cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Apa Sherpa
Portatore d'alta cuota, el ze uno dei do omani (che l'altro el ze Phurba Tashi] ) che el ga scalà pì volte ła sima de l'Everest belché vint-uno volte, intrà el 1990 e el 2011.
Biografia
El ga tacà laorar cofà che portator a dòdaze ani par sostegnere ła fameja dopo ła morte de so pare. Inte el 1988 el ga partesipà a ła so prima spedision inte l'Everest, e inte el 1990 inte el corso de na spedision internasionałe el ze rivà par prima volta ła sima. Maridà e co trè fiołi, oltre a ła so atività de alpinista Apa el ga de łe conferense in volta par el mondo inte łe cuałe el conta de łe so esperiense de escałasion.
Prinsìpio/Avegniminti 25 majo
<templatestyles src="Intestasion/styles.css" />
Vałe
Vałe in łéngua vèneta ła połe dirse anca par na depresion del teren, colma de àcua par de pì stagnada (tèrmano de consevensa corełàbiłe a cheło de palù); on ezénpio el połe èsar cheło de łe Vałi de Comachio inte el ferarezo.
Tipołozia
Le vałe łe połe èsare orìzenae da difarenti procesi, cofà l'asion dei jasari, l'asion eroziva de corse fluviałi e łe atività tetòneghe.
Le destinsion intrà "vałe a forma de U" e "vałe a forma de V" i ze tèrmani descritivi doparai in zeografia par caraterizar ła forma de l'aparensa trasversałe de ła vałe. La majorparte de łe vałi łe fa parte a uno de sti do tipi prinsipali o a un smisioto intrà de sti cuà, almanco inte ła sesion trasversałe dei versanti cołinari.
Vałe jasałi (tipołozia U)
thumb|left|Vałe a U de [[Tal-y-łyn a Dolgoch in Gałes.]] thumb|left|Panoràmega aèrea de ła [[vałe de Yosemite.]] Le vałi orìzenae dai jasari łe ze caraterizade da na sesion trasversałe a U, difarentemente de łe vałe formae par erozion fluviałe che łe ga zeneralmente sesion trasversali a forma de V, spesalmente inte i teritori montani. Sta difarensa ła se ga parché l'asion eroziva dei jasari inte el fondo-vałe ła vien ezersitada da ła masa intiera, in lento e guałivo movimento, sora de tuta ła superfise de contato intrà jasaro e el tereno. La majorparte de łe vałe de sto tipo łe ga gavesto orìzene inte łe ere jasałi.
Dopo el retiro del jasaro, inte el retiro el jaso o inte el so desconzełamento, resta solché ła vałe, de frecuente desamenada da mase eràteghi che i vegnea trasportai dal jaso. El gradiento de ła so superfise no el influise so ła forma del vałe, ma ła dimension del jasaro sì. I jasari i ze in guałivo movimento - spesalmente inte ła jasasion - e i jasari de na determenada i modeła łe vałe grande e profondamente incideste.
Ezenpi de vałi a U i se cata in tute łe rejon montane che łe gàpia sorbio ła jasiasion, de sòlito inte i perìodi jasałi del Pleistosene. La major parte de łe vałi atuali de forma a U łe zera cuazi tute vałi che za ghe zera, orizenariamente a forma de V prima de ła jasasion, che łe costituiva el trato morfolòzego sora del cuało el jasaro el ga podesto vegner vanti. I jasari i łe ga scavae pì grande e profonde, e inte el isteso tenpo mudàndoghe l'aparensa trasversale. Sto mudamento el se verìfega traverso i procesi de erozion jasałe dopo de ła jasasion e a l'abrazion, che i se traduze inte l'abondansa de matèriałe rociozo (morena jasałe) trasportà presedentemente inte el jasaro. Sora del leto de ła vałe el se poza un matèriałe conponesto de arziła e mase (boulder clay). Co che el jaso el se fonde e el se retira, ła vałe ła vien el dasada co fianchi racuanto rìpidi e un grando fondo piato e a volte traversada da un fiume o fiumezeło, che el renpiasa el corso de àcua orìzenàrio, conosesto cofà misfit stream (che signìfega corso d'àcua dezadatà o inadeguà), ponesto che el ze pì picenin de cheło che se se spetaria in proporsion a łe dimension de ła vałe.
Vałe de formasion jasałe łe ze:
Vałe fluviałi (tipołozia V)
Le vałi orìzenae da corsi fluviałi łe ze łe pì comuni e ła so zèneze el ze evidentemente ligada a l'asion eroziva de łe àcue, che ła ze tanto majore cuanto ła ze pì ełevada ła pendensa da oltrepasar, pendensa che inte el tenpo ła vària par efeto de ła istesa asion eroziva a ła cuała ła ze conpagnada l'asion de depòzito dei matèriałi trasportai. Sto alternarse guałivo de erozion e depòziti che i costituise ła normałe evołusion dei corsi fluviałi, che i połe anca sbandonare ła so sede catando vie alternadive e formando novi alvei, el definise anca ła stòria e ła morfołozia de łe vałe de sto tipo. La vałe cusita formada ła fa parte de ła conca idrogràfega del fiume.
Na vałe fluviałe profonda ła vien talvolta ciamada canyon o goła.
Racuanti esenpi a V i ze:
Sta sorte de vałe ła ze stada tanto inportante inte ła istòria e el desviłupo de ła umanità, ponesto che inte el mondo, i habitat naturałi orìzenari de ła spece umana i ze stai łe vałi dei grandi fiumi, cofà che el Niło, el Tigri-Eufrate, el Fiume Zało, el Ganze, el Rio de łe Amàsoni, el Mississipi, etc. Inte ła preistòria, i fiumi i vegneva doparai cofà fonte de àcua potàbiłe e magnar (pese e altri animałi acuàteghi), cusita cofà posto par snetar e descargar àcue rèflue. I fiumi i scolpise łe vałe, łe cuałe dopo łe proteze dai venti i viventi co tenperature pì fresche su par el dì e pì calde inte ła note.
Vałi de orìzene tetònega
Le vałi de orìzene tetònega łe połe prezentare proporsion stra-grande, cofà inte el cazo de ła Rift Valley, łe ze orìzenae da ła progresiva separasion de do plache de ła crosta terestre. La partegołarità de ła zèneze de ste vałi ła ne rende inposibiłe ła clasifegasion in tipi morfolòzeghi ben ciari.
Sèrbia e Montenegro
L ' Union Statałe de Serbia e Montenegro (in serbo-croato: Državna zajednega Srbija i Crna Gora; siriłego: Државна заједница Србија и Црна Гора, informalmente Sèrbia e Montenegro) ła zera na confederasion de Stati de ła penìzoła balcànega.
Confinava a nord co l'Ungaria e a est co Romania e Bulgaria, a sud co Macedònia e Albània, a sud-ovest co el Mare Adriàtego e a ovest co Croàsia e Bòsnia e Erzegòvina.
Stòria
L'Union de Sèrbia e Montenegro ła ghea sostituio ła Repùblega Federałe de Jugoslavia che ła se ghea costituio inte el 28 de apriłe del 1992, sora de łe sèneri de ła desolvesta Repùblega Sociałista Federałe de Jugoslàvia e ła zera stada aprovada da łe do càmare del Parlamento jugoslavo el 4 de febraro del 2003.
Dopo del referendum del 21 de majo del 2006, ła Repùblega del Montenegro ła ze devegnesta novamente un Stato indipendente, metendo fin, de fato, a ła Sèrbia e Montenegro.
Referendum
Al referendum par l'indipendensa del Montenegro, che el se ga gavesto el 21 de majo del 2006, el ga gavesto ła partesipasion de l'86,5% del corpo ełetivo, o sia 419.240 votanti, dopo del cuałp el 55,5% de sti cuà, paro a 230.661 voti, se el ga esprimesto favorévoła de l'indipendensa del paeze: se parla donca de na persentuałe superiora a ła soja del 55% concordada co l'Union Eoropea par réndar vàlido el referendum; in valore asoluto ła soja mìnema necesària ła ze stada superada par 2.300 voti.
Càmara dei comuni (Regno Unio)
La Càmara dei comuni ła ze ła càmara basa che insieme a ła Camera dei lord ła costituise el Parlamento del Regno Unio, del cuało el ze ła rama domenante. La Càmara dei comuni ła ze un organismo democrategamente ełezesto, conponesto da 650 menbri che i tołe el tìtuło de "menbri del parlamento" (Members of Parliament) scursà in MPs.
La Càmara dei comuni ła ze ełezesta a sufrajo universałe e col sistema majoritàrio. I so menbri i dura in cargo fin-ché ła Càmara no ła vien desolvesta par łe nove elesion, cosa che ła avegne drento de un màsimo de sìncue ani da l'ultema ełesion. Ogni menbro el ze ełezesto e el raprezenta un distreto ełetorałe ciamà "constituency" (in vèneto "Cołejo").
Ła sede de ła Càmara dei comuni ła ze el Pałaso de Westminster, in Londra. thumb|L'àula de ła Càmara dei comuni
Bitcoin
__HIDDENCAT__
Par convension se el tèrmeno Bitcoin el ze doparà co ła vocałe majùscoła rifaréndose a ła tecnołozia e a ła rete, co ła vocałe menùscoła (bitcoin) se se refarise a ła vałuta.
Difarentemente de ła major parte de łe valute tradisionali, el Bitcoin no el fa dòparo de un ente sentrale e gnanca de mecanismi finansiari conplesi, el valore de fati el ze determenà ùgnołamente da ła leva domanda e oferta : el vien doparà un database distribuio intrà i nodi de ła rete che i tien trasa de łe tranzasion, ma sfrutando ła critografia par zestionàrghene ła funsionałità, cofà chełe de zenerasion de nova moneda e l'atribusion de ła propietà dei bitcoin.
La rete Bitcoin ła consente el posedimento e el trasferimento pseudo-anònemo de łe monede; i dati nesesari par doparare i propi bitcoin i połe èsare salvai su uno o pì personal computer o dispositivi ełetròneghi cofà tełefoni intełijenti, soto forma de "portafojo" dizitałe, o mantegnesti arente terse parti che łe detien funsion simiłari a chełe de na banca.
El wallet bitcoin el ga un inderiso identìfegà da un còdaze alfanumèrego che el detien intrà i 25 e i 36 caràteri intrà nùmari e létare; el ze l'ùgnoło dato da comunegare par resévare un pagamento che el godarà de un serto grado de anonemato, ma el sarà inte el isteso tenpo publegamente e inmudabilmente vardàbiłe inte ła blockchain par senpre.
Core fare tanta atension inte ła trasmision del còdaze alfanumèrego, parché pusìbiłi erori no i consente de descansełar l'oparasion in corso, divegnendo potensialmente colpévoło de ła perdesta dei schei.
Ze pusìbiłe risévar pagaminti pì senplegamente traerso ła scansion de còdezi QR. In ogni cazo, i bitcoin i połe èsare trasferii traverso Internet verso calsasi el gàpia dispunìbiłe un "inderiso bitcoin".
La strutura peer-to-peer (Conpagno a conpagno) de ła rete Bitcoin e ła mancansa de un ente sentrale el fa inpusìbile a calsiasi autorità, goernativa o no, el bloco dei trasferiminti, el secuestro de bitcoin sensa el posedimento de łe ciave rełasionae o ła svałutasion gavesta par via de ła imision de nova moneta inte i sìrcułi.
El Bitcoin el ze una de łe prime inplementasion de un conceto definio cofà che criptovaluta, descrivesto par ła prima volta inte el 1998 da Wei Dai inte na mailing list.
Càmara dei lord
La Càmara dei lord (House of Lords), ciamada anca Càmara dei pari, el ze una de łe do asenblee parlamentari che łe costituise, insieme a ła Càmara dei comuni, el parlamento del Regno Unio, del cuało el raprezenta ła Càmara alta. El nome intiero e formale de ła Càmara dei Lord el ze The Right Honourable the Lords Spiritual and Temporal of the United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland in Parliament assembled, o sia I Onorévułi Siori Spirituałi (i prełati) e Tenporali (i nòbili) del Regno Unio de Gran Bretagna e Irlanda del Nord reunii in Parlamento.
In pasà l'apartegnensa a ła Càmara dei lord ła zera par tuti i menbri (i pari) un derito ereditàrio. Inte el ndar del tenpo łe ze stae aprovae numarévułi reforme, cofà el Life Peerages Act 1958 e l'House of Lords Act 1999, in forsa de łe cuale el nùmero dei conponenti ereditari el ze sta largamente riduzesto.
Difarentemente de ła Càmara dei comuni, el nùmaro dei menbri de ła Càmara dei lord no el ze fiso; inte el febraro del 2021 ła zera conponesta da 800 eligible members (menbri apropiai, che i połe partesipar a łe sentae). Dei menbri apropiai, 689 i ze menbri a vita (el cuało tìtuło no el ghe pasarà ai fiołi), 85 i ze menbri ereditari e 26 i ze Lord spirituałi.
La Càmara dei lord, cusita cofà ła Càmara dei comuni, ła se reunise inte el Pałaso de Westminster.
Etimołozia
L'etimołozia del vocàboło lord el devien da l'old English (anglo-sàsone) hlāfweard che el indegava, inte i antighi viłaji anglo-sàsoni, el "bread guardian" (hlāf = bread + weard = "guardian", "keeper"), el cao clan "guardian" che el costudia el "pan" (bread) par i abitanti. Anałogamente el vocàboło lady, da l'anglo-sàsone hlæfdīge, el vołeva dir letaralmente ła "bread kneader" ("inpastadora del pan"), cheła che ła fa el pan.
Laterałità
La laterałità ła ze ła preferensa mostrada da ła majoransa dei èsari umani par un lato de el so corpo. El ezénpio pì popołar ła ze ła preferensa par doparar ła man drita o de èsar sanchi. El conceto de laterałità el połe vegner doparà.
Lateralità umana
La majoria dei èsari umani i ze driti. Saria dir, che se se vien obligai a prefarire de doparar el òcio, o el pie o ła man se favoriria cheła del lato drito. La càuza (o càuze) de ła laterałità no łe se conprende del tuto, parò se pensa che el emisfero serebrałe sanco el controla ła parte drita del corpo, e el emisferio sanco el rezulta èsar el predomenante. Sto cuà el ze cusita inte un 87-92 % dei èsari umani parché inte ła majoransa dei cazi el emisfero serebrałe sanco el ze el incargà de ła zestion del lenguajo.
Presidente de ła Pałestina
El presidente de ła Pałestina (in Pałestinan: საქართველოს პრეზიდენტი) el ze el cao de Stato de ła Pałestina e el comandante in cao de łe forse armae. El raprezenta par de pì ła Pałestina inte ła rełasion internasionałi.
Laterałità
Lateralità forsada
La majorparte dei driti ła dezegna serci in senso antioràrio, e no oràrio, sto incorzimento el pararia avałorar ła tezi so ła domenansa de l'emisfero sanco del serveło.
Oxford English Dictionary
Oxford English Dictionary (OED) el ze el nome col cuało se ghe dize comunemente el New English Dictionary un Historical Principles, monumentałe disionàrio stòrego de ła łéngua ingleze antiga e moderna publegà da ła caza editora Oxford University Press.
El zera sta promovesto da ła Philological Society de Londra inte el 1857. El lavoro de conpiłasion el zera scumisià totalmente inte el 1879 soto l'enèrzega diresion de Sir James Muray. Tacada inte el 1884, ła pùblegasion ła ze stada finia inte el 1928 col dodèzemo vołume. Inte el 1933 ghene ze sta publegada na edision pì curta (Shorter Oxford Dictionary) che ła ga conosesto vàrie edision drioman.
Le so definision łe ze ordenae par el pì tegnendo conto de ła prima conparsa de cadaun lema e łe vien iłustrae da citasion (co indicasion de ła data, co ze pusìbiłe) traeste-fora da ła leteratura e da altre fonti. Na seconda edision in 20 vołumi ła ze vegnesta publegada inte el 1989.
Presidente de ła Zeorza
El presidente de ła Zeorza (in Zeorzan: საქართველოს პრეზიდენტი) el ze el cao de Stato de ła Zeorza e el comandante in cao de łe forse armae. El raprezenta par de pì ła Zeorza inte ła rełasion internasionałi.
Abołisionismo
L'abołisionismo el ze un movimento pułìtego e un'istansa morałe, bazada su considerasion umanitàrie emerzeste inte ła cultura iłuministega o cristiana, par l'abołision del comerso dei s-ciavi e ła sopresion de ła s-ciavitù che ła nase e ła se sviłupa inte l'Eoropa e inte l'Amèrica intrà ła fin del XVIII e el XIX secoło.
Benché ła trata e ła s-ciavitù łe fuse difondeste anca inte el Mondo arabo e in altre parte de l'Àfrica e de l'Àzia, solché in Osidente ze vegneste su istanse sufisentemente incizionadore da portar a ła abołision. «''i ze stai dopo i desviłupi e i efeti de ła revołusion industriałe sol marcà capitałìstego mondiałe a far che ła s-ciavitù devegnese na istitusion suparà e controproduzente. L’economia internasionałe no ła gaveva altro bezogno de orde de s-ciavi inpegnae inte łe piantajon, ma de lavoratori sałariai che i produzese richesa e i consumase merse, de novi mercai par el desmersamento de ła produsion industriałe e l’investimento de capitałi.''». «La s-ciavitù ła zera ormai antieconòmega, na piera de rabalton: ła ghea da èsar abołia» I abołisionsti i ghea consentrà i so sforsi tacando da l'abołision de ła trata dei s-ciavi africani verso łe Amèriche, de consevensa su l'abołision de ła s-ciavitù inte łe cołònie o ex colònie eoropee e a ła fin sul contrasto a ła trata àraba e a ła s-ciavitù in Àfrica e in Àzia.
El tèrmano "abołisionismo" el vien zeneregamente doparà anca inte el referirse a chełe corenti de pensiero o movimenti pułìteghi e sociałi che i se bate par l'abołision de leji e costumari ritegnesti no pì juste ai tenpi e inzuste. Inte el partegołare se parla de abołisionismo anca inte el cazo del movimento che inte i ani trenta inte i Stati Unii el sostegneva ła nesesità de dir basta a chełe leje che łe proibiva el dòparo de bevande alcòleghe (proibisionismo).
L'abołisionismo teòrego
Inte el mondo antigo, se definiva zurìdegamente el s-ciavo gnanca cofà na bèstia, ma un "istrumentum vocale", un arnezo provedesto de voze. Ła vołontà de tratar umanamente i s-ciavi o par fin de abołire ła s-ciavitù ła zera prezente za inte i fiłozofi cofà Seneca che el dizeva de védar ła s-ciavitù na istitusion privada de ogni baze zurìdega, naturałe e rasionałe. Par sta motivasion, el dizeva, che i s-ciavi i va tratai cofà che tuti chełi altri èsari umani («servi sunt, immo homines» i ze servi ansi òmani) e cusìta par łe diferense sociałi: "Cosa ze che vołe signifegar èsar cavaliero, liberto, s-ciavo. Łe ze parołe naseste da ła inzustisia." (Epìstoła, 31). Ma in fondo, el pensava, che ła vera s-ciavitù ła ze cheła che insojeta i òmani a łe pasion e ai visi. Tuti nualtri semo s-ciavi spiritualmente e solché ła fiłozofia ła połe libararne. Finałizando, podemo traer che inte el mondo gh'è na inzustìsia de baze verso cuała el ze inùtiłe rebełarsi.
El supremo vałore de l'uguajansa de tuti i omani, par el cuało el s-ciavo el ze paro al so padron, el zera sta proclamà dal Cristianèzemo, ma inte ła pràtega el prinsìpio rełijozo el zera drio scontrarse co vołontà sociałi antiabołisioniste che łe ga fato bazar tuto el sistema econòmego so ła s-ciavitù, e ła ceza ła ghe ga tocà adatarse, conprométarse e far restar tuto conpagno sia de fato che de derito.
Del resto tute łe tórziture de ła società łe zera ła consevensa del pecà orìzenałe, cusita scriveva l'abate Smaragdo de Saint-Mihiel soto Ludovico el Pio «No ła ze ła natura che ła ga fato i s-ciavi ma ła ze ła colpa» e conpagno inte el VI secoło Isidoro de Siviia: «La s-ciavitù ła ze un castigo inflizéstoghe a l'umanità dal pecà del primo omo», e }} La Ceza stesa cuindi, devegnesta na'istitusion, ła ghea un grando nùmaro de s-ciavi e se calchiduni, stando drio a ła paroła evanzèłega, ła vołeva doparar el prinsìpio cristian de l'uguajansa in Cristo de tuti omani, sti cuà i vegneva condanai suito e gravamente. Inte el sinodo de Gangra (324?) se declarava: «Se calchiduni soto el pretesto de ła pietà, el pende el s-ciavo a despresar el so paron, a sotraerse a ła s-ciavitù e a no servir co bona vołontà e respeto, che eło el vègnee descomunegà» Un problema partegołare el se poneva a ła Ceza revardo a ła posibiłità dei s-ciavi de èsare consacrai al sacerdòsio, ponesto che un omo cofà che el s-ciavo el ze sotoponesto drio ła leje al podere asołuto de un paron no el garia gavesto l'indipendensa e ła libartà nesesària par entrar inte sta condision.
La morałe cristiana e l'abołisionismo
In sto modo ła Ceza ła confermava l'acetasion de ła s-ciavitù ma inte el isteso tenpo introduzendo vałidità rełijoza ai matrimoni fati intrà s-ciavi e promovendo ła pia pràtega de l'infrancamento, no un gavere ma un ato racomandàbiłe, che el contribuiva concretamente a l'abołision de ła s-ciavitù che co l'òpara dei rè cristiani ła zera sparia cuazi totalmente inte l'Eoropa inte ła fin del X secoło benché soravivendo parò cheła forma de tranzision da ła condision de s-ciavo a cheła de libaro raprezentada da ła servitù de ła gleba che ła zera restada inte l'Eoropa fin al XIX secoło co ła ze sta abołia co l'emancipasion decidesta in Rùsia inte el 1861 dal zar Alesandro II. La Ceza co papa Gregòrio XVI el gaveva za inte el 1839 proclamà l'abołision del s-ciavismo.
Linganbi foresti
[[Categoria:]]
Cai de Stato de ła Zeorza
De sevente na lista dei cai de Stato de ła Zeorza dal 1918 a uncó.
Par i sovrani antesedenti a l'anesion de ła Zeorza a l'Inpero ruso, védarse Sovrani de Zeorza.
Repùblega Democràtega de Zeorza (1918-1921)
La Repùblega Democràtega de Zeorza ła gaveva un sistema parlamentare e no ła ciapava un presidente de ła Repubblica.
Kendall Jenner
Kendall Nicole Jenner (3 de novenbre del 1995) el xe na atora americana.
Oasis
Tra i grupi pì conosùi e de suceso de l'indie rocke, in partegołar, del Britpop, movimento de cui i fegura tra i pionieri, i Oasis ze el grupo ingleze de mazor inpato dai ani nonanta. I ga publegà in totałe 11 àlbun. A se stima che i gabia vendesto pì de 70 milion de dischi, di cui 18 nel solo 1996. I vanta 8 sìngołi che se ga piasà al primo posto de ła clasifega del Regno Unìo, 22 sìngołi consecutivi entrai inte ła top 10 ingleze e i ga rancurà 15 NME Awards, 6 Brit Awards, 9 Q Awards e 4 MTV Europe Music Awards. Inte l'agosto del 1996 i ga tenjesto a Knebworth Park uno dei pì grandi concerti a l'averto mai reałizai in Inghiltera. L'evento ze stà seguìo conplesivamente da 250 000 spetadori (i bilieti ze andai ezaurìi in 2 zorni), co na rechiesta de tajandi superior a 2,6 milion de persone, pari al 5% de ła popołasion britànega de ałora.
I fradełi Gallagher ze i úneghi menbri de ła formasion orizenal che ghe ga fato parte fin al 2009. Inte'l 1991 a Manchester se gaveva costituìi i Rain, conponesti da Liam Gallagher (voze), Paul Arthurs (chitara), Paul McGuigan (baso) e Tony McCarroll (bateria). Poco dopo ai cuatro se ga zontà Noel (chitara e voze) e Liam ga sujerìo el novo nome. El grupo ga conosùo ła fama za co l'album de debuto, Definitely Maybe (1994) che, publegà da l'eticheta indipendente Creation Records, ga proponesto co forsa ła "band" cofà uno dei grupi "leader" de ła sena indie rock. Co'l novo baterista Alan White i Oasis ga reałizà el segondo album, (What's the Story) Morning Glory? (1995), che ga vendùo 22 milion de copie in tuto el mondo. Daspuò chel momento ła popołarità del grupo ze cresta notevolmente, fin a far parlar de "Oasis mania".
El terso album, Be Here Now (1997), ze devenjesto disco record par l'ełevatisimo nùmaro de copie vendùe in un zorno. Verso ła fin del desenio el grupo ga vivesto un pariodo de crizi. Do menbri stòreghi, McGuigan e Arthurs, ze stà avicendai da Colin "Gem" Archer e, pì tardi, da Andy Bell. Inte'l 1999 el grupo ze tornà in studio par rejistrar Standing on the Shoulder of Giants che, venjesto fora inte'l febraro 2000, prezentava un sound pì sperimentałe e psichedełego. Ze seguìo l'album live Familiar to Millions, che contenjeva ła rejistrasion dei do grandi concerti tenjùi inte'l łujo 2000 al stadio de Wembley, a Łondra. Inte'l 2002 i Oasis ze torani al son de łe orizene co Heathen Chemistry e ga revedesto el suceso. Inte'l 2005 ze venjùo fora el sesto album, Don't Believe the Truth, rezistrà insenbre a'l novo baterista Zak Starkey. El disco ga rezistrà òteme vendite e reportà i Oasis in clasifega anca inte i Stati Unìi. Inte'l 2006 ze venjùo fora Stop the Clocks, el primo best of dei Oasis, che'l ga vendùo 3 milion de copie inte'l mondo. Inte'l 2008 ze stà publegà Dig Out Your Soul, sètemo album in studio del grupo, seguìo da un łongo tour mondiałe, in cui a ła bateria fegurava Chris Sharrock.
El 28 de agosto 2009, a tre date da ła concluzion de ła tournée, Noel Gallagher ga comunegà ofisialmente el pròpio abandon a ła band, dopo aver łasà el palco del Rock en Seine a pochi minuti da l'ezibision, sancìndo ła fin del grupo.
I ezordi co i Rain e Definitely Maybe (1991–1994)
I Oasis i ga orìzene a Burnage, cuartier de Manchester, dai Rain, un grupo che'l se ga formà verso el fenir dei ani otanta. Inisialmente el grupo el jera conponesto da Paul McGuigan (dito Guigsy) a'l baso, da Paul Arthurs (dito Bonehead) a ła ghitara, da Tony McCarroll a ła bataria, e da Chris Hutton come cantante. Co st'altro ek ze stà zlontanà da'l grupo, Guigsy el ghe ga chiedesto a'l só conpanjo de scoła Liam Gallagher de renpiasarlo. Liam jera el terso e ùltemo fioło de imigrai irlandezi trasferìi a Manchester, Peggy e Thomas Gallagher. Ła só infansia e cueła dei altri só do fradełi (Paul e Noel) ła jera stà senjà da łe viołense de'l pare alcołizà, che sparanjava Liam e che gavea fondamente senjà Noel e Paul, provocando anca i so coconesi. Inte na note de'l 1984 ła mare ła ga desidesto, donca, de scanpar de caza insenbre ai fiołi.
Liam e Noel, pì grando de'l fradeło minor de sincue ani, i jera stà adołesenti difisiłi, inclini a ła rebelion, a łe rise e ai furti. Liam no'l gaveva mai mostrà grando intarese par ła mùzega fin a'l 1988, cuando che'l zera stà colpìo da un conserto dei Stone Roses a'l cuało el zera ndà in conpanjìa de Noel, pasionà de mùzega e ghitarista. Liam el ga acetà ła proposta de "Guigsy" e poco dopo el ga proponesto de canbiar el nome de'l grupo in Oasis, ispirà da un poster picà ai muri de ła só stansa che ła reportava ła scrita "Oasis Leisure Centre in Swindon". Liam el ło ga seliesto parchè ghe ga piazesto łe imàjini che'l evocava. Inte'l 2016 Liam el ga declarà che "'sto nome el continuava a spontar, cusì gavemo desidesto de farlo un fià nostro" e che "no son seguro se el se tratase de l'Oasis de Swindon, ma el jera prezente so un poster dei Inspiral Carpets".
Daspò aver asistìo a l'ezibision Noel el ghe ga referìo spacatamente a'l fradeło che el grupo no'l ghe piazeva par njente e, a ła domanda se el fuse disposto a farghe a łori da manager, el ga replegà proponendo de entrar a far parte de'l grupo, a pato de èsarne el cao, l'únego conpozidor e el ghitarista prinsipałe. "El gaveva scrivesto za tante cose" – A ghe recorda Bonehead revardo a Noel – "Co gavemo tacà fasevimo el diavoło a cuatro co poche canson. Tuto d'un colpo co łu inte'l grupo ghe ze sta na gran mota de idèe". El grupo el jera cusì a'l conpleto e el 15 de zenaro 1992 A se ga tenjùo a'l Boardwalk el primo conserto dei Oasis co Noel.
thumb|left|El logo stòrego de'l grupo, ideà da Brian Cannon Dapò aver pasà pì de un ano a ezibirse inte i vari łocałi de Manchester, inte'l majo del 1993 el grupo el ga avùo infin ła só granda ocazion. I Oasis i jera stà invitài da un grupo ciamà Sister Lovers a sonar a'l King Tut's Wah Wah Hut Club de Glasgow, in Scosia. Na conponente de łe Sister Lovers, Debbie Turner, ła jera ła ex moroza de Alan McGee, produtor discogràfego de ła Creation Records, eticheta independente minor de propietà de ła Sony. Noel e Bonehead i ga rancurà el danàro nesesario, i ga nołezà un furgon partìndo insenbre ai altri menbri de'l grupo par un viajo de sìe ore. Inisialmente ła só rechiesta de ingreso ła ze stà respenzesta poiché no i zera prevedesti in scałeta. El refiuto el gavarìa susità łe ire de'l grupo, che'l se gavarìa fato łargo co łe maniere forti (sìben i conponenti de'l grupo i gabia fornìo varsion contrastanti in merito). Infin, in calche modo, ła band ła ze riusìa a otenjer un spasio par sonar cuatro brani. Ła só ezibision ła ga inpresionà tanto Alan McGee, el cuało cazualmente el se catava inte'l łocałe insenbre a ła soreła ("go desidesto de prezentarme łì par urtar ła me ex" ).
thumb|[[Liam Gallagher inte un conserto a San Diego inte'l 2005]]
Finìa l'ezibision McGee el se ga visinà a Noel par domandarghe se'l vołese un contrato discogràfego e'l ghe ga chiedesto na demo co calche só canson. Calche zorno drioman Noel el ło ga incontentà consenjándoghe na caseta de 35 menuti de nome Live Demonstration, indove A ze conparìo par ła prima volta cueło che'l sarìa deventà el stòrego logo de'l grupo, desenjà par l'ocazion da Tony French. I vari demo che i conponeva ła caseta i zera stai rezistrà inte i studi de'l grupo Real People, a'l Pink Museum de Liverpool.
Scoltada ła caseta, McGee el ze restà ancora pì colpìo da'l grupo e da'l só potensiałe, a'l ponto che 'pena cuatro zorni dopo el ga convocà i Oasis par farghe firmar łori un contrato discogràfego. A cauza de problemi sorzesti inte ła stipuła de un contrato vałido inte i Stati Unìi, i Oasis i ga finìo po' par firmar un contrato mondiałe co ła Sony, che a só volta ła ghe ga asenjà i Oasis a ła Creation Records par el Renjo Unìo. Noel el ga dizesto a McGee de aver racuante canson za pronte, anca se alguni ani dopo el gavarìa ametesto che in chel momento el repertorio dei Oasis el conprendeva solche sìe brani orizenałi e algune cover.
Resałe a'l parìodo 1992-1993 i cusìditi Lost Tapes, materiałe demo - costituìo da vari brani e varsion enbrionałe de canson po' publegàe inte i sucesivi dischi - in cui se sente el forte influso che i Stone Roses i ezersitava so'l grupo.
Inte l'avril de'l 1994 A ze venjesti fora i primi do singołi, Supersonic e Shakermaker. I do brani i ga avesto un discreto suceso, vadanjándose el pasajo inte łe radio ed entrando inte ła top 40 ingleze: el primo el ze stà el 31º, mentre el segondo l'è devenjesto ojeto de na despùta łegałe co i New Seekers, i cuałi i gaveva chiedesto un rizarsimento dani de 500 000 dołari par plagio. Ze stà co'l terso singoło, Live Forever, venjùo fora l'8 de agosto, che i Oasis i ga tacà farse conósar, entrando par ła prima volta inte ła top 10 dei singołi inglezi, a ła pozision nùmaro dieze. Noel Gallagher el ga sotołineà come ze stà propio Live Forever a inprimer na zvolta desiziva a ła carièra de'l grupo: "Fazévimo schifo. Drioman A go scrivesto cheła canson e ze canbià tuto". L'indoman, 9 de agosto, Noel ze stà colpìo da un spetador so'l vizo durante un concerto a Newcastle e'l ga reazìo desfasandoghe ła chitara in tèsta.
Strasinà dal bon rezultado dei sìngołi, el 30 de agosto 1994 ze venjesto fora l'album de debuto del grupo, Definitely Maybe, che misia rock, baggy e punk rock. El disco ze andà cołocarse diretamente a ła prima pozision de ła classifica britannica degli album e'l ze entrà inte l'istòria cofà àlbun de debuto capase de véndar pì copie inte'l minor tenpo, 150 000 nei primi tre giorni. In concomitansa co l'uida del disco i Oasis ga tenjesto un concerto acùstego inte'l negosio łondineze Virgin di Marble Arch, indove ze stà ospite inatezo Evan Dando, leader dei Lemonheads.
Intanto łe beghe e ła vita turbołenta dei do fradełi jera devenjesti ojeto de atension da parte dei media. El 23 de setenbre 1994 a Seattle ga scominsià el primo tour inte i picołi e medi łocałi dei Stati Unìi. L'ezibision del 29 de setenbre al Whisky a Go-Go de Los Angeles ze stà caraterizà da tension. A un somejaro de ła rivista NME, prezensa non gradìa, ze stà ordenà de zlontanarse e'l so tentativo de scatar isteso de łe someje no ga fazesto che inasprir ła situasion. So'l palco i sincue, soto l'efeto de metanfetamine, se ga trovà dizorientai, dao che łe scałete jera tute desconpanje e nisuni saveva cuała canson gavarìa sonà l'altro.
A ła fin i ghe n'a sonà uno, ma l'ezibision, dełudente, ga susitò i rabiési de Liam, che ga sigà contro el pùblego e ga barufà co'l fradeło minor durante l'ezecusion de I Am the Walrus. Noel ga abandonà el palco, łasando el grupo e zvołando a San Francisco sensa reałasar dichiarasion. In sta ocazion el ga sercà refuzo inte 'l partamento de Melissa Lim, na fan che'l gaveva conosùo calche tenpo prima, e'l ga scrivesto łe canson Talk Tonight e Half the World Away. El grupo el gaveva riscià de desfarse. L'isteso Noel el recorda come el fuse veramente desizo a tornar caza, ma el ga canbià idea grasie a l'incorajamento de Melissa e daspò aver łezesto, in tasi, l'ełenco dei sucesivi conserti de ła band in Gran Bretanja reportada so'l Melody Maker, anca se ze stà soratuto ła mediasion de Tim Abbot de ła Creation Records a convinser Noel a tornar so i só pasi e a catar paze co'l fradeło. El tour el ga posùo cusì repartir da Minneapolis. A desenbre Liam, che'l se ga trovà privo de voze so'l palco de'l Barrowlands de Glasgow, el ga spacà el microfono prima de ndar fora de sena.
El 10 de otobre 1994 A jera venjesto fora Cigarettes & Alcohol, cuarto singoło estraesto da Definitely Maybe, mentre el 19 de desenbre A ze stà ła volta de Whatever, che'l ze devenjesto el primo singoło de'l grupo a rivar a ła top 5 de łe clasifeghe britàneghe, indove el ze entrà diretamente a'l terso posto. El 9 de novenbre i Oasis i zera sta premiài ai Q Awards come mejo nome novo de l'ano.
(What's the Story) Morning Glory? e l'era Britpop (1995-1996)
Inte ła primavera del 1995 i Oasis ze rivà par ła prima volta in sìma de ła clasifega britànega dei sìngołi co'l sìngoło Some Might Say, che ze venjesto fora el 24 de avril e ga inaugurà na strisa de 10 ani de sìngołi de łanso dei àlbun dei Oasis rivai al primo posto de łe chart. Sincue zorni vanti, el baterista Tony McCarroll jera stà escludesto dal grupo. McCarroll ga dizesto dè esar stà "casà inzustamente par via de un scontro personałe" co i fradełi Gallagher, ma Noel ga motivà el zlontanamentoi dizendo che ła tècnega de Tony ła zera insufisiente par conpanjar łe canson sénpre pì madure che'l scriveva. Inte'l 1997 McCarroll gavarìa fato cauza al grupo, chiedendo l'ecuivałente de 45 miliardi de łire, un cuinto dei vadanji del grupo, e'l gavarìa otenjesto un restòro de 555 000 sterline. Al so posto ze entrà el łondineze Alan White, so fradeło de Steve White, baterista del grupo de Paul Weller. Alan ga incontrà Noel de doménega in un pub de Camden e'l ga debutà a ła baterìa dei Oasis el sucesivo mèrcore unìndose al grupo inte l'ezecusion Some Might Say a Top of the Pops.
Inte'l majo 1995 i Oasis ga tacà łe registrasion dle so segondo àlbun ai Rockfield Studios, in Galles, co'l produtor Owen Morris, che sarìa conparìo de spałe so ła coertina del disco. Łe registrasion ze stae ràpide, dao che'l grupo riusiva a "registrar sincue canson in sincue zorni", come dize Morris. Durante łe sesion zera cresùa ła tension tra i fradełi Gallagher cuando Liam ze tornò dal pub inbriago menando co se alcuni aventori del łocałe, razonzendo Noel, che se jera tratenjesto in studio par conpletar de łe parti de chitara. L'alterco ga sbocià in una sufa che ga constrinzesto el management a sospender łe sesion, che ga riprendesto tre setemane drìoman. Daspò do altre setemane łe sesion jera stae finìe, prima de ła post-produsion a Łondra.
In sto pariodo ła stanpa ingleza ga montà e anplifegà na rivałità tra Oasis e Blur, altro grupo venjesto fora za da alcuni ani inte'l panorama de ła mùzega ingleza e, in partegołar, del nomenato movimento Britpop. In un primo momento i Oasis no i se definiva grupo del movimento Britpop e no i ze stà invità al programa Britpop Now della BBC, conduzesto dal cantante dei Blur, Damon Albarn. Un primo contato tra i do grupi se gaveva za avesto inte'l 1994, inte'l corimento de n'altra trazmision conduzesta da Albarn. I Oasis gaveva sonà Whatever a Top of the Pops, prezentai propio dal frontman dei Blur. Durante ła prezentasion Liam e Noel no gaveva sparanjà zesti iriguardozi a łe spałe de Albarn. Ze stà cusì che ga nasesto cueła che sarà considarà, co espresione zornałistega, ła "Bataja dei grupi" (Band battle), conbatùa so'l pian comersiałe e mediatego. Ła rivista NME ze rivà a definir ła sfida, in una famoza coertina, el "canpionato ingleze dei pezi masimi".
L'usida de Roll With It, sìngoło dei Oasis, e de Country House, sìngoło dei Blur, zera stà programà infati par l'isteso zorno, el 14 de agosto 1995, ałimentando ancor de pì ła rivałità. A véndar pì sìngołi i Blur, co 274 000 copie contro łe 216 000 de Roll With It. L'entourage dei Oasis ga zustifegà el dato co'l minor preso de Country House (1,99 sterline contro 3,99) e co'l fato che łe do difarenti varsion del sìngoło dei Blur, co racuanti ładi b, gaveva invojà i fan a conprar entranbi i tipi de copie. A l'epoca ła Creation ga dazesto na spiegasion alternativa: el sìngoło dei Blur gaveva vendùo ofisialmente pì copie parché, a cauza de un problema co i còdezi a bare de Roll With It, no jera stà rejistrae tute łe vendite del sìngoło dei Oasis.
El 3 de łujo 1995 i Oasis ga tenjesto el so primo concerto in Italia, al Rolling Stone de Miłan.
Inte'l setenbre de l'isteso ano, el basista Paul McGuigan ga łasà el grupo a cauza de ezaurimento nervozo. El sostituto, consejà dal manager dei Stone Roses Gareth Evans, ze stà Scott McLeod degli Ya-Yas, che ze conparìo anca in alcune ezibision dal vivo, prima de abandonar bruscamente el conpleso durante un tour inte i Stati Unìi. Drìoman McLeod ga ciamà Noel Gallagher e ghe ga referìo de sentir de aver tołesto ła desizion sbalià. Gallagher ga replicà secamente: "Ło credo anca mi. Bona fortuna co ti te prezenti a l'uficio de cołocamento". Par conpletar el tour ze stà ingagià da novo McGuigan, convinsùo a tornar a far parte del grupo.
Prinsìpio/Avegniminti 28 majo
<templatestyles src="Intestasion/styles.css" />
Parlamento del Regno Unio
El Parlamento del Regno Unio de Gran Bretagna e Irlanda del Nord el ze el supremo corpo lejislativo inte el Regno Unio e inte łe Dipendense britàneghe d'oltremare.
Formasion
Siben che el Parlamento del Regno Unio el sìpia conponesto da trè òrgani (la Corona, ła House of Lords e ła House of Commons), el ze un parlamento bicamarałe. La Càmera dei Lord ła raprezenta ła Càmara Alta, mentre ła Càmara dei Comuni el ze ła Càmara Basa.
La House of Lords e ła House of Commons o se reunise in locałi separai del Pałaso de Westminster (pùblego cofà che "Houses of Parliament"), a Londra (pì precizamente, inte el borough de Westminster). Par convension costitusionałe, tuti i ministri (anca el Primo ministro), i ze menbri dei Comuni o dei Lords.
Càmara dei Lord
La Camera dei Lord el detien do tipi difarenti de conponenti: i Lords Spiritual (i prinsipałi véscovi de ła Ceza d'Inghiltera) e i Lords Temporal (i Pari del Regno); ła ze conpletamente no ełetiva.
Càmara dei Comuni
La càmara dei comuni ła ze ła camera baza del parlamento inglezo e ła ze anca ła pì inportante. I menbri i vien ełezesti democrategamente co na leje ełetorałe prinsipalmente co sistema majoritàrio
Conpetense
El Parlamento el ghea tacà sviłuparse da l'antigo consejo che el asisteva el Sovran. In teoria, el podere no el ze detegnesto inte el Parlamento, ma inte el "Queen-in-Parliament" (o "King-in-Parliament").
Sovranità parlamentare
L'evołusion de łe imunità parlamentari ła ga prodoto el dogma de ła "sovranità" del parlamento del Regno Unio: par sta motivasion, speta a cadauna Camera asertar e sansionar, «calsìase ato o omision che i se traduza inte l'oltrajo al Parlamento», o sia «cualsìase ato o omision che el ostruisa o inpedisa a una de łe Houses of Parliament de portar vanti łe so funsion, o che el ostruisa o inpedisa a cualsìase menbro o funsionàrio de łe Houses l'adenpienimento dei propi gaveri o che el tenda, diretamente o indiretamente, a produr sti rezultai».
Presidente del Braziłe
El Presidente del Braziłe (in portoghezo: Presidente do Brasil), ufisalmente Presidente de ła Repùblega Federałe del Braziłe (in portoghezo: Presidente da República Federativa do Brasil), el ze el cao de Stato e el cao del goerno del Braziłe. El presidente el guida ła rama de l'ezecutiva del Goerno federałe e el ze el comandante in cao de łe Forse armae.
El sistema presidensiałe ze sta istituio inte el 1889, dopo de ła proclamasion de ła repùblega avegnesta traerso un colpo de Stato miłitare contro l'inperator Piero II. Da chel momento, el Braziłe el ga avesto 6 costitusion, trè ditature e trè perìodi democràteghi.
Inte i periodi democràteghi, el voto el ze senpre sta obligatòrio. La Costitusion braziłegna, insieme a vari emendaminti costitusionałi, ła stabiłise i recuizii, i poderi e łe responsabiłità del presidente, ła durada de l'incargo e el modo de elesion.
Jair Bolsonaro el ze el 38º e atuale presidente. El ze entrà in cargo el 1º de zenaro 2019 dopo de łe Ełesion zenerałi in Braziłe del 2018.
Fridays for Future
Fridays for Future (letaralmente: "vènare par el futuro"),, Youth for Climate' o School Strike 4 Climate , el ze un movimento anbientałista internasionałe de protesta, conponesto da scołari che i decide de no frecuentare łe lesion scołàsteghe par partesipar a manifestasion inte łe cuałe se dimanda e revéndega asion col fin de prevenire el scaldamento globałe e el canbiamento climàtego. Ła protesta ła ze partia e ła ga tacà èsar organizada dopo ła manifestasion in solteria de Greta Thunberg inte el Agosto del 2018 davanti al Riksdag svedezo (parlamento), co un carteło co sora scrito "Skolstrejk för klimatet" ("School strike for climate").
Prime proteste de Greta Thunberg
L'organizasion de łe proteste e del movimento ła ze ła tacada co ła svedeza Greta Thunberg ła ga organizà tuti i dì del meze de agosto del 2018 na protesta sentàndose fora del parlamento svedezo, co un carteło che recitava "Skolstrejk för klimatet" (Siòparo scołàstego par el clima). La so decizion ła naseva da łe ondae de całor anòmałe e dei insendi s-copiai in Svèsia e ła dimandava al goerno svedeze de sbasar łe emision de anidride carbònega in baze a l'Acordo de Parize. . El 7 setenbre, poco prima de łe elesion, ła ghea anunsà che ła saria ndada vanti manifestar ogni vènare fin co che ła Svèsia no ła se fuse inlineada co l'acordo de Parize. El so slogan Fridays For Future el ga caturà l'atension de tuto el mondo, ispirando i scołari de łe scole dei vari stati a sioparare par el clima.
Espansion
Ispirai da Greta Thunberg, grandi siòpari scołàsteghi i se ga tegnesto inte el novenbre 2018. In Austràlia in miliaia de scołari de Brisbane, Melbourne e altre sità, sevendo l'ezénpio de Greta Thunberg, i ghea manifestà el vènare, ignorando ła dimanda del Primo Ministro Scott Morison, el cuało el gaveva declarà in Parlamento de vołer "pì aprendimento inte łe scołe e manco ativismo". In disenbre i siòpari scołareschi i ze sevitai in almanco 270 sità, de paezi cofà che Austràlia, Austria, Belzo, Itàlia, Cànada , Paezi Basi, Zermània, Finlàndia, Danemarca, Japon, Svìsara ,, Regno Unio e i Stati Unii.
El 15 de marso 2019 inte un mùcio de sità inte el mondo ghe ze stada na manifestasion pasìfega che ła ga coinvolzesto pì de un milion de zóvani che i ga marsà par protestar contra a l'indifarensa dei goerni so ła crize climàtega. Intrà ste New York, Borseła, Sydney, Barsełona, Berlin, Parize, Mosca, Miłan e tante altre sità. .
El 24 de majo 2019 ghe ze stae manifestasion in 1664 sità in almanco 125 paezi.
El numero totale de persone manifestanti in tuto el mondo inte łe do date prinsipali de ła Climate Action Week, el 20/9/2019 e el 27/09/2019, ła ze de sirca 7,600,000 persone.
Inte ła primavera del 2020 se ga tegnesto el 5° siòpero scołàstego par el clima: par colpa de l'emerzensa sanitària ligada al Coronavirus, l'inisiativa ła se ga vesto intieramente online col nome de "Digital Strike".
El 19 de marso 2021 ghe ze sta na asion del movimento Friday for Future in vàrie sità del mondo.
Presidenti del Braziłe
I presidenti del Braziłe i se ga sucedesto dal 1889, dal momento che ła zera stada abolia la monarchia col bando de l'inperator Piero II, e ła zera stada proclamada ła repùblega.
Prima repùblega - Vècia repùblega (1889–1930)
{{legend|green|Partido Republicano|border=1px solid black}} {{legend|#1D1C20|Partido Republicano Paulista|border=1px solid black}} {{legend|red|Partido Republicano Mineiro|border=1px solid black}} {{legend|#00AFEF|Partido Republicano Fluminense|border=1px solid black}} {{legend|blue|Partido Republicano Conservador|border=1px solid black}}
Seconda repùblega - Perìodo Vargas (1930–1937)
{{legend|#D3D3D3|Geen|border=1px solid black}} {{legend|#FFA500|Aliança Liberal|border=1px solid black}}
Tersa repùblega - Perìodo Vargas (1937–1946)
{{legend|#FFA500|Aliança Liberal|border=1px solid black}}
Cuarta repùblega (1946–1964)
{{legend|blue|Partido Social Democrático|border=1px solid black}} {{legend|#00bfff|Partido Trabalhista Brasileiro|border=1px solid black}} {{legend|black|Partido Social Progressista|border=1px solid black}} {{legend|#FBF405|Partido Trabalhista Nacional|border=1px solid black}}
Cuinta repùblega - Rezime miłitar (1964–1985)
{{legend|blue|Partido Social Democrático|border=1px solid black}} {{legend|#4237B1|Aliança Renovadora Nacional|border=1px solid black}} {{legend|#D3D3D3|Geen|border=1px solid black}} {{legend|blue|Partido Democrático Social|border=1px solid black}}
Organizasion par ła Libarasion de ła Pałestina
__HIDDENCAT__
L'Organizasion par ła libarasion de ła Pałestina ( OLP ) (in arabo: منظمة التحرير الفلسطينية, Munaẓẓamat at-Taḥrīr al-Filasṭīniyya) el ze un movimento de libarasion nasionałe pałestineze. L'OLP ła ze considerada da łe Nasion Unie l'ùgnoło raprezentante lejìtemo del pòpoło pałestinezo.
L'OLP ła ze stada fondada da ła Liga Araba el 28 de majo del 1964. Inte el momento de ła so creasion, el so fin prinsipałe el zera ła destrusion del Stato de Israełe traverso de ła lota armada, e sto fin el zera scrivesto inte ła so carta fondante.
L'OLP inte el prinsìpio ła zera ła controłada a majoransa dal goerno ezisian.
L'OLP el difende el derito al retorno dei pròfughi palestinezi, e l'autodeterminasion dei citadini palestinezi residenti in Ciz-zordània e Gaza, e ła se opone a l'ocupasion dei teritori palestinezi da parte de łe forse armae israeliane.
Siben che inte el scumìsio no el sìpia sta fato nisun referimento a un ipotètego stato palestinezo, l'OLP el ga drioman catà-sù l'idea de crear un stato indipendente intrà el fiume Zordan e el Mar Mediteràneo.
Inte i ùltemi dezeni, l'OLP el ga adotà ufisalmente ła solusion de crear do stati, andove a ła fin łe nasion de Israele e Palestina łe posa coezìstare in paze, e el ga dasà ła porta verzesta par ła scritura de acordi spesìfeghi col stato de Israele par reconósar l'Est de Zerusaleme cofà capitałe del futuro stato de Pałestina e par diféndar el derito al retorno dei pròfughi palestinezi.
Tutavia, tanti lìder palestinezi, intrà i cuałi i Yasser Arafat e Faisal Al-Husseini, i ga senpre declarà che el prinsipałe fin de l'OLP el ze ła libarasion de l'intiero teritòrio palestinezo.
Primo congreso continentałe
El Primo congreso continentałe el ze sta ła prima sentada comun del congreso continentałe, òrgano dełibarativo de łe trèdaze cołònie, gavesto inte i perìodi cołognałi dei Stati Unii de l'Amèrica. El ze sta un convegno de dełegai de dódaze de łe trèdaze cołònie britàneghe del nord Amèrica avegnesto el 4 de setenbre 1774 a Philadelphia. I cołogni i se ghea acordà in do proposte: ła prima inte el detegnere dei raprezentanti inte el parlamento ingleze; ła seconda de vere un "inpero desentrà", o sia afermar el derito dei cołogni a promulgare leji votae inte łe so asenblee. I ghea declarà parò iłejìteme, parché incostitusionałi e contro el prinsipio no taxation without representation, łe denomenae "leji intołeràbiłi" (emanae dal parlamento inglezo cofà che retorsion al "Boston tea party").