cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Prunus persica
Descrision
I fiuri i buta in primavera. I ze de cołor roza, ma ghe ze na granda difarensa intrà łe varietà: i pètałi i połe èsar picenini e streti o grandi e larghi; se i ga l'interior dei pètałi de cołor pì scuro-naranson, se garà fruta de polpa zała, se l'interior dei pètałi, anca se senpre roza, i ze sfumai de ciaro, i fruti i garà ła polpa bianca.
Distribusion e Habitat
El persegaro el ga bizogno de caldo par vìvare e ełora ła so distribusion in Eoropa el ze isteso de cheło de l'ua. thumb|Fiori de persegaro|sinistra
El nome deriva dal fato che i eoropei i credea chel vegnese da ła Persia (atuałe Iran), da dove el ze stà ciapà da Sandro Magno. Inte el I secoło el persegaro el ze rivà a Roma.
El pèrsego cofà sinboło
thumb|Un persegaro|sinistra Da nialtri i fiori de persegaro i ze sinboło del spozałìsio. In Cina el pèrsego el ze sìnboło de imortałità. Inte ła mitołozia taoista ła rezina mare de l'osidente (ziwangmu) ła cultiva i persegari in na vałe de montagna distante e sconta, andove che i pèrseghi i maùra solché na volta ogni miłe ani.
Folgueroles
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de Barsełona, che ła fa parte de ła comunità autònoma de Catełogna.
Vittorito
el xe un comun inte la provincia de Ł'Aquiła chel fa parte de la rejon Abruso
18 de disenbre
Santi catòłeghi
San Flavito, San Graziano di Tours, San Malachia, Santi Quinto, Simplicio e compagni, San Rufo, San Wunibald di Heidenheim e San Zosimo
Tełefonia mòbiłe
thumb|200px|Toreta trasmetitore par ła tełefonia mòbiłe La tełefonia mòbiłe ła xe na sorte de entrada a na rete tełefònega, in partegolare destinada a l'utente finałe. L'entrada inte ła rete tełefònega in pì ła xe de tipo privà (ła telefonia mòbile ła se contrapone de conseguensa a ła tełefonia pùblega), o sia de propietà de l'utente finałe o a eło riservà dal propietàrio de l'entrada o da chi che ło ga in xestion, e reałixà par mexo de onde ràdio.
Hörsching
el xe on comun marcà del distreto de Linz-Land che el fa parte del stato de ła Alta Àustria in Austria
Tełefonia mòbiłe
La tełefonia mòbiłe, doparando onde ràdio soto forma de na radiocomunicasion, ła xe bona de servir intiere àree xiogràfeghe in manjiera contìnua co el vantajo de ła mobiłità de chi che ła dòpara, contraponéndose de conseguensa a ła tełefonia fisa che ła xe soło bona de servir ponti xiogràfeghi fisi, che i połe èsar limitadamente superai, in parte, da ła doparasion de tełèfoni cordless.
Auterive (Alta Garonna)
Auterive el xe on comune fransexe de 6.531 abitanti che el se cata inte el departemento de ł'Alta Garona inte ła rejon del Midi-Pirenei.
Tełefonia mòbiłe
Tipi de tełefonia mòbiłe
La tełefonia mòbiłe ła se sudivide in do tipołoxie:
Kronstorf
el xe on comun marcà del distreto de Linz-Land che el fa parte del stato de ła Alta Àustria in Austria
Tełefonia mòbiłe
Tipi de tełefonia mòbiłe
La tełefonia sełułare ła xe ła entrada a na rete tełefònega traerso risetrasmetitori terestri (o sia poxisionai inte ła superfise terestre) de onde ràdio. Ła tełefonia satełitare ła xe ła entrada a na rete tełefònega traerso risetrasmetitori satełitari (o sia poxisionai so satèłiti par tełecomunicasion) de onde ràdio.
Riaño
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de León, che ła fa parte de ła comunità autònoma de łe Casteja e Leon.
Aranjuez
__HIDDENCAT__
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de Madrid, che ła fa parte de ła omònema comunità autònoma de Madrid.
Storia romana
thumb|300px|Espansion del dominio romano: {{legend|#a64|[[Republica romana}} {{legend|#a6a|Inpero romano}} {{legend|#48a|Inpero romano d'osidente}} {{legend|#bc4|Inpero romano d'oriente}} ]]
Villavallelonga
el xe un comun inte la provincia de Ł'Aquiła chel fa parte de la rejon Abruso
Storia romana
Ła storia romana ła xe queło ca se intende par łe vicende storeghe che łe ga visto protagonisti i antichi Romani.
120 v.C.
El 120 v.C. (CXX v.C. par numari romani) el xe on an de el II secoło v.C..
Sparanise
Sparanise el xe un comun itałian de 7 509 abitanti. El xe in provincia de Caxerta inte ła rejon Canpania e el se estende so na area de 18,77 km². L'abità el xe situà a 65 metri s.l.m. El confina co i comuni de Calvi Risorta, Francolise e Pignataro Maggiore.
Fonollosa
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de Barsełona, che ła fa parte de ła comunità autònoma de Catełogna.
Riello
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de León, che ła fa parte de ła comunità autònoma de łe Casteja e Leon.
Đulovac
el xe on comun inte la rejon de Bjelovar e de Biłogora che ła fa parte del stato de ła Croasia.
Giuseppe Verdi
__HIDDENCAT__
119 v.C.
El 119 v.C. (CXIX v.C. par numari romani) el xe on an de el II secoło v.C..
Cesana Brianza
el xe on comun inte la provincia de Leco chel fa parte de la rejon Lombardia
Alessandro Haber
__HIDDENCAT__
Alessandro Haber (Bołogna, 19 de zenaro 1947) el ze un ator, regista e cantante itałian.
Biografia
Haber nase a Bołonja el 19 de zenaro de'l 1947 da pare romen de orìzene ebràega e da mare itałiana de rełijon catòłega, non prategante. A nove ani, daspò na infansia pasada in Izraełe, el torna in Itałia co ła fameja. Inte'l 1967 el otien ła parte de Rospo inte'l film La Cina ze vicina de Marco Bellocchio. El primo roło da co-protagonista el ghe sarà ofrìo soło 20 ani drioman da Pupi Avati in Regalo di Natale. Haber se ga simentà in ròłi dramateghi e comici e in 'sto anbito va recordà el só roło in Fantozzi subisce ancora, indove el resita ła parte de un serùzego asàe partegołar, ma anche l'intarpretasion de'l vedoo Paolo che, a'l prensìpio de Amici miei - Atto IIº, el finise vitima de'l prof. Sassaroli (Adolfo Celi), che'l fenze de èsar stà par ani l'amante de ła só defonta mujer, Adelina.
In teatro el resita in Orgia de Pier Paolo Pasolini, Woyzeck de Georg Büchner, Arlecchino, Ugo de Carla Vistarini, Scacco pazzo (da cui drioman el ga trazesto l'omònemo film de'l 2003 che'l ło ga vedùo debutar cofà rezista) e L'avaro de Molière. Senpre come ator teatrałe, inte'l 2006 el se azùdega el Premio Gassman come mejo ator par l'interpretasion de Zio Vanja inte l'omònemo testo de Anton Čechov.
Inte i ani novanta el resita in Parenti serpenti de'l 1992 de Mario Monicelli, e in cuatro film de Leonardo Pieraccioni: I laureati de'l 1995, Il ciclone del 1996, un cameo in Fuochi d'artificio de'l 1997 e par finir Il paradiso all'improvviso de'l 2003. Inte'l 1990 el partesipa come corista in Finalmente Ciao Ciao, fazendo un picoło cameo. Drioman Haber el ga anca scrivesto e cantà canson; el só primo CD el se intitoła Haberrante e a 'st'altro el ne segue altri do : Qualcosa da dichiarare e Il sogno di un uomo. Francesco De Gregori par zonta el ga scrivesto par eło La valigia dell'attore. Inte'l 2010 el ga partesipà a'l film documentario Pupi Avati, ieri oggi domani, dedicà a'l rezista Pupi Avati. El film el ze stà prezentà in anteprima a'l Festival de Bellaria.
Inte i ùltemi ani el ga portà in sena, inte i prinsipałi teatri itałiani, el spetacoło "Haberowski" co'l cuało el interpreta i scriti e łe poezìe de'l scritor meregan cult Charles Bukowski. Inte'l 2017 el ga interpretà łe poezìe de Gabriele Tinti dazéndoghe voze ai caołaori dei Muzei Capitołini e de'l Muzeo Archeołòzego de Napułi.
Inte'l 2019 el torna łaorar co Pupi Avati dapò 15 ani inte'l só novo film Il signor Diavolo, trazesto da l'omònemo romanzo scrivùo da l'isteso Avati
Vita privà
El 15 de setenbre 2018 el ga spozà a Roma l'atora Antonella Bavaro, da ła cuała el gaveva za avesto ła fia Celeste inte'l 2004.
Discografia
Parteçipasion
Premi e reconosimenti
David de Donatello
Nastro d'arzento
Globo d'oro
Premio Gassman
Chiave d'oro
Vesuvius International Film Festival
Villa Sant'Angelo
el xe on comun inte la provincia de Ł'Aquiła chel fa parte de la rejon Abruso
Forte Vexena
thumb|Resti del forte Vexena Vien ciamà forte Vexena kueło ke propriamente sarìa el forte austriaco del Spitz Vexena, sora el paso Vexena, in Trentin. El nome ke ghe gaveva dà i Austriaci xera Posten Vezzena. Finìo inte el 1914, el xera in realtà un posto de oservasion, co 23 soldà, intrà teritoriałi, sapadori, tełegrafisti e tełefonisti e 5 mitrajatrici. El gaveva segnaładori otici ke i ło tegneva in contato col forte Verle, xo al paso, e col forte de Łuxerna. Col forte Verle el gaveva anca un cołegamento tełefonico. El forte xe sta bonbardà e smacà inte i primi dì de guera inte el 1915 parkè el xera soto el tiro deł'artijeria tałjan del forte Verena, ma no'l xe 'nda distruto. Dopo l'ofensiva austriaca del 1916, el xe restà 'ntełe retrovie e no'l xe sta pi doparà par atività direte inte i conbatimenti. Soto el Fasismo i ghe ga cavà tuti i toki de fero restà e in pratica ga desfà el forte pi sta estrasion del fero ke ł'artijeria 'nteła prima guera mondiałe.
Neuhofen an der Krems
el xe on comun marcà del distreto de Linz-Land che el fa parte del stato de ła Alta Àustria in Austria
Arganda del Rey
__HIDDENCAT__
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de Madrid, che ła fa parte de ła omònema comunità autònoma de Madrid.
Colico
el xe un comun inte la provincia de Leco chel fa parte de la rejon Lombardia
Tełèfono Cordless
200px|thumb|Tełèfono cordless El tełèfono Cordless popołarmente ciamà cordless (da l'inglexo "sensa corda") el xe comunamente doparà par indentifegar łe tecnołoxie de trasmision che łe fa dòpara de tełèfoni sensa fiłi destinai a ła doparasion domèstega, e no soło. Sti tełefoni, simiłari ai tełefoni sełułari, i funsiona comunegando sensa fiłi traerso na radiocomunicasion co na cea stasion radio baxe locałe cołocada drento caxa, ligada a ła normałe lìnea tełefònega (POTS o ISDN) col tràmito de dopin tełefònego e prexa tełefònega e alimentada ełetregamente. La comunegasion intrà ła stasion baxe e el tełefono ła xe de sołito de tipo dixitałe (baxada inte ła tecnołoxia DECT), mentre ła distansa màsema ła xe de sirca 100 metri in spasi verti.
19 de disenbre
El 19 de diçenbre el ze el 353° dì dal scumìsio de l'ano drio del całendàrio gregorian e el 354° inte i ani bizesti. Par rivar al cao de l'ano ghe vołe oncora 12 dì.
Santi catòłeghi
Sant'Anastasio, Sant'Ares, San Berardo de Teramo, San Dario de Nicea, Sant'Elia, Santa Fausta, San Paolo di Nicea, San Promo, San Secondo, San Zosimo
Ambléon
Ambléon el xe on comun de 111 abitanti del departemento de Ain che el fa parte del rejon Alvergna-Rodano-Alpe in Fransa.
Proteine
right|300 px|thumb|Formasion del łigame peptìdico Łe proteine łe xe biomołècołe definìe dal pónto de vista chìmego come połìmeri de unità monomèriche ciamade aminoàsidi. Łe pol averghe paréce de funsion detade dal'enorme quantità de struture réxe posìbiłi da ła varietà dei monòmeri e da łe desferénti sequénse co łe cuałi sti qua i se unise.
Ansituto, i aminoàsidi i xe conposti formadi normalmente da un grupo amìnico (H2N-), n'àtomo de carbonio sentral al qual se unise n'idrògeno (-H) e un rexiduo orgànego (-R) de varia natura e infin da un grupo carbosìłico (-COOH). Ła formasion del łigame peptìdico infrà dó de ste mołècołe ła se verìfega a liveło de n'idrògeno del grupo amìnico e'l -OH grupo carbosìłico e, co na reasion de condensasion, ła crea na mołècoła de aqua (H2O), a fianco del dipeptide (dó aminoàsidi).
Struture
Eséndo łe proteine mołècołe straordenariamente conplese i biochìmeghi i ga definìo quatro livełi de ła só strutura par anałixarle più fasilmente.
Strutura primaria
right|250 px|thumb|Còdexe genètico tradóto in aminoàsidi Ła strutura primaria de na proteina ła xe ła sénplise sequénsa ordenada dei aminoàsidi che ła conpon. Durante ła sìntexi protèica ła vien tradota inte i ribosomi su ła baxe dei codoni (grupi de tre nucleotidi qualsevogia) de ła cadéna de m-RNA che ła xe ła copia in negativo de un particołar toco del DNA contegnùo inte el nùcleo de ła sèłuła. A ogni codon del m-RNA corespónde n'anticodon (costituio dai tre nucleotidi conplementari de quéłi del codon), parte de ła mołècoła de t-RNA, altro àsido nuclèico che el trasporta un particołar aminoàsido. Ła corispondénsa codon-aminoàsido ła xe dada da un còdexe ciamà degenerà de sòłito i basta i primi dó nucleotidi del codon par stabiłir l'aminoàsido rełativo (par exenpio, ł'aminoàsido fenilalanina el xe codifegà da łe sequénse UUC e UUU)
Strutura secondaria
right|250 px|thumb|Mioglobina, da notar łe α-èliche cołorade I aminoàsidi che i costituise ła strutura primaria i xe łigai traverso el łigame peptìdico ma sto fato no cava łe repulsion de natura magnètega che i vari àtomi (inte i rexidui orgàneghi ghe pol èser anca sólfaro e azoto) de n'aminoàsido i fa verso n'altro. Ła cadéna, in sta maniera, ła tol desferénte configurasion spasiałi. Considerando łe grande quantità de aminoàsidi che i fa na proteina, sta qua difisilmente ła gavarà n'aspeto linear, ma ła torà un secóndo tipo de strutura che el pol'èser:
Strutura quaternaria
St'ultimo liveło el revarda póche proteine formae dal'union de più struture tersiarie. L'exenpio più cognosùo de strutura quaternaria xe l'emoglobina, formada da quatro unità globulari.
Funsion
right|250 px|thumb|Schema del'anticorpo che el mostra (limitatamente) ła só spesifisità ai [[antìgene|antìgeni]] L'enorme nùmero de conbinasion e despoxision spasiałi posìbiłi łe fa in modo che łe proteine łe gabia anca na quantità ełevata de rółi inportanti drénto łe sèłułe e i organismi:
Matteo Salvini
Matteo Salvini (Milan, 9 de marso 1973) el xe un połitego itałłian de ła Lega Nord. Dal 2018 al 5 de setenbre del 2019 el xe stà el Ministro de l'interno del stato itałian.
Font-rubí
el xe un comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de Barsełona, che ła fa parte de ła comunità autònoma de Catełogna.
Anacardium
Anacardium L. el ze on zènaro de àlbari tropegałi de ła fameja de łe Anacardiacee.
Inte el stato nadurałe, el zènaro el ze escluzivo de łe rejon tropegałi e ecuatoriałi de ła Amèrica sentrałe e meridionałe.
El nome Anacardium el riva dal grego kardia = "core", par ła forma del fruto.
Sistemàtega
El zènaro Anacardium el ga dato el nome a ła fameja de łe Anacardiacee - la istesa fameja del pistàcio e del mango - metesta a volta soa inte l'órdene de łe Sapindali.
El ciapa drento łe seventi spece :
Malus domestica
El pomaro (Malus domestica Borkh., 1803 ) ła ze na pianta da fruta partegnente a ła fameja de łe Rosaceae. Ła ze una de łe pì difondeste piante da fruto coltivae.
Villa Santa Lucia degli Abruzzi
el xe on comun inte la provincia de Ł'Aquiła chel fa parte de la rejon Abruso
Malus domestica
Orìzane
El sentro de orìzane del pomaro selvàdego malus sieversii prozenitor del pomaro coltivà malus domestica pare che el sìpia el Kazakistan inte ła zona de Almaty suponesto da Nikolaj Vavilov.
Descrision
thumb|left|Fiori de pomaro thumb|On pomaro selvàdego inte ła stajon invernałe|sinistra
El pomaro el ze na àlbara caduzifoja de 3-10 metri de altura, co na cioma densa e espandesta e łe raize superfisali.
Le foje łe ze alterne e sénpleghe, a lama ovałe, lezermente seghetae, co àpeze acuto e baze rodondada, de 5-12 sentimetri de longhesa e 3–6 cm de larghesa. El pégoło el ze longo 2–5 cm.
I fiuri i ze ermafrodii de color bianco-rozà esteriormente e bianco interiormente, a simetria pentamera. I ze fati da 5 pètałi e i ze larghi 2,5-3,5 cm. I ze uniii in infloresense a corinbo, in nùmaro de 3-7. La fioritura ła ze in primavera, inte el contenpo al ghetamento. Ła inpołinasion ła ze entomófila.
Teano
Teano el xe un comun itałian de 12 587 abitanti. El xe in provincia de Caxerta inte ła rejon Canpania e el se estende so na area de 89,43 km². L'abità el xe situà a 196 metri s.l.m. El confina co i comuni de Caianello, Calvi Risorta, Carinola, Francolise, Riardo, Roccamonfina, Rocchetta e Croce, Sessa Aurunca e Vairano Patenora.
Pucking
el xe on comun marcà del distreto de Linz-Land che el fa parte del stato de ła Alta Àustria in Austria
Fígols
el xe un comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de Barsełona, che ła fa parte de ła comunità autònoma de Catełogna.
Voivodato de Lublin
El Voivodato de Lublin (Województwo Lubelskie in połaco) el xe uno dei 16 voivodati połachi. El voivodato el se cata a est del teritorio połaco e el xe sta creà inte ła riforma del 1999 da ła fuxion dei precedenti Voivodati de Lublin, de Chełm, Zamość, Biała Podlaska e da parti de quełi de Tarnobrzeg e Siedlce.
Zarzalejo
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de Madrid, che ła fa parte de ła omònema comunità autònoma de Madrid.
Zuberoa
Zuberoa ( Xiberua o Xiberoa in diałeto sułetin, Soule in francexe, Sola in guascon) l'è el nome in basco unificà del teritorio storico più picenin del Paexe Basco francexe. L'è situà in tel dipartimento dei Pirenei Atlantici, inte ła vałe del Saison (Uhaitza in basco). In francexe el vien ciamà anca Pays de Soule. Secondo ła Euskaltzaindia (Real Academia de la Lengua Vasca) el sarea uno de i sete teritori che forma Euskal Herria, o sia un teritorio con carateristiche culturałi, antropołogiche e etnografiche comuni, come ła prexensa del basco.
I comuni che le conpone i forma parte de i cantoni de Mauléon-Licharre e Tardets-Sorholus in tel distreto (arrondissement) de Oloron-Sainte-Marie e Saint-Palais (parsialmente), in tel distreto (arrondissement) de Baiona. Inoltre, i comuni che se considera apartenenti a sto teritorio storico e i forma parte del distreto de Oloron-Sainte-Marie i se ga asocià inte na comunità de municipi (Communauté de communes de Soule-Xiberoa). Quei che apartien al distreto de Baiona no i forma parte de ła comunità.
Ła capitałe storica l'è Mauleón-Licharre (in basco Maule-Lextarre), rixultà da ła fuxion de i comuni de ła sità de Mauleón e ła łocałità de Licharre in tel 1841.
Ła so economia ła dipende prinçipalmente da l'agricoltura, el subapalto aeronautico e calche picoła industria artixanałe come queła de łe espadrillas. thumb|left|250px|Vista de Santa Grazi.
Geografia
El Zuberoa el confina:
Ła çima più alta del Zuberoa l'è el monte Orhia (2017 m), ła prima çima de 2000 m dei Pirenei partendo da oçidente. L'è anca ła çima più alta de Euskal Herria dopo del Toła dei tre re (in basco Hiru Errege Mahaia, in spagnoło Mesa de los Tres Reyes), Ezkaurre e Arlas.
D'altra parte, l'Otsogorrigaina (1.922 m) e el Sardekagaina (1 893 m) i'è rispetivamente el secondo e el terzo monte più alto de ła provinça. In tuto, ghè 27 çime che supera i 1 000 metri.
Civate
el xe un comun inte la provincia de Leco chel fa parte de la rejon Lombardia
Zuberoa
Dal Zuberoa antico al dominio bearnexe
Par che sto teritorio storico el fuse popołà xa in tel Pałeołitico Medio, esendo stè catè resti preistorici de l'omo de Neanderthal inte łe grote de Xaxixiloaga (Aussurucq) e Etxeberri. A ła fin del Neołítico, ła popołasion la s'era estexa e l'avea asimiłà tecniche e conosense de altri popołi. I Romani i ga avuo gran influensa in Zuberoa, cosita come in tel resto de l'Aquitania, anca se el ga manteguo el protobasco (predecesor e continium del basco).
Ponferrada
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de León, che ła fa parte de ła comunità autònoma de łe Casteja e Leon.
Zuberoa
Dal Zuberoa antico al dominio bearnexe
Dopo ła caduta de l'Impero Roman in tel secoło V scominsia łe invaxioni de i Vixigoti e de i Franchi. Inte l'ano 602, i teritori baschi del nord dei Pirenei i vien riunii in tel ducato de Vasconia, vinsendo poco dopo (635) l'exercito del re franco Dagoberto I e tentando de asicurarse in sta maniera na rełativa indipendensa. Spario el Regno de Tołoxa, che l'era in man franca, el ducato de Vasconia el se inpadronise de łe tere del ducato de Aquitania (660), anca se el resta indipendente fin a ła conquista carołingia del 768. Nonostante łe łote par restar indipendente, el Ducato de Vasconia el rixulta unio a queło de Aquitania tra i secołi VII e IX.
Dal dominio de ła viscontea de Bearn fin al dominio inglexe
In tel secoło IX sorge ła viscontea de Zuberoa a cauxa de ła nasita del regno de Panplona (824), el cui primo re, Iñigo Arista, el nomina Aznar primo visconte in tel 832, dando inìsio a na dinastia che sarea durà fin al XIII secoło.In tel secoło XI el duca de Guascogna el cede i so diriti sul Zuberoa al visconte de Bearn, mentre el re el continuava a esar el paron del castel de Mauleón. El ducato de Aquitania el se inposesa de i teritori baschi, conservando łe so istutisioni, par cedarło poco dopo in tel 1152 insieme col Lapurdi a i Inglexi, a cauxa del matrimonio tra Ełeonora de Aquitania e Enrico Plantageneto. Soto ła dominasion inglexe, el Zuberoa el consegue gran łibertà e el conserva i so costumi, xviłupando ła so economia. Dopo el dominio inglexe, in tel 1449, el pasa inte łe mane del visconte de Bearn Gaston IV de Foix.
Cultura e łéngua
thumb|right|280px|[[Mauleón-Licharre, capitałe del Zuberoa.]] In Zuberoa existe na tradision de teatro muxicałe folclórico, el coxì ciamà pastorałe: i abitanti de i paexi i dedica tuto l'ano a preparar e provar danse e opare de teatro. Tradisionalmente, el tema de l'opara l'era soratuto rełijoxo, ma da poco se ga scomisià a raprexentar anca epixodi de ła storia de i Baschi.
Comuni
thumb|280px|Comuni del Zuberoa.
Zrinski Topolovac
el xe un comun inte la rejon de Bjelovar e de Biłogora che ła fa parte del stato de ła Croasia.
Barete
el xe un comun inte la provincia de Ł'Aquiła chel fa parte de la rejon Abruso
Sankt Florian
el xe on comun marcà del distreto de Linz-Land che el fa parte del stato de ła Alta Àustria in Austria
118 v.C.
El 118 v.C. (CXVIII v.C. par numari romani) el xe on an de el II secoło v.C..
Ambronay
Ambronay el xe on comun de 2 726 abitanti del departemento de Ain che el fa parte del rejon Alvergna-Rodano-Alpe in Fransa.
Łéngua mòchena
__HIDDENCAT__
Ła łéngua mòchena (in mòcheno bersntoler sproch) ła xe na łéngua de orìxen todesca parlà dal grupo ètnego dei mòcheni, che i se cata inte tre comuni de ła banda oriental de l'omònema vałe (Vałe del Fèrsina/Bersntol) inte ła provinsia de Trénto, de Fierozs/Vlarotz, Frasiłóngo/Garait e Pałù del Fèrsina/Palae en Bersntol.
Ła par èsar na direta derivasion de l'alto todésco antigo inportà inte el Medioevo, a ła fin del XIII sècoło.
Dopo de ła represion de l'època fasista, co ła proibision de l'uso de ła łéngua todésca, e dopo el disintarese del secóndo dopo-guera, sol a partir dai ani sesanta se ga vù na lénta revałutasion de questa e de łe altre menoranse łéngoìsteghe prexente inte el teritorio de ła provinsia de Trénto.
I parlanti i xe al stato atual poco pi de domiła; pa'l pasà l'àrea de difuxion ła jera na scianta pi granda, fin a calche séntro e maxo ceo de ła banda setentrional e osidental de ła Valsugana e de łe vałae setentrionałe.
El mòcheno no'l va confondest con Sinbro, łéngua da łe orìxene comune, che ła cuerdéa, e in parte ła cuerde incóra uncuò, na estension rełativa a l'àrea del Trentin, de ła Valsugana, fin a łe provinsie de Vicénsa e de Veróna.
Barisciano
el xe un comun inte la provincia de Ł'Aquiła chel fa parte de la rejon Abruso
1G
Co 1G a se intende i primi stàndar de trasmision dati traerso ła rete de tełefonia mòbiłe.
Caraterìsteghe e stòria
Łe reti 1G łe trasmeteva i dati segondo on stàndar anałòxego, che par sta motivasion el dimandava dispoxidivi tanto grandi par colpa de ła grandesa del mòduło risevente-trasmetidore e de ła grandesa de ła bataria pionbo-asido, che ła gavea da conpensar i slevai consumi del dispoxidivo. Łe reti 1G, par de pì, łe ghea on liveło de seguresa baso on mùcio, che par sta motivasion xera pusìbiłi intersetasion e hacking.
Protocołi
Le reti 1G łe xe devegneste obsołete co ła vegnesta del GSM, primo stàndar 2G.
Igüeña
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de León, che ła fa parte de ła comunità autònoma de łe Casteja e Leon.
Colle Brianza
el xe on comun inte la provincia de Leco chel fa parte de la rejon Lombardia
Dodexona
Ła dodexóna xe na gondoła da paràda special, caraterixàda dal fato de esar spènta da dódexe vogadori. Tìpegamente ste inbarcasion xe de proprietà de łe socetà remiere.
Se tràta de inbarcasion tanto łonghe e scarmołine che par el so utiłixo inte i cortei storici ga bixogno anca de traspòrto via tera e xe quindi smontabiłi in modułe che vien po' montàe 'vanti del varo inte el liógo de destinasión.
Ła più antiga de ste barche ancùo existente xe ła Dodexona de ła "Società Canottieri Bucintoro".
20 de disenbre
El 20 de diçenbre el ze el 354° dì dal scumìsio de l'ano drio del całendàrio gregorian e el 355° inte i ani bizesti. Par rivar al cao de l'ano ghe vołe oncora 11 dì.
Santi catòłeghi
Sant'Abramo, San Baiulo, San Coren, San Domenico di Silos e San Liberato
Napoleon III de Fransa
__HIDDENCAT__
117 v.C.
El 117 v.C. (CXVII v.C. par numari romani) el xe on an de el II secoło v.C..
Napoleon III de Fransa
Fioło de re Luigi Bonaparte e de ła regina Hortense de Beauharnais, el xe quindi neodo in łinea cołaterałe de Napoleon Bonaparte. So fradeo Napoleone Luigi, (1803 – 1831), afiłià a ła carboneria, el xe morto a Forlì conbatendo contro łe trupe austriaco-pontificie.
Gaià
el xe un comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de Barsełona, che ła fa parte de ła comunità autònoma de Catełogna.
Napoleon III de Fransa
El se ga maridà co Eugenia de Montijo, na nobiłe spagnoła de orixine scosexe, da ła cuałe ła ga avù on fioło (Eugenio).
I scuminsi e ła corsa al poter
In seguito a ła restaurasion el se ga trasferìo, picinin a Roma, dove el ga pasà ła xoventù e, probabilmente el xe diventà menbro de ła carboneria. Inte el 1831 el ga ris'cià ła vita a Bołogna, durante i moti, e el xe diventà uficialmente ricercà da ła połisia austriaca.
Dopo ła morte del duca de Reichstadt, avegnua el 22 de lujo 1832, esendo zà morto so fradeo major, Luigi-Napoleone el se ga considerà ł’unico erede de ła corona inperial che ła gera apartegnua a so zio. El ga organisà ła so rede de cołaboradori in Fransa e el se ga preparà a ciapar el poter. El so piano el ricalcava queło de so zio dopo esar scapà da ł’ixoła d'Elba: portare da ła soa łe guarnizon miłitari e marciar so Parigi sołevando łe popołasion al so pasajo. El so primo tentativo el ga avù łogo a Strasburgo el 30 de otobre 1836, el se ga risolto co on fiasco e el xe sta meso in prexon.
El pare Luigi Bonaparte e so zii Luciano, Giuseppe e Girolamo i ga condanà el so gesto. So mare, Ortensia, ła ga scrito al re Luigi Fiłipo par domandarghe a so fioło de 'ndar via da ła Fransa. El re el ga convinto el so governo e, in deroga a ogni procedimento łegal, el ga mandà Luigi-Napoleone a Lorient indove, munìo de schei, el 21 de novenbre 1836 el xe sta fato inbarcar so ła nave L'Andromeda direta inte i Stati Unii de America, indove el xe sbarcà el 30 de marso 1837. Ma ła so permanensa oltre oçeano ła xe sta curta: tornà in Eoropa ł'ano sucesivo e el se ga stabiłìo in Svisera. Inte el zugno 1838 uno dei congiurai de Strasburgo el ga publicà on livro, indubiamente finansià da Luigi-Napoleon, che el cuntava i avenimenti de Strasburgo faxendo na ciara apołogìa del bonapartismo. El livro el xe sta sequestrà e ł'autore condanà a 5 ani de prexon. El governo fransexe el ga mandà na protesta a queło svisero domandando ł'espulsion del prinsipe. A sto scopo, sostegnuo da ł'Austria, el ga minacià el paexe elvetico de rocprare a łe armi, par cui ło steso Luigi-Napoleon el ga łasà ła Svisera spontaneamente 'ndando in Inghiltera.
Co ł'eredità de so mare, morta ł'ano sucesivo, Luigi-Napoleon el ga podesto continuare a finansiar i propri piani. Aprofitando del ritorno de fiama del bonapartismo susitado da ła spedision organisà dal governo Thiers par el recupero de łe zenari de Napoleon I a ł’ixoła de Sant'Ełena, el xe sbarcà a Boulogne el 6 de agosto 1840 co alcuni so fedełi, sercando de ripetare el tentativo fato a Strasburgo quatro ani prima. Anca stavolta ła sołevasion de ła guarnizon e de łe popołasion no łe xe sucese, el tentativo el xe fałìo mixeramente e Luigi-Napoleone el xe sta arestà co i so conplici e meso in prexon inte el forte de Ham. El proceso a so carico el se ga fato inte ł'indifarensa general de fronte a ła Camara dei Pari dal 28 de setenbre al 6 de otobre e el xe finìo co ła condana al carsare a vita. El xe restà in prexon inte ła forteza de Ham par siè ani dopo i cuałi el xe riusìo a evadare apropriandose dei vestiti de un pitore che el frequentava ła prexon. Scapà a Łondra el xe rientà in Fransa dopo ła rivołusion del 1848.
El poter
thumbnail|200px|Ła fameja inperiałe (sirca 1865) Presentandose par vinsare łe ełesion presidensiałi del 2 de diçebbre del 1848 co on programa che el prevedeva on governo forte, el consołidamento sociałe e ła grandessa de ła nasion, el xe sta ełeto Presidente de ła Seconda Republica fransexe (20 de diçenbre 1848 - 2 de diçenbre 1852) a ła cuałe el ga messo fin ciapando i poderi ditatoriałi faxendose proclamar Inperador (2 de diçenbre 1852 - 4 de setenbre 1870) col nome de 'Napoleon III'' e dando orixine al Secondo Impero fransexe. El xe sta ciamà dai criteghi 'Napoleon le petit'' (sarcastico titoło de on pamphlet scrito da Hugo contro de lu). <!-- Quello stesso anno iniziò ad inviare prigionieri politici e criminali comuni a colonie penali tristemente famose quali l'Isola del diavolo (nella Guyana Francese) o, per i crimini più leggeri, nella Nuova Caledonia. Il 28 aprile 1855 sopravvisse ad un tentativo di assassinio. Anche Felice Orsini tentò invano di ucciderlo il 14 xenaro 1858, al grido di "Ricordati dell'Italia!". Co ogni probabilità questo secondo attentato fu motivato dall'accusa di aver tradito il giuramento carbonaro di dedicare la propria vita alla causa dell'unità d'Italia. Nel lujo dello stesso anno, a seguito di un incontro svoltosi nella cittadina di Plombières l'imperatore si accordò co il primo ministro piemontese Camillo Benso Conte di Cavour: in caso di attacco dell'Impero asburgico al Piemonte, la Francia sarebbe entrata in guerra a fianco di Vittorio Emanuele. Il conflitto scoppiò nell'aprile del 1859 e terminò l'11 lujo, co l'armistizio di Villafranca, voluto dallo stesso Napoleone III. La Francia uscì indebolita dalla guerra in Italia, e rimase neutrale durante la guerra dei Ducati del 1866. Sulla spinta del furore nazionalistico, il 19 lujo 1870, l'imperatore dichiarò guerra alla Prussia, nonostante la scarsa preparazione militare, e l'inferiorità numerica rispetto agli avversari guidati dal generale Von Moltke. Napoleone III venne catturato durante la battaglia di Sedan (2 setenbre 1870) e fu deposto dalla nascente terza repubblica a Parigi due giorni dopo.
thumb|250px|'Napoleone III dopo la morte'', di R & E Taylor
Egli morì in bando in Inghilterra il 9 xenaro 1873, a seguito di un tumore alla prostata che lo affliggeva già da prima della Guerra franco-prussiana.
Politica interna
Un importante evento durante il suo regno fu la ricostruzione di Parigi. Parte del progetto fu guidato dall'idea di rendere più difficili eventuali future azioni rivoluzionarie: ampie zone della città vennero rase al suolo e le stradine medievali lasciarono il posto ai grandi boulevards, co l'intento di creare ampi spazi d'azione ai cannoni all'interno della città ed evitare le barricate che si erano verificate durante la Rivoluzione francese, durante la rivoluzione di Luglio del 1830 e durante i moti del 1848 che portarono alla fin della Monarchia di Luglio. La ricostruzione della città fu affidata al Barone Haussmann (1809-1891) che fu prefetto del dipartimento della Senna (1853-1870)
Politica economica
Napoleone III inoltre promosse la costruzione della rete ferroviaria francese, che contribuì notevolmente nello sviluppo dell'industria estrattiva del carbone e dell'acciaio, cambiando radicalmente l'industria francese che così entrò nell'epoca moderna del capitalismo su larga scala. L'economia francese, la seconda al mondo a quei tempi dietro a quella britannica, crebbe notevolmente durante il suo regno. Nomi come l'imprenditore rampante Eugene Schneider od il ricchissimo banchiere James de Rothschild sono simboli di quel periodo. Le due più grandi banche francesi Société Générale e Crédit Lyonnais, oncora in attività, furono fondate in quei tempi. Il mercato azionario francese si espanse prodigiosamente sull'onda della crescita di società di estrazione del carbone e fonderie dell'acciaio. Anche se largamente dimenticato dalle ultime generazione repubblicane, che ricordano solo la natura non democràtega del regime, il successo economico del Secondo Impero è ritenuto impressionante dagli storici. L'imperatore stesso, che passò la sua gioventù nell'Inghilterra Vittoriana, fu molto influenzato dalle idee della rivoluzione industriale in Inghilterra e probabilmente fu il primo legislatore nella storia francese a curare particolarmente lo sviluppo economico della Nazione.
Politica estera
La sfida di Napoleone III alle rivendicazioni russe sull'influenza in Crimea nell' Impero Ottomano portarono la Francia alla partecipazione vittoriosa alla guerra di Crimea (marzo 1854 - marzo 1856). Approvò la spedizione navale del 1858 che doveva punire il Vietnam e forzare la corte ad accettare la presenza della Francia nel Paese. Nel majo-lujo 1859, il succitato intervento francese in Italia aiutò a sconfiggere le forze austriache, e da questo si originò l'unificazione d'Italia che portò alla Francia la Savoia e la regione di Nizza nel 1860. Questa fu l'ultima acquisizione territoriale della Francia. La Francia prese parte alla seconda guerra dell'oppio assieme alle truppe inglesi e nel 1860 le truppe inglesi entrarono a Pechino in Cina. All'inizio degli anni sessanta gli obiettivi in politica estera dell'imperatore erano stati raggiunti: la Francia aveva avuto molti successi militari in Europa e fuori, la sconfitta di Waterloo era esorcizzata e si guardava nuovamente alla Francia come alla prima potenza militare in Europa. Tuttavia l'intervento in Messico (xenaro 1862 - marzo 1867) terminò co una sconfitta e co l'esecuzione dell'imperatore filo-francese Massimiliano I del Messico (Fratello di Francesco Giuseppe d'Austria). Più importante fu la perdita di influenza a causa della schiacciante vittoria della Prussia nella guerra Austro Prussiana sull'Austria nel zugno - agosto 1866. A causa del suo passato nella carboneria, Napoleone non fu capace di allearsi co l'Austria contro una vittoriosa Prussia.
Egli pagò il prezzo di questo nel 1870 quando, forzato dalla diplomazia del cancelliere tedesco Otto von Bismarck, Napoleone iniziò la guerra franco-prussiana. Questa guerra si dimostrò disastrosa e portò alla nascita dell'Impero Tedesco.
Hanno detto di lui
"Ogni italiano che non sia accecato dalle pasion politiche deve dimenticare ogni risentimento e, ricordando solo i grandi benefici da lui arrecati all’Italia, deve portare la sua pietra al monumento di gratitudine che l’Italia gli deve. Senza di lui l’Italia non sarebbe ora nazione"
- Benedetto Croce, “Storia d’Italia dal 1871 al 1915”, Napoli 1927
-->
Carapelle Calvisio
el xe on comun inte la provincia de Ł'Aquiła chel fa parte de la rejon Abruso
21 de disenbre
El 21 de diçenbre xe el 355° dì del ano secondo el całendàrio gregorian e el 356° inte i ani bixesti). Ghe manca 10 dì par la fin del ano.
El 21 dicembre el xe el dì del sostisio d'inverno.
Santi catòłeghi
Sant'Anastasio, San Glicerio, San Pietro Canisio e San Temistocle di Licia.
Arroyomolinos (Madrid)
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de Madrid, che ła fa parte de ła omònema comunità autònoma de Madrid.
Kirchberg-Thening
el xe on comun del distreto de Linz-Land che el fa parte del stato de ła Alta Àustria in Austria
Alta Garona
Łe prinsipałi sità, oltre al capòłogo Tołoxa, łe xe Saint-Gaudens e Muret.
Ambutrix
Ambutrix el xe on comun de 752 abitanti del departemento de Ain che el fa parte del rejon Alvergna-Rodano-Alpe in Fransa.
Gallifa
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de Barsełona, che ła fa parte de ła comunità autònoma de Catełogna.
Batres
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de Madrid, che ła fa parte de ła omònema comunità autònoma de Madrid.
Barrea
el xe un comun inte la provincia de Ł'Aquiła chel fa parte de la rejon Abruso
Nesente
Nesente l'è un picolo abitato ne la Valpantena, de sirca 250 abitanti. L'è na frasion de Verona. La se cata a nord de la cità, a 8 km dal sentro.
Teverola
Teverola el xe un comun itałian de 13 610 abitanti. El xe in provincia de Caxerta inte ła rejon Canpania e el se estende so na area de 6,7 km². L'abità el xe situà a 25 metri s.l.m. El confina co i comuni de Aversa, Carinaro, Casaluce, Marcianise e Santa Maria Capua Vetere.
Nesente
Boteghe
No ghè mia tanta roba ma ghè la paruchiera, el bar coi giornai, el coso che fa l'oio, el tabacaro e anca el salumier.
Turismo
No ghè tanta roba da vedar, parò ghè un buso su par le coline che se dise che l'era par la seconda guera mondial, ma no je mia sicuri, se sa che lè na grota.
Curiosità
Ghè na bela vila granda che parò le sircondà da mura e no se vede rento. Parò l'è na vila con tante parsone. Rento la vila ghè anca na capeleta dove se va a far el rosario. I ragasi de Nesente, co i era buteleti, i fasea le capane ne la picola foresta visin al campo, ora se vede oncora dei tochi de fero dentro. Inte el grande zardin che ghè al sentro ghè anca un picolo parco zughi che i l'ha meso da poco.
Mezi de trasporto
Ghè un autobus al' ora (se l'è tanto) e d'istà ghe nè sirca uno al dì.
Parma
Parma el xe on comune de 178 718 abitanti, cavołogo de ła provincia de Parma. Vecia cavedal del Dogado de Parma e Piacensa (1545 - 1859), dal 2003 ła xe sede de ł'Autorità Eoropea par ła Sicurezza Alimentare (EFSA) e dal 1956 del Magistrato par el Po, inquó Agensia Interejonal par el fiume Po (AIPO).
Spuma
Istòria
Ła Spuma ła xe stà inventà inte i primi ani vinti, jera ła spuma bionda da ła sedrata, parché po ła alsada del preso del sedro i ga proà a canbiar in fià de robete e cusìta ła xe nasùa ła spuma. Inte i ani trenta ła xe nasùa anca ła spuma nera par mancansa de prodoti par el chinoto. Inte el Vèneto del boom econòmego dei ani 60 ła spuma deventa un dei bevar tanto apresài.
Fraxi
Fraxa tanto dita dai pari e noni vèneti co i porta i fioi al ostaria.
Cortenova (Leco)
el xe on comun inte la provincia de Leco chel fa parte de la rejon Lombardia
22 de disenbre
El 22 de diçenbre el ze el 356° dì dal scumìsio de l'ano drio del całendàrio gregorian e el 357° inte i ani bizesti. Par rivar al cao de l'ano ghe vołe oncora 9 dì.
Santi catòłeghi
San Demetrio, San Flaviano, San Floro, Santa Francesca Saverio Cabrini, Sant'Onorato di Ostia e Sant'Onorato di Tolosa
Veliki Grđevac
el xe on comun inte la rejon de Bjelovar e de Biłogora che ła fa parte del stato de ła Croasia.
Querétaro
Querétaro el ze un stato del Mèsego sentrałe. La so capitałe ła ze ła sità de Santiago de Querétaro situada a sirca 200 km da Sità del Mèsego; inte el parlar comun, sia che el stato che ła sità, i vien ciamai senplegamente "Querétaro".
El stato de Querétaro (na volta denomenà Querétaro de Arteaga) el confina verso nord col stato de San Luis Potosí, verso est col Guanajuato, verso òvest co l'Hidalgo, verso sud-est col Mèsego e verso sud-òvest col Michoacán.
El stato el ga un senpre pì grando ìndaze de desviłupo industriałe e inprenditoriałe. Inte el so teritòrio i susiste vari siti UNESCO patrimònio de l'umanità e ła vien considerada ła cuna de l'indipendensa del Mèsego; el ze de fato el posto andove ła ze sta redada ła costitusion del 1917, oncora in vigoria.
Kee Marcello
__HIDDENCAT__
Kee Marcello, pseudònemo de Kjell Hilding Lövbom (Ludvika, 20 febraro 1960), el ze un ghitarista heavy metal zvedeze, devenjesto famozo soratuto par aver somà in un curto parìodo de tenpo co i Europe.
Biografia
El ze entrà a far parte dei Europe inte l'otobre del 1986, ciapando el posto de John Norum, e ghe ze restà fin a cuando che ła band ła ga desidesto de łasarse, inte'l 1992. Co i Europe el ga insidesto do àlbun: Out of This World e Prisoners in Paradise.
Gelida
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de Barsełona, che ła fa parte de ła comunità autònoma de Catełogna.
Kee Marcello
Biografia
Co el pasàr del tenpo, Marcello el ga sonà in vari grupi e produzesto àlbun de racuanti artisti. Vanti de entràr inte i Europe, el sonava inte'l sleaze glam grupo Easy Action, rezistrando do àlbun in studio. Inte'l 1985 Marcello ga produzesto un singoło, Give A Helpin' Hand, par el progeto umanitario Swedish Metal Aid. Ła cansón ła gera stà scrita da Joey Tempest, cantante dei Europe. Cueła ła ze stà ła prima ocazion che i Europe e Kee Marcello i ga cołaborà.
Inte'l 1995 Marcello el ga rezistrà el só primo àlbun da sołista Shine On, co influense de ła west coast, un sound simiłe a cueło dei Eagles. Inte'l 2003 el ga formà un grupo, K2, e el ga publegà co łòri l'àlbun Melon Demon Divine.
Inte ła Note de San de San Silvestro 1999 el ga sonà a Stocolma co i Europe in formasión a 6 so el steso palco insieme a John Norum.
Inte'l 2005 el fa un tour taliàn in conpanjia de'l cantante Chiris Catena co el cuało el intraprendarà na cołaborasión che durarà inte i ani.
Inte'l 2005 el ze entrà da novo inte i K2 co ła cantante canadeze Alannah Myles inte'l finałe svedeze de l' ' Eurovision Song Contest, par sonàr ła cansón We Got It All. La cansón ła ga vadanjà serti ponti inte ła votasión ma no i ze stài bastànti par sonàr anca a ła finàl intarnasionałe.
Inte'l 2007 el torna a formàr i Easy Action co Zinny J. Zan.
Inte'l 2021 el cołabora co Pino Scotto inte'l brano "Morta ze la città" de l'àlbun Buena suerte.
Inte'l 2021 vien fora el novo àlbun Redux: Europe, àlbun cotenjente 16 brani co varsion de brani ciapài dai àlbun the final countdown, out of this world, prisoners in paradise e inte l'isteso ano A vien fora ła so autobiografia The rock star god forgot.
Inte'l 2021 el cołabora co Andrea Gargioni inte'l brano "Sometimes" de l'àlbun NEED, in usìda so iTunes el 10 avrìl.
Vien publegà na biografia, durante ła promosion de ła cuała el ghitarista el comunica de vołer far cauza ai Europe par averlo escludesto da ła riunion. Inte'l 2021 Marcello el firma co l'eticheta itałiana Frontiers records, un novo albun che conprende 2 trase da'l demo di Prisoners in Paradise.
Vallecillo (Spagna)
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de León, che ła fa parte de ła comunità autònoma de łe Casteja e Leon.
Becerril de la Sierra
__HIDDENCAT__
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de Madrid, che ła fa parte de ła omònema comunità autònoma de Madrid.
Palau (SS)
Palau (in gałurexe: Lu Palàu) el xe un comun italian de 4 209 abitanti. El xe in provincia de Sasari inte ła region Sardegna e el se estende so na area de 44,44 km². L'abità el xe situà a 5 metri s.l.m.
Niederneukirchen
el xe on comun del distreto de Linz-Land che el fa parte del stato de ła Alta Àustria in Austria
Ansfelden
ła xe na sità del distreto de Linz-Land che el fa parte del stato de ła Alta Àustria in Austria
Gironella
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de Barsełona, che ła fa parte de ła comunità autònoma de Catełogna.
Michoacán
Michoacán (o pì precizamente Michoacán de Ocampo) el ze uno dei 31 stati del Mèsego. Situà inte ła parte sentrałe del paeze el ga vista su l'Osèano Pasìfego. El confina co i Stati de Colima e Jalisco verso òvest e co i Stati de Guanajuato e Querétaro verso nord, co l'Estado de Mèxico verso est, co Guerrero verso sud-est, e el ze bagnà da l'Osèano Pasìfego verso sud-òvest.
Se estende su un'àrea de 59,864 km² e rezulta popołà inte el 2015 da 4.584.471 persone. La capitałe ła ze Morelia. Aguililla el ze un posto del Michoacán famozo intrà i naturałisti par łe so paveje.
Tora e Piccilli
Tora e Piccilli el xe un comun itałian de 947 abitanti. El xe in provincia de Caxerta inte ła rejon Canpania e el se estende so na area de 12,39 km². L'abità el xe situà a 343 metri s.l.m. El confina co i comuni de Conca della Campania, Marzano Appio e Presenzano.
S-ciopon
El sciopon el ze na inbarcasión venesiana. El ze el pì picoło tipo de sàndoło, pì łezièro de ła mascareta (no'l sorpàsa i 100 kg).
Un prozenidor de'l sciopon el ze retrato inte'l depinto Caccia in valle di Vittore Carpaccio.
Dexe
Dexe xe na locałità del comun de Venesia situà a nord-est de Mestre e conprexa 'nteła munisipałità de Favaro Veneto. Raprexenta l'ultimo sentro abità del comun de Venesia prima del confìn coMarcon. El nome xe łigà al fiume omonimo che score 'rénte l'abitato.
Storia
Ła visinansa ad Altin fa pensar che in xona fusse ben diramà ła prexensa umana sin da l'età romana. L'ipòtexi xe conprovàda anca dai numaroxi reperti archeołogici catà (anfore, ceramiche, na vera da posso).
Durante el medioevo, el teritòrio xe decadùo e se gà salvadegà. El sentro s'a sviłupà datórno a ła Ceza de Santa Maria Nassente, ricordàda xa inte el 1152 cofà capeła co fóntego batiximałe dipendente da ła parochia de Tesèra. L'antiga Ceza xe stàda butàda xo inte el 1940, co xe stà ultimà l'atuałe edificio rełigióxo.
I tereni de ła xona, recuperà co diverse òpare de bonìfega, gera posedimenti de fameje patrisie (intra łe cuałe i Collalto) e de monastièri ed istituti rełigióxi co sede a Venesia. Tutocio', come che se nòta su na carta, oncora inte el 1816 el teritòrio se caraterìxa par la prexensa de anpie selve, restànse de ła granda foresta che un tenpo se esténdea da ła Łaguna de Venesia a łe Prealpi Venete.
A póchi km de distànsa ghe ne xe naltra simiłe (Tóre de Tesèra).
Infrastruture e trasporti
Dexe xe servìo da alcune łinee automobiłisteghe de l'ACTV da l'area urbana de Mestre, che ło cołega a Venesia e Mestre.
Inaxonta xe prexente in prosimità del centro abità un svincoło che se cata so' l'A57-Diramasion Aeroporto che consente un fasiłe cołegamento co l'A57 Diramasion de Mestre e l'aeroporto Marco Poło.
Costa Masnaga
el xe on comun inte la provincia de Leco chel fa parte de la rejon Lombardia
Ambérieu-en-Bugey
Ambérieu-en-Bugey el xe on comun de 14 035 abitanti del departemento de Ain che el fa parte del rejon Alvergna-Rodano-Alpe in Fransa.
Bugnara
el xe un comun inte la provincia de Ł'Aquiła chel fa parte de la rejon Abruso
Toreno
el xe on comun de ła Spagna, situà inte ła provinsa de León, che ła fa parte de ła comunità autònoma de łe Casteja e Leon.
Bissa
Ła bissa xe na tìpega inbarcasión gardexana, utiłixàda inte ła Voga in pìe. L'inbarcasión xe łonga sirca 10,5 metri, co un fondo piato, e dispóne de 4 incàlmi ("forcołe"), uno paròmo dei vogadóri in pìe (vogàda de pónta). L'asensa de na cołonba, oltre a mołar na notevołe manévołesa, conferisse anca maxór stabiłità in mexo. Da secołi xe na tradisional inbarcasión da pesca e (co oportuni acorximénti) da conpetisión inte i paéxi che se afàsa su'l Lago de Garda.
Ogni istà ła Łiga Bisse organixa su'l Lago de Garda e su'l Lago de Ixeo un canpionato in noturna che vede inpegnà i armi dei maxóri sentri łacustri. Łe regàte se tien da zugno ad agosto inte łe aque davanti a ła sitadina ospitante. El parcorso xe łongo sirca 1.400 metri e xe costituìo da 6 corsìe parałełe de sirca 350 metri, da parcorer par do volte (andata e ritorno). Numaroxi xe i i xiri bòa, che richiede na tecnica particołar, dal momento che i vogadóri gà da far rodàr su pròpio aso na inbarcasión longa oltre 11 metri.
Linganbi foresti
Sito uficiałe de ła Łiga Bisse del Garda