cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Andrea Memmo
El xe sta anbasador de ła Republica a Roma, Bailo (anbasador preso ła Porta Otomana) a Costantinopołi, senador e Procuratore de San Marco (1785). El ga tentà anca de esare ełeto Doxe dopo ła morte de Paolo Renier, avegnua inte el febraro del 1787. El partio dei riformadori, che ło apoxava, el xe sta batù e a xe sta ełeto (9 de marso 1789) el candidato del partio conservador Lodovico Manin che el xe sta l'ultimo Doxe de Venesia.
Ła cariera połitega ła ghe ga creà de grosi problemi econòmeghi in quanto, a l'epoca, inponeva el sostenimento de spexe gravoxe in ocaxion de l'asunsion de cariche inportanti. Inte el 1791, Pietro Zaguri el scriveva inte na łetara: Il Memmo non ha più barca, ze ridotto a miseria. Ulteriore agravio a ghe zera derivà da ła costitusion de łe doti par łe do fiołe Lucietta e Paolina, andae spoxe a du nobiłi venesiani.
Valeyres-sous-Rances
el xe on comun del distreto de Jura-Nord vaudois che el fa parte del canton Vaud in Svisara
Andrea Memmo
A tal fin el zera sta costreto a consumare quanto a ghe restava del pur cospicuo patrimonio. Par costituire ła dota de ła seconda, andà sposa a on Martinengo, el ga vendù ła so ultima proprietà: ło storego pałaso de S. Marcuola.
Taumatawhakatangihangakoauauotamateaturipukakapikimaungahoronukupokaiwhenuakitanatahu
thumb|300px|Carteło stradałe par identificar Taumata Taumatawhakatangihangakoauauotamateaturipukakapikimaungahoronukupokaiwhenuakitanatahu o Taumatawhakatangihangakoauauotamateapokaiwhenuakitanatahu xe el nome in łéngua maori de na cołina de scarsa riłevansa, alta sirca 305 metri, visina a Porangahau, a sud de Waipukurau inte ła Hawke's Bay meridionałe, in Nova Zełanda. El nome xe par senplisità abrevià in Taumata da i abitanti del logo.
Andrea Memmo
El xe 'ndà a moroxa da Giustiniana Wynne e da sta rełasion a xe restà łe łetare.
Taumatawhakatangihangakoauauotamateaturipukakapikimaungahoronukupokaiwhenuakitanatahu
El nome scrito so l'indicasion stradałe xe Taumatawhakatangihangakoauauotamateaturipukakapikimaungahoronukupokaiwhenuakitanatahu, che se traduxe pì o meno El cijo [o ła sima] de ła cołina [o del logo], andove Tamatea, l'omo co i grandi xanoci, che el xe sbrisià [xò], montà [sora] e che el ga parà baso łe montagne, [par percorare ste tere], [che xe] conosùo cofà cueło che magna łe tere, el ga sonà [có] 'l propio flauto [naxałe] pà ła so amata. Co 85 litere, xe uno dei toponimi pì longhi che se conossa.
Saint-Barthélemy-d'Agenais
Saint-Barthélemy-d'Agenais el xe on comun de   516 abitanti del departemento de Lot-et-Garonne che el fa parte del rejon Nova Acuitania in Fransa.
Soize
Soize el xe on comun de   101 abitanti del departemento de Aisne che el fa parte del rejon Hauts-de-France in Fransa.
Andrea Memmo
El ga avù come precetore el frate francescan Carlo Lodoli che el ghe ga trasmeso l'intarese par l'architetura. I pensieri del maestro i xe sta rancurà inte on livro che Memmo el ga publicò a Roma, tanti ani dopo ła morte del Lodoli, avegnù inte el 1761. Ł'intarese no el xe sta soło culturałe in quanto Memmo el ga direto inte el 1775 l'intervento che el ga portà al rixanamento de na zona aquitrinoxa de Padova, creando on contesto architetonico de notevołe respiro: el Prà de ła Vałe.
Taumatawhakatangihangakoauauotamateaturipukakapikimaungahoronukupokaiwhenuakitanatahu
Ghè xe diverse tradusion e pronunse par sta cołina, una di queste xe Tetaumatawhakatangihangakoauaotamateaurehaeaturipukapihimaungahoronukupokaiwhenuaakitanarahu, 92 litere, ed xe entrà inte el Guinness dei primati co sto nome.
Andrea Memmo
Dopo ła morte avegnua inte el 1793, in seguito a na longa e dołoroxisima małatia, el xe sta sepełio inte ła cexa de Santa Maria dei Servi.
Taumatawhakatangihangakoauauotamateaturipukakapikimaungahoronukupokaiwhenuakitanatahu
Ła version pì longa del nome xe aparentemente pì resente, o forse pì formałe. Se dixe che el nome pì longo, che atualmente se cata in un segnałe stradałe, xe stà senpre dopàra da łe popołasion Maori. I gałexi i sostien parò che st'ultima version del nome ła xe stà alungà aposta a partir da queła orixinałe par essar pì longa de Llanfairpwllgwyngyllgogerychwyrndrobwllllantysiliogogogoch, che a so olta qualcun sostien che ła xe stà alungà de propoxito masa par divegnére el pì longo toponimo inglexe.
El nome inte ła cultura popołare
Ła forma pì breve del nome xera dopàra inte na canson scrita e interpretà dal muxicista neoxełandese Peter Cape (1926-1979). In seguito a ła canson de Cape, el nome xe conparso inte el suceso pop inglexe The Lone Ranger, de Quantum Jump, inte el 1979. Ła canson ricorda, inte el tono e inte ła mùxega, ła cultura de i Indiani d'America, in acordo có'l testo de ła canson. Kenny Everett gà interpretà questa canson par el so Video Show so Independent Television (ITV).
Andrea Memmo
Łivri
Epistolario co G. Casanova:
Epistolario co G. Perini
Moerdijk
el xe un comun dei Paexi Basi, situà inte ła provinsa de Brabante Setentrionałe.
Andrea Memmo
Łivri
Epistolario co G. Wynne:
La Couyère
La Couyère el xe on comun de   479 abitanti del departemento de Ille-et-Vilaine che el fa parte del rejon Bretagna in Fransa.
Andrea Memmo
Documenti
Ato de morte
Saint-Paul-lès-Dax
Saint-Paul-lès-Dax el xe on comun de  13 413 abitanti del departemento de Landes che el fa parte del rejon Nova Acuitania in Fransa.
Sainte-Colombe-de-la-Commanderie
Sainte-Colombe-de-la-Commanderie el xe on comun de 153 abitanti del departemento de Pyrénées-Orientales che el fa parte del rejon Ositània in Fransa.
Les Granges-le-Roi
Les Granges-le-Roi el xe on comun de  1 198 abitanti del departemento de Essonne che el fa parte del rejon Île-de-France in Fransa.
Domèvre-sous-Montfort
Domèvre-sous-Montfort el xe on comun de   57 abitanti del departemento de Vosges che el fa parte del rejon Grand Est in Fransa.
Cassagnabère-Tournas
Cassagnabère-Tournas el xe on comun de   461 abitanti del departemento de Alta Garona che el fa parte del rejon Ositània in Fransa.
Biedermannsdorf
el xe on comun marcà del distreto de Mödling che el fa parte del stato de ła Basa Àustria in Austria
740 v.C.
El 740 v.C. o p. de C. (DCCXL v.C en numari romani) el xe on an del VIII secoło a.C..
Booklet dixitałe
Un Booklet digitale (dall'inglexe Digital booklet) xe un file in formato PDF che te pui otegnére co l'acquisto de un album mùxicałe su un negosio de mùxica dixitałe. Se trata de un file formato da diverse pajine contenente someje, testi, crediti e tuto ciò che sołitamente xe contegnùo e rintrasbiłe inte i libreti vendùi all'interno de i album mùxicałi inte ła łoro version normałe, acquistàbiłe inte i negosi de dischi.
El primo exenpio de booklet digitale xe stù rexo disponìbiłe el 23 de novenbre 2004 in ocaxion de ła publicasion dell'album How to Dismantle an Atomic Bomb de i U2 so ła piataforma dixitałe de ła Apple iTunes Store, ła pì difondesta al mondo.
Sivry
Sivry el xe on comun de   257 abitanti del departemento de Meurthe-et-Moselle che el fa parte del rejon Grand Est in Fransa.
Moaña
__HIDDENCAT__
Oktoberfest
L'Oktoberfest (letaralmente: "Festa de otobre", in bavareze d’Wiesn) el ze un festival popołare che el dura dai 16 ai 18 dì e che el vien fato a Monaco de Baviera, in Zermània, da ła metà de setenbre finmente i primi de otobre: el ze l'avegnimento pì tanto conosesto ospità in sità, esindo anca ła pì granda fiera del mondo, co mediamente 6 milioni de vizitanti ogni an (cuazi 7 milioni inte el 2011) co un consumo de 7,5 milioni de broche de bira.
Anca altre sità del mondo łe òspita feste simiłari o ispirae da sta cuà e ciamae anca ste cuà Oktoberfest.
Moaña
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de Pontevedra, che ła fa parte de ła comunità autònoma de Gałìsia.
Cabizuela
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de Ávila, che ła fa parte de ła comunità autònoma de łe Casteja e Leon.
Flacey
Flacey el xe on comun de   209 abitanti del departemento de Eure-et-Loir che el fa parte del rejon Sentro-Vałe de ła Loira in Fransa.
Touët-de-l'Escarène
Touët-de-l'Escarène el xe on comun de 282 abitanti del departemento de Alpe Maritime che el fa parte del rejon Provensa-Alpe-Costa Axura in Fransa.
Salvadiós
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de Ávila, che ła fa parte de ła comunità autònoma de łe Casteja e Leon.
Alessandro Dal Canto
miniatura|Alessandro Dal Canto Alessandro Dal Canto (Castèło, Trevixo, 10 de marso 1975) el xe un alenadore e ex-xugadore de bałon. Da xovane ałenadore del Padova el ga fato ben intel 2011, rivando a disputare na final playoff, ma inte el 2012 el ga risevuo bastansa crìteghe pa i risultati e el so modo de porse.
Divajeu
Divajeu el xe on comun de   640 abitanti del departemento de Drôme che el fa parte del rejon Alvergna-Rodano-Alpe in Fransa.
Macello (TO)
el xe on comun inte la provincia de Turin chel fa parte de la rejon Piemonte
Saint-Germain-du-Bois
Saint-Germain-du-Bois el xe on comun de  1 899 abitanti del departemento de Saône-et-Loire che el fa parte del rejon Bourgogne-Franche-Comté in Fransa.
All I Want for Christmas Is You
All I Want for Christmas Is You ("Tuto cueło che vojo par Nadałe ti si ti") xe na famoxa canson pop-natałisia incisa inte el 1994 da Mariah Carey e faxente parte de l'àlbun Merry Christmas. Autori de brano xe Walter Afanasieff e ła stesa Mariah Carey.
Se trata de ła canson natałisia pì sonà in radio inte i Stati Unii dopo el 1963. El singoło ga ragiunto el secondo poste inte łe clasìfiche del Regno Unìo ; se trata anca del primo singoło de Mariah Carey a 'ver ragiunta la teste de łe clasifiche in Giapone
El brano se ritrova in varie compilation natałisie.
Testo
Se trata de na canson d'amore. El testo parla infati de ła mancansa de la persona amata durante łe feste: a ła protagonista no ghe intaresa niente de i regałi de Nadałe, ma la vołe soło el so omo.
Champien
Champien el xe on comun de   276 abitanti del departemento de Somme che el fa parte del rejon Hauts-de-France in Fransa.
Gradignan
Gradignan el xe on comun de  25 552 abitanti del departemento de Xironda che el fa parte del rejon Nova Acuitania in Fransa.
Teta
Ła téta ła xe n'òrgano de łe fémene che el serve par far ła late. Tute łe fémene dei mamìferi łe ga łe tete.
Ła téta umana ła xe n'organo pari (ghe ne xe dó) e simètrego, catà inte ła region vanti del torace, ai lai de ła lìnea mediana, poste infrà el terso e'l sesto spasio de łe coste. Ła téta ła poxa in particołar su dó struture muscołari: na più fora, mùscoło petoral grando, e na più drento, pìcoło petoral. L'òrgano el xe costituìo in parte da tesùo adipoxo, in parte da struture giandołari: ' ntel conpleso ste conponénti qua łe costituise ła giàndoła mamaria. Vien ciamà cavésoło o cavedin queła pónta final a ła qual i se taca i putei péna nasùi par supiar ła łate.
Fin al ténpo de ła pubertà, łe téte łe xe sviłupae al steso modo in tuti dó i sesi. Inte ła pubertà el sviłupo de ła téta mas-ciłe el se ferma par via de ła maxor prexensa de testosteron. Ła strutura femeniłe, invése, ła va incontro a un notévołe sviłupo. Ła dimension e ła fórma del'òrgano femeniłe łe se desfernsia dabon par dona. Sta roba ła xe sora tuto dovua a ła quantità de tesùto adipoxo prexente ed a ła só poxision.
Łe tete łe xe anca caràteri sesuałi secondari, overosia parte del corpo che, anca se no łe ga evidénte funsion reprodutiva, łe ga n'inportante róło a revardo: ła fórma e łe dimension de st'organo łe xe n'inportante fator che el influise su ła vałutasion estètega de na fémena e łe influénsa ła sielta del partner.
A Venesia ghe xe el ponte de le tete, a Rialto: na volta in sto posto ghe gera un bel fià de caxini indove łe trogie łe faxeva véder łe téte da łe fenestre par atirar cliénti.
Saint-Ybars
Saint-Ybars el xe on comun de   667 abitanti del departemento de Ariège che el fa parte del rejon Ositània in Fransa.
Cardesse
Cardesse el xe on comun de 296 abitanti del departemento de Pyrénées-Atlantiques che el fa parte del rejon Nova Acuitania in Fransa.
Grassobbio
el xe on comun inte la provincia de Mantoa chel fa parte de la rejon Lombardia
Paroy (Seine-et-Marne)
Paroy el xe on comun de   167 abitanti del departemento de Seine-et-Marne che el fa parte del rejon Île-de-France in Fransa.
Tarascon
Tarascon el xe on comun de  14 813 abitanti del departemento de Bouches-du-Rhône che el fa parte del rejon Provensa-Alpe-Costa Axura in Fransa.
Veldhoven
el xe un comun dei Paexi Basi, situà inte ła provinsa de Brabante Setentrionałe.
Saint-Aupre
Saint-Aupre el xe on comun de  1 137 abitanti del departemento de Isère che el fa parte del rejon Alvergna-Rodano-Alpe in Fransa.
Gonnelieu
Gonnelieu el xe on comun de   309 abitanti del departemento de Nord che el fa parte del rejon Hauts-de-France in Fransa.
Saint-Pryvé-Saint-Mesmin
Saint-Pryvé-Saint-Mesmin el xe on comun de 5 803 abitanti del departemento de Loiret che el fa parte del rejon Sentro-Vałe de ła Loira in Fransa.
Sévrier
Sévrier el xe on comun de  4 161 abitanti del departemento de Alta Savoia che el fa parte del rejon Alvergna-Rodano-Alpe in Fransa.
Valdecuenca
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de Teruel, che ła fa parte de ła comunità autònoma de Aragona.
Villers-Franqueux
Villers-Franqueux el xe on comun de   297 abitanti del departemento de Marne che el fa parte del rejon Grand Est in Fransa.
Novalles
el xe on comun del distreto de Jura-Nord vaudois che el fa parte del canton Vaud in Svisara
Cropani
el xe un comun inte la provincia de Catanxaro chel fa parte de la rejon Całabria
Audrix
Audrix el xe on comun de   278 abitanti del departemento de Dordogna che el fa parte del rejon Nova Acuitania in Fransa.
Sommelans
Sommelans el xe on comun de   61 abitanti del departemento de Aisne che el fa parte del rejon Hauts-de-France in Fransa.
Liga de Smalcalda
La Liga de Smalcalda ła ze sta na liga difensiva de prìnsipi protestanti del Sacro Roman Inpero, istituia inte ła metà del XVI secoło. La Liga ła tołe el nome da ła sità inte ła cuała ła vegnea fondada, o sia Smalcalda (Schmalkalden), in Turinza.
Istòrego
La difuzion de ła Rieorma ła gaveva ofrio ai stati todeschi de l'Inpero un pretesto par afermar ła so autonomia rełijoza e pułìtega. Inte el Vènare 27 de febraro del 1531 ła zera stadaa ufisalmente costituia a Smalcalda na federasion de prìnsipi unii da l'opozision al poder inperiałe e da ła vołontà de deféndar el luteranèzemo dai tentativi de restaurasion catòłega metesti in pie da l'inperatore Carlo V; i fondatori i zera stai Fiłipo I de Asia e Joani Federico, ełetore de Sasònia, che i ghea zurà resìproca defeza dai pusìbiłi atachi inte i so teritori da parte de Carlo. Anhalt, Brema, Brunswick-Lüneburg, Magdeburgo, Mansfeld, Strasburgo e Ulma i zera stai chełi altri menbri orizenari de ła Liga, mentre Costansa, Reutlingen, Memmingen, Lindau, Biberach an der Riß, Isny im Allgäu e Lubeca i se ghea unio de sevente. La Liga ła gavea acordà par portar 10.000 ómani e 2.000 cavałieri par ła mùtua protesion ..
La Liga de Smalcalda ła se ghea desolvesto ufisalmente dopo de ła rendesta de Fiłipo; e se bè che ghe fuse ła vitòria miłitare parò, Carlo V no el zera mai sta bon a métar fin al desentir che ła Riforma ła gaveva creà inte łe tere de l'Inpero. L'opozision dei prinsipi protestanti todeschi e ła concomitante recuperasion de łe ostiłità contro dei turchi e i fransezi ła ghea costrenzesto a l'inperatore de stipułare, inte el 1555, ła paze rełijoza de Augusta, che ła ghea stabiłio definitivamente ła divizion rełijoza de ła Zermània, afirmando el prinsipio del cuius regio, eius religio.
Sarzay
Sarzay el xe on comun de   307 abitanti del departemento de Indre che el fa parte del rejon Sentro-Vałe de ła Loira in Fransa.
Vignemont
Vignemont el xe on comun de   434 abitanti del departemento de Oise che el fa parte del rejon Hauts-de-France in Fransa.
Les Molières
Les Molières el xe on comun de  1 914 abitanti del departemento de Essonne che el fa parte del rejon Île-de-France in Fransa.
739 v.C.
El 739 v.C. (DCCXXXIX v.C in numari romani) el xe on an del VIII secoło a.C..
Manneville-la-Pipard
Manneville-la-Pipard el xe on comun de   290 abitanti del departemento de Calvados che el fa parte del rejon Normandia in Fransa.
Conselexe
Conselexe xe on comune de 8 806 abitanti de ła provincia de Ravena.
Saint-Amans-du-Pech
Saint-Amans-du-Pech el xe on comun de   216 abitanti del departemento de Tarn-et-Garonne che el fa parte del rejon Ositània in Fransa.
Beauficel
Beauficel el xe on comun de   135 abitanti del departemento de Manche che el fa parte del rejon Normandia in Fransa.
Ronno
Ronno el xe on comun de   636 abitanti del departemento de Rodano che el fa parte del rejon Alvergna-Rodano-Alpe in Fransa.
Freyming-Merlebach
Freyming-Merlebach el xe on comun de  12 818 abitanti del departemento de Moselle che el fa parte del rejon Grand Est in Fransa.
Sainte-Léocadie
Sainte-Léocadie el xe on comun de 127 abitanti del departemento de Pyrénées-Orientales che el fa parte del rejon Ositània in Fransa.
A Illa de Arousa
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de Pontevedra, che ła fa parte de ła comunità autònoma de Gałìsia.
Coust
Coust el xe on comun de   445 abitanti del departemento de Cher che el fa parte del rejon Sentro-Vałe de ła Loira in Fransa.
Beussent
Beussent el xe on comun de   548 abitanti del departemento de Paso de Calè che el fa parte del rejon Hauts-de-France in Fransa.
Touët-sur-Var
Touët-sur-Var el xe on comun de   672 abitanti del departemento de Alpe Maritime che el fa parte del rejon Provensa-Alpe-Costa Axura in Fransa.
Maglione
el xe un comun inte la provincia de Turin chel fa parte de la rejon Piemonte
Breitenfurt bei Wien
el xe on comun marcà del distreto de Mödling che el fa parte del stato de ła Basa Àustria in Austria
Essertines-en-Donzy
Essertines-en-Donzy el xe on comun de   490 abitanti del departemento de Łoira che el fa parte del rejon Alvergna-Rodano-Alpe in Fransa.
Alessandro Calori
Alessandro Calori (Arezo, 29 de agosto 1966) el xe stà un xugadore de bałon. Xe sta l'ex alenadore del Padova e ex xugadore e vice-alenadore del Venesia.
Çaro
Çaro el xe on comun de 204 abitanti del departemento de Pyrénées-Atlantiques che el fa parte del rejon Nova Acuitania in Fransa.
31 de majo
El 31 de majo el ze el 151° dì dal scumìsio de l'ano drio del całendàrio gregorian e el 152° inte i ani bizesti. Par rivar al cao de l'ano ghe vołe oncora 214 dì.
Nuenen, Gerwen en Nederwetten
el xe on comun dei Paexi Basi, situà inte ła provinsa de Brabante Setentrionałe.
Castelnou (Spagna)
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de Teruel, che ła fa parte de ła comunità autònoma de Aragona.
Curinga
el xe un comun inte la provincia de Catanxaro chel fa parte de la rejon Całabria
Cassagne
Cassagne el xe on comun de 634 abitanti del departemento de Alta Garona che el fa parte del rejon Ositània in Fransa.
Zacco
I 'Zacco i xe sta na fameja aristocràtega padovana, ascrita al patrisiado venesian e fasente parte de łe cussia ciamade Caxe fate par soldo.
Storia
I vien citai fin da el ano 1080. Intel 1653 i vien agragadi al patrisiado pa łe benemerense verso ła Republica. Dal 1700 pa decreto asburgico Piero Zacco e tuti i so disiendenti (sensa distinsion tra homani e fémane) vien nominadi conte del Sacro Roman Inpero pa i servisi miłitari de 8 Zacco contro i turchi. Soto dominasion striaca del XIX secoło a ła fameja i venia riconosudi i tìtołi in precedensa avudi.
Fontaine-Simon
Fontaine-Simon el xe on comun de   924 abitanti del departemento de Eure-et-Loir che el fa parte del rejon Sentro-Vałe de ła Loira in Fransa.
Villers-Marmery
Villers-Marmery el xe on comun de   524 abitanti del departemento de Marne che el fa parte del rejon Grand Est in Fransa.
Chaulnes
Chaulnes el xe on comun de  2 083 abitanti del departemento de Somme che el fa parte del rejon Hauts-de-France in Fransa.
738 v.C.
El 738 v.C. (DCCXXXVIII v.C in numari romani) el xe on an del VIII secoło a.C..
Saint-Germain-du-Plain
Saint-Germain-du-Plain el xe on comun de  2 290 abitanti del departemento de Saône-et-Loire che el fa parte del rejon Bourgogne-Franche-Comté in Fransa.
Gouzeaucourt
Gouzeaucourt el xe on comun de  1 511 abitanti del departemento de Nord che el fa parte del rejon Hauts-de-France in Fransa.
Saint-Barthélemy-de-Séchilienne
Saint-Barthélemy-de-Séchilienne el xe on comun de 433 abitanti del departemento de Isère che el fa parte del rejon Alvergna-Rodano-Alpe in Fransa.
Sommerviller
Sommerviller el xe on comun de   990 abitanti del departemento de Meurthe-et-Moselle che el fa parte del rejon Grand Est in Fransa.
Alex Baroni (àlbun)
Alex Baroni el ze l'epònemo àlbun de debuto da sołista de'l cantante itałian Alex Baroni, publegà inte'l 1997 da BMG Ricordi.
El disco
El disco el ze stà publegà in sèito a ła partesipasion de Alex Baroni a'l Festival de Sanremo de cuel'ano, ndove el otien un stragrando suceso, inte ła «Categoria Giovani», co ła canson intitołada Cambiare, co testo da'l steso Baroni e mùzeghe de Massimo Calabrese, Marco Rinalduzzi e Marco D'Angelo. El brano el vien prezentà a ła 47ª edision de'l Festival de Sanremo inte ła sesion "Nuove proposte" dove el vinse el premio cofà "Mejo voze de'l Festival", premià da ła zurìa de cuałità, presiedùa da'l tenor Luciano Pavarotti, e el "Premio Volare", intitołà a Domenico Modugno (ła canson ła vien premiada cofà mejo canson de'l Festival).
Scrivi qualcosa per me ła ze stà in pì promovesta co un videoclip.
Onbria
Ł'Onbria ła xe una rejon (8 456 km², sirca 900 000 abitanti, caołogo Peruxa) de ł'Itałia. Ła confina a est e a nord-est co łe Marche, a ovest e nord-ovest co ła Toscana e a sud e sud-ovest col Łasio.
Zeografia
Posta al sentro de ł'Itałia, ła xe ł'unica rejon de ł'Itàlia peninsułare a non esare bagnà dal mare. Ła xe una tra łe più picołe rejon itałiane.
Sudivixion aministrativa
Ła conprende łe province de Peruxa (de 6 334 km²) e cheła de Terni (de 2 122 km²).
Comuni prinsipałi
Łe sità prinsipałi łe xe Peruxa, Terni e Foligno.
Sainte-Croix-Volvestre
Sainte-Croix-Volvestre el xe on comun de   626 abitanti del departemento de Ariège che el fa parte del rejon Ositània in Fransa.
Fribourg
Fribourg el xe on comun de   165 abitanti del departemento de Moselle che el fa parte del rejon Grand Est in Fransa.
Trets
Trets el xe on comun de  10 613 abitanti del departemento de Bouches-du-Rhône che el fa parte del rejon Provensa-Alpe-Costa Axura in Fransa.
Grayan-et-l'Hôpital
Grayan-et-l'Hôpital el xe on comun de  1 371 abitanti del departemento de Xironda che el fa parte del rejon Nova Acuitania in Fransa.
Mutrux
el xe on comun del distreto de Jura-Nord vaudois che el fa parte del canton Vaud in Svisara
Province itałiane
thumb|Mapa de l'Itałia cołe province Elenco de łe province de ła Republica itałiana, divixe par rejon.
Vałe d'Aosta
Inte ła region no ghe xe province. Łe funsion de ła provincia łe vien svolte da ła Rejon Val d'Aosta (74 comuni) AO
Rontalon
Rontalon el xe on comun de  1 162 abitanti del departemento de Rodano che el fa parte del rejon Alvergna-Rodano-Alpe in Fransa.
Province itałiane
CSV "{NOME} ({ABBR})",
"Agrigento (AG)","Alesandria (AL)","Ancona (AN)","Aquiła (AQ)","Areso (AR)","Ascole (AP)","Asti (AT)","Avełin (AV)","Bari (BA)","Barleta Andria Trani (BT)","Bełun (BL)","Benevento (BN)","Bergamo (BG)","Bieła (BI)","Bołogna (BO)","Bolxan (BZ)","Bresa (BS)","Brindixi (BR)","Cajari (CA)","Caltaniseta (CL)","Canpobaso (CB)","Carbonia-Iglexias (CI)","Caxerta (CE)","Catania (CT)","Catanxaro (CZ)","Chieti (CH)","Como (CO)","Coxensa (CS)","Cremona (CR)","Croton (KR)","Cuneo (CN)","Ena (EN)","Fermo (FM)","Ferara (FE)","Firense (FI)","Foxa (FG)","Forlì-Cexena (FC)","Froxinon (FR)","Genoa (GE)","Gorisia (GO)","Groseto (GR)","Inperia (IM)","Ixernia (IS)","Latina (LT)","Lece (LE)","Leco (LC)","Livorno (LI)","Lodi (LO)","Luca (LU)","Macerata (MC)","Mantova (MN)","Masa-Carara (MS)","Matera (MT)","Medio Canpidan (VS)","Mesina (ME)","Miłan (MI)","Modena (MO)","Monxa e de ła Briansa (MB)","Napułi (NA)","Novara (NO)","Noro (NU)","Ojastra (OG)","Olbia-Tenpio (OT)","Oristan (OR)","Pàdoa (PD)","Pałermo (PA)","Parma (PR)","Pavia (PV)","Peruxa (PG)","Pexaro e Urbin (PU)","Pescara (PE)","Piacensa (PC)","Pixa (PI)","Pistoia (PT)","Pordenon (PN)","Potensa (PZ)","Prato (PO)","Raguxa (RG)","Ravena (RA)","Regio Całabria (RC)","Reza (RE)","Rieti (RI)","Rimini (RN)","Roma (RM)","Rovigo (RO)","Sałerno (SA)","Sasari (SS)","Savona (SV)","Siena (SI)","Siracuxa (SR)","Sondrio (SO)","Spesia (SP)","Taranto (TA)","Teramo (TE)","Terni (TR)","Turin (TO)","Trapani (TP)","Trento (TN)","Trevixo (TV)","Trieste (TS)","Udine (UD)","Vale d'Aosta (AO)","Varexe (VA)","Venesia (VE)","Verbano Cusio Osoła (VB)","Versełi (VC)","Verona (VR)","Vibo Vałensia (VV)","Vicensa (VI)","Viterbo (VT)"
Sommeron
Sommeron el xe on comun de   142 abitanti del departemento de Aisne che el fa parte del rejon Hauts-de-France in Fransa.
Province itałiane
CSV "{NOME} ({ABBR})",
El CSV in sto formato ze utile par iserimenti in colonne di tipo 'ENUM' di database relazionali come MySQL. In oltre si può partire da questo formato par ottenere facilmente altri formati come ad esempio usando l'espression regolare /[^"]+([A-Z]{2,3})\)/ su un trova e rimpiazza, rimpiazzando con $1 otteremo una lista del tipo "AG","AL"...
Passy-sur-Seine
Passy-sur-Seine el xe on comun de   47 abitanti del departemento de Seine-et-Marne che el fa parte del rejon Île-de-France in Fransa.
Augignac
Augignac el xe on comun de   814 abitanti del departemento de Dordogna che el fa parte del rejon Nova Acuitania in Fransa.
Ville
Ville el xe on comun de   762 abitanti del departemento de Oise che el fa parte del rejon Hauts-de-France in Fransa.
Saint-Pierre-Toirac
Saint-Pierre-Toirac el xe on comun de   153 abitanti del departemento de Lot che el fa parte del rejon Ositània in Fransa.
Brunn am Gebirge
el xe on comun marcà del distreto de Mödling che el fa parte del stato de ła Basa Àustria in Austria
Manvieux
Manvieux el xe on comun de   131 abitanti del departemento de Calvados che el fa parte del rejon Normandia in Fransa.
A Lama
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de Pontevedra, che ła fa parte de ła comunità autònoma de Gałìsia.
Associazione Sportiva Cittadella
L'A.S.Cittadella ła xe la scuadra de balòn de Sitadèła. El canpo andove che i xuga el xe el stadio Piercesare Tombolato (4.043 posti da sentarse). El color de ła scuadra el xe el granata.
La fuxion infrà Cittadellese e Olympia
Inte el 1973 Angelo Gabrielli el ga fuxo łe società col intento de portar Sitadèła inte el calcio che conta, ma i primi ani de vita de l'A.S. Cittadella i se rivea difisiłi a cauxa dei cativi raporti tra i raprexentanti de łe do società orixenarie. Inte el 1980 ła otien el so primo suceso de rilievo, ła Copa Itàlia Diłetanti; da sto momento in vanti ła stòria de ła società ła xe un cresendo fin a ła promosion in Serie C2 rivà inte el 1988/89.
I ani de ła C2
Tra el 1989 e el 1998 ła scuadra ła ga xugà senpre in Serie C2, a parte do canpionati (1991/93), cuando che ła ga xugà in Interegionałe. Inte ła stagion 1997/98 riva so ła panchina granata el alenador Ezio Glerean che dopo l'otima esperiensa al Sandonà el porta el so modèło de calcio a Sitadèła riusendo suito a otegner ła promosion a ła Serie C1 traverso i play-off in cui vien suparà ła in finałe ła Triestina grasie al mèjo piasamento in canpionato.
El Sitadèła dei miracołi
El 3-3-4 de Ezio Glerean stupise l'Itàlia intera a tal punto che inte el 1999/00 ła scuadra ła finise el canpionato al terso posto entrando inte i Play-off. In semifinałe ła elimina el Varexe e in finałe, parejando 1-1 col Bresceło, ła riese, grasie al meèjo posto in clasifega otegnuo durante ła stagion regołare, a raxonxere ła storega promosion in Serie B. Durante łe do stagion inte ła seconda serie ła scuadra granata ła se fa ciamar Cittadella Padova e ła se trasferise al "Euganeo" de Pàdoa, profitando del periodo de crixi del Calcio Padova sivołà in Serie C2. El Cittadella el riese a restar in Serie B la prima stagion, ma el ano dopo el torna in Serie C1.
El xoga cuindi altre 5 stagion in Serie C1, co i play off sfiorai sia inte el 2005/06 che inte el 2006/07. La formasion vèneta, tornà a ła denominasion orixenaria e a xogar a Sitadèła, al termine de ła stagion 2007/08 ła riese a rivar ai play off piasandose al terso posto in clasifega, co Claudio Foscarini come alenador.
Brembilla
el xe on comun inte la provincia de Mantoa chel fa parte de la rejon Lombardia
Associazione Sportiva Cittadella
El Sitadèła dei miracołi
Prima aversaria el xe el Fołigno, guidà da Bisoli, scuadra rivełasion del torneo: inte ła partia de andata, in trasferta, el Sitadèła el perde 1 a 0, ma el riese a rebaltar el rexultà al ritorno vinsendo in caxa par 2 a 0, co i gol de De Gasperi e Manucci, raxunxendo ła finałe dei play-off contro ła Cremonexe.
Ła finałe ła se verxe co na nova sconfita in caxa (0-1, Temellin), ma el Sitadèła el riese a concuistar ła seconda promosion in serie B de ła so stòria, ndando a vinsare par 3 a 1 (reti di Meggiorini, Coralli e De Gasperi) al "Zini" de Cremona inte ła gara de ritorno del 8 zugno 2008.
Navalosa
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de Ávila, che ła fa parte de ła comunità autònoma de łe Casteja e Leon.
Seyssel (Alta Savoia)
Seyssel el xe on comun de  2 325 abitanti del departemento de Alta Savoia che el fa parte del rejon Alvergna-Rodano-Alpe in Fransa.
La Dominelais
La Dominelais el xe on comun de  1 377 abitanti del departemento de Ille-et-Vilaine che el fa parte del rejon Bretagna in Fransa.
Aliaga (Spagna)
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de Teruel, che ła fa parte de ła comunità autònoma de Aragona.
Toyota
Ła Toyota Motor Corporation (トヨタ自動車株式会社) ła ze na multinasionałe japoneze che ła produze autoveicołi. Ła sede ła se cata inte l'omònema sità de Toyota.
Ła Toyota ła ze ła mazor sosietà automobiłìstega de'l Japon, co na produsion stimada in sìrca nove miłion de veicołi l'ano. Ła sosietà ła domina el mercà japoneze co sìrca el 40% de łe nove auto rejistràe inte'l 2004, e ła gode de na consistente feta de marcà sia in Europa sia inte i Stati Unìi. Ła ga cuote de mercà senjifegadive anca in arcuanti paezi de'l sud-est aziàtego.
L'azienda ła produze na granda varietà de veicołi zenaralmente stimài par cuałità dei materiałi e bona projetasion.
Inte'l corso de'l 2008 ła Toyota ła ga sorpasà ła General Motors, deventando ła prima azienda automobiłìstega a'l mondo par nùmaro de veicołi e par faturà.
Ai primi de'l 2011 Toyota ła ze tornada leader mondiałe inte łe vendite, co scuazi 8 miłion e mezo de veicołi vendùi inte'l 2010, co n'aumento de sìrca l'8% respeto a'l 2009 (a roda A ghe va drìo el grupo GM e el grupo VW). El cołoso automobiłìstego japonezo inte'l 2012 l'a vendesto 9,75 miłion de auto, łeveło record che'l ga permetesto el sorpaso so ła meregana General Motors e so ła todesca Volkswagen. A se trata de na cresita de łe imatricołasion de'l 22,6% respeto a l'ezèrsisio presedente: in Japon łe vendite łe ze aumentàe de'l 35,2% a 2,41 miłion, mentre so i marcà èstari ła cresita ła se ga atestà a'l 19% a 7,34 miłion de unidà. Toyota ła torna cuindi so'l scałin pì alto de'l podio, indove l'avea za sojornà da'l 2008 a'l 2010, mentre inte'l 2011 ła zera zbrisada a'l terso posto in sia a l'inpato devastante de'l dezastro de Fukushima.
Inazonta, nonostante i reciami de'l 2009, Toyota ła ze tornada inte'l 2011 ła marca co'l pì alto vałor zontà co persesion da parte de'l pùblego.
Inte'l 2016, Toyota ła zlansa na inisiativa de car sharing ibrido, ciamada Yukõ: ła prima sità sernìa par tałe inisiativa ła ze Dublin, in Irlanda; ła segonda ła ze Forlì, in Itałia. Inte'l 2018 el servisio el ze stà estendesto anca a Venesia.
Inte l'ano fiscałe 2019 ła fatura 29.500 miliardi de yen (sìrca 220 miliardi de USD).
Senpre inte'l 2019 Toyota ła fa un acordo de scanbio asionario de'l 5% co Suzuki co ła cuała ła ga na cołaborasion industriałe e comersałe so piataforme ibride ed ełetrifegàe.
Inte'l zunjo de'l 2020 Tesla (azienda) ła ga sorpasà Toyota in tèrmeni de capitałizasion de marcà (so'l marcà asionario), spodestando l'azienda che ła restava inbatùa da'l 2011, ma no ła supara par faturà.
Beutin
Beutin el xe on comun de   466 abitanti del departemento de Paso de Calè che el fa parte del rejon Hauts-de-France in Fransa.
Toyota
Orìzeni
Inte'l 1934 A ze stà produzesti i primi motori Type A Engine, doparài l'ano drìo so l'automobiłe Model A1 e so l'autocaro G1. Inte'l 1936 ga avùo inìsio ła produsion in serie de l'automobiłe Model AA. thumb|Replica de ła Toyota Model AA, el primo modeło Toyota entrà in produsion ([[1936)]] Anca si ben el grupo Toyota el sia ancò conosùo soratuto par łe automobiłi, el ze oncora ativo inte'l setor tesiłe e sèvita a prodùzer tełari, oviamente automatizài, e machine par cùzer vendesti in tuto el mondo. Ła Toyota Motor Company ła ze stà istituìa cofà sosietà independente inte'l 1937.
El nome de ła dita ła zera stà trasformà da'l conjome de'l fondador Toyoda Sakichi (豊田 traduzesto el senjifega "fertiłe canpo de rizi") in Toyota par motivi scaramanteghi, podendose 'st'ùltemo scrìvar, in japoneze, co oto colpi de penèło (l'8 el ze considarà un nùmaro fortunà in Japon e Sina ). Inazonta el nome el ze stà canbià par destinguer vita privada e cariera dei fornidori, e senplifegarne ła pronunsia.
Durando ła guera de'l Pasìfego l'azienda ła zera stà inpenjada inte ła produsion de autocari par l'Armàda inperiałe japoneze, inpiegando i prosesi pì econòmeghi posibiłe: ad ezenpio i jera dotài de un soło proietor, a'l sentro de'l coerto.
Ła produsion comersałe de automobiłi ła ga avesto inìsio inte'l 1947 co'l modeło SA. Inte'l 1950 A ze nasesta na sosietà distinta par ła vendita, ła Toyota Motor Sales Company (che ła ze durà fin a'l łujo de'l 1982). Inte l'apriłe de'l 1950 A ze stà costituìa ła caena de vendita Toyopet.
Prezensa inte'l mondo
Ze ative łe partnership de produsion drìo scanbio asionari co Mazda e Suzuki.
Produsion
thumb|Ła [[Toyota Prius, el primo veicoło ibrido produxesto in masa da ła Toyota]] thumb|Toyota I-Road testà a [[Grenoble]] Toyota ła xe famoxa anca par ła so fiłoxofia de produsion, ciamada Sistema de produsion Toyota, masime par el metodo Just in time che vien adotà in tuto el mondo da tante axiende manifaturiere.
Asionisti
Ła Toyota ła xe na società par azioni cuotada a ła borsa de Tokyo col nùmaro 7203 (prima sesion), a cueła de New York co ła sigla TM e a ła borsa de Łondra come TYT.
Marchi e holding
Ła Toyota ła comerçiałixa i so prodoti co łe marche Toyota, Scion e Lexus. Lexus vien utiłixà par el setor de łe automobiłi de łuso mentre ła marca Scion ła vien utiłixà noma che in ti Stati Unii par comerçiałixar modełi destinai a un publego xovane. Ła Toyota conta 529 susidiarie e 226 afiłiae.
Łe socetà controłate da ła Toyota łe xe:
Łe parteçipasion łe xe:
Biotecnołoxie agricołe
Toyota investe in molte picołe axiende e partnership inte el setor de łe biotecnołoxie, intrà łe cuałe:
Corse automobiłisteghe
thumb|Rally Dakar, 1992
Rally
Toyota ga partesipà a gare de rally co ła Toyota Celica e ła Toyota Corolla e ła xe stada canpion del mondo 9 volte: 5 tra i piłoti (1990 e 1992 co Carlos Sainz, 1993 co Juha Kankkunen, 1994 co Didier Auriol, 2019 co Ott Tanak) e 4 come costrutor (1993, 1994, 1998, 2018). Ła ga fato el so ritorno inte el Canpionato del mondo rally 2017 co ła Yaris WRC, vinsendo el titoło ła stajon drìo. Inte el 2019 da segnałar ła prima vitoria a ła Dakar.
Corse de prototipi sportivi e 24 ore de Le Mans
Dopo vari tentativi inte el Grupo C inte el 1998 ła Toyota ła ga faxesto exordir a ła 24 ore di Le Mans el novo prototipo Gt-One inte ła clase GT1. Łe tre Toyota GT-One (nome in codexe TS020) łe xe sta tra łe pì vełoci de ła conpetision ma łe ga mancà ła vitoria a cauxa de vari problemi mecanisi ed ełetronisi. Toyota ga partesipà da novo a ła conpetision l'ano sucesivo co na version rivedesta del prototipo GT-One (iscrito sto ano inte ła clase LMGTP). Łe auto xe stàe oncora pì vełoçi de ła volta preçedente ma anca sta volta do de staltre xe stae costrinxeste al ritiro a cauxa de problemi de afidabiłità, mentre ła superstite ga concuistà el segondo posto. Dopo sta parteçipasion l'axienda ga fermà el sviłupo de ła GT-One par conçentrarse so ła prosima entrada in canpo inte ła Formula Uno. thumb|Olivier Panis a ła guida de ła [[Toyota F1 durante el Gran Premio dei Stati Unii del 2004]]
Ła xe tornada garegiar inte ła categoria inte el 2012 co na vetura ibrida vinsendo el mondiałe inte el 2014, ma sensa otegner el suceso a ła 24 Ore di Le Mans indove na TS040 se ga femà par un prensipio de incendio a łe 5 de matina e ła vetura xemèła ła xe finìa tersa.
Inte l'edision 2015 de ła 24 Ore ła vettura no ła xe a l'altésa de łe rivałi Porsche e Audi, finindo in sesta e otava poxision.
Inte l'edision 2016 co ła nova TS050 ła sfiora ła vitoria, restando in testa a ła gara fin al penùltemo xiro, cuando, fermada da un problema mecanego ła vien sorpasada da ła Porsche.
Soło inte el 2018 ła riva par łe arriva par le tre ełisi ła vitoria, col trio trio Buemi-Nakajima-Alonso primo so ła Sarthe, replicando po' ła vitoria l'ano sucesivo.
Formula 1
Dal 2002 Toyota ga partesipà al canpionato de Formula Uno col Toyota Team Europe, co sede a Cołonia. Nonostante el grando investimento łe prestasion de ła scudaria łe xe stae par 3 staxon mediocri. Inte el 2004 xe stà ingagià el famoxo designer Mike Gascoyne; soło inte el 2005, co Jarno Trulli e Ralf Schumacher, ła scudaria ga vansà a łe poxision de metà clasifega entrando in conpetision par łe poxision de testa. Trulli xe rivà do volte segondo e na volta terso (co na pole-position a Indianapolis) inte łe prime sincue gare de ła staxon, jutando ła scuadra a mantegner ła segonda poxision inte ła Clasifega Costrutori par diverse gare. A fin staxon el serarà al cuarto posto. Ła cubia de piłoti ła xe confermada par nantre do staxon, ma co rexultadi inferiori. Inte el 2008 e inte el 2009 ad afiancar Trulli xe stà ciamà nantro todesco, Timo Glock. Drìo ła crixe economega e dei scari rexultadi el 4 de novenbre 2009 ła Toyota, che jera drìo prepararse ła vetura par el 2010, anuncia, tra łe łàgreme de un dirixente, l'intension de abandonar ła Formula 1.
JGTC
Inte el JGTC/SuperGT GT300, ła Reckless's MR-S guidà da Kota Sasaki & Tetsuya Yamano ga vinsesto el canpionato del 2005, presedentemente, inte el 2002 Morio Nitta & Shinichi Takagis' co na ARTA Toyota MR-S i ga conseguìo el steso titoło. Toyota ła xe stà prexente par ani inte el canpionato de łe super gran turismo japonexi co Supra, Celica, MR2, MR-S e Trueno, vinsendo racuante edision.
Domèvre-sur-Durbion
Domèvre-sur-Durbion el xe on comun de   267 abitanti del departemento de Vosges che el fa parte del rejon Grand Est in Fransa.
Toyota
JGTC
Ła marca Toyota xe stà prexente inte łe version tełevixive de "best motoring" co auto test come Corolla Trueno AE86, e Techno Pro Spirit MR-S, el tuto testà dal piłota pluripremià Keiichi Tsuchiya.
Formula Atlantic
Tra el 1989 e el 2006 ła caxa niponega se ga inpegnà inte ła fornidura dei propulsori par ła Formula Atlantic.
Sport
Toyota xe el sponsor prinçipałe e el fondadore di tre scuadre sportive japonexi:
L'axienda par xonta ła sponsorixa e dà el pròpio nome a varie struture sportive in tuto el mondo come:
Mel Gibson
__HIDDENCAT__
Prinsipalmente el ze conosesto par ła serie de film de Mad Max e Arma letale, inte'l tenpo Gibson el se ga demostrà on òtemo ator dramàtego e rezista, vinsendo l'Oscar a'l mejo regista inte'l 1995 co'l film Braveheart - Cuore impavido. Inte'l 2004 el ga direto el kolossal-scandało Ła pasion de Cristo.
Utelle
Utelle el xe on comun de   873 abitanti del departemento de Alpe Maritime che el fa parte del rejon Provensa-Alpe-Costa Axura in Fransa.
Mel Gibson
Note biogràfeghe
Gibson el ze nasùo a Peekskill, New York, inte'l 1956 sesto de dieze fiołi nasùi da Hutton Gibson e Anne Reilly Gibson. Ła fameja ła ga anca adotà on putìn, portando el nùmaro dei fiołi a ùndeze. Anca uno dei fradełi de Mel, Donald, el ze on ator.
Les Ulis
Les Ulis el xe on comun de 25 208 abitanti del departemento de Essonne che el fa parte del rejon Île-de-France in Fransa.
Couy
Couy el xe on comun de   355 abitanti del departemento de Cher che el fa parte del rejon Sentro-Vałe de ła Loira in Fransa.
Donzère
Donzère el xe on comun de  5 833 abitanti del departemento de Drôme che el fa parte del rejon Alvergna-Rodano-Alpe in Fransa.
Thin Shoes
I Thin Shoes i xe un grupo alternative rock tedesco formà a Stocólma.
Urtica dioica
thumb|left|Un bar de ortighe Ł'ortiga ła xe na pianta erbasea de ła fameja de łe Urticaceae (nome sientifego Urtica dioica), ciamà nettle dai Inglexi, Brennnessel dai Todeschi, kopriva dai Sloveni e ortica dai Italian. Łe foje, a punta de lancia e coi bordi a denti de sega, łe ga dei pełeti coła punta finisima, dełicata, thumb|left|Łe punte de siłicio dei pełeti sułe foje e i pecol deł'ortiga fata de cristałi de asidi de siłicio: kuando ke se sfrega sti agheti (ke xe un sistema de autoprotesion de ła pianta), ste punte, piene de asido formico, serotonina e istamina, łe se spaca come el vero e łe va drento ła pełe faxendo vegner fora n'orticaria (pełe ke se gonfia come na scorsa de naransa e ke fa na spisa tremenda). A parte kuesto, ł'ortiga ła ga tanta vitamina A,C,D e K, fero, calcio e magnesio e se pol anca magnarla.
Ł'ortiga in cuxina
Ł'ortiga se pol magnarla in sałata o farla bojere e magnarla cota come i spinaci.thumb|left|Ovi sodi, patate e ortighe cote
Se pol fare fortaje e anca supe. Xe boni anca el rixoto (rixi e ortighe) e i subioti cołe ortighe.
Sainte-Marie-la-Mer
Sainte-Marie-la-Mer el xe on comun de 4 773 abitanti del departemento de Pyrénées-Orientales che el fa parte del rejon Ositània in Fransa.
Gideon Sundbäck
Infansia e studi
Nato a Jönköping, inte el sud de ła Svesia, Sundbäck svolse qui i so studi inferiori par poi trasferirse in Xermania, andove inte el 1903 se laureò in ingegneria al Połitecnico de Bingen am Rhein. In seguito, inte el 1905, emigrò inte i Stati Unii de ła Mèrica, andove scominsiò a laorare preso ła Westinghouse Electric in Pennsylvania.
L'invension de ła serniera
Asistente tecnico eletrotecnico, inte el 1906 xe stà asunto a ła Universal Fastener Company de Hoboken, New Jersey. Łe bone capasità inte el dixegno e el matrimonio co Elvira Aronson, fioła del responsàbiłe projeti, i ga condoto Sundback fino a ła poxision de projetista cao a ła Universal co el conpito de mijorar ła serniera lanpo sviłupà dall'ingegnere 'mericano Whitcomb Judson. Tałe modèło, all'epoca in produsion, jera baxà su un sistema de unsini e anełi, e tendeva a separarse masa fasilmente. I primi tentativi de Sundback, anca łori oncora baxài su un sistema a unsini, i fu insodisfacenti, in quanto i gaveva prexentà senpre ło steso difeto del modèło de prima.
Saint-Perdon
Saint-Perdon el xe on comun de  1 726 abitanti del departemento de Landes che el fa parte del rejon Nova Acuitania in Fransa.
Gideon Sundbäck
L'invension de ła serniera
Quando ła mojér de Sundbäck morì, inte el 1911, el marto, adołorà, se dedicò totalmente ai do dixegni e, prima del disenbre 1913, el gaveva catà na sołusion al problema de ła stabiłità de ła ciuxura: un sistema baxà su dentełi picenini intersecantixi al posto de su unsini e gansi, par questo ciamà dal so inventor "Hookless Fastener N° 1". Gideon Sundbäck aumentò el numaro de elementi de ligatura, da quatro pr połice, a diexe o undexe e ghè xe vegnùo inamente l'idea de fisare ła serniera so do nastri de stofa par senplificarne l'instałasion, aumentando l'apertura par i denti guidai del cursore unico.
Inte el 1914 Sundbäck mijorò ła so invension inte un novo modèło, ciamà "Hookless N° 2", che jera de fato el prototipo conpleto de ła moderna serniera lanpo. In sta nova version, ła parte terminałe de ciascun denteło ła gaveva na foseta all'estremità inferiore e na punta picenina conica all'estremità superiore; tałi elementi, in dentełi oposti, se intersecava a visenda quando łe do estremità de ła serniera łe vegneva avisinae e poste a contato dal pasagio del cursore. Tałe sistema asicurava n'otima prexa de łe do estremità, parmetendone na ciuxura otimałe.
Villers-aux-Bois
Villers-aux-Bois el xe on comun de   326 abitanti del departemento de Marne che el fa parte del rejon Grand Est in Fransa.
Gideon Sundbäck
Ultimi ani
Sundbäck sviłupò anca i machinari par ła produsion industriałe de ła so neonata serniera lanpo e divene prexidente de na società ciamà Lightning Fastener Company, co sede a Ontario, Canada, pur continuando a risiedere inte i USA e mantenendo ła citadinansa statunitense. Morì inte el 1954 par un ataco de cuore inte ła sità de Meadville, in Pennsylvania, e fu sepelìo inte el simitero locałe.
Riconoscimenti
In vita, Sundbäck risevete ła medaja d'oro de ła Reale Accademia Svedese de Sciense Ingegneristiche (Kungliga Ingenjörsvetenskapsakademien) inte el 1951. Dopo ła so morte, in riconosimento dei so meriti cofà inventor fu incluxo inte ła National Inventors Hall of Fame statunitense.
Castagnac
Castagnac el xe on comun de   288 abitanti del departemento de Alta Garona che el fa parte del rejon Ositània in Fransa.
Gideon Sundbäck
Riconoscimenti
El 24 apriłe 2012, in ocaxion del 132° aniversario de ła so nasita, Google ghè dedica un Doodle.
Sornéville
Sornéville el xe on comun de   328 abitanti del departemento de Meurthe-et-Moselle che el fa parte del rejon Grand Est in Fransa.
Sainte-Foi
Sainte-Foi el xe on comun de   26 abitanti del departemento de Ariège che el fa parte del rejon Ositània in Fransa.
Chaussoy-Epagny
Chaussoy-Epagny el xe on comun de   581 abitanti del departemento de Somme che el fa parte del rejon Hauts-de-France in Fransa.
Carresse-Cassaber
Carresse-Cassaber el xe on comun de 676 abitanti del departemento de Pyrénées-Atlantiques che el fa parte del rejon Nova Acuitania in Fransa.
Grand-Fayt
Grand-Fayt el xe on comun de   505 abitanti del departemento de Nord che el fa parte del rejon Hauts-de-France in Fransa.
Onnens
el xe on comun del distreto de Jura-Nord vaudois che el fa parte del canton Vaud in Svisara
Granada (Stato)
Granada el xe un stato de ła Amèrica de el Nord sudoriental, inte łe Antiłe.
Ła ga a sudest un confin maritimo definio co Trinidad e Tobago, altri stati visini i xe el Venesueła a sudovest e Saint Vincent e Grenadine a nord.
El stato el conprende łe ìzołe de Grenada a sud e łe Grenadine meridionałi, conprexa Cariacou e ła Martinica pìcoła
Ła popołasion ła xe conposta in maxoria da mori e metiċi. I abitanti i xe in maxoria catołegi.
El xe el secondo produtor modial de noxe moscada.
Saint-Père-sur-Loire
Saint-Père-sur-Loire el xe on comun de  1 049 abitanti del departemento de Loiret che el fa parte del rejon Sentro-Vałe de ła Loira in Fransa.
Vauvenargues
Vauvenargues el xe on comun de  1 013 abitanti del departemento de Bouches-du-Rhône che el fa parte del rejon Provensa-Alpe-Costa Axura in Fransa.
Grignols (Xironda)
Grignols el xe on comun de  1 207 abitanti del departemento de Xironda che el fa parte del rejon Nova Acuitania in Fransa.
Saint-Germain-en-Brionnais
Saint-Germain-en-Brionnais el xe on comun de   190 abitanti del departemento de Saône-et-Loire che el fa parte del rejon Bourgogne-Franche-Comté in Fransa.
Navaluenga
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de Ávila, che ła fa parte de ła comunità autònoma de łe Casteja e Leon.
Issiglio
el xe un comun inte la provincia de Turin chel fa parte de la rejon Piemonte
Sommette-Eaucourt
Sommette-Eaucourt el xe on comun de   193 abitanti del departemento de Aisne che el fa parte del rejon Hauts-de-France in Fransa.
Beauvoir
Beauvoir el xe on comun de   423 abitanti del departemento de Manche che el fa parte del rejon Normandia in Fransa.