Usmonlilarning_Yamanni_egallab_olishi
Yaman viloyatining tashkil etilishi
Yamanning yakuniy zabt etilishi va uning Usmonli viloyatiga - eyaletga aylantirilishi 1538-yilda boshlangan Hind okeanidagi Usmonli-Portugal urushining bir qismi edi. Hindistondagi Portugaliya hukmronligini tugatish va Hindiston savdo yoʻllari ustidan Usmonli yakka hukmronligining oʻrnatilishi uchun, Sulton Sulaymon Suvayshda kuchli yangi flotni qurishni buyurdi va 1538-yil may oyiga qadar flot qurilishi yakunlandi. 13-iyun kuni Misrning 80 yoshli beylerbeyi Xodim Sulaymon Posho qoʻmondonligi ostida 70 ta eshkakli harbiy va 100 ga yaqin transport kemalaridan iborat Usmonli armiyasi (hadramaut tarixchisi Ibn Hoshim Usmonli qoʻshini sonini 40 ming kishi deb hisoblagan) Hindiston qirgʻoqlariga yoʻl oldi va 3-avgust kuni Adan portiga yaqinlashdi. Zaidiylarga qarshi urushda turklardan harbiy yordam olishini kutgan tohiriy Sulton Amir III ibn Dovud ularni iliq kutib oldi va bir nechta turk kemalarini Adan portiga kiritdi va dengizchilarga qirgʻoqqa chiqishga ruxsat berdi. Amir shaharni bayramona bezashni va shahar darvozalariga Usmonli bayroqlarini osib qoʻyishni buyurdi va Sulaymon Poshoga boy sovgʻalar bilan kutib olish maqsadida odamlarini yubordi. Bunga javoban Sulaymon Posho oʻzining flagmanida kechki ovqatga taklif qildi. Amirlarining ogohlantirishlariga qaramay, Amir ibn Dovud kichik mulozimlari bilan Sulaymon Posho kemasiga keldi va u yerda darhol hovlida yoʻq qilindi. Tadqiqotchilarning fikricha, Amir IIIning qatl etilishiga uning portugallar bilan aloqasi sabab bo‘lgan. Shundan so‘ng Usmonli qo‘shinlari hech qanday qarshiliksiz Adanni egalladi. Sulaymon Poshoning buyrug‘i bilan Amir IIIning eng yaqin maslahatchilari osilib, tohiriylar sulolasining barcha vakillari yoʻq qilinib, mol-mulki tortib olindi. Adan Usmonli askarlariga talon-toroj qilish uchun berilgan va shahar darvozasiga “Shahar hijriy 945-yilda Usmonlilar tomonidan g‘alaba bilan zabt etilgan” degan yozuv o‘yilgan. Tohiriylar mulki hududida Usmonli sanjagi yaratilgan. Adanda Baxrom bek qoʻmondonligi ostida besh yuz nafar yanichardan iborat turk garnizoni joylashtirilgan va uning portida toʻplar bilan jihozlangan besh turk galleri qolgan. Shundan soʻng Sulaymon posho oʻz flotiliyasi orqali Portugaliya Hindistoniga qarshi kurashni davom ettirdi. center|thumb|900x900px| Adan ko'rinishi.1572-yil Hindistonni zabt etish sohasida hech qanday natijaga erisha olmagan Usmonli floti 1538-yil kuzining oxirida Yaman qirgʻoqlariga qaytib keldi va 26-noyabrda Esh Shihrning Hadramaut portiga kirdi. Kasirid Sulton Badr III ning sadoqat kafolatlarini qabul qilib, Xodim Sulaymon Posho uni Hadramautning vassal hukmdori sifatida tasdiqladi. Hadramautni Usmonli eyaletiga, Badrni esa Usmonli vakili qilish rejalarini Badrga yetkazildi. Ushbu istiqboldan ruhlangan Kasirid Sulton usmonlilarning har qanday talablarini qatʼiy bajarishga, shu jumladan har yili 10 ming ashrafi miqdorida soliq toʻlashga majbur boʻldi. 1538-yilning avgust oyidan boshlab, Hadramaut hududidagi juma xutbasida Usmonli sultoni Sulaymon nomi tilga olindi. Portugaliya tahdidini qaytarish uchun Badrga ekipaj bilan Usmonli harbiy kemasi berildi. Dekabr oyida Sulaymon Posho flotining asosiy qismi Moxaga yetib keldi. Kichik otryad esa shimolga yoʻl oldi, u yerda Jizan va boshqa qirgʻoq hududlarini egallab oldi. Usmonli qoʻshinlari Yamanning ichki hududlariga kirib, Mamluk amirligining poytaxti Zabidni osongina egallab oldilar. Sulaymon Posho Mamluk amiri Ahmad an-Naxudga farman yubordi. Unga ko‘ra, amir yangi tashkil etilgan Yaman eyaleti tarkibida yangi tashkil etilgan Zabid sanjagining sanjakbeyi etib tayinlandi va uni Moxaga kelishga taklif qildi. 1539-yil 27-fevralda amir Ahmad oʻz oʻgʻillari, aka-ukalari va koʻp sonli mamluklik arboblari bilan Moxdagi Sulaymon Poshoning qarorgohiga keldi. Sulaymon Poshoning buyrug‘i bilan ularning hammasi darhol o‘ldirilib, Zabid xazinasi va shaxsiy qimmatbaho buyumlari musodara qilinadi.