Bolalarda_uchraydigan_diatezlar
Nerv artritik diatez
Semizlik, qandli diabet, podagra va moddalar almashinuvi buzilishiga moyillik tugʻdiruvchi konstitutsiya anomaliyasi boʻlib, organizmda asosan siydik kislotasi va purinlar almashinuvining buzilishi, kam miqdorda lipid va uglevod almashinuvi buzilishiga moyilligi bilan xarakterlanadi. Nerv-artritik diatezning poligen irsiylanishi isbotlangan. Bolalarda bir yoshdan keyin ishtaha yomon boʻlishi, uyqu buzilishi kuzatiladi. Baʼzida kechki enurez, xar qanday virusli yoki bakterial kasalliklar fonida talvasa kuzatiladi. Tana tuzilishiga koʻra bolalar ozgʻin, keyinchalik tez vazniga qoʻshiladi. Ularni qabziyat, jigar kattalashishi, atsetonemik qusish davriy xurujlari (siklik atsetonemik qusish sindromi deyiladi) bezovta qiladi. Artritik organizmda purin moddalarining toʻplanishi natijasida, atseton hidli davriy qusish xurujlari paydo boʻladi, peshobda va qonda vrachlar keton tanalari miqdorining yuqoriligi aniqlanadi. Shuning uchun bu bolalarda qusish atsetonemik deb yuritiladi, yaʼni qonda atseton miqdorining yuqoriligi bilan kechadi. Baʼzi tekshiruvchilar fikriga koʻra, erta yoshda bu xolatlar keyinchalik migrenning birinchi belgisi hisoblanadi. Baʼzida qusish xurujlari toʻliq va qisman och qolganda ovqatlanishning buzilishi yoki ovqatda past miqdorda uglevodlar ishlatilganda, lekin hayvon yogʻlari koʻpligi, shuningdek, turli xil kasalliklar, goʻdaklarda esa qoʻrquvlar bilan birga kechadi. Qusishning yuzaga chiqishida asosiy sabab gormonal va metabolik buzilishlar, insulin miqdori yuqoriligi sababli qonda glyukoza miqdorini kamayishidir. Artritik bolalar qonida glyukozaning kamayishi jigar disfunksiyadan dalolat beradi. Bu nerv-artritik diatezning xususiyati hisoblanadi. Asetonemik qusish goʻdaklarda statsionar davolashni talab etadi. Koʻpgina xollarda qonda siydik kislotasi miqdori uning sintezi oshishi sababli koʻtariladi, buning natijasida uraturiya (siydik-nordon diatezi) vujudga keladi. Qorinda ogʻriq xurujlari, bosh ogʻrishi paydo boʻlishi mumkin. Noqulay sharoitda yosh oʻtishi bilan podagra, modda almashinuvi buzilishi natijasidagi artritlar, qandli diabet, peshobda siydik kislotasining miqdori yuqori boʻlganligi sababli piyelonefrit, siydik tosh kasalligi rivojlanadi. Kasalliklarning zoʻrayishi quyidagi omillarga bogʻliq - psixoemotsional zoʻriqish, purinlarga boy mahsulotlarni koʻp qoʻllash (misol, goʻsht, jigar, pashtet, sardinlar, seledka, shokolad, kakao, donlilar). Nerv - artritik diatezli bolalar pediatr kuzatuvida boʻlishi kerak. Kun tartibiga rioya qilish katta ahamiyatga ega, ovqat tarkibida puringa boy mahsulotlarni (ogʻir holatlarda umuman olib tashlash) chegaralash buyuriladi. Jismoniy tarbiya bilan shugʻullanish, chiniqish zarur. Ishqoriy mineral suvlar juda foydali hisoblanadi. Vaqti-vaqti bilan purin almashinuviga taʼsir qiladigan dori vositalarini qoʻllash zarur - kalsiy pantotenat, sitrat aralashmasi, etamid, allopurinol. Tashhis genealogik anamnez (qarindoshlarida nevrologik va moddalar almashinuvi buzilishi bilan kechadigan kasalliklarning topilishi), klinik belgilari, siydikda uratlar miqdorining koʻpayganligiga asoslanadi. Differensial tashhis nevrozlar, ensefalopatiyalar, Lesh-Nayxen sindromi bilan oʻtkaziladi.