cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
150 v.C.
El 150 v.C. o p. de C. (CL v.C par numari romani) el xe on an de el II secoło v.C..
Ripalta Arpina
el xe on comun inte la provincia de Cremona chel fa parte de la rejon Lombardia
Destriana
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de León, che ła fa parte de ła comunità autònoma de łe Casteja e Leon.
Bex
el xe on comun del distreto de Aigle che el fa parte del canton Vaud in Svisara
Recale
Recale el xe un comun italian de 7 611 abitanti. El xe in provincia de Caxerta inte ła rejon Canpania e el se estende so na area de 3,22 km². L'abità el xe situà a 43 metri s.l.m. El confina co i comuni de Capodrise, Casagiove, Casapulla, Caserta, Macerata Campania, Portico di Caserta e San Nicola la Strada.
La Morera
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de Badajoz, che ła fa parte de ła comunità autònoma de Estremadura.
Lapurdi
Lapurdi (in francexe Labourd, in guascon Labord) l'è el nome basco che se uxa par indicar queła che ze considerà ła xona più osidentałe dei Paexi Baschi francexi, in tel dipartimento dei Pirenei Atlantici. El confina a nord co łe Landes, a est co ła Basa Navara, a sud co ła Spagna (ła Navara a sud e ła Gipuzkoa e sudovest) e a ovest co el Golfo de Bizkaia. E teritorio no el ga un status ofisiałe e el corisponde a grandi łinee a un'antica viscontea co el steso nome. El Lapurdi l'è considerà una de łe sete provinçe tradisionałi de Euskal Herria, anca se xone come el Baso Adur (Baish Adur in guascon), inte l'estremo osidentałe de Lapurdi, ndo ghè Baiona, i'è de łéngua tradisional guascona (el basco l'è stà introdoto a partir dal XIX secoło co l'emigrasion da łe xone parlanti basco). I movimenti ocitanisti i rivendica el Baso Adur (incluxo Baiona) come parte de ła Guascogna.
I comuni che i le conpone i forma parte dei cantoni de Anglet-Nord, Anglet-Sud, Bayonne-Est, Bayonne-Nord, Bayonne-Ouest, Biarritz-Est, Biarritz-Ouest, Bidache (parsialmente), Espelette, Hasparren (parsialmente), Hendaye, La-Bastide Clairence (parsialmente), Saint-Jean-de-Luz, Saint-Pierre-d'Irube y Ustaritz. Tuti in tel distreto (arrondissement) de Baiona.
Castellbisbal
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de Barsełona, che ła fa parte de ła comunità autònoma de Catełogna.
Lapurdi
Łe più inportanti sità del Paexe Basco francexe le se cata in Lapurdi, e concretamente in tel Baso Adur: Baiona (el cui nome łatino l'era Lapurdum, da cui deriva el nome Lapurdi) e Biarritz. Difati, ła xona urbana più inportante de ła rejon l'è ła comunità de aglomerasion Baiona-Anglet-Biarritz.
thumb|left|250px|Segnałetica biłéngue francexe-basco a [[Saint-Pée-sur-Nivelle (Senpere).]] Łe tradisionałi costrusion del Lapurdi le ga un teto baso, in legno e muratura, architravi de piera e i'è piturè de roso, bianco e verde. Ła caxa de Edmond Rostand, Villa Arnaga a Cambo-les-Bains, l'è deso un muxeo dedicà a l'autor de Cyrano de Bergerac e a łe tradision basche.
Oltre al francexe, in tel teritorio se parla el basco, łéngua tradisional de ła magiorparte del teritorio, e el guascon, łéngua tradisional del resto, co rejoni miste come Baiona. El diałeto basco de ła xona l'è denominà lapurtera, tanto visin al basco colto stàndar.
Monterrubio de la Serena
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de Badajoz, che ła fa parte de ła comunità autònoma de Estremadura.
Lapurdi
Geografia
Ła prinsipałe sità del Lapurdi l'è Baiona, ma storicamente ła capitałe nonché luogo d'incontro l'è sta Uztaritz, al sentro del teritorio. Altre sità inportanti i'è: Biarritz, Hendaia, Hazparne, Ziburu e Donibane Lohizune. L'area l'è famoxa par łe feste de Baiona, de ła durata de sinque dì, i pearoni rosi de Espelette e ła costa.
Ła prinsipałe atività de ła costa l'è łigà al turixmo de masa, in particołare Miarritze, Donibane Lohizune e Hendaia. L'interno l'è oncora prinsipalmente costituio da cołine verdi e picołi paexi, come Sara e Ainhoa. Sta ciapando pié anca el setore łigà ai agriturixmi e a ła natura. Larrun (La Rhune in francexe), na cołina alta 900m, l'è situà a sud de Saint-Jean-de-Luz al confin co ła Spagna. Ła cołina l'è un sinboło basco, co viste spetacołari da ła so cima.
Costa
Ła costa del Lapurdi l'è piana paragonà a quełe de Gipuzkoa e Bizkaia. Ghè spiaie longhe e łe cime i'è base. I fiumi Bidasoa e Atturri i sfocia qua.
Łe spiaie del Lapurdi i'è: Barra • Miramar • Hondartza Handia (Biarritz) • Kai Zaharra • Euskaldunen Kosta • Erdikoa • Erretegia • Errege Pabiloia • Maiakoenia • Akotz • Untxin • Erromardia • Santa Barbara • Hondartza Handia (Donibane Lohizune) • Ondarraitz
Età antica
L'antico Lapurdi l'era abità dai Tarbelas, na tribù aquitana. I gavea el porto de Lapurdum, che el sarea diventà ła moderna Baiona, dando el nome a l'intiera rejon.
Medioevo
In tel Medioevo el forma parte del Ducato de Vasconia o Wasconia, in seguito ciamà Guascogna. In tel 844 i rasiatori vichinghi i conquista Baiona, ndoe i stabiłise na baxe par łe so incursioni. I vien espulsi soło che in tel 986, łasando n'eredità de conpetensa navałe in tel Lapurdi e in tuti i Paexi Baschi costieri.
In tel 1020 el duca Sancho VI el cede ła jurixdision sora el Lapurdi e quel che scomisiava a esan noto come Basa Navara, al re Sancho el Grando de Panplona. Sto monarca el ghe n'à fato ofisialmente na viscontea in tel 1023, nominando visconte un serto Lupo Sancho, un parente del duca de Guascogna. Sto teritorio l'includea tuto el Lapurdi moderno e forse serte parti de ła moderna Navara a nord del fiume Bidasoa.
In tel 1152 Enrico II d'Inghiltera el spoxa Ełeonora d'Aquitania e ła contea la pasa in man inglexe. El Lapurdi el vien aministrà diretamente, tra el 1169 e el 1199, da Ricardo Cuor de Leon. Poiché ghèra continui sołevamenti, in tel 1191 Ricardo el spoxa ła principesa navarexe Berenguela, separando cosita Baiona dal Lapurdi: Baiona in man del re inglexe, mentre Uztaritz la se converte inte ła capitałe del Lapurdi (1174). Sta roba la favorise el comercio tra ła Navara e Baiona (e l'Inghiltera), creando confliti co i paexi e łe sità agricołe del Lapurdi. Sto matrimonio l'induxe anca na tranxision jurixdisionałe che la modeła i confini dei Paexi Baschi del nord: la Basa Navara la vien definitivamente anesa a ła Navara, mentre el Lapurdi e l' Zuberoa i resta parte de l'Aquitania angioina. Sto pato el vien formałixà in tel 1193 inte ła forma de vendita da parte dei łegitimè visconti de Lapurdi, che i avea stabilio ła so sede in Ustaritz, dei so diriti a Enrico II de Inghiltera. Ustaritz la diventa da ałora ła capital de Lapurdi, invese de Baiona, fin a ła sopresion de ła provinça in tel 1798. I Inglexi i proclama ła łibertà del popoło senplice e i va contro a ła nobiltà łocałe, cavàndoghe tuti i diriti a ła nobiltà e ponendo fin al regime feudałe: a partir dal 1193 no ghè più stà nobiłi in Lapurdi e i fueri i ga difexo i diriti dei so abitanti.
El Lapurdi el pasa in mane francexi in tel 1451, poco prima de ła fin de ła Goera dei sent'ani. Da ałora fin a ła rivołusion francexe, el Lapurdi el se autogoerna in gran parte in quałità de provinça autonoma francexe.
In tel 1610, el Lapurdi el vive na cacia a łe streghe de grose dimension direta dal giudexe Pierre de Lancre, che la finise co na setantina de prexunte sorginak al rogo.
Età contenporanea
In tel 1798, ła neonata Republica francexe, guidà dai acentratori ideałi giacobini, la soprime łe provinçe storiche, incluxo el Lapurdi, incorporandołe in tel novo dipartimento dei Basses-Pyrénées, insieme co Bearn.
XX secoło
Inte łe ultime decade ghè stà ripetue petision par domandar ła separasion da Bearn e ła creasion de un dipartimento basco, insieme co łe altre do provinçe basche storiche de ła Basa Navara e el Zuberoa (Soule). Nonostante ste petision le sia presoché universalmente suportè in Lapurdi come in tel resto del Pays Basque, i'è stè ignorè da i sucesivi goerni francexi.
Atività maritime
El Lapurdi, come i altri teritori costieri dei Paexi Baschi, el ga xugà un inportante roło in tel primo sfrutamento europeo del Osèano Atlàntico.
El primo documento (na fatura) che mensiona ła cacia basca a łe bałene la data 670, tanto prima de łe incursion vichinghe. In tel 1059 i bałenieri del Lapurdi i ghe dà al visconte l'oio del primo animal caturà. Par che ai Baschi no ghe piaxese mia el gusto de ła bałena, ma che i faxese boni afari vendendo ła so carne e oio ai francexi, castigliani e fiaminghi. I bałenieri baschi i uxava par sta atività de łe longhe barche ciamè traineras, le sołe che ghe permetese de caciar visin a ła costa.
Par che el fuse sto setor, insieme co ła pesca del merluso, quel che 'à portà i marinai baschi al mare del Nord e a ła fin a Teranova. Ła data più frequentemente mensionà par el so arivo l'è el 1372. Altre fonti le documenta ła prexensa de pescatori baschi in Ixlanda in tel 1412.
Ła perdita de ła Navara de Donostia e Hondarribia a favor de ła Catiglia in tel 1200, la segna un pato co Baiona che la le fa diventar el porto de Navara par quaxi tre secołi. roło che l'estende anca inte l'età moderna, dopo che ła Navara la vien anesa da ła Castiglia (ma entranbe łe provinçe le resta autonome).
Comuni
thumb|280px|Comuni del Lapurdi.
Podhum
Podhum ła xe na locałità croata inte el comun de Jelenje, a 8 km a nord de Fiume.
Monumenti e loghi de intarese
left|thumb|Monumento a łe vitime de ła strage de Podhum Visin al vilajo ghe xe un monumento in memoria dei abitanti del logo vitime de na strage fata dai miłitari itałiani el 12 de lujo del 1942 pa' ordine del prefeto de ła provincia de Fiume Temistocle Testa. El 16 de zugno del 1942 jera sta infati copai Giovanni e Francesca Renzi che i jera maestri elementari inte el paexeto.
Inte l'asion xe sta fuxiłai tuti i omani del paexe de età conprexa infrà i 16 e i 64 ani.
So'l monumento xe indicai i nomi de łe 91 vitime.
El resto de ła popołasion (889 persone) ła xe sta deportà inte i canpi de internamento itałiani e a łe abitasion ghe xe sta dà fogo. .
Scafa
el xe un comun inte la provincia de Pescara chel fa parte de la rejon Abruso
Formigara
el xe un comun inte la provincia de Cremona chel fa parte de la rejon Lombardia
Zabok
el xe on comun inte la rejon de Krapina e del Zagorje che ła fa parte del stato de ła Croasia.
Steinbach am Ziehberg
el xe on comun del distreto de Kirchdorf an der Krems che el fa parte del stato de ła Alta Àustria in Austria
2 de disenbre
El 2 de diçenbre el ze el 336° dì dal scumìsio de l'ano drio del całendàrio gregorian e el 337° inte i ani bizesti. Par rivar al cao de l'ano ghe vołe oncora 29 dì.
Santi catòłeghi
san Silverio
Riehen
el xe uno dei tre comuni del Canton Baxilea Sità, che el fa parte de ła Confederasion Svisara.
149 v.C.
El 149 v.C. o p. de C. (CXLIX v.C par numari romani) el xe on an de el II secoło v.C..
Sità metropułitana de Xènoa
Ła Provincia de Genoa (Provinsa de Zena in łéngua łigure) ła xe na provincia de ła Łiguria de 887 094 abitanti, co capołogo a Genoa. Ła confina a ovest co ła Provincia de Savona, a nord col Piemonte (Provincia de Alesandria), e co l'Emiłia-Romagna (Provincia de Piacensa e Provincia de Parma), a est co ła Provincia de ła Spesia, e a sud col Mar Łigure.
Montodine
el xe un comun inte la provincia de Cremona chel fa parte de la rejon Lombardia
Valdemora
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de León, che ła fa parte de ła comunità autònoma de łe Casteja e Leon.
Alanno
el xe un comun inte la provincia de Pescara chel fa parte de la rejon Abruso
Castelldefels
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de Barsełona, che ła fa parte de ła comunità autònoma de Catełogna.
Riardo
Riardo el xe un comun itałian de 2 412 abitanti. El xe in provincia de Caxerta inte ła rejon Canpania e el se estende so na area de 16,48 km². L'abità el xe situà a 192 metri s.l.m. El confina co i comuni de Pietramelara, Pietravairano, Rocchetta e Croce, Teano e Vairano Patenora.
Steinbach an der Steyr
el xe on comun del distreto de Kirchdorf an der Krems che el fa parte del stato de ła Alta Àustria in Austria
Montijo (Spagna)
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de Badajoz, che ła fa parte de ła comunità autònoma de Estremadura.
148 v.C.
El 148 v.C. (CXLVIII v.C par numari romani) el xe on an de el II secoło v.C..
Vorderstoder
el xe on comun del distreto de Kirchdorf an der Krems che el fa parte del stato de ła Alta Àustria in Austria
Krapinske Toplice
el xe on comun inte la rejon de Krapina e del Zagorje che ła fa parte del stato de ła Croasia.
Castellcir
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de Barsełona, che ła fa parte de ła comunità autònoma de Catełogna.
Val Müstair
el xe on comun de ła rejon Engiadina Basa/Val Müstair che ła fa parte del canton Grixoni in Svisara
Scuol
el xe on comun de ła rejon Engiadina Basa/Val Müstair che ła fa parte del canton Grixoni in Svisara
Armełin
L'armełin el ze ła fruta de l'armełinaro (Prunus armeniaca), che el fa parte de ła fameja de łe Rosacee e al zènare prunus, al cuało ghe fa parte anca ła sareza, bronba, màndoła e pèrsego.
Co racuanti de sti cuà ghe ze sta produzesto vari ìbridi on mùcio estimai dai marcai inte i cuałi i ze stai introduzesti.
Istòria
L'armełinaro ła ze na pianta orizenària de ła Cina nordorientałe confinante co ła Rùsia. Ła so prezensa ła data pì de 5000 ani de istòria. Da łà, ła se ga estendesto lenta verso ovest, traerso l'Azia sentrałe fin a rivar in Armenia, stato dal cuało ła ga ciapà el nome.
El armełinaro el cresaria selvàdego in natura in Cina za da ben 4 000 anni. Uncó el ze difondesto in pì de 60 stati e el njien coltivà in climi caldi o tenperai e relativamente suti.
Papa Niccolò V
__HIDDENCAT__
Quintano
el xe un comun inte la provincia de Cremona chel fa parte de la rejon Lombardia
Sankt Pankraz
el xe on comun del distreto de Kirchdorf an der Krems che el fa parte del stato de ła Alta Àustria in Austria
Moscufo
el xe un comun inte la provincia de Pescara chel fa parte de la rejon Abruso
147 v.C.
El 147 v.C. (CXLVII v.C par numari romani) el xe on an de el II secoło v.C..
Villabraz
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de León, che ła fa parte de ła comunità autònoma de łe Casteja e Leon.
Spoltore
el xe un comun inte la provincia de Pescara chel fa parte de la rejon Abruso
La Parra
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de Badajoz, che ła fa parte de ła comunità autònoma de Estremadura.
Piotrovixe
Piotrovixe (par połaco Piotrowice [pʲɔtrɔˈvʲit͡sɛ]) el xe on viłajo de 352 aneme del comun de Karczew inte el distret de Otwock, inte ła Połonia sentro orientał.
Foto de Piotrovixe
thumb|Na via Piotrovixe. thumb|Strada col segnal del viajo e na croxe. thumb|Croxe inte el sentro de Piotrovixe. thumb|[[Łago de Piotrovixe.]] thumb|Panorama del [[Łago.]]
Pomo
El pomo (dal gało-roman poma) el ze ła fruta del pomaro. El pomo el ga orìzane inte l'Azia sentrałe, cheło che uncó el ze el Kazakistan, andove oncora deso se ghe połe catar el so antenato selvàdego Malus sieversii.
Roccamonfina (CE)
Roccamonfina el xe un comun italian de 3 626 abitanti. El xe in provincia de Caxerta inte ła rejon Canpania e el se estende so na area de 31,04 km². L'abità el xe situà a 612 metri s.l.m. El confina co i comuni de Caianello, Conca della Campania, Galluccio, Marzano Appio, Sessa Aurunca e Teano.
Pomo
Descrision
El pomo el ze el "fruto" pì destajonà (ło se połe catar tuto el tenpo de l'ano) e sto cuà el dimanda ła prezensa de inpianti che i proveda de conservarle e ła distribusion de ła dispunibiłità in tuto el tenpo de l'ano. Ła maturasion naturałe ła vària da ła fin de agosto e ła metà de otobre
Ła dispunibiłità a ła conservasion naturałe dei fruti ła ze drastegamente difarente inte łe vàrie varietà, visti i grandi contegnui in àsidi orgàneghi, de norma ła conservasion ła va da uno a cuatro mezi.
Inte ła conservasion industriałe ze inportanti łe condision fìzeghe andove sta cuà ła vien fata. Dopo ver catà i pomi, i fruti i ze conservai a tenperature da 1,0 a 3,5 °C co umidità rełativa del 59-68%. Par conservasion pì longhe se core a conservasion in celle co atmosfera controłada (pì rica de azoto).
Pieve d'Olmi
el xe on comun inte la provincia de Cremona chel fa parte de la rejon Lombardia
Castellfollit de Riubregós
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de Barsełona, che ła fa parte de ła comunità autònoma de Catełogna.
Pomo
Produsion
La produsion mondiałe de pomi inte el 2018 ła ze stada de 86 milioni de tonełade; la Cina eła soła ła ga contribuio par el 46% del totale, seguia a granda distansa da Stati Unii e Połònia.
Mérida (Spagna)
__HIDDENCAT__
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de Badajoz, che ła fa parte de ła comunità autònoma de Estremadura.
Xàtiva
Xàtiva in catałan e Jativa in castijan, el xe on comun spagnoło de sirca 29 000 abitanti che el se cata inte ła comunità autonoma Valensiana. Ła xe na vecia çitadina cavedal de ła comarca La Costera ai piè de ła Sierra de Aguyas a 115 metri de altitudine s.l.m. inte ła vałe del fiume Albaida. Ła xe cołegada co l'autostrada e ła ferovia a Vałensia.
Sariegos
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de León, che ła fa parte de ła comunità autònoma de łe Casteja e Leon.
Zagorska Sela
el xe on comun inte la rejon de Krapina e del Zagorje che ła fa parte del stato de ła Croasia.
Edlbach
el xe on comun del distreto de Kirchdorf an der Krems che el fa parte del stato de ła Alta Àustria in Austria
146 v.C.
El 146 v.C. (CXLVI v.C par numari romani) el xe on an de el II secoło v.C..
Castellfollit del Boix
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de Barsełona, che ła fa parte de ła comunità autònoma de Catełogna.
Kraljevec na Sutli
el xe on comun inte la rejon de Krapina e del Zagorje che ła fa parte del stato de ła Croasia.
Grünburg
el xe on comun del distreto de Kirchdorf an der Krems che el fa parte del stato de ła Alta Àustria in Austria
Tuborg
Tuborg ła xe na socetà danexa produtora de bira fondada inte el 1873 e finansiada da Carl Frederik Tietgen.
Papa Pio IX
__HIDDENCAT__
Tuborg
Storia
Ła se ga fondesto co ła United Breweries inte el 1894 che dopo ła xe entrà tramite un acordo co Carlsberg inte el 1903. Inte el 1970 ła xe stà acuixìa definitivamente da Carlsberg. Ancùo, i xe inpegnai in una esportasion globałe del prodoto. Ła socetà ła xe entrà de recente inte el marcà irlandexe.
Marche
Łe marche del grupo Tuborg xe vendùe in 31 paexi:
Papa Pio IX
El beato Pio IX, al secoło Giovanni Maria Mastai Ferretti (Senigallia, 13 de majo 1792 - Roma 7 de febraro 1878), el xe sta papa de ła Cexa catołica inte el XIX secoło. El suo pontificado, durà quaxi 32 ani, el xe sta el pì łongo de ła storia de ła Cexa catołica, dopo queło de San Piero.
Pianella
el xe un comun inte la provincia de Pescara chel fa parte de la rejon Abruso
Zernez
el xe on comun de ła rejon Engiadina Basa/Val Müstair che ła fa parte del canton Grixoni in Svisara
3 de disenbre
El 3 de diçenbre el ze el 337° dì dal scumìsio de l'ano drio del całendàrio gregorian e el 338° inte i ani bizesti. Par rivar al cao de l'ano ghe vołe oncora 28 dì.
Santi catòłeghi
san Francesco Saverio
Cador
miniatura|Vedua del Lach de Mesurina|sinistra Al Cador (ciamà anca raramente Cadoria, fur. Cjadovri, lad. Cador, tal. Cadore) al ze na rejon stòrica vèneta, situada intieramente inte la provinsa de Belun e che la se destira par l'intier de la so superficie inte le Dolomite. La confina a nord co Tirol e Carinsia (Austria), col Trentin-Alt Ades a ponent, el Friul-Venesia Zulia a levant e co Agortin e Alpago inte la Provinsa de Belun, a sud. Al so cao-loch al ze Pieve de Cador
Al Cador al gnen zeneralmente sudivis inte i seguenti sub-teritori:
Lengue
La situasion lenguìstica del Cador la xe quela de un sostansial bilenguisemo. Al talian al ze la lengua ufisial; ciacolà da la mazor parte dei abitanti xe el cadorin. Sapada la rapresenta l'ùgnol cas de comunità zermanòfona inte la provinsia de Belun.
Le parlae le ze tute de zoc ladin (vedi el dialeto ladin cadorin), lengua tutelada da la leze 482/99, a ecesion del sapadin, dialet zermanòfono.
L'Istituto Ladin de la Dolomites el ga par finalità la promosion e la valorizasion de la ciacolada e de la cultura ladina.
Valderas
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de León, che ła fa parte de ła comunità autònoma de łe Casteja e Leon.
Fornaxa (TN)
Fornàxa, o anca Fornàx, inte ła variansa locał, el xe un comun de 1324 abitanti inte ła provinsa de Trent.
Martignana di Po
el xe on comun inte la provincia de Cremona chel fa parte de la rejon Lombardia
145 v.C.
El 145 v.C. (CXLV v.C par numari romani) el xe on an de el II secoło v.C..
Radoboj
el xe on comun inte la rejon de Krapina e del Zagorje che ła fa parte del stato de ła Croasia.
La Roca de la Sierra
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de Badajoz, che ła fa parte de ła comunità autònoma de Estremadura.
Castellgalí
el xe un comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de Barsełona, che ła fa parte de ła comunità autònoma de Catełogna.
Navalvillar de Pela
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de Badajoz, che ła fa parte de ła comunità autònoma de Estremadura.
X secoło v.C.
II miłenio v.C. | I miłenio v.C. | I miłenio
XIII secoło v.C. | XII secoło v.C. | XI secoło v.C. | X secoło v.C. | IX secoło v.C. | VIII secoło v.C. | VII secoło v.C.
Ani 990 v.C. | Ani 980 v.C. | Ani 970 v.C. | Ani 960 v.C. | Ani 950 v.C.
Ani 940 v.C. | Ani 930 v.C. | Ani 920 v.C. | Ani 910 v.C. | Ani 900 v.C.
El X sècoło v.C. o p. de C. el xe on secoło del I mìłenio v.C., che 'l xe tacà inte el an 1000 v.C. e el xe finì inte el ano 901 v.C.. thumb|upright=1.6|Mapa del mondo torno al 1000 a.C. {{legend|#FFFF00|[[Sosiedà de Caçiadori e rancuaradori}} {{legend|#990099|Pastori nomadi}} {{legend|#00FF00|Sosiedà de contadini senplisi}} {{legend|#FFAA00|Sosiedà de contadini conplese}} {{legend|#7575ff|Sosietà stadai}} {{legend|#FFFFFF|Tere sensa parsone}} {{legend|Red|Linea - Xona de łaorasion del fer}} {{legend|pink|Linea - Xona de łaorasion del bronxo}} ]]
Pieve San Giacomo
el xe on comun inte la provincia de Cremona chel fa parte de la rejon Lombardia
Picciano
el xe un comun inte la provincia de Pescara chel fa parte de la rejon Abruso
Castellnou de Bages
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de Barsełona, che ła fa parte de ła comunità autònoma de Catełogna.
Dampleux
Dampleux el xe on comun de   396 abitanti del departemento de Aisne che el fa parte del rejon Hauts-de-France in Fransa.
Skype
Sta aplicasion ła include anca na caratarìstega denominà SkypeOut che permite ai usuari ciamar ai tełéfoni convensionałi, pagando difarenti tarife secondo el paexe de destin: 0,017 € al minuto par tanti Stati, levàndose-sù in altri fin 0,55 €.
Inte el setenbre del 2005 ła dita ła xe stà comprà da eBay par 2.600 miłioni de dólari.
Skype for Business ła xe la version comerçałe de Skype.
144 v.C.
El 144 v.C. (CXLIV v.C par numari romani) el xe on an de el II secoło v.C..
Skype
Skype el contava, al setenbre del 2011, 663milioni de uxari rejistrai a liveło mondiałe.
EMule
Creà in on prinsipio come alternativa a el programa eDonkey, in on s-ciapo de tenpo ło ga sorpasà in funsion, e somando el fato chel xe łibaro e gratuito, el ło ga sorpasà en popołarità par convertirse in uno de i programi pi usà dai usuari de P2P. I existe anca múltipli programi derivai con el objetivo de portarlo inte altri sistemi operativi, cofà xMule o aMule.
Paso Vexena
El paso Vexena, 1404 m, xe in Trentin e el liga l'Altopian de Lavarone ał'Altopian dei sete comuni. El xe na beła piana larga de prà, coi boschi tutintorno e tante malghe e vache (lì su vien fato el formajo Vexena).
Storia
Fin a ła Sentensa roveretana del 1605, Vexena xera soto ła Republica de Venesia, come ke riporta el proveditor ai confini conte Francesco Caldogno al so doge Marin Grimani ai primi del 17° secoło. Dopo, ła xe pasà soto ł'Austria.
Prima guera mondiałe: i forti de Vexena
I Austriaci i gaveva tirà su, prima de ła prima guera mondiałe, na cadena de forti difensivi verso ł'Italia, da Folgaria (forti Serrada, Dosso del Sommo o Cherle, Sommo Alto, Sebastiano) a Lavarone (Gschwendt o Belvedere, Łuxerna) fin a Vexena (Verle e Spitz Vexena). thumb|left|El forte Verle a Vexena A Vexena ghe xe difati sti do forti: uno, kueło de Verle o Busa Verle el xe a pochi minuti a pie dal paso, l'altro, in sima al Spitz Vexena, 1905 m, el xe in alto, scavà drento ła piera, a strapionbo suła Valsugana e se ghe riva col troso n. 205, in do ore e mexa. thumb|Pianta originaria in todesco del forte al Spitz Vexena: in maron el buron ke va xo in Valsugana, in xało ła cupoła blindà deł'oservatorio, in vioła łe postasion de mitrajatrici, in verde kuełe de fusijeria, in grixo, davanti, i reticołati thumb|left|Vista sui laghi de Levico e Caldonaso dal forte del Spitz Vexena Dal Spitz Vexena se ga na vista meravejosa sui laghi de Levico e Caldonaso, sul Panarota, sul Lagorai e, distante, sułe Dołomiti de Brenta. El forte del Spitz Vexena el xera in realtà un posto de oservasion, co teritoriałi, tełegrafisti e tełefonisti e sapadori. Ai primi dì de guera del 1915 i do forti i xe sta bonbardà dal forte Verena, tałjan, e el Verle anca da ła fanteria, ma i Tałjan no i ghe ła ga fata a ciaparli. Dopo ł'ofensiva austriaca del 1916, i do forti i xe restà 'ntełe retrovie e cusì fin al 1918, a ła fin de ła guera.
La Zarza (Estremadura)
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de Badajoz, che ła fa parte de ła comunità autònoma de Estremadura.
Rocca d'Evandro
Rocca d'Evandro el xe un comun itałian de 3 366 abitanti. El xe in provincia de Caxerta inte ła rejon Canpania e el se estende so na area de 49,54 km². L'abità el xe situà a 83 metri s.l.m. El confina co i comuni de Cassino, Castelforte, Galluccio, Mignano Monte Lungo, San Vittore del Lazio, Sant'Ambrogio sul Garigliano, Sant'Andrea del Garigliano, Sant'Apollinare e Sessa Aurunca.
Ricerca
Ła ricerca ła xe el procexo de trovar fati. Sti fati i condurà a ła conosensa. Ła ricerca ła xe fata usando quel che xe xà conosiudo. Ła conosensa suplementare ła pol èser otegnuda provando (o falsifegando) łe teorie o i sistemi existenti, e provando a spiegar mejo łe oservasion. Ła ricerca ła xe un procexo anałitego, sistematego, organixà e ozetivo. Sto proceso el dovarìa rispòndar a na domanda o na ipotexi. In sto modo, el dovarìa aumentar ła conosensa e łe informasion su una serta roba sconosiuda che ła xente ła dexidera saver mejo.
Roccaromana
Roccaromana el xe un comun italian de 878 abitanti. El xe in provincia de Caxerta inte ła rejon Canpania e el se estende so na area de 27,71 km². L'abità el xe situà a 180 metri s.l.m. El confina co i comuni de Baia e Latina, Dragoni, Formicola, Liberi, Pietramelara, Pietravairano e Pontelatone.
Ricerca
Ricerca sientifega
El metodo sientifego el xe un modo comune de far ła ricerca. Ła ricerca ła xe usà par mijorar ła conprension de ła biołozia, de l'inzegneria, de ła fixega, de ła chimega e de tanti altri canpi. Chesto el permete de scoprire łe nove medicine, rèndar le machine pì segure, e far che le aziende agricołe le produsa pì prodoti ałimentari. I schei par ła ricerca i vien dai governi, da łe società comerciałi privae, e da łe carità.
Nußbach (Austria)
el xe on comun del distreto de Kirchdorf an der Krems che el fa parte del stato de ła Alta Àustria in Austria
Ricerca
Descrision breve
Ła ricerca ła xe caraterixà da l'èsar un proceso:
Atività
Łe atività de baxe de ricerca łe xe:
Cołegamenti intrà łe desipline
Xe stai descriti i seguenti tipi difarenti de ricerca intrà łe desipline, co na terminołozia specifega:
Malagnino
el xe un comun inte la provincia de Cremona chel fa parte de la rejon Lombardia
Stubičke Toplice
el xe on comun inte la rejon de Krapina e del Zagorje che ła fa parte del stato de ła Croasia.
Sobrado (Casteja e Leon)
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de León, che ła fa parte de ła comunità autònoma de łe Casteja e Leon.
Castellolí
el xe un comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de Barsełona, che ła fa parte de ła comunità autònoma de Catełogna.
Rocchetta e Croce
Rocchetta e Croce el xe un comun italian de 463 abitanti. El xe in provincia de Caxerta inte ła rejon Canpania e el se estende so na area de 13,01 km². L'abità el xe situà a 459 metri s.l.m. El confina co i comuni de Calvi Risorta, Formicola, Giano Vetusto, Pietramelara, Riardo e Teano.
Lanarkshire de Sora
El Lanarkshire de Sora (gaelico scoseze Siorrachd Lannraig a Tuath) el xe on'area aministrativa de ła Scozia.
143 v.C.
El 143 v.C. (CXLIII v.C par numari romani) el xe on an de el II secoło v.C..
Schlierbach (Austria)
el xe on comun del distreto de Kirchdorf an der Krems che el fa parte del stato de ła Alta Àustria in Austria
Jim Morrison
__HIDDENCAT__
Jim Morrison, nòme d'arte de James Douglas Morrison, (Melbourne, Florida, 1943 - Paris, 1971) el xe sta un cantante, conpoxidor, muxicista americano.
Rivà a ła fama internasionałe come voxe inte i The Doors insieme co Ray Manzarek, Robby Krieger e John Densmore.
Llera
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de Badajoz, che ła fa parte de ła comunità autònoma de Estremadura.
Llerena
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de Badajoz, che ła fa parte de ła comunità autònoma de Estremadura.
Valdevimbre
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de León, che ła fa parte de ła comunità autònoma de łe Casteja e Leon.
Sareza
__HIDDENCAT__
A sariexa a xé el fruto de ła sarexera (Prunus avium). A pianta domestegada a xé stata otegnua da ripetùe incroci de a specie botànega.
A sariexa a pol nàsar da do diferenti spece botàneghe: da na parte ła sarezèra dolse (Prunus avium), che a produxe e sariexe che de soìto magnemo come fruta fresca; da che-altra a sarexèra garba (Prunus cerasus), che a produxe marene, vìsołe o marasche, che de sòito e vien ciamàe sariexe garbe o acide. In sto artìcoeo se descrive a sariexa normàe, el fruto del Prunus avium.
La sariexa, che de sòito a ga a forma de na sfera, de 0,7-2 sentìmetri de diàmetro, a pol ciapar anca ła forma de cuor o de sfera na s-ciantina slongada. El coeor, de soito roso, el pol variar, secondo e varietà, dal xàeo ciaro del Graffione bianco piemontese al rosso cuasi nero del Durone nero di Vignola. Anca a polpa a ciapa coeori e e consistense diferenti a seconda de a varietà, pasando dal bianco al roso nereto inte el primo caso e dal ténaro al crocante inte el secondo caso. El gusto el xé dolse, mai stomegoso, co ponte acide.
A sariexa a matura inte el periodo tra a primavera e l'istà; a ga na samensa dura, del coeor del legno.
Conposission chimica
El osso interno el contien àsido cianìdrego.
Caorlina
right|250 px|thumb|Na caorlina che xe drìo far ła [[Vogałonga]] Ła Caorlina xe na inbarcasión tipega de ła Łaguna de Venesia.
El nome xe łigà in ùltima ała so orìxene a Caorle, comun de ła Provincia de Venesia, un tenpo tersa ìxoła del dogado par estensión dopo Venesia e Cioxa.
Ła carateristeghe de ła caorlina xe inansituto el fondo piato e ła pròva e'l pòpe conpagni e rialsài; questo consente co fasiłità ła vòga da parte de quatro o sìe vogadóri. Ła dimensión tìpeghe de ł'inbarcasión xe 9,65 metri de łónghesa par 1,75 metri de łarghésa: uxàda inisialmente par ła pesca in łaguna (dita a seragia) e pa'l straporto anca de ingenti carghi (grasie ała so capiensa ed agiłità de movimento). Ancùo ła xe una de łe inbarcasión più rinomàe nełe regàte sul curto parcorso de ła Regata Storica de Venesia.
Inaxónta, a Caorle, da qualche ano xe stàda costruìa na Caorlina o Caorlina da paràda, co 24 vogadóri più caovoga, che oltre a partesipar ała Regàta Storica, ciapa parte a numaroxe manifestasión de caratere storego o lerigióxo.
Ruviano
Ruviano el xe un comun itałian de 1 822 abitanti. El xe in provincia de Caxerta inte ła rejon Canpania e el se estende so na area de 24,15 km². L'abità el xe situà a 80 metri s.l.m. El confina co i comuni de Alvignano, Amorosi, Caiazzo, Castel Campagnano, Faicchio, Gioia Sannitica e Puglianello.
Gais
l'è on comun inte la Provincia autonoma de Bolxan chel fa parte de la rejon Trentin-Alto Àdexe.
Castellterçol
el xe un comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de Barsełona, che ła fa parte de ła comunità autònoma de Catełogna.
IX secoło v.C.
XII secoło v.C. | XI secoło v.C. | X secoło v.C. | IX secoło v.C. | VIII secoło v.C. | VII secoło v.C. | VI secoło v.C.
Ani 890 v.C. | Ani 880 v.C. | Ani 870 v.C. | Ani 860 v.C. | Ani 850 v.C.
Ani 840 v.C. | Ani 830 v.C. | Ani 820 v.C. | Ani 910 v.C. | Ani 800 v.C.
El IX sècoło v.C. o p. de C. xe on secoło del I mìłenio v.C., che 'l xe tacà inte el an 900 v.C. e el xe finì inte el ano 801 v.C..
Cultivar
In lato pràtego, el cultivar el saria l'anàłoga rasa de na spece animałe fata co ła domestegasion e ła sełesion.
El cultivar el se identìfega de consevensa inte un partegołar zenotipo, izołà artefesalmente co ła sełesion masałe o ła sełesion individuałe, che ła tien fisà e repetìbiłi, co ła propagasion gàmega par almanco 3-4 zenerasion, i so caràtari.
Inte ła sistemàtega, el cultivar el raprezenta na sudivizion menor de ła sotospece al pari de ła varietà, tèrmano che de sòłito el se rifarise a łe rase che łe se ga produzeste de so sponte in nadura.
Etimołozia
El tèrmano «cultivar» (in vèneto, sostantivo mascułin variàbiłe) el divien da ła contrasion de ła locusion ingleza cultivated variety ("varietà coltivata"), a volta soa calco del latin varietas culta, e el ze sta ufisalmente adotà dal XIII Congreso de Orticultura che el se ga fazesto a Londra inte el 1952.
Caramanico Terme
el xe on comun inte la provincia de Pescara chel fa parte de la rejon Abruso
Màndoła
La màndoła ła ze ła samesa comestìbiłe del Prunus dulcis, comunemente ciamà mandołaro.
4 de disenbre
El 4 de diçenbre el ze el 338° dì dal scumìsio de l'ano drio del całendàrio gregorian e el 339° inte i ani bizesti. Par rivar al cao de l'ano ghe vołe oncora 27 dì.
Santi catòłeghi
Santa Barbara e san Giovanni Damasceno
Hordeum vulgare
thumb|Hordeum vulgare|sinistra
L’orzo comun (o orzo o antigamente ordo; nome sientìfego Hordeum vulgare L., 1753 ) el ze ła pì inportante pianta del zènaro hordeum.
Descrision
De altésa mèdia de 70 cm, e ganbara diviza da 5-8 internodi, l'orzo, come tuti i cereałi, el prezenta n'infioresénsa ciamada spiga, ermafrodita, che, na volta fecondada, ła dà na quantità de chichi che ła va dai 20 ai 30. Łe foje łe ze łónghe e stréte e quéła pì in alto ła sta a protesion parsiałe dei fruti.
Ła sémena del'orzo ła poe èsare fata sia in utuno che in primavera. Inte el primo cazo bizogna stare tinti che no ghe sia jełade masa inténse parché sta pianta ła ga na menore rezisténsa al frédo respeto al forménto; inte el secóndo ghe ze comunque na réza inferior, parché l'orzo el se ga perso łe pióve utunałi. Respeto al forménto, l'orzo el vien semenà un fià prima e rancurà un fià daspò, anca se ła réza ła ze squazi ła metà de queła del formento tènaro, eséndo su par zó de 3 tonełade par ètaro.
Óltra che ła paja, prodóto secondario, l'orzo el vegne soratuto coltivà par łe só caròside. Fazendołe germinare e cavàndołe sùbito, ste qua łe toe el nome de malto, che, secà e tratà co levà, el devénta bira, alcòłego conosesto fin dal'antighità e sparpagnà in difarénti parte del móndo, in particołar l'Eoropa del nord, indove l'orzo el ze bastansa coltivà anca par sta razon qua. I chichi de orzo i ga anca funsion difarénti: mazenai i dà na farina che, par 100 g, ła dà energia par 345 cal, fornìa da 74,5 g de carboidrati, 1,6 g de grasi e 10,5 g de proteine ; na so caraterìstega ze ła poartà de glùtine che ła fa bóna par i celìaci, ma non par far pan. Infati el pan d'orzo, considarà manco prezà de quéło bianco de forménto puro ma in ogni cazo oncora ben difuzo, spece al nord e in montagna, se fa co na miseła co altri cereałi. L'orzo mazenà daspò el se pol doparare par far el cusì dito cafè d'orzo, un bévare sénsa cafeina.
Come magnare, l'orzo el ga na beła s-cianta de bóne caraterìsteghe. Par scuminsiare, durante ła cotura el se toe drénto un mucio de aqua e cusì el sasia fasilmente, balansando el consisténte aporto całòrego. El ze rico daspò de sałi minerałi che da na parte i juta l'atività del serveło (potasio, magnezio), da st'altra i fortìfica i osi (fòsforo, calcio). El ze antinfiamatorio par paréce parte del corpo: par ezenpio łe conoseste caramełe d'orzo łe dà sołievo a ła goła. Infin ze lasativo.
Jesenje
el xe on comun inte la rejon de Krapina e del Zagorje che ła fa parte del stato de ła Croasia.
Lobón
__HIDDENCAT__
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de Badajoz, che ła fa parte de ła comunità autònoma de Estremadura.
142 v.C.
El 143 v.C. (CXLII v.C par numari romani) el xe on an de el II secoło v.C..
Castellví de Rosanes
el xe un comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de Barsełona, che ła fa parte de ła comunità autònoma de Catełogna.
Inbarcasion venesiane
Ła tradisión marinara venesiana ła ze un mucio antiga e ła ga produzesto na tipołozia de inbarcasion daseno granda.
I venesiani par mòvarse in łaguna i ga senpre fato i conti co canałi streti e fondałi basisimi par grande estensión.
Par sta razon łe inbarcasion che łe varenta na mazor stabiłità in łaguna łe ze cuełe che łe pesca manco e che no łe ga ła cołonba: carateristega partegołàr de łe barche venesiane ła ze el fondo piato.
Infinaménte forma e dimensión łe ga da respònder a diverse ezigense de cargo e a ła partegołar tècnega de voga ad un remo che ła se ga zviłupà co suceso inte l'area veneta.
Ła dominasión veneta, che ła se gaveva estendesto anca inte l'entrotera fin a l'Adda, ła ga influensà anca łe tradisión naùteghee łigàe a ła nagevasión de'l łago, diramàndo algune tipołozie de barche che par carateristeghe e mètodo de vogàda łe se visina asé a ła tradision venesiana.
Un capitoło a parte inte ła storia dei trasporti łagunari, romai entrà inte ła tradisión, el ze rełatìvo al servisio pùblego de łinea e a ła propulsion a motor.
Inte'l spasio sotostante A ze riunìe conforme łe categorie de dòparo racuante tipołozie de inbarcasión. Ła stesa voze ła pol recórer in pi categorie:
Kremsmünster
el xe on comun marcà del distreto de Kirchdorf an der Krems che el fa parte del stato de ła Alta Àustria in Austria
Isola Dovarese
el xe on comun inte la provincia de Cremona chel fa parte de la rejon Lombardia
Villagatón
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de León, che ła fa parte de ła comunità autònoma de łe Casteja e Leon.
Pianengo
el xe un comun inte la provincia de Cremona chel fa parte de la rejon Lombardia
Carpineto della Nora
el xe on comun inte la provincia de Pescara chel fa parte de la rejon Abruso
Rita Levi-Montalcini
__HIDDENCAT__
Ła ga ciapà el premio Nobel par ła medisina inte el 1986 e nominà senatora a vita inte el 2001. Xe vegnùa a mancare el 30 de diçenbre 2012, al'età de 103 ani.
Biografia
Dopo aver studià medisina a l'università de Turin, dove a l'età de vint'ani ła xe 'ndà drento ła scoła medica de l'istòłogo Giuseppe Levi, ła ga tacà i studi sol sistema nervoxo che el gavarìa proseguìo par tuta ła so vita, salvo qualche breve interusion inte el periodo de ła seconda guera mondiałe. Ła se ga łaureà inte el 1936.
Inte el 1938, in quanto ebrea, ła ga dovesto, a cauxa de łe łegi rasiałi fasiste, a emigrar in Belzo co Levi, dove ła ga continuà łe so ricerche inte on łaboratorio caxałingo. Quando i todeschi, inte ła primavera del 1940, i ga invadesto el Belzo, ła torna a caxa soa a Turìn dove łe cantinua a łaorar a caxa soa dove col so maestro Giuseppe Levi ła taca a fare ricerche so ło sviłupo del sistema nervoso inte embrioni de połastro.
I so primi studi (dei ani 1938-1944) i xe dedicai ai mecanismi de formasion del sistema nervoso dei vertebrati.
Inte el 1947 ła ga proseguio łe so riserche al Departemento de Zoołogia de ła Washington University ('nte ło Stato statunitense del Missouri), dove ła xe restà fin al 1977. Inte el 1951-1952 ła ga descoerto el fator de crèsita nervoxo noto come NGF (Nerve Growth Factor), che el xoga on ruoło esensial inte ła crèsita e diferensiasion de łe celule nervoxe sensoriałi e sinpatiche. Par sirca trent'ani ła ga proseguìo łe riserche so sta mołecoła proteica e sol so mecanismo d'asion, par łe cuałi inte el 1986 ła xe sta insignìa del Premio Nobel par ła medisina insieme al statunitense Stanley Cohen.
Dal 1961 al 1969 ła ga direto el Sentro de Ricerche de Neurobiołogia del Consiglio Nazionale delle Ricerche (Roma) in cołaborasion co l'Istituto de Biołogia de ła Washington University, e dal 1969 al 1979 el Łaboratorio de Biołogia celulare. Dopo esarse ritirà da sto incarico "per raggiunti limiti d'età" ła ga continuà łe so ricerche come risercador e guest professor dal 1979 al 1989, e dal 1989 al 1995.
Dal 1993 al 1998 ła ga presiedù l'Istituto dell'Enciclopedia Italiana. Ła xe menbro de łe pì prestigioxe academie sientifeghe internasionałi, cuałi l'Accademia Nazionale dei Lincei, l'Accademia Pontificia, l'accademia nazionale delle scienze dita dei XL, ła National Academy of Sciences statunitense e ła Royal Society. Ła xe sta nominà senatore a vita dal presidente de ła Republica Carlo Azeglio Ciampi El 1° agosto del 2001. Particołarmente sensìbiłe ai temi de ła difexa de l'anbiente e del sviłupo sostenibiłe, inte el 1998 ła ga fondà ła sesion itałiana de Green Cross International, ong riconosesta da łe Nasion Unìe co Mikhail Gorbaciov presidente, de cui ła xe consejero.
Castellví de la Marca
el xe un comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de Barsełona, che ła fa parte de ła comunità autònoma de Catełogna.
Rocky Roberts
__HIDDENCAT__
The Soft Parade
The Soft Parade el xe on album del grupo rock american dei The Doors.
Rocky Roberts
Rocky Roberts, a l'anagrafe Charles Roberts (Tanner, 23 de agosto 1941 – Roma, 13 de zenaro 2005), el ze stà un cantante statunitense naturałizà itałian.
I scominsi
Inte'l steso parìodo el frecuentava el grupo muzegałe de'l batarista Doug Fowlkes, che'l se ezibiva so ła nave. 'St'ùltemo el ga notà suito el so inato tałento de bluesman e el ło ga fazesto cantar co'l nome de "Rocker Roberts". Ła band ła se ciamava Doug Fowlkes & The Airdales, nome de'l diałeto statunitense utiłizà dai soldài USA. I altri conponenti de'l grupo i zera Don Borja (baso), Doug Fowlkes e Marvin Glover (bataria), Charles Barron (ghitara), Jerry Armstrong (ghitara), Jerry Hendrix (pianoforte), Bob Given e Fred Lawrence (sasofoni).
So'l finir dei ani sincuanta, Roberts el ga continuà a cantar come frontman dei Airdales, ezibindose sia so łe nave che in alguni łocałi de ła Florida meridionałe. Ła band, un mucio apresà soratuto par el sound tipegamente soul e rhythm and blues, el ga termenà ła carièra navałe inte'l 1962, par dedicarse ad algune tournée in Costa Axura (Fransa). Durante na tapa franseze, i ze stài notài da un dirizente de ła Barclay, che'l ghe ga proponesto a łori un contrato ai studi ATCO de New York City indove i ga insidesto na serie de 45 xiri ed EP publegài a partir da'l 1960 (in Itałia da ła Vis Radio) co ła denominasion Rocker Roberts co Doug Fowlkes and the Airedales. El grupo el se ga riorganizà drioman inte'l 1963 co'l nome de Rocky Roberts and The Airedales, co Wess al baso, Eddy Taylor a'l sax (inte'l 1967 el ze entrà James Sampson), Henry Hooks (sax e ghitara), Jessie King (tastiere), Marvin Glover (bataria, inte'l 1968 el ze entrà Marvin Johnson, só fradèło de Wess), Doug Fowlkes (produtor e manager).
Roberts el ze devenjesto pitosto popołar in Fransa, intarpretando clàseghi cofà Stax e Motown, fin a vinser, inte'l 1964, el canpionato intarnasionałe de Rock 'n' Roll a Cannes.
In Itałia
Rocky Roberts el ze stà notà da Renzo Arbore e da Gianni Boncompagni inte'l 1965, che i ło ga ciamà a Roma par afidarghe ła sigla de'l programa radiofònego Bandiera Gialla, co'l só brano, in ingleze, "T-Bird", a l'època conosùo e publegà soło in Fransa. Inte'l fratenpo, Roberts el ga insidesto altri do 45 ziri par ła Barclay, par po' pasar a ła Durium Records.
Nogales (Spagna)
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de Badajoz, che ła fa parte de ła comunità autònoma de Estremadura.
Rocky Roberts
Stasera mi butto
Daspuò che'l se ga trasferìo a Roma el ga inparà un itałian che'l ze senpre restà aprosimativo, ma grasie a ła beła voze e a ła só verve el suceso no'l ga tardà a rivar e, tra varie aparision in TV e apontamenti live, el boom el ze rivà inte'l 1967 co ła vitoria de'l Festivalbar, indove el ga prezentà el brano Stasera mi butto, in orìzene nasesto come sigla de'l varietà tełevizivo Sabato sera. El grando suceso de'l brano e 18 setemane in clasifega, drioman, el ga ispirà un film muzicareło co'l steso titoło, direto da Ettore Maria Fizzarotti. A fianco de Rocky ga resità Giancarlo Giannini, Franco Franchi e Ciccio Ingrassia, Enrico Montesano, Marisa Sannia, Nino Taranto e Lola Falana (altra steła mericana de cołor che inte i ani sesanta ła ga otenjesto grando suceso in Europa).
El cantante le ze stà de frente invità a partesipar a show e spetacołi tełevizivi. Inte'l 1966 el ga interpretà ła canson Django, scrivesta da Luis Bacalov par l'omònemo film de Sergio Corbucci. L'istesa canson ła catemo inte i titołi de testa de Django Unchained de Quentin Tarantino.
Sgt. Pepper's Lonely Hearts Club Band
Sgt. Pepper's Lonely Hearts Club Band l'è on album dei The Beatles.
Rocky Roberts
Sono tremendo
L'artista el ga consołidà el suceso interpretando altre canson (Par conquistare te, Se l'amore c'è, Just because of you, Lasciami stare, sigla finałe de ła popołar trasmision radiofònega Gran varietà, e altre) fin a reconfermarse co'l séłebre brano da ła prónta desizamente bałàbiłe Sono tremendo, sigla finałe de nantra trazmision radiofònega, Al vostro servizio, che ła ze stà rejistrà anca in altre cuatro łengue (grando suceso in Spanja) e reprendesto anca inte'l muzicareło Il ragazzo che sorride, de Aldo Grimaldi, de'l 1969. Inte'l steso ano Rocky el ga parteçipà a'l Festival de Sanremo, in cubia co'l cantante Robertino, co'l brano Le belle donne. Anca l'ano drio el ze intarvenjùo a l'inportante manifestasion canora proponendo insenbre a Il Supergruppo ła canson "Accidenti".
Inte'l parìodo tra 1970 e el 1973 el ga fato tournée europee, soratuto in Fransa e Spanja, alternàe a rientri inte i Stati Unii de America. I Airedales i ga desidesto de insarir Wess come cantante, e Rocky el ga sełiesto cuindi come band de conpanjamento el grupo franseze I Pyrañas. Inte l'isteso parìodo el ga spozà Katia, na toza itałina che ła ghe ga dà un fio, Randy, nasùo inte'l 1974. Rocky el se ga stabiłìo a Roma e verso ła fine dei ani setanta, tutociò che'l fuse un mucio ipenjà co aparison da'l vivo, tournée a l'estero e partesipasion a programi tełevizivi, el zet ornà de frecuente in sała de insiziion a revizitar intramontabiłi sucesi e par reałizar anca algune cover soul ispirandose a'l grando Otis Redding. El ga publegà cuindi alguni 45 ziri par varie etichete (Decca, Riviera, Barclay, Ariston Records), ma sensa pì razónzer el suceso de ła fine dei ani sesanta.
Inte'l 1979 el ga insidesto ła ballad You're the Reason de Victor Bach, trazesta da l'àlbun Dangerous. A ze stà Bach che'l ga riferìo cueło che Roberts el ghe ga confesà na volta: "Pochi sa che ła me vera pasion ła ze cantar el soul e el blues, e che me piaze tanto i łenti: invese A son stà condanà a cantar senpre Stasera mi butto".