Yadrocha
Electron mikroskopiya yordamida yadrochaning 2 asosiy qismini ajratishimiz mumkin bular: granulyar qism (periferiyada) — ribosomaning rivojlanayotgan subbirliklari va fibrilyar qism (markazda) — avvalgi ribosomalarning ribonukleoproteid bog’lanishlar. Fibrilyar markazlar rRNK sintezi boradigan mustaxkam fibrilyar komponent qismlari bilan o’rab olingan. Fibrilyar komponentning tashqi qismida o’zida yetilayotgan ribosoma subbirliklarini yeg’uvchi granulyar komponent joylashgan. Yadrocha tarkibida DNKning rRNK genlarini saqlovchi, RNK-polimeraza I bilan noodatiy yuqori tezlikda transkripsiyalanuvchi yirik halqalari mavjud. Bu halqalar “yadrocha tashkilotchilari” degan nomni olgan. U yetilmagan ilgarigi ribosomalarning bir biri bilam noma’lum tarzda spetsifik bog’lanishi orqali shakllanganga o’xshaydi. Yadrochaning morfologik jihatdan 3 zonasi farqlanadi: fibrilyar markaz, zich fibrilyar va granulyar soha bilan o’rab olingan. Yadrochaning elektron mikrofotografiyasida shu 3 zonani farqlash mumkin: 1)	Xromosomaning “yadrocha tashkilotchilari” sohasidan DNK saqlovchi kam bo’yalgan komponent; 2)	O’zida RNK transkriptini saqlovchi, juda ko’p nozik (5 nm) ribonukleprotein fibrillardan tashkil topgan zich fibrillyar komponent; 3)	15 nm li diametrga ega granulalardan tashkil topgan ribosoma bo’laklarining ancha yetilgan qismlarini saqlovchi – granulyar komponent. Spetsifik antitanalar va gibridlangan zondlar yordamida yadrochaning fibrillyar markazida rRNK genlari, RNK – polimerza I, UFB transkripsion faktori va topoizomeraza I lokalizatsiyalangani aniqlandi. Yadrochaning fibrillyar markazi rRNK genlari transkripsiyasi uchun zarur bo’lgan regulator nukleoprotein komplekslarning yeg’ilish joyi hisoblanadi. Yadrocha atrofini o’rab olgan zich fibrillyar komponent rRNKning o’suvchi zanjirlari va ular bilan assotsiatsiyalangan oqsillardan tashkil topgan. Yadrochaning granulyar qismida yetilgan 28S va 18S rRNK, qisman shakllangan RNK hamda ribosoma subbirliklarini yeg’ish mahsulotlari aniqlangan. Ribosomani yeg’ish intermediatlari 15-20 nm ni tashkil qiladi. Preribosoma subbirliklarini sitoplazmaga ko’chishini yadrochadan yadro qobig’iga o’tuvchi spetsifik oqsillar bajaradi. Xattoki, hamirturush genomi ~200 tandem takrorlanuvchi rRNK  genlaridan iborat. Lekin barcha genlar ham funksional munosabatda bir xil emas: rDNK ketma-ketligining yarmigina transkripsiyalanadi, ularni shakllantirishga esa replikatsiya boshining atigi ~20% mavjud qismi ishtirok etadi. rDNKga genlarni ko’chirish ko’pincha ularning repressisiyasi bilan boradi, bu tandem takrorlanishlarga ega bo’lgan genom qismlarida gomologik rekombinatsiyani bosishning funksional mexanizmi natijasida bo’ladi.bu mexanizmning mutatsion o’zgarishi mitozda qiz hujayralarida notekis taqsimlanadigan xromosomadan tashqarida yuzlab halqasimon rDNK hosil bo’lishiga olib keladi. Ona hujayralarda xromosomadan tashqaridagi rDNKning yeg’ilishi hujayraning bo’linish hususiyatini kamaytiradi. Bu fenomen “hujayraning qarishi” (cellular aging) deb nom olgan. Bundan tashqari yadrocha hujayralarning meyozga kirishishini hamda mitozning telofazasini o’tishini ta’minlovchi  fosfotaza Cdc 14 ning aktivligini boshqaradi. Yadrochaning rDNK ketma-ketligidan olingan ma’lumotlar tarkibiga yadrochaning regulator funksiyasini ta’minlovchi fosfataza va 3ta boshqa oqsillar kiradigan regulyator oqsilli kompleks RENT (regulator of nucleolar silencing and telophase exit)ning yeg’ilish joyi bo’lib xizmat qiladi. rRNKning 45S-transkriptlari avvaliga sitoplazmadan import qilinayotgan katta miqdordagi oqsillar bilan birikib yirik komplekslarni hosil qiladi. Ribosomani tashkil qiluvchi 70 turdagi polipeptid bog’lar hamda 5S-rRNK aynan shu bosqichda qo’shiladi. Yeg’ilish jarayonining to’g’ri kechishida boshqa molekulalar ham zarur. Masalan, yadrochada RNK bilan bog’lanuvchi boshqa turdagi oqsillar ham mavjud, shuningdek ribosoma yeg’ilishiga katalizator sifatida maxsus kichik ribonukleoprotein zarrachalar (U3-snRNP)ham. Bu komponentlar yadrochada qoladi, ribosoma subbirliklari esatayyor holda sitoplazmaga tashiladi. Yadrochanining ancha sezilarli komponenti bu faqat ribosomal RNK transkriptlari bilan bog’lanuvchi ko’p miqdorda uchraydigan,  yaxshi o’rganilgan oqsil  nukleolindir. Nukleolin butun yadrocha kabi asosan kumushrangga bo’yaladi. Nukleol- eukariot organizmlar yadrochasi ichidagi zich, yorug’lik nurini sindiruvchi tana. Asosan, ribonuklein kislotalarning oqsillar bilan hosil qilgan komplekslaridan-ribonukleoproteidlardan (RNP) tashkil topgan.