cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Asociasion de łe Nasion del Sud-est aziàtego
L'ASEAN (IPA: ˈɑːsiɑːn; in ingleze: Association of South-East Asian Nations; in vèneto: Asociasion de łe Nasion del Sud-est aziàtego), el ze un'organizasion pułìtega, econòmega e culturałe de nasion piasae inte el Sud-est aziàtego, a ła cuała ła ze ligada l'omònema àrea de lìbaro scànbio, o sia l'àrea de lìbaro scànbio de l'ASEAN, a so volta ligada co sìngułi acordi a l'Austràlia, Nova Zełanda, Repùblega Popołare Cineze, Corea del Sud e Japon.
Vècia Confederasion
Co Vècia Confederasion se ghe denòmena łe vàrie forme ciapae da ła Confederasion Elvètega intrà el 1291 (ano de ła liansa intrà Uri, Svito e Untervaldo) e el 1798 (ano de l'invazion de łe trupe napołeòneghe e creasion de ła Repùblega Elvètega). La Vècia Confederasion ła zera un débołe intrezamento federałe, creà dai vari intaresi dei sìngułi menbri e mantegnesto saldo da łe numarévułe lianse incrozeae intrà łe rejon alpine e łe sità de l'Altipian Svìsaro. Bazegamente ła zera formada dai Cantoni Sovrani (dizesti Orte in łéngua todesca) e dai Teritori Liai (Zugewandter Ort in todesco). Inte-ła-fin tuta na sèrie de teritori sotometesti, dizesti Bailiai, e protetorai i conpletava in magnera mutévołe ła zeografia elvètega.
Inpero japoneze
Co Inpero japoneze (Dai-Nippon/-Nihon Teikoku) se se refarise comunemente al perìodo de ła stòria del Japon che ła ga scumìsio co ła Restaurasion Meiji e ła finise co ła fin de ła seconda guera mondiałe (ciapando drento de consevensa el Perìodo Meiji, el Perìodo Taishō e el Perìodo Shōwa).
Pułitegamente, el fa rifarimento al perìodo che el scumìsia co l'istitusion de łe prefeture in sostitusion dei domini feudałi (廃藩置県; Hai-i ga Chi-ken) dal 14 de lujo 1871, continuà co l'espansion del Japon inte el Pasìfego e inte l'Osèano indian, finmente al réndarse formałe japoneze del 2 de setenbre 1945.
Costituzsonalmente, in definitiva, el fa refarimento al perìodo conprendesto intrà el 29 de novenbre 1890 e el 3 de majo 1947. La denomenasion de "Japon inperiałe " ła ze anca sta cuà de dòparo comun, mentre ła tradusion letarałe del tìtuło, in japoneze el ze Inpero del grando Japon.
Tutavia solché partindo dal 1889 co ła Costitusion de l'Inpero japoneze che el tìtuło Inpero del Japon el zera sta ufisalmente doparà par ła prima volta, ma solché inte el 1936 sta denomenasion ła ghea tacà vegner ufisalmente legazałizada par denomenar el paeze. Inte el contenpo, łe denomenasion "Nipon" (日本; Japon), "Dai-Nipon" (大日本; Grando Japon), "Dai-Nipon/-Nihon Koku" (大日本国; Nasion del Grando Japon), "Nihon Teikoku" (日本帝国; Inpero del Japon) i ghea continuà a vegner ufisalmente doparade.
Fine del XIX secoło
L'Inpero japoneze inte ła fin del XIX secoło el viveva el scumìsio de un perìodo de grando desviłupo econòmego.
Fintantoché i Stati Unii i devegnea el pì potento paeze industriałe del mondo, el Japon el zera sta investio da na ondada de modernizasion par man de na ołigarchia decidesta a métar el paeze de pari pian co l'Osidente.
Na grave fratura inte łe fiłe de l'ołigarchia ła zera sta determenada da l'atejamento da tore, inte i confronti de ła Corea, l'oferta de stabiłire rełasion col Japon, el cuało goerno ła ghea refudada inte el 1872.
L'ała pì tradisionałista ła dimandava ła guera imediada mentre l'altra, pì reformista, ła intendeva ndar vanti inte el modernamento del Japon prima de tacar un proceso de espansion: st'ùltema àrea de fati ła zera stada bona de inponer ła so linea pułìtega.
Le grande speze sostegneste inte el dècada de scumìsio de ła modernizasion ła ghea metesto in crize ła finansa pùblega e determinà l'inflasion e el cresimento dei costi
XX sècoło
sinistra|miniatura|239x239px|El [[Primo Ministro del Japon|Primo Ministro (1937-1941) Fumimaro Konoe]] Co ła Granda Depresion, in Japon, cofà in tante altre nasion, ła vegnea adotada na pułìtega insentrada sul consevimento del benstare de ła Nasion; ła forma de goerno del Japon in sto sècoło ła zera de fato a partio ùgnoło, denomenà Fascismo japoneze, che el ghea unio racuanti aspeti parałełi a łe forme de fascismo eoropei. Difarentemente dai rezimi de Adolf Hitler e Benito Mussolini, el Japon el ga avesto do fini econòmeghi da rivar par otegner el desviłupo del so inpero.
In primo pian, cofà co łe rełative controparte eoropee, un'industria miłitare interna stretamente controłada dal stato, ła ghea contribuio a retirar-sù ła situasion de l'economia da ła depresion. In pì, ła mancansa de resorse naturałi su łe izołe che łe forma el Japon, par mantegnere un setore industriałe forte co un desviłupo cełerà, matèrie prime cofà el fero, el petrojo e el carbon łe gaveva in granda parte èda vegnere inportae da l'èstero, in partegołare dai Stati Unii. Sta situasion ła ghea contribuio al desviłupo de na streta sinerzia intrà mondo miłitare e mondo industriałe, pensà da un lato al desviłupo industriałe, da l'altro a l'acuizision de colònie par conpètar co łe potense eoropee: ła Corea (inte el 1910) e Formoza (Taiwan inte el 1895) i zera stai i primi teritori ocupai, predomenantemente par desfrutàrghene i insediamenti agrìcułi. El fero e el carbon de ła Manciùria, ła goma in Indocina e łe grande resorse de ła Cina łe ghea raprezentà i sucesivi fini de l'indùstria (e conseventemente miłitari) del Japon.
La Manciùria ła zera stada invadesta e ocupada, co rełativa fasiłità, inte el 1931. El resto de ła Cina ła zera stada invadesta dal Japon inte el 1937, zenerando na guera a tre, intrà el Japon, i comunisti de Mao Zedong e i nasionałisti de Chiang Kai-shek, i cuałi i zera in guera tra de lori inte ła guera siviłe cineza. El Japon, in Cina, el se ghea limità a controłar łe coste e i prinsipałi porti, evitando de intacare łe sfere de influensa eoropee. Inte el 1936 prima de l'invazion de ła Cina, el Japon ghea firmà un tratà, in funsion anti-comunista, co ła Zermània nazista, e un altro co l'Itàlia fascista inte el 1937.
Programa Viking
La mision Viking ła zera formada da du sonda spasiałe, ła Viking 1 e ła Viking 2, ognuna de łe cuałe formà da un mòduło orbitante (o sia un orbiter) e un moduło de aterajo (o sia un lander).
I fini primari de ła mision i zera:
La ze stada la mision pì cara e anbisioza mai spedia par studiar Marte, co un costo totale de poco pì de 1000 milioni de dòlari de cheła època. Soto de tuti i ponti de vìsta, el programa Viking el ga avesto bon-èzito e el ga portà ła granda parte de łe informasion so Marte che łe se ghea vesto dispunìbiłi inte ła fin de ła dècada del 1990.
El Viking 1 el zera sta lansà ai 20 de agosto del 1975 e el Viking 2 ai 9 de setenbre de l'isteso ano, tute e do portae un òrbita dal vetore Titan III-E. Na volta rivae inte l'òrbita de Marte, par vari mezi, le dò sonde łe ga portà vanti na operasion de renlevamenti fotogràfeghi de ła superfise marsiana, par dopo pasar a ła decizion dei mejo siti de aterajo. El 20 de lujo el lander del Viking 1 el se ghea destacà da l'orbiter e el se ghea aterà inte ła superfise de Marte, in Chryse Planitia, a 22,3° latitùdene nord e 48,0° Lonzitùdene est, un posto arente a cheło pensà in prinsìpio, ma considarà pì tardi, dopo del stùdio de łe imàzeni rivae, cofà un posto poco seguro par el aterajo.
Liv and Maddie
Liv and Maddie ła ze na sitcom statunitense, creà da John D. Beck e Ron Hart inte el 2013 par ła Disney Channel.
Trama
La serie ła parla de łe aventure cuotidiane de du zemełe e de ła so fameja, conpagne inte l'aparensa ma tanto vàrie de caràtare: Liv, atora de Hollywood che, dopo cuatro ani vivesti là co so zia recitando inte el telefilm Sing It Loud, ła torna da ła so fameja in Wisconsin, inte ła sitadina de Stevens Point, e Maddie, che invese la ze el contràrio, ła clàsega tozata de ła porta de fianco, sportiva, inisiativista, anca un fia mas-ciasa e zogadora de basket, capitan de ła scuadra femenina de ła scola. Co che Liv ła torna là, a conplicarghe ła vita ghe ze anca i so fradełi e zenitori, che i lavora anbedó inte ła so scoła.
Zucchero Fornaciari
__HIDDENCAT__
Zucchero, pseudònemo de Adelmo Fornaciari (Reggio Emilia, 25 de setenbre 1955), el ze un cantaudor e muzicante italian.
Anoverà fra i prinsipałi esponenti del blues in Italia, inte'l arco de pì de trent'ani de carièra el ga otenjùo un respetabiłe suceso comersiałe, vendendo pì de 60 milion di dischi tra àlbun e sìngołi;  łe so tournée mondiałe e łe frecuenti cołaborasion co artisti afermai a łiveło intarnasionałecofà Andrea Bocelli, Eric Clapton, Joe Cocker, Miles Davis, B.B. King, Luciano Pavarotti, Sting e Paul Youngga contribuìo in mezura considerevołe a zlargar ła so popołarità oltre i confini italiani.
Biografia
Adelmo Fornaciari ze nasesto a Reggio Emilia, pì presizamente inte ła frasion (po' cuartier perifèrego) de Roncocesi, el 25 de setenbre 1955, da Giuseppe Fornaciari e Rina Bondavalli (1929-2001). El pseudonemo Zucchero deriva dal soranome che ghe ze stà dazesto da na mestra de łe ełementari.
Cresùo in una realtà rurałe de provinsia, el ze stà tesarà da ła sosietà calcistega de'l Calcio Reggiana come portier inte ła scuadra dei pulsini. Inte'l 1968 ła fameja se ga trasferìa da Roncocesi a Forte dei Marmi, indove Adelmo frecuenta ła scòła media infarior. Tre ani pì tardi, inte'l 1971, ła fameja Fornaciari se ga trasferìa da novo, sta vòlta ad Avenza, un cuartier de Carara, indove Zucchero el ga frecuentà l'I.T.I.S. "Galileo Galilei".
Diplomato cofà perito ełetrònego, ła so grandda pasion par i anemałi ło gaveva spenzesto a iscrivarse a l'univarsità inte ła facoltà de veterinaria; dopo aver suparà trentanove ezami so sincuantun el ga abandonà i studi par dedicarse a ła mùzega. A insenjarghe i primi rudimenti de chitara ze stà un só conpanjo de univarsità statunitense. Durante ła łonga gaveta el ga zvolzesto vari łaori tra i cuałi el tornidor, el ługanegher e il fornaio.
1968-1981: I scominsi e ła vitoria al Festival de Castrocaro
Tra el 1968 e'l 1978 el ga sonà co racuanti grupi: "I Duca" (1968), primo grupo da èło fondà, el trio "Amici del mare" (1971), che ga cołaborà come coristi a'l 45 ziri Vorrei volare/Risposta non c'è de "Paolo Barberi e'l Piano Verticale", ezordio asołuto in sała d'insizion, "I Monatti", "Le Nuove Luci" (Juanita/Canto di maggio, City, c 6256), "Sugar & Daniel", "I Decals" (Un'ora, Atlas Records, AT 075) e "Sugar & Candies" (Voulez vous danser/My Woman, Up 10019, Mi vida/Something in My Life, Up 10024, e Donna o bambina/Marylou, Harmony H 6069). De 'ste canson drioman el ga reciapà alcuni versi de Juanita, inte'l ritorneło de Quasi quasi (in Zucchero & The Randy Jackson Band) e My Woman, co un testo in italian e'l tìtoło canbià in Bambino io, bambino tu (in Blue's).
Inte'l 1979 el ga scrivesto ła mùzega de ła canson Il gallo, par l'àlbun del cantaudor Rinaldo Del Monte e Tutto di te par Fred Bongusto. Inte'l 1980 el ga formà el grupo "Taxi" e inte'l 1981, ano de nasita de ła primozenita Alice, el se ga clasifegà primo a'l Festival de Castrocaro co'l brano Canto te, a par merito co Fiordaliso. Ła só prima cołaborasion inportante ła ze stà Michele Pecora, insénbre al cuało el ga reałizà el brano de gran suceso Te ne vai. ó Zucchero ga ripercoresto tuti i avenimenti pì senjifegadivi de ła só infansia e adołesensa, che speso i ga portà a ła stezura de na partegołar canson, oltre a cuełi rełativi a ła só sucesiva cariera de cantante afermà, inte'l łibro autobiogràfego Il suono della domenica - Il romanzo della mia vita del 2011.
1982-1986: Festival de Sanremo, primi àlbun e l'inisio de'l suceso
Inte'l 1982 el ga ezordìo al Festival de Sanremo, prezentando ła canson Una notte che vola via, co ła cuała el ze zonzesto penùltemo in finałe davanti a Vasco Rossi, ùltemo co Vado al massimo, e anca cofà produtor de'l brano Lisa, cantà da Stefano Sani. L'ano sucesivo el ga partesipà par ła segonda volta a'l Festival dei Fiori inte'l 1983, co'l brano Nuvola, ametùo a ła faze finałe, ma che no'l ga avesto suceso. El ze stà anca autor de ła segonda canson clasifegà, Volevo dirti, cantà da Donatella Milani e de altri tre brani de ła rasenja. Inte l'isteso ano, pochi mezi prima de ła nasita de ła segonda fia Irene Fornaciari, el ga publegà el só àlbun d'ezordio Un po' di Zucchero, dełudente da'l ponto de vista comersiałe e łontan da'l zènare resercà, in cuanto reałizà in parsiałe conpromeso co ła caza discogràfega PolyGram. Dełuzo da ła situasion artìstega, inte'l 1984 el ga desidesto de inprimer un inportante canbiamento a ła só carièra ndando in Całifornia. A San Francisco el ga conosùo Corrado Rustici, só futuro produtor, e el ga rezistrà łe baze par un novo disco, orientandose verso sonorità pì intarnasionałe: el soul e 'l blues. Ne ze venjesto fora, inte'l 1985, el segondo àlbun Zucchero & The Randy Jackson Band, co testi de Mogol e Alberto Salerno, antisipà da un singoło Donne. Ła canson, co ła cuała Zucchero el ga partesipà par ła tersa volta a Sanremo, ła jera devenjesta un tormenton nonostante ła fuse stà inisialmente tacà da ła critica e injorà da łe zurìe, clasifegandose in penùltema pozision.
Inte'l 1986, despò aver partesipà par ła cuarta e ùltema volta a'l Festival de Sanremo co ła canson Canzone triste, che ła se ga piasà a łe vintunèzema e penùltema pozision cofà l'ano prima, el ga tacà łaorar co el produtor Michele Torpedine. St'ùltemo el ga credesto inte'l cantante, concedendoghe na nova ocazion daspò el parsiałe insuceso dei primi do àlbun. Ze stà cusì concepìo l'àlbun Rispetto che, prenjo de atmosfere e sonorità rhythm and blues, el ga senjà ła zvolta de ła cariera de Zucchero. Resałe a 'sta època ła cołaborasion co Gino Paoli, che'l ga scrivesto el testo de Come il sole all'improvviso, e ła frecuentasion de Zucchero co'l za afermà rocker Vasco Rossi, tramite el produtor de st'ùltemo: Guido Elmi. In Rispetto, promovesto da'l Rispetto Tour, A se cata anca ła canson Nuovo, meraviglioso amico, dedicà da l'autor al só idoło Joe Cocker.
1987-1994: Ła consacrasion e i primi tour intarnasionałi
Inte'l 1987 ze stà publegà Blue's, co'l cuało Zucchero el ga razonzesto un respetabiłe łeveło de popołarità e de vendite co oltra 1500000 copie in Itałia. Fra łe canson pì conosùe de 'sto parìodo: Con le mani e Hey Man (testi di Gino Paoli), Senza una donna, drioman devenjesto el só pì grando suceso intarnasionałe Dune Mosse, Pippo, Non ti sopporto più e Solo una sana e consapevole libidine salva il giovane dallo stress e dall'Azione Cattolica. L'àlbun Blue's el ga vinsùo el Festivalbar 1987. Inte'l conseguente Blue's Tour el ga tenjesto tre conserti con Joe Cocker, durando i cuałi i do i ga cantà insenbre na varsion de'l brano With a Little Help from My Friends. Contenporaneamente al razonzimento de łe prime grande sodisfasion da'l ponto de vista muzegałe, tutavia, Zucchero el ga vivesto un fondo stato de depresion dovùa a l'iminente separasion da ła prima mujer Angela Figliè.
Inte'l 1988 el ga sonà a ła Fiera internazionale del disco de Cannes che ła ga contribuìo a zlansarlo inte'l marcà èstaro e el ga tacà el só primo tour europeo, el European Tour '88. Inte l'àlbun de Gino Paoli, L'ufficio delle cose perdute ze stà includesto el brano Hey Ma firmà da Zucchero. In apriłe el ga incontrà a New York Miles Davis, co'l cuało el ga insidesto na nova varsion de Dune mosse, publegà soło ani pì tardi, in Zu & Co. In cheł'ocazion el muzicista merican, restà colpìo da ła canson, el ga proponesto de zontar na parte jazz a ła tronba. Inte'l novenbre sucesivo A ze venjùa fora Snack Bar Budapest Original Movie Soundtrack, ła cołona sonora de'l film Snack Bar Budapest de Tinto Brass, firmada da Zucchero.
El suceso de Zucchero l'è stà confermà da l'àlbun Oro, incenso e birra, venjesto fora inte'l zunjo 1989. L'àlbun, co oltra 8,000,000 de copie vendùe inte'l mondo, de łe cuałe oltra 1,840,000 copie soło in Italia, el ze restà par sete ani l'àlbun itałian pì vendùo inte'l mondo, drioman sorpasà da Romanza de Andrea Bocelli. Tra i brani incluzi ghe ze Diavolo in me, Overdose (d'amore), Madre dolcissima e Diamante, co testo de Francesco De Gregori, dedicada a ła nona de Zucchero. Inte l'istà de'l 1989 Zucchero el ga intraprendesto ła prima parte de l'Oro, Incenso e Birra Tour. Da mensonar do partegoałare tape de ła tournée, che łe gaveva vedesto el cantante afiancà da ospiti cofà Joe Cocker e Miles Davis (Viareggio, 29 de zunjo) e Ray Charles e Dee Dee Bridgewater (Arena de Verona, 5 de setenbre). Charles, dopo l'ezibision, el ga dizesto de'l bluesman italian: El sucesivo 4 de otobre Italia 1 ga mandà in onda in prima serada un speciałe, prezentà da Red Ronnie, reałizà durante el concerto de Fornaciari a l'Ex mattatoio de Roma del 28 de setenbre presedente, serada in parte funestà da problemi atmosferici e organizativi, ma inte ła cuała el cantante regian el ga ospità inportanti artisti intarnasionałi, cofà Eric Clapton, Paul Young, Dee Dee Bridgewater e Clarence Clemons. Daspuò cheła volta, oltra a confermarse come uno dei majori esponenti de ła mùzega łeziera italiana, Zucchero el ga intraprendesto na frenètega òpara de cołaborasion co diversi cołeghi. A'l Festivalbar 1989 el ze stà premià co'l "Premio Speciale Europa". El 1989 se ga serà co un projeto nasùo co spiritio gołiàrdego: el 31 de desenbre, durante na vacansa so łe Dołomiti Anpesane, Zucchero el ga formà, insenbre a Dodi Battaglia, Fio Zanotti, Maurizio Vandelli, Michele Torpedine e Umbi Maggi, cueła che po' ła se ga trasformà in una vera e propia formasion muzegałe, Adelmo e i suoi Sorapis, che'l ga publegà cuatro ani daspò l'àlbun Walzer d'un Blues (1993), inçidesto in sołi nove zorni del 1989 inte i studi de rejistrasion del basista Maggi.
Mànega (indumentària)
Ła manica ze el tèrmene col cuało vien indegà cheła parte de un indumento che coverze un braso, o traverso el cuało el braso pasa. El tipo de mànega ła ze una de łe carataristeghe de l'abiliamento che mazormente vària in baze al paeze e al pariodo.
Zucchero Fornaciari
1987-1994: Ła consacrasion e i primi tour intarnasionałi
Inte'l 1990 ga scominsià ła segonda parte del tour co vintoto date a suporto de Eric Clapton, de łe cuałe dòdeze consecutive dezvolzeste a ła Royal Albert Hall de Łondra. In concomitansa de ła terza e ùltema parte de ła tournée, A ze venjesta fora ła rancura Zucchero Sings His Hits in English, destinada a'l marcà intarnasionałe, andove l'artista el ga cantà i só mazori sucesi traduzesti in łengua ingleza.
Mànega (indumentària)
Magnere de dir
Ła mànega ła ze asè prezente inte łe magnere de dir e inte i łoghi comuni. Intrà i pì frecuenti:
Zucchero Fornaciari
1987-1994: Ła consacrasion e i primi tour intarnasionałi
Inte'l 1991 ze venjùo fora el singoło Senza una donna (Without a Woman) cantà co Paul Young, che ła rezulta ła canson pì conosùa e de mazor suceso de Zucchero in anbito intarnasionałe, nonché l'ùnego sìngoło de un cantante italian ad aver razonzesto ła sìma de ła Eurochart Hot 100 Singles, oltra a Blue (Da Ba Dee) dei Eiffel 65, dal 1965. Drioman, el ga partesipà, dotando co Sting, conosùo l'ano prima, al Gran premio internazionale della televisione e a'l tour promosionałe de l'ùltemo àlbun de'l cantante britànego, The Soul Cages, inte'l cuało ze contenjùa ła varsion italiana de Mad About You, Muoio per te, co testo de Zucchero.
Svèsia-Norveja
El Regno de Svèsia e Norveja el ze un tèrmano talvolta, ma in magnera erada, doparà par denomenar i regni de Svèsia e de Norveja intrà el 1814 e el 1905, co che i vegnea reunii soto de ła Cazada dei Bernadote, inte na union personałe. Regni Unii de Svèsia e Norveja o pì senplegamente Svèsia e Norveja, i ze tèrmani che i vien favorii par coretesa istòrega in confronto al primo.
Istòrego
Svèsia e Norveja łe zera stae unie soto la stesa corona in du ocazion, dal 1319 al 1343, e breviadamente dal 1449 al 1450 in opozision a Cristian de ła Cazada dei Oldenburg che el zera sta ełezesto dai danezi cofà re de l'Union de Kalmar. Durante i secołi drioman, la Norveja ła zera sta unia a ła Danemarca, nomenalmente cofà regno, ma in realtà reduzesta al status de provìncia, goernada dai sorani danezi diretamente da ła so capitałe a Copenhagen. Dopo de ła fondasion de l'asołutismo inte el 1660, el zera vegnesto costituio anca un goerno majormente sentrałizà, ma la Norveja ła ghea mantegnesto el priviłejo de poter mantegnere istitusion separae cofà pròpio podere ezecutivo, un pròpio ezersito e na propia monedasion. I regni unii i vegnea dopo pì propiamente denomenai Danemarca-Norveja dai stòreghi.
Zucchero Fornaciari
1995-2008: L'apise de ła cariera muzegałe
Inte'l 1995 A zera stà publegà l'àlbun Spirito DiVino che, spenzesto dai singołi X colpa di chi?, Così celeste, e Il volo, el ga vendesto pì de 2.500.000 copie, metà de łe cuałe in Itałia. Invità da Dan Aykroyd, el se ga ezibìo a ła House of Blues inte na serada de gala par ła sełebrasion de'l 46º conpleano de John Belushi, conpanjà da ła The Blues Brothers Band. Durando l'ezecusion Jim Belushi e Dan Aykroyd i ga vestìo i pani de dei Blues Brothers. El ga vinsesto el premio cofà mejo àlbun de l'ano a'l Festivalbar 1995, poco prima de partir par ła só prima tournée intarcontinentałe: el Spirito DiVino Tour Mondiale.
Svèsia-Norveja
Istòrego
La Svèsia ła se ghea separà definitivamente da l'Union de Kalmar inte el 1523 co re Gustavo Vasa e a metà del XVII ła zera za devegneste una de łe prinsipałi potense del Mare del Nord grasie a l'intervento de Gustavo II Adolfo inte ła Guera dei Trent'ani. Le anbision de Carlo XII łe vegnea invese despèrdarse co ła Granda Guera del Nord (1700–1721).
Dopo de ła separasion da l'Union de Kalmar, Svèsia e Danemarca-Norveja łe zera devegneste potense revałi e łe ghea conbatesto in vàrie guere intrà de lore inte el corso de łe cuałe la Danemarca e la Norveja łe ghe ghea tocà mołar inportanti province a ła Svèsia intrà el 1645 e el 1658. La Svèsia in pì ghea invadesto la Norveja inte el 1567, inte el 1644, inte el 1658 e inte el 1716 finmente a èsar bona inte el primo Otozento a separar la Norveja da ła Danemarca, aneténdoła e formando co sta cuà na union. Le ripetidive guere e invazion łe ghea portà isteso a un resentimento popołare contro dei svedezi intrà i norvejezi.
Durante del XVIII secoło, la Norveja ła ghea conosesto un perìodo de granda prosperità e el zera devegnesto senpre pì inportante inte l'union co la Danemarca. La crésita industriałe ła se ga fondà bazegamente su l'esportasion de tołe de legno de łe cuałe la Gran Bretagna ła raprezentava el prinsipałe marcà. Propietari de segàrie e marcanti de legno de ła rejon de Christiania, gràsie al cùmuło de grande fortune e de na senpre cresente influensa econòmega, łe ghea fermà na élite che el goerno sentrałe de Copenhagen el ghea scumisià a védar senpre pì cofà na espresion de łe aspirasion indipendentiste norvejezi. In Norveja łe ghea tacà nàsar le prime istitusion ciaramente indipendentiste cofà banche e università. Tanti menbri de l'"aristocrasia del legname" i vedea invese la Svèsia cofà un partner naturałe e i ghea cultivà contati senpre pì steti de liveło comerciałe e pułìtego co sta cuà. Da torno del 1800, l'ołigarchia norvejeza ła ghea scumisià favorir la rotura co la Danemarca promovindo ativamente la so indipendensa. El lìder no-declarà de sta tendensa el ze sta indubilmente el conte Herman Wedel-Jarlsberg.
La pułìtega svedeza inte l'isteso perìodo ła ze sta cueła de cultivare contagi co la Norveja e de anemar i segnałi de separatismo da ła Danemarca. Re Gustavo III (1746–1792) el se ghea arentà ativamente ai sìrcołi che in Norveja i zera favorévułi a ła formasion de un'union co la Svèsia invese che ndar vanti star co la Danemarca.
El re-arentamento intrà le du realtà el zera devegnesto oncora pì vìvido grasie a łe Guere napołeòneghe che łe ghea fato-sù le condision ideałi par far un altro rabaltamento oncora de ła situasion pułìtega e zeogràfega inte ła Scandinàvia.
Porta de Brandeburgo
La Porta de Brandeburgo (in todesco Brandenburger Tor) ła ze na porta in stiłe neoclàsego de Berlin. Ła ze pozisionada intrà i cuartieri de Mitte e Tiergarten.
El ze el monumento pì tanto conosesto de Berlin e el ze conosesto in tuto el mondo cofà sìnboło de ła sità e de ła Zermània.
Stòria
Verzesta al tràfego inte el 6 de agosto del 1791, ła porta ła zera vegnesta costruia partindo dal 1788 da Carl Gotthard Langhans, che el ghea ciapà idea da ła recostrusion dei Propilei de Atene, publicada inte el 1758 da Leroy inte łe so "Ruines des plus beaux Monuments de la Grèce". El stiłe doparà da Langhans el ze un dòrego-roman revedesto: al pie de łe cołone łe ze defati prezenti de łe baze e a ła fin del frejo, da un lato e da l'altro del prospetivo, i fa parision meze metope, in contrasto col stiłe dòrego auténtego, che el prevedeva cołone sensa baze e parte finałi del frejo resołusionae co sènpleghi triglifi. Sta cuà ła costituise el ponto finałe osidentałe del viałe Unter den Linden inte la Pariser Platz.
La porta ła ze alta 26 metri e larga 65. Le cołone dòreghe in piera, che par tera łe ga un diàmetro de 1,75 metri, łe verze 5 varghi de pasajo.
Dopo de l'interamento de łe mure sitadine, Johann Heinrich Strack el ghea zontà inte el 1868 inte i łati de ła costrusion sentrałe du base costrusion.
La cuadriga su ła so parte sora ła ze sta creada inte el 1794 da JJohann Gottfried Schadow. Napołeon I ła ghea trasportà inte el 1807 a Parize, cofà botin de guera. Inte el 1814 i prusiani i ła ghea retraesta-indrio, e i ghea zontà ła croze de fero a ła corona che ła sormonta l'asta in man a ła dea de ła paze.
Durante ła Guera Freda ła porta ła se catava a Berlin Est arente al muro che el ghea dividesto Berlin dal 1961 al 1989.
La costrusion e ła cuadriga łe zera vegneste seriamente danejae inte el ndar de ła seconda guera mondiałe e restaurae intrà el 1956 e el 1958. I stanpi orìzenałi de ła cuadriga i se catava par fortuna oncora inte el magazin de ła fondaria Noack a Berlin ovest.
I resti del Muro de Berlin e dei vari sbaramenti inte łe arense de ła porta i zera vegnesti drioman totalmente interai.
Inte ła note de Cao de l'an del 1989 ła cuadriga ła zera vegnesta de novo danejada, ma zà inte el 1991 i zera stai finii terminai i lavori de restauro.
Atualmente ła ze figurada su racuante monede (10, 20 e 50 cent de eoro) emeteste da ła zeca todesca.
Piasałe Loreto
Piasałe Loreto (Piazzal Lorett in dialeto miłanezo, AFI : e Piazzale Loreto in łéngua italiana) el ze un piasałe de Miłan a ła fin de corso Buenos Aires (Munisìpio 2 ai confini col Munisìpio 3 de Miłan) e inte el scumìsio de viale Monza e de via Padova.
Pozisionà inte ła sirconvałasion esteriora, el ze un inportante desgropo par ła viabiłità sitadina e ła ze ła sede de na stasion de ła metropułitana miłaneze.
Osèsia del Sud
L ' Osèsia del Sud , ła ze un teritòrio piasà inte el Càucazo, revendegada da ła Zeorza, ma de facto ła ze un Stato de reconosimento limità, el cuało el vien denomenà ufisalmente Repùblega de l'Osèsia del Sud - Stato de Alània. La capitałe del Stato ła ze Tskhinvali (38.000 abitanti), ła cuała ła se levanta sul versante sud del Grando Càucazo e el ze un notévoło marcà agrìcuło. Dal 1934 al 1961 ła capitałe ła zera ciamada Staliniri , in onore de Stalin.
Al dì d'oncó, el ruso ła ze ła soła łéngua ufisałe doparada inte el paeze. A l'època de l'Union Soviètega ghe zera un serto liveło de autonomia, che ła conprendea ła dòpara comun e l'educasion a ła łéngua oseta.
Sudivizion aministrative
El teritòrio de ła Repùblega el vien aministrativamente dividesto, finmente da l'època soviètega, in cuatro provinse (Rayon):
Popołasion
Divizion ètnega de ła repùblega drio de censimenti ufisałi
Worm
thumb|Discheto co drento el còdaze fonte del worm Morris, el primo worm de alta difuzion, esponesto inte el [[Computer History Museum de Mountain View]] Un worm (tèrmano de ła łéngua ingleze traduzesto leteralmente in "verme"), inte ła seguresa informàtega, el ze na partegołare categoria de malware bona de autoreplicarse.
Ochroma pyramidale
El balsaro (Ochroma pyramidale (Cav. ex Lam.) Urb., 1920 ) el ze na àlbara de ła fameja Bombacaceae, difondesto in Amèrica sentro-sud. El ze l'ùgnoła spece del zènare Ochroma.
El so legno el ze el legno pì lejero conosesto al mondo (densità 150–160 kg/m³) e el ze doparà par ła costrusion de aeromodełi. siben che el gàpia un baso pezo spesìfego, el ga na rezistensa a ła conprension de pì de 100 kg/cm² otegnìbiłe gràsie a ła strutura alveołare del legno: el ga dei canałi linfàteghi tanto grandi che i parmete a l'àlbera na stra-ràpida crésita (in 5 ani na pianta ła vien madura par vegner batesta zo).
Descrision
thumb|left|Foje e fruto Ła ze na àlbara senpreverde, co trozo erezesto, silìndrego, alto da 15 a 35 m, co un diàmetro da 20 a 60 cm.
La cortécia ła ze lisa co secatrisi lineari protuberanti, de cołore grijastro.
La cioma ła ze rodondada e iregołare, co foje poneste a spirałe, longhe finmente a 35 cm, coreformi, co nervadure rezaltanti.
I fiori i ze grandi, sołitari, actinomorfi, larghi 10–15 cm, profumai, co càłeze roso e pètałi zało cadavèrego co bordi rosastri.
I fruti i ze càpsułe larghe da 15 a 25 cm, nere a madurasion, deisenti, sudivideste in 5 tochi dopo de ła vertura. Al paro de altri fruti de łe Bombacaceae i ga na fibra cotonoza inte el cuało łe ze sperdeste samese de picenine dimension.
Plebiscito sol desolvimento del Landtag prusian
El referendum sol desolvimento del Landtag prusian del 9 de agosto del 1931 el zera sta convocà dopo de na petision popołana prezentada a ła organizasion todesca antirepublegana Stahlhelm, col sostegno de vari partii de drita, de l’Partio Nasionalsociałista Todesco dei Lavoratori e dei comunisti del Kommunistische Partei Deutschlands. El referendum el zera falio, no-ostante i “sì“ i fuse rivai al 93,93 dei voti, par via de ła mancansa del consevimento del quorum del 50%. De fato, a ndazer cheła volta inte łe urne a votar, el ze sta el 39,21% dei gaventi derito al voto.
Contesto istòrego
La Prùsia, dopo de łe ełesion del 1930, ła zera considerada l’ùltema pusibiłità democràtega in Zermània. Par sta motivasion i atachi contro del goerno del canceliero Otto Braun i zera cresesti. Su presion de Heinrich Brüning e Joseph Wirth, l’organizasion Stahlhelm, proibia in Prùsia inte ła istà del 1930, ła zera stada autorizada de novo. Inte el “dì nasionałe dei rèduci del fronte“, gavesta el 4 de otobre a Coblensa co ła partesipasion de 100000 infiołai, el cao de l’organizasion Franz Seldte el ghea tacà co asperità el goerno “marxista“ de ła Prùsia e el ghea anunsà na petision par el desolvimento antesipatòrio del parlamento prusian.
El desolvimento de ła càmara el zera sta refudà dai partii de ła coałision goernadiva de l'SPD, Zentrum e Deutsche Staatspartei co 229 voti, contro i 190 voti de l'opozision de NSDAP, NVP, KPD, DVP, Deutsche Fraktion, Wirtschaftspartei e Christlich-Sozialer Volksdienst. Par sta motivasion, inte el 9 de agosto se ghea decidesto de métar in ato el referendum.
Reserva naturałe Boche de Po
La reserva naturałe Boche de Po ła ze na àrea naturałe protezesta de ła rejon Vèneto istituita inte el 13 de lujo del 1997. Ła reserva ła se estensiona par na superfise di 424,76 ha inte ła provincia de Rovigo.
Comuni
I comuni investii da ła reserva naturałe i ze:
Fàuna
Sta zona del Vèneto ła ze una de łe pì famoze inte ła Penìzoła Itàłega andove far birdwatching, de fato łe połe èsar vedeste tante spece de ozełi. Cuà i se ignara el Fenicòtaro, vàrie spece de Gabiani, Spàdoła, Aironi Rosi, Torobozin, Torobuzo, Trentacoste (Ardeola ralloides), Marangon menor (Microcarbo pygmeus), Zagà (Sterna hirundo), Scarpołaro (Recurvirostra avocetta), Caenaso (Haematopus ostralegus) e altri.
Rover (astronàutega)
thumb|Schema de ła mision [[Lunochod.]] thumb|[[Rover lunare de ła mision Apollo 15 (NASA).]] thumb|Inte l'imàzene, inte ła drita el rover marzian [[Spirit (rover)|Spirit, inte ła sanca Sojourner de ła mision Mars Pathfinder (NASA).]] El rover el ze un veìcuło doparà par el trasporto su un corpo cełeste. El rover el vien portà su un pianeta o su un satèłite naturałe dal lander.
Istòria
I primi rover de ła istòria i zera stai lozegamente cuełi destinai a l'esplorasion lunare. Inte el 17 de novenbre 1970, trasportà da ła sonda Luna 17, el ghea ałunà el primo rover, el Lunochod de fabregasion soviètega. Le prime mision Apollo aterae su ła Luna de fato no i desponiva de nisun rover. El primo el zera rivà co ła mision Apollo 15, inte el 31 de lujo del 1971, e de sevente i ghene ghea portà uno anca łe mision Apollo 16 e 17. In tuto, i astronàuti i ze stai boni de percórar ben 90 km su ła superfise lunare. La vełosità màsima de sti rover ła zera de sirca 13 km/h.
Anca Marte el ze sta vizità da tanti rover: el Prop-M Rover soviètego, trasportà dal lander Mars 3, el cuało tutavia no el ga mai oparà in cuanto el se ghea danejà inte l'aterajo, el Sojourner, trasportà dal lander Mars Pathfinder, Spirit, Opportunity, Curiosity e Perseverance.
Caraterìsteghe
I rover i vien projetai par èsar boni de móvarse su tereni contorzesti e par sorpasar grandi ostàcułi: par sta motivasion i ga pì rode de un normałe veìcuło. I ze de sòłito provedesti de grandi panełi sołari par l'ałimentasion ełètrega.
I rover che i atera su corpi cełesti destanti da ła Tera no i połe vegner controłai da destansa in tenpo reałe perché ła vełosità de propagasion de łe onde ràdio ła ze inferiora de cueła dimandada par łe comunegasion in tenpo reałe: de consevensa sti rover i ga da poder oparar in magnera autònoma co poca asistensa da ła Tera. (es: Marte el ze distante da ła Tera intrà i 100 e 56 miliuni de chiłòmetri, i segnałi ràdio i viaja inte el spàsio verto a ła vełosità de 3\cdot10^8m/s; co un ràpido càlcuło i ghe vuria intrà i 5,5 e 3,1 minuti par far rivar un segnałe su Marte: no el ze pusìbiłe comandare un rover in tenpo reałe).
I ùgnołi rover che l'omo el ga controłà in magnera direta (cofà un'automòbiłe) i ze stai i modełi de tipo lunare.
Ordenamento zurìdego
L'ordenamento zurìdego no el va confondesto co l'órdene zurìdego, che el se traduze inte l'insieme de łe norme che łe desiplina na determinada àrea de l'ordenamento zurìdego. La rełasion in conceti ła ze de zènero e de spece.
L'ordenamento zurìdego cofà sistema
Le norme łe interajise intrà lore, e se łe ze interconese in baze a prìnsipi de aplegasion zenerałe, se parla de ordenamento zurìdego. Secondo el zurista ingleze de l'Università de Oxford, Herbert Hart, el derito el se conpone de du tipi de norme zurìdeghe: łe norme zurìdeghe primàrie che łe inpone òblighi de condota (par ezénpio, ła norma par ła cuała ze obligatòrio pagar łe tase), mentre łe norme zurìdeghe secondàrie łe confarise a racuanti sojeti el ​​podere de introdùzar norme primàrie (par ezénpio, ła norma che ła autoriza ła Càmara dei deputai a fisar inpozision fiscałi). Un sistema zurìdego el ze, secondo Hart, un insieme de norme zurìdeghe primàrie e secondàrie che łe gode de na serta efisensa.
Vałi Grandi Veronezi
Łe Vałi Grandi Veronezi, talvolta ciamade anca Vałi Grandi Veronezi e Ostiłiezi, son na rejon zeografega situà tra l'Adexe a nord-est e el Po a sud; el confin sud-orientałe, indefinìo, le separa da el Połézine e el confin nord-osidentałe, indefinìo anca eso, le separa da el medio veroneze.
Contrariamente al nome ("vałe" a infati anca cuesto significà), no se trata de na zona pałudoza, ma son ciamade ancora vałi a testimoniansa deła recente bonifega; inoltre no se trata de zone veronezi propriamente dete, ma comprendon anca parte dełe province de Mantoa e de Rovigo.
Partio Nasionalsociałista Todesco dei Lavoratori
__HIDDENCAT__
El Partio Nasionalsociałista Todesco dei Lavoratori (in todesco: ), conosesto anca cofà Partio nazista o co ła so sigla NSDAP, nasesto dal Partio Todesco dei Lavoratori (Deutsche Arbeiterpartei, DAP), el ze sta un partio pułìtego todesco che, guidà da Adolf Hitler, istigadore e omo pułìtego de orìzene austriaga, el zera rivà al podere in Zermània inte el 1933 dopo de l'esperiensa de ła Repùblega de Weimar, perfesionando l'ano drioman, col decreto par ła recostrusion del Reich e ła nòmena de Hitler a Führer del pòpoło todesco, un goerno totałitàrio de estrema drita che el detegnea na forte conotasion nasionałìsteghe, miłitarìsteghe e revansiste, antisemìteghe e de superiorità rasiałe, fortemente espansionista in tèrmani de pułìtega estera, spesalmente verso chełi teritori de l'est eoropeo abitai da popołasion slave.
El tèrmano «nazismo» el ze na forma contraesta del tèrmano todesco Nationalsozialismus (nasionalsociałismo). El zera sta l'ùgnoło partio pułìtego legalmente autorizà de ła Zermània nazista dal lujo del 1933 finmente a ła fin de ła seconda guera mondiałe inte el 1945, co che el ze sta declarà iłegałe e i so cai i zera vegnesti inprezonai e condanai par crìmeni de guera e contro l'umanità inte el proceso de Norinberga.
Fondasion e bando
El NSDAP el ze emerzesto inte el 24 de febraro da 1920, co che el Partio dei lavoratori todeschi, el ghea canbià nome. La fondasion del partio ła zera avegnesta inte el biergarten de Monaco de Baviera de ła Hofbräuhaus. In cuel dì el partio el ghea publegà el so programa ełetorałe de 25 ponti. I ponti prinsipałi i ze stai el regreso de ła Zermània dal Tratà de Versailles, el retiro de ła citadinansa todesca ai citadini ebrei e el rinforsamento del senso de ła società, el Volksgemeinschaft, definio da ła Meyers Konversations-Lexikon cofà el conceto sentrałe del pensamento nasionalsociałista. Finmente a l'ano 1923, el Partio Nasionalsociałista Todesco el ghea otegnesto seguidori soratuto inte el stato de ła Baviera, Stato dal cuało el partio el zera nasesto. Inte el 9 de novenbre del 1923, Adolf Hitler insieme a Erich Ludendorff, in testa a na coa de 3 000 persone, i ghea tentà el colpo de Stato Bavarezo, el denomenà Putsch de Mònago. Le razon che łe ghea portà a sta marsa e a sto tentativo, łe zera stae l'iperinflasion todesca, ła scarsa situasion econòmega zenerałe del paeze e l'ocupasion de ła Ruhr da parte dei ezersiti franseze e bèlzego.
Candidaura al Reichstag e Podere asołuto
Dopo del fałio colpo de stato in Baviera, i nazisti i ghea continuà partesipar a łe restanti ełesion de ła dècada del 1920. Inte el scumìsio de ła dècada 1930, spenzesti da problemi econòmeghi gavesti par via de ła cresente Granda Depresion, i ghea fato magnera che i so voti i cresese, devegnendo cusita el secondo partio inte el Reichstag, pozision che i continuarà a mejorar inte i ani drioman. Inte łe ełesion parlamentari del lujo del 1932, se bè che ghe fuse ła menasa de métar fora leje el Sturmabteilung, l'organizasion paramiłitare del partio, inte el 1932 i nazisti i ghea otegnesto un totałe de 13,57 milioni de voti, paro al 37,4% dei votanti, devegnendo cusita el grupo co ła majoransa rełativa inte el parlamento. Tutavia, sta vitòria no ła ze sta sufisente par Hitler par ciaparse l'entrada a ła cancełaria co i so 230 incarghi, no rivando a far ła majoransa asołuta al Raichtag fazesto da 608 incarghi. I comunisti e i nasionalsociałisti i garia insieme gavesto el 52%, formando de consevensa na ipotètega majoransa parlamentària, che no ła garia parò savesto goernare.
El canceliero Franz von Papen el ghea convocà nove elesion par el Reichstag par el novenbre del 1932, sperando de èsar boni de rivar a ła goernabiłità, ma i rezultai no i zera stai chełi sperai: i zera simiłari a chełi de lujo, ma i Nasionalsociałisti i ghea sbasà i consensi, pasando dal 37,4% al 33,1%. Hitler el ghea pensà che suito se gavese da far calcosa e che zera necesàrio concuistar suito el poder, el partio el zera rivà a ła ponta pì alta del so bon-èzito, ma che in chel momento el zera za in faze całante.
Dopo de ver strinzesto na liansa col Sentro catòlego e i nasionałisti in parlamento, convinti de poder controłare Hitler, ma ghe ga vołesto poco ai Nazisti par otegnere el controło asołuto del Stato. Hitler el zera sta nomenà cancełiero dal presidente Paul von Hindenburg inte el 30 de zenaro del 1933.
27 de febraro del 1933 el zera s-ciopà un devastante inséndio inte ła sede del Reichstag. I nazisti, sercando un pretesto par bandir na crozada anti-bolsceviga e réndare iłegali i partii de ła Sanca, i ghea incopà de l'avegnimento i dirizenti del KPD, saràndoghene łe sede e vietàndoghene łe manifestazioni. L'inséndio el zera sta inpisà da un descuiłibrà olandezo, Marinus van der Lubbe, che in pasà el gaveva vesto contati col Partio comunista. El Reichstag el zera sta restaurà, ma Hitler el ghea comisionà l'architeto Albert Speer de far-sù na nova cancelaria, la "Neue Reichskanzlei", andove inte el jardin el vegnarà scavà un bunker che el sarà ła locasion de łe ùlteme ore del partio. I comisi, invese, i vegnea fati inte el Sportpalast.
Hitler el ghea tołesto ocazion par convìnsar el Presidente von Hindenburg de firmar un decreto (Reichstagsbrandverordnung, «Decreto de l'inséndio del Reichstag») che, de fato, el sospendea ła majoransa dei deriti umani prevedesti da ła costitusion de ła Repùblega de Weimar. Na integrasion fazesta drioman ła ghea permetesto l'inprezonamento preventivà par tuto el diretivo comunista e par tuti chełi che i zera ostili al Partio Nasionalsociałista. In sta nova costitusion, totalmente favorévoła inte i confronti de Hitler e del so partio, co i aversari pułìteghi inprezonai o scanpai fora del stato, Hitler el ghea vołesto suito nove ełesion par el Marso del 1933, cusita da poder ver na majoransa asołuta nasionalsociałista, sensa intrighi de coałision, col fin de modifegar autonomamente ła costitusion. Łe ełesion łe ghea vedesto ła vitòria totałe dei Nazisti, ciapàndose el 43,9% dei voti. Co i liai nasionałisti del, DNVP i fascisti i ghea otegnesto na majoransa parlamentària sénplega col 51,8% dei voti.
Dopo de l'abołision de tuti i altri partii del 5 de lujo 1933 e el divieto de formàrghene de novi inte el 14 de lujo del 1933, i nasionalsociałisti i zera devegnesti un partio ùgnoło. Sta situasion ła fazeva parte de ła Gleichschaltung, letaralmente inlineamento, sincronizasion, un tèrmano doparà par descrìvar el proceso traerso el cuało el rezime nazista el ghea istituio drioman un sistema de controło totałitàrio su l'indivìduo. Nomenare łe SA cofà braso armà del rezime e el Schutzstaffel (SS) cofà òrgano auziłiàrio de łe SA, par de pì creare ła PolIsia Segreta de Stato, ła Geheime Staatspolizei, (co l'acrònemo Gestapo), el stato el zera totalmente soto el so controło e el ghea finalmente man lìbara par far tuto cheło che el vołea. L'ino del partio nazista el zera l'Horst Wesel Lied, na canson in memòria de uno dei primi màrtiri del movimento, Horst Wessel, morto inte el ndar de łe sołite revolte de strada coi aversari pułìteghi. Cadaun menbro del partio a l'ato de l'amision el receveva un sertìfegà scrivesto de ła durada de sie mezi, renovàbiłe par altri sie mezi. Inte l'ano un iscrito el risevea na tèsara che la declarava che ła persona ła zera un miłitante ativo e ła gaveva un spàsio par tacar i dódaze francobołi corispondenti a ła rata mensiłe, ponesto che el partio el zera finansià dai so menbri. Dopo do ani de partegnensa, se risevea tèsara rosa co drento i dati e łe foto del miłitante, i so contributi pułìteghi e finansiari, cusita cofà i so deriti e gaveri cofà menbro del partio.
Malware
miniatura|upright=1.5|Difarenti tipi de Malware. Malware (scursamento de l'ingleze malicious software, let. "software małévoło"), inte ła seguresa informàtega, el denòmena un calsìase programa informàtego doparà par disturbare łe oparasion fate da un utente de un computer. El tèrmano, conià inte el 1990 da Yisrael Radai, previamente el vegnea ciamà virus par computer; in vèneto el vien anca de frecuente ciamà còdaze małévoło, mało o małegno.
Mension istòreghe
Col erlevarse del desviłupo de internet e ła crésita dei utenti a sto cuà ligai, soratuto partindo da l'ano del 2000, el malware el ze senpre pì stato doparà par fini de lucro. Fin dal 2003, ła major parte dei virus e worm i ze stai creai par tore el controło del computer de l'utente vìtema, par fini iłìciti. El ze sta stimà che inte el 2012, sirca intrà el 60-70% de tuto el malware in atività el doparase na sorta de Click fraud, e che el 22% de tuti i a-click el fuse de tipo fraudołento
The Rescuers
The Rescuers (tituło orizenałe inglezo traduzìbiłe in łéngua vèneta co Łe Aventure de Bianca e Bernie) el ze on film d'animasion statunitense direto da Wolfgang Reitherman, John Lounsbery, e Art Stevens, prodoto dała Walt Disney Productions e distribuìo intè łi Stati Unii dała Buena Vista Distribution el 22 de zugno 1977. El ze considerà èsar el 23° clasego Disney secondo el canone ufisiałe.
Dopo el suceso del film, inte el 1990 el ze stà destribuìo on sequel cinematografego del film, intitolà The Rescuers Down Under.
Selzuchi
__HIDDENCAT__
I Selzuchi, selzùdeghi o selciuchi (o anca Turchi Selzùchidi, in turco Selçuklular; in, Saljūqiyān; , Saljūq o  السلاجقة , al-Salājiqa) i ze stai una dinastia turca ła cuała rama prinsipałe ła ghea ełezesto ła so rezidensa in Pèrsia (Isfahan). De fede rełijoza musulmana sunida, i Selzuchi i ghea goernà parte dell'Azia sentrałe, del Pròsimo e del Mèdio Oriente da l'XI al XIV secoło. Lori i ze stai i creadori de l'Inpero selzuco (o inpero selzùchide) che el zera stàbiłe da l'Anatòlia a l'atuałe Xinjiang e el zera el pì estendesto inpero de l'època.
Iberoamèrica
L'Iberoamèrica o anca grafegamente iscrivesta cofà Ibero-Amèrica (in spagnoło: Iberoamérica, in portogheze: Ibero-América, in ingleze: Ibero-America) o Amèrica Ibèrega ła ze na rejon del continente american che ła unise tuti chei teritori antigamente sotoponesti al domìnio cołòniałe del Portogało e de ła Spagna e inte el cuało el spagnoło e el portogheze łe ze atualmente łéngue ufisałi.
L'Ibero-Amèrica ła ga un totałe de 20 591 128km2 de superfise e na popołasion de 380.900.000 (dato del 2019 ). Ła ga grandi resorse naturałi; ojo, fero, rame, arzento, legno, cultivi e pese. L'inalsamento de ła popołasion, co cueło de l'Africa, ła ze el pì granda del mondo (2,7% a l'ano, intrà el 1965-1975).