BO‘G‘MA_(DIFTERIYA)
Laborator tekshiruv usullari.
Qiyosiy tashxisoti. Tomoq bo'g'masining lokalizasiyalashgan shaklini lakunar, follikulyar, soxta pardali va boshqa anginalardan farqlash kerak. Angina murtak bezlarining yallig'lanishi, isitma va intoksikatsiya bo'lishi bilan tafriflanadi. Anginani asosan streptokkokklar, stafilokokklar, diplokokklar qo'zg'atadi. Lakunar anginani tomoq shilliq qavatining yoysimon giperemiyasi, bezlardan chiqmaydigan, lakunalarda joylashgan yiringli sariq-kulrang qarashlarning borligi ajratib turadi, qarashlar yengil ko'chadi va ikkita buyum oynasi orasida to'liq eziladi, yafni fibrinoz xarakterga ega emas. Intoksikatsiya kuchli, harorat yuqori bo'ladi. Regionar limfa tugunlari kattalashadi. Falikulyaranginada tomoq shilliq qavati giperemiyalangan. Murtak bezlar kattalashgan, shishgan. Murtak bezlarning bo'rtgan sohalarida, shilliq qavat ostida joylashgan sariq-kulrang yiringdan iborat mayda donachalar (follikulalar) ko'rinadi. Ular yorilgandan keyin shilliq qavatda tez bituvchi mayda defektlar aniqlanishi mumkin. Bemor eti uvishib, qaltiraydi va harorati 39~40‹C gacha ko'tariladi. Intoksikatsiya belgilari: bosh og'rig'i, darmon qurishi, muskullar va bo'g'imlarning qaqshab og'rishi bezovta qiladi. Simanovskiy-PJaut-Vensan anginasida murtak bezi to'qimasida nekroz rivojlanadi va chuqur yaralar paydo bo'ladi. Qarashlar sariqyashil rangda, tvorog konsistensiyali bitta murtak bezida joylashgan bo'ladi. Qarash kuchgandan keyin chuqur yara ko'rinadi. Og'izdan chirigan hid keladi. Zararlangan tomonda jag' osti limfa tugunlari kattalashgan bo'ladi. Tomoqdan olingan shilliq ekmalarida ðSaltaksimon tayoqcha va spirallar aniqlanadi. Tomoq bo'g'masining tarqalgan shaklini skarlatinadagi nekrotik angina va tomoqning zamburug'li zararlanishidan farqlash kerak. Nekrotik anginani tomoq bo'g'masidan shilliq qavat yaqqol giperemiyasi, shilliq qavat bilan bir sohada joylashgan kir. kulrang nekrotik qarashlar bilan farqlanadi. Nekrotik anginada yutinganda keskin og'riq, regionar limfa tugunlarning keskin kattalashishi va og'riqliligi, yuqori tana harorati va yaqqol namayon bo'lgan intoksikatsiya simptomlari kuzatiladi. Qonda yuqori leykotsitoz, formulaning chapga siljishi, ECHT ning oshishi. zamburug'li anginada qarashlar orolchali yoki yoppasiga, bodomcha bezlar yuzasida va tomoq shilliq qavatining boshqa sohalarida joylashadi, shpatel bilan yengil ko'chadi, tvorogsimon xarakterga ega va buyum oynachalari orasida to'liq eziladi. Tomoq shilliq qavati kam o'zgargan bo'ladi. Regionar limfa tugunlar kattalashmagan. Tomoq bo'g'masining toksik shaklini infeksion mononukleoz, paratonzillyar abssess, parotit infeksiyasidan farqlash kerak. Paratonzilyar abssess tana haroratining ko'tarilishi, bemor tomog'ida paydo bo'lgan keskin og'riq hisobiga xatto suyuq ovqat va so'lagini yuta olmasligi bilan xarakterlanadi. Og'riq trizmi hisobiga og'izni ochish qiyinlashadi. Zararlangan tomonda tomoqning yaqqol giperemiyasi va bodomcha bez oldi to'qimalarining shishishi kuzatiladi. Odatda bodomcha bezlarda qarashlar yo'q yoki lakunalar yo'li bo'yicha yiringli qarashlarning qoldiqlari aniqlanadi. Infeksion mononukleozda prodromal belgilari ko'rinadi: bemor quruq yo'taladi, darmoni quriydi, ishtahasi bo'g'iladi, muskullari qaqshab og'riydi. Prodromadan so'ng to'satdan bemorning harorati yuqoriga ko'tariladi va tomog'i og'riydi. Isitma 1 oygacha davom etishi mumkin. Bodomcha bezlari yallig'lanadi, g'adir-budir yoki yoppasiga yolg'on pardali qarashli hosila, bo'g'madan farqli ravishda mo'rt, yengil ko'chadi, qipiqlanadi va buyum oynalari orasida to'liq eziladi. Burun orqali nafas olishni qiyinlashuvi bo'ladi. Infeksion mononukleoz uchun bo'yin limfa tugunlarining kattalashishi, jigar, asosan taloqning kattalashishi xarakterli. Ayrim hollarda jigar faoliyatlari ham o'zgaradi (terida va kðTzlarda sariqlik, aminotransferazalar faolligi va timol sinamasini oshishi hamda sulema sinamasini pasayishi). Qonda kasalikni 2 -3 kunlarida atipik mononuklearlar paydo bo'ladi, kam miqdorda leykotsitoz, ECHT ni oshishi, limfotsitoz, monositoz xosdir.