, drìo del cuałe se catea el sipario. La cavea, che ga na larghésa masima de 105 metri, se puza sul còl de San Piero, e solo lateralmente poza su muri radiali. Par eliminare el pericoło de infiltrazion de aqua piovàna l'è stà scavà na fòsa fónda lóngo el perimetro de la cavea.
Le scalinade ze divixe in du setori, a so volta divixi da le scałinade. Alcuni vomitorium permete l'aceso a łe scalinade diretamente da l'alto.
Esterno
La fasada gavea na prospetiva unitaria, scandìda da le semicołone de ordente tuscanego, el segondo pian de ordene ionego e inte el ultimo pian dei semipiłastri. Lateralmente la fasada la se cołega al còl co dei prospeti monumentałi.
Struture ligade
Sora al cavea se svilupa tre terase, una sora a l'altra, larghe a l'incìrca 120 metri, che l'è finìda in una spianàda, indove anco sorge Castel San Piero, che vedea un tenpio realixà tramite raporti de simetria, che svolxea anca na funsion de senografia.
Vidor
Vidor el xe un comun de 3402 abitanti inte ła provincia de Treviso.
Prelà
el xe un comun inte la provincia de Inperia chel fa parte de la rejon Liguria
Aljucén
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de Badajoz, che ła fa parte de ła comunità autònoma de Estremadura.
Acquanegra Cremonese
el xe on comun inte la provincia de Cremona chel fa parte de la rejon Lombardia
Hausen am Albis
el xe on comun del distreto de Affoltern che el fa parte del canton Xurigo in Svisara
Rainbach im Mühlkreis
el xe on comun marcà del distreto de Freistadt che el fa parte del stato de ła Alta Àustria in Austria
243 v.C.
El 243 v.C. (CCXLIII v.C par numari romani) el xe on an de el III secoło v.C..
Louvatange
Louvatange el xe on comun de   97 abitanti del departemento de Jura che el fa parte del rejon Bourgogne-Franche-Comté in Fransa.
Scafati
Scafati el xe un comun itałian de 50 013 abitanti. El xe in provincia de Salerno inte ła rejon Canpania e el se estende so na area de 19,94 km². L'abità el xe situà a 12 metri s.l.m. El confina co i comuni de Angri, Boscoreale, Poggiomarino, Pompei, San Marzano sul Sarno, San Valentino Torio, Sant'Antonio Abate e Santa Maria la Carità.
Oissy
Oissy el xe on comun de   221 abitanti del departemento de Somme che el fa parte del rejon Hauts-de-France in Fransa.
Estella
__HIDDENCAT__
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de Navara, che ła fa parte de ła omònema comunità autònoma Navara.
Curac
Curac el xe on comun de   125 abitanti del departemento de Charente che el fa parte del rejon Nova Acuitania in Fransa.
Triora
el xe un comun inte la provincia de Inperia chel fa parte de la rejon Liguria
Hedingen
el xe on comun del distreto de Affoltern che el fa parte del canton Xurigo in Svisara
242 v.C.
El 242 v.C. (CCXLII v.C par numari romani) el xe on an de el III secoło v.C..
Unciti
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de Navara, che ła fa parte de ła omònema comunità autònoma Navara.
Arroyo de San Serván
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de Badajoz, che ła fa parte de ła comunità autònoma de Estremadura.
Agnadello
el xe un comun inte la provincia de Cremona chel fa parte de la rejon Lombardia
Unzué
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de Navara, che ła fa parte de ła omònema comunità autònoma Navara.
Windows Media Player
VLC mèdia player (xenaralmente conosesto cofà VLC) xe un łetor multimediałe a gratis open source multipiataforma, capase de tór xo dfile audio e video in vari formadi e so vari dispoxidivi, xviłupà dal projeto VideoLAN.
Storia
VLC l'ha tacà cofà projeto acàdemego inte el 1996 co el nome de VideoLAN Client, drìoman modifegà in VLC mèdia player, el xe stà xviłupà cofà un client e un server par el streaming so ła rède del campus. So el prensìpio el xe stà xviłupà da studenti de l'École Centrale de Paris ma indrioman el xe stà portà vanti da programadori de tuto el mondo, e el xe coordenà da l'organixasion sensa scopo de łucro VideoLAN.
El 1º febràro 2001, dopo sìncue ani de xviłupo, el còdaxe de VLC xe stà rescriesto da xero e distribuìo soto łisensa GPL. Dal 2009 el projeto VLC xe separà da ła École Centrale de Paris e xviłupà in modo independente dal projeto VideoLAN.
Caratèristeghe
VLC xe un łetor multimediałe disponìbiłe par i pì difondesti sistemi operativi intra i cuałi: Microsoft Windows, Android, Linux, Apple iOS e macOS.
El suporta in modo nadivo ła maxor parte dei codec audio e video, sti codec i xe prexenti inte el file de istałasion del programa. El łetor utiłixa ła łibrarìa codec libavcodec del projeto FFmpeg par xestìr tanti dei formadi suportài, e l'utiłixa ła łibrarìa de decritasion DVD libdvdcss par xestìr i playback dei DVD sifrai. El pol tór xo alcuni tipi de file anca se danexai e/o inconpleti, o torghine xo el contenjuo mentre che i vien descargai da na rède peer-to-peer (P2P).
So Windows, Linux e altre piataforme VLC fornise un plugin par Firefox, el cuało parmete ai utenti de vixuałixar alcuni file de Quicktime e Windows Media diretamente inte ła pajina web senxa utiłixar prodoti spesìfeghi de Apple o Microsoft. Da ła varsion 0.8.2, VLC el fornise anca un plugin ActiveX, che parmete ła vixuałixasion de sti file anca in Internet Explorer.
Chepniers
Chepniers el xe on comun de   646 abitanti del departemento de Charente-Maritime che el fa parte del rejon Nova Acuitania in Fransa.
Windows Media Player
Caratèristeghe
Da ła varsion 3.0.0 A se pol vixuałixar video a 360° e in varsion beta xe disponìbiłe el suporto a Google Chromecast.
Formai suportài
VLC pol łèxer tanti formai e contenjidori audio e video drìo el sistema operativo so el cuało el vien exeguìo. Intra i formadi audio el xe suportà ła łetura de CD Audio, file WAV, FLAC, MP3 e altri; intra i vari formai e contenjidori video xe suportà H.263, H.264, HEVC, Matroska (MKV), AVI, DVD e tanti altri. Vista ła stragrànda cuantità de formadi vèci e novi ła so rełativa obsołesensa, par na łista exauriente e axoranda vardar el sito ofisiałe del programa.
Torchefelon
Torchefelon el xe on comun de   739 abitanti del departemento de Isère che el fa parte del rejon Alvergna-Rodano-Alpe in Fransa.
San Cristóbal de la Polantera
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de León, che ła fa parte de ła comunità autònoma de łe Casteja e Leon.
Königswiesen
el xe on comun marcà del distreto de Freistadt che el fa parte del stato de ła Alta Àustria in Austria
Scala (SA)
Scala el xe un comun itałian de 1 518 abitanti. El xe in provincia de Salerno inte ła rejon Canpania e el se estende so na area de 13,86 km². L'abità el xe situà a 360 metri s.l.m. El confina co i comuni de Agerola, Amalfi, Atrani, Gragnano, Pimonte e Ravello.
Kappel am Albis
el xe on comun del distreto de Affoltern che el fa parte del canton Xurigo in Svisara
Catarrhal Noise
I Catarrhal Noise i ze on grupo heavy metal demensiale de'l Vèneto nasesto a Noałe, in provinsia de Venesia, inte'l setenbre 1994. I ga in ativo sirca 300 conserti in tuto el nord-est.
Mùzega
Cueło che łi diferensia da i altri grupi rock ze i testi in rigorozo vèneto, difsiłe da capir a i altri itałiani, che el vien ciamà ofisiozamente "Rock Boaro". Grasie ai so spetacołi da'l vivo tanto tirài, 'ndo che i vien mesi dentro anca siparieti cabarett che i vien anca reproponesti inte i só àlbun, i se ga fato on łargo jiro de pùblego pì che altro in Vèneto, ma anca inte łe rejoni confenanti (fazì conto che ła só łéngua ła ze parlà anca inte'l Trentin e in Venesia-Jułia).
I so tochi i fa ironia so i temi tìpeghi de ła siviltà contadina de ła só zona.
A volte i cołabora co'l raper Herman Medrano 'ndo i condivide ła łéngua e serti temi tratài.
De deso
El grupo l'è drio sercar on batarista.
Vasia
el xe un comun inte la provincia de Inperia chel fa parte de la rejon Liguria
Catarrhal Noise
De deso
Ospite inte i só àlbun: Herman Medrano (on raper vèneto).
Albun da'l Vivo
(2016)
Bistra (Croasia)
el xe on comun inte la rejon de Xagabria che ła fa parte del stato de ła Croasia.
27 de otobre
El 27 de otobre el ze el 300° dì dal scumìsio de l'ano drio del całendàrio gregorian e el 301° inte i ani bizesti. Par rivar al cao de l'ano ghe vołe oncora 65 dì.
Urdax
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de Navara, che ła fa parte de ła omònema comunità autònoma Navara.
Almendralejo
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de Badajoz, che ła fa parte de ła comunità autònoma de Estremadura.
Paolo Maldini
__HIDDENCAT__
"In 23 ani de cariera no'l se ga mai zlontanà da un senso de ła morałe, de'l dover, de ła fedeltà e de l'ètega che i ghe ne fa una de łe icone de'l calcio."
- L'Équipe
Paolo Maldini (Milan, 26 zunjo 1968) el ze un zogador de bałon itałian, defensor de'l Milan. El ze stà capitan de ła Nasional itałiana, de ła cuała el ze el primatista de prezense (126) e co ła cuała el ze stà vice-canpion de'l mondo e d'Europa, respetivamente a USA 1994 e a Belzo-Ołanda 2000.
Presenze e redi inte i club
Statìsteghe azornàe a'l 19 apriłe 2021
Gabon
__HIDDENCAT__
El Gabon xe no Stato de l'Africa Centrale. El confina cola Guinea Equatorial a nordovest, el Camerun a nord e la Republica del Congo a sudest. El xe bagnà dal Golfo de Guinea a ovest.
Zeografia
La majoria del paexe xe ocupà da la pianura costiera. A est e a ovest ghe i altipiani.
El Gabon l'è un paexe equatorial.
La foresta equatorial cuerze l'85% del paexe.
Antighità
I primi abitanti del Gabon xera grupi de pigmei che vivea co la cacia e la racolta de fruti.
Inte el X secolo xe rivà i bantu, che i ga dà vita all'etnia mpongwe.
I portoghexi xe rivà inte el XV secolo, suito dopo anca i olandexi i ga tacà a visitar le coste del Gabon.
I ultimi a rivar xe stà i fang che scendea da nord e i sa stabilì in Gabon dozento ani fa circa.
El teritorio che ancò forma el Gabon l'è stà conquistà da la Francia inte el 1885, ma no ghe fu na aministrasion govenativa fin al 1903.
Santa María de la Isla
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de León, che ła fa parte de ła comunità autònoma de łe Casteja e Leon.
Gabon
Indipendensa
El Gabon ga otegnù l'indipendenza aministrativa inte el 1946 e quela pułìtega inte el 1960. El primo presidente, Lèon M'Ba, l'è morto inte el 1967 e el so vice presidente, Albert Bernard Bongo, sa tolto el poder e aprovò el partio unico.
Kim Basinger
__HIDDENCAT__
Gabon
Indipendensa
Dopo le proteste de piaza del 1990, l'ano de la primavera democràtega in tuta l'Africa, Bongo ga aprovà el sistema multipartìtego ma xe anca riusio a vinsar le elesion del 1993 e 1998.
Kim Basinger
Kimila Ann Basinger, pì conosùa cofà Kim Basinger (Athens, 8 disenbre 1953), ła ze na atora statunitense.
Gabon
Popolasion
40 difarenti grupi etnici vive in Gabon, tuti co le so lengoe e tradisioni. I grupi banti pi importanti xe i myene, i bandjabi, i eshira, i bapounou e i okande. I grupi pigmei oncora presenti xe i bagielli e i baka.
Kim Basinger
Biografia
Nasùa in una fameja de artisti (só pare el jera muzicista ) e, come par tanti 'mericani, de aséndensa multiètnega (todesca, zvedeze e par 1/8 cherokee) ), ła ga frecuentà l'academia de arte dramàtega, ma inte'l 1980 ła s'a trasferìa a New York, dove ła ga intraprendesto co suceso ła profesion de modeła. inte'l 1983 ła ze deventà famoza par èsarse fata fotografar deznuda so Playboy, e inte'l steso ano ła ga avesto el só primo roło inportante in un film, resitando in Mai dire mai. Ła ze stà un mùcio apresà da'l rezista Barry Levinson che'l l'a vołesta suìto co łù par far do film, I miei problemi co le donne (1983) e Il migliore (1984).
Gabon
Léngue
En Gabon se parla francese.
Economia
El Gabon l'è un paexe de mèdia richeza. Le materie prime e la industria le ga parmeso la cresita de l'economia.
Kim Basinger
Biografia
In conpanjìa de Mickey Rourke ła gà avesto na fama mondiałe co 9 settimane e 1/2 (1986) direto da Adrian Lyne: grasie a łe sene de'l film caratarizàe da un erotizmo 'pena mensonà, ła Basinger ła ze deventà el sex symbol par esełensa dei ani otanta. Ghe ze stà proponesto anca de partesipar a'l sequel, overosìpia 9 settimane e 1/2 - La conclusione (1997), ma ła se gà refudà par razon parsonałe.
Dopo na serie de film comersiałi, ła gà ciapà el laudo de ła crìtega col noir L.A. Confidential (1997) de Curtis Hanson), indove ła interpretava na scarabàsa de luso modełà so' łe fatese de ła diva dei ani quaranta Veronica Lake: dopo na bona interpretasion ła gà vinto l'Oscar de ła mejo atora no protagonista. Da'l 1980 a'l 1989 ła ze stà spozà co Ron Snyder, da'l 1993 a'l 2002 co l'ator Alec Baldwin, de sincue ani pì zòvane de eła, conosùo so'l set de Bella bionda... e dice sempre di sì. Ła só storia d'amor ła zera nata so'l set de ''Getaway, film andove i do i gavea zirà racuante sene hot. Fenìo el matrimonio co na separasion, ła cùbia ła ze stà a'l sentro de na bataja łegałe, łigà a l'afidamento de só fioła Ireland Eliesse Baldwin (nasesta el 23 otobre 1995).
Gabon
Economia
Se sfruta le foreste par el legname pregiato. El xe presente el petrolio.
Kim Basinger
Biografia
Inte i ani novanta Kim Basinger ła ga cronpà na tore a Braselton in Zeorza, indove oncora uncò ła stà.
inte'l 2002 ła gà resità 'rente de Eminem inte'l film 8 Mile inte'l roło de só mare, da nòvo co Curtis Hanson a ła rezìa.
Gabon
Economia
La xe presente n'industria legera.
Kim Basinger
Dificoltà finansiarie
inte el 1989, alcuni menbri de ła fameja ghe gavea racomandà a Kim Basinger, de cronpàr inte ła sitadina de Braselton in Georgia na propietà co na tore par 20 miłion de dołari, da gestìr cofà atrasion toristega, co studi sinematogràfeghi e cofà sede de un festival sinematogràfego. Tałe investimento el s'avea revełà invese un flop co dificoltà finansiarie e conseguente vendita de parti de ła propietà. Atualmente Braselton (indove ła Basinger vive) ła ze na sità in rapida cresita e ła ze un sentro rezidensiałe conjosùo co na inportante comunità de motorsport.
Gabon
Etimołozia
El fiume Komo se buta inte el Golfo de Guinea el ga la foce co la forma de on capoto invernal, che i portoghexi i ciama gabo. Da qi vien el nome del paexe.
Kim Basinger
Dificoltà finansiarie
Łe dificoltà finansiarie de l'atora łe se ga acentuà par via de'l controverso film Boxing Helena. Infati dopo el refudajo de ła cantante Madona, ła Main Line (caza de produsion de'l film) ła ga desidesto de fidàrghe a Basinger el roło de l'anputàda Helena. L'artista in modo verbałe ła gavea acetà de intarpretàr el roło, ma drioman, dapò na pì atenta łetura de'l copion, ła ga declinà l'oferta, convinta che'l film el ghe ofrise ai spetadori masa sene de seso e viołensa. Ła Main Line ła ga desidesto de portàr l'atora in tribunałe, faséndoghe zborsar a ła diva 8 miłioni de dołari pì 3 de speze łegałe, speze che ghe ga fato declarar bancarota. Ła sentensa ła ze durà pì de un ano e ła se ga concluzo co l'asołusion de Kim Basinger. Suito dopo ła facénda, inte n'intarvista, l'artista ła ga declarà: ''So stremamente conpiazesta de ła desizion de ła Corte, sèvito a sostenjer ghe no ghe zera nisun contrato, orałe o altro, contrariamente a łe afermasion de ła Main Line, e mi go senplisemente pensà che un contrato orałe no'l fuse łegalmente un vincoło.
Ativizmo
Ła Basinger ła ze vezetariana e sostentadora dei deriti dei animałi. Ła ga pozà par ła PETA par na canpanja anti-pełìse e inazonta ła ghe ga scrito a stiłisti come Yohji Yamamoto par dimandarghe a łori ch'A se intaronpese el dòparo de ła pełìsa inte ła moda.
Giacomo Puccini
Giacomo Antonio Domenico Michele Secondo Maria Puccini (Łuca, 22 de diçenbre 1858 - Bruxelles, 29 de novenbre 1924) l'é stà un conpositore italian, considerà tra i masimi autori de opere liriche de tuti i tenpi.
Tra le arie pì famose conposte da Pucini, ricordemo Un bel dì vedremo, Che gelida manina, E lucevan le stelle, Nessun dorma, Vissi d'arte, ecc.
Cagli
Cagli el xe on comune de 9 075 abitanti inte ła provincia de Pesaro e Urbin.
VI secoło v.C.
II miłenio v.C. | I miłenio v.C. | I miłenio
IX secoło v.C. | VIII secoło v.C. | VII secoło v.C. | VI secoło v.C. | V secoło v.C. | IV secoło v.C. | III secoło v.C.
Ani 590 v.C. | Ani 580 v.C. | Ani 570 v.C. | Ani 560 v.C. | Ani 550 v.C.
Ani 540 v.C. | Ani 530 v.C. | Ani 520 v.C. | Ani 510 v.C. | Ani 500 v.C.
Połònia
Ła Połònia (en połaco: Polska) ła xe no stato del'Eoropa çentràl. Ła confina a ovest co ła Germania, a sud co łe repùbliche Ceca e Slovaca, a est co l'Ucraina e ła Biełorusia, a nordovest co ła Łituania e ła Rusia e a nord col Mar Baltico.
Zeografia
Ła ga na superfiçie de 312 679 km².
VI secoło v.C.
El VI sècoło v.C. o p. de C. xe on secoło del I miłenio v.C., che 'l xe tacà inte el an 600 v.C. e el xe finì inte el ano 501 v.C.
Oneux
Oneux el xe on comun de   389 abitanti del departemento de Somme che el fa parte del rejon Hauts-de-France in Fransa.
100 (disanbigua)
100 al pol riferirse a:
Połònia
Istoria
Ła xe sta fondà inte el 966 D.C. dal so primo sovran Miesko I, re dei Polani. Inte el 1569 la gà formà ła Confederasion Połaco Lituana. Inte el 1795 ła xe stà spartia da Austria, Russia e Prussia.
Leopoldschlag
el xe on comun marcà del distreto de Freistadt che el fa parte del stato de ła Alta Àustria in Austria
Połònia
Istoria
Inte el 1918 ła xe tornà stato libero fin al 1939 cuando ła xe stà invasa da ła Union Soviètega e da ła Germania Nazista. Inte el 1945 ła xe tornà como Republica Popolar de Połonia. Inte el 1989 ła xe tornà na Republica Democràtega Parlamentar.
Sudivizion aministrative
miniatura|sinistra|Carta de ła Połònia sudividesta in voivodai miniatura|sinistra|Carta de ła Połònia sudividesta in distreti miniatura|sinistra|Carta de ła Połònia sudividesta in comuni La Połònia ła ze sudividesta in sédaze voivodai:
I livełi aministrativi inferiori i ze:
I sédaze voivodai de ła Połònia i ze dividesti in 379 distreti, intrà i cuałi gh'è 65 distreti urbani e sti cuà i ze dividesti in 2479 comuni (306 urbani, 602 smisiai e 1571 rurałi).
Macornay
Macornay el xe on comun de 974 abitanti del departemento de Jura che el fa parte del rejon Bourgogne-Franche-Comté in Fransa.
Deviat
Deviat el xe on comun de   143 abitanti del departemento de Charente che el fa parte del rejon Nova Acuitania in Fransa.
VI secoło v.C.
Robe che łe xe sucese
thumb|125 px|Crexo de Łidia, vaxo greco a figure rose
Knonau
el xe on comun del distreto de Affoltern che el fa parte del canton Xurigo in Svisara
Arenzano
el xe un comun inte la provincia de Xenoa chel fa parte de la rejon Liguria
Brckovljani
el xe on comun inte la rejon de Xagabria che ła fa parte del stato de ła Croasia.
241 v.C.
El 241 v.C. (CCXLI v.C par numari romani) el xe on an de el III secoło v.C..
Annicco
el xe un comun inte la provincia de Cremona chel fa parte de la rejon Lombardia
Serramezzana
Serramezzana el xe un comun itałian de 347 abitanti. El xe in provincia de Salerno inte ła rejon Canpania e el se estende so na area de 7,23 km². L'abità el xe situà a 520 metri s.l.m. El confina co i comuni de Montecorice, Perdifumo, San Mauro Cilento e Sessa Cilento.
Atalaya (Spagna)
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de Badajoz, che ła fa parte de ła comunità autònoma de Estremadura.
Cherbonnières
Cherbonnières el xe on comun de   338 abitanti del departemento de Charente-Maritime che el fa parte del rejon Nova Acuitania in Fransa.
Maschwanden
el xe on comun del distreto de Affoltern che el fa parte del canton Xurigo in Svisara
Cascante
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de Navara, che ła fa parte de ła omònema comunità autònoma Navara.
Azzanello
el xe un comun inte la provincia de Cremona chel fa parte de la rejon Lombardia
Diego Armando Maradona
__HIDDENCAT__
thumb|right|250px|Diego Maradona, 1986.
Diego Armando Maradona (Lanús, 30 de otobre 1960 - Tigre, 25 de novenbre 2020 ) el xe stà on alenadore e xugadore de bałon argentin, considerà tra i pì grandi xugadori de bałon de tuti i tenpi.
Sopranominà el "Pibe de oro" ("toxo de oro") el gaveva xugà in Argentina inte l'Argentinos Juniors, inte el Boca Juniors e inte i Newell's Old Boys, in Spagna inte el Barcełona e inte el Siviglia, in Italia inte el Napołi e co ła nasionałe argentina.
Da xugadore, el gaveva vinto, tra l'altro, on mondiałe (1986), on mondiałe U-20 (1979), na Copa UEFA, do canpionati italiani, na Copa Italia e na Copa de Spagna e el se gaveva axudegà on Bałon d'Oro come el mejo xugadore del momento e on Bałon d'oro a ła cariera. Da alenatore, el gaveva guidà, tra l'altro, ła nasionałe argentina ai Mondiałi del 2010.
Linganbi foresti
.
240 v.C.
El 240 v.C. (CCXL v.C par numari romani) el xe on an de el III secoło v.C..
Tramolé
Tramolé el xe on comun de   754 abitanti del departemento de Isère che el fa parte del rejon Alvergna-Rodano-Alpe in Fransa.
Urdiales del Páramo
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de León, che ła fa parte de ła comunità autònoma de łe Casteja e Leon.
28 de otobre
El 28 de otobre el ze el 301° dì dal scumìsio de l'ano drio del całendàrio gregorian e el 302° inte i ani bizesti. Par rivar al cao de l'ano ghe vołe oncora 64 dì.
Mettmenstetten
el xe on comun del distreto de Affoltern che el fa parte del canton Xurigo in Svisara
Baldassare Galuppi
Baldassare Galuppi, (Buran, 18 de otobre 1706), el ze stà un conponidor, organista nasùo a Buran.
Biografia
Nasesto inte l'izoła de Buran, a dieze chiłometri da Venesia, e par 'sta razon dito el Buranello, Baldassare Galuppi el ze stà uno dei conponidori più orizenałi de Itałia inteìl zènare comico. I primi rudimenti muzegałi ghe zera stà insenjà da só pare, barbier de profesion, che'l sonava el viołìn inte'i intramezi a'l teatro de ła comedia.
A sèdeze ani 'pena, Galuppi el ze andà a Venesia e łà el ga vivesto co'l sałario che'l reseveva come organista de varie ceze. Benché el injorase i prensipi de l'arte, el gà olsà métar in mùzega a Cioza na fàvoła pastorałe che ła gavea par titoło La fede nell'incostanza, o sia gli amici rivali, che ła ze stà oltragiozamente fisciada. Desperà par 'sta dezgrasia, Galuppi el gera scuazi risołesto a zbandonar ła mùzega e a intraprender ła profesion de só pare, co el ga avesto ła fortuna de susitar l'intarese de'l famozo Benedetto Marcello che, abiando notà łe fełisi despozision de'l zòvane Baldassare, el ło ga fato entrar inte ła scoła de Antonio Lotti, indove che'l se ga dedicà co fogoxità, par ben tre ani, al studio del contrapunto. Lotti ben presto se ga incorzesto che Galuppi esełeva so'i altri só arlèvi e ghi testimoniava na stima che ga susità l'invidia del Pollarolo, a l'èpoga arlèvo de ła stesa scoła.
Contenporaneamnete a ła so formasion, par sìrca do ani inte i teatri d'òpara venesiani el ga prestà servisio come clavisenbałista e de onji cualtanto conponidor de arie par repreze e pasticci. L'òtema reputasion de clavisenbałista che'l gaveva otenjesto sia a Venesia che a Firense ła ga fato sì che inte'l 1726 el fuse ingagià a'l Teatro Sant'Angelo, a'l San Samuele e a'l San Giovanni Grisostomo, a'l fin de méter in sena łe pròpie arie.
Boulazac
Boulazacel xe on comune fransese de 6.050 abitanti inte el departemento de ła Dordogna inte ła rejon de ł'Aquitania.
Baldassare Galuppi
Biografia
‘Pena che’l se ga sentìo bastansa preparà da poder afrontar da novo łe sene, el ga recoresto oncora a ła bontà de'l Marcello, che'l ga scrivesto par łù el łibreto del ła Dorinda, de'l cuało el zòvane el ga conponesto ła mùzega. 'Sta òpara ła ze stà raprezentà a'l teatro de Sant'Angelo durante ła fiera de ła Sensa, inte’l 1729, e ła ze stà ben acolta da'l pùblego. In sta òpara, cofà in altre, Galuppi no’l briła par ła forza de l'armonia, ma un morbinéso sostenjùo, na verve incontenibiłe, e łe forme grasioze de'l so canto ghe ga procurà na sełebrità che ła ga rezistìo par gran tenpo ai caprìci de ła moda. Galuppi el se gà dedicà anca a'l studio de'l clavisenbalo e el ze deventà uno dei artisti pì abiłi so 'sto stroménto. Da'l 1729 in po’, el suceso de sto conponidor, in tuti i teatri de Itałia, el ze stà scuazi sensa intarusion, fin a ła só morte. Inazonta el ga conponesto un sentenèr de mełodrami, dei cuałi na vinténa so łibreti de Carlo Goldoni.
Brdovec
el xe on comun inte la rejon de Xagabria che ła fa parte del stato de ła Croasia.
Baldassare Galuppi
Biografia
Verso el 1740 ła fama de Galuppi a Venesia ła ga scominsià a ‘ndar in caìa, in cuanto ghe venjiva preferìi altri conponidori. Inte l’otobre 1741 el ga desidesto donca de asetar l’invito de andar a Londra, indove el ze stà nomenà conponidor de'l Teatro Reale. Łe só opere no łe ga otenjesto parò gran suceso e par sta razon, drìo ùndeze mezi de sogiorno inte ła cavedałe ingleze, el ga sernìo de tornar a Venesia.
Deventà mestro de capeła de ła bazéłega de San Marco inte’l 1762, organista de pì Ceze e mestro de'l Conservatorio degli incurabili, el ga rivestìo tuti e tre sti incarghi fin a l’età de sesantatré ani, co’l ze stà ciamà in Rusia da l'imperadora Caterina II. Oltra a un tratamento de 4000 rubli, ła ghe segurava un ałozo e na vetura de corte senpre pronta ai só órdeni. Ła łocuestra che'l ga trovà par sonar łe só òpere ła gera detestàbiłe e no ła gaveva njanca ła pì pàłida idèa de łe sfumadure dinàmeghe cofà el pian e ‘l forte, ma grasie ai só sforsi el ze deventà un poco pì tołerabiłe. Ła prima opera che Galuppi ga dà a Pietroburgo xe stà ła Didone abbandonata. L'inperadora ne ze stà cusì sodisfata che'l matìn drìo ła ghe ga spedìo na scàtoła de tàbaco d’oro, inpresiozìa da diamanti briłanti, contenjente miłe ducati.
El ze tornà a Venesia inte’l 1768 e ‘l xe andà vanti co’l so łaór e i so incarghi. El ga continuà a scrivar par el teatro fin al 1777 e par ła Ceza fin al xenaro del 1785, data de ła so morte. Charles Burney ło ga vedesto a Venesia inte’l 1770, tornià da ‘na numaroxa famegia e cargo de onori e beni. El gaveva conservà tuto el so spirtitéso, tuto el fogo, tuto el morbinéso de ła so xoventù, cuałità che se ga rifletesto inte’ łe so òpare, insìn a łe ùlteme da èło conponeste.
El stiłe
Galuppi el zera inte ła só epoca granfato famozo par łe só òpare, sia sinpàteghe che serie, par i só łaori sacri e par ła mùzega par tastiera. El só stiłe mełòdego, ełegante e flesìbiłe el se ga catà co ła poètega de'l Goldoni : 'sta cołaborasion ła ga senjà ła nasita e ła difuzion in tuta Europa (dapó el 1749) de'l drama zogozo.
Inte ła istòria de ła mùzega i só meriti i sta prensipalmente inte łe inovasion che èło, co Goldoni, el ga menà inte l'òpara bufa. El megio ezenpio de 'sta cołaborasion el ze i finałi de insenbre, inte i cuałi ga zviłupà na forma conponzidiva, che ła ze stada uzada drioman da Wolfgang Amadeus Mozart, Gioachino Rossini e Gaetano Donizetti e da tanti altri conponidori de chel tenpo. El comediografo Goldoni, co zoghi de parołe spìseganti e a volte co testi sentimentałi, el trova in Galuppi ełeganti e fàsiłi mełodie, de łe cuałe l'istinto rìtmego e el spirito schersozo el se reconduze ai versi de Goldoni. I numarozi contrasti inte’l tenpo, inte ła tonałità e inte’l metro i reflete i molteplisi e sorprendenti mezotermini de ła trama e łe sfasetadure de łe emosion dei parsonazi.
Discografia
Baldassare Galuppi, Jörg Ewald Dähler - Passatempo Al Cembalo (LP) - Claves 1976
Baldassare Galuppi - L'Offerta Musicale - Sette Concerti A quattro (CD) - Tactus 1999
Baldassare Galuppi, Athestis Chorus, Academia de li Musici, Filippo Maria Bressan - Messa Par San Marco, 1766 (CD) - Chaconne 2003
Alessandra Celletti plays Baldassarre Galuppi (CD) - Transparency 2009
Alexandra Papastefanou – Galuppi - 5 Piano Sonatas (LP) - Arioso 1986
Quartetto Biffoli – Baldassare Galuppi Concerto a quattro (LP) - Tecniphon
Publegasion
Na publegasion senjifegadiva (una de łe poche in èpoga moderna) de na òpara de Galuppi ła ze stà preparà par i tipi de ła caza editora łucheze OTOS da'l conponidor e muzegòłogo Filiberto Pierami. A se trata de Il Conte Caramella (1752), só łibreto de Carlo Goldoni, che'l ze probabilmente una de łe pì senjifegadive de'l stiłe de'l conpozidor venesian.
Ostrya carpinifolia
El càrpano mòro o càrpane mòro (nome sientifego Ostrya carpinifolia) el xe 'n'albaro de ła fameja de łe Corylaceae, ligà a łe Betułaceae. El nome in todesco el xe gemeine Hopfenbuche, in inglexe hop hornbeam, in taljàn carpino nero, in françese ostrie.
thumb|left|Fiori e foje del càrpano mòro thumb| Ostrya carpinifolia|sinistra
Ła xe na pianta che ła se trova dai cołi fin su łe Prealpi e łe Alpi, anca a 1200 metri, e ła pol esare alta anca 20 e pi metri.
Ła scòrsa ła xe roxa-maron, screpołà. I fiori, in autuno, i par dei bigołi maron ciari, longhi 5-8 çentimetri; i fruti, "achèni", i xe dei graspeti bianchi o verde ciaro.
Azuaga
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de Badajoz, che ła fa parte de ła comunità autònoma de Estremadura.
Oresmaux
Oresmaux el xe on comun de   930 abitanti del departemento de Somme che el fa parte del rejon Hauts-de-France in Fransa.
239 v.C.
El 239 v.C. (CCXXXIX v.C par numari romani) el xe on an de el III secoło v.C..
Sacołongo
Sacołongo xe un comun de 4 477 abitanti de ła provincia de Pàdoa.
Falces
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de Navara, che ła fa parte de ła omònema comunità autònoma Navara.
Dignac
Dignac el xe on comun de  1 322 abitanti del departemento de Charente che el fa parte del rejon Nova Acuitania in Fransa.
Serre
Serre el xe un comun itałian de 3 956 abitanti. El xe in provincia de Salerno inte ła rejon Canpania e el se estende so na area de 67,03 km². L'abità el xe situà a 200 metri s.l.m. El confina co i comuni de Albanella, Altavilla Silentina, Campagna, Eboli e Postiglione.
Arzentina
__HIDDENCAT__